รวมแผนโลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ

46

ขั้นที่ 5 ข้ันประเมนิ (Evaluation)
1. ครูประเมินความรู้เกี่ยวกับ เรื่อง การเกิดดาวฤกษ์ จากแผนท่ีความคิด พาวเวอร์พ้อยต์

สรปุ ความรู้ การตอบคาํ ถาม การทําแบบฝกึ หัด และการทาํ ใบงานที่ 2.1
2. ครูประเมินทักษะและกระบวนการ สังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่มจากการทําแผนที่

ความคิด เร่ือง กระบวนการเกิดดาวฤกษ์ พาวเวอร์พ้อยต์สรุปความรู้ เร่ือง แหล่งกําเนิดพลังงานของ
ดาวฤกษ์ การตอบคาํ ถาม และการทําใบงานท่ี 5

3. ครปู ระเมนิ คณุ ลักษณะอนั พึงประสงค์ โดยการสงั เกตความใฝร่ แู้ ละความม่งุ มนั่ ในการ
ทํางานทไ่ี ดร้ บั มอบหมาย
8. วัสดอุ ุปกรณ์ ส่อื การเรยี นการสอน และแหลง่ การเรียนรู้

1. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ
ม.6 เล่ม 1

2. ใบงานที่ 5 เรื่อง กําเนิดดาวฤกษ์
3. PowerPoint เรอ่ื ง กาํ เนดิ ดาวฤกษ์

9. วธิ กี ารวัดและการประเมินผล การวัดผล
จุดประสงคก์ ารเรียนรู้
วิธีการวดั เคร่ืองมือวดั การประเมนิ ผล
- ผา่ น 80%
1. อธิบายกระบวนการเกิด ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคําถาม
- ผา่ น 80%
ดาวฤกษ์และแหล่งกําเนิด ถามคําถาม
- ผ่าน 80%
พลังงานของดาวฤกษไ์ ด้ (K)

2. สรุปความรู้ได้อย่างถูกต้อง ตรวจกจิ กรรมและ ใบกจิ กรรมและ
เรียบร้อย และเป็นลําดับ แบบทดสอบ แบบทดสอบ
ข้ันตอน (P)

3. ซื่อสัตย์ สุจริต ใฝ่เรียนรู้ สังเกตพฤติกรรม สังเกตพฤตกิ รรม
และมงุ่ มน่ั ในการทาํ งาน (A) และการทาํ งาน

47

10. บันทกึ ผลหลงั กระบวนการจัดการเรียนรู้

1. ผลการจัดการเรยี นการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

2. ปัญหาและอุปสรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

3. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแกไ้ ข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงช่อื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ูส้ อน

…......…/..........…/.............

ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของครพู ีเ่ ลยี้ ง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงชือ่ ………………………………… ลงชอ่ื ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรบี ุญเรือง)
ครพู ่ีเลยี้ ง
………/………/………. ………/………/……….

48

ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของหัวหน้ากล่มุ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
ชอ่ื …………………………………

ลงชอ่ื ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหนา้ กลุม่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผู้บรหิ ารสถานศกึ ษาหรอื ผทู้ ี่ได้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื ...............................................
(……………………………………..……….)
ตาํ แหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

49

ใใบบงงาานนทท่ีี่ 15

เรือ่ ง กาํ เนดิ ดาวฤกษ์

คาํ ช้ีแจง : ตอบคาํ ถามตอ่ ไปนี้
1. เพราะเหตุใด นักวิทยาศาสตร์จึงใช้ดวงอาทิตย์เป็นตัวอย่างในการศึกษาเร่ืองสมบัติของดาวฤกษ์ จง
อธบิ ายและใหเ้ หตผุ ลประกอบ
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
2. ดาวฤกษ์ดวงหนึ่งมีมวลน้อยกว่า 3.1 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ ปฏิกิริยาการหลอมรวมนิวเคลียสของ
ไฮโดรเจนภายในดาวฤกษด์ วงน้เี ปน็ ปฏกิ ริ ิยาแบบใด
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
3. จงอธบิ ายความแตกตา่ งระวา่ งปฏิกริ ยิ านิวเคลียรฟ์ ิวชนั กบั ปฏกิ ริ ยิ านวิ เคลียร์ฟชิ ชันและระบุว่า
ปฏิกิรยิ าที่เกดิ ข้ึนบนดาวฤกษเ์ ปน็ ปฏิกิรยิ าประเภทใด
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
4. พลงั งานของดาวฤกษเ์ กิดขน้ึ มาไดอ้ ย่างไร
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

50

แผนการจัดการเรยี นรู้ท่ี 6

กลุม่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวชิ าเพ่ิมเตมิ โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีท่ี 6

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ 14 ดาวฤกษ์ เวลา 11 ชว่ั โมง

เร่ือง สมบัตขิ องดาวฤกษ์ เวลา 3 ชว่ั โมง

ครผู ู้สอน นางสาวเบญจมาศ ศรอี าสนา ปฏบิ ัติการสอน วนั ท.ี่ .....เดือน................พ.ศ. .........

1. ผลการเรยี นรแู้ ละสาระการเรียนรเู้ พมิ่ เติม
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏสิ ัมพนั ธ์ภายในระบบสุรยิ ะ รวมทง้ั การประยุกตใ์ ชเ้ ทคโนโลยอี วกาศในการดาํ รงชีวติ
ผลการเรยี นรู้
6. ระบุปัจจัยท่ีส่งผลต่อส่องความสว่างของดาวฤกษ์ และอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างความ

สอ่ งสวา่ งกับโชติมาตรของดาวฤกษ์
7. อธบิ ายความสัมพนั ธ์ระหวา่ งสี อุณหภมู ผิ วิ และสเปกตรมั ของดาวฤกษ์

8. อธิบายวิธีหาระยะทางของดาวฤกษ์ด้วยหลักการแพรัลแลกซ์ และคํานวณระยะทางของ

ดาวฤกษ์
2. สาระสาํ คัญ/ความคิดรวบยอด

ดาวฤกษ์สามารถแผ่รังสีได้โดยใช้หลักการการแผ่รังสีของวัตถุดํามาอธิบาย โดยกําลังส่อง

สว่างของดาวฤกษ์ คือ พลังงานท้ังหมดท่ีดาวฤกษ์ปลดปล่อยออกมาใน 1 หน่วยเวลา ซึ่งสัมพันธ์กับ
รัศมีของดาวฤกษ์และอุณหภูมิของดาวฤกษ์ และถ้าต้องการเปรียบเทียบความสว่างของดาวฤกษ์ก็ทํา

ได้โดยพิจารณาค่าโชติมาตรของดาวฤกษ์แต่ละดวงแล้วนํามาเปรียบเทียบกัน หากดวงใดมีค่าโชติ
มาตรมากกว่าแสดงว่าดาวดวงนั้นมีความสว่างมากกว่ากัน ส่วนการหาระยะห่างระหว่างดาวฤกษ์ทําได้

โดยใช้หลักการแพรัลแลกซ์มาคํานวณหามุมพารัลแลกซ์ เพราะระยะห่างระหว่างดาวฤกษ์แปรผกผัน

กบั มมุ แพรัลแลกซ์
3. จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้

1. อธิบายการแผร่ ังสี กําลังสอ่ งสวา่ ง และโชติมาตรของของดาวฤกษไ์ ด้ (K)

2. คาํ นวณหาระยะห่างระหว่างดาวฤกษ์โดยใช้หลักการแพรัลแลกซไ์ ด้ (P)

3. ใฝเ่ รยี นรแู้ ละมุง่ ม่นั ในการทาํ งาน (A)

51

4. สาระการเรียนรู้
ความส่องสว่างของดาวฤกษ์เป็นพลังงานจากดาวฤกษ์ที่ปลดปล่อยออกมาในเวลา 1 วินาทีต่อ

หน่วยพ้ืนท่ี ณ ตําแหน่งของผู้สังเกต แต่เนื่องจากตาของมนุษย์ไม่ตอบสนองต่อการเปล่ียนแปลงความ
ส่องสว่างที่มีค่าน้อย ๆ จึงกําหนดค่าการเปรียบเทียบความส่องสว่างของดาวฤกษ์ด้วยค่าโชติมาตร ซึ่ง
เปน็ การแสดงระดับความส่องสวา่ งของดาวฤกษ์ (หรอื เทหฟ์ า้ อนื่ ) ณ ตาํ แหนง่ ของผู้สังเกต

การหาระยะทางของดาวฤกษ์ที่มีระยะทางห่างจากโลกไม่เกิน 100 พาร์เซก มีวิธีการท่ีสําคัญ
คือ วิธีแพรัลแลกซ์ โดยวัดมุมแพรัลแลกซ์ของดาวฤกษ์ เม่ือโลกเปลี่ยนตําแหน่งไปในวงโคจร ทาให้
ตาํ แหน่งปรากฏของดาวฤกษ์เปลย่ี นไปเมอ่ื เทยี บกับดาวฤกษอ์ า้ งองิ
5. สมรรถนะสาํ คัญของผเู้ รยี น

1. ความสามารถในการสอ่ื สาร
2. ความสามารถในการคิด
3. ความสามารถในการใช้ทกั ษะชวี ติ
6. คณุ ลักษณะอนั พึงประสงค์
1. มวี นิ ัย
2. ใฝเ่ รยี นรู้
3. มุง่ ม่ันในการทํางาน
7. การจัดกจิ กรรมกระบวนการเรยี นรู้ ( 3 ช่ัวโมง )
ใชว้ ธิ ีการสอนแบบ 5E
ขัน้ ท่ี 1 ข้ันสร้างความสนใจ (Engagement)
1. ครูชักชวนนักเรียนพูดคุยเก่ียวกับดาวฤกษ์เพ่ือเป็นการทบทวนความรู้เดิม โดยครูอาจใช้
คาํ ถามในการเปดิ ประเด็นในการพูดคยุ ดงั นี้
- เพราะเหตใุ ดเราถึงเหน็ วา่ ดาวฤกษม์ ีแสงสวา่ งในตัวเอง
(แนวคาํ ตอบ : เพราะดาวฤกษม์ ีแหลง่ พลงั งานทไี่ ด้จากปฏิกิรยิ าเทอรม์ อนวิ เคลยี ร์)
- ดาวบนทอ้ งฟา้ สว่างเทา่ กนั หรอื ไม่
(แนวคําตอบ : ไม่เทา่ กนั )

- เราสามารถบอกไดอ้ ย่างไรว่าดาวดวงในบนท้องฟา้ สวา่ งกวา่ กัน
(แนวคําตอบ : เปรียบเทยี บความสว่างของดาวแตล่ ะดวง)

- คา่ อะไรทเ่ี ป็นตวั บอกความสวา่ งของดาว
(แนวคาํ ตอบ : โชตมิ าตรของดาวฤกษ์)
ข้นั ท่ี 2 ขน้ั สาํ รวจและค้นหา (Exploration)

1. ครูถามคําถามเพ่ือเป็นการตั้งประเด็นในการศึกษา โดยถามว่า “แสงจากดาวฤกษ์เดินทาง
มายังโลกได้อย่างไร” และครูไม่เฉลยคําตอบแต่แจ้งให้นักเรียนทราบว่านักเรียนจะทราบคําตอบเม่ือ
ศกึ ษาจบหัวข้อน้ี

52

2. นักเรียนแบ่งกลุ่มออกเป็น กลุ่มละ 5 คน โดยนักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมสืบค้นและศึกษา
เรื่อง การแผ่รังสีของวัตถุดํา จากหนังสือเรียน หรือแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น อินเทอร์เน็ต โดยครู
เนน้ ย้าํ กับนักเรยี นว่า ควรคัดเลอื กศกึ ษาแหลง่ ขอ้ มูลทนี่ ่าเชอื่ ถือ

3. นักเรียนแต่ละกลุ่มอภิปรายข้อมูลที่ได้ศึกษามาร่วมกันแล้วสรุปผลการอภิปรายลงในสมุด
ประจําตัว
ขนั้ ท่ี 3 ขั้นอธิบายและลงขอ้ สรุป (Explanation)

1. ครูถามคําถามเพื่อให้นักเรียนอธิบายส่ิงที่นักเรียนได้เรียนรู้ โดยครูใช้คําถามกระตุ้น
ความคิดทเี่ คยถามไปตอนต้นชัว่ โมง มาถามนักเรยี นอีกครั้ง

- ดาวฤกษ์สามารถแผ่รงั สไี ดห้ รอื ไม่ และสมั พันธ์กับการแผร่ ังสีของวัตถดุ าํ อยา่ งไร
(แนวคําตอบ : ดาวฤกษ์สามารถแผร่ งั สีได้ และสามารถนาํ หลกั การการแผ่รังสขี องวัตถุดาํ มาอธบิ าย
การแผร่ งั สขี องดาวฤกษไ์ ด)้
ขัน้ ที่ 4 ข้นั ขยายความรู้ (Elaboration)

1. ครูใช้คําถามถามให้นักเรียนได้อธิบายส่ิงที่นักเรียนได้เรียนรู้ โดยให้นักเรียนแข่งขันกัน
ตอบคําถาม หากนักเรียนคนใดตอบได้ถูกต้องรวดเร็วที่สุดครูจะให้รางวัล เช่น คะแนนพิเศษ โดยครู
อาจใช้คาํ ถามที่เคยใชเ้ พอื่ ตง้ั ประเด็นในการศึกษาทเ่ี คยถามตอนต้นช่วั โมงหรอื ใช้คําถาม ดงั ตอ่ ไปนี้

- กาํ ลงั ส่องสว่างของดาวฤกษค์ ืออะไร
(แนวคาํ ตอบ : พลงั งานทั้งหมดที่ดาวฤกษ์ปลดปลอ่ ยออกมาใน 1 หน่วยเวลา)

- กาํ ลงั ส่องสว่างของดาวฤกษส์ ัมพนั ธก์ บั ส่ิงใด
(แนวคําตอบ : รัศมีของดาวฤกษ์และอุณหภมู ิของดาวฤกษ์)

- ฟลักซส์ ่องสวา่ งของดาวฤกษค์ ืออะไร
(แนวคําตอบ : อัตราการไหลของพลงั งานแสงหรือคลืน่ แมเ่ หลก็ ไฟฟ้าผ่าน 1 พน้ื ท่ีต่อ 1 หน่วยเวลา)

- ฟลกั ซส์ ่องสวา่ งของดาวฤกษ์สัมพันธก์ บั ส่ิงใด
(แนวคําตอบ : กาํ ลงั ส่องสวา่ งและระยะทางระหว่างผสู้ งั เกตกับดาวฤกษ์)

2. ครูมอบหมายให้นักเรียนจัดทําผลงานสรุปสมบัติของดาวฤกษ์ในรูปแบบที่น่าสนใจเป็น
การบา้ นรายบคุ คล
ขั้นที่ 5 ขัน้ ประเมนิ (Evaluation)

1. ครูประเมินความรู้เกี่ยวกับ เรื่อง สมบัติของดาวฤกษ์ จากการทําแผนท่ีความคิด ผังมโน
ทศั น์ อินโฟกราฟกิ การทําใบงาน การทําแบบฝกึ หัด และการตอบคําถาม

2. ครูประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตการทํากิจกรรมฟลักซ์กับระยะทาง และการ
สังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่มจากการจัดทําผลงานแผนที่ความคิด ผังมโนทัศน์ อินโฟกราฟิก การ
ทาํ ใบงานและจากการสบื ค้นและศกึ ษา เรือ่ ง สมบัติของดาวฤกษ์

3. ครูประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยการสังเกตการใฝ่เรียนรู้และความมุ่งมั่นในการ
ทํางานทไี่ ด้รับมอบหมาย

53

8. วัสดอุ ุปกรณ์ สือ่ การเรียนการสอน และแหล่งการเรยี นรู้
1. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ

ม.6 เล่ม 1

2. ใบงานที่ 6 เรื่อง สมบตั ขิ องดาวฤกษ์

3. PowerPoint เรอ่ื ง สมบตั ขิ องดาวฤกษ์

9. วธิ กี ารวัดและการประเมินผล

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ การวดั ผล

วธิ กี ารวดั เคร่อื งมอื วัด การประเมนิ ผล
- ผา่ น 80%
1. อธิบายการแผ่รังสี กําลัง ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคําถาม
- ผ่าน 80%
ส่องสว่าง และโชติมาตรของ ถามคาํ ถาม
- ผา่ น 80%
ของดาวฤกษไ์ ด้ (K)

2. คํ า น ว ณ ห า ร ะ ย ะ ห่ า ง ตรวจกจิ กรรมและ ใบกิจกรรมและ

ร ะ ห ว่ า ง ด า ว ฤ ก ษ์ โ ด ย ใ ช้ แบบทดสอบ แบบทดสอบ

หลักการแพรลั แลกซไ์ ด้ (P)

3. ใฝ่เรียนรู้ มุ่งม่ันในการ สังเกตพฤตกิ รรม สังเกตพฤตกิ รรม

ทาํ งาน (A) และการทํางาน

54

10. บันทกึ ผลหลงั กระบวนการจัดการเรียนรู้

1. ผลการจัดการเรยี นการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

2. ปัญหาและอุปสรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

3. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแกไ้ ข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงช่อื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ูส้ อน

…......…/..........…/.............

ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของครพู ีเ่ ลยี้ ง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงชือ่ ………………………………… ลงชอ่ื ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรบี ุญเรือง)
ครพู ่ีเลยี้ ง
………/………/………. ………/………/……….

55

ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของหัวหน้ากล่มุ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชอ่ื …………………………………

ลงชอ่ื ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหนา้ กลุม่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผู้บรหิ ารสถานศกึ ษาหรอื ผทู้ ี่ได้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื ...............................................
(……………………………………..……….)
ตาํ แหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

56

ใใบบงงาานนทที่่ี 16

เรื่อง สมบตั ิของดาวฤกษ์

คําชี้แจง : ตอบคําถามต่อไปน้ี

1. สมบัติใดของดาวฤกษ์ ทบี่ ง่ บอกถงึ พลังงานท่ปี ลดปล่อยออกมาต่อหนงึ่ วนิ าที
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

2. ความสวา่ งของดาวฤกษ์แต่ละดวงข้ึนอยู่กับสง่ิ ใดบา้ ง
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

3. ดาวฤกษ์ A มคี ่าโชติมาตรปรากฏมากกวา่ ดาวฤกษ์ B จงอธิบายดาวฤกษ์ดวงใดมีความสว่าง
มากกวา่ กัน
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

4. โชตมิ าตรปรากฏกับโชตมิ าตรสมบูรณแ์ ตกต่างกันอย่างไร
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

5. กําลังส่องสวา่ งต่างจากโชตมิ าตรอยา่ งไร
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

6. หากดวงอาทติ ย์มีอณุ หภูมพิ ้ืนผวิ 5,700 เคลวิน ดวงอาทิตย์จะมกี ารแผร่ ังสสี ูงสุดท่ีชว่ งความยาว
คล่นื ใด
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

57

แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 7

กล่มุ สาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวชิ าเพิม่ เตมิ โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 6

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี 14 ดาวฤกษ์ เวลา 11 ชัว่ โมง

เรือ่ ง วิวัฒนาการของดาวฤกษ์ เวลา 5 ช่ัวโมง

ครูผู้สอน นางสาวเบญจมาศ ศรอี าสนา ปฏิบตั กิ ารสอน วนั ท.ี่ .....เดือน................พ.ศ. .........

1. ผลการเรยี นรู้และสาระการเรยี นรู้เพมิ่ เตมิ
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏิสัมพันธ์ภายในระบบสุริยะ รวมทงั้ การประยกุ ต์ใชเ้ ทคโนโลยีอวกาศในการดาํ รงชีวติ
ผลการเรียนรู้
7. อธบิ ายความสมั พันธร์ ะหวา่ งสี อุณหภมู ิผวิ และสเปกตรัมของดาวฤกษ์

9. อธิบายลําดับวิวัฒนาการท่ีสัมพันธ์กับอธิบายลําดับวิวัฒนาการที่สัมพันธ์กับมวลต้ังต้น
และวิเคราะห์การเปล่ียนแปลงสมบัติบางประการของดาวฤกษ์ในลําดับวิวัฒนาการ จากแผนภาพ

เฮิรต์ ซปรงุ -รสั เซลล์
2. สาระสําคญั /ความคิดรวบยอด

เนื่องจากดาวฤกษ์จะมีการเปลี่ยนแปลงสมบัติบางประการตามวิวัฒนาการ โดย

นักวิทยาศาสตร์ได้แสดงการเปล่ียนแปลงดังกล่าวด้วยแผนภาพเฮิร์ซปรุง-รัสเซลล์ ซ่ึงเป็นแผนภาพท่ี

แสดงความสัมพันธ์ระหว่างโชติมาตรสัมบูรณ์และดัชนีสีของดาวฤกษ์ โดยดาวฤกษ์ส่วนใหญ่จะอยู่ใน
แถบลําดับหลัก ซ่ึงเป็นแถบท่ีแสดงว่าดาวฤกษ์จะมีช่วงชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในสภาวะสมดุล จากที่กล่าว

มาจงึ กล่าวไดว้ า่ สีของดาวฤกษ์จึงเปน็ สงิ่ สาํ คญั ทใ่ี ช้ศกึ ษาวิวัฒนาของดาวฤกษ์
3. จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

1. อธบิ ายความสมั พันธ์ระหวา่ งสี อุณหภมู ิผวิ และสเปกตรัมของดาวฤกษ์ และอธบิ ายลําดบั

วิวัฒนาการทีส่ มั พันธก์ ับอธบิ ายลําดับววิ ัฒนาการที่สัมพนั ธก์ บั มวลต้งั ตน้ ได้ (K)

2. วิเคราะห์การเปลยี่ นแปลงสมบัติบางประการของดาวฤกษใ์ นลําดับววิ ฒั นาการ จาก
แผนภาพเฮิร์ตซปรงุ -รัสเซลล์ได้ (P)

3. ใฝเ่ รยี นรู้ มุ่งมน่ั ในการทาํ งาน (A)
4. สาระการเรยี นรู้

สีของดาวฤกษ์สัมพันธ์กับอุณหภูมิผิว ซึ่งนักดาราศาสตร์ใช้ดัชนีสีในการแบ่งชนิดสเปกตรัม

ของดาวฤกษ์ และใชส้ เปกตรัมในการจาํ แนกชนดิ ของดาวฤกษ์

มวลของดาวฤกษ์ขึ้นอยู่กับมวลของดาวฤกษ์ก่อนเกิดดาวฤกษ์ที่มีมวลมากจะผลิตและใช้
พลงั งานมาก จึงมีอายุสน้ั กว่าดาวฤกษ์ทีม่ ีมวลน้อย

58

ดาวฤกษ์มีการวิวัฒนาการที่แตกต่างกัน การวิวัฒนาการและจุดจบของดาวฤกษ์ข้ึนอยู่กับมวล
ตัง้ ต้นของดาวฤกษ์ สว่ นใหญ่เทียบกบั จํานวนเทา่ ของมวลดวงอาทิตย์

ดาวฤกษ์จะมีการเปล่ียนแปลงสมบัติบางประการตามวิวัฒนาการ โดยนักวิทยาศาสตร์ได้
แสดงการเปล่ียนแปลงดังกล่าวด้วยแผนภาพเฮิร์ซปรุง-รัสเซลล์ ซึ่งเป็นแผนภาพที่แสดงความสัมพันธ์
ระหว่างโชติมาตรสัมบูรณ์และดัชนีสีของดาวฤกษ์ โดยดาวฤกษ์ส่วนใหญ่จะอยู่ในแถบลําดับหลัก ซ่ึง
เป็นแถบที่แสดงวา่ ดาวฤกษ์จะมีชว่ งชีวติ ส่วนใหญอ่ ยใู่ นสภาวะสมดุล
5. สมรรถนะสาํ คัญของผู้เรยี น

1. ความสามารถในการส่ือสาร
2. ความสามารถในการคดิ
3. ความสามารถในการใชท้ ักษะชีวิต
6. คณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์
1. มีวินัย
2. ใฝ่เรยี นรู้
3. มงุ่ มน่ั ในการทํางาน
7. การจัดกิจกรรมกระบวนการเรียนรู้ ( 5 ชวั่ โมง )
ใชว้ ธิ กี ารสอนแบบ 5E
ข้ันที่ 1 ขัน้ สร้างความสนใจ (Engagement)
1. ครูชักชวนนักเรียนพูดคุยเกี่ยวกับดาวฤกษ์เพ่ือเป็นการทบทวนความรู้เดิม โดยครูอาจใช้
คําถามในการเปิดประเดน็ ในการพดู คยุ ดังน้ี

- ดาวฤกษใ์ นระบบสุริยะของเราคอื ดาวดวงใด
(แนวคําตอบ : ดวงอาทติ ย์)

- ดวงอาทิตย์มีสีอะไร แล้วดาวท่ีเรามองเห็นตอนกลางคืนเป็นสีขาวแท้จริงแล้วมีสีเป็นสี
อะไร
(แนวคําตอบ : ขนึ้ อย่กู ับดลุ ยพนิ จิ ของผู้สอน โดยครูผูส้ อนให้นักเรยี นอภปิ รายได้อยา่ งอสิ ระ)

- สีของดาวฤกษ์บอกอะไรเราไดบ้ า้ ง
(แนวคําตอบ : อณุ หภูมขิ องดาวฤกษ์)
ขน้ั ท่ี 2 ขน้ั สํารวจและค้นหา (Exploration)

1. ครูถามคําถามเพื่อเป็นการต้ังประเด็นในการศึกษา โดยถามว่า “ดาวฤกษ์มีสีอะไรบ้าง และ
สีของดาวฤกษ์ข้ึนกับปัจจัยใด” และครูไม่เฉลยคําตอบแต่แจ้งให้นักเรียนทราบว่านักเรียน
จะทราบคาํ ตอบเมื่อศึกษาจบหวั ข้อน้ี

2. ครแู จง้ ใหน้ ักเรยี นทราบว่าจะไดศ้ กึ ษา เรื่อง สเปกตรมั ของดาวฤกษ์
3. ครูแบ่งกลุ่มนักเรียนออกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน คละกันตามความสามารถ คือ เก่ง

ปานกลางคอ่ นข้างเกง่ ปานกลางคอ่ นข้างออ่ น และออ่ น

59

4. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมสืบค้นและศึกษา เรื่อง สเปกตรัมของดาวฤกษ์ จากหนังสือเรียน
หรือแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น อินเทอร์เน็ต โดยครูเน้นย้ํากับนักเรียนว่า ควรคัดเลือก
ศกึ ษาแหล่งข้อมลู ทีน่ ่าเช่ือถอื
(หมายเหตุ : ครเู ริ่มประเมินนกั เรียน โดยใชแ้ บบสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลมุ่ )

5. นักเรียนแต่ละกลุ่มอภิปรายข้อมูลท่ีได้ศึกษามาร่วมกันแล้วสรุปผลการอภิปรายลงในสมุด
ประจําตัว

6. นักเรียนแต่ละกลุ่มจัดทําแผนท่ีความคิด เรื่อง สเปกตรัมของดาวฤกษ์ ในรูปแบบที่น่าสนใจ
เมื่อจัดทาํ เสร็จแลว้ นาํ แผนทีค่ วามคดิ มาตดิ รอบหอ้ งเรียน

7. ครูตรวจสอบความถูกต้องและให้คําแนะนําในการปรับปรุงแผนท่ีความคิดของนักเรียนแต่
ละกลมุ่
(หมายเหตุ : ครเู ร่ิมประเมินนกั เรียน โดยใชแ้ บบประเมนิ ช้ินงาน/ภาระงาน (รวบยอด))

8. นักเรียนเดินชมผลงานของเพ่ือนกลุ่มต่าง ๆ อย่างอิสระ แล้วบันทึกความรู้ที่ได้ลงในสมุด
ประจําตวั

ข้นั ท่ี 3 ข้นั อธิบายและลงขอ้ สรุป (Explanation)
1. ครูแจกกระดาษโพสต์อิท (Post-it note) ให้นักเรียนคนละ 1 แผ่น ซ่ึงมีคําถามเก่ียวกับ
สเปกตรัมของดาวฤกษเ์ พ่อื ใหน้ ักเรยี นอธิบายสงิ่ ทีน่ ักเรียนไดเ้ รียนรู้ โดยใช้คําถามตอ่ ไปน้ี

 นกั ดาราศาสตรใ์ ชด้ ชั นีสมี าทําส่งิ ใด
(แนวตอบ : แบ่งชนิดสเปกตรัมของดาวฤกษ์ และใช้สเปกตรัมในการจําแนกชนิดของดาว

ฤกษ์)
 แผนภาพเฮริ ตซป์ รุง-รัสเซลลแ์ สดงความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งสง่ิ ใด
(แนวตอบ : แสดงความสมั พันธร์ ะหวา่ งอุณหภมู ิกับกําลงั ส่องสวา่ งของดาวฤกษ)์
 จงเปรียบเทยี บอายุขยั ของดาวฤกษม์ วลมากกบั ดาวฤกษม์ วลน้อย
(แนวตอบ : ดาวฤกษ์มวลมากมีอายุสั้นกว่าดาวฤกษ์มวลน้อยเพราะดาวฤกษ์มวลมากจะ

ผลิตและ
ใชพ้ ลังงานมากกวา่ ดาวฤกษท์ ีม่ มี วลนอ้ ย)
2. นักเรียนเขยี นคําตอบลงในกระดาษโพสตอ์ ิทที่ได้รับ แลว้ นําไปแปะท่ีกระดานหนา้ ช้นั เรยี น
3. ครูตรวจสอบคําตอบของนักเรียน แล้วนํานักเรียนร่วมกันอภิปรายเก่ียวกับสิ่งท่ีได้ศึกษา
ผ่านมาทง้ั หมด โดยครูและนักเรียนจะต้องไดข้ อ้ สรปุ รว่ มกนั ดงั น้ี
- สีของดาวฤกษ์สัมพันธ์กับอุณหภูมิผิว ซึ่งนักดาราศาสตร์ใช้ดัชนีสีในการแบ่งชนิด
สเปกตรัมของดาวฤกษ์ และใช้สเปกตรัมในการจําแนกชนิดของดาวฤกษ์

60

- มวลของดาวฤกษ์ขึ้นอยู่กับมวลของดาวฤกษ์ก่อนเกิดดาวฤกษ์ท่ีมีมวลมากจะผลิตและใช้
พลังงานมาก จงึ มีอายสุ ัน้ กวา่ ดาวฤกษ์ทมี่ มี วลน้อย
- ดาวฤกษ์มีการวิวัฒนาการที่แตกต่างกัน การวิวัฒนาการและจุดจบของดาวฤกษ์ข้ึนอยู่
กบั มวลตง้ั ต้นของดาวฤกษ์ ส่วนใหญ่เทยี บกับจํานวนเท่าของมวลดวงอาทิตย์
4. ครูมอบหมายใบงานที่ 2.3 เรื่อง สเปกตรัมของดาวฤกษ์ ให้นักเรียนไปทําเป็นการบ้านเป็น
รายบุคคล
ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้ (Elaboration)
1. ครูให้นักเรียนทําแบบฝึกหัด เร่ือง ระบบของดาวฤกษ์ จาก Topic Question ในหนังสือ
เรยี นเป็นรายบคุ คล
2. ครูขออาสาสมัครให้ออกมาเขียนเฉลยแบบฝึกหัดแต่ละข้อลงบนกระดานหน้าช้ันเรียน แล้ว
ครูตรวจสอบความถูกตอ้ ง
3. ครูใหน้ กั เรยี นทาํ แบบทดสอบหลังเรียน เพอื่ ตรวจสอบความเข้าใจหลงั เรยี นของนกั เรียน
ขั้นท่ี 5 ข้ันประเมิน (Evaluation)
1. ครูประเมินความรู้เก่ียวกับ เร่ือง วิวัฒนาการของดาวฤกษ์ จากการทําแผนที่ความคิด การ
ทําอินโฟกราฟกิ การทําใบงาน การทาํ แบบฝึกหัด และการตอบคาํ ถาม
2. ครูประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่มจากการ
จัดทําแผนท่ีความคิดและอินโฟกราฟิก และจากการสืบค้นและศึกษา เรื่อง วิวัฒนาการ
ของดาวฤกษ์
3. ครูประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยการสังเกตการใฝ่เรียนรู้และความมุ่งมั่นในการ
ทาํ งานท่ไี ด้รบั มอบหมาย

8. วัสดอุ ปุ กรณ์ ส่อื การเรียนการสอน และแหลง่ การเรียนรู้
1. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ

ม.6 เลม่ 1
2. ใบงานที่ 1 เรอื่ ง สเปกตรัมของดาวฤกษ์
3. PowerPoint เรอื่ ง ววิ ัฒนาการของดาวฤกษ์

61

9. วธิ ีการวัดและการประเมินผล

จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ การวดั ผล

วธิ กี ารวดั เคร่ืองมอื วัด การประเมนิ ผล
- ผา่ น 80%
1. อ ธิ บ า ย ค ว า ม สั ม พั น ธ์ ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม
ระหว่างสี อุณหภูมิผิวและ ถามคาํ ถาม - ผา่ น 80%
สเปกตรัมของดาวฤกษ์ และ - ผา่ น 80%

อ ธิ บ า ย ลํ า ดั บ วิ วั ฒ น า ก า ร ที่
สั ม พั น ธ์ กั บ อ ธิ บ า ย ลํ า ดั บ
วิวัฒนาการท่ีสัมพันธ์กับมวลตั้ง
ตน้ ได้ (K)

2. วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลง ตรวจกจิ กรรม ใบกจิ กรรมและ
สมบัติบางประการของดาวฤกษ์ และแบบทดสอบ แบบทดสอบ
ใ นลํ า ดั บ วิ วั ฒน าก าร จ าก
แผนภาพเฮิร์ตซปรุง-รัสเซลล์ได้
(P)

3. ใฝ่เรยี นรู้ มุง่ มัน่ ในการ สังเกตพฤติกรรม สังเกตพฤตกิ รรม
ทาํ งาน (A) และการทาํ งาน

62

10. บันทกึ ผลหลงั กระบวนการจัดการเรียนรู้

1. ผลการจัดการเรยี นการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

2. ปัญหาและอุปสรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

3. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแกไ้ ข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงช่อื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ูส้ อน

…......…/..........…/.............

ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของครพู ีเ่ ลยี้ ง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงชือ่ ………………………………… ลงชอ่ื ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรบี ุญเรือง)
ครพู ่ีเลยี้ ง
………/………/………. ………/………/……….

63

ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของหัวหน้ากล่มุ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชอ่ื …………………………………

ลงชอ่ื ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหนา้ กลุม่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผู้บรหิ ารสถานศกึ ษาหรอื ผทู้ ี่ได้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื ...............................................
(……………………………………..……….)
ตาํ แหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

64

ใใบบงงาานนทที่ี่ 17

เรื่อง สเปกตรมั ของดาวฤกษ์

คําชีแ้ จง : พจิ ารณาแผนภาพเฮริตซป์ รุง-รัสเซลล์ แล้วตอบคําถามต่อไปน้ี

1. แกนนอนหรือแกน x ของแผนภาพแสดงถึง ................................. ...... ................................. ......
สว่ นแกนนอนหรอื แกน y แผนภาพแสดงถึง ................................. ...... ................................. ......

2. ดาวฤกษ์หมายเลข 1 คือ .................................................. ซึง่ อณุ หภูมผิ ิวและกาํ ลังส่องสวา่ งเป็น
อย่างไร
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

3. ดาวฤกษห์ มายเลข 2 คอื ................................................... ซึ่งอณุ หภูมิผิวและกาํ ลังสอ่ งสว่างเป็น
อย่างไร
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

65

4. บริเวณหมายเลข 3 คือ .......................................................... ดาวฤกษท์ ่อี ยู่ในบริเวณนีม้ ีลักษณะ
อยา่ งไร
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

5. ดาวฤกษท์ ่ีอย่บู ริเวณหมายเลข 4 คอื ดาวแคระขาว ซ่งึ มีอณุ หภมู ผิ ิวและกําลงั ส่องสวา่ งเปน็ อยา่ งไร
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

66

แผนการจัดการเรยี นรูท้ ี่ 8

กลุม่ สาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวชิ าเพิ่มเติม โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ชน้ั มัธยมศึกษาปีท่ี 6

หน่วยการเรยี นร้ทู ี่ 17 ทรงกลมฟ้า เวลา 24 ชวั่ โมง

เร่ือง สว่ นประกอบของทรงกลมฟา้ 1 เวลา 3 ชว่ั โมง

ครผู ูส้ อน นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา ปฏบิ ัติการสอน วนั ท.่ี .....เดือน................พ.ศ. .........

1. ผลการเรียนรูแ้ ละสาระการเรยี นรเู้ พมิ่ เตมิ
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏสิ มั พันธ์ภายในระบบสุรยิ ะ รวมท้งั การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีอวกาศในการดาํ รงชวี ิต
ผลการเรยี นรู้
1. สร้างแบบจําลองทรงกลมฟ้า สังเกต และเช่ือมโยงจุดและเส้นสําคัญของแบบจําลองทรง

กลมฟา้ กับทอ้ งฟ้าจรงิ และอธบิ ายการระบุพิกัดของดาวในระบบขอบฟา้ และระบบศูนยส์ ูตร
2. สาระสาํ คญั /ความคดิ รวบยอด

ทรงกลมฟ้าเป็นทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ที่มีจุดศูนย์กลางของโลกเป็นจุดศูนย์กลางของ

วงกลมและมีดาวอยู่บนผิวในของทรงกลม โดยมีเส้นแบ่งครึ่งทรงกลมเป็นวงกลมใหญ่ท่ีแบ่งครึ่งทรง
กลมออกเป็น 2 ซีก โดยทรงกลมฟ้ามี 2 แบบ คือ ทรงกลมฟ้าแบบไม่มีเส้นขอบฟ้าและทรงกลมฟ้า

แบบมีเส้นขอบฟ้า การหมุนของทรงกลมฟ้าจะทําให้เราเห็นการเคล่ือนท่ีของดวงดาวแตกต่างกันเมื่อ

เราสงั เกตทต่ี าํ แหน่งแตกตา่ งกนั ของโลก
3. จุดประสงคก์ ารเรียนรู้

1. อธบิ ายลักษณะของทรงกลมฟา้ และปรากฏการณท์ ส่ี งั เกตได้เมอื่ ผสู้ ังเกตอยู่บรเิ วณตา่ ง ๆ
ของโลกได้ (K)

2. สรา้ งแบบจาํ ลองของทรงกลมฟา้ ได้ (P)

3. ซอื่ สตั ย์ สจุ ริต ใฝเ่ รียนรู้ และมงุ่ มน่ั ในการทํางาน (A)
4. สาระการเรียนรู้

ทรงกลมฟ้าเป็นทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ท่ีมีรัศมีอนันต์ มีจุดศูนย์กลางของโลกเป็นจุด

ศูนย์กลางของทรงกลมฟ้า มีดวงดาวและเทห์ฟ้าต่าง ๆ ปรากฏอยู่บนผิวของทรงกลมฟ้านี้ การระบุ

พกิ ัดของดวงดาวและเทห์ฟา้ ตา่ ง ๆ บนทรงกลมฟ้าตามระบบทสี่ าํ คญั ได้แก่
ระบบขอบฟ้า เป็นระบบที่อ้างอิงจากตําแหน่งผู้สังเกตบนโลก โดยระบุพิกัดเป็นมุมทิศและ

มมุ เงย อา้ งอิงกับทศิ เหนือและเสน้ ขอบฟา้ ของผสู้ งั เกต

ระบบศูนย์สูตร เป็นระบบท่ีอ้างอิงกับเส้นศูนย์สูตรฟ้าและจุดวิษุวัตระบุพิกัดเป็นไรต์แอสเซน
ชนั และเดคลิเนชัน

67

5. สมรรถนะสาํ คัญของผเู้ รยี น
1. ความสามารถในการส่อื สาร
2. ความสามารถในการคดิ
3. ความสามารถในการใชท้ ักษะชวี ติ

6. คณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์
1. มีวนิ ัย
2. ใฝเ่ รยี นรู้
3. มงุ่ ม่ันในการทาํ งาน

7. การจดั กจิ กรรมกระบวนการเรียนรู้ ( 3 ชัว่ โมง )
ใชว้ ิธกี ารสอนแบบ 5E

ขนั้ ที่ 1 ข้นั สรา้ งความสนใจ (Engagement)
5. นกั เรยี นทาํ แบบทดสอบก่อนเรียน เพือ่ วดั ความรู้เดมิ ของนักเรียนก่อนเขา้ ส่บู ทเรยี น
6. กระต้นุ ความสนใจโดยใช้คําถาม ดงั นี้
- เมอื่ นักเรียนสงั เกตดวงดาวบนทอ้ งฟา้ จะเห็นว่า ดาวเคลอื่ นที่ เพราะเหตใุ ดจงึ เปน็ เช่นนน้ั

(แนวคําตอบ: เพราะโลกหมุนรอบตัวเอง)
ขน้ั ท่ี 2 ข้ันสํารวจและคน้ หา (Exploration)

1. ครูถามคําถามกระตุ้นความคิดนักเรียนว่า “นักเรียนรู้จักทรงกลมฟ้าหรือไม่ และคิดว่าทรง
กลมฟ้าจะมีลักษณะอย่างไร” โดยครูยังไม่เฉลยคําตอบแต่แจ้งนักเรียนให้ทราบว่าจะรู้คําตอบเมื่อจบ
ช่วั โมง

2. นักเรียนแบ่งกลุ่มออกเป็น กลุ่มละ 4-5 คน คละกันตามความสามารถ คือ เก่ง ปานกลาง
ค่อนข้างเก่ง ปานกลางค่อนข้างอ่อน และอ่อน แล้วให้นักเรียนร่วมกันศึกษา ทรงกลมฟ้า จากแหล่ง
การเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น หนังสือเรียน อินเทอร์เน็ต โดยครูเน้นย้ําให้นักเรียนเลือกศึกษาจากแหล่งข้อมูล
ทนี่ ่าเชือ่ ถอื

3. ครูแจกกระดาษฟลิปชาร์ทให้แต่ละกลุ่ม กลุ่มละ 1 แผ่น แล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกัน
สรุปความรู้ที่ศึกษาได้โดยจัดทําเป็นอินโฟกราฟิก เรื่อง ทรงกลมฟ้า โดยครูคอยให้คําแนะนําและ
ตรวจสอบความถกู ต้องของชนิ้ งาน

4. นักเรียนแต่ละกลุ่มนําแผนที่ความคิดของกลุ่มตนเองมาติดรอบห้องเรียน แล้วเดินชม
ผลงานของเพ่ือนร่วมช้ันเรียน โดยในระหว่างท่ีนักเรียนเดินชมผลงาน ครูคอยกระตุ้นให้นักเรียน
แลกเปล่ยี นความคิดเหน็ เก่ียวกับผลงานทแ่ี ต่ละกลมุ่ ได้ทํา

7. ครูแจ้งให้นักเรียนทราบว่าจะได้สร้างแบบจําลองทรงฟ้า แล้วแจกใบกิจกรรมท่ี 2 กิจกรรม
การสร้างแบบจําลองทรงกลมฟ้า ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันออกแบบและเลือกวัสดุอุปกรณ์ท่ีมาใช้
ในการสรา้ งแบบจําลองทรงกลมฟา้ แล้วรว่ มกันสร้างแบบจําลองทรงกลมฟ้าตามท่ีได้ออกแบบไว้

68

8. นักเรียนทุกกลุ่มจะได้ออกมานําเสนอแบบจําลองของกลุ่มตนเองในช่ัวโมงถัดไป โดย
แบบจาํ ลองทจ่ี ะออกมานาํ เสนอไดต้ อ้ งผา่ นการตรวจสอบและการให้คาํ แนะนาํ จากครูก่อน
ขนั้ ที่ 3 ขน้ั อธิบายและลงข้อสรปุ (Explanation)

1. ครูจัดลําดับการนําเสนอผลงาน โดยให้นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมาการจับสลาก
หมายเลขลําดับการนาํ เสนอผลงาน

2. ครูถามคาํ ถามเพอื่ ให้นักเรยี นอธิบายความรโู้ ดยใช้คาํ ถาม ดงั น้ี
- ทรงกลมฟา้ คืออะไร และมีลกั ษณะอยา่ งไร

(แนวคําตอบ : ทรงกลมฟ้า คือ ทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ที่มีจุดศูนย์กลางของโลกเป็นจุดศูนย์กลาง
ของวงกลมและมีดาวอยู่บนผิวในของทรงกลม โดยมีเส้นแบ่งครึ่งทรงกลมเป็นวงกลมใหญ่ท่ีแบ่งครึ่ง
ทรงกลมออกเปน็ 2 ซีก)

- ทรงกลมฟ้ามีก่ีแบบอะไรบา้ ง
(แนวคําตอบ : 2 แบบ คือ ทรงกลมฟ้าแบบไม่มีเส้นขอบฟา้ และทรงกลมฟา้ แบบมเี ส้นขอบฟ้า)

3. นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาเขียนคําตอบหน้าชั้นเรียน แล้วครูให้นักเรียนช่วยกันตรวจสอบ
ความถูกต้อง โดยครูจะเป็นผู้เฉลยคําตอบที่ถูกต้องในตอนสุดท้าย และครูมอบหมายให้นักเรียนทํา
แบบฝึกหดั เรือ่ ง ทรงกลมฟา้
ขน้ั ท่ี 4 ขนั้ ขยายความรู้ (Elaboration)

1. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนสอบถามเน้ือหาท่ีได้ศึกษา เรื่อง ทรงกลมฟ้าและลูกโลก ว่ามีส่วน
ไหนท่ียังไม่เข้าใจ แล้วให้ความรู้เพ่ิมเติมในส่วนน้ัน โดยที่ครูอาจจะใช้ PowerPoint เร่ือง ทรงกลมฟ้า
และลูกโลก มาชว่ ยในการอธิบาย
ขั้นที่ 5 ขั้นประเมนิ (Evaluation)

1. ครูตรวจแบบทดสอบก่อนเรียน เพื่อวดั ความรู้เดิมของนักเรยี น
8. วสั ดอุ ปุ กรณ์ สื่อการเรยี นการสอน และแหล่งการเรียนรู้

1. หนังสือเรียนรายวิชาเพ่ิมเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ
ม.6 เลม่ 2

2. ใบงานท่ี 8 เรือ่ ง การกําเนดิ ระบบสรุ ยิ ะและการแบ่งเขตบรวิ ารของดวงอาทิตย์
3. ใบงานท่ี 9 เร่อื ง ระบบสุรยิ ะในอนาคต
4. PowerPoint เรือ่ ง กาํ เนิดระบบสรุ ิยะและการแบง่ เขตบรวิ ารรอบดวงอาทติ ย์

69

9. วธิ ีการวัดและการประเมินผล

จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้ การวดั ผล

วธิ กี ารวัด เคร่ืองมือวัด การประเมินผล
- ผ่าน 80%
1. อธิบายลักษณะของทรง ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม
กลมฟ้า และปรากฏการณ์ท่ี ถามคําถาม - ผ่าน 80%
สังเกตไ ด้เม่ือผู้สังเกตอ ยู่ - ผา่ น 80%

บรเิ วณต่าง ๆ ของโลกได้ (K)

2. สร้างแบบจําลองของทรง ตรวจกจิ กรรมและ ใบกิจกรรมและ
แบบทดสอบ
กลมฟา้ ได้ (P แบบทดสอบ

3. ใฝ่เรียนรู้ มุ่งม่ันในการ สงั เกตพฤตกิ รรม สงั เกตพฤตกิ รรม

ทํางาน (A) และการทํางาน

70

10. บันทึกผลหลังกระบวนการจดั การเรียนรู้

1. ผลการจดั การเรยี นการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

2. ปัญหาและอปุ สรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

3. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแกไ้ ข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงช่อื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ูส้ อน

…......…/..........…/.............

ความคดิ เหน็ และขอ้ เสนอแนะของครูพ่ีเล้ยี ง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงชอื่ ………………………………… ลงชอ่ื ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรบี ุญเรือง)
ครพู ่ีเลยี้ ง
………/………/………. ………/………/……….

71

ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของหัวหน้ากล่มุ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชอ่ื …………………………………

ลงชอ่ื ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหนา้ กลุม่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผู้บรหิ ารสถานศกึ ษาหรอื ผทู้ ี่ได้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื ...............................................
(……………………………………..……….)
ตาํ แหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

72

ใใบบงงาานที่ 18

เร่อื ง การกาํ เนดิ ระบบสุรยิ ะและการแบ่งเขตบรวิ ารของดวงอาทติ ย์

คําชแ้ี จง : ตอบคาํ ถามตอ่ ไปน้ี
1. ระบบสุรยิ ะมตี น้ กาํ เนิดมาจากสงิ่ ใด
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. ดวงอาทิตย์เกิดข้นึ ได้อยา่ งไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3. ดาวเคราะห์ในระบบสรุ ิยะเกดิ ข้ึนไดอ้ ย่างไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
4. เพราะเหตุใดดาวเคราะหช์ น้ั ในจงึ เปน็ ดาวเคราะหห์ ินและดาวเคราะหช์ ั้นนอกเป็นดาวเคราะห์แกส๊
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
5. เขตบริวารของดวงอาทติ ยแ์ บง่ เปน็ ก่เี ขต อะไรบา้ ง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
6. เขตดาวเคราะหช์ ้ันนอกประกอบด้วยดาวเคราะหใ์ ดบา้ ง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
7. เขตดาวเคราะห์น้อยประกอบด้วยสง่ิ ใดบา้ ง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
8. เขตดงดาวหางประกอบด้วยสงิ่ ใดบ้าง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

73

9. ดาวเคราะหท์ ี่เอือ้ ต่อการดํารงชวี ติ ควรมสี มบัตอิ ย่างไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
10. นกั วทิ ยาศาสตรค์ าดว่าดาวนอกระบบสุริยะใดทอ่ี าจมีส่งิ มชี วี ติ อยู่
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

74

ใใบบงงาานนทที่่ี 29

เรอ่ื ง ระบบสุริยะในอนาคต

คาํ ชี้แจง : ให้นักเรียนปฏบิ ัตกิ ิจกรรมตามข้นั ตอนทใ่ี ห้ แลว้ บันทึกผลท่ไี ดจ้ ากการสบื ค้น
ขน้ั ตอนการปฏิบัตกิ ิจกรรม

1. สืบค้นข้อมูลเก่ียวกับการเปลี่ยนแปลงของระบบสุริยะในอนาคต รวมถึงข้อมูลต่าง ๆ ท่ี

เกย่ี วขอ้ ง

2. วิเคราะห์ข้อมูล แล้ววาดระบบสุริยะในอนาคตตามความคิดของตนเอง

75

แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 9

กลุม่ สาระการเรียนรวู้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวิชาเพ่ิมเติม โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ช้นั มัธยมศกึ ษาปที ี่ 6

หน่วยการเรียนร้ทู ่ี 17 ทรงกลมฟา้ เวลา 24 ชวั่ โมง

เรือ่ ง สว่ นประกอบของทรงกลมฟา้ 2 เวลา 3 ชัว่ โมง

ครูผสู้ อน นางสาวเบญจมาศ ศรอี าสนา ปฏบิ ัตกิ ารสอน วนั ท.่ี .....เดือน................พ.ศ. .........

1. ผลการเรียนรู้และสาระการเรียนรูเ้ พมิ่ เติม
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏิสัมพนั ธ์ภายในระบบสุริยะ รวมทัง้ การประยกุ ต์ใช้เทคโนโลยอี วกาศในการดาํ รงชวี ิต
ผลการเรียนรู้
1. สร้างแบบจําลองทรงกลมฟ้า สังเกต และเชื่อมโยงจุดและเส้นสําคัญของแบบจําลองทรง

กลมฟา้ กบั ทอ้ งฟ้าจรงิ และอธบิ ายการระบุพิกัดของดาวในระบบขอบฟา้ และระบบศูนย์สตู ร
2. สาระสําคัญ/ความคิดรวบยอด

ทรงกลมฟ้าเป็นทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ท่ีมีจุดศูนย์กลางของโลกเป็นจุดศูนย์กลางของ

วงกลมและมีดาวอยู่บนผิวในของทรงกลม โดยมีเส้นแบ่งครึ่งทรงกลมเป็นวงกลมใหญ่ท่ีแบ่งครึ่งทรง
กลมออกเป็น 2 ซีก โดยทรงกลมฟ้ามี 2 แบบ คือ ทรงกลมฟ้าแบบไม่มีเส้นขอบฟ้าและทรงกลมฟ้า

แบบมีเส้นขอบฟ้า การหมุนของทรงกลมฟ้าจะทําให้เราเห็นการเคลื่อนที่ของดวงดาวแตกต่างกันเมื่อ

เราสงั เกตที่ตําแหนง่ แตกต่างกนั ของโลก
3. จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

1. อธิบายลักษณะของทรงกลมฟา้ และปรากฏการณท์ ีส่ ังเกตไดเ้ ม่อื ผสู้ งั เกตอย่บู รเิ วณต่าง ๆ
ของโลกได้ (K)

2. สร้างแบบจําลองของทรงกลมฟ้าได้ (P)

3. ซือ่ สตั ย์ สจุ ริต ใฝเ่ รยี นรู้ และมุง่ มน่ั ในการทํางาน (A)
4. สาระการเรยี นรู้

ทรงกลมฟ้าเป็นทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ที่มีรัศมีอนันต์ มีจุดศูนย์กลางของโลกเป็นจุด

ศูนย์กลางของทรงกลมฟ้า มีดวงดาวและเทห์ฟ้าต่าง ๆ ปรากฏอยู่บนผิวของทรงกลมฟ้าน้ี การระบุ

พิกดั ของดวงดาวและเทห์ฟา้ ต่าง ๆ บนทรงกลมฟ้าตามระบบทสี่ าํ คญั ได้แก่
ระบบขอบฟ้า เป็นระบบท่ีอ้างอิงจากตําแหน่งผู้สังเกตบนโลก โดยระบุพิกัดเป็นมุมทิศและ

มุมเงย อา้ งองิ กบั ทศิ เหนือและเสน้ ขอบฟ้าของผ้สู ังเกต

ระบบศูนย์สูตร เป็นระบบท่ีอ้างอิงกับเส้นศูนย์สูตรฟ้าและจุดวิษุวัตระบุพิกัดเป็น ไรต์
แอสเซนชันและเดคลิเนชนั

76

5. สมรรถนะสาํ คญั ของผเู้ รยี น
1. ความสามารถในการสือ่ สาร
2. ความสามารถในการคดิ
3. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวติ

6. คณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงค์
1. มีวนิ ัย
2. ใฝ่เรยี นรู้
3. มุง่ ม่ันในการทาํ งาน

7. การจดั กจิ กรรมกระบวนการเรยี นรู้ ( 3 ชั่วโมง )
ใช้วิธีการสอนแบบ 5E

ขนั้ ท่ี 1 ข้นั สร้างความสนใจ (Engagement)
7. กระตุ้นความสนใจโดยใชค้ าํ ถาม ดงั น้ี
- เพราะเหตุใดในเวลาเดยี วกันของแตล่ ะฤดจู งึ เหน็ ดาวตา่ งกัน

(แนวคําตอบ:โลกโคจรรอบดวงอาทติ ย)์
- ดาวบนทอ้ งฟา้ อยู่ห่างจากโลกเทา่ กนั ทกุ ดวงหรอื ไม่

(แนวคําตอบ: ไม่เท่ากัน)
ขนั้ ท่ี 2 ขน้ั สาํ รวจและค้นหา (Exploration)

1. ครูถามคําถามกระตุ้นความคิดนักเรียนว่า “การหมุนของทรงกลมฟ้าส่งผลอย่างไร” โดย
ครูยังไมเ่ ฉลยคาํ ตอบแต่แจ้งนักเรยี นให้ทราบวา่ จะรู้คําตอบเม่อื จบช่วั โมง

2. นักเรียนแต่ละกลุ่มทํากิจกรรมตามข้ันตอนในหนังสือเรียน เมื่อนักเรียนปฎิบัติกิจกรรม
เรยี บรอ้ ยแลว้ ครสู ่มุ บางกล่มุ ใหอ้ อกมานาํ เสนอผลการทํากจิ กรรมของกล่มุ ตนเอง

3. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายผลการทํากิจกรรม โดยครูและนักเรียนจะต้องให้ข้อสรุป
ร่วมกันว่า การหมุนของทรงกลมฟ้าจะทําให้เราเห็นการเคลื่อนท่ีของดวงดาวแตกต่างกันเม่ือเราสังเกต
ทตี่ าํ แหน่งแตกต่างกนั ของโลก

4. ครูแจกกระดาษฟลิปชาร์ทให้แต่ละกลุ่ม กลุ่มละ 1 แผ่น แล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มนํา
ความรู้จากการทํากิจกรรมและการสืบค้นข้อมูลเพ่ิมเติมจากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น หนังสือเรียน
หรืออินเทอร์เน็ต มาร่วมกันจัดทําอินโฟกราฟิก เร่ือง ปรากฏการณ์ท่ีสังเกตได้เมื่อผู้สังเกตอยู่บริเวณ
ต่าง ๆ ของโลก โดยครูคอยใหค้ าํ แนะนาํ และตรวจสอบความถูกต้องของชนิ้ งาน
ข้ันที่ 3 ขนั้ อธบิ ายและลงขอ้ สรุป (Explanation)

1. ครสู ุ่มนักเรียนบางค่ใู ห้ออกมานาํ เสนอผลการทาํ กจิ กรรมของกลุม่ ตนเอง
2. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายผลการทํากิจกรรม โดยครูและนักเรียนจะต้องให้ข้อสรุป
ร่วมกันว่ามุมเงยของดาวเหนือจะมีค่าเท่ากับละติจูดของผู้สังเกตซึ่งจะมีค่าแตกต่างกันไปตามตําแหน่ง
ของผูส้ ังเกต

77

3. ครูถามคําถามเพื่อให้นักเรียนอธิบายความรู้โดยถามว่า เพราะเหตุใดเม่ือนักเรียนกับเพื่อน
สังเกตดาวดวงเดียวกันแต่อยู่กันคนละตําแหน่งบนโลก นักเรียนกับเพ่ือนจึงเห็นดาวดวงเดียวอยู่คนละ
ตาํ แหนง่ กนั
(แนวคําตอบ : เนื่องจากโลกหมุนรอบตัวเองตามเวลาท่ีเปล่ียนไป ขอบฟ้าของผู้สังเกตจะเปล่ียนไป
ด้วยเม่ือผู้สังเกตกันคนละตําแหน่งละติจูดจะทําให้ค่ามุมเงยของดาวดวงเดียวกันไม่เท่ากัน ผู้สังเกตจึง
เห็นดาวดวงเดยี วกนั คนละตําแหนง่ กัน)

4. นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาเขียนคําตอบหน้าชั้นเรียน แล้วครูให้นักเรียนช่วยกันตรวจสอบ
ความถกู ตอ้ ง โดยครจู ะเป็นผเู้ ฉลยคาํ ตอบท่ีถูกต้องในตอนสดุ ทา้ ย
ข้นั ที่ 4 ข้นั ขยายความรู้ (Elaboration)

1. ครูให้นักเรียนตอบคําถามท้ายกิจกรรมการประมาณละติจูดที่เราอยู่จากหนังสือเรียน ลง
ในสมุดประจําตัวเป็นรายบุคคล

2. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปความรู้เกี่ยวกับโครงสร้างภายในดวงอาทิตย์และช้ันบรรยากาศ
ท่หี อ่ หุ้มดวงอาทติ ย์ โดยนักเรียนจดบันทกึ ลงในสมุดประจําตวั เป็นรายบุคคล
ขั้นที่ 5 ข้นั ประเมิน (Evaluation)

1. ครูประเมินความรู้เกี่ยวกับ เรื่อง ทรงกลมฟ้า การหมุนของทรงกลมฟ้า การประมาณ
ละติจูดท่ีเราอยู่ จากการทําอินโฟกราฟิก แบบจําลอง การตอบคําถาม การทําแบบฝึกหัด และการทํา
ใบงาน

2. ครูประเมินทักษะและกระบวนการจากการทํากิจกรรมการหมุนของทรงกลมฟ้า การทํา
แบบจําลองทรงกลมฟ้า และสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่มจากการอินโฟกราฟิก เร่ือง ทรงกลมฟ้า
และปรากฏการณ์ที่สังเกตได้เมอ่ื ผสู้ ังเกตอยู่บรเิ วณ ตา่ ง ๆ ของโลก
8. วัสดอุ ุปกรณ์ สอื่ การเรียนการสอน และแหลง่ การเรยี นรู้

1. หนังสือเรียนรายวิชาเพ่ิมเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ
ม.6 เลม่ 1

2. ใบงานท่ี 10 เรื่อง การกาํ เนิดระบบสุริยะและการแบง่ เขตบรวิ ารของดวงอาทติ ย์
3. ใบงานท่ี 11 เรอื่ ง ระบบสรุ ิยะในอนาคต
4. วสั ดุอปุ กรณ์ที่ใชใ้ นการทาํ กจิ กรรมแบบจําลองระบบสุริยะ
5. PowerPoint เรอ่ื ง กําเนิดระบบสรุ ิยะและการแบง่ เขตบริวารรอบดวงอาทิตย์
6. ภาพยนตร์สารคดีสั้น Twig เร่อื ง กําเนิดระบบสรุ ิยะ
(https://www.twig-aksorn.com/film/the-birth-of-our-solar-system-7799/)

78

9. วิธีการวดั และการประเมนิ ผล

จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ การวัดผล

วธิ กี ารวดั เครือ่ งมือวดั การประเมินผล
- ผา่ น 80%
1. อธบิ ายกระบวนการเกดิ ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม
- ผา่ น 80%
ระบบสรุ ยิ ะ และการแบง่ เขต ถามคาํ ถาม

บริวารของดวงอาทิตย์ (K)

2. ปฏิบัติกิจกรรมแบบจําลอง ตรวจกิจกรรมและ ใบกิจกรรมและ
ข อ ง ร ะ บ บ สุ ริ ย ะ ไ ด้ อ ย่ า ง แบบทดสอบ แบบทดสอบ
ถูกต้องและเป็นลําดับข้ันตอน

(P)

3. ใฝเ่ รยี นรู้ มงุ่ ม่ันในการ สงั เกตพฤติกรรม สงั เกตพฤติกรรม - ผ่าน 80%
ทาํ งาน (A) และการทํางาน

79

10. บนั ทึกผลหลังกระบวนการจดั การเรียนรู้

1. ผลการจัดการเรยี นการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

2. ปัญหาและอปุ สรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

3. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแกไ้ ข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชื่อ.................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ้สู อน

…......…/..........…/.............

ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของครพู ่ีเลี้ยง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงชื่อ………………………………… ลงชือ่ ……………………..……………….

(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรบี ญุ เรอื ง)

………/………/………. ครูพเ่ี ลยี้ ง

………/………/……….

ความคิดเห็นและขอ้ เสนอแนะของหัวหนา้ กลุ่มสาระการเรียนรูว้ ิทยาศาสตร์

80

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
ชือ่ …………………………………

ลงช่อื ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชัยครี ี)

………/………/………. หัวหน้ากลุ่มสาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผบู้ รหิ ารสถานศึกษาหรือผู้ท่ีไดร้ บั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงช่อื ...............................................
(……………………………………..……….)
ตําแหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

81

ใบใบงงาานนทที่ ่ี110

เรื่อง การกาํ เนิดระบบสรุ ยิ ะและการแบ่งเขตบริวารของดวงอาทิตย์

คาํ ชีแ้ จง : ตอบคาํ ถามต่อไปนี้
1. ระบบสุริยะมีตน้ กาํ เนิดมาจากสง่ิ ใด
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. ดวงอาทติ ย์เกิดข้ึนได้อย่างไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3. ดาวเคราะห์ในระบบสุริยะเกดิ ขึน้ ได้อยา่ งไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
4. เพราะเหตุใดดาวเคราะห์ช้ันในจงึ เป็นดาวเคราะหห์ นิ และดาวเคราะหช์ น้ั นอกเปน็ ดาวเคราะห์แกส๊
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
5. เขตบรวิ ารของดวงอาทติ ยแ์ บ่งเปน็ ก่ีเขต อะไรบา้ ง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
6. เขตดาวเคราะห์ช้ันนอกประกอบดว้ ยดาวเคราะห์ใดบา้ ง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
7. เขตดาวเคราะห์นอ้ ยประกอบด้วยสิ่งใดบ้าง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
8. เขตดงดาวหางประกอบดว้ ยสิ่งใดบ้าง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

82

9. ดาวเคราะหท์ ี่เอือ้ ต่อการดํารงชวี ติ ควรมสี มบัตอิ ย่างไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
10. นกั วทิ ยาศาสตรค์ าดว่าดาวนอกระบบสุริยะใดทอ่ี าจมีส่งิ มชี วี ติ อยู่
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

83

ใบใบงงาานนทที่ ่ี121

เรอ่ื ง ระบบสุรยิ ะในอนาคต

คาํ ชี้แจง : ให้นักเรียนปฏิบตั กิ ิจกรรมตามข้นั ตอนทใ่ี ห้ แล้วบนั ทึกผลที่ได้จากการสืบคน้
ขน้ั ตอนการปฏิบัตกิ จิ กรรม

3. สืบค้นข้อมูลเก่ียวกับการเปล่ียนแปลงของระบบสุริยะในอนาคต รวมถึงข้อมูลต่าง ๆ ท่ี

เกย่ี วข้อง

4. วิเคราะห์ขอ้ มลู แล้ววาดระบบสรุ ยิ ะในอนาคตตามความคิดของตนเอง

84

แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 10

กลมุ่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวิชาเพ่มิ เตมิ โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีท่ี 6

หน่วยการเรยี นรู้ท่ี 17 ทรงกลมฟา้ เวลา 24 ช่ัวโมง

เรอ่ื ง สว่ นประกอบของทรงกลมฟ้า 1 เวลา 3 ชั่วโมง

ครูผู้สอน นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา ปฏบิ ตั ิการสอน วันท.่ี .....เดือน................พ.ศ. .........

6. ผลการเรียนรแู้ ละสาระการเรียนรู้เพิ่มเตมิ
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏสิ มั พนั ธภ์ ายในระบบสรุ ิยะ รวมทั้งการประยกุ ต์ใชเ้ ทคโนโลยอี วกาศในการดํารงชวี ติ
ผลการเรยี นรู้
1. สร้างแบบจําลองทรงกลมฟ้า สังเกต และเชื่อมโยงจุดและเส้นสําคัญของแบบจําลองทรง

กลมฟา้ กับทอ้ งฟา้ จรงิ และอธบิ ายการระบุพิกัดของดาวในระบบขอบฟ้า และระบบศูนยส์ ตู ร
2. สาระสําคญั /ความคดิ รวบยอด

ทรงกลมฟ้าเป็นทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ที่มีจุดศูนย์กลางของโลกเป็นจุดศูนย์กลางของ

วงกลมและมีดาวอยู่บนผิวในของทรงกลม โดยมีเส้นแบ่งคร่ึงทรงกลมเป็นวงกลมใหญ่ที่แบ่งครึ่งทรง
กลมออกเป็น 2 ซีก โดยทรงกลมฟ้ามี 2 แบบ คือ ทรงกลมฟ้าแบบไม่มีเส้นขอบฟ้าและทรงกลมฟ้า

แบบมีเส้นขอบฟ้า การหมุนของทรงกลมฟ้าจะทําให้เราเห็นการเคล่ือนที่ของดวงดาวแตกต่างกันเมื่อ

เราสังเกตที่ตําแหน่งแตกตา่ งกันของโลก
3. จุดประสงค์การเรยี นรู้

1. อธิบายพกิ ัดขอบฟ้าและส่วนประกอบสาํ คัญของพกิ ัดขอบฟา้ ได้ (K)
2. จัดทาํ ผังมโนทัศน์ไดอ้ ยา่ งถกู ต้องและเป็นลําดบั ขัน้ ตอน (P)

3. ซอ่ื สตั ย์ สุจริต ใฝ่เรียนรู้ และมงุ่ มัน่ ในการทํางาน (A)
4. สาระการเรียนรู้

ทรงกลมฟ้าเป็นทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ท่ีมีรัศมีอนันต์ มีจุดศูนย์กลางของโลกเป็นจุด
ศูนย์กลางของทรงกลมฟ้า มีดวงดาวและเทหฟ้าต่าง ๆ ปรากฏอยู่บนผิวของทรงกลมฟ้านี้ การระบุ

พกิ ดั ของดวงดาวและเทห์ฟ้าตา่ ง ๆ บนทรงกลมฟา้ ตามระบบที่สําคญั ได้แก่

- ระบบขอบฟ้า เป็นระบบที่อ้างอิงจากตําแหน่งผู้สังเกตบนโลก โดยระบุพิกัดเป็นมุมทิศและ
มุมเงย อ้างอิงกับทิศเหนือและเสน้ ขอบฟา้ ของผสู้ ังเกต

- ระบบศูนย์สูตร เป็นระบบที่อ้างอิงกับเส้นศูนย์สูตรฟ้าและจุดวิษุวัตระบุพิกัดเป็น

ไรตแ์ อสเซนชันและเดคลิเนชนั

85

5. สมรรถนะสําคญั ของผเู้ รยี น
1. ความสามารถในการสื่อสาร
2. ความสามารถในการคดิ
3. ความสามารถในการใช้ทกั ษะชีวิต

6. คณุ ลักษณะอนั พึงประสงค์
1. มวี ินัย
2. ใฝ่เรียนรู้
3. มุ่งมัน่ ในการทํางาน

7. การจัดกิจกรรมกระบวนการเรยี นรู้ ( 3 ชั่วโมง )
ใช้วิธีการสอนแบบ 5E

ข้ันที่ 1 ข้นั สร้างความสนใจ (Engagement)
8. กระตุ้นความสนใจโดยใชค้ าํ ถาม ดงั น้ี
- หากนกั เรยี นตอ้ งการบอกตาํ แหน่งบนพ้ืนโลกให้ผ้อู นื่ ทราบ นกั เรยี นควรบอกอยา่ งไร

(แนวคําตอบ : บอกโดยระบพุ ิกัดละตจิ ดู กบั ลองจจิ ูด)
- แผนทใ่ี น Google map บอกตาํ แหนง่ โดยใชพ้ กิ ดั ใด

(แนวคําตอบ : พกิ ัดละตจิ ูดกบั ลองจจิ ูด)
ข้ันท่ี 2 ขัน้ สาํ รวจและคน้ หา (Exploration)

1. ครูถามคําถามกระตุ้นความคิดนักเรียนว่า โดยครูอาจกระตุ้นให้นักเรียนแข่งขันกันตอบ
คําถาม หากนักเรียนคนไหนตอบไดถ้ กู ตอ้ งและรวดเร็ว ครูอาจใหร้ างวลั หรอื ใหค้ ะแนนพเิ ศษ

- หากต้องการบอกตําแหน่งวตั ถุใด ๆ บนทอ้ งฟ้า สามารถบอกได้อยา่ งไร
(แนวคาํ ตอบ : หากต้องการบอกตําแหนง่ วัตถุใด ๆ บนท้องฟา้ สามารถบอกไดโ้ ดยบอกพิกดั ทอ้ งฟ้า)

- พกิ ัดท้องฟา้ ข้ึนอยู่กับส่ิงใด
(แนวคาํ ตอบ : ระนาบอา้ งองิ )

2. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4 คน แล้วให้นักเรียนร่วมกันศึกษา ทรงกลมฟ้า จากแหล่งการ
เรียนรู้ต่าง ๆ เช่น หนังสือเรียน รายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และ
อวกาศ ม.6 เลม่ 2

3. ครูแจกกระดาษฟลิปชาร์ทให้แต่ละกลุ่ม กลุ่มละ 1 แผ่น แล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกัน
สรุปความรู้ท่ีศึกษาได้โดยจัดทําเป็นผังมโนทัศน์ เร่ือง พิกัดขอบฟ้า โดยครูคอยให้คําแนะนําและ
ตรวจสอบความถูกตอ้ งของช้ินงาน

4. นักเรียนแต่ละกลุ่มนําผังมโนทัศน์ของกลุ่มตนเองมาติดรอบห้องเรียน แล้วเดินชมผลงาน
ของเพื่อนร่วมช้ันเรียน โดยในระหว่างที่นักเรียนเดินชมผลงาน ครูคอยกระตุ้นให้นักเรียนแลกเปล่ียน
ความคดิ เหน็ เกี่ยวกบั ผลงานท่ีแต่ละกลุ่มไดท้ าํ

86

ข้ันท่ี 3 ขั้นอธบิ ายและลงขอ้ สรปุ (Explanation)
1. ครถู ามคําถามเพ่ือใหน้ ักเรยี นอธบิ ายความรโู้ ดยใชค้ ําถาม ดังนี้
- พกิ ัดขอบฟา้ คอื อะไร และใชส้ ง่ิ ใดเปน็ ระนาบอ้างอิง

(แนวคําตอบ : พิกัดขอบฟ้า คือ พิกัดที่บอกตําแหน่งของวัตถุบนท้องฟ้าโดยให้ผู้สังเกตเป็นศูนย์กลาง
ของทรงกลมฟ้า และใช้ขอบฟ้าของผ้สู ังเกตเปน็ ระนาบอ้างองิ )

- ส่วนประกอบสาํ คญั ของพิกัดทอ้ งฟา้ มอี ะไรบา้ ง
(แนวคําตอบ : จดุ เหนือศรษี ะ เมริเดยี นฟา้ มุมเงย มมุ ทิศ และจุดใต้เทา้ )

- พิกัดขอบฟา้ ใชข้ อ้ มูลใดในการระบุตําแหนง่ ดาวบนทอ้ งฟา้
(แนวคาํ ตอบ : มุมเงยและมุมทิศ)

2. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันปรึกษาหาคําตอบแล้วส่งตัวแทนมาเขียนคําตอบบนกระดาน
หน้าช้ันเรียน ครูตรวจสอบความถูกต้อง โดยครูอาจให้รางวัลแก่กลุ่มที่ตอบได้ถูกต้องมากที่สุดและ
รวดเรว็ ที่สุด

3. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสืบค้นโจทย์ปัญหาที่เก่ียวกับพิกัดท้องฟ้าพร้อมแสดงวิธีหา
คาํ ตอบ กลมุ่ ละ 3 ขอ้ โดยบันทกึ ลงในสมุดประจาํ ตัว
ข้ันที่ 4 ข้นั ขยายความรู้ (Elaboration)

1. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนสอบถามเน้ือหาท่ีได้ศึกษา เรื่อง พิกัดขอบฟ้า ว่ามีส่วนไหนที่ยังไม่
เข้าใจ แล้วให้ความรู้เพ่ิมเติมในส่วนนั้น โดยท่ีครูอาจจะใช้ PowerPoint เร่ือง พิกัดขอบฟ้า มาช่วยใน
การอธบิ าย

2. ครูแจกใบงานที่ 12 เร่อื ง พกิ ัดขอบฟา้ ให้นักเรียนทําเป็นรายบคุ คล
3. ครูขออาสาสมัครให้ออกมาเขียนเฉลยใบงานแต่ละข้อลงบนกระดานหน้าช้ันเรียน แล้วครู
ตรวจสอบความถูกต้อง และมอบหมายให้นักเรียนทําแบบฝึกหัด เร่ือง พิกัดขอบฟ้า จากแบบฝึกหัด
ในหนังสือเรยี น เปน็ การบ้านสง่ ครูในชว่ั โมงถัดไป
ขนั้ ที่ 5 ขั้นประเมิน (Evaluation)
1. ครูประเมินความรู้เก่ียวกับ เรื่อง พิกัดขอบฟ้า จากการทําผังมโนทัศน์ การตอบคําถาม
การทาํ ใบงาน และการทาํ แบบฝึกหัด
2. ครูประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตการทําผังมโนทัศน์ และการสังเกตพฤติกรรม
การทาํ งานกลุม่ จากการร่วมกันศกึ ษาและสบื คน้ ขอ้ มูล
3. ครูประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยการสังเกตความซื่อสัตย์ สุจริต การใฝ่เรียนรู้
และความมุง่ มน่ั ในการทาํ งานทีไ่ ด้รบั มอบหมาย

87

8. วสั ดอุ ุปกรณ์ สื่อการเรียนการสอน และแหล่งการเรยี นรู้
1. หนังสือเรียนรายวิชาเพ่ิมเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ

ม.6 เล่ม 2

2. ใบงานท่ี 12 เรอ่ื ง พกิ ัดขอบฟา้

3. PowerPoint เรอ่ื ง พิกัดขอบฟา้

9. วธิ ีการวัดและการประเมนิ ผล การวดั ผล
จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้
วธิ กี ารวัด เครื่องมอื วัด การประเมินผล
- ผา่ น 80%
1. อธิบายพิกัดขอบฟ้าและ ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม
ส่วนประกอบสําคัญของพิกัด ถามคาํ ถาม - ผา่ น 80%
ขอบฟ้าได้ (K)
- ผ่าน 80%
2. จัดทําผังมโนทัศน์ได้อย่าง ตรวจกิจกรรม ใบกิจกรรมและ
ถูกต้องและเป็นลําดับขั้นตอน และแบบทดสอบ แบบทดสอบ
(P)

3. ซื่อสัตย์ สุจริต ใฝ่เรียนรู้ และ สงั เกตพฤติกรรม สงั เกตพฤติกรรม

มุ่งมั่นในการทํางาน (A) และการทาํ งาน

88

10. บนั ทึกผลหลงั กระบวนการจดั การเรียนรู้

7. ผลการจดั การเรียนการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

8. ปญั หาและอปุ สรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

9. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแก้ไข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงช่อื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ูส้ อน

…......…/..........…/.............

ความคดิ เหน็ และขอ้ เสนอแนะของครูพ่เี ล้ียง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงช่อื ………………………………… ลงชอ่ื ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรบี ุญเรือง)
ครพู ่ีเลยี้ ง
………/………/………. ………/………/……….

89

ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรูว้ ทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................

อ……………………………

ลงชือ่ ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั คีรี)

………/………/………. หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเหน็ ของผู้บรหิ ารสถานศึกษาหรอื ผ้ทู ี่ไดร้ บั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงช่อื ...............................................
(……………………………………..……….)
ตําแหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

90

ใบใบงงาานนทท่ี ี่112

เรือ่ ง พกิ ัดขอบฟ้า

คาํ ชแี้ จง : : ให้นกั เรียนพจิ ารณาข้อความตอ่ ไปนี้ แลว้ เตมิ เครอื่ งหมาย / ลงในช่อง คาํ ตอบท่ีถูก
หรือเครอ่ื งหมาย X ลงในชอ่ งคํา ตอบทผี่ ิด (พร้อมแก้ไขให้ถกู ตอ้ ง)

ข้อความทเี่ กี่ยวกับพกิ ัดขอบฟ้า ความถูกตอ้ ง เหตุผล

1. ตําแหน่งของดาวฤกษ์บนพิกัดขอบ ................ ...... .................................................................
ฟ้า จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงไปตาม .................................................................

สถานท่ีและเวลาของผสู้ งั เกต .................................................................

2. ระบบพิกัดท่ีตําแหน่งของวัตถุมีการ ................ ...... .................................................................
เปลี่ยนแปลงตามสถานที่และเวลาของ .................................................................

ผู้สงั เกต คือ ระบบพกิ ัดขอบฟ้า .................................................................

3. จดุ ยอดฟา้ จะมมี ุมเงยในพกิ ดั ขอบ ................ ...... .................................................................
ฟา้ เท่ากบั 0 องศา .................................................................

4. สําหรับผู้สังเกตท่ีอยู่บริเวณละติจูด ................ ...... .................................................................
15 องศาเหนือ จะพบขั้วฟ้าเหนือใน .................................................................

ระบบพิกัดขอบฟ้าอยู่ท่ีมุมเงย 15 .................................................................

องศา และมุมทิศ 0 องศา

1. การบอกตําแหน่งดว้ ยพกิ ัดขอบฟา้ สามารถใชอ้ ้างอิงถึงบุคคลอ่ืนที่อย่ตู ่างสถานทีแ่ ละเวลากับผู้
สังเกตไดห้ รอื ไม่ อย่างไร
......................................................................................................................……………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………...
2. กรงุ เทพมหานครตัง้ อยทู่ ล่ี ะติจดู 13.8 องศาเหนอื ในวันเหมายนั ผสู้ ังเกตท่อี ยบู่ รเิ วณน้จี ะเห็นดวง
อาทติ ยข์ า้ มเมริเดยี นสงู จากขอบฟ้าทางทศิ ใด และเป็นมมุ เงยกี่องศา
......................................................................................................................……………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………...

91

แผนการจดั การเรียนรู้ท่ี 11

กลุ่มสาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวชิ าเพม่ิ เติม โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ช้นั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 6

หน่วยการเรยี นรู้ท่ี 17 ทรงกลมฟา้ เวลา 24 ชว่ั โมง

เรือ่ ง พิกัดศนู ยส์ ูตร เวลา 3 ช่วั โมง

ครูผูส้ อน นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา ปฏิบัตกิ ารสอน วนั ท.่ี .....เดือน................พ.ศ. .........

1. ผลการเรยี นร้แู ละสาระการเรยี นรู้เพิม่ เติม
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏิสัมพันธภ์ ายในระบบสุริยะ รวมทัง้ การประยุกตใ์ ชเ้ ทคโนโลยอี วกาศในการดาํ รงชวี ิต
ผลการเรยี นรู้
1. สร้างแบบจําลองทรงกลมฟ้า สังเกต และเช่ือมโยงจุดและเส้นสําคัญของแบบจําลองทรง

กลมฟา้ กบั ท้องฟ้าจริง และอธิบายการระบพุ กิ ดั ของดาวในระบบขอบฟ้า และระบบศนู ยส์ ูตร
2. สาระสําคัญ/ความคดิ รวบยอด

พิกัดศูนย์สูตรเป็นพิกัดที่บอกตําแหน่งของวัตถุบนท้องฟ้าโดยให้เป็นศูนย์กลางและอ้างอิงกับ

เส้นศูนย์สูตรฟ้าบนทรงกลมฟ้าโดยตรง ส่วนประกอบสําคัญของพิกัดศูนย์สูตรมีดังนี้ ข้ัวฟ้าเหนือ ขั้ว
ฟา้ ใต้ เส้นศนู ย์ฟา้ เดคลเิ นชนั และไรส์แอสเซนชัน
3. จุดประสงค์การเรียนรู้

1. อธบิ ายพกิ ดั ศนู ยส์ ูตรและส่วนประกอบสาํ คญั ของพกิ ดั ศนู ย์สูตรได้ (K)
2. จดั ทําผงั มโนทัศน์ไดอ้ ย่างถกู ตอ้ งและเป็นลาํ ดบั ขนั้ ตอน (P)

3. ซ่อื สตั ย์ สจุ รติ ใฝเ่ รียนรู้ และมุง่ ม่ันในการทํางาน (A)
4. สาระการเรียนรู้

ทรงกลมฟ้าเป็นทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ท่ีมีรัศมีอนันต์ มีจุดศูนย์กลางของโลกเป็นจุด

ศูนย์กลางของทรงกลมฟ้า มีดวงดาวและเทห์ฟ้าต่าง ๆ ปรากฏอยู่บนผิวของทรงกลมฟ้าน้ี การระบุ

พิกัดของดวงดาวและเทห์ฟ้าต่าง ๆ บนทรงกลมฟ้าตามระบบท่สี ําคัญ ได้แก่
ระบบขอบฟ้า เป็นระบบที่อ้างอิงจากตําแหน่งผู้สังเกตบนโลก โดยระบุพิกัดเป็นมุมทิศและ

มุมเงย อา้ งอิงกับทศิ เหนือและเสน้ ขอบฟ้าของผูส้ ังเกต

ระบบศูนย์สูตร เป็นระบบท่ีอ้างอิงกับเส้นศูนย์สูตรฟ้าและจุดวิษุวัตระบุพิกัดเป็น ไรต์
แอสเซนชนั และเดคลเิ นชนั

92

5. สมรรถนะสําคัญของผเู้ รยี น
1. ความสามารถในการสื่อสาร
2. ความสามารถในการคิด
3. ความสามารถในการใชท้ ักษะชวี ติ

6. คณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์
1. มวี ินัย
2. ใฝ่เรียนรู้
3. มุ่งม่ันในการทํางาน

7. การจดั กจิ กรรมกระบวนการเรยี นรู้ ( 3 ชว่ั โมง )
ใช้วิธีการสอนแบบ 5E

ขัน้ ท่ี 1 ขน้ั สร้างความสนใจ (Engagement)
9. กระต้นุ ความสนใจโดยใชค้ าํ ถาม ดังนี้
- ถา้ นกั เรยี นต้องการบอกตําแหน่งวตั ถบุ นท้องฟ้านกั เรยี นสามารถบอกไดด้ ้วยสิ่งใด

(แนวคาํ ตอบ : พกิ ัดท้องฟา้ )
- พิกดั ขอบฟ้าคืออะไร และใช้ส่งิ ใดเปน็ ระนาบอา้ งอิง

(แนวคําตอบ: พิกัดขอบฟา้ คอื พิกัดทีบ่ อกตําแหนง่ ของวัตถุบนท้องฟ้าโดยใหผ้ ู้สงั เกตเปน็ ศนู ยก์ ลาง
ของทรงกลมฟา้ และใชข้ อบฟา้ ของผ้สู ังเกตเปน็ ระนาบอา้ งอิง)

- ถ้านกั เรยี นตอ้ งการบอกตําแหนง่ ดาวบนทอ้ งฟ้าในระบบพิกัดขอบฟ้านักเรียนตอ้ งบอก
ค่าใดบา้ ง
(แนวคาํ ตอบ: มมุ เงยและมุมทศิ )
ขั้นท่ี 2 ข้นั สาํ รวจและค้นหา (Exploration)

1. ครูถามคําถามเพื่อเป็นการตั้งประเด็นในการศึกษา โดยถามว่า “พิกัดขอบฟ้ากับพิกัดศูนย์
สูตรเหมือนกันหรือไม่ อย่างไร” ครูไม่เฉลยคําตอบแต่แจ้งให้นักเรียนทราบว่านักเรียนจะทราบคําตอบ
เม่ือศึกษาจบหัวขอ้ นี้

2. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน โดยคนที่นับจํานวนเดียวกันให้อยู่กลุ่มเดียวกันนักเรียน
แต่ละกลุ่มร่วมสืบค้นและศึกษา เรื่อง พิกัดศูนย์สูตร จากหนังสือเรียนทรงกลมฟ้า หรือแหล่งการ
เรยี นรู้ตา่ งๆ เช่น อนิ เทอรเ์ น็ต โดยครูเนน้ ยํ้ากบั นักเรียนว่า ควรคดั เลือกศกึ ษาแหล่งข้อมลู ท่นี า่ เชอื่ ถือ

3. นักเรียนแต่ละกลุ่มอภิปรายข้อมูลที่ได้ศึกษามาร่วมกันแล้วบันทึกผลการอภิปรายลงใน
สมุดประจําตัว และจัดทําผังมโนทัศน์ เร่ือง พิกัดศูนย์สูตร ในรูปแบบท่ีน่าสนใจ เม่ือจัดทําเสร็จแล้วนํา
ผงั มโนทัศนม์ าตดิ รอบห้องเรยี น

4. ครูตรวจสอบความถูกต้องและให้คําแนะนําในการปรับปรุงผังมโนทัศน์ของนักเรียนแต่ละ
กล่มุ

93

ขนั้ ท่ี 3 ขน้ั อธบิ ายและลงข้อสรุป (Explanation)
1. ครูใช้คําถามให้นักเรียนอธิบายสิ่งท่ีนักเรียนได้เรียนรู้ โดยให้นักเรียนแข่งขันกันตอบ

คําถาม หากนักเรียนคนใดตอบได้ถูกต้องรวดเร็วที่สุดครูจะให้รางวัล เช่น คะแนนพิเศษ โดยใช้คําถาม
ดงั ตอ่ ไปน้ี

- พกิ ดั ศนู ย์สตู รคอื อะไร และใชส้ ่ิงใดเปน็ ระนาบอา้ งอิง
(แนวคําตอบ : พิกัดขอบฟ้า คือ พิกัดที่บอกตําแหน่งของวัตถุบนท้องฟ้าโดยให้เป็นศูนย์กลางและ
อา้ งองิ กับเสน้ ศนู ย์สูตรฟา้ บนทรงกลมฟ้าโดยตรง)

- สว่ นประกอบสําคญั ของพกิ ัดศนู ยส์ ูตรมีอะไรบา้ ง
(แนวคําตอบ : ขว้ั ฟา้ เหนือ ขัว้ ฟา้ ใต้ เสน้ ศูนย์ฟา้ เดคลิเนชันและไรสแ์ อสเซนชัน)

- พิกดั ศนู ย์สูตรใชข้ ้อมูลใดในการระบตุ าํ แหนง่ ดาวบนท้องฟ้า
(แนวคาํ ตอบ: เดคลิเนชันและไรสแ์ อสเซนชัน)

10. นักเรยี นแต่ละค่รู ว่ มกันทําใบงานท่ี 13
ขัน้ ที่ 4 ข้นั ขยายความรู้ (Elaboration)

1. ครูถามคําถามเพ่ือให้นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และอภิปราย โดยครูนําคําถามที่เคยเคยใช้
เพ่อื ตง้ั ประเดน็ ในการศกึ ษาทเ่ี คยถามในชั่วโมงแรกนํามาถามอกี คร้ัง ดังน้ี

- พกิ ดั ขอบฟา้ กับพิกดั ศนู ย์สูตรเหมือนกันหรือไม่ อย่างไร
(แนวคําตอบ : ไม่เหมือน พิกัดขอบฟ้าจะมีค่าเปลี่ยนแปลงตามละติจูดของผู้สังเกตและเวลาของการ
สังเกต ส่วนพิกัดศนู ยส์ ตู รจะมีค่าไม่เปล่ียนแปลงตามเวลาและละตจิ ูดของผู้สงั เกตแตล่ ะคืน)

- เพราะเหตใุ ด พกิ ดั ศนู ย์สตู รจงึ เหมาะกับการระบตุ าํ แหน่งดาวบนแผนท่ดี าว
(แนวคําตอบ : เนื่องจากพิกัดศูนย์สูตรไม่ขึ้นอยู่กับตําแหน่งของผู้สังเกต และไม่ว่าจะอยู่ตําแหน่งใด ๆ
บนโลก พิกัดศูนย์สูตรของดาวดวงใด ๆ บนท้องฟ้าก็จะอยู่ตําแหน่งเดียวกันเสมอ พิกัดศูนย์สูตรจิง
เหมาะกบั การนาํ ไประบตุ าํ แหน่งดาวบนแผนทีด่ าว)

2. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และอภิปราย แล้วเขียนคําตอบลงในสมุดประจําตัวเป็น
รายบคุ คล และครูมอบหมายใหน้ กั เรยี นทาํ แบบฝกึ หดั เร่ือง พิกัดศูนยส์ ูตร
ขั้นที่ 5 ขั้นประเมิน (Evaluation)

1. ครูประเมินความรู้เกี่ยวกับ เรื่อง พิกัดศูนย์สูตร จากการทําผังมโนทัศน์ การตอบคําถาม
การทําใบงาน และการทําแบบฝกึ หัด

2. ครูประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่มจากการ
จดั ทาํ ทําผังมโนทศั น์ และจากการสืบค้นและศึกษา เร่อื ง พิกัดศูนย์สตู ร

3. ครูประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยการสังเกตความซื่อสัตย์ สุจริต การใฝ่เรียนรู้
และความม่งุ มั่นในการทาํ งานท่ีได้รบั มอบหมาย

94

8. วสั ดุอปุ กรณ์ สือ่ การเรยี นการสอน และแหล่งการเรยี นรู้
1. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ

ม.6 เล่ม 2

2. ใบงานท่ี 13 เรื่อง พิกดั ศนู ยส์ ูตร

3. PowerPoint เรือ่ ง พกิ ดั ศนู ยส์ ตู ร

9. วิธีการวัดและการประเมินผล การวัดผล
จุดประสงคก์ ารเรียนรู้
วิธกี ารวัด เครอ่ื งมือวัด การประเมนิ ผล
- ผา่ น 80%
1. อธิบายพิกัดศูนย์สูตรและ ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม
สว่ นประกอบสาํ คัญของพกิ ดั ถามคําถาม - ผ่าน 80%
ศนู ย์สตู รได้ (K)
- ผา่ น 80%
2. จดั ทาํ ผงั มโนทศั นไ์ ดอ้ ย่าง ตรวจกิจกรรมและ ใบกจิ กรรมและ
ถูกตอ้ งและเป็นลาํ ดับข้นั ตอน แบบทดสอบ แบบทดสอบ
(P)

3. ใฝ่เรียนรู้ มงุ่ มัน่ ในการ สังเกตพฤตกิ รรม สังเกตพฤตกิ รรม
ทาํ งาน (A) และการทํางาน

95

10. บันทกึ ผลหลงั กระบวนการจดั การเรยี นรู้

10. ผลการจดั การเรยี นการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

11. ปัญหาและอุปสรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

12. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแกไ้ ข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงช่ือ.................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครูผู้สอน

…......…/..........…/.............

ความคิดเห็นและขอ้ เสนอแนะของครพู ่ีเลย้ี ง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงชื่อ………………………………… ลงชือ่ ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรบี ุญเรือง)
ครูพเี่ ลย้ี ง
………/………/………. ………/………/……….