นิราศภูเขาทอง ถอดคำประพันธ์ 3 ใหม่

นริ าศภูเขาทอง

ถอดคาประพนั ธ์ 3

บางธรณี บางหลวง
ปากเกรด็ สามโคก
บางพดู บ้านง้วิ
บ้านใหม่ บเกาะใหญ่
บางเด่อื อยุธยา

เนื้อเรอ่ื ง

บางธรณี

ผืนดนิ ยามวโิ ยคยากใจใหส้ ะอื้น

มาถงึ บางธรณที วีโศก

โอ้สธุ าหนาแนน่ เปน็ แผ่นพ้ืน ถงึ สี่หมืน่ สองแสนท้ังแดนไตร

เนอื้ เร่อื ง

บางธรณี

มาถึงหมู่บา้ นบางธรณีกโ็ ศกเศรา้ มากขน้ึ มาก เพราะตอนลาบากพาใหใ้ จ
สะอืน้ มาก ทง้ั ท่ีแผน่ ดนิ หนาขนาดสองแสนสีห่ มื่นโยชน์

เนอ้ื เรื่อง

บางธรณี

เมือ่ เคราะห์ร้ายกายเรากเ็ ทา่ นี้ ไมม่ ที ่พี สธุ าจะอาศัย
ลว้ นหนามเหน็บเจบ็ แสบคบั แคบใจ เหมือนนกไร้รังเรอ่ ยเู่ อกา

เนือ้ เร่อื ง

บางธรณี

แต่เมื่อถึงคราวลาบากแมแ้ ต่แผน่ ดินก็ไมม่ ีทีอ่ าศัย เหมือนโดนหนามเสียด
แทงเจ็บแสบมาก เหมอื นกบั นกไมม่ รี งั ทจ่ี ะอาศยั ต้องเร่ร่อนไปเรอ่ื ยๆ

เนอ้ื เร่ือง

ปากเกร็ด

งเกร็ดย่านบา้ นมอญแตก่ ่อนเกา่ ผหู้ ญงิ เกล้ามวยงามตามภาษา
ดยี๋ วน้มี อญถอนไรจกุ เหมือนต๊กุ ตา ทง้ั ผดั หน้าจับเขม่าเหมอื นชาวไทย

เนอ้ื เรือ่ ง

ปากเกร็ด

ถงึ ตาบลปากเกร็ดซ่ึงเปน็ บริเวณทีช่ าวมอญอพยพมา ตามธรรมเนียมผ้หู ญงิ
มอญจะเกลา้ ผม แตส่ มยั นี้ผหู้ ญงิ มอญมาถอนไรผมเหมอื นต๊กุ ตา
ทง้ั ยงั ใช้เครื่องสาอาง ใชแ้ ป้งผดั หนา้ ซึง่ เหมอื นกบั ชาวไทย

เนื้อเรือ่ ง

ปากเกรด็

โอ้สามัญผันแปรไมแ่ ทเ้ ท่ียง เหมอื นอยา่ งเยีย่ งชายหญงิ ท้ิงวสิ ยั
นห่ี รอื จติ คิดหมายมีหลายใจ ที่จติ ใครจะเป็นหน่ึงอยา่ งพงึ คดิ

เนอ้ื เรอ่ื ง

ปากเกร็ด

ทาให้เห็นไดว้ า่ สมัยนี้ทกุ สิ่งทกุ อย่างไม่มคี วามเที่ยงแท้ เหมอื นดังทช่ี าวมอญ
ละทิ้งประเพณวี ัฒนธรรมของตนเองแล้วจะนับประสาอะไรกบั จติ ใจของคน

ซ่ึงไม่มใี ครมีใจเดียวแต่มหี ลายใจ

เนือ้ เรื่อง

บางพดู

ถงึ บางพดู พูดดเี ป็นศรศี กั ดิ์ มีคนรกั รสถ้อยอรอ่ ยจิต
แม้นพูดชั่วตวั ตายทาลายมติ ร จะชอบผดิ ในมนุษย์เพราะพดู จา

เน้ือเรือ่ ง

บางพูด

ถงึ หมู่บา้ นบางพูดสุนทรภกู่ ็นึกถึงคาว่าพดู ดังว่า...ถา้ ใครพูดดีก็จะมคี นรกั
แต่ถ้าพูดไมด่ กี ็อาจจะเป็นภยั ต่อตนเองไดอ้ ีกทง้ั ยงั ไมม่ ใี ครคบ
ไม่มีเพ่ือนสนิทมติ รสหาย ทง้ั การจะดวู า่ ใครดีไม่ดดี ไู ด้จากการพดู

เน้ือเรอื่ ง

บา้ นใหม่

ถึงบา้ นใหมใ่ จจิตกค็ ิดอา่ น จะหาบ้านใหมม่ าดเหมือนปรารถนา
ขอใหส้ มคะเนเถดิ เทวา จะได้ผาสกุ สวัสดิก์ าจดั ภยั

เน้อื เรือ่ ง

บา้ นใหม่

ถงึ หมูบ่ ้านบ้านใหมส่ ุนทรภู่กค็ ิดอยากจะได้บา้ นสกั หลังตามท่ตี อ้ งการ
โดยขอกบั เทวดาให้สมดงั ปรารถนา เพราะการมีบา้ นใหม่
จะได้มีความสุข และมีท่อี าศัยอยา่ งปลอดภัย

เนือ้ เร่อื ง

บางเดอ่ื

ถงึ บางเด่อื โอ้มะเดอ่ื เหลอื ประหลาด บังเกิดชาตแิ มลงหวีม่ ใี นไส้
เหมือนคนพาลหวานนอกยอ่ มขมใน อุปไมยเหมอื นมะเดื่อเหลือระอา

เน้อื เรื่อง

บางเด่อื

ถึงหมบู่ ้านบางเดือ่ ก็คิดถงึ ลูกมะเดอื่ ทภ่ี ายนอกน้นั ดสู วยงาม
น่ารบั ประทานแต่ภายในกลบั มแี มลงมีหนอนชอนไชอยู่
เหมือนกบั คนพาลทป่ี ากพดู ดแี ตใ่ นใจคดิ ทาอนั ตราย

เนื้อเรอ่ื ง

บางหลวง

ถงึ บางหลวงเชงิ รากเหมอื นจากรัก สู้เสยี ศกั ดสิ์ งั วาสพระศาสนา

เป็นลว่ งพ้นรนราคราคา ถึงนางฟ้าจะให้ไม่ใยดี

เนอ้ื เรอ่ื ง

บางหลวง

ถงึ บางหลวงเหมือนจากนางจันมานานแล้วเราตอ้ งสละจาก
ยศถาบรรดาศักดเ์ิ พอ่ื มาบวชเพ่อื จะไดพ้ น้ จากกิเลสทั้งหลายทง้ั ปวง

ถงึ จะมนี างฟ้ามาย่ัวก็ไม่สนใจ

เนื้อเรอื่ ง

สามโคก

ถึงสามโคกโศกถวิลถึงปน่ิ เกลา้ พระพุทธเจ้าหลวงบารงุ ซึ่งกรงุ ศรี
ประทานนามสามโคกเปน็ เมืองตรี ชอื่ ปทุมธานีเพราะมีบัว

เน้ือเร่อื ง

สามโคก

ถงึ สามโคกกค็ ิดถึงรชั กาลท่ี ๒ ซึง่ พระองคป์ กครองเมอื งกรงุ เทพฯ
พระองคไ์ ด้พระราชทานนามเมืองจากสามโคกซงึ่ เปน็ หวั เมืองชัน้ สาม

เป็นเมอื งปทุมธานีเป็นเพราะมีบวั เยอะ

เน้ือเรอื่ ง

สามโคก

โอ้พระคณุ สูญลบั ไมก่ ลบั หลัง แตช่ ่ือต้งั กย็ งั อยเู่ ขาร้ทู ว่ั
แต่เราน้ที ีส่ นุ ทรประทานตวั ไม่รอดชว่ั เชน่ สามโคกย่งิ โศกใจ

เน้ือเรือ่ ง

สามโคก

ถงึ พระองคจ์ ะเสดจ็ สวรรคตไปแลว้ แตช่ อื่ ปทุมธานีคงอยูต่ ลอดไป แตท่ าไมชื่อ
ของสุนทรภู่ชอื่ ขนุ สนุ ทรโวหารท่ไี ดร้ ับพระราชทานนามมาแต่กลับไม่มชี ือ่ ใน

แผน่ ดินหลังจากพระองคส์ วรรคตเลย ซึ่งตา่ งกบั ปทุมธานี

เน้ือเรอ่ื ง

สามโคก

สน้ิ แผน่ ดินสน้ิ นามตามเสด็จ ตอ้ งเที่ยวเตรด็ เตรห่ าท่อี าศยั
แม้นกาเนิดเกดิ ชาตใิ ดใด ขอให้ไดเ้ ปน็ ข้าฝ่าธลุ ี

เน้ือเรอื่ ง

สามโคก

สนุ ทรภ่ตู อ้ งเรร่ อ่ นหาท่ีอาศยั เพราะขณะน้ไี ม่มีบ้าน สนุ ทรภ่ขู อใหเ้ กิดทกุ ชาติ
ไดเ้ ปน็ ข้ารับใช้พระองคต์ ลอดไป

เนอ้ื เรอ่ื ง

สามโคก

สน้ิ แผ่นดินขอให้สน้ิ ชวี ิตบา้ ง อย่ารูร้ ้างบงกชบทศรี
เหลืออาลัยใจตรมระทมทวี ทกุ วนั นี้ก็ซงั ตายทรงกายมา

เนอื้ เรอ่ื ง

สามโคก

พอพระองค์สวรรคตสุนทรภู่กข็ ออยากตายตามบ้างเพ่ือจะได้รบั ใช้และพ่ึง
พระองค์ เดีย๋ วน้กี เ็ ศร้าโศกใจทกุ ขร์ ะทมอย่างทวคี ูณมาก ต้องเรร่ อ่ นไป

เรือ่ ย ๆ ชีวติ ไม่มีจุดมุ่งหมาย

เนอ้ื เร่อื ง

บา้ นงิว้

ถงึ บ้านงิว้ เหน็ แต่งวิ้ ละลิว่ สูง ไมม่ ีฝูงสตั ว์สิงก่งิ พฤกษา
ด้วยหนามดกรกดาษระดะตา นกึ ก็น่ากลวั หนามขามขามใจ

เนอื้ เร่อื ง

บ้านง้วิ

ถงึ หมบู่ ้านบ้านง้วิ ก็เห็นมแี ต่ต้นงิ้วซง่ึ ไม่มีนกหรอื สัตว์อื่น ๆ
อยูบ่ นกิง่ เลยเพราะตน้ งิว้ มหี นามขึน้ อยมู่ ากมายนึกถงึ ก็กลัวหนาม

เพราะถ้าโดนคงเจบ็ มาก

เนื้อเรอ่ื ง

บ้านง้ิว

ง้ิวนรกสิบหกองคุลีแหลม ดงั ขวากแซมเสีย้ มแทรกแตกไสว
ใครทาชคู้ ทู่ า่ นครั้นบรรลยั กต็ อ้ งไปปนี ต้นนา่ ขนพอง

เนื้อเรือ่ ง

บ้านง้วิ

แตง่ ิ้วในนรกยาวถงึ ๑๖ ข้อนวิ้ แหลมเหมือนกับไมไ้ ผเ่ หลาทากบั ดกั
ซ่งึ ใครมีชูเ้ มือ่ ตายไปแล้วก็ตอ้ งไปปนี ต้นง้ิวในนรก

เนื้อเรอ่ื ง

บา้ นงิว้

เราเกิดมาอายุเพยี งน้แี ลว้ ยงั คลาดแคลว้ ครองตัวไม่มัวหมอง
ทกุ วนั นี้วปิ ริตผิดทานอง เจยี นจะตอ้ งปนี บา้ งหรืออย่างไร

เน้อื เร่อื ง

บ้านงิว้

แตส่ ุนทรภู่เกดิ มาอายุมากแลว้ แตย่ งั ครองตวั อยูใ่ นศลี ธรรมไมม่ ชี ู้ แตท่ กุ วนั น้ี
ผคู้ นวิปริตมชี ู้กันมากคงต้องไปปีนตน้ งว้ิ ในนรกกันบา้ ง

เนอื้ เรื่อง

เกาะใหญ่

โอค้ ดิ มาสารพดั จะตดั ขาด ตัดสวาทตัดรกั มยิ ักไหว
ถวิลหวงั น่งั นกึ อนาถใจ ถึงเกาะใหญร่ าชครามพอยามเยน็

เนอ้ื เร่ือง

เกาะใหญ่

ทัง้ หมดทค่ี ิดมานนั้ สนุ ทรภู่สามารถตัดขาดได้แต่การตดั ความรกั น้นั ยากย่งิ นกั
นงั่ นึกอนาถใจไปจนเย็นกถ็ งึ เกาะใหญ่ราชคราม

เนอื้ เรื่อง

เกาะใหญ่

ดูหา่ งย่านบ้านช่องทง้ั สองฝั่ง ระวงั ทั้งสัตว์น้าจะทาเข็ญ
เป็นท่อี ยผู่ รู้ ้ายไมว่ ายเวน้ เที่ยวซอ้ นเร้นตีเรือเหลือระอา

เน้อื เร่ือง

เกาะใหญ่

มองไปเหน็ บ้านเรอื นตา่ งๆอยู่หา่ งจากสองฝงั่ มากในที่น้ี
ต้องระวงั จระเขจ้ ะทารา้ ย ทง้ั ทีน่ ่ียงั เปน็ ทอ่ี ยู่

ของผ้รู ้ายซึ่งมาคอยดักตีเรือ สนุ ทรภู่คิดแลว้ น่าเบื่อย่งิ นัก

เน้ือเรือ่ ง

พระสุริยงลงลับพยบั ฝน ดมู วั มนมดื มิดทุกทิศา
ถงึ ทางลัดตัดทางมากลางนา ทงั้ แฝกคาแขมกกขนึ้ รกเร้ยี ว

เน้ือเรอ่ื ง

เม่ือพระอาทิตยต์ กกม็ เี มฆมืดครม้ึ มาจนดูมืดมัวไปทุกทศิ ทุกทาง
พายเรือถงึ ทางลัดซึ่งเป็นทางตดั กลางนาก็เหน็ มีตน้ แฝกตน้ คาตน้ แขมตน้ กก

ข้นึ ปะปนกันอยมู่ ากมาย

เนื้อเรอื่ ง

เปน็ เงาง้านา้ เจง่ิ ดเู วงิ้ ว้าง ทั้งกว้างขวางขวญั หายไมว่ ายเหลียว
เหน็ ดมุ่ ดมุ่ หนุ่มสาวเสียงกราวเกรียว ลว้ นเรือเพรยี วพร้อมหน้าพวกปลาเลย

เนื้อเรอ่ื ง

เงาของต้นพวกน้ที อดลงนา้ ทาใหด้ ูเวง้ิ ว้างดกู วา้ งขวางเหลยี วมองทไี รก็รสู้ กึ
ขวัญหายทกุ ที มองเหน็ เงาของหญิงชายทั้งยังมเี สียงคยุ กัน เรอื ของพวกเขา

เพรยี วเลก็ และมปี ลาอยู่บนเรอื อกี ด้วย

เนือ้ เรือ่ ง

เขาถอ่ คลองว่องไวไปเปน็ ยืด เรือเราฝืดเฝอื มานิจจาเอย๋
ต้องถอ่ คา้ ร่าไปลว้ นไมเ่ คย ประเดยี๋ วเสยสวบตรงเข้าพงรก

เนอ้ื เร่ือง

พวกเขาถอ่ เรือคลอ่ งแคล่วเดนิ ทางไปอย่างรวดเร็ว แต่เรือของสนุ ทรภ่ไู ปชา้
มากชา่ งนา่ สงสารลูกศิษย์ทต่ี อ้ งถอ่ เรอื
อยา่ งเหน็ดเหนอ่ื ยทงั้ ๆ ทไ่ี ม่เคยเส้นทาง

เนื้อเร่อื ง

กลับถอยหลงั ร้งั รอเฝ้าถ่อถอน เรอื ขย้อนโยกโยนกระโถนหก
เงียบสงดั สัตว์ปา่ คณานก น้าคา้ งตกพร่างพรายพระพายพดั

เนือ้ เรอ่ื ง

จะถอยหลงั ก็ถอยยาก เรือกโ็ คลงจนกระโถนใสห่ มากหก พอเงีย่ หูฟงั ก็
ไมไ่ ด้ยนิ เสียงสตั วเ์ ลยสักตัว มีแตน่ ้าคา้ งตกเพราะลมพดั

เนอ้ื เรือ่ ง

ไม่เหน็ คลองตอ้ งค้างอยู่กลางทุ่ง พอหยดุ ยงุ ฉชู่ ุมมารุมกัด
เป็นกลมุ่ กล่มุ กลมุ้ กายเหมอื นทรายซัด ตอ้ งนง่ั ปดั แปะไปมิไดน้ อน

เนือ้ เรอื่ ง

มองไปไม่เหน็ คลองเลยตอ้ งค้างอย่กู ลางท่งุ แตพ่ อหยุดเรอื ยุงกม็ ารมุ กัดเจบ็
เหมอื นโดนทรายซัด เลยไม่ได้นอนเพราะต้องนั่งปัดยุง

เน้ือเรือ่ ง

แสนวิตกอกเอย๋ มาอ้างว้าง ในทุ่งกว้างเห็นแต่แขมแซมสลอน
จนดกึ ดาวพราวพร่างกลางอมั พร กระเรยี นร่อนร้องกอ้ งเมื่อสองยาม

เนื้อเร่ือง

สนุ ทรภู่ร้สู กึ อา้ งวา้ งมาก มองไปในทุ่งกวา้ งเห็นมีแตต่ ้นแขมขึน้ อยู่ปะปนกนั
จนดกึ ก็มดี าวอยู่กลางทอ้ งฟ้า มนี กกระเรยี นบินรอ่ นและรอ้ งกอ้ งเมอ่ื ตอน

เทยี่ งคนื

เนอ้ื เรื่อง

ทัง้ กบเขยี ดเกรยี ดกรีดจงั หรดี เร่ือย พระพายเฉื่อยเฉ่อื ยฉิววะหววิ หวาม
วังเวงคดิ จติ คะนงึ ราพงึ ความ ถงึ เมอื่ ยามยังอุดมโสมนัส

เน้ือเรอ่ื ง

มเี สียงกบเขียดร้องเร่อื ยๆ มีลมพดั เฉอ่ื ยๆ สนุ ทรภู่ร้สู กึ วังเวงก็คิดราพึงเมื่อ
ตอนมียศถาบรรดาศกั ดิ์