คู่มือยารพ.สต.คลองแห

คู่มือยา
รักษาตามอาการ

โรงพยาบาล่งเสริมสุขภาพตำบลคลองแห

จัดทำโดย นักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 4
รหัส 6110410033 - 6110410042
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่

คำ
นำ

ความรู้ทางเภสัชวิทยาของยาชนิดต่าง ๆ เป็นพื้นฐานหนึ่งที่จำเป็น
สำหรับผู้ให้บริการด้านสุขภาพโดยเฉพาะพยาบาลชุมชนที่มีความจำเป็น
ต้องจ่ายให้เเก่ผู้รับบริการ อีกทั้งเพื่อให้การใช้ยาสำหรับการดูแลรักษา

ผู้ป่วยในโรคต่างๆเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพเเละมีความปลอดภัยสูงสุด
ทำให้ทางคณะผู้จัดทำได้รวบรวมข้อมูลยาชนิดต่างๆที่มีในโรงพยาบาลส่ง
เสริมสุขภาพตำบลคลองเเห โดยใช้ชื่อว่าคู่มือยารักษาตามอาการ ซึ่ง
ภายในคู่มือประกอบไปด้วยชื่อยา ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา สรรพคุณของ
ยา กลไกการออกฤทธิ์ของยา อาการข้างเคียง ข้อควรระวัง รวมถึง
ยาสมุนไพรและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอย่างสมเหตุผล

คณะผู้จัดทำจึงหวังเป็นอย่างยิ่งว่าผู้ที่มาอ่านคู่มือจะได้ประโยชน์จาก
คู่มือเล่มนี้ไปไม่มากก็น้อย

คณะผู้จัดทำ

สารบัญ

1
เรื่อง 2
4
ความหมายของยา 6
ประเภทของยา
รูปแบบของยา

กลุ่มยาแก้วิงเวียน


Cinnarizine 25 mg 8
Merislon 6 mg


กลุ่มยาแก้อาเจียน


Domperidone 10 mg 9
Domperidone syr. 30 cc 5 mg/5 ml


กลุ่มยาแก้ไอ



Brown mixture 180 ml
Dextrometrophan 15 mg 12
Ammonium carbonate syr 0.02 g/5 ml


กลุ่มยาขับเสมหะ
13
Ambroxol 30 mg


กลุ่มยาต้านเกล็ดเลือด
14
Clopidogrel 75 mg


กลุ่มยาต้านเศร้า
15
Fluoxetine HCl 20 mg


กลุ่มยาต้านอักเสบ steroid
16
Prednisolone 5 mg


กลุ่มยาต้านอักเสบชนิด NSAIDs


Naproxen 250 mg
Diclofenac 25 mg

สารบัญ

18
เรื่อง


กลุ่มยา GI



Alum Milk 240 ml

Simeticone (Simethicone) 80 mg

Milk of magnesia 8 g/100 ml 240 cc

Hyoscine-n-butylbrom 10 mg

Ranitidine 150 mg

Omeprazole 20 mg

Carminative mixture 240 ml

ORS

Doproct(Benzocaine+Hydrocortisone+Zinc
oxide) 28
Sodium bicarbonate 60 cc


กลุ่มยาลดระดับน้ำตาลในเลือด



Metformine 500,850 mg
Glipizide 5 mg 31
Pioglitazone 30 mg


กลุ่มยาลดระดับไขมันในเลือด


Gemfibrozil 600 mg 33
Simvastatin 10,40 mg


กลุ่มยา Antibiotic



Augmentin 400 mg

Amoxycillin 500 mg / Amoxycillin dry syr. 250

mg/5 ml 60 ml

Dicloxacillin 250 mg

Doxycyclin 100 mg
Norfloxacin 100 mg/ -Norfloxacin 400 mg
Metronidazole 200 mg

สารบัญ

33
เรื่อง


กลุ่มยา Antibiotic (ต่อ)



Acyclovir 400 mg

Erythromycin syr 125 mg/5 ml
Cephalexin syr. 125 mg/5 ml 60 ml 43
Roxithromycin 200 mg


กลุ่มยารักษากล้ามเนื้อ กระดูก และข้อ



Allopurinol 100 mg
Colchicine 0.6 mg 47
Baclofen 20 mg
Mydocalm (Tolperisone) 50 mg



กลุ่มยารักษาพยาธิ


Albendazole 200 mg 49
Mebendazole syr. 100 mg/5 ml 30ml


กลุ่มยาแก้แพ้



Hydroxyzine HCL 10 mg

Hydroxyzine HCL syr. 10 mg/5 ml (60 ml)

Loratadine 10 mg

Brompheniramine maleate + Phenylephrine

HCL 4 mg + 10 mg

Chlorpheniramine syr. 2 mg/5 ml 60 ml
Cyproheptadine 4 mg 57
Dimenhydrinate 50 mg


กลุ่มยาขับปัสสาวะ
58
Furocemide 40 mg


กลุ่มยารักษาไมเกรน

Ergotamine+Caffeine

สารบัญ

59
เรื่อง


กลุ่มยาบำรุง อาหารเสริม เกลือแร่



Vitamin C

Vitamin B

Triferdine

Multivitamin
Ferrus Fumerate 200 mg. 65
Folic acid 5 mg.


กลุ่มยาใช้ภายนอก



Calamine lotion

Poly-Oph eye

Hista Oph drop (Allergis 10 ml)

Opsil tear eye 10 ml

Triamcinolone Acetonide 1.0 mg
Benzoic acid 10 g 72
Chloramphenicol eye ointment


กลุ่มยาแก้ปวด/ลดไข้



Paracetamol 325, 500 mg

Paracetamol syr 120 mg/ 5 ml (60 ml)

Ibuprofen 200 mg
Ibuprofen syr 100 mg/5 ml 60 ml 75
Aspirine 81 mg


กลุ่มยากันชัก


Gabapentin 100,300 mg 77
Dilantin 100 mg


กลุ่มรักษาระดับฮอร์โมน


Medroxyprogesterone acetate (ENAF-150)
Ethinylestradiol + Levonorgestrel (R-den)

สารบัญ

77
เรื่อง


กลุ่มรักษาระดับฮอร์โมน (ต่อ)



Eltroxin 100 mg
Methimazol 5 mg 82
Propylthiouracil 50 mg (PTU)


กลุ่มยาขยายหลอดลม



Salbutamol Inhaler 100 mcg

Salbutamol syr 2 mg/5 ml (60 ml)
Nuelin SR 200 Mg (Theophylline) 85
Budesonide Inhaler 200 mcg


กลุ่มยาลดความดันโลหิต



Hydralazine HCl 10,25 mg

Doxazosin 2 mg

Enalapril 5,20 mg

Propranolol 10,40 mg

HCTZ 25 mg

Amiloride + HCTZ

Methyldopa 250 mg

Losartan 50 mg
Metoprolol 100 mg

Amlodipine 5 mg
Nifidepine 20 mg

Atenolol 100 mg


กลุ่มยาต้านไวรัส
97
Acyclovir BP 5%


กลุ่มยาต้านเชื้อรา
98
Griseofulvin 500 mg
Ketoconazole 200 mg

สารบัญ

98
เรื่อง


กลุ่มยาต้านเชื้อรา (ต่อ)


Clotrimazole 100 mg (ช่องคลอด) 102
Clotrimazole Cream 15 g


กลุ่มหัวใจและหลอดเลือด
Isosorbide dinitrate 5 mg
Isosorbide dinitrate 10 mg

1

ความหมายของยา
องค์กรอนามัยโลก (WHO) ได้ให้ความหมายของยาว่า ยา คือสารที่สาร
หรือผลิตภัณฑ์ที่มีวัตถุประสงค์ในการใช้ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของร่างกาย
หรือทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางทางการพยาธิวิทยา ซึ่งทำให้เกิดโรค ทั้งนี้
เพื่อให้เกิดประโยชน์แก้ผู้รับยา
1.ในการรักษาโรคให้หายขาด ยาหลายชนิดที่ใช้ในการรักษาโรคหรืออาการเจ็บ
ป่วย
2.การใช้ยาในการควบคุมหรือบรรเทาอาการ
3.การองกันใช้ในการป้องกันโรค

2

ประเภทของยา

ยาที่ใช้ในปัจจุบัน ตามพระราชบัญญัติ ฉบับที่ พ.ศ.
2522 จำแผนกได้ดังนี้

1. ยาแผนปัจจุบัน หมายถึง ยาที่มุ่งสำหรับการ
ประกอบอาชีพเวชกรรมการประกอบโรคศิลปะแผน
ปัจจุบัน

2. ยาแผนโบราณ หมายถึง ยาที่มุ่งสำหรับการ
ประกอบอาชีพเวชกรรมการประกอบโรคศิลปะโบราณ
ซึ่งอยู่ในตำรายาแผนโบราณที่รัฐมนตรีประกาศใช้และ
และได้รับให้เป็นยาแผนโบราณ

3. ยาอันตราย หมายถึง ยาแผนปัจจุบันที่รัฐมนตรี
ประกาศให้เป็นยาอันตราย

4. ยาควบคุมพิเศษ หมายถึง ยาแผนปัจจุบันหรือ
ยาแผนโบราณที่รัฐมนตรีประกาศให้เป็นยาควบคุม
พิเศษ

5. ยาใช้ภายนอก หมายถึง ยาแผนปัจจุบันหรือยา
แผนโบราณที่มุ่งหมายสำหรับใช้ภายนอก ทั้งนี้ไม่รวมถึง
ยาเฉพาะที่

3

6. ยาเฉพาะที่ หมายถึง แผนปัจจุบันหรือยาแผน
โบราณที่มุงหมายเฉพาะที่ หู ตา จมูก ลิ้น ทวารหนัก

7. ยาสามัญประจำบ้าน หมายถึง ยาแผนปัจจุบันหรือยา
แผนโบราณที่รัฐมนตรีประกาศให้เป็นยาประจำบ้านที่มีชื่อว่ายา
ตำราหลวง

8. ยาสมุนไพรหมายถึงยาที่ได้จากพฤกษชาติสัตว์แร่ที่
ยังไม่ผสมปรุง หรือแปรสภาพเพื่อความสะดวกในการเก็บและมัก
หั่นให้มีขนาดเล็ก

9. ยา บรรจุเสร็จ หมายถึง ยาแผนปัจจุบันหรือยา
แผนโบราณที่ผลิตเสร็จแล้วในรูปแบบต่าง ๆ ทาง
เภสัชกรรมและบรรจุในภาชนะหรือหีบห่อที่ปิดผนึกไว้ และมี
ฉลากครบถ้วนตามพระราชบัญญัติยา

4

รูปแบบของยา

ยา ที่ใช้อยู่ในปัจจุบันได้มาจากการสังเคราะห์ในห้องปฏิบัติ
การ มีการศึกษาวิจัยกับสัตว์และกับคน จนเชื่อถือได้ว่าใช้กับ
คนได้ผล จึงนำมาใช้ได้ ซึ้งจะอยู่หลายรูปแบบ ดังนี้

1.ยาเม็ด (Talet) 2.ยาแคปซูล(Capsule)

3.ยาผง(Powder) 4.ยาน้ำใส(solution)

5.ยาน้ำเชื่อม(syrup) 6.ยาอิลิกเซอร์(Elixir)

7.ยาน้ำแขวนตะกอน(Suspension) 5

8.โลชั่น(Lotion)

9. ครีม(cream) 10. ยาขี้ผึ้ง(ointment)

11. เจล(Gel) 12. ยาเหน็บ(suppository)

6

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

1. กลุ่มยาแก้วิงเวียน สรรพคุณ: ป้องกันและรักษาอาการเมา
รถ เมาเรือลดอาการคลื่นไส้ อาเจียน หู
Cinnarizine 25 mg อื้อ บ้านหมุนที่เกิดโรคของหูชั้นกลาง
Meniere's disease
กลไกการออกฤทธฺ์: ออกฤทธิ์โดยยับยั้ง
การหดตัวของกล้ามเนื้อเรียบที่เกิดจาก
สารกลุ่มวาโซแอกทีฟ(vasoactive)
เช่น ฮีสทามีน (histamine) ซินนาริซีน
สามารถยับยั้งแคลเซียมไอออนในการ

เข้าสู่เซลล์ที่ได้รับการกระตุ้น (depolarized) จากสัญญาณประสาท เป็นผลให้ระดับ
แคลเซียมไอออนอิสระที่ใช้ในการเหนี่ยวนำและรักษาการส่งสัญญาณประสาท
ระหว่างเซลล์ประสาทลดลง
ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา: ผู้ใหญ่รับประทานครั้งละ 1 – 2 เม็ด วันละ 3 ครั้ง และควร
รับประทานหลังอาหารเพื่อลดอาการระคายเคืองของระบบทางเดินอาหาร เด็ก การ
ใช้ยานี้ต้องอยู่ในดุลพินิจของแพทย์เท่านั้น
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง:
ห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่มีประวัติแพ้ยา ซินนาริซีน
ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคหืด
ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์และสตรีที่กำลังให้นมบุตร ด้วยมีผลต่อการเจริญเติบโต
ของทารกได้
ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วย โรคตับ โรคไต โรคต้อหิน
ห้ามใช้ยากับผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน (Parkinson’s Dissease)
ระหว่างการใช้ยานี้ ควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะ หรือหลีกเลี่ยงการทำงาน
กับเครื่อง จักร เพราะผลข้างเคียงของยาที่ทำให้ง่วงนอน อาจส่งผลให้เผลอหลับ
จนก่ออันตรายได้
หลีกเลี่ยงการใช้ยากับเด็กที่อายุต่ำกว่า 5 ปี เพราะผลข้างเคียงของยาอาจรุนแรง
มากกว่าในคนช่วงอายุอื่นๆ

7

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

1. กลุ่มยาแก้วิงเวียน

Merislon 6 mg

สรรพคุณ: ใช้สำหรับอาการหัว หมุน
และวิงเวียน ศีรษะ ที่เกิดกับโรค ต่อไปนี้
- Meniere's disease
- Meniere's syndrome
- อาการหัวหมุนที่เกิด จากหูส่วนใน
- การทรงตัวผิดปกติ
กลไกการออกฤทธฺ์: Merislon ออก
ฤทธิ์หย่อนคลายกล้ามเนื้อของ
precapillary sphincters ของ

เส้นเลือด ทำให้เส้นเลือดฝอยขยายออก จึงเพิ่มการไหลเวียนของกระแสโลหิต
บริเวณหูส่วนใน ทำให้เกิดการลดการคั่งของน้ำเลี้ยงของหูส่วนใน นอกจากนี้ยัง
ช่วยเพิ่มการไหลเวียนของเลือดในสมอง และ internal carotid
artery ดีขึ้น ดังนั้นMerislon จึงมีประโยชน์สำหรับบรรเทาอาการหัวหมุน และวิง
เวียนศีรษะหรือทรงตัวไม่อยู่
ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา: ผู้ใหญ่รับประทานครั้งละ 1 - 2 เม็ด (เทียบเท่ากับ
betahistine mesylate 6 - 12 มก.) วันละ 3 ครั้ง หลังอาหาร ขนาดของยาควร
ปรับตามอายุ และความ รุนแรงของอาการ
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง:
อาการข้างเคียง
- คลื่นไส้
- อาเจียน
- ไม่สบายท้อง
- ปวดศีรษะ
ข้อควรระวัง
- การใช้ยาในผู้ป่วยโรคหอบหืด
- การใช้ยาในผู้ป่วยมีแผลในกระเพราะอาหาร

8

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

2. กลุ่มยาแก้อาเจียน

Domperidone 10 mg
Domperidone syr. 30 cc 5 mg/5 ml

สรรพคุณ: บรรเทาอาการคลื่นไส้
อาเจียน ที่เกิดจากระบบทางเดินอาหาร
ปวดแน่น ไม่สบายท้องอาหารไม่ย่อย
กลไกการออกฤทธฺ์: กระตุ้นให้
หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร และลําไส้
เล็กบีบและเคลื่อนตัวได้มาก ขึ้นทําให้มี
การขับเคลื่อนของอาหารที่รับปประทาน
เข้าไปผ่านกระเพาะอาหารและลําไส้เล็กได้
อย่างปกติ

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา: 0.2 - 0.4
mg/kg/ dose ทุก 4 - 8 ชั่วโมง
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง:
อาการข้างเคียง
- ปากแห้งใจสั่น
ข้อควรระวัง
- ไม่ควรใช้ในผู้ป่วยที่มี colicky pain
หรือมีอาการเลือดออกใน ทางเดิน
อาหาร
- หญิงที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
- หญิงตั้งครรภ์
- ระวังในโรคตับ ไต

9

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

3. กลุ่มยาแก้ไอ

Brown mixture 180 ml

สรรพคุณ: ใช้รักษาอาการไอ ระคายคอ ไอ
แห้งๆ ไม่มี เสมหะ บรรเทาอาการ ไอ ทำให้ชุ่ม
คอ
กลไกการออกฤทธฺ์: ยับยั้งการทำงานของ
สมองส่วนที่ตอบสนองต่อสิ่ง กระตุ้นจน
ทำให้เกิดการไอ
ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา: ผู้ใหญ่ ให้จิบครั้ง
ละ 1 - 2 ช้อนชา หรือ 1 เม็ด ทุก 4 - 6 ชั่วโมง,
เด็ก 1/2 - 1 ช้อนชา เวลา ไอ ทุก 4 - 6
ชั่วโมง

อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง:
อาการข้างเคียง
- อาจทำให้มีอาการมึนงง ปวด ศีรษะ ง่วงซึม ท้องผูก
ข้อควรระวัง
- ระมัดระวังการใช้ในคนที่ไอมี เสลดเหนียว หรือไอจากสาเหตุ จากทางเดินหายใจ
ส่วนล่าง (เช่น หลอดลมอักเสบ, ปอด อักเสบ) จะทำให้เสลดเหนียว โรคหายช้า หรือ
เกิดการอุดตัน ของทางเดินหายใจ อาจทำให้ ปอดแฟบเป็นอันตรายได้
- ถ้ากินแล้วกลับทำให้ไอมาก ขึ้น ควรหยุดยา
- อาจทำให้มึนงง ปวดศีรษะ ง่วงซึม คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูก หรือมีอาการแพ้ (มี
ผื่นคัน) ได้
ข้อห้ามใช้
- ห้ามใช้ในคนที่มีประวัติแพ้ยา โคเดอีน
- มีอาการหอบหืดกำเริบ
- เป็นต้อหิน
- ต่อมลูกหมากโต
- ห้ามใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี
- ห้ามใช้ในคนชราและหญิงมี ครรภ์

10

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

3. กลุ่มยาแก้ไอ
Dextrometrophan 15 mg

สรรพคุณ: บรรเทาอาการไอแห้ง ไม่มี
เสมหะ
กลไกการออกฤทธฺ์: ออกฤทธิ์กด
ศูนย์ควบคุม การไอในส่วนของก้าน
สมอง ที่เรียกว่า medulla
oblongata
ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา:
- ผู้ใหญ่ให้ครั้งละ 1 - 2 เม็ด,
- เด็ก 1/2 - 1 เม็ด วันละ 3 - 4 ครั้ง
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง
- หากให้ยาในขนาดสูงๆจะทำให้ ซึม มึนงง ง่วง คลื่นไส้ มึนศีรษะ
ข้อควรระวัง
- ห้ามให้ในเด็กอายุต่ำกว่า 4ปี และหญิงตั้งครรภ์
- ระวังการใช้ในมารดาให้นม บุตรเพราะยาสามารถผ่านทาง น้ำนมได้

11

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

3. กลุ่มยาแก้ไอ
Ammonium carbonate syr 0.02 g/5 ml

สรรพคุณ: บรรเทาอาการไอ ขับ เสมหะ
กลไกการออกฤทธฺ์: กระตุ้นต่อมสร้าง
ของเหลวในระบบทางเดิน หายใจ ทำให้
เสมหะเหนียว ตัวลดลง กำจัดได้ง่ายขึ้น
ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา: รับประทานวัน
ละ 3 - 4 ครั้ง, เด็ก 6 - 12 ปี รับประทาน
ครั้งละ 2 ช้อนชา (10 มิลลิลิตร), เด็ก 3 -
6 ปี รับประทาน ครั้งละ 1 ช้อนชา ( 5
มิลลิลิตร), เด็ก 1 - 3 ปี รับประทาน ครั้ง
ละ 1/2 ช้อนชา (2.5 มิลลิลิตร)
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง
- ไม่สบายท้อง ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน

12

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

4. กลุ่มยาขับเสมหะ สรรพคุณ : เป็นยาขับและละลายเสมหะในโรคของ
Ambroxol 30 mg ระบบทางเดินหายใจทั้งชนิดเฉียบพลันและเรื้อรังที่
มีเสมหะเหนียวข้น ทำให้ทางเดินหายใจโล่ง โดย

อาการจะเริ่มดีขึ้นหลังจากรับประทานยาไปได้

ประมาณ 30 นาที ทำให้เสมหะมีความหนืดน้อยลง

และขับออกได้ง่ายขึ้นโดยการไอ ปริมาณเสมหะก็

ลดลง รวมถึงช่วยรักษาอาการเจ็บคอชนิด

เฉียบพลันที่เกิดจากเชื้อไวรัสและใช้ก่อน-หลังการ

ผ่าตัด เพื่อป้องกันอาการแทรกซ้อนทางระบบ

ทางเดินหายใจ

กลไกการออกฤทธิ์: ออกฤทธิ์โดยเพิ่ม lysosome activity ทำให้มีการหลั่งของ

เอนไซม์ต่างๆ ที่จะมา hydrolyse mucopolysaccharide fibril structure

ของมูกเพิ่มขึ้น ทำให้มูกมีความเหลวเพิ่มขึ้น

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา: ขนาดทั่วไปที่ใช้ในผู้ใหญ่ สำหรับรักษาโรคทางเดินหายใจที่มี

เสมหะเหนียวข้น คือ 60-120 มิลลิกรัมต่อวัน ครั้งละ 1 แคปซูล วันละ 1 ครั้ง หากรับ

ประทานวันละ 2 ครั้ง อาจจะทำให้ปริมาณตัวยาสูงกว่าขนาดที่แนะนำต่อวัน

เด็กอายุ 6-12 ปี ไม่เกิน 90 มิลลิกรัมต่อวัน, อายุ 2-6 ปี ไม่เกิน 45 มิลลิกรัมต่อวัน,

อายุ 1-2 ปี ไม่เกิน 30 มิลลิกรัมต่อวัน

อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง: ควรระมัดระวังการใช้ยาในผู้ที่แพ้ยานี้ และห้ามแบ่งยาให้

ผู้อื่นใช้ หรือใช้ยาที่หมดอายุหรือเสื่อมสภาพแล้ว

ควรระมัดระวังการใช้ยาในผู้ที่มีประวัติเป็นโรคกระเพาะอาหาร

สำหรับหญิงตั้งครรภ์ ยาแอมบรอกซอลจัดอยู่ในประเภท B แม้จะจัดว่าปลอดภัย

แต่ก็ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยานี้ในหญิงตั้งครรภ์ 3 เดือนแรก หากจำเป็นต้องใช้

ควรปรึกษาแพทย์ก่อน

ควรระมัดระวังในการใช้ยาน้ำในเด็ก เพราะยานี้มีแอลกอฮอล์ผสมอยู่ 2.70% v/v

ผลข้างเคียงทั่วไปที่อาจพบได้ คือ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดแสบยอดอก ไม่สบาย

ท้อง ระคายเคืองกระเพาะอาหารและลำไส้ (โดยปกติแล้วมักไม่ค่อยพบผลข้าง

เคียงที่เกิดขึ้นจากยานี้)

ผลข้างเคียงที่อาจพบได้และควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรทันที คือ อาการแพ้ (ผื่น

คัน ลมพิษ กลืนลำบากหรือหายใจลำบาก) แต่เมื่อหยุดยาอาการดังกล่าวจะหายไป

13

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

5. กลุ่มยาต้านเกล็ดเลือด

Clopidogrel 75 mg

สรรพคุณ: ใช้ป้องกันการอุดตัน ของเลือด และ
โรคหลอด เลือดหัวใจ
กลไกการออกฤทธฺ์: clopidogrel เป็นยากลุ่ม
thienopyridine derivative ยับยั้งการเกาะ
กลุ่มของเกล็ด เลือดโดยป้องกันไม่ให้
adenosine diphosphate ไ ปจับกับ
receptor บ น platelet (ADP antogonist)
ซึ่งเป็นการ ออกฤทธิ์ที่ขั้นตอนสุดท้ายของการ
เกาะกัน
ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา:
1. โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันชนิด NSTEMI และภาวะเจ็บหน ้าอก
ชนิด ไม่คงที่ (Unstable Angina)
- ผู้ใหญ่ ปริมาณยาเริ่มต้น ครั้งแรก รับประทานวันละ 300 มิลลิกรัม
-ปริมาณยาสำหรับการรักษาอย่างต่อเนื่อง รับประทานวันละ 75 มิลลิกรัม อาจ
ควบคู่กับการ ใช้ยา แอสไพรินวันล ะ 75 - 325 มิลลิกรัม
2. โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาด เลือดเฉียบพลันชนิด STEMI
- ผู้ใหญ่ ปริมาณยาเริ่มต้น ครั้งแรก รับประทานวันละ 300 มิลลิกรัม - ปริมาณยา
สำหรับการรักษาอย่างต่อเนื่อง รับประทานวันละ 75 มิลลิกรัม โดยอาจใช้ร่วมกับ ยา
สลายลิ่มเลือด
3. โรคหลอดเลือดในสมอง ตีบตัน โรคกล้ามเนื้อหัวใจ ขาดเลือด และโรคเส้นเลือด
แดงส่วนปลายอุดตัน
- ผู้ใหญ่ รับประทานวันละ 75 มิลลิกรัม/วัน
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง: อาการฟกช้ำ, เลือดออกง่าย , ผิวหนังช้ำง่าย,
ปวดท้อง , ท้องเสีย และท้องผูก

14

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

6.กลุ่มยาต้านเศร้า

Fluoxetine HCl 20 mg

สรรพคุณ: รักษาโรคซึมเศร้า อาการทางจิต
ประเภทย้ำคิดย้ำทำ พฤติกรรมผิดปกติทางการ
กิน อาการตื่นกลัวแบบเฉียบพลัน อารมณ์
แปรปรวนก่อนมีประจำเดือน
กลไกการออกฤทธฺ์: ยับยั้งการดูดซึมกลับของ
สารสื่อประสาทหรือ Serotonin ทำให้มีปริมาณ
Serotonin ในช่องว่างระหว่างเซลล์ประสาทมาก
ขึ้นและนานขึ้น เป็นการเพิ่ม Serotonin ใน
ร่างกาย เนื่องจากพบว่าโรคจิตเวชหลายโรคเกิด
จากสาร Serotonin ในร่างกายต่ำ ในหลายๆ
ส่วนที่แตกต่างกัน เช่น โรคย้ำคิดย้ำทำ โรคซึม
เศร้า โรคแพนิค โรคบูลิเมียหรือเบื่ออาหาร หรือ
ภาวะซึมเศร้าในกลุ่มผู้สูงอายุ

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา:
รับประทานครั้งละ 1 - 2 เม็ด วันละ 2 ครั้ง *maximumdoseไมเ่กิน 80mg/day

อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง
อาการข้างเคียง ได้แก่ มีไข้หนาวสั่น, เหงื่ออก, สับสน, ง่วงนอน, กระหายน้ำ, หิว
บ่อย
ข้อควรระวัง

- ไม่แนะนําการใช้ในหญิง ต้ังครรภ์
- ควรหลีกเลี่ยงการขับรถ หรือทํางานกับเครื่องจักร

15

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

7.กลุ่มยาต้านอักเสบ steroid
Prednisolone 5 mg

สรรพคุณ: ต้านการอักเสบและอาการแพ้
กลไกการออกฤทธฺ์: เป็นยาในกลุ่มคอร์ติโคสเตีย
รอยด์ (Corticosteroid) ลดการ อักเสบด้วย
การยับยั้งการ เคลื่อนย้ายของตําแหน่งเม็ด
เลือดขาวหรอืกดภูมิคุ้มกัน ด้วยการลดการทํา
งานของ กระบวนการสร้างเม็ดเลือด
ขาวlymphocyte และ Eosinophill

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา: ผู้ใหญ่ : 0.5 mg/kg/day
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง
อาการข้างเคียง

แผลในกระเพาะอาหาร เกิดอาการแพ้ยา ผื่น กระดูกพรุน กระดูกหัก
ข้อควรระวัง

- ควรระวังการใช้ยานี้ใน สตรีมีครรภ์ และสตรีให้นม บุตร
- ไม่ใช้ยาในผทู้ ่ีมีการฉีด วัคซีนเชื้อเป็น
- ควรระวังการใช้ยาใน ผู้ป่วยฮอร์โมนไธรอยด์ต่ํา ตับแข็ง โรคหัวใจวาย โรคแผล
ในกระเพาะอาหาร ผู้ป่วยโรคเบาหวาน ความ ดันโลหิตสูง มีภาวะทางจิต กระดูกพรุน

16

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

8.กลุ่มยาต้านอักเสบชนิด NSAIDs
Naproxen 250 mg

สรรพคุณ: จะใช้รักษาอาการปวด เช่น ข้อ
อักเสบ เอ็นอักเสบ โรคเก๊าท์ ปวดประจำเดือน

กลไกการออกฤทธิ์ : ออกฤทธิ์โดยการลด
ฮอร์โมนที่จะทำให้เกิดการอักเสบและอาการปวด

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : โดยทั่วไปรับประทาน วันละ 2 ครั้งหลัง อาหาร เช้า - เย็น
การรักษาข้ออักเสบอาจใช้เวลานานถึง 2 - 3 สัปดาห์ ขนาดที่ใช้รับประทานครั้งละ 1
เม็ดวันละ 2 ครั้งการรับประทานยาครั้งแรกอาจจะรับครั้งละ 2 เม็ด หลังจากนั้นจึงรับ
ประทาน 1 เม็ดวันละ 2 ครั้ง ทันที ให้รับประทานพร้อมอาหารหรือหลังอาหาร

อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง : แน่นท้อง แสบท้อง ท้องร่ว เวียนศีรษะ มึนงง คัน
ตามตัว มีเสียงในหู

17

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

8.กลุ่มยาต้านอักเสบชนิด NSAIDs
Diclofenac 25 mg

สรรพคุณ: บรรเทาอาการระดับ ปวดเล็กน้อยไป
จนถึงปวด ระดับปานกลาง บรรเทา อาการปวด
ข้ออักเสบจาก สาเหตุต่าง ๆ
กลไกการออกฤทธิ์ : เข้าไปยับยั้งกระบวนการ
สร้าง prostaglandin

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : รับประทานครั้งละ 1
เม็ด วันละ 3 ครั้ง *หลัง อาหารทันที*
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

เกิดระคายเคืองทางเดินอาหาร และ
อาการอื่นๆเช่น ปวดศีรษะ เวียนหัว ผื่นคัน
ข้อควรระวัง

- ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์
- ระวังการใช้ในผู้ที่มีแผลใน กระเพาะอาหาร
และลำไส้

18

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

9. กลุ่มยา GI
Alum Milk 240 ml

สรรพคุณ: ลดกรดในกระเพาะอาหาร

กลไกการออกฤทธิ์ : เป็นยาฤทธิ์ด่างอ่อน เป็น
ยาน้ำแขวนตะกอนจึงออก ฤทธิ์ค่อนข้าง
รวดเร็ว ช่วย ปรับสภาพความเป็นกรด ภายใน
กระเพาะอาหาร โดยเข้าไปทำปฏิกิริยากับ กรดไฮ
โดรคลอริก (Hydrochloric acid - HCl) ใน
กระเพาะอาหาร ทำให้มีความเป็นกลาง

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : 1 - 2 tbs รับประทาน หลังอาหาร 3 เวลา และ ก่อนนอน
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

ท้องผูก ท้องอืด เรอ คลื่นไส้ อาเจียน
ข้อควรระวัง

- ไม่ควรรับประทานทุกวัน ติดต่อกันนานกว่า 2 สัปดาห์
- ควรระมัดระวังการใช้ยานี้ กับผู้ป่วยโรคไต โรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูง ผู้ที่มี
อาการบวมน้ำ ผู้ที่ต้อง ควบคุมอาหารรสเค็ม และผู้ ที่มีภาวะเลือดออกใน ทางเดิน
อาหาร
- ควรระมัดระวังในการใช้ ยานี้กับเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 12 ปี

19

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

9. กลุ่มยา GI
Simeticone (Simethicone) 80 mg

สรรพคุณ: ยาแก้ท้องอืด

กลไกการออกฤทธิ์ : เป็นยาฤทธิ์ด่างอ่อน เป็น
ยาน้ำแขวนตะกอนจึงออก ฤทธิ์ค่อนข้าง
รวดเร็ว ช่วย ปรับสภาพความเป็นกรด ภายใน
กระเพาะอาหาร โดยเข้าไปทำปฏิกิริยากับ กรดไฮ
โดรคลอริก (Hydrochloric acid - HCl) ใน
กระเพาะอาหาร ทำให้มีความเป็นกลาง

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : 1 - 2 tbs รับประทาน หลังอาหาร 3 เวลา และ ก่อนนอน
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

ท้องผูก ท้องอืด เรอ คลื่นไส้ อาเจียน
ข้อควรระวัง

- ไม่ควรรับประทานทุกวัน ติดต่อกันนานกว่า 2 สัปดาห์
- ควรระมัดระวังการใช้ยานี้ กับผู้ป่วยโรคไต โรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูง ผู้ที่มี
อาการบวมน้ำ ผู้ที่ต้อง ควบคุมอาหารรสเค็ม และผู้ ที่มีภาวะเลือดออกใน ทางเดิน
อาหาร
- ควรระมัดระวังในการใช้ ยานี้กับเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 12 ปี

20

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

9. กลุ่มยา GI
Milk of magnesia 8 g/100 ml 240 cc

สรรพคุณ: ลดกรดในกระเพาะ อาหาร และเป็น
ยาระบาย (เนื่องจากผลข้างเคียงของ ยานี้ทำให้
ถ่ายท้อง)

กลไกการออกฤทธิ์ : แมกนีเซียมไฮดรอกไซด์มี
ฤทธิ์เป็นด่าง จึงช่วยลด ความเป็นกรดใน
กระเพาะ ได้ สำหรับการออกฤทธิ์เป็น ยาระบาย ยา
แมกนีเซียมไฮ ดรอกไซด์จะออกฤทธิ์โดย การไป
ช่วยเพิ่มปริมาณของ น้ำในลำไส้จนเกิดการ
กระตุ้นให้ลำไส้บีบตัวและ ขับถ่ายอุจจาระได้

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : 5 - 15 ml วันละ 1 ครั้ง ก่อนนอน
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

- ปวดท้อง ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน อ่อนเพลีย เบื่อ อาหาร
ข้อควรระวัง

- หลีกเลี่ยงการใช้ยาใน ผู้ป่วยมีอาการท้องเสีย ผ่าตัดลำไส้ ก่อให้เสียสมดุล ของ
เกลือแร่ในร่างกายจาก การท้องเสียได้

- ห้ามใช้ยานี้ในเด็กอายุต่ำ กว่า 2 ปี ผู้ป่วยโรคไต (เพราะแมกนีเซียมจะถูก กำจัด
ออกจากร่างกายทาง ไต จึงอาจไปกระตุ้นให้เกิดไตวาย) และผู้ป่วยที่เป็น โรคหัวใจ

- ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยานี้ ในหญิงตั้งครรภ์

21

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

9. กลุ่มยา GI
Hyoscine-n-butylbrom 10 mg

สรรพคุณ: บรรเทาอาการปวดเกร็ง ใน
ช่องท้อง

กลไกการออกฤทธิ์ : ออกฤทธิ์โดยยับยั้ง
การ ทำงาน) Muscarinic receptors ที่
ระบบ ประสาทส่วนกลางและ ระบบประสาท
ส่วนปลาย จึงส่งผลให้กล้ามเนื้อเรียบ ของ
อวัยวะภายในเกิดการ คลายตัว ประกอบ
กับลด การเคลื่อนตัวของกระเพาะ อาหาร
และลำไส้
ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : รับประทานปริมาณ 10 - 20 mg ครั้งละ 1 เม็ด เมื่อมี
อาการ
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง
เวียนศีรษะ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ท้องอืด ท้องผูก ง่วงซึม สั่น
อ่อนเพลีย ความดันต่ำในท่ายืน
ข้อควรระวัง
- ควรระมัดระวังการใช้ยา ในผู้ที่เป็นโรคตับ, โรคไต, โรคหลอดเลือด, ผู้ป่วยที่
มี แผลในลำไส้, ผู้ป่วยที่ ปัสสาวะไม่ออก
- ควรระมัดระวังการใช้ยานี้ ในเด็ก หญิงตั้งครรภ์และ หญิงให้นมบุตร และ
ผู้สูงอายุ

22

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

9. กลุ่มยา GI
Ranitidine 150 mg

สรรพคุณ: รักษาแผลในกระเพาะ อาหารและลด
ภาวะกรด ไหลย้อน

กลไกการออกฤทธิ์ : ออกฤทธิ์ที่ผนังของ
กระเพาะอาหาร โดยจับกับ Histamine H2
receptors เพื่อป้องกันไม่ให้ Histamine ไป
กระตุ้นการ หลั่งกรดของกระเพาะ อาหาร

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : รับประทานครั้งละ 150 มิลลิกรัม (1 เม็ด) วันละ 2 ครั้ง
เช้า - เย็น หรือ รับประทานครั้งละ 300 มิลลิกรัมวันละครั้งก่อน นอน Treat 8 - 12
weeks
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

- ลมพิษ มีไข้ หลอดลมหด เกร็งทำให้หายใจลำบาก ความดันโลหิตต่ำ เจ็บ หน้าอก
ข้อควรระวัง

- ระวังการใช้ยาในผู้ป่วย โรคมะเร็งในระบบทางเดิน อาหาร
- ระวังการใช้ยาในผู้ที่มี ประวัติแพ้แสงแดด หญิง ตั้งครรภ์ หญิงที่อยู่ในภาวะ ให้นม
บุตรรวมถึงเด็กทารก จนกระทั่งผู้สูงอายุ

23

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

9. กลุ่มยา GI
Omeprazole 20 mg

สรรพคุณ: ใช้รักษาอาการกรดไหล ย้อน แผล
ในกระเพาะอา หาร และลำไส้ นอกจากนี้ยังใช้ ร่วม
กับยาปฏิชีวนะเพื่อ กำจัดเชื้อ H. pylori .ใน
กระเพาะอาหาร

กลไกการออกฤทธิ์ : เป็นยากลุ่มยับยั้ง
โปรตอนปั๊ม (Proton - pump inhibitor -
PPI) ออกฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ที่ เรียกว่า
H+/K+ATP ทำให้ ลดการหลั่งกรดในกระเพาะ
อาหาร

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : รับประทานครั้งละ 20 มิลลิกรัม(ครั้งละ 1 เม็ด) AC OD
treat 4 - 8 weeks
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

ปวดศีรษะ ท้องเสีย ท้องผูก ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องอืด อาจพบผื่นคัน
ข้อควรระวัง

- ห้ามใช้ยากับผู้ที่แพ้ยา
- ห้ามใช้ยากับหญิงตั้งครรภ์ และหญิงที่อยู่ภาวะให้นม บุตร
- ระวังการใช้ยากับผู้ป่วย ด้วยโรคตับ

24

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

9. กลุ่มยา GI
Carminative mixture 240 ml

สรรพคุณ: แก้ท้องขึ้น จุกเสียด ท้อง แน่น
เฟ้อ เรอเหม็นเปรี้ยว

กลไกการออกฤทธิ์ : ออกฤทธิ์ทำให้หูรูด ทาง
เดินอาหารส่วนล่างเปิด ออก และขับไล่ลม
หรือแก๊ส ออกทางทวารหนัก

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : ผู้ใหญ่ รับประทาน
ครั้ง ละ 1 - 2 tbs วันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหาร
เด็ก รับประทาน 1 - 2 tsp วันละ 3 ครั้ง ก่อน
อาหาร

อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

ท้องเสีย
ข้อควรระวัง

- ห้ามใช้ยานี้ในผู้ป่วยที่เป็น โรคหัวใจหรือ
โรคไต เด็ก อายุต่ำกว่า 3 ปี และสตรี ตั้งครรภ์
เนื่องจากยานี้มี แอลกอฮอล์เป็นส่วนผสม

- ห้ามใช้ยานี้ติดต่อกันเป็น เวลานาน เพราะ
ร่างกาย

25

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

9. กลุ่มยา GI
ORS

สรรพคุณ: สรรพคุณ: ทดแทนการเสียน้ําใน รายที่ท้องร่วง หรือในรายที่อาเจียน
มากๆ และป้องกันการช็อกจากการที่ร่างกายขาดน้ํา
กลไกการออกฤทธฺ์: ออกฤทธิ์ชดเชยเกลือโซเดียม เกลือโพแทสเซียมที่สูญเสียไป
และสร้างสมดุลของเกลือแร่ในร่างกาย อีกทั้งน้ําตาลกลูโคสจะช่วยให้พลังงานกับ
ร่างกาย

→ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา :
อายุต่ำกว่า 2 ปี ให้ดื่มทีละน้อยสลับกับน้ําเปล่ารับประทานวันละ 3 ซองหรือ

→มากพอที่คนไข้ต้องการและดื่มต่อไป จนกว่าอาการจะดีขึ้น
อายุมากกว่า 2 ปี ให้ ดื่มสารละลายเกลือแร่ ประมาณ 1 แก้ว (250 มิลลิลิตร)
ต่อการถ่ายอุจจาระ 1 ครั้งหรือตามความกระหายของผู้ป่วย
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

คลื่นไส้ ผมร่วง ปวดท้อง
ข้อควรระวัง:

- ห้ามใช้ในผู้ป่วยที่ร่างกายอยู่ในภาวะสูญเสียน้ํา/ภาวะขาดน้ําอย่างรุนแรง
- ห้ามใช้ในผู้ป่วยโรคไต
- ใช้อย่างระวังในผู้ป่วยโรคเกาต์ ตับ

26

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

9. กลุ่มยา GI

Doproct(Benzocaine+Hydrocortisone+Zinc

oxide)

สรรพคุณ: เป็นยาชนิดเหน็บ ใช้ในริดสีดวงทวาร
ทั้งภายนอกและภายใน อาการคันของทวารหนัก
ลดการระคายเคืองที่รอยแผลเนื่องจากริดสีดวง

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : กลไกการออกฤทธิ์: Doproct ประกอบด้วยยา
สอดยา 1 แท่งเข้าทางทวารหนัก Hydrocortisone Acetate ใช้ในการบรรเทา
วันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น อาการอักเสบ อันเนื่องมาจากริดสีดวงทวาร
หนัก ซึ่งใช้ได้ทั้งริดสีดวงทวารภายนอก ภายใน
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง : และ Zinc Oxide เป็นทั้งยาสมานแผล ป้องกัน
มักทำให้เกิดผลข้างเคียงบริเวณ ฆ่าเชื้ออย่างอ่อน และ Benzocaine เป็นตัวยาที่
ทวารหนักเล็กน้อย เช่น ผิวแห้ง ช่วยบรรเทาอาการปวด Cinchocaine HCL
แดง รู้สึกคัน เจ็บ หรือแสบร้อน เป็นยาชา ลดอาการปวดบริเวณริดสีดวงทวาร
Framycetin Sulphate เป็นยาต้านเชื้อ
แบคทีเรีย Aesculin ช่วยให้เลือดไหลเวียนได้ดี
ขึ้น

27

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

9. กลุ่มยา GI
Sodium bicarbonate 60 cc

สรรพคุณ: ขับลมในกระเพาะอาหาร

กลไกการออกฤทธิ์ : ทำปฏิกิริยากับกรดใน
กระเพาะอาหาร แตกตัว เป็น เกลือ น้ำ และ
คาร์บอนไดออกไซด์

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา :
เด็ก

- อายุ 2 - 3 ปี ครั้งละ 2 - 3 ช้อนชา
- อายุ 6 - 12 เดือน ครั้งละ 2 ช้อนชา
- อายุ 1 - 6 เดือน ครั้งละ 1 ช้อนชา หลังอาหาร หรือเมื่อมี อาการ ไม่ควรให้เกินวัน
ละ 6 ครั้ง
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง
- เหนื่อยล้า กล้ามเนื้ออ่อน แรง เกิดตะคริว กล้ามเนื้อ กระตุก ภาวะระดับโซเดียม
ในเลือดสูง
ข้อควรระวัง
- ห้ามใช้ในผู้ที่เป็นโรคหัวใจ หรือโรคไต
- ไม่ควรรับประทานเป็น เวลานานกว่า 2 สัปดาห์ นอกจากแพทย์สั่ง

28

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

10. กลุ่มยาลดระดับน้ำตาลในเลือด
Metformine 500,850 mg

สรรพคุณ: ยานี้ใช้รักษาโรคเบาหวาน ประเภท 2

กลไกการออกฤทธิ์ : metformin นั้นไปลดการ
สร้างน้ำตาลที่ตับ (hepatic
gluconeogenesis) ซึ่งลด ปริมาณการสร้าง
น้ำตาลลง ประมาณร้อยละ 25 ถึง 30 ของการ
สร้างน้ำตาลในร่างกาย ทั้งหมด ลดทั้ง fasting
plasma และ postprandial glucose
นอกจากนี้ metformin ยังลดระดับ free
fatty acid ในพลาสมาได้ร้อย ละ 10 ถึง 30 และ
ช่วยเพิ่ม peripheral insulin sensitivity
รวมทั้งลดการดูด ซึมของ glucose ที่ลำไส้

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : ผู้ใหญ่ 500 มิลลิกรัม วันละ 2 - 3 ครั้ง หรือ 850
มิลลิกรัม วันละ 1 - 2 ครั้ง ขนาดสูงสุดไม่เกิน วันละ 2,550 มิลลิกรัม
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

คลื่นไส้อาเจียน ท้องเสีย หายใจเร็ว หรือ หายใจตื้น มีไข้หนาวสั่น ปวดหลังหรือ
ปวดกล้ามเนื้อ ปัสสาวะติดขัด และง่วงเหงาหาวนอนตลอดเวลา ภาวะขาดวิตามิ
นบี12
ข้อควรระวัง

ยา Metformin อาจส่งผล ข้างเคียงให้ผู้ป่วยเกิดภาวะ เลือดเป็นกรดได้ (Lactic
acidosis) ซึ่งเป็นภาวะอันตรายถึงแก่ชีวิต ดังนั้นหากผู้ป่วยดื่มแอลกอฮอล์ เป็นประจำ
ควรปรึกษาแพทย์ ก่อนใช้ยาดังกล่าว

29

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

10. กลุ่มยาลดระดับน้ำตาลในเลือด
Glipizide 5 mg

สรรพคุณ: ยานี้ใช้รักษาโรคเบาหวาน ประเภท 2

กลไกการออกฤทธิ์ : ไกลพิไซด์กระตุ้นการหลั่ง
อินซูลิน (insulin) จากบีต้า เซลล์ ของตับอ่อน
และลดการ เพิ่มขึ้นของกลูโคสจากตับ นอกจาก
นี้ไกลพิไซด์ยังเพิ่มการ ตอบสนองต่อฮอร์โมน
อินซูลิน ที่บริเวณตัวรับเป้าหมาย

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : รับประทาน 1 tab OD ac เช้า ขนาด เริ่มต้น 5 มก ต่อวัน
ปรับยาครั้งละ 2.5 - 5 มก ต่อวัน ขนาดยาแต่ละวันไม่ เกิน 40 มก.
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

น้ำตาลในเลือดต่ำ คลื่นไส้อาเจียน ท้องผูก ตับ อักเสบ
ระบบผิวหนังมี ผื่นคัน ลมพิษ แพ้แสง
ระบบเลือดจะมีโลหิตจาง เกล็ดเลือดต่ำ เม็ดเลือดขาว ต่ำ
เกลือแร่โซเดี่ยมต่ำ

30

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

10. กลุ่มยาลดระดับน้ำตาลในเลือด
Pioglitazone 30 mg

สรรพคุณ: ยาปฏิชีวนะใช้ในการรักษา
โรคติดเชื้อที่มีสาเหตุจาก แบคทีเรียที่ค่อนข้าง
รุนแรง เนื่องจากตัวยาเหมาะกับเชื้อที่ค่อนข้าง
ดื้อยาอื่น หรือเคยใช้ Amoxicillin เดี่ยว ๆ มา
แล้วระยะหนึ่งแล้วอาการติดเชื้อไม่ดีขึ้น

กลไกการออกฤทธิ์ : เพิ่มการออกฤทธิ์ของ
อินซูลิน แต่ไม่เพิ่มการหลั่งการ หลั่งอินซูลินเพิ่ม
การใช้ glucose ในกล้ามเนื้อ ลดการสร้าง
น้ำตาลจากตับ

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : รับประทานยาวันละ 15 หรือ 30 มิลลิกรัม หากมีความ
จำเป็น สามารถเพิ่มปริมาณยา ได้ทีละน้อย แต่สูงสุด ไม่เกินวันละ 45 มิลลิกรัม
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

เจ็บคอ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย กล้ามเนื้อ แน่นท้อง หรือมี ลมในกระเพาะอาหาร
ข้อควรระวัง

- ห้ามใช้ยา Pioglitazone กับผู้ป่วยเด็ก
- เมื่อเริ่มใช้ยาหรือเมื่อมีการ ปรับปริมาณยา ผู้ป่วยต้อง

31

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

11. กลุ่มยาลดระดับไขมันในเลือด
Gemfibrozil 600 mg

สรรพคุณ: สรรพคุณ :เพื่อลดระดับไขมันหรือ
คอเลสเตอรอลในเลือด สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยง
ต่อภาวะไขมันอุดตันหลอดเลือด ป้องกันการ
เกิดเส้นเลือดในสมองตีบ
กลไกการออกฤทธิ์: ยับยั้งกระบวนการสลาย ไข
มันที่สะสมในบริเวณต่างๆ ของร่างกาย ลดการ
สร้างและ เพิ่มการกําจัดไตรกลีเซอไรด์ ลดการ
สร้างกรดไขมัน ซึ่งผลจากกลไกเหล่านี้ทำให้ระดับ
triglyceride ในเลือดลดลงได้

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : ผู้ใหญ่รับประทานครั้งละ 600 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง ควร
รับประทานยา ตอนท้องว่าง หรือก่อนอาหารเป็นเวลา 30 นาที
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง : ที่พบได้ทั่วไป เช่น ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูก
ท้องเสีย ปวดข้อ เป็นหวัด คัดจมูก จาม เจ็บคอ ปวดศีรษะ วิงเวียน หมดอารมณ์
ทางเพศ เป็นต้น

32

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

11. กลุ่มยาลดระดับไขมันในเลือด
Simvastatin 10,40 mg

สรรพคุณ: ใช้ในการลดระดับคลอเรสเตอรอลชนิดไม่ดีและไตรกลีเซอไรด์ในหลอดเลือด
กลไกการออกฤทธิ์ : มีฤทธ์ิยับยั้งเอนไซม์เอชเอ็ม จี - โคเอ รีดักเตส (HMG - CoA
reductase) แบบแข่งขันซึ่งเป็นเอนไซม์ที่ทําหน้าที่เร่งเปฏิกิริยาและเป็นเอนไซม์ในขั้นกํา
หนดอัตราของชีวสังคราะห์ คอเลสเตอรอล ยาซิมวาสแตติน สามารถลดระดับ
คอเลสเตอรอล แอลดีแอลคอเลสเตอรอล (LDL - cholesterol) และไตรกลีเซอไรด์
(triglyceride) สามารถเพิ่มระดับเอชดีแอลคอเลสเตอรอล (HDL - cholesterol)

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา :
- ผู้ใหญ่ ขนาดรับประทานเพื่อการรักษาเริ่มต้น 10-20 mg OD
- ผู้ป่วยมีความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือดสูง เริ่มต้น 40 mg OD
- ผู้ป่วยที่มีปัญหาคลอเรสเตอรอลสูงใช้ปริมาณ 40 mg OD
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง : พบได้บ่อย ได้แก่
- ปวดศีรษะ
- มีอาการหวัด เช่น เจ็บคอ คัดจมูก จาม
-ปวดท้อง ท้องผูก คลื่นไส้
หากพบว่ามีอาการแพ้ยา ได้แก่ ลมพิษ หายใจลำบาก หน้าบวม ปากบวม ลิ้นบวม
คอบวม หรือหัวใจเต้นผิดปกติ ให้ติดต่อเพื่อรับการช่วยเหลือ

33

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

12. กลุ่มยา Antibiotic
Augmentin 400 mg

สรรพคุณ: ยาปฏิชีวนะใช้ในการ รักษาโรคติด
เชื้อที่มีสาเหตุ จากแบคทีเรียที่ค่อนข้าง รุนแรง
เนื่องจากตัวยา เหมาะกับเชื้อที่ค่อนข้างดื้อ ยา
อื่น หรือเคยใช้ Amoxicillin เดี่ยว ๆ มาแล้วระยะ
หนึ่งแล้ว อาการติดเชื้อไม่ดีขึ้น

กลไกการออกฤทธิ์: ออกฤทธิ์ยับยั้งการ เจริญ
เติบโตของเชื้อแบคทีเรีย โดย clavulonic acid
เป็นยา ที่ยับยั้งเอนไซม์ betalactamase ซึ่งเป็น
เอนไซม์ที่ ทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้ แบคทีเรียถูก
ทำลาย

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : ขนาดยา 250 mg ทุก 8 ชั่วโมง (วันละ 3 ครั้ง) หรือ 500
mg ทุก 12 ชั่วโมง (วันละ 2 ครั้ง)
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

ท้องเสีย อาเจียน ผื่นคันเล็กน้อย
ข้อควรระวัง

-ห้ามใช้ในผู้ป่วยที่แพ้ต่อกลุ่ม penicillin หรือ clavulanic acid
-ห้ามใช้ในผู้ป่วยที่ทำ hemodialysis

34

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

12. กลุ่มยา Antibiotic
Amoxycillin 500 mg / Amoxycillin dry syr. 250

mg/5 ml 60 ml

สรรพคุณ: ยาปฏิชีวนะมีสรรพคุณ ในการรักษาโรคติดเชื้อ จากแบคทีเรีย
กลไกการออกฤทธิ์: Antibiotic ออกฤทธิ์ ทำลายผนังเซลล์ของเชื้อโรคมี ผล
ทำให้เชื้อโรคตาย
ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : รับประทานยา 250 มิลลิกรัม ทุกๆ 8 ชั่วโมง (qid)
หรือ รับประทานยา 500 มิลลิกรัมครั้งละ 2 เม็ดวัน ละ 2 ครั้ง Amoxycillin
dry syr 60cc (250 mg/5 ml) 30 - 50 mg/kg/day
อาการข้างเคียง : เกิดผื่นคัน/ลมพิษ หากมี อาการหอบหืดหลังใช้ยาให้หยุดใช้ ยา
แล้วไปพบแพทย์ทันที
ข้อควรระวัง :

- ผู้ที่แพ้ยาในกลุ่มเพนิซิลลิน
- ผู้ป่วยหอบหืด
- หญิงมีครรภ์/หญิงที่ให้นมบุตร

35

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

12. กลุ่มยา Antibiotic
Dicloxacillin 250 mg

สรรพคุณ: เป็นยาปฏิชีวนะที่ใช้ใน การขจัดเชื้อ
แบคทีเรียที่ เป็นสาเหตุของการติดเชื้อ

กลไกการออกฤทธฺ์: ออกฤทธิ์ยับยั้งการสร้าง
โปรตีนที่ผนังเซลล์ของ แบคทีเรีย ทำให้เกิด
การ ทำลายผนังเซลล์และ แบคทีเรียหยุดเจริญ
เติบโตใน ที่สุด

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : รับประทานครั้งละ 2 เม็ด วันละ 4 ครั้งก่อน อาหาร treat 5
- 7 days
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

คลื่นไส้ รู้สึกไม่สุขสบายในระบบ ทางเดินอาหาร
ข้อควรระวัง

- ระวังการใช้ยาในเด็ก หญิง ตั้งครรภ์ และมารดาที่ให้นมบุตร

36

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

12. กลุ่มยา Antibiotic
Doxycyclin 100 mg

สรรพคุณ: ใช้รักษาอาการติดเชื้อ แบคทีเรีย
เช่น สิว, การติด เชื้อในระบบทางเดิน
ปัสสาวะ, ลำไส้ใหญ่, ตา โรคหนองในและการ
ติด เชื้อในระบบทางเดิน หายใจ

กลไกการออกฤทธฺ์ : เข้าไปจับกับ 30 s
ribosomal และ 50 s ribosomalของแบค
ทีเรียน ส่งผลทำให้แบคทีเรียไม่สาม รถมีชีวิต
อยู่ได้และตายไปใน ที่สุด

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : รับประทานครั้งละ 1 เม็ดวันละ 2 ครั้ง หลัง อาหาร treat
5 - 7 day
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

ฟันมีสีคล้ำ ระคายเคืองระบบ ทางเดินอาหาร มีผื่นคันตาม ผิวหนัง
ข้อควรระวัง

- ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์
- ห้ามใช้ในเด็กอายุตำกว่า 12 ปี

37

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

12. กลุ่มยา Antibiotic
Norfloxacin 100 mg/ -Norfloxacin 400 mg

สรรพคุณ: เป็นยาปฏิชีวนะสำหรับ รักษาการติด
เชื้อแบคทีเรีย ต่างๆ โดยนิยมนำมาใช้ รักษาผู้
ป่วยที่มีการติดเชื้อ ในระบบทางเดินปัสสาวะ และ
ต่อมลูกหมากอักเสบ จากการติดเชื้อ

กลไกการออกฤทธฺิ์ : Norfloxacin เป็นยา
ปฏิชีวนะในกลุ่มฟลูออโรควิโนโลน
(Fluoroquinolone) มี กลไกการออกฤทธิ์โดย
ยับยั้ง การสังเคราะห์ DNA ผ่านกระบวนการ
ยับยั้งเอนไซม์ดีเอ็นเอ ไจเรส (DNA gyrase)
และเอนไซม์โทพอยโซเมอเรส 4
(Topoisomerase IV) ยานี้ มีฤทธิ์ในการต้าน
เชื้อได้ กว้างขวาง ทั้งต่อเชื้อ แบคทีเรียแกรม
บวก และ แบคทีเรียแกรมลบ

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : ปริมาณการใช้ยาใน ผู้ใหญ่ รับประทานครั้งละ 400
มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง เป็นเวลา 10 - 21 วัน
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

มึนงง ปวดศีรษะ ง่วงซึม คลื่นไส้ ปวดเกร็งท้อง ท้องเสีย อาเจียน เบื่ออาหาร
ท้องผูก แน่นท้อง
ข้อควรระวัง

ไม่ใช้ยา Norfloxacin ในผู้ป่วย ที่แพ้ยานี้ หรือแพ้ยาในกลุ่มควิโน โลน
(Quinolones) และไม่ใช้ยานี้ในผู้ป่วยโรคกล้ามเนื้อ อ่อนแรงชนิด Myasthenia
gravis ผู้ป่วยเอ็นอักเสบ หรือมี ประวัติเอ็นเสียหายเนื่องจากการ ใช้ยาควิโนโลน

38

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

12. กลุ่มยา Antibiotic
Metronidazole 200 mg

สรรพคุณ: เป็นยาปฏิชีวนะ ที่จะ ออกฤทธิ์ต้าน
เชื้อ แบคทีเรียในร่างกาย ซึ่งจะ ใช้ในการรักษาโรค
จากการ ติดเชื้อแบคทีเรียได้ หลากหลายชนิด
โดยเฉพาะกับเชื้อ แบคทีเรียชนิดที่ เจริญเติบโตได้
เองโดยไม่ ต้องพึ่งพาออกซิเจน (Anaerobic
Bacteria) และสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ เซลล์ เดียวหรือ
โปรโตซัว (Protozoa Microorganisms)

กลไกการออกฤทธฺ์: กลไกการออกฤทธิ์ของยา คือ เมโทรนิดาโซล เปลี่ยนรูป ให้อยู่
ในรูปถูกรีดักชัน แล้วเข้า ทำปฏิกิริยากับ DNA ของเชื้อ จุลชีพ ทำให้เกิดการทำลาย
โครงสร้างของ helical DNA และสาย DNA เป็นผลให้เกิด การยับยั้งการ
สังเคราะห์ โปรตีนและเกิดการตายของ เซลล์ ยาเมโทรนิดาโซลมีฤทธิ์ ส่วนมากกับเชื้อ
โปรโตซัวที่ไม่ อาศัยออกซิเจน (anaerobic protozoa) เชื้อแบคทีเรียแก รมบวก
เชื้อแบคทีเรียแกรม ลบ เชื้อแบคที่เรียที่อาศัยได้ ทั้งมีและไม่มีออกซิเจน
(facultative anaerobe) บางกลุ่ม

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : ขนาดการใช้ยาใน ผู้ใหญ่ 2000 มิลลิกรัม วันละครั้ง เป็น
เวลา 3 วัน หรือ 400 มิลลิกรัม วัน ละสามครั้ง เป็นเวลา 5 วันหรือ 500 มิลลิกรัม วัน
ละสองครั้ง เป็นเวลา 7 - 10 วัน
อาการข้างเคียง : เบื่ออาหาร การรับรู้รสชาติ ผิดปกติ อาเจียนท้องเสีย ไม่สบาย
ท้อง ท้องผูก หลอดอาหารอักเสบ กระเพาะอักเสบ อ่อนเพลีย มึนงง เซ ปวดศีรษะ
ง่วงซึม นอนไม่หลับ เห็นภาพหลอน ภาวะทาง อารมณ์เปลี่ยนแปลง
ข้อควรระวัง : ระวังการใช้ยาในผู้ป่วยโรค ระบบประสาทส่วนกลาง, ระวังการใช้ยาในผู้
ป่วยที่มี ประวัติความผิดปกติของเม็ดเลือด แดง ชนิด blood dyscrasia, ระวัง
การใช้ยาในผู้ป่วยโรคไต ระยะสุดท้าย, ระวังการใช้ยาในผู้ป่วยโรคตับ และระวังการใช้ยา
ในสตรีมีครรภ์ และสตรีให้นมบุตร

39

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

12. กลุ่มยา Antibiotic
Acyclovir 400 mg

สรรพคุณ: ช่วยในการชะลอการ เติบโตและแพร่
กระจาย ของ Herpes Virus ซึ่ง เป็นสาเหตุ
ของโรคเริม งูสวัด และโรคอีสุกอีใส

กลไกการออกฤทธฺ์: Antivirus รบกวนการ
สร้าง และสังเคราะห์สารทาง พันธุกรรม (DNA)
ของเชื้อ ทำ ให้ไวรัสไม่สามารถแพร่พันธุ์ได้

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา :
- รักษาอาการโรคเริมใน ครั้งแรก ผู้ใหญ่ 200 มิลลิกรัม 5 ครั้งต่อวัน (ทุก 4

ชั่วโมง ขณะตื่น) treat 5 - 10 days ผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกัน บกพร่องอย่างรุนแรง รับ
ประทานวันละ 400 มิลลิกรัม 5 ครั้งต่อวัน treat 5 days - รักษาโรคเริมที่กลับมา
เป็นซ้ำ ผู้ใหญ่ 400 มิลลิกรัม 5 ครั้งต่อวัน (ทุก 4 ชั่วโมง) treat 7 days - รักษา
งูสวัด ผู้ใหญ่ 800 มิลลิกรัม 5 ครั้งต่อวัน treat 7 - 10 วัน

- รักษาโรคอีสุกอีใส ผู้ใหญ่ 800 มิลลิกรัม 5 ครั้งต่อวัน treat 5 - 7 วัน รักษา
อาการเริมที่ ผิวหนังและริมฝีปาก ผู้ใหญ่ใช้ครีมความ เข้มข้น 5 % ทาวันละ 5 - 6 ครั้ง
ติดต่อกัน 10 วัน โดยเฉพาะช่วงระยะ อาการนำ
อาการข้างเคียง : คลื่นไส้อาเจียน ปวดท้อง ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำบ่อย ความ
อยากอาหารลดลง
ข้อควรระวัง : ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับไต ไม่ควรใช้ ยานี้

- ผู้ป่วยที่มีภาวะภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ควรแจ้งแพทย์ก่อนใช้ยานี้
- สตรีมีครรภ์ควรแจ้งให้แพทย์ ทราบก่อนใช้ยา
- ยาชนิดนี้ห้ามใช้ในสตรีที่ให้นม บุตร
- ผู้ป่วยที่มีความผิดปกติที่ระบบ ประสาทหรือมีความผิดปกติของตับควร
ระมัดระวังในการใช้ยานี้

40

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

12. กลุ่มยา Antibiotic
Erythromycin syr 125 mg/5 ml

สรรพคุณ: เป็นยาในกลุ่มยา ปฏิชีวนะที่ใช้ในการ
รักษาการติดเชื้อจาก แบคทีเรีย ประกอบด้วย
การติดเชื้อในระบบ ทางเดินหายใจ การติดเชื้อ ใน
ระบบผิวหนัง การติด เชื้อคลาไมเดีย
(chlamydia) การติดเชื้อที่ เชิงกราน และการ
ติดเชื้อ ซิฟิลิส (syphilis) อาจมี การใช้ยาใน
ระหว่างการ ตั้งครรภ์เพื่อป้องกันการติด เชื้อ ส
เตรปโตคอกคอล กลุ่มบี (Streptococcal B)
ในเด็กแรกเกิด

กลไกการออกฤทธฺ์: ออกฤทธิ์ยับยั้งกระบวนการ สังเคราะห์โปรตีนโดยจับไรโบ โซม ชนิด
50 S แบบผันกลับไม่ได้ เป็นผลให้เกิดการ ขัดขวางกระบวนการทรานส์ เพปทิเดชัน
(transpeptidation) และ กระบวนการทรานส์โลเคชัน (translocation) ของเชื้อ ทำ
ให้เชื้อหยุดการเจริญเติบโต
ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : เด็ก รับประทานขนาด 30 - 50 มิลลิกรัมต่อวัน แบ่งเป็น 2
- 4 เวลา หรือ อาจเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่าในกรณีที่ผู้ป่วยมี อาการรุนแรง และในเด็ก ที่
มีอายุน้อยกว่า 2 ปี รับประทานขนาด 500 มิลลิกรัมต่อวัน หรือเด็กที่ มีอายุ 2 - 8 ปี
รับประทานขนาด 1 กรัม ต่อวัน แบ่งเป็น 2 - 4 เวลา
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง :
อาการข้างเคียง

อาการลมพิษ หายใจลำบาก มี อาการบวมที่ใบหน้า ริมฝีปาก ลิ้น หรือลำคอ ท้อง
เสียอ่อน ๆ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง เบื่อ อาหาร
ข้อควรระมัดระวัง

ผู้ที่เป็นโรคตับ โรคกล้ามเนื้อ อ่อนแรง ภาวะหัวใจเต้นผิด จังหวะ กลุ่มอาการคลื่น
ไฟฟ้า หัวใจผิดปกติชนิดลองคิวที (Long QT Syndrome) ระดับ โพแทสเซียมหรือ
แมงกานีสใน เลือดต่ำ

41

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

12. กลุ่มยา Antibiotic
Cephalexin syr. 125 mg/5 ml 60 ml

สรรพคุณ: เป็นยาปฏิชีวนะในกลุ่ม เซฟาโลสปอริน มีฤทธิ์ต้าน เชื้อ
แบคทีเรียในร่างกาย ใช้รักษาโรคที่เกิดจากการ ติดเชื้อแบคทีเรีย เช่น การ
ติดเชื้อบริเวณผิวหนัง ในหู ในระบบทางเดินหายใจ ส่วนบนและทางเดิน
ปัสสาวะ
กลไกการออกฤทธิ์: ยับยั้งการสร้างผนังเซลล์ ของแบคทีเรีย โดยจับกับ
penicillin-binding protein (PBP) แล้วยับยั้ง transpeptidase ใน
PBP ซึ่ง เป็นเอนไซม์ที่ใช้ในการ cross-link สาย peptidoglycan เพื่อ
สร้าง ผนังเซลล์

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : เด็ก คือ 25 - 50 มิลลิกรัมต่อ กิโลกรัมต่อวัน
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง : ผื่น บวม คัน คอบวม หายใจมี เสียงวี๊ด
หายใจลำบาก ท้องเสีย ปวดท้อง คลื่นไส้และอาเจียน ข้อควรระวัง แพ้ยาใน
กลุ่มเพนนิซิลิน จะมี โอกาสประมาณ 10% ที่จะแพ้ยานี้

42

รายการยา แยกตามการรักษาอาการ

12. กลุ่มยา Antibiotic
Roxithromycin 200 mg

สรรพคุณ: รักษาการอักเสบที่ติด เชื้อ
แบคทีเรียในช่องทาง เดินหายใจ ระบบทางเดิน
ปัสสาวะ และการติดเชื้อ ตามเนื้อเยื่อต่างๆของ
ร่างกาย
กลไกการออกฤทธิ์: ตัวยาจะเข้าไปจับกับ 50 s
Ribosome ในแบคทีเรียและ รบกวนการ
สังเคราะห์โปรตีน ของแบคทีเรีย ด้วยกลไกนี้จึง
ยับยั้งการเจริญเติบโตของ แบคทีเรีย

ขนาดยาที่ใช้ในการรักษา : รับประทานครั้งละ 300 มิลลิกรัม (1 เม็ด ครึ่ง) วันละครั้ง
อาการข้างเคียง/ข้อควรระวัง : รู้สึกไม่สบายในช่องทางเดิน อาหาร ท้องเสีย คลื่นไส้
อาเจียน ปวดท้อง ข้อควรระวัง
- ห้ามใช้ยานี้ร่วมกับยารักษาปวด ศีรษะไมเกรน Ergotamine และ
Dihydroergotamine
- ระวังการใช้ยานี้ในหญิงตั้งครรภ์ และหญิงที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
- ระวังการใช้ยานี้กับผู้ป่วยด้วย โรคตับ