KPM2021 eISBN 978-967-2998-29-7 Cetakan Pertama 2021 © Kementerian Pendidikan Malaysia Hak Cipta Terpelihara. Mana-mana bahan dalam buku ini, tidak dibenarkan diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang boleh dipergunakan lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk atau cara, baik dengan elektronik, mekanik, penggambaran semula mahupun dengan cara perakaman tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada Ketua Pengarah Pendidikan Malaysia, Kementerian Pendidikan Malaysia. Perundingan tertakluk kepada perkiraan royalti atau honorarium. Diterbitkan untuk Kementerian Pendidikan Malaysia oleh: Aras Mega (M) Sdn. Bhd. (164242-W) No. 18 & 20, Jalan Damai 2, Taman Desa Damai, Sungai Merab, 43000 Kajang, Selangor Darul Ehsan. No. Telefon: 03-8925 8975 No. Faksimile: 03-8925 8985 Laman Web: www.arasmega.com Reka Letak dan Atur Huruf: Aras Mega (M) Sdn. Bhd. Muka Taip Teks: Tahoma Saiz Muka Taip Teks: 11 poin No Siri Buku : 0075 PENGHARGAAN Penerbitan buku teks ini melibatkan kerjasama banyak pihak. Sekalung penghargaan dan terima kasih ditujukan kepada semua pihak yang terlibat: • Jawatankuasa Penambahbaikan Pruf Muka Surat, Bahagian Sumber dan Teknologi Pendidikan, Kementerian Pendidikan Malaysia. • Jawatankuasa Penyemakan Pembetulan Pruf Muka Surat, Bahagian Sumber dan Teknologi Pendidikan, Kementerian Pendidikan Malaysia. • Jawatankuasa Penyemakan Naskhah Sedia Kamera, Bahagian Sumber dan Teknologi Pendidikan, Kementerian Pendidikan Malaysia. • Nur Syariza binti Zainal Abidin, Penyelaras Projek, Bahagian Sumber dan Teknologi Pendidikan, Kementerian Pendidikan Malaysia. • Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia. • Bahagian Pendidikan dan Latihan Teknikal Vokasional, Kementerian Pendidikan Malaysia. • Jawatankuasa Kawalan Mutu Aras Mega (M) Sdn. Bhd. • Semua pihak yang terlibat dalam proses penerbitan buku ini.
KANDUNGAN Tingkatan 4 MODUL 3 TIPOGRAFI 3.1 TIPOGRAFI DAN GRAFIK MODUL 2 ASAS REKAAN GRAFIK 2.1 2.2 2.3 2.4 ELEMEN DAN PRINSIP REKAAN GRAFIK ASAS REKA LETAK TEORI WARNA PROSES REKA BENTUK GRAFIK MODUL 1 ASAS GRAFIK DIGITAL 1.1 1.2 1.3 KERJAYA REKA BENTUK GRAFIK PERKAKASAN DAN PERISIAN GRAFIK DIGITAL ASAS GRAFIK DIGITAL 34 78 57 90 110 4 12 17 136 156 183 MODUL 4 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL 4.1 4.2 4.3 FOTOGRAFI DIGITAL MANIPULASI IMEJ DIGITAL ILUSTRASI IMEJ DIGITAL 2 32 108 134 v vi Pendahuluan Penerangan Ikon iii
Tingkatan 5 PENGHASILAN KARYA MODUL 5 GRAFIK DIGITAL 5.1 5.2 5.3 IDENTITI KORPORAT 224 286 334 374 PENGIKLANAN 240 294 344 376 PEMBUNGKUSAN 258 301 355 378 REKA BENTUK PENERBITAN MODUL 6 MEJA (DESKTOP PUBLISHING) 6.1 6.2 6.3 ASAS PENERBITAN MEJA PENGOLAHAN IDEA KARYA PENERBITAN MEJA PENGHASILAN KARYA PENERBITAN MEJA MODUL 7 KEUSAHAWANAN 7.1 7.2 7.3 ISU DAN TREND MASA HADAPAN Glosari ASAS KEUSAHAWANAN Rujukan PROJEK PAMERAN KREATIF Indeks 222 284 332 Kandungan SILA IMBAS kod QR iv
PENDAHULUAN Buku teks 5HND%HQWXN*UD¿N'LJLWDO7LQJNDWDQ dan 5 ditulis berdasarkan Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran (DSKP) Mata Pelajaran Vokasional yang disediakan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM). Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM) diaplikasikan di sekolah pada tahun 2017 bagi menggantikan Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah (KBSM). Matlamat buku teks ini adalah untuk melahirkan murid yang berpengetahuan mengenai konsep, proses dan berkemahiran menggunakan peralatan serta perisian GDODP PHQJKDVLONDQ NDU\D JUD¿N GLJLWDO 0XULG DNDQ menjadi lebih bersedia untuk membina kerjaya dalam ELGDQJ UHND EHQWXN JUD¿N GLJLWDO PHODOXL LOPX \DQJ diperoleh daripada buku teks ini. %XNX WHNV 5HND %HQWXN *UD¿N 'LJLWDO PHQJDQGXQJL tujuh modul yang menekankan tiga domain pembelajaran, iaitu pengetahuan, kemahiran dan nilai. Setiap halaman bagi permulaan modul mempunyai halaman rangsangan yang mengandungi standard pembelajaran yang perlu dicapai oleh murid. Pada akhir modul pula terdapat UXPXVDQ UHÀHNVL GDQ ODWLKDQ SHQJXNXKDQ EDJL PHQJXML tahap pemahaman murid mengenai keseluruhan modul yang dipelajari. Tujuh modul yang akan dipelajari oleh murid dalam buku teks ini ialah: 0RGXOffl $VDV*UD¿N'LJLWDO 0RGXOffl $VDV5HNDDQ*UD¿N 0RGXOffl 7LSRJUD¿ 0RGXOffl 5HND%HQWXN*UD¿N'LJLWDO 0RGXOffl 3HQJKDVLODQ.DU\D*UD¿N'LJLWDO Modul 6: Reka Bentuk Penerbitan Meja Modul 7: Keusahawanan Buku teks ini diharapkan dapat dijadikan rujukan kepada guru dan murid untuk meningkatkan tahap potensi dan pencapaian mereka seterusnya melahirkan seorang SHUHNDJUD¿NGLJLWDO\DQJEHUNXDOLWL v
KBAT Standard Pembelajaran Standard Pembelajaran yang terkandung dalam Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran (DSKP) yang perlu dicapai oleh murid. Soalan latihan yang menguji kefahaman murid mengenai keseluruhan modul. Aktiviti yang dilakukan sama ada di dalam atau di luar kelas yang membantu meningkatkan kefahaman murid. Penanda aras yang digunakan untuk menentukan kefahaman murid pada akhir pembelajaran. Unsur nilai tambah yang diterapkan dalam proses pengajaran dan pembelajaran (PdP). Nota ringkas bagi setiap standard pembelajaran yang dipelajari oleh murid. Aktiviti atau latihan yang menguji WDKDS.HPDKLUDQ%HU¿NLU$UDV7LQJJL murid. Info tambahan berkaitan dengan topik yang dipelajari. APLIKASI AR Buku ini turut disertakan dengan aplikasi AR (Augmented Reality) yang merupakan gabungan teknologi maya dan nyata dalam bentuk dua dimensi (2D) dan tiga dimensi (3D). Aplikasi AR ini hanya boleh diakses dengan menggunakan telefon pintar atau tablet untuk menikmati pengalaman pembelajaran yang baharu. Untuk mengimbas, ikuti langkah-langkah berikut: S.P PENERANGAN IKON Refleksi Rumusan Ref. Pengukuhan L.P Pendidikan Abad ke-21. Kemahiran Abad ke-21 Muat turun aplikasi AR dengan mengimbas kod QR di sebelah. 1 Cari halaman yang mempunyai ikon AR. 2 Aktifkan aplikasi dan imbas keseluruhan halaman yang berkenaan. 3 SILA IMBAS kod QR Akt AKTIVITI 1 ELEMEN MERENTAS EMK KURIKULUM INFO Info Menarik Maklumat dalam bentuk kod QR yang boleh diimbas dengan telefon pintar. vi
MODUL 1 ASAS GRAFIK DIGITAL MODUL 2 ASAS REKAAN GRAFIK MODUL 3 TIPOGRAFI MODUL 4 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL TINGKATAN 4 1
ASAS GRAFIK DIGITAL MODUL 1 .HUMD\D5HND%HQWXN*UD¿N 3HUNDNDVDQGDQ3HULVLDQ*UD¿N'LJLWDO $VDV*UD¿N'LJLWDO STANDARD KANDUNGAN Objektif 0HQ\DWDNDQFRQWRKNDU\DJUD¿N penggunaan dan sumbangan dalam bidang UHNDEHQWXNJUD¿N 0HQMHODVNDQMHQLVJUD¿NUDVWHUGDQYHNWRU dan penggunaan mod warna RGB, CMYK dan grayscale. 0HQJNODVL¿NDVLNDQFRQWRKNDU\DGDODP ELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿NGHQJDQMHQLV SHULVLDQJUD¿N\DQJVHVXDLGLJXQDNDQGDODP penghasilan karya tersebut. Hasil pembelajaran • Membuat analisis keperluan kerjaya dalam ELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿NVHUWDNHSDNDUDQ mengendalikan perkakasan dan perisian GDODPSHQJKDVLODQNDU\DJUD¿NGLJLWDO • Menilai peluang dan peranan kerjaya dalam ELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿NVHFDUDUDVLRQDO • Merancang kerjaya yang ingin diceburi GDODPELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿NGHQJDQ PHQ\HGLDNDQSRUWIROLRSHUHNDJUD¿NVHFDUD beretika, sistematik, bermakna dan kreatif. 2
'DODP PRGXO LQL PXULG DNDQ GLSHUNHQDONDQ GHQJDQ NHUMD\D UHND EHQWXN JUD¿N SHUNDNDVDQ GDQ SHULVLDQJUD¿NGLJLWDOVHUWDDVDVJUD¿NGLJLWDO3HQJHWDKXDQ\DQJGLSHUROHKEROHKGLDSOLNDVLNDQROHK murid sebagai persediaan menempuh alam pekerjaan dan menghasilkan portfolio kerjaya yang kreatif bagi memenuhi permintaan pasaran. • 5HNDEHQWXNJUD¿N • Peluang kerjaya • Portfolio • Sumber pemerolehan • Fungsi • 6SHVL¿NDVL • Perisian • .RQVHSJUD¿NGLJLWDO • *UD¿NUDVWHU • *UD¿NYHNWRU • Kualiti imej • 0RGZDUQD • Format fail Kata Kunci 3
1.1 .HUMD\D5HND%HQWXN*UD¿N MDNVXGUHNDEHQWXNJUD¿N *UD¿NLDODKSHUVHPEDKDQYLVXDO\DQJPHQJDPELONLUDLGHDNRQVHS dan susun atur imej serta teks yang dipersembahkan dengan menarik melalui media cetak (kertas) ataupun media elektronik VNULQ NRPSXWHU *UD¿N GLJXQDNDQ ROHK KDPSLU VHPXD RUDQJ yang ingin membuat rekaan, terutamanya sebagai penyampaian maklumat secara visual (menyampaikan mesej dengan lebih jelas dan ringkas) kepada audiens. Sebagai alat penyampaian maklumat dalam bidang komunikasi YLVXDOUHNDEHQWXNJUD¿NVHODOXQ\DPHQJJDEXQJNDQSHQJJXQDDQ WHNV WLSRJUD¿ \DQJ WHUGLUL GDULSDGD KXUXI QRPERU GDQ VLPERO ilustrasi (lukisan dan gambar foto) dan juga warna. Reka bentuk JUD¿N WHODKGLNHQDOLVHEDJDLJUD¿NGLJLWDODSDELODNRPSXWHUPXOD diperkenalkan kepada dunia, iaitu merujuk aktiviti mereka bentuk visual dengan menggunakan perisian komputer. Murid boleh: 1.1.1 Menerangkan maksud reka EHQWXNJUD¿N 1.1.2 Menjelaskan contoh karya JUD¿NSHQJJXQDDQGDQ sumbangan dalam bidang UHNDEHQWXNJUD¿N 1.1.3 Menentukan peluang dan peranan kerjaya dalam ELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N 1.1.4 Menghasilkan portfolio kerjaya dalam bidang reka EHQWXNJUD¿N S.P Standard Pembelajaran Rajah 1.1&LULFLULUHNDEHQWXNJUD¿N 5HNDEHQWXNJUD¿NGDSDW dimanfaatkan sebagai media utama dalam penyaluran sesuatu paparan atau persembahan reka bentuk komunikasi visual sama ada dalam bentuk bercetak, persembahan elektronik mahupun digital. INFO Info Menarik Ciri-ciri reka EHQWXNJUD¿N yang baik Maklumat disampaikan secara kreatif dan menarik Mampu mendorong interaksi yang aktif antara pereka dengan audiens Mudah dan jelas dibaca serta difahami 1 3 4 Maklumat yang terdapat dalam visual dapat ditafsir dengan mudah 2 4 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Rajah 1.2&RQWRKELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N JHQLVNDU\DJUD¿NSHQJJXQDDQGDQVXPEDQJDQ GDODPELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N Dalam kehidupan seharian, terdapat banyak sumbangan bidang NDU\DUHNDEHQWXNJUD¿N%HEHUDSDFRQWRKKDVLONDU\DUHNDEHQWXN JUD¿N\DQJEROHKGLFHWDNLDODKSRVWHUULVDODKEXNXGDQPDMDODK %XNDQLWXVDKDMDKDVLONDU\DJUD¿NMXJDWXUXWPHOLEDWNDQSHQJJXQDDQ saiz yang besar seperti yang dilihat di tepi jalan atau lebuh raya iaitu papan iklan sama ada yang melibatkan media elektronik atau tidak. &RQWRKNDU\DJUD¿NSHQJJXQDDQGDQVXPEDQJDQQ\D Bidang reka bentuk Penggunaan dan sumbangan &RQWRKNDU\DJUD¿N Pengiklanan • Mempromosi jualan. • Meningkatkan keyakinan pengguna terhadap barangan dan perkhidmatan yang dihasilkan. • Mengekalkan penerimaan pengguna terhadap sesuatu barangan yang terdapat dalam pasaran. Media cetak • Surat khabar • Majalah • Pengiklanan transit • Brosur • Poster • Risalah • Papan iklan • Sepanduk Media elektronik • Internet • Televisyen • Radio • Papar iklan digital • Sepanduk digital • Papar tanda LED Jadual 1.13HQJJXQDDQGDQVXPEDQJDQELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿NEHUVHUWDFRQWRK Media baharu ,QIRJUD¿N Antara muka pengguna Identiti korporat Pembungkusan Ilustrasi Penerbitan meja Pengiklanan 1 3HUHNDJUD¿NWHUOLEDWGDODPNHUMD menyampaikan maklumat secara visual dengan mengaplikasikan elemen dan prinsip dalam rekaan. 6HODLQLWXWHUGDSDWUHNDDQJUD¿NGDODPODPDQODPDQZHESHPEXQJNXVDQPDNDQDQGDQSDNDLDQ VHUWD LNRQLNRQ SHULVLDQ GL VNULQ NRPSXWHU GDQ WHOHIRQ SLQWDU -HODVQ\D ELGDQJ UHND EHQWXN JUD¿N banyak menyumbang dalam pelbagai sektor seperti pengiklanan, identiti korporat, pembungkusan, LOXVWUDVLSHQHUELWDQPHMDDQWDUDPXNDSHQJJXQDLQIRJUD¿NGDQPHGLDEDKDUX 'L0DOD\VLDNHEDQ\DNDQV\DULNDWWHODKPHQJJXQDNDQNKLGPDWSHUHNDJUD¿NXQWXNPHQJKDVLONDQ UHNDDQJUD¿NGDODPSHPDVDUDQGDQSHQMHQDPDDQSURGXNVHUWDSHUNKLGPDWDQPHUHND+DOLQLGHPLNLDQ NHUDQDUHNDDQJUD¿N\DQJGLKDVLONDQPHQJJDEXQJNDQXQVXUNHVHQLDQGDQ WHNQRORJL\DQJPDPSX EHUNRPXQLNDVLGHQJDQOHELKHIHNWLI6HFDUDNHVHOXUXKDQQ\DVHWLDSNDU\DUHNDDQJUD¿NPHPSXQ\DL pelbagai fungsi seperti memberi maklumat, mempromosi produk, membina imej dan membantu meningkatkan kefahaman seseorang. Bidang Reka %HQWXN*UD¿N INFO Info Menarik 5 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
Bidang reka bentuk Penggunaan dan sumbangan &RQWRKNDU\DJUD¿N Identiti korporat • Membina logo dan imej yang seragam untuk sesebuah organisasi korporat, pertubuhan dan syarikat perniagaan. • Meyakinkan pengguna akan jenama dan identiti barangan atau perkhidmatan. • Meningkatkan kesetiaan pengguna terhadap sesuatu barangan. • Mempamerkan identiti sesebuah syarikat. Faiz • Imej atau identiti yang seragam bagi sesebuah syarikat. Pembungkusan • Memberi maklumat barangan dan perkhidmatan. • Menjamin kualiti barangan. • Melindungi barangan daripada sebarang kerosakan. • Memudahkan kerja menyimpan, menghantar dan mempamerkan barangan. • Bungkusan daripada kertas tebal atau plastik lut sinar. • Bungkusan yang mudah dibawa. • Bungkusan berwarna berserta dengan nama dan maklumat barangan serta slogan yang menarik. Ilustrasi • Menerangkan atau menggambarkan maklumat. • Menambahkan tarikan untuk membaca terutama kanak-kanak. • Menjelaskan jalan cerita atau penceritaan sesebuah buku. • Dokumentasi dan rujukan. • Penceritaan seperti buku cerita kanak-kanak dan video. Penerbitan meja • Membantu menjelaskan sesuatu kandungan dengan menarik dan mempunyai nilai estetik melalui bahan bercetak dan elektronik. • Menggambarkan ciri-ciri korporat yang eksklusif bagi sesebuah syarikat. • Majalah korporat • Buku • Buletin 3 2 4 5 • Risalah • Surat khabar 6 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
ELEMEN MERENTAS KURIKULUM &DULPDNOXPDWGDODP,QWHUQHWPHQJHQDLMHQLVNDU\DJUD¿N\DQJEDQ\DNGLJXQDNDQNLQL7XQMXNNDQ dapatan anda dalam peta minda. EMK Bidang reka bentuk Penggunaan dan sumbangan &RQWRKNDU\DJUD¿N Antara muka pengguna • Menjadikan perisian dan aplikasi lebih mesra pengguna. • Memudahkan pengguna mendapatkan maklumat. ,QIRJUD¿N • Memudahkan penyampaian maklumat. • 0HQLQJNDWNDQNHFHNDSDQEHU¿NLU untuk membaca maklumat PHODOXLLQIRJUD¿N • ,QIRJUD¿NPDNOXPDW • ,QIRJUD¿NHGLWRULDO • ,QIRJUD¿NGDWDYLVXDOLVDVL Media baharu • Menarik perhatian audiens dengan lebih mudah dan pantas. • Reka bentuk interaktif, iaitu penggunaan animasi, audio, ilustrasi dan gambar. • *UD¿NEHUDQLPDVL 6 7 8 • Aplikasi yang mudah difahami, iaitu gabungan teks dan ikon. • Penyediaan navigasi yang mudah digunakan. 7 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
Akt AKTIVITI Langkah 1 • Murid diminta membuat perbincangan dalam NXPSXODQPHQJHQDLPDNVXGUHNDEHQWXNJUD¿N jenis penggunaan dan sumbangan reka bentuk JUD¿N Langkah 2 • Hasilkan satu peta minda tentang maksud, jenis SHQJJXQDDQGDQVXPEDQJDQUHNDEHQWXNJUD¿N dalam kehidupan. Langkah 3 • Menggunakan peta minda, jelaskan kepada kelas tentang maksud, jenis penggunaan dan VXPEDQJDQUHNDEHQWXNJUD¿NGDODPNHKLGXSDQ LATIHAN 1\DWDNDQPDNVXGUHNDEHQWXNJUD¿NGHQJDQULQJNDVGDQMHODV _________________________________________________________________________ 2. Senaraikan empat jenis bidang reka bentuk dan sumbangannya dalam kehidupan anda. Bidang reka bentuk Sumbangan -HODVNDQSHUEH]DDQVXPEDQJDQDQWDUDNDU\DJUD¿NSHQHUELWDQPHMDGHQJDQLGHQWLWLNRUSRUDW _________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________ Kemahiran Abad ke-21 Masteri Tajuk:3HWD3HPLNLUDQ5HND%HQWXN*UD¿N Objektif:0HQMHODVNDQFRQWRKNDU\DJUD¿NSHQJJXQDDQGDQVXPEDQJDQELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N Bahan dan Peralatan: Buku catatan, pen, kertas A3 dan peralatan lain yang bersesuaian. Cara Pelaksanaan: 8 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Peluang dan peranan kerjaya dalam bidang UHNDEHQWXNJUD¿N Terdapat banyak institusi pendidikan dan pusat latihan yang PHQDZDUNDQ ELGDQJ UHND EHQWXN JUD¿N $QWDUD SXVDW ODWLKDQ tersebut ialah GIATMARA, Institut Kemahiran MARA (IKM), Institut Kemahiran Belia Negara (IKBN), politeknik serta universiti awam dan swasta. Setelah tamat pengajian, murid boleh memilih untuk bekerja di syarikat-syarikat reka bentuk JUD¿NVDPDDGDGL0DOD\VLDPDKXSXQGLOXDUQHJDUD.HUMD\DGDODPELGDQJLQLPHOLSXWLVNRS\DQJ luas, iaitu dalam industri percetakan, pengiklanan, penjenamaan, pembungkusan dan sebagainya. -DGXDOPHQXQMXNNDQSHOXDQJNHUMD\DGDODPELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N Ilustrasi 1.1&RQWRKSXVDWODWLKDQ\DQJPHQDZDUNDQELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N Jadual 1.23HOXDQJNHUMD\DGDODPELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N 3HOXDQJNHUMD\DGDODPELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N 3HUHNDJUD¿N Membuat konsep visual dengan menggunakan perisian komputer atau secara manual untuk menyampaikan idea yang memberi inspirasi dan menarik minat audiens. Pereka halaman buku 0HUXSDNDQSHUHNDJUD¿N\DQJPHPEXDWNHUMDUHNDEHQWXNJUD¿NGDODPELGDQJ penerbitan. Pereka bentuk laman web 6HRUDQJSHUHNDJUD¿N\DQJPHUHNDEHQWXNYLVXDOVHVHEXDKSDSDUDQODPDQZHE Jurufoto Merupakan individu yang menggunakan kemahiran teknikal mereka, untuk mengambil foto klien, tempat, objek dan bertanggungjawab menyunting foto tersebut bagi memenuhi keperluan pelanggan. Pengarah seni Orang yang bertanggungjawab terhadap semua kerja kreatif dalam sesuatu projek reka bentuk pengiklanan. Tenaga pengajar 0HQJDMDULQGLYLGXODLQWHQWDQJLOPXJUD¿NGLVHNRODKUHQGDKVHNRODKPHQHQJDK peringkat kolej atau universiti. Usahawan Menjalankan perniagaan yang berbentuk perkhidmatan berkaitan dengan reka EHQWXNJUD¿N ELEMEN MERENTAS KURIKULUM 3HUHNDJUD¿N\DQJEDLNSHUOX mempunyai ciri-ciri seperti berinovasi, menepati masa dan beretika. EMK Penguasaan dalam bidang JUD¿NWHUXWDPDQ\DDQWDUDPXND pengguna dan media baharu amat digalakkan bagi memenuhi objektif Revolusi Perindustrian 4.0 yang merangkumi simulasi, realiti maya, keselamatan siber dan pengkomputeran awan. INFO Info Menarik Kebiasaannya semua institusi pendidikan dan pusat latihan akan meletakkan maklumat berkaitan pengajian kursus reka bentuk JUD¿NPHODOXLODPDQVHVDZDQJVHSHUWL*,$70$5$ZZZJLDWPDUD edu.my, Institut Kemahiran Belia Negara (IKBN) www.kemahiran. kbs.gov.my dan politeknik www.mypolycc.edu.my. Selain contoh institusi pendidikan dan pusat latihan yang dinyatakan di atas, murid boleh mencari maklumat mengenai kursus reka bentuk JUD¿NGLJLWDOPHODOXLSRUWDOODPDQVHVDZDQJXSXPRKHJRYP\ 9 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
Penghasilan portfolio kerjaya dalam bidang reka EHQWXNJUD¿N 3RUWRIROLRLDODKNROHNVLNDU\DWHUEDLNVHRUDQJSHUHNDJUD¿N\DQJ digunakan untuk menunjukkan kemampuan dan bakat kepada audiens. Keberkesanan portfolio bergantung pada kreativiti dan ketelitian pemilihan karya. Portfolio berfungsi sebagai satu platform untuk mempromosikan GLUL SHUHND JUD¿N EDJL PHPDVWLNDQ NHUMD\DQ\D EHUNHPEDQJ Portfolio diperlukan oleh majikan untuk melihat dan menilai bakat yang mereka ada. Jika kita ingin menjalankan perniagaan reka EHQWXN JUD¿N VHQGLUL SRUWIROLR SHUOX GLVHGLDNDQ DJDU SHODQJJDQ dapat membuat perbandingan sebelum memilih pereka yang dapat memenuhi kehendak mereka. Selain itu, pemilihan saiz, cara susunan dan tujuan merupakan perkara asas dalam menghasilkan satu portfolio yang baik. Rajah di sebelah menunjukkan jenis-jenis portfolio. Rajah 1.3 Jenis-jenis portfolio Jenis-jenis portfolio Portfolio elektronik (e-portfolio) • E-portfolio merupakan jenis yang paling popular kini kerana kebiasaannya seorang pereka mempunyai laman web sendiri dan berfungsi sebagai lokasi untuk menyimpan segala hasil kerja mereka. • Dihasilkan dengan menggunakan teknologi digital sama ada dalam talian atau luar talian. • Kelebihan portfolio ini ialah persembahan hasil kerja menjadi lebih interaktif. • Portfolio dalam talian sangat berguna kepada murid sebagai satu medium penyimpanan segala hasil kerja rekaan mereka. Portfolio konvensional (bercetak) • Portfolio konvensional dikenali sebagai himpunan hasil kerja yang diletakkan di dalam satu beg folio atau folder. • Berfungsi sehingga kini kerana mudah dibawa ke mana-mana sahaja ketika berjumpa dengan pelanggan dan dapat ditunjukkan tanpa menggunakan komputer. • /HELKÀHNVLEHONHSDGDSHUHNDEDJL menyusun dan mengubah sampel kerja mereka mengikut keperluan pelanggan. Portfolio konvensional (bercetak) Portfolio elektronik (e-portfolio) 10 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Akt AKTIVITI 1 Akt AKTIVITI 2 Kemahiran Abad ke-21 LATIHAN 1. Senaraikan tiga institusi pendidikan dan pusat latihan yang menawarkan bidang reka bentuk JUD¿NGL0DOD\VLD %HULNDQWLJDSHOXDQJNHUMD\DGDODPELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N 3. Jelaskan kelemahan portfolio konvensional (bercetak). Penerokaan Kemahiran Abad ke-21 Kendiri Langkah 1 • Dalam kumpulan, bincangkan kekuatan dan kelemahan jenis-jenis portfolio kerjaya yang telah anda pelajari. Langkah 2 • Cari maklumat dalam Internet dan hasilkan peta minda. Langkah 3 • Bentangkan hasil perbincangan di hadapan kelas. Ahli kumpulan lain boleh menulis komen di atas sticky note dan menampalkannya pada hasil pembentangan tersebut. Langkah 1 • Murid diminta mengumpul contoh karya reka bentuk JUD¿NGDULSDGDVXPEHUEDKDQEHUFHWDN Langkah 2 • Dengan jumlah karya yang ada, hasilkan portfolio konvensional masing-masing mengikut kerjaya dalam ELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N Langkah 3 • Bentangkan portfolio di hadapan kelas bagi mendapatkan pandangan rakan-rakan yang lain. Tajuk: Portfolio Kerjaya Objektif: Membuat perbandingan jenis-jenis portfolio kerjaya dalam bidang reka EHQWXNJUD¿N Bahan dan Peralatan: Majalah terpakai, surat khabar lama, gunting, sticky note, gam, kertas warna dan peralatan lain yang bersesuaian. Cara Pelaksanaan: Tajuk: Portfolio Kerjaya Objektif: Menghasilkan portfolio kerjaya. Bahan dan Peralatan: Buku catatan, pen, sticky note, kertas A3 dan peralatan lain yang bersesuaian. Cara Pelaksanaan: 11 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
1.2 3HUNDNDVDQGDQ3HULVLDQ*UD¿N'LJLWDO *UD¿N GLJLWDO PHOLEDWNDQ SURVHV SHPEXDWDQ GDQ PDQLSXODVL visual daripada perkakasan, perisian dan aplikasi digital tertentu menggunakan medium komputer bagi menggantikan peralatan dan bahan konvensional seperti pen, berus dan cat air. 5LQJNDVQ\DSHUNDNDVDQPHUXMXNSHUDODWDQ¿]LNDOPDQDNDODSHULVLDQ atau aplikasi ialah program digital yang diguna pakai sepanjang proses SHQJKDVLODQUHNDEHQWXNJUD¿NGLJLWDO Murid boleh: 1.2.1 Menyenaraikan sumber SHPHUROHKDQEDKDQJUD¿N 1.2.2 Menjelaskan fungsi dan VSHVL¿NDVLSHUNDNDVDQ JUD¿NGLJLWDO 1.2.3 Mencadangkan jenis SHULVLDQJUD¿N\DQJ sesuai digunakan dalam SHQJKDVLODQNDU\DJUD¿N berserta contoh perisian. SXPEHUSHPHUROHKDQEDKDQJUD¿N 6XPEHU SHPHUROHKDQ EDKDQ JUD¿NPHUXSDNDQ SHUNDUD SHQWLQJ EDJL SHQJKDVLODQ UHNDDQ JUD¿N \DQJEHUNXDOLWL7HUGDSDWSHOEDJDLVXPEHUSHPHUROHKDQEDKDQJUD¿N\DQJEROHKGLJXQDNDQLDLWXffl 6XPEHUSHPHUROHKDQEDKDQJUD¿NGLMHODVNDQGHQJDQULQJNDVGDODP-DGXDOGLEDZDK Sumber pemerolehan Perkakasan yang diperlukan Cara pemerolehan )RWRJUD¿ • Kamera digital (DSLR atau kamera kompak). • Telefon pintar. Merakamkan dan merekodkan foto atau visual. Laman web • Cakera keras (hard disk), cakera padat dan pendrive bagi penyimpanan data. Memuat turun imej atau visual. Bahan bercetak • Mesin pengimbas (scanner). Mengimbas dan membuat salinan imej atau visual. Lakaran bebas • Pensel atau pen. • Kertas. Melakar imej atau visual yang diperlukan. Jadual 1.36XPEHUSHPHUROHKDQEDKDQEDKDQJUD¿N Merakam imej atau visual yang dikehendaki dengan menggunakan kamera digital. Mengimbas imej atau visual sedia ada daripada bahan bercetak. Memuat turun imej atau visual daripada laman web yang dibenarkan. Melakar imej atau visual yang diperlukan. 1 3 2 4 S.P Standard Pembelajaran Kamera digital merupakan peranti yang digunakan bagi merakamkan dan merekodkan foto. Kamera digital bertujuan untuk menyimpan, menghantar dan mencetak data dalam format digital kepada peranti lain. Kini, telefon pintar juga mempunyai fungsi yang sama seperti kamera digital. INFO Info Menarik 12 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
6SHVL¿NDVL Dilengkapi dengan ciri imbasan yang boleh mengimbas imej pada tahap resolusi tinggi hingga 6400 DPI. FXQJVLGDQVSHVL¿NDVLSHUNDNDVDQJUD¿NGLJLWDO Setiap perkakasan mempunyai fungsi tersendiri mengikut proses kerja seperti mereka bentuk LPHM YLVXDO PHQ\LPSDQ EDKDQ SHPHUROHKDQ JUD¿N PHQ\XQWLQJ NHUMD VXVXQ DWXU JUD¿N GDQ PHPSHUVHPEDKNDQKDVLONDU\DJUD¿N 1.Komputer 0HPSURVHVNHUMDUHNDOHWDNGDQVXVXQDWXUJUD¿N • Memaparkan visual. 7HPSDWSHQ\LPSDQDQEDKDQJUD¿N Fungsi 6SHVL¿NDVL 6SHVL¿NDVL 3HUNDNDVDQJUD¿NGLJLWDOGDQIXQJVLQ\D Komputer 2.Kamera digital Kamera digital • 0HUDNDPNDQGDQPHUHNRGNDQEDKDQJUD¿N dalam bentuk foto, video dan audio. Fungsi Komputer riba (laptop) Komputer meja (desktop) 0RQLWRUGHQJDQUHVROXVLWLQJJLNDGJUD¿NEHUNDSDVLWL RAM 8 GB atau lebih. Resolusi melebihi 8 MP yang lengkap dengan paparan LCD. Komputer yang sesuai digunakan bagi penghasilan NDU\DUHNDEHQWXNJUD¿NPHVWLODKPHPSXQ\DLNDGJUD¿N yang berkapasiti tinggi dan monitor resolusi tinggi agar kerja reka letak menjadi lebih lancar. Kamera digital sangat sesuai digunakan untuk menghasilkan foto yang berkualiti dan boleh merakamkan imej secara tetapan manual atau automatik. Pengimbas Pengimbas • Mengimbas bahan bercetak kepada format fail digital. • Membuat salinan imej visual seperti menggunakan kamera atau mesin fotostat. Fungsi 3. Resolusi sesebuah pengimbas mempengaruhi kualiti imej yang diguna pakai dalam karya reka EHQWXNJUD¿N 13 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
Kerja lakaran lebih mudah dilakukan dengan EDQWXDQDODWWDEOHWJUD¿N\DQJPHPSXQ\DL fungsi sama seperti pen, pensel atau berus yang disertakan dengan selembar kertas. Hasil lakaran akan muncul di skrin komputer dan boleh diubah pada bila-bila masa mengikut kehendak pereka. 7DKXNDKDQGDEDKDZDJUD¿NGLJLWDO telah bermula sejak tahun 60-an dimulai dengan model animasi pertama yang PHQDPSLONDQVLPXODVLNHVDQ¿]LN(GZDUG Zajac ialah orang yang bertanggungjawab menyediakan satu model simulasi satelit GHQJDQPHQJJXQDNDQWHNQRORJLJUD¿N digital. Bidang ini telah berkembang sehingga sekarang selari dengan perkembangan teknologi semasa. 7DEOHWJUD¿N 7DEOHWJUD¿N • Melakar imej di atas permukaan skrin digital dengan menggunakan pen khusus. Fungsi 4. Pencetak digital Pencetak digital • 0HQFHWDNKDVLONDU\DJUD¿NGDUL komputer ke media percetakan seperti kertas foto dan kertas simili. Fungsi 5. 6SHVL¿NDVL 6SHVL¿NDVL Boleh mencetak di atas pelbagai bahan cetakan, mempunyai ciri-ciri tanpa wayar dan boleh mencetak bahan terus dari peranti input seperti kamera digital. Lengkap dengan pen stylus dengan mempunyai bateri yang boleh dicaj semula dan mempunyai ciri-ciri tanpa wayar. INFO Info Menarik )XQJVLGDQVSHVL¿NDVL SHUNDNDVDQJUD¿NGLJLWDO SILA IMBAS kod QR Merupakan alat yang berfungsi untuk memindahkan dokumen dari komputer ke bahan lain seperti kertas atau plastik. 14 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
JHQLVSHULVLDQJUD¿N\DQJGLJXQDNDQGDODPSHQJKDVLODQNDU\DJUD¿N 3HULVLDQ JUD¿N GLJLWDO WHUEDKDJL NHSDGD GXD LDLWX SHULVLDQ JUD¿N EHUOHVHQ OLFHQVHG GDQ SHULVLDQ JUD¿N VXPEHU WHUEXND RSHQ VRXUFH -DGXDO GL EDZDK PHQXQMXNNDQ SHULVLDQ JUD¿N \DQJ VHULQJ GLJXQDNDQROHKSHUHNDJUD¿N Namun harus diingatkan bahawa setiap perisian tersebut mempunyai keistimewaan yang berbeza bergantung pada reka bentuk yang ingin dihasilkan termasuklah proses kerja penyediaan karya. Contoh perbezaan yang mudah ditunjukkan dalam jadual berikut untuk menjelaskan perbezaan perisian, proses kerja dan hasil karya. Jadual 1.4&RQWRKSHULVLDQJUD¿NEHUOHVHQ Jadual 1.5 &RQWRKSHULVLDQJUD¿NVXPEHUWHUEXND Jadual 1.6 Keperluan perisian yang berbeza mengikut proses kerja dan hasil rekaan Perisian Adobe Photoshop Adobe Illustrator Adobe InDesign CorelDraw Format fail • .psd • .jpeg • .tiff • .png • .ai • .pdf • .eps • .svg • .indd • .pdf • .cdt • .cdx • .cmx Fungsi • Menyunting imej dari segi warna, saiz dan pencahayaan. • Menghasilkan digital painting. • Menggabungkan dua atau lebih imej. • Memotong (crop) imej mengikut reka bentuk yang dihasilkan. • Menghasilkan imej vektor dan ilustrasi. • Sesuai digunakan untuk penghasilan logo, watermark, kulit buku, web development, pembungkusan, pengiklanan, penerbitan meja dan pelbagai lagi. • Mengatur reka letak (layout) seperti buku, majalah, brosur dan penerbitan meja. • Menyunting dan membuat ilustrasi. Perisian PhotoScape Krita Scribus InkScape Format fail • .jpeg • .gif • .png • .jpeg • .bmp • .sla • .sla.gz • .eps • .jpeg • .gif Fungsi • Mengedit dan menyunting imej serta pembuatan kesan khas. • Menghasilkan imej vektor dan melukis ilustrasi kekal bagi kerja-kerja seperti mereka bentuk logo. • Menyusun atur reka letak sama seperti Adobe InDesign. • Menghasilkan dan mengedit imej vektor. Perisian Proses kerja Contoh karya Adobe Illustrator Ilustrasi Pembungkusan dan pengiklanan Adobe Photoshop Kerja suntingan imej visual Laman web Adobe InDesign Susun atur reka letak penerbitan Buku, majalah dan penerbitan meja • .pdf 15 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
Akt AKTIVITI Kemahiran Abad ke-21 LATIHAN 1\DWDNDQHPSDWVXPEHUXWDPDSHPHUROHKDQEDKDQJUD¿NGLJLWDO 7HUDQJNDQIXQJVLSHUNDNDVDQJUD¿NGLJLWDOEHULNXWffl 3. Berikan tiga jenis perisian berlesen yang sering digunakan dalam proses kerja mereka bentuk NDU\DJUD¿NGLJLWDO Perisian Proses kerja Hasil karya (a) ………………………………………… Ilustrasi Pembungkusan (b) ………………………………………… Kerja suntingan imej Laman web (c) ………………………………………… Susun atur reka letak penerbitan Majalah 7DEOHWJUD¿N 3HUNDNDVDQJUD¿NGLJLWDO Komputer Kamera digital Pengimbas Penerokaan Langkah 1 • Dalam kumpulan kecil, senaraikan perkakasan dan perisian \DQJGLSHUOXNDQROHKVHRUDQJSHUHNDJUD¿NGDULVHJLIXQJVL dan format fail. Langkah 2 • Kaji tentang perkembangan teknologi perkakasan dan perisian JUD¿NGLJLWDO/DNXNDQDNWLYLWLLQLGHQJDQPHQHURNDVXPEHU dalam talian dan catat hasil dalam buku catatan murid. Langkah 3 • Bincangkan tentang hasil penerokaan dan buat rumusan. Bentang di hadapan kelas dan dapatkan maklum balas guru serta rakan kumpulan lain. Tajuk:7HNQRORJL3HUNDNDVDQGDQ3HULVLDQ*UD¿N Objektif:0HQJDQDOLVLVSHUNHPEDQJDQWHNQRORJLSHUNDNDVDQGDQSHULVLDQJUD¿N Bahan dan Peralatan: Komputer, Internet dan projektor LCD. Cara Pelaksanaan: 16 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
1.3 $VDV*UD¿N'LJLWDO KRQVHSJUD¿N digital 3DGD DVDVQ\D JUD¿N LDODK PDNOXPDW DWDX SDSDUDQ \DQJ WHUGLUL daripada gabungan teks, ilustrasi (lukisan, gambar rajah atau simbol) dan warna. Namun, dengan adanya teknologi moden, penghasilan NDU\DJUD¿NPHQJJXQDNDQNRPSXWHUWHODKPHOXDV *UD¿NGLJLWDODWDXJUD¿NEHUNRPSXWHUPHUXMXNNHUMDPHUHND EHQWXN JUD¿N \DQJ GLVXQWLQJ PHQJJXQDNDQ SHULVLDQ NRPSXWHU Hasil kerjanya pula dalam format digital dan boleh dicetak atau KDQ\D GLSDSDUNDQ GL VNULQ +DVLO JUD¿N GLJLWDO WXUXW PHPEHUL manfaat kepada ramai orang seperti guru, murid dan jurutera. Murid boleh: 0HQMHODVNDQNRQVHSJUD¿N digital. 1.3.2 Membandingkan jenis JUD¿NUDVWHUGHQJDQJUD¿N vektor. 1.3.3 Membezakan kualiti imej berdasarkan perbezaan resolusi warna. 1.3.4 Menentukan kesesuaian penggunaan mod warna RGB, CMYK dan grayscale. 1.3.5 Mencadangkan format fail JUD¿NEHUGDVDUNDQIXQJVL penggunaannya. Ilustrasi 1.2 Contoh hasil kerja laman web S.P Standard Pembelajaran ELEMEN MERENTAS KURIKULUM 3LOLKVDWXKDVLONHUMDJUD¿NGLJLWDO yang menarik minat anda melalui carian Internet. Senaraikan tiga sebab anda memilih rekaan JUD¿NWHUVHEXW EMK Visual bukan sahaja boleh menyentuh perasaan dan emosi seseorang tetapi juga merupakan kaedah terbaik untuk mempromosikan produk atau perkhidmatan dalam pengiklanan tanpa menggunakan terlalu banyak SHUNDWDDQ2OHKLWXYLVXDOVHULQJGLJXQDNDQROHK¿UPD pengiklanan untuk menyentuh emosi pelanggan mereka. INFO Info Menarik 17 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
PHUEDQGLQJDQDQWDUDJUD¿NUDVWHU GHQJDQJUD¿NYHNWRU 7HUGDSDWGXDMHQLVIRUPDWEDJLLPHMDWDXYLVXDOJUD¿NGLJLWDOLDLWX JUD¿N UDVWHUGDQJUD¿NYHNWRU -DGXDOGLEDZDKPHQHUDQJNDQ SHUEH]DDQJUD¿NUDVWHUGDQJUD¿NYHNWRU Jadual 1.73HUEH]DDQJUD¿NUDVWHUGHQJDQJUD¿NYHNWRU *UD¿NUDVWHULDODKLPHM\DQJWHUGLULGDULSDGDNHSLQJDQNHSLQJDQ kotak kecil seperti mozek yang mengandungi warna. Kepingan kecil tersebut dikenali sebagai piksel. Semakin banyak bilangan piksel, maka semakin tinggi resolusi dan kejelasan sesuatu imej. Sekiranya saiz sesuatu imej diubah maka kualiti imej juga akan berkurangan. Susunan piksel inilah yang akhirnya membentuk VHVXDWXJDPEDUGLJLWDO,PHMJUD¿NUDVWHUEROHKGLOLKDWGDODP format .jpeg, .gif, .tiff, .png dan .bmp. ,PHMJUD¿NUDVWHUGLJXQDNDQVHPDVDPHPEXDWSURVHV penyuntingan dan memerlukan lebih banyak ruang penyimpanan di dalam komputer. Adobe Photoshop ialah SHULVLDQJUD¿N\DQJVHULQJ digunakan dalam kerja PHQ\XQWLQJLPHMJUD¿NUDVWHU GUD¿NUDVWHU Rajah 1.4,PHMJUD¿NUDVWHU *UD¿NUDVWHU *UD¿NYHNWRU Gambar kurang jelas jika saiz diubah. Gambar tetap jelas walaupun saiz diubah. Terbentuk oleh titik piksel. Terbentuk oleh garisan. Imej akan hilang kualiti jika saiz dibesarkan. Imej tidak akan hilang kualiti jika saiz dibesarkan. Saiz fail besar. Saiz fail kecil. Format fail: .jpeg, .gif, .tiff, .png dan .bmp. Format fail: .eps, .svg, .ai, .jpeg, .gif, .tiff, .png dan .bmp. Jenis reka bentuk: Paparan skrin laman web. Jenis reka bentuk: Logo dan ikon. 18 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
GUD¿NYHNWRU *UD¿N YHNWRU LDODK LPHM \DQJ WHUEHQWXN GDULSDGD JDULVDQ dan titik lengkungan yang bersambung antara satu sama lain. Kesemua garisan dan titik lengkungan tersebut membentuk rupa dan menghasilkan skala yang tetap, tidak berubah serta tidak menjejaskan kualiti imej walaupun diubah kepada pelbagai saiz semasa kerja penyuntingan dilakukan. Adobe Illustrator ialah SHULVLDQJUD¿N\DQJ sering digunakan dalam kerja menghasilkan LPHMJUD¿NYHNWRU Raster Vektor Rajah 1.5,PHMJUD¿NYHNWRU ELEMEN MERENTAS KURIKULUM 3HUHNDEHQWXNJUD¿NGLJLWDO perlu bijak memilih jenis JUD¿N\DQJVHVXDLGLJXQDNDQ mengikut kegunaan dan kesesuaian hasil kerja. EMK 19 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
LATIHAN 1\DWDNDQNRQVHSJUD¿NGLJLWDO _________________________________________________________________________ %HULNDQFLULFLULSHUEH]DDQDQWDUDJUD¿NUDVWHUGHQJDQJUD¿NYHNWRU _________________________________________________________________________ 1DPDNDQIRUPDWIDLOJUD¿N\DQJGLJXQDNDQXQWXNJUD¿NUDVWHUGDQJUD¿NYHNWRU _________________________________________________________________________ Akt AKTIVITI Kemahiran Abad ke-21 Penerokaan Langkah 1 • Murid dibahagikan kepada kumpulan kecil. Langkah 2 %LQFDQJNDQSHUEH]DDQDQWDUDJUD¿NUDVWHU GHQJDQJUD¿NYHNWRU7XOLVKDVLOSHUELQFDQJDQ pada kertas A3. Langkah 3 %XDWFDULDQLPHMJUD¿NUDVWHUGDQJUD¿NYHNWRU daripada sumber Internet. Kemudian, cetak kedua-dua imej dan tampal pada kertas A3 serta labelkan. Langkah 4 • Bentangkan dan senaraikan perbezaan antara JUD¿NUDVWHUGHQJDQJUD¿NYHNWRUGLKDGDSDQ kelas dan dapatkan maklum balas daripada guru serta rakan yang lain. Tajuk:3HUEH]DDQDQWDUD*UD¿N5DVWHUGHQJDQ*UD¿N9HNWRU Objektif:0HQ\HQDUDLNDQSHUEH]DDQDQWDUDJUD¿NUDVWHUGHQJDQJUD¿NYHNWRU Bahan dan Peralatan: Komputer, Internet, pencetak, kertas A3 dan gam. Cara Pelaksanaan: 20 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Perbezaan kualiti imej berdasarkan resolusi warna .XDOLWLLPHMJUD¿NGLJLWDOGLXNXUSDGDSHUEH]DDQUHVROXVLZDUQDGLPHQVLZDUQDGDQNHGDODPDQ bit warna. Resolusi merujuk saiz bilangan piksel pada imej yang diukur dalam unit Dots Per Inch (DPI). Contohnya, 3 DPI, 8 DPI, 24 DPI, 72 DPI, 120 DPI dan 300 DPI, resolusi dikira berdasarkan jumlah hasil darab bilangan piksel lebar dan tinggi (bilangan piksel panjang × bilangan piksel lebar). Resolusi imej bagi paparan skrin yang ideal ialah 72 DPI. Sekiranya kurang daripada jumlah tersebut imej akan kelihatan kabur atau kurang tajam. Resolusi imej yang ideal untuk bahan bercetak seperti brosur, buku dan poster ialah 300 DPI. Hal ini bermakna, semakin besar jumlah piksel, semakin baik kualiti sesuatu imej. Rajah 1.6.XDOLWLLPHMJUD¿N 300 DPI 72 × 72 100 DPI 24 × 24 200 DPI 36 × 36 72 DPI 16 × 16 .XDOLWLLPHMJUD¿N Resolusi Dimensi Kedalaman bit Ilustrasi 1.3 Kualiti resolusi warna bagi imej berwarna dan imej hitam putih Imej berwarna Imej hitam putih 21 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
Kesesuaian penggunaan mod warna 5*%&0<.GDQGrayscale 3HUHNDJUD¿NSHUOXPDKLUGDODPPHPDKDPLPRGZDUQD ketika menghasilkan karya. Mod warna menentukan komponen warna seperti mod warna merah, hijau, biru (RGB), biru, ungu, kuning, hitam (CMYK) dan skala kelabu (grayscale). Mod warna Mod warna RGB terdiri daripada R = Red (Merah), G = Green (Hijau) dan B = Blue (Biru) sebagai warna asas. RGB berfungsi sebagai persembahan atau paparan visual pada skrin elektronik seperti komputer, telefon pintar dan televisyen kerana warna latar belakang skrin ialah hitam. Selain itu, mod warna RGB juga berfungsi untuk bertindak balas dengan cahaya bagi mencerahkan warna latar belakang skrin paparan yang gelap (hitam). Rajah 1.7 Mod warna RGB HIJAU MERAH BIRU Warna CMYK dan RGB merupakan dua komponen penting dalam teori warna yang terdiri daripada warna primer. Kedua-dua komponen ini menjadi dasar dalam membentuk warna-warna sekunder dan tertiar lain. R G B INFO Info Menarik Ilustrasi 1.4 Contoh imej mod warna RGB 22 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Mod warna Mod warna CMYK pula ialah warna yang diguna pakai dalam proses rekaan untuk percetakan. C=Cyan (Biru), M=Magenta (Ungu), Y=Yellow (Kuning) dan K=Key (Black), warna mod CMYK digunakan untuk tampil seimbang dalam latar belakang putih daripada bahan cetak seperti kertas dan bahan lain seperti kanvas. Gabungan Cyan, Magenta dan Yellow akan menghasilkan warna seakan-akan hitam, namun sebenarnya warna yang terhasil ialah warna perang gelap. Ilustrasi 1.5 Contoh imej mod warna CMYK Rajah 1.8 Mod warna CMYK C M Y K MAGENTA CYAN YELLOW 23 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
Ilustrasi 1.7 Contoh gambar yang menggunakan format TIFF Mod warna skala kelabu (grayscale) Mod warna skala kelabu (grayscale) ialah ciri-ciri warna yang menggunakan komponen warna H = Hue, S = Saturation dan L = Lightness. Hue ialah nilai pigmen warna yang diukur dengan darjah, iaitu daripada 0 darjah hingga 360 darjah. Saturation pula ialah nilai kecerahan sesuatu warna sama ada gelap atau cerah. Lightness diterjemahkan sebagai nilai gelap dan terangnya sesuatu warna yang menggunakan peratusan daripada 0 peratus hingga 100 peratus. CDGDQJDQIRUPDWIDLOJUD¿NEHUGDVDUNDQIXQJVLSHQJJXQDDQQ\D $QWDUD IDLO JUD¿N GLJLWDO \DQJ VHODOX GLJXQDNDQ LDODK Tagged Image File Format (TIFF), Joint Photographic Experts Group (JPEG), Graphics Interchange Format (GIF), Encapsulated Post Script (EPS) dan Photoshop Document (PSD). Kesemua format mempunyai perbezaan dan tujuan penghasilan kerja seperti: 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Kecerahan (Saturation) Nilai pigmen warna (Hue) Nilai gelap (Lightness) Paparan elektronik Percetakan Ilustrasi 1.6 Contoh imej grayscale Tagged Image File (TIFF) • Imej yang berasaskan raster. • Bersaiz besar. • Kualiti imej asal tetap kekal walaupun diubah, disalin atau disimpan banyak kali. Fungsi Sesuai untuk cetakan papan iklan yang besar kerana resolusi imejnya yang tinggi. 1 24 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Fungsi Boleh digunakan untuk paparan skrin atau untuk percetakan yang memaparkan warna yang dinamik. Joint Photographic Experts Group (JPEG) • Boleh juga dirujuk sebagai format JPG. • Mampu memaparkan berjuta-juta campuran warna dalam sesuatu imej. • Format standard bagi hasil imej oleh kebanyakan kamera digital dan telefon pintar. • Kualiti imej akan merosot apabila dimampatkan (compress), disunting banyak kali dan dipindahkan kepada format lain. 2 Fungsi Mampu menampilkan imej yang bergerak untuk kegunaan animasi ringkas dan dalam laman web interaktif. Graphics Interchange Format (GIF) • Imej jenis format bitmap. • Kualiti imej tidak terganggu jika dimampatkan (compress) atau disunting. • Saiz fail lebih rendah daripada format JPEG. • Bukan pilihan yang baik untuk imej dengan variasi warna yang banyak. 3 Ilustrasi 1.9 Contoh imej yang menggunakan format GIF Ilustrasi 1.8 Contoh imej yang menggunakan format JPEG Contoh imej format GIF SILA IMBAS kod QR 25 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
Ilustrasi 1.10 Contoh imej yang menggunakan format EPS Ilustrasi 1.11 Contoh imej yang menggunakan format PSD Raster Vektor Encapsulated Post Script (EPS) • Imej yang berasaskan vektor. • Boleh diedit dan disimpan sebagai imej raster. • Boleh menyimpan pelbagai mod warna yang meliputi RGB, CMYK, grayscale dan bitmap. Photoshop Document (PSD) • Format asli (native format) yang digunakan dalam perisian Adobe Photoshop untuk menyimpan gambar secara berlapis (layers). • Saiz fail sangat besar mengikut saiz asal. • Boleh diedit kembali. Fungsi Boleh digunakan untuk paparan skrin atau untuk percetakan. Fungsi Menyimpan dan mengedit imej dalam banyak lapisan. 4 5 EPS 26 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Akt AKTIVITI 1 Akt AKTIVITI 2 Kemahiran Abad ke-21 Kemahiran Abad ke-21 LATIHAN 1. Apakah yang dimaksudkan dengan resolusi? 2. Nyatakan resolusi imej yang ideal bagi paparan skrin dan bahan bercetak. Paparan skrin: ……………………………………… Bahan bercetak: ……………………………………… 3. Huraikan perbezaan antara mod warna RGB dengan CMYK. 1DPDNDQGXDIRUPDWIDLOJUD¿N\DQJVHVXDLXQWXNEDKDQEHUFHWDN ELEMEN MERENTAS EMK KURIKULUM Bina Pengetahuan Penerokaan Langkah 1 • Bentuk kumpulan kecil dan senaraikan ciri mod warna RGB, CMYK dan grayscale yang telah dipelajari. Langkah 2 • Buat catatan dan bincangkan dalam kumpulan masing-masing. Langkah 3 • Buat rumusan dengan menghuraikan perbezaan ciri-ciri mod warna RGB, CMYK dan grayscale. Minta pandangan atau komen guru. Langkah 1 • Murid diminta membuat perbincangan dalam kumpulan NHFLOWHQWDQJIRUPDWXWDPDEDJLIDLOLPHMJUD¿NGDQIXQJVL penggunaannya. Langkah 2 • Buat carian imej dalam Internet bagi setiap format fail. Langkah 3 • Buat pembentangan di hadapan kelas dengan menghuraikan IRUPDWXWDPDIDLOLPHMJUD¿NGDQIXQJVLSHQJJXQDDQQ\D0LQWD pandangan atau komen guru. Tajuk: Mod Warna Objektif: Menghuraikan perbezaan ciri-ciri mod warna RGB, CMYK dan grayscale. Bahan dan Peralatan: Buku catatan, pen dan pensel. Cara Pelaksanaan: Tajuk: )RUPDW)DLO,PHM*UD¿N Objektif:0HQJKXUDLNDQIRUPDWXWDPDIDLOLPHMJUD¿NGDQIXQJVLSHQJJXQDDQQ\D Bahan dan Peralatan: Buku catatan, pen, Internet, komputer dan LCD. Cara Pelaksanaan: 27 MODUL 1 l ASAS GRAFIK DIGITAL
Rumusan Kerjaya Reka Bentuk *UD¿N 0DNVXGUHNDEHQWXNJUD¿N *UD¿NLDODKSHUVHPEDKDQYLVXDO\DQJPHQJDPELONLUD idea, konsep dan susun atur imej serta teks yang dipersembahkan dengan menarik melalui media cetak (kertas) ataupun media elektronik (skrin komputer). Portfolio kerjaya • Portfolio konvensional (bercetak) • Portfolio elektronik (e-portfolio) • Pengiklanan • Identiti korporat • Pembungkusan • Ilustrasi • Penerbitan meja • Antara muka pengguna • ,QIRJUD¿N • Media baharu -HQLVNDU\DJUD¿NSHQJJXQDDQGDQVXPEDQJDQ • 3HUHNDJUD¿N • Pereka halaman buku • Pereka bentuk laman web • Jurufoto • Pengarah seni • Tenaga pengajar • Usahawan Peluang dan peranan kerjaya Perkakasan dan Perisian *UD¿N Digital 6XPEHUSHPHUROHKDQEDKDQJUD¿N • Sumber bahan untuk penghasilan sesuatu reka bentuk DQWDUDQ\DIRWRJUD¿ODPDQZHEEDKDQEHUFHWDNGDQ lakaran bebas. )XQJVLGDQVSHVL¿NDVLSHUNDNDVDQJUD¿NGLJLWDO • Komputer, kamera digital, pengimbas, pencetak GLJLWDOGDQWDEOHWJUD¿N -HQLVSHULVLDQJUD¿N • 3HULVLDQJUD¿NEHUOHVHQ OLFHQVHG ffl$GREH3KRWRVKRS Adobe Illustrator, Adobe InDesign dan CorelDraw. • 3HULVLDQJUD¿NVXPEHUWHUEXND RSHQVRXUFH ffl PhotoScape, Krita, Scribus dan InkScape. $VDV*UD¿N Digital .RQVHSJUD¿NGLJLWDO • *UD¿NGLJLWDOLDODKPDNOXPDWDWDXSDSDUDQ\DQJWHUGLUL daripada gabungan teks, ilustrasi (lukisan, gambar rajah atau simbol) dan warna. Perbezaan kualiti imej berdasarkan resolusi warna • Mod warna: RGB, CMYK dan grayscale • &DGDQJDQIRUPDWIDLOJUD¿Nffl TIFF, JPEG, GIF, EPS dan PSD -HQLVJUD¿N *UD¿NUDVWHUGDQJUD¿NYHNWRU ASAS GRAFIK DIGITAL 28
Ref. Refleksi .HUMD\D5HND%HQWXN*UD¿N FAHAM TIDAK FAHAM 0HQHUDQJNDQPDNVXGUHNDEHQWXNJUD¿N 0HQMHODVNDQFRQWRKNDU\DJUD¿NSHQJJXQDDQGDQ VXPEDQJDQGDODPELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N Menentukan peluang dan peranan kerjaya dalam bidang UHNDEHQWXNJUD¿N Menghasilkan portfolio kerjaya dalam bidang reka EHQWXNJUD¿N 3HUNDNDVDQGDQ3HULVLDQ*UD¿N'LJLWDO FAHAM TIDAK FAHAM 0HQ\HQDUDLNDQVXPEHUSHPHUROHKDQEDKDQJUD¿N 0HQMHODVNDQIXQJVLGDQVSHVL¿NDVLSHUNDNDVDQJUD¿NGLJLWDO 0HQFDGDQJNDQMHQLVSHULVLDQJUD¿N\DQJVHVXDLGLJXQDNDQ GDODPSHQJKDVLODQNDU\DJUD¿NEHUVHUWDFRQWRKSHULVLDQ $VDV*UD¿N'LJLWDO FAHAM TIDAK FAHAM 0HQMHODVNDQNRQVHSJUD¿NGLJLWDO 0HPEDQGLQJNDQMHQLVJUD¿NfflUDVWHUGDQYHNWRU Membezakan kualiti imej berdasarkan perbezaan resolusi warna. Menentukan kesesuaian penggunaan mod warna: RGB, CMYK dan grayscale. 0HQFDGDQJNDQIRUPDWIDLOJUD¿NEHUGDVDUNDQIXQJVL penggunaannya. Tandakan () pada tahap penguasaan anda. Selepas mempelajari modul ini, saya dapat: 29
Pengukuhan L.P Jawab semua soalan. 1\DWDNDQPDNVXGUHNDEHQWXNJUD¿NVHFDUDULQJNDV ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 6HQDUDLNDQHPSDWELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿NGDQIXQJVLQ\DGDODPNHKLGXSDQDQGD %LGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N Fungsi 3. Berdasarkan rajah di bawah, tandakan () pada penyataan yang betul bagi fungsi pembungkusan. Melindungi barangan daripada kerosakan mekanikal. Menyampaikan maklumat pengurus perusahaan. Menjamin peningkatan penjualan barangan. Mengiklankan dan mempromosikan barangan. 30
%HULNDQWLJDSHOXDQJNHUMD\DGDODPELGDQJUHNDEHQWXNJUD¿N (a) ………………………………………………………………………… (b) ………………………………………………………………………… (c) ………………………………………………………………………… 'DULPDQDNDKSHUHNDJUD¿NPHQGDSDWNDQVXPEHUJDPEDUXQWXNPHQJKDVLONDQUHNDOHWDNJUD¿N yang berkualiti? ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 6HEDJDLVHRUDQJSHUHNDJUD¿NGLJLWDODQGDSHUOXWDKXDNDQNHSHUOXDQSHUNDNDVDQGDQSHULVLDQ\DQJ perlu ada pada sesebuah komputer meja yang lengkap. Nyatakan kegunaan perkakasan berikut: 7HUGDSDWSHULVLDQJUD¿NVXPEHUWHUEXNDGDQSHULVLDQJUD¿NEHUOHVHQGDODPSDVDUDQEDJLPHODNXNDQ DNWLYLWLPHUHNDEHQWXNNDU\DJUD¿N6HQDUDLNDQWLJDSHULVLDQEHUOHVHQ\DQJVHULQJGLJXQDNDQXQWXN PHPEXDWUHNDDQJUD¿N. (a) ………………………………………………………………………… (b) ………………………………………………………………………… (c) ………………………………………………………………………… fl -HODVNDQSHUEH]DDQDQWDUDMHQLVJUD¿NUDVWHUGHQJDQJUD¿NYHNWRU *UD¿NUDVWHU *UD¿NYHNWRU 9. Apakah tujuan mod warna dalam RGB? ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… ……………………………………… (a) (b) (c) 31
ASAS REKAAN GRAFIK MODUL 2 (OHPHQGDQ3ULQVLS5HNDDQ*UD¿N 2.2 Teori Warna 2.3 Asas Reka Letak 3URVHV5HND%HQWXN*UD¿N STANDARD KANDUNGAN Objektif • Menyatakan elemen dan prinsip rekaan JUD¿NVHUWDSURVHVSHQJRODKDQLGHD • Menjelaskan roda warna dan sistem warna Tambahan (Additive) dan Subtraktif (Subtractive). • Menghasilkan komposisi lakaran reka letak PHQJLNXWMXVWL¿NDVLVHUWDDSOLNDVLIXQJVLJULG dan lajur. 0HQJKDVLONDQUHNDEHQWXNNDU\DJUD¿N menerusi proses pengolahan idea. Hasil pembelajaran • Menghasilkan lakaran menerusi proses pengolahan idea berdasarkan tema dengan mengaplikasikan elemen dan prinsip rekaan JUD¿NVHUWDWHUPLQRORJLZDUQD • Menilai lakaran berdasarkan reka letak elemen, penggunaan dan kesan mood warna. 0HPEHULMXVWL¿NDVLSHPLOLKDQODNDUDQDNKLU GDQVNHPDZDUQDGDODPUHNDDQNDU\DJUD¿N secara rasional. • Menghasilkan lakaran akhir yang kemas dengan menekankan aspek kandungan dan nilai estetik secara beretika, sistematik, bermakna dan kreatif. 32
'DODPPRGXOLQLPXULGDNDQGLSHUNHQDONDQGHQJDQHOHPHQGDQSULQVLSUHNDDQJUD¿NWHRULZDUQD DVDVUHNDOHWDNGDQSURVHVUHNDEHQWXNJUD¿N3HQJHWDKXDQ\DQJGLSHUROHKEROHKGLDSOLNDVLNDQROHK PXULGVHEDJDLDVDV\DQJSHQWLQJGDODPPHQJKDVLONDQVHVXDWXNDU\DUHNDEHQWXNJUD¿N\DQJNUHDWLI • Tajuk • Visual • .DQGXQJDQ teks • *ULG • Lajur • Kajian lapangan • Lakaran kecil (thumbnail) Kata Kunci • Lakaran kasar • Lakaran komprehensif • Asas • 6HNXQGHU • Tertiar • Penggenap • Tambahan • Subtraktif 33
2.1 Elemen rekaan dalam penghasilan NDU\DJUD¿N (OHPHQ UHNDDQ GDODP SHQJKDVLODQNDU\D JUD¿N merujuk garis panduan asas yang menjadi DPDODQSHUHNDJUD¿NGDODPPHQJKDVLONDQNDU\D Terdapat enam elemen rekaan yang diterapkan GDODP SHQJKDVLODQ NDU\D JUD¿N LDLWX JDULVDQ rupa, bentuk, warna, ruang dan tekstur. Rajah 2.1 menunjukkan semua elemen tersebut. Rajah 2.1 Gambaran keseluruhan tentang elemen rekaan Gabungan antara dua atau lebih titik yang dicantumkan untuk menghasilkan garisan. Elemen tekstur memberi nilai kepada rupa, bentuk dan ruang. Gabungan beberapa garisan yang disusun dan bercantum membentuk rupa permukaan dan mempunyai dimensi panjang dan lebar. Ruang terbentuk dengan adanya elemen latar belakang, depan dan pertengahan. Gabungan beberapa permukaan menghasilkan bentuk. Elemen warna memberi nilai kepada bentuk. P L 1 4 2 5 3 6 Murid boleh: 2.1.1 Menerangkan elemen rekaan dalam SHQJKDVLODQNDU\DJUD¿Nffl (i) Garisan (ii) Rupa (iii) Bentuk 0HQWDIVLUNDQNDU\DJUD¿NEHUGDVDUNDQ prinsip rekaan: (i) Keseimbangan (ii) Harmoni (iii) Kesatuan (iv) Kepelbagaian 2.1.3 Menilai elemen dan prinsip rekaan karya JUD¿NEHUGDVDUNDQffl (i) Kandungan (ii) Nilai estetik Standard Pembelajaran (iv) Warna (v) Ruang (vi) Tekstur (v) Penegasan (vi) Kontras (vii) Pergerakan Elemen dan Prinsip 5HNDDQ*UD¿N S.P 34 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Garisan *DULVDQPHUXSDNDQHOHPHQSHUWDPDGDODPUHNDDQJUD¿N*DULVDQLDODKFDQWXPDQGXDDWDX lebih titik yang bersambung antara satu sama lain. 1 Rajah 2.3)XQJVLJDULVDQGDODPUHNDEHQWXNJUD¿N Ciri-ciri garisan Jenis-jenis garisan Terdapat beberapa jenis garisan seperti mendatar, menegak, bersudut, beralun, putus-putus, titik-titik, berterusan atau pecah. Rajah 2.2 Contoh pelbagai ciri dan jenis garisan Kasar Tebal Nipis Halus Mendatar Beralun Menegak Berpancar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bersudut Titik-titik Melengkung Putus-putus • Mempunyai dimensi panjang. • Mempunyai ketebalan yang berbeza. • Contoh ciri-ciri garisan: Menimbulkan tekstur dan ruang Mewujudkan sifat-sifat daripada objek dan alam benda Menghasilkan rupa Menimbulkan kesan penegasan Garisan bersudut yang berulang-ulang menunjukkan arah Garisan beralun menunjukkan kesan kontur pada permukaan Garisan putus-putus menunjukkan objek terlindung Menghasilkan kesan rehat atau kurang pergerakan Menghasilkan kesan pergerakan atau aksi Menentukan nilai cerah dan gelap Menimbulkan bentuk objek Menimbulkan emosi, mood dan pergerakan Fungsi garisan 35 MODUL 2 l ASAS REKAAN GRAFIK
Rupa Rupa ialah hasil pertemuan titik penghujung sesuatu garisan dengan titik permulaan. Seterusnya rupa mewujudkan sifat dua dimensi. Terdapat dua jenis rupa iaitu rupa geometri dan rupa organik. Antara ciri rupa adalah seperti berikut: 2 Rajah 2.4 Ciri-ciri rupa dan contoh 'DODPUHNDDQJUD¿NNRPSRVLVLUXSDSRVLWLIGDQUXSDQHJDWLIGLJXQDNDQPHQJLNXWNHSHUOXDQNDU\D \DQJGLKDVLONDQGHQJDQWXMXDQPHQLPEXONDQNHVDQ\DQJOHELKPHQDULNSDGDUHNDJUD¿NWHUVHEXW Permukaan sesuatu rupa turut dipengaruhi oleh nilai kecerahan atau kegelapan garisan yang membentuk rupa tersebut. .HUDSGLJXQDNDQGDODPORJRWLSRJUD¿ dan lambang. Olahan rupa positif dan negatif. Permukaan yang rata tanpa jisim serta dilingkari oleh garisan luar. Mempunyai dimensi panjang dan lebar yang boleh ditentukan ukurannya yang dikenali sebagai rupa geometri. • Rupa negatif ialah ruang yang tidak digunakan atau ruang kosong pada sekeliling rupa sesuatu objek. • Rupa positif bermaksud rupa yang diletakkan di atas permukaan. Dikenali sebagai rupa organik atau rupa abstrak. Boleh dikenal pasti menerusi saiz keseluruhan sama ada besar atau kecil dan lebih sukar untuk menentukan dimensinya. 36 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Bentuk Bentuk ialah objek yang mempunyai struktur jisim dan isipadu serta mempunyai dimensi panjang, lebar dan tinggi. Bentuk boleh dihasilkan melalui teknik garisan, lorekan, jalinan dan catan. Terdapat dua jenis bentuk iaitu: 3 1. Bentuk konkrit atau maujud merujuk objek sebenar yang boleh disentuh, dirasai dan dilihat di setiap sudut. 2. Bentuk ilusi atau 3D menghasilkan bayangan imej seolah-olah wujud ruang pada permukaan rata. Ciri-ciri bentuk Fungsi bentuk • Mempunyai tiga dimensi (3D) seperti panjang, lebar dan tinggi. • Bentuk boleh dilihat dari semua arah seperti atas, bawah, depan, belakang, kiri dan kanan. • Bentuk boleh kelihatan tidak kaku, melengkung, bulat, bersudut atau tajam dan pelbagai jenis bentuk yang dapat memberi kesan-kesan yang lebih nyata. • Mempunyai struktur rangka yang memberi bentuk keseluruhan. • Bentuk konkrit boleh disentuh dan dirasa, manakala bentuk ilusi tidak dapat disentuh dan hanya boleh dilihat menerusi deria penglihatan manusia. • Bentuk menambah dimensi visual kepada orang yang melihatnya. 'DODPUHNDDQJUD¿N bentuk meningkatkan kualiti tiga dimensi yang dilihat menerusi kesan tekstur seperti kasar atau halus, dan kesan warna seperti kelihatan sejuk atau panas. • Digunakan untuk menyampaikan sesuatu mesej secara visual. • Bentuk dengan pelbagai ukuran dan warna memberi maksud dan kesan emosi yang berbeza dalam penghasilan karya JUD¿N • Penggunaan garisan, warna dan tekstur juga dapat menambah nilai kepada sesuatu bentuk seterusnya mempengaruhi pemikiran dan pandangan manusia. 37 MODUL 2 l ASAS REKAAN GRAFIK
Mencetuskan minat. Menyatakan atau menyampaikan mesej. Menarik perhatian audiens. Menghasilkan emosi tertentu. Mencipta idea. Warna :DUQDLDODKHOHPHQSHQWLQJGDODPVHWLDSUHNDDQJUD¿N7HUGDSDW 4 tiga jenis warna iaitu warna asas, warna sekunder dan warna tertiar. 7HUGDSDWSHOEDJDLIXQJVLZDUQDGDODPUHNDDQJUD¿NDQWDUDIXQJVLQ\DLDODKffl Rajah 2.5 Warna asas, sekunder dan tertiar Rajah 2.6)XQJVLZDUQDGDODPUHNDDQJUD¿N Merah Biru Ungu Jingga Hijau Kuning Kuning-hijau Biru-hijau Biru-violet Merah-violet Merah-jingga Kuning-jingga Warna asas Warna sekunder Warna tertiar 5HNDDQ JUD¿N PHQMDGL OHELK PHQDULN GHQJDQ SHQJJXQDDQ ZDUQD GDQ HOHPHQ SDQWXODQ DWDX pembiasan cahaya. Penggunaan kombinasi warna kontras atau bertentangan dalam roda warna PHQJKDVLONDQUHNDDQJUD¿N\DQJOHELKPHQDULN'DODPHOHPHQZDUQDQLODLDWDXWRQZDUQDPHQHQWXNDQ FHUDKDWDXJHODSVHVXDWXXQVXUJUD¿N 38 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Ruang Ruang ialah kawasan sesuatu visual iaitu jarak antara satu bentuk dengan bentuk yang lain bagi menimbulkan kesan estetik. 7HUGDSDW GXD MHQLV UXDQJ LDLWX UXDQJ ¿]LNDO GDQ UXDQJ LOXVL 5XDQJ ¿]LNDO LDODK ruang nyata atau ruang sebenar seperti ruang di dalam rumah. Ruang ilusi ialah ruang yang diterapkan di atas permukaan yang dapat menimbulkan pelbagai kesan seperti ruang perspektif bangunan. 5 Ilustrasi 2.15XDQJ¿]LNDOGDQUXDQJLOXVL Ruang juga mempunyai komponen latar belakang (background), pertengahan (middle ground) dan depan (foreground). Ruang merujuk kepada jarak atau kawasan sekitar antara atau dalam sesuatu komponen. Ilustrasi 2.2 Komponen ruang Komponen latar belakang (background) Komponen pertengahan (middle ground) Komponen depan (foreground) 5XDQJ¿]LNDO Ruang ilusi 39 MODUL 2 l ASAS REKAAN GRAFIK
Tekstur 'DODPUHNDDQJUD¿NWHNVWXUPHPSXQ\DLNHVDQYLVXDOWHUKDGDSNXDOLWLVXDWXSHUPXNDDQ Contoh tekstur ialah rasa halus, kasar, lembut atau keras pada sesuatu objek. Rekaan JUD¿NPHPSXQ\DL ODSLVDQ WHNVWXU GDQ SHOEDJDL HOHPHQ XQWXNPHQJKDVLONDQ WHNVWXU visual yang mencerminkan tekstur sebenar. Tekstur juga boleh ditampilkan melalui gaya reka bentuk melalui lapisan teks, bentuk, dan garisan. Setiap gabungan lapisan membawa kesan tekstur pada halaman DWDXSDGDVNULQ)RWRJUD¿LOXVWUDVLGDQVHQLKDOXV\DQJGLJDEXQJNDQGHQJDQXQVXU XQVXU JUD¿N MXJD GDSDW PHPEDQWX PHQJKDVLONDQ NHVDQ WHNVWXU ,OXVWUDVL GL EDZDK PHQXQMXNNDQSHUEH]DDQWHNVWXUDQWDUDVHQLYLVXDOKDOXVGHQJDQVHQLYLVXDOJUD¿N 6 Ilustrasi 2.5 5XPXVDQHOHPHQUHNDDQJUD¿N Rupa digunakan dalam logo. Rupa digunakan sebagai ikon. Ruang sebagai komponen latar belakang. Tekstur pada permukaan pakaian khas petugas barisan hadapan. Warna berbeza pada tajuk digunakan untuk menarik perhatian pembaca. Garisan mendatar, tebal dan bersudut digunakan untuk menunjukkan kesan pergerakan. Warna merah digunakan pada imej virus COVID-19. Ruang yang menunjukkan komponen depan. Bentuk sebenar manusia. Ilustrasi 2.3 Tekstur seni visual halus Ilustrasi 2.4 7HNVWXUVHQLYLVXDOJUD¿N 5XPXVDQHOHPHQUHNDDQJUD¿N 40 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
Akt AKTIVITI 1 Tajuk: Kenali Benda Hidup Objektif:0XULGGDSDWPHQ\DWDNDQHOHPHQUHNDDQJUD¿N Bahan dan Peralatan: Objek benda hidup, kertas sebak dan komputer. Cara Pelaksanaan: • Langkah 1 Murid diminta untuk membuat lawatan ke sekeliling kawasan sekolah dengan bimbingan guru secara berkumpulan. • Langkah 2 Murid dikehendaki memilih satu objek (benda hidup) dan membuat perbincangan bersama dengan ahli kumpulan tentang ciri-ciri objek benda hidup yang dipilih. • Langkah 3 Murid diminta untuk menghasilkan peta minda dan bentangkan hasil ciri-ciri objek yang dipilih berdasarkan garisan, rupa, bentuk, warna, ruang dan tekstur yang terdapat pada objek benda hidup yang dipilih. ELEMEN MERENTAS EMK KURIKULUM Kemahiran Abad ke-21 Kenali Benda Hidup 41 MODUL 2 l ASAS REKAAN GRAFIK
Akt AKTIVITI 2 • Langkah 1 Murid menyediakan kertas lukisan A3 dan melukis garisan sempadan bersaiz 10 mm di sisi atas, bawah dan kanan, manakala 20 mm di sisi kiri kertas mengikut reka letak berikut. • Langkah 2 Murid dikehendaki mengambil gambar objek benda hidup yang dipilih, mencetak dan menampal gambar objek tersebut di atas sehelai kertas A3 pada bahagian sebelah kiri. • Langkah 3 Murid melakar semula objek yang dipilih di atas kertas yang sama dengan menggunakan pensel pelbagai jenis pada bahagian sebelah kanan kertas. • Langkah 4 Murid dikehendaki membentangkan objek yang dilakar GDQPHPEXDWUHÀHNVL tentang elemen rekaan yang terdapat pada objek tersebut dengan bimbingan guru. 20 mm 10 mm 100 mm Nama murid: Tarikh: Disemak oleh: (nama guru) Blok Tajuk OBJEK 3 - BENDA HIDUP pensel Kemahiran Abad ke-21 Penerokaan Tajuk: Objek Benda Hidup Objektif:0XULGGDSDWPHODNDUREMHNGHQJDQPHQJDSOLNDVLNDQSHQJJXQDDQHOHPHQUHNDDQJUD¿N Bahan dan Peralatan: Kertas lukisan A3, pensel pelbagai jenis (H, HB, B, 2B – 8B, pensel arang) pembaris panjang dan pemadam. Cara Pelaksanaan: LATIHAN 1\DWDNDQPDNVXGEDJLHOHPHQUHNDDQJUD¿NGLEDZDK Elemen Maksud Garisan Rupa Bentuk Warna Ruang Tekstur 42 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4
PULQVLSUHNDDQGDODPNDU\DJUD¿N 3ULQVLS UHNDDQ JUD¿NPHUXSDNDQ SDQGXDQ GDQ DPDODQ SHUHND JUD¿N GDODPPHQJKDVLONDQ VHVXDWX UHNDDQ 3ULQVLS UHNDDQ JUD¿NPHUDQJNXPL SHOEDJDL HOHPHQ UHNDDQ \DQJ GLJDEXQJNDQ GDODP VDWX UHNDDQ$SDELODOHELKGDULSDGDVDWXSULQVLSGLJXQDNDQSHUHNDJUD¿NGDSDWPHQJKDVLONDQNDU\DUHNDDQ yang unik dan berkesan. Kepentingan prinsip rekaan JUD¿N 6HEDJDLFRQWRKGDODPELGDQJUHNDEHQWXNZHEGDQLNODQUHNDDQJUD¿N\DQJEHUNXDOLWLEHUXSD\D meyakinkan audiens tentang keberkesanan sesuatu produk yang dijual dan seterusnya dapat meyakinkan audiens untuk membeli produk tersebut. Rajah 2.7.HSHQWLQJDQSULQVLSUHNDDQJUD¿N Berupaya meningkatkan kesedaran pengguna terhadap sesuatu mesej yang disampaikan Keseluruhan NDU\DJUD¿N mudah difahami Susun atur kelihatan lebih menarik Meningkatkan keyakinan audiens terhadap mesej yang disampaikan Mesej yang hendak disampaikan lebih jelas Ilustrasi 2.6 Contoh ilustrasi iklan yang menarik dan berkualiti 43 MODUL 2 l ASAS REKAAN GRAFIK
7HUGDSDWWXMXKSULQVLSUHNDDQJUD¿NLDLWXffl Prinsip Rekaan *UD¿N Kesatuan Harmoni Kontras Kepelbagaian Pergerakan Keseimbangan Keseimbangan merujuk keadaan yang berpadanan antara satu sama lain. Kepelbagaian merujuk pelbagai elemen yang digunakan dalam sesuatu karya menerusi penggunaan warna, objek, bentuk dan tekstur yang berbeza. Harmoni merujuk susunan atau XODQJDQHOHPHQDVDVJUD¿N\DQJ menghasilkan keseragaman. .RQWUDVPHUXMXNHOHPHQJUD¿N yang mempunyai ciri yang berbeza digunakan dalam sesuatu karya. Kesatuan merujuk gabungan HOHPHQDVDVJUD¿N\DQJ disatukan dalam sesuatu NDU\DJUD¿N Penegasan Penegasan merujuk elemen XWDPDNDU\DJUD¿N\DQJ ingin ditonjolkan. Pergerakan merujuk kesan arah atau pergerakan dalam NDU\DJUD¿N 44 REKA BENTUK GRAFIK DIGITAL l TINGKATAN 4