แผนการจัดกิจกรรมลูกเสือ (Block Course) ป.2

151

หลักการลกู เสอื (Scout principle)
หลักการลูกเสือโลกเนน้ ทห่ี นา้ ท่ีหลัก 3 ประการ คือ
1. หน้าทต่ี อ่ พระเจา้ /ศาสนา ไ ด้แก่ การแสวงหาและดา เนนิ ชีวติ อยา่ งมีคณุ คา่ และความหมาย
2 .หน้าทต่ี ่อผอู้ ืน่ ได้แก่ การเคารพ ใหเ้ กียรติ ชว่ ยเหลอื ผู้อื่น รวมถงึ การดูแลสงั คมและส่งิ แวดลอ้ ม
3. หน้าทีต่ อ่ ตนเองไดแ้ ก่ พฒั นาตนเองท้งั ดา้ นร่างกาย จติ ใจ อารมณ์ สงั คม และจิตวิญญาณ
หลักการลกู เสือไทย มี 5 ข้อ คือ
1. มศี าสนาเป็นหลกั ยดึ ทางใจ
2. จงรักภักดตี อ่ พระมหากษัตรยิ แ์ ละประเทศชาติ
3. เขา้ รว่ มพฒั นาสงั คม ยอมรับ เคารพในเกยี รตแิ ละศกั ดิ์ศรผี ้อู นื่ และเพอ่ื นมนุษยท์ กุ คนรวมทง้ั

ธรรมชาติ และสรรพส่งิ ทง้ั หลายในโลก
4. รบั ผิดชอบต่อการพฒั นาตนเองอย่างตอ่ เนอื่ ง
5. ยดึ มั่นในคาปฏญิ าณและกฎของลกู เสอื

วธิ กี ารลกู เสอื (Scout method)
วิธกี ารลูกเสอื โลก มี 8 องค์ประกอบ โดยแบง่ ออกเปน็ 3 กลุ่ม คือ
กลุม่ ที่ 1 ผ้ใู หญ่มหี นา้ ทีช่ ่วยเหลอื และสง่ เสรมิ เยาวชนให้เกดิ การเรยี นรใู้ นกลุ่ม
กลมุ่ ท่ี 2 มีกจิ กรรมทบ่ี รรลวุ ัตถปุ ระสงคใ์ นการพัฒนาเยาวชนอย่างต่อเนอ่ื งและเปน็ ระบบ
กล่มุ ที่ 3 เป็นลักษณะกิจกรรมทใี่ ช้ มี 6 องค์ประกอบ
1. ยดึ มนั่ ในคาปฏิญาณและกฎของลกู เสอื
2. ใชร้ ะบบสัญลักษณ์เป็นแรงกระตนุ้ ไปสู่เปาู หมายในการพฒั นาตนเอง
3. ระบบหมู่ (กลมุ่ เรยี นรู้ร่วมกัน)
4. เรยี นรใู้ กล้ชดิ ธรรมชาติ
5. เรยี นรจู้ ากการลงมอื ปฏบิ ัติ / เกม
6. เรียนร้จู ากการบรกิ ารผู้อนื่
วิธกี ารลกู เสือไทย ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาข้ันพนื้ ฐาน 2551 มี 7 องคป์ ระกอบ คือ
1. ความก้าวหน้าในการเขา้ รว่ มกจิ กรรม
2. การสนบั สนุนโดยผ้ใู หญ่
3. ยดึ มนั่ ในคาปฏญิ าณและกฎ
4. การใช้สัญลักษณ์รว่ มกนั
5. ระบบหมู่
6. การศกึ ษาธรรมชาติ
7. เรยี นร้จู ากการกระทา

วิธกี ารลกู เสือสร้างทกั ษะชีวิตไดอ้ ย่างไร
วธิ ีการลูกเสือ มอี งค์ประกอบครบท้ัง 5 ประการ ของกระบวนการเรียนการสอนทย่ี ดึ ผูเ้ รยี นเปน็ ศูนยก์ ลาง การสร้าง

ทกั ษะชีวิตท้ัง 12 องค์ประกอบ เกิดขึ้นด้วยกจิ กรรมดังตารางตอ่ ไปนี้

การจัดกจิ กรรมลกู เสอื สารอง ชน้ั ประถมศึกษาปีที่ 2
โรงเรยี นเทศบาล 3 วดั เกาะแกว้ นครสวรรค์

152

วัตถุประสงค์คณะลูกเสือแหง่ ชาติ (พระราชบัญญตั ลิ ูกเสือ พ.ศ. 2551 มาตรา 8)
เพ่อื พัฒนาลกู เสอื ท้ังทางกาย สติปัญญา จิตใจ และศีลธรรม ให้เป็นพลเมืองดี มีความผิดชอบ และช่วยสร้างสรรค์สังคม

ใหเ้ กดิ ความสามัคคี และมคี วามเจริญกา้ วหน้า ทง้ั น้ีเพ่ือความสงบสขุ และความมน่ั คงของประเทศชาติ ตามแนวทางดังต่อไปนี้
1. ใหม้ นี ิสยั ชา่ งสังเกต จดจา เชอ่ื ฟัง และพึ่งตนเอง
2. ใหซ้ อ่ื สตั ย์สุจรติ มรี ะเบียบวนิ ัยและเหน็ อกเหน็ ใจผู้อน่ื
3. ใหร้ ู้จักบาเพ็ญตนเพอื่ สาธารณประโยชน์
4. ใหร้ ู้จกั ทาการฝมี ือ และฝกึ ฝนให้ทากจิ การตา่ ง ๆ ตามความเหมาะสม
5. ให้รูจ้ ักรักษาและสง่ เสรมิ จารีตประเพณี วัฒนธรรม และความม่นั คงของประเทศชาติ

หลกั สูตรลูกเสอื เสริมสร้างทกั ษะชีวติ
หลักสูตรลูกเสือเสริมสร้างทักษะชีวิตได้ใช้ข้อบังคับคณะลูกเสือแห่งชาติว่าด้วยการปกครองหลักสูตรและวิชาชีพพิเศษ

ลูกเสือสารอง สามัญ สามญั รนุ่ ใหญ่ และวสิ ามัญ เป็นหลัก และเพิ่มเน้ือหาท่ีสอดคล้องกับปัญหาตามวัยและพัฒนาการด้านต่าง ๆ
ของลูกเสือ โดยจัดหน่วยกิจกรรมตามท่ีระบุในหลักสูตรของลูกเสือแต่ละประเภท ดังนั้น ช่ือหน่วยกิจกรรม และจานวนหน่วย
กจิ กรรมของลูกเสือแตล่ ะประเภทจึงแตกต่างกัน

แผนการจัดกิจกรรมลูกเสือเสริมสร้างทักษะชีวิตในคู่มือชุดนี้ ได้ออกแบบโดยบูรณาการกิจกรรมที่เสริมสร้างทักษะชีวิต
เข้ากับวธิ กี ารลกู เสือ คอื การใช้ระบบหมูห่ รือกลุ่มย่อย โดยให้เดก็ เป็นศูนย์กลาง และมีผู้ใหญ่ทาหน้าที่ช่วยเหลือและส่งเสริมให้เกิด
กระบวนการเรียนรู้ในกลุ่ม แนะนา ส่ังสอนและฝึกอบรมให้สามารถพึ่งตนเองได้ มีจิตอาสา รับผิดชอบต่อส่วนรวม ยึดม่ันในคา
ปฏิญาณและกฎของลูกเสอื เสริมสร้างคณุ คา่ ในตนเอง รวมท้ังใช้ระบบเคร่ืองหมายหรือสัญลักษณ์ทางลูกเสือและเคร่ืองหมายวิชา
พเิ ศษเปน็ แรงกระตุน้ ไปสู่เปูาหมายในการพัฒนาตนเอง

การจดั กจิ กรรมลกู เสือสารอง ชัน้ ประถมศกึ ษาปีที่ 2
โรงเรยี นเทศบาล 3 วดั เกาะแก้วนครสวรรค์

153

องค์ประกอบในการประชุมกอง เน้นการใช้ชีวติ กลางแจ้ง นอกหอ้ งเรยี น ใกล้ชิดธรรมชาติเรียนร้จู ากการลงมอื ปฏบิ ตั ิดว้ ย
ตนเอง เกม และการบรกิ ารผูอ้ น่ื ซ่งึ ถือเป็นหวั ใจของกจิ กรรมลกู เสอื ทกุ ประเภท โดยกิจกรรมท่ใี ช้ แบง่ ออกเป็น 5 ประเภท คือ
การแสดงออก การรายงานและการสารวจ การวเิ คราะห์และการประเมิน เกมและการแขง่ ขัน การบาเพญ็ ประโยชน์ การออกแบบ
กจิ กรรมเพอื่ ใหล้ ูกเสอื ใช้กระบวนการกลมุ่ ในการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ แลกเปลยี่ นความคดิ ความเช่อื สร้างองคค์ วามรแู้ ละสรุป
ความคดิ รวบยอด รวมทงั้ เปิดโอกาสใหล้ กู เสือไดป้ ระยกุ ต์ใชส้ ่งิ ที่ได้เรียนรู้อกี ดว้ ย

เน้อื หาสาระในแผนการจัดกจิ กรรมแบง่ ออกได้เป็น 3 กลมุ่ ประกอบดว้ ย
1. กจิ กรรมตามข้อบงั คับของคณะลกู เสือแหง่ ชาติ (ไม่รวมกิจกรรมทดสอบเพ่ือรับเคร่ืองหมายหรือสัญลักษณ์ทางลูกเสือ
และเคร่อื งหมายวิชาพิเศษ)
2. กจิ กรรมตามข้อบงั คับของคณะลูกเสอื แหง่ ชาติท่ีช่วยเสริมสร้างทักษะชีวิตด้านคุณธรรมจริยธรรม ความภาคภูมิใจใน
ตนเอง ความรบั ผดิ ชอบตอ่ ส่วนรวม
3. กจิ กรรมเสรมิ สรา้ งทกั ษะชวี ติ เพื่อสร้างภมู ิค้มุ กันทางสังคมต่อเหตกุ ารณ์และสภาพปัญหาของเดก็ แตล่ ะวัย
สาหรับกจิ กรรมลูกเสือตามขอ้ บังคบั เพอ่ื การขอรับเคร่ืองหมายลูกเสือชัน้ พิเศษ และเครือ่ งหมายลูกเสือหลวง ไม่ได้นามา
รวบรวมไวใ้ นคมู่ ือการจดั กิจกรรมลูกเสอื ชดุ นี้
คู่มือมีจานวน 11 เล่ม ตามช้ันปีของลูกเสือ 4 ประเภท แต่ละเล่ม ได้จัดทาตารางหน่วยกิจกรรม และแผนการจัด
กิจกรรมครบ 40 ชั่วโมง เพื่อให้เห็นภาพรวมของการจัดกิจกรรมลูกเสือเสริมสร้างทักษะชีวิตของลูกเสือในแต่ละระดับช้ัน และมี
หมายเหตบุ อกไวใ้ นตารางช่องขวาสดุ ว่าเป็นแผนการจดั กิจกรรมเสริมสรา้ งทกั ษะชวี ิต
แผนการจดั กิจกรรมประกอบด้วย จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา ส่ือการเรียนรู้ กิจกรรม การประเมินผล องค์ประกอบ
ทักษะชีวิตสาคัญท่ีเกิดจากกิจกรรม และภาคผนวกประกอบแผนการจัดกิจกรรม (เพลง เกม ใบงาน ใบความรู้ เรื่องที่เป็น
ประโยชน์)
ภาพรวมการพัฒนาหลกั สตู รลูกเสอื เสริมสร้างทักษะชวี ิต
1. เริ่มจากการศึกษาเอกสาร งานวิจัย หลักสูตรลกู เสอื ไทยและตา่ งประเทศ รวมทง้ั สมั ภาษณผ์ ูเ้ ชย่ี วชาญดา้ นลูกเสือ
2. สัมมนาครู ผู้ปกครอง นักพัฒนาเยาวชน และผู้เชี่ยวชาญด้านกิจกรรมเด็กและเยาวชนเพ่ือร่วมกันค้นหาปัญหาจริง
ของเด็กแตล่ ะวยั และออกแบบกิจกรรมท่ีเหมาะสม
3. จดั ทาคมู่ อื การจัดกจิ กรรมลูกเสือเสรมิ สร้างทกั ษะชวี ติ 4 ประเภท ได้แก่ ลกู เสอื สารองลูกเสอื สามญั ลูกเสอื สามญั รุ่น
ใหญแ่ ละลูกเสือวิสามญั รวมท้ังสน้ิ 11 เล่ม โดยผ่านการประเมนิ ปรับปรงุ และพฒั นา จนเปน็ ทย่ี อมรับและนาไปใช้ในสถานศกึ ษา
จานวนมาก

การจัดกจิ กรรมลกู เสอื สารอง ชน้ั ประถมศกึ ษาปีท่ี 2
โรงเรยี นเทศบาล 3 วัดเกาะแกว้ นครสวรรค์