ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫ https://vk.com/mega_education
–Режиссер ретінде өзіңізді қалай бағалайсыз? Сіздің бойыңызда
режиссерлік қасиет басым ба, әлде кинодраматург ретінде мықтысыз ба?
2. –Драматург бола жүріп, көптеген сценарий жаздым. Режиссерге бересің.
Кейін кино шыққанда қарасаң, көңілің толмайды. «Әттеген-ай!» дейтін тұстары
көп болады. Сценарийді жазғанда бір киноны көз алдыңа елестетіп отырасың.
Кино шыққанда қарасаң, сенің алдындағы суретіңмен сабақтаспайды, мүлдем
басқа жаққа кетіп қалады. Ештеңе айта алмайсың. Өйткені, режиссердің көзқарасы
басқа. Бірнеше рет сценарийлерім ойлағанымдай емес, мүлдем басқа кино болып
шыққанда ішімнен өкініп жүрдім. Жалпы, режиссер ретінде біреудің жазған
сценарийін түсіре алмаймын. Тек қана өзімдікін түсіремін. Егер бір жерден қате
кетсе, тек өзіңнен көресің. Ең бастысы – жауапкершілік. Өзіңе, өз ісіңе деген
жауапкершілік. Ешқандай тапсырыспен жұмыс істемеу керек. Жұмысты қолға
алдың ба, оны жоғары кәсіби дәрежеде істеу керек. Өз шығармашылығыма баға
бере алмаймын. Бірақ, кәсіби дайындықпен келгенім анық.
3. Жауапкершілік дегеннен туады, бір киноға шамамен екі жылдай уақыт
кетеді. Бұл аз уақыт емес. Ал менің досым Тимур Бекмамбетов жылына төрт кино
түсіреді. Тимурды жақсы көремін. Мәскеуде жүргенде жақын араласатынбыз. Өте
дарынды, мықты жігіт. Бірақ, оның кинолары жеңілтек. Көбінесе компьютерге
сүйене отырып жасалады. Бұл адамның интеллектісіне байланысты нәрсе емес.
Мұнда техникалық, технологиялық интеллект басымдыққа ие болып тұр.
4. Қазір кино түсіру еріккеннің ермегіне айналып кетті. Жақсы кино көргенде
адам қуануы керек. Ал қазіргі біздің киноларды көргенде қуана алмайсың. Өйткені,
деңгей түсіп кетті. Еліктеу көп. Өз ойымыз жоқ. Жұртты күлдіргіміз келеді.
Күлкінің өзі де түкке тұрмайтын болып шығады. Ойсыз. Күлкінің өзінің ар
жағында ой болуы керек. Ал қазіргі кинолардағы күлкі – «аха-ха, иха-ха». Бұл
дүниелер, яғни соңғы жылдары кино деп түсіріліп, кино ретінде көрсетіліп жүрген
дүниелер – кино емес. Баян Есентаева, Нұртас Адамбайлардың түсіріп жүргендері
кино деуге келмейді. Мейлі ғой, түсіре берсін. Бірақ, басын ашып алу керек,
олардікі ешқандай да кино емес. Басқа нәрсе. Жанрын өзгерту керек шығар,
бәлкім. Бұлардың ең басты ойы – ақша жинау. Ал нағыз өнер адамы ақша үшін
жазбайды. Мұхтар Әуезов Абайды ақша үшін жазған жоқ. Шәкен Айманов, Сұлтан
Қожықовтар ақшаның құнын білетін, бірақ ақша үшін жазбайтын. Ал қазіргілер о
бастан-ақ ақшаны бірінші орынға қояды. Қазіргі кинолардың кино дегеннен гөрі
бизнес жобаға келетіні сондықтан болса керек. Киноның аты да өзгерді қазір. Кино
түсіруге бел будың ба, бүкіл жан-дүниеңмен соған берілесің, үлкен дайындықпен
кірісесің. Басында қорқасың. Ылғи сол. Ал кино біткеннен кейін ауырасың. Өзім әр
кинодан кейін 3-4 айдай ауырамын. (500 сөз)
13. Отандық кино жағдайы туралы қай бөлімде ой қозғайды:
A)Төртінші
B)Екінші
C)Бірінші
D)Барлығы
E)Үшінші
14. 4-бөлімде автор кімге кино туралы ойын өзгерту керек деп кеңес береді?
551
ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫ https://vk.com/mega_education
A)Нұртасқа
B)Шәкенге
C)Сұлтанға
D)Абайға
E)Мұхтарға
15. Ермек Тұрсыновтың адами қасиеттері туралы қандай ой түюге болады?
A)Ол –отандық киноиндустрия саласын дамытуға күш салған адам.
B)Ол – жауапкершілігі жоғары және өз ісіне адал адам.
C)Ол – Америкада тәжірибе жинақтаған режиссер.
D)Ол – өз сценарийлеріне кино түсіріп жүрген танымал режиссер.
E)Ол – білімі мен тәжірибесін ұштастыра білген адам.
16. Қай жауап 1-бөліміннің мазмұнына сәйкес келіп тұр.
1. Ермектің режиссер болуына сценарийді өзі жазуы септік болды.
2. Ермектің режиссер болуына кездейсоқ жағдай себепкер болды.
3. Ермек Тұрсынов еркінен тыс режиссер атанды.
A)Үшіншісі
B)Екіншісі
C)Үшеуі де бұрыс
D)Үшеуі де дұрыс
E)Біріншісі
17. Ермек Тұрсыновтың айтуынша, неге кинодраматургтың дайын фильмге
көңілі толмайды?
A)Себебі бар атақ режиссерге тиеселі болады
B)Себебі режиссер жұмысын өте жоғары бағалайды.
C)Себебі кинода режиссердің көзқарасы басым болады.
D)Себебі актерлердің ойыны ұнамайды.
E)Себебі драматургтің жауапкершілігі басым болады.
18. Сұхбат қандай мақсатпен алынды?
A)Ермек Тұрсыновтың кино туралы ойын білу үшін
B)Ермек Тұрсыновтың фильдерін жарнамалау үшін
C)Ермек Тұрсыновты таныстыру үшін
D)Отандық фильмдерге талдау жасау үшін
E)Баян Есентаева мен Нұртас Адамбайға сын айтқызу үшін
19. Берілген мақал-мәтелдердің қайсысы Ермек Тұрсыновтың айтқан сын
сөзіне сәйкес келеді?
A)Жылтырдың бәрі күміс емес.
B)Ер сыншысы – елі.
C)Қорыққан мен қуанған бірдей.
D)Михнат болмай, рахат болмас.
E)Көз – қорқақ, қол – батыр.
20. 3-бөлімде Ермек Тұрсынов Тимур Бекмамбетовке қатысты не айтады?
A)алаңдау
B)күмән
C)мақтау
552
ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫ https://vk.com/mega_education
D)сын
E)ой-пікір
100-НҰСҚА
Жиһанкез өзінің қыпшағын еш уақыт тастаған емес. Қыпшағының қос ішегі
алыста қалған туған жердің шерменді үнін қозғап, өткен күндерді, албырт жас
шағын, от басында тұрып ән салған қыпшақтың жас сұлуларының әсем әндерін,
айлы түндердегі жер солқылдатқан сарбаздар биін еске салатын. Сондайда ол
музыка жайлы кітабын бітірсе, туған жерін есіне түсірер осынау сұлу сезімді
мұңлы саздардан айырылып қалатындай боп қорқатын.
Туған жерін еске алғанда оның көңілін ылғи жабырқау мұң басатын. Әсіресе
соңғы жылдарда мүлде торлап алды. Туған жеріне бір қиялмен шарлап келмей
көңілі орнына түспейді. Әрине, жер ортасынан асқан шақта ғұмырының жартысын
білім қуып жат өлкеде тентіреумен өткізген жанның көкірегінде болар табиғи
сағыныш еді бұл. (100 сөз)
Ә.Әлімжанов «Ұстаздың оралуы»
1.Мәтіннің 1-ші бөлімінде не туралы айтылған?
A)аспап туралы
B)кітап туралы
C)би туралы
D)ән туралы
E)қыздар туралы
2.Мәтіндегі ойға сәйкес келетін мақал-мәтелді табыңыз?
A)Көшерін жел, қонарын сай біледі.
B)Өзге елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол.
C)Мың асауға бір тосу.
D)Жамандық қөрмей жақсы болмас.
E)Туған жердей жер болмас.
Бұрын бір тышқан болыпты. Ол өте ақкөңіл, достарымен тату екен. Бірақ жаңа
келген мысық оны жегісі келіп тыныштық бермепті.
Бір күні оның ұйықтап жатқанын көрген мысық байқамаған болып жалпақ
табанымен жаншып өтті. Шошыған тышқан орнынан қарғып тұрып мысыққа:
–Мен ешқашан басқаларға жамандық жасаған емеспін. Сен неге маған өшігіп
жүрсің?-дейді. Мысық тәкаппарлана:
–Саған тышқан бол деген кім? Тышқан екенсің, жеуге тиіспіз! – дейді.
Оның түпкі ниетін байқаған тышқан содан былай сақтанып, бұрыш- бұрышта
тығылып жүретін болыпты.
Бір тәуірі мысық өте ұйқышыл екен. Басы жастыққа тиді болды, қорылдай
кетіп, қанша оятса да оянбайды екен. Мұны білген ақылды тышқан ебін тауып,
ұйықтап жатқан дұшпанының мойнына қоңырау байлап қойыпты. Сөйтіп, жүрген
сайын сылдырайтын қоңыраудың арқасында алаңсыз ұйықтап, еркін жүретін
болыпты.
3.Мәтін мазмұнына сай тақырыпты таңдаңыз.
553
ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫ https://vk.com/mega_education
A)Ұйқышыл мысық
B)Жаңа дос
C)Тату-тәтті өмір
D)Қулығын асырған тышқан
E)Мысық пен тышқан
4.Мәтіннен мысықтың қай қасиеті байқалады?
A)Өркөкіректігі
B)Мақтаншақтығы
C)Айлакерлігі
D)Жалқаулығы
E)Батырлығы
5.Тышқанның алаңсыз өмір сүруіне негіз болған жағдай
A)Батылдығы
B)Шыдамдылығы
C)Шапшаңдығы
D)Тапқырлығы
E)Ептілігі
6.Мәтін мазмұнына сай мақалды табыңыз.
A)Ежелгі дұшпан ел болмас
B)Жалғыз қаздың үні шықпас
C)Диірменде туған тышқан тарсылдан қорықпас
D)Екі қошқардың басы бір қазанда піспес
E)Досы көпті жау алмайды
1.Балаға ат қоюдың қаншалықты маңызды екеніне мән бермейтіндер көп. Сол
себепті де, әдемі естілетініне қызығып, көбінесе мағынасыз аттарды қоя салады.
2.Бір қызығы, сәбидің қай мезгілде, қай айда дүниеге келгендігі де оның
мінезінің қалыптасуына ықпал ететін көрінеді. Деректерге сүйенсек, қыста ынталы,
талапты балалар дүниеге келеді. Кілең жуан дыбыстардан тұратын қатқыл есімнің
қойылуы олардың осы қасиетін одан әрі ұштап, дамыта түседі. Желтоқсанда туған
балалар тік мінезді, өте өктем, ал қаңтар мен ақпанда туған балалар байсалдырақ
болады. «Бірақ қыста туған сәбилер есейгенде өздерінің қырсықтығының кесірінен
ешкіммен сыйыса алмай қиналады. Олар әрдайым елдің алдында болғысы келеді.
Егер сіз оның табиғат берген қатал мінезін жұмсартқыңыз келсе, жұмсақ есім
таңдаңыз» дейді экстрасенс Заман Сыпатаев.
3.Сыпатаевтың айтуынша, көктемде туған балалар тез ренжігіш, сезімтал,
әсершіл. Олардың көбі тумасынан дарынды, бірақ өздеріне сенімді емес. Осы
жасқаншақ, жігерсіз жұмсақ мінезі олардың көшбасшы болуына кедергі.
Сондықтан қайраттандыру үшін оларға қатқыл есім таңдаған жөн.
4.Жазда туған балаларға, негізінен белсенділік пен тәкаппарлық, батылдық
тән.
5.Күзде туған балалар өте әмбебап, алғыр және сабырлы. Не істесе де, көп
ойланып-толғанады. Бірақ мінездері жеңілтектеу. Оларға ат таңдау соншалықты
қиын емес, себебі күзгі балалардың табиғатына ештеңе әсер етпейді.
554
ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫ https://vk.com/mega_education
6.Заман мырза жалпы балаға ат қоюда есімдер құпиясын ескеру керектігін
айтады. Біріншіден, есім қалай дыбысталады, соған мән берген жөн. Ары қарай,
мағынасына көңіл бөлу керек. Мәселен, қыз балаға сұлулық, парасаттылық,
ақылдылық қасиеттерін қамтитын есімдер лайық. Ал балаңыз ұл болса және сіз
оның болашақта қажырлы да қайратты, дәулетті және ер мінезді азамат болып
өскенін қаласаңыз, есімін де соған орайластырып қойғаныңыз абзал. Ең бастысы,
өз балаңыздың қандай болғанын қалайсыз? Есімін де соған қарай таңдаңыз. Ат қою
– өте жауапты іс. Сонымен қатар әр бір ата-ана өз баласының бақытты, табысты
болуына және үйлесімді өмір сүруіне ықпал ете алады. (267 сөз)
7.Мәтіндегі мәліметке сәйкес балаға ат қояр кезде нені ескеру керек?
A)Сөздің жаңалығын
B)Әріптердің санын
C)Сөздердің тіркесуін
D)Есімнің дыбысталуын
E)Есімнің әдемілігін
8.Қай кезеңде туған балалардың мінезін қатқыл есім өзгерте алады?
A)қыста
B)көктемде
C)жазда
D)барлық мезгілде
E)күзде
9.Үшінші бөлімге сәйкес қандай есімдер қоюға болады?
A)Жамал, Ақылгүл
B)Дана, Сабыржан
C)Қымбат, Әсем
D)Жібек, Меруерт
E)Қайсар, Батырхан
10.Қандай пікір мәтіндегі негізгі ойға сәйкес келеді?
A)Есімді ай атауына байланысты қойған жөн.
B)Балаға әдемі естілетін есім таңдаған жөн.
C)Есімнің мағынасына назар аударған жөн.
D)Есімді құрметті адамдарға қойдырған жөн.
E)Есімді заманына сәйкестендіріп қойған жөн.
11.Қандай мезгілде туған балалардың мінездері бір-біріне қарама-қайшы?
A)Қыс-жаз
B)Жаз-күз
C)Қыс-көктем
D)Көктем-күз
E)Күз-қыс
12.Мәтіндегі ойға сәйкес жаңа туған балаға ненің әсері көп?
A)Ата-ана таңдауы мен ауа-райының
B)Есімі мен күн мезгілінің
C)Жыл мезгілі мен есімінің қатқылдығы
D)Ай атауы мен есімінің қатқылдығы
555
ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫ https://vk.com/mega_education
E)Ауа райы мен жыл мезгілінің
Сіздің назарыңызға 2 мәтін ұсынылады. Бірінші мәтін – әлем чемпионы,
қазақстандық Геннадий Головкиннің журналистерге берген сұхбаты. Екіншісі –
Геннадий туралы танымал спортшылардың айтқан пікірлері.
Геннадий Головкиннің сұхбатынан
(1)«Рингтен тыс жерде менің басқа өмірім бар. (2)Рингтен басқа жерде мен
жай ғана қарапайым жігітпін. (3)Ал, спорт менің жұмысым, сондықтан мен оған
өте жауапкершілікпен қараймын. (4)Мәселен, мен кеңседе қызмет етсем, ол жерде
де дәл солай істер едім. (5)Шаршы алаңға шығу – бұл ойын емес. (6)Мен өз
жұмысымда 100 пайыз қырағы болуым керек. (7)Өзімді осы 34 жасымда 25
жасымдағыдай сезінемін. (8)Ал 40 жасымда осы спортта қала алам ба? (9)Мен
Құдай емеспін. (10)Мүмкін, мен осы кездесуден кейін спорттық мансабымды
аяқтайтын шығармын. (11)Бұл – бокс. (12)Ал дәл қазір мен өзімді өте жайлы әрі
сергек сезінемін», – деген боксшының сөздерін Daily Mail басылымы келтірді.
Былғары қолғап шеберлерінің сөзінен
Леннокс Льюис, ауыр салмақтағы әлемнің экс-чемпионы: Геннадий әлемдегі
үздік үштікке кіретін боксшы. Олар – Мэйвезер, Уорд және Головкин.
Шугар Рэй Леонард, америкалық боксшы: Головкин – бұл күш. Егер, ол
Коттоға қарсы жекпе-жек өткізсе, жанкүйерлерге нағыз сыйлық болар еді.
Адриан Гонсалез: америкалық танымал бейсбол ойыншысы: Хулио Сезар
Чавес менің әр уақыттағы сүйікті боксшым болған. Ал қазір маған Геннадий GGG
Головкиннің боксы ұнайды. Ол – жақсы боксшы.
Сауль Альварес: WBC нұсқасы бойынша әлем чемпионы: Головкин – әлемнің
үздік боксшысы. Алдағы уақытта онымен жекпе-жек өткізгім келеді.
Джим Лэмпли, HBO телеарнасының комментаторы: Геннадий Головкин –
Майк Тайсонға ұқсайтын жалғыз боксшы.
Кіші Рой Джонс, 4 салмақ бойынша кәсіпқой бокстан Әлем чемпионы:
Геннадий Головкин бокстағы – «құбыжық». Ол орта салмақтағы – жас Майк
Тайсон.
Андре Берто, орта салмақтағы әлемнің экс-чемпионы: Геннадийдің қолы –
балға секілді. Қарсыластарын тек нокаутқа жіберуге арналған сияқты. Оның
қарсыластары қанша жерден бетін жауып қорғанғанымен, бәрібір нокаутқа
ұшырайды.
Кен Хершман, HBO президенті: Меніңше, Геннадий Головкин – бокс әлемінің
жұлдызы. Геннадийде қазір барлық мүмкіндік бар. Біріншіден, ол өте мықты,
екіншіден ол кез-келген боксшымен салмақ дәрежесіне қарамай жұдырықтасуға
дайын.
Фредди Роуч, америкалық бапкер: Мен Головкин туралы жақсы сөздерді жиі
естимін. Ол үздік боксшы, бірақ оның жекпе-жектерін көрмеппін. Оның жекпе-
жектеріне (Геннадий) HBO телеарнасы қызығушылық танып, түсіріп жүр. Демек,
ол – әлемнің мықты боксшыларының бірі.
Владимир Кличко, украиналық боксшы: Меніңше, Геннадий сияқты адам
боксқа керек. Ол жеңіске өз күшімен жетіп жүр, ешқандай жасанды жеңісі жоқ.
Оны жұрттың бәрі біледі. Бокс жанкүйерлері оны құрметтейді. (323 сөз)
556
ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫ https://vk.com/mega_education
Қазақпарат. nur.kz›kk/1095649-gennadiy-golovkin-turaly-alem
13.Берілген мәтіндерді публицистика стиліне жатқызуға бола ма?
A)Екеуі де жатпайды
B)Тек біріншісін
C)Бұл дидарластық сөз
D)Тек екіншісін
E)Екеуі де жатады
14.Геннадий қай спортшының талғамының өзгеруіне себепкер болды?
A)Владимир Кличко
B)Адриан Гонсалез
C)Джим Лэмпли
D)Шугар Рэй Леонард
E)Андре Берто
15.1-мәтіндегі 8-10 сөйлемдер автордың қандай көңіл күйін білдіреді?
A)Қорқынышын
B)Болжағыштығын
C)Сенімділігін
D)Ренішін
E)Алаңдаушылығын
16.Келесі тұжырымдардың қайсысы мәтінге сәйкес келеді?
1. Осы кездесудің жеңіспен аяқталатыны айқын.
2. Осы кездесудің жеңіліспен аяқталатыны айқын.
3. Геннадийдің өз қабілеті мен күшіне сенімі мол
A)2-ші дұрыс
B)3-ші дұрыс
C)1-ші дұрыс
D)1-ші мен 3-ші дұрыс
E)барлығы дұрыс
17.Спортшының парызы туралы бірінші мәтіннің қай сөйлемінде берілген?
A)Бірінші.
B)Төртінші
C)Оныншы
D)Үшінші
E)Он екінші
18.Қандай спортшылар Г.Головкинді М.Тайсонға ұқсатты?
A)Андре Берто, Фредди Роуч
B)Леннокс Льюис, Адриан Гонсалез
C)Кіші Рой Джонс, Джим Лэмпли
D)Владимир Кличко, Фредди Роуч
E)Шугар Рэй Леонард, Джим Лэмпли
19.Бірінші мәтіндегі 7-сөйлемге сәйкес келетін тұжырым?
1. Шынықсаң, шымыр боласың
2. Денсаулық–байлықтан да қымбат
3. Ақылды орнымен сөйлер де, жауабын күтер.
557
ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫ https://vk.com/mega_education
A)Бірінші мен екіншісі
B)Тек үшіншісі
C)Тек біріншісі
D)Тек екіншісі
E)Екеуі де бұрыс
20.Қандай жауап Геннадийдің бойындағы негізгі қасиетті сипаттайды?
A)Еңбекқор
B)Қырағы
C)Тәуекелшіл.
D)Аса ұғымтал
E)Тым қарапайым
558