รวมแผนโลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ

96

ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของหัวหน้ากล่มุ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชอ่ื …………………………………

ลงชอ่ื ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหนา้ กลุม่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผู้บรหิ ารสถานศกึ ษาหรอื ผทู้ ี่ได้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื ...............................................
(……………………………………..……….)
ตาํ แหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

97

ใบใบงางานนทที่ ี่ 1

13

เร่ือง พิกัดศนู ยส์ ตู ร

คําชแี้ จง : : ให้นกั เรยี นพจิ ารณาข้อความตอ่ ไปนี้ แลว้ เติมเคร่ืองหมาย / ลงในช่อง คาํ ตอบทถี่ กู
หรือเคร่อื งหมาย X ลงในชอ่ งคาํ ตอบท่ีผดิ (พร้อมแกไ้ ขใหถ้ กู ตอ้ ง)

ข้อความท่ีเกีย่ วกับพกิ ัดศนู ยส์ ตู ร ความถกู ต้อง เหตุผล

1. ตําแหน่งของดาวฤกษ์บนพิกัดศูนย์สูตร ...............................................................

จะเปลี่ยนแปลงตามสถานท่ีและอัตราเร็ว ................ ...............................................................
ในการเคล่อื นของผ้สู ังเกต
...............................................................

2. ระบบพิกัดศูนย์สูตร มีค่าเดคลิเนชัน อยู่

ระหว่าง -90 องศาถึง +90 องศา ................

3. ระบบพิกัดศนู ย์สตู ร มีคา่ ไรส์แอสเซน ...............................................................

ชัน อยู่ระหว่าง -180 องศาถึง +180 ................ ...............................................................
องศา

4. พิกัดไรส์แอสเซนชันเท่ากับ 0 ชั่วโมง ...............................................................

นยิ ามไว้ที่ตําแหนง่ ของดวงอาทติ ยใ์ นวนั ................ ...............................................................
วสนั ตวิษวุ ตั ...............................................................

1. ดาวดวงหนงึ่ อยกู่ ่ึงกลางระหวา่ งข้ัวฟา้ เหนอื กบั ระนาบศูนย์สตู รฟ้า ดาวดวงน้ีจะมคี ่าเดคลิเนชันก่ี
องศา
......................................................................................................................……………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………...
2. ในคืนทีท่ อ้ งฟ้าปลอดโปรง่ เหน็ ดวงดาวชดั เจน นักเรยี นไดห้ นั หนา้ ไปทางทศิ ใตเ้ พื่อสงั เกตการ
เคลอ่ื นทขี่ องดาวทอ่ี ยูใ่ กล้เมริเดยี น นกั เรยี นคิดว่านักเรียนจะสังเกตเหน็ ดาวเคลอื่ นที่เป็นอย่างไร
......................................................................................................................……………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………...

98

3. ใหน้ กั เรียนบอกตําแหน่งดาวเหนือ เม่ือนักเรียนอย่ทู ี่สถานทด่ี งั ต่อไปนี้
3.1 ข้วั โลกเหนือ

................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

3.2 เสน้ ศนู ย์สูตร
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

3.3 บ้านของนักเรียนเอง
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

99

แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 12

กลุ่มสาระการเรยี นรูว้ ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายวิชาเพ่มิ เตมิ โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 6

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 17 ทรงกลมฟา้ เวลา 24 ชวั่ โมง

เร่อื ง ตําแหนง่ ของดวงอาทิตย์บนทรงกลมฟา้ เวลา 3 ช่ัวโมง

ครูผสู้ อน นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา ปฏบิ ตั ิการสอน วนั ท.ี่ .....เดอื น................พ.ศ. .........

1. ผลการเรยี นร้แู ละสาระการเรียนรู้เพม่ิ เติม
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏสิ ัมพันธภ์ ายในระบบสรุ ิยะ รวมทงั้ การประยกุ ตใ์ ชเ้ ทคโนโลยอี วกาศในการดาํ รงชีวิต
ผลการเรียนรู้
2. สงั เกตทอ้ งฟา้ และอธิบายเส้นทางการข้ึน การตกของดวงอาทิตยแ์ ละดาวฤกษ์

2. สาระสาํ คัญ/ความคดิ รวบยอด
ตําแหน่งของดวงอาทิตย์บนวงกลมฟ้าจะเป็นเส้นทางเดินปรากฏของดวงอาทิตย์ซ่ึงมีตําแหน่ง

สําคัญ 4 จุด ได้แก่ จุดวสันตวิษุวัต ศารทวิษุวัต ครีษมายัน และเหมายัน โดยจุดวสันตวิษุวัตและจุด

ศารทวิษุวัตเป็นจุดตัดของเส้นศูนย์สูตรฟ้ากับเส้นสุริยวิถี ส่วนจุดครีษมายันเป็นตําแหน่งท่ีอยู่ห่างจาก
เส้นศูนย์สูตรฟ้าไปทางข้ัวฟ้าเหนือมากที่สุดและจุดเหมายันเป็นตําแหน่งท่ีอยู่ห่างจากเส้นศูนย์สูตรฟ้า

ไปทางขั้วฟ้าใต้มากท่ีสุด
3. จุดประสงค์การเรียนรู้

1. อธบิ ายตําแหน่งของดวงอาทติ ย์บนทรงกลมฟา้ ได้ (K)

2. จัดทาํ อินโฟกราฟิกไดอ้ ยา่ งถกู ต้องและเปน็ ลาํ ดบั ข้นั ตอน (P)
3. ซื่อสัตย์ สจุ รติ ใฝเ่ รยี นรู้ และมงุ่ มั่นในการทํางาน (A)
4. สาระการเรยี นรู้
โลกหมุนรอบตัวเองจากทางทิศตะวันตกไปทางทิศตะวันออก ทําให้เกิดปรากฏการณ์ข้ึนตก

ของดวงอาทิตย์และดวงดาวในรอบวัน ซึ่งเส้นทางปรากฏของการข้ึน การตกของดวงอาทิตย์จะ
เปล่ียนแปลงตามวัน เวลาและตําแหน่งละติจูดของผู้สังเกต ส่วนเส้นทางปรากฏของการข้ึน การตก

ของดาวฤกษ์จะเปลย่ี นแปลงตามละติจูดของผสู้ งั เกต
5. สมรรถนะสาํ คัญของผู้เรียน

1. ความสามารถในการส่ือสาร

2. ความสามารถในการคิด

3. ความสามารถในการใช้ทักษะชวี ิต

100

6. คณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์
1. มวี นิ ัย
2. ใฝ่เรยี นรู้
3. ม่งุ มัน่ ในการทาํ งาน

7. การจัดกิจกรรมกระบวนการเรยี นรู้ ( 3 ช่วั โมง )
ใช้วธิ ีการสอนแบบ 5E

ขน้ั ท่ี 1 ขน้ั สรา้ งความสนใจ (Engagement)
11. กระต้นุ ความสนใจโดยใช้คําถาม ดังน้ี
- การท่ีเราเห็นดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออกแล้วตกทางทิศตะวันตก เป็นการเคล่ือนท่ีที่

แทจ้ ริงของดวงอาทติ ยห์ รือไม่ อย่างไร
(แนวคําตอบ : ไม่ใช่ สง่ิ ท่สี ังเกตไดเ้ ป็นการเคลอื่ นทป่ี รากฏของดวงอาทิตย์)
ขน้ั ที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration)

1. ครูถามคําถามเพ่อื เป็นการต้งั ประเดน็ ในการศกึ ษา โดยถามวา่ “ตําแหน่งของดวงอาทติ ย์
บนทรงกลมฟา้ เป็นตําแหนง่ เดียวกันตลอดทั้งปหี รือไม่ อย่างไร” ครูไมเ่ ฉลยคําตอบแต่แจ้งให้นักเรียน
ทราบวา่ นกั เรียนจะทราบคาํ ตอบเมอื่ ศกึ ษาจบหัวข้อน้ี

2. นกั เรียนแบง่ กลุม่ กลมุ่ ละ 5 คน นกั เรยี นแต่ละกลุ่มรว่ มสืบค้นและศึกษา เร่ือง ตําแหน่ง
ของดวงอาทิตย์บนทรงกลมฟ้า หรือแหล่งการเรียนรู้ต่างๆ เชน่ อินเทอรเ์ น็ต โดยครูเนน้ ยํา้ กับ
นกั เรียนว่า ควรคดั เลือกศึกษาแหลง่ ข้อมูลทน่ี า่ เช่อื ถอื

3. นกั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ อภปิ รายขอ้ มลู ท่ไี ดศ้ กึ ษามารว่ มกนั แล้วบันทกึ ผลการอภปิ รายลงใน
สมุดประจําตัว และจัดทําอนิ โฟกราฟกิ เร่อื ง ตาํ แหน่งของดวงอาทติ ย์บนทรงกลมฟา้ ในรูปแบบที่
นา่ สนใจ

4. ครตู รวจสอบความถกู ต้องและให้คาํ แนะนาํ ในการปรบั ปรงุ อินโฟกราฟฟิกของนักเรียนแต่
ละกลุม่ และให้นักเรียนกลมุ่ เจ้าของผลงานออกมานําเสนอผลงานหนา้ ชน้ั เรยี น
ขนั้ ท่ี 3 ขนั้ อธิบายและลงขอ้ สรุป (Explanation)

1. ครูใช้คําถามเพื่อให้นักเรียนเขียนอธิบายสิ่งท่ีนักเรียนได้เรียนรู้ลงในสมุดประจําตัวเป็น
รายบคุ คล โดยใชค้ ําถาม ดังต่อไปน้ี

- ตาํ แหน่งของดวงอาทติ ย์บนทรงกลมฟา้ เปน็ ตําแหนง่ เดยี วกนั ตลอดทงั้ ปหี รอื ไม่ อยา่ งไร
(แนวคําตอบ: เน่ืองจากโลกหมุนรอบตัวเองจากทางทิศตะวันตกไปทางทิศตะวันออก ทําให้เกิด
ปรากฏการณ์ขึ้นตกของดวงอาทิตย์และดวงดาวในรอบวัน ซึ่งเส้นทางปรากฏของการข้ึน การตกของ
ดวงอาทิตย์จะเปล่ียนแปลงตามวัน เวลาและตําแหน่งละติจูดของผู้สังเกต จึงทําให้ตําแหน่งของดวง
อาทติ ย์บนทรงฟา้ ไมไ่ ด้อยู่ในตําแหนง่ เดิมตลอดทงั้ ปี)

101

ขนั้ ท่ี 4 ขนั้ ขยายความรู้ (Elaboration)

1. นักเรียนทําใบงานท่ี 14 เร่ือง ตําแหน่งของดวงอาทิตย์บนทรงกลมฟ้า ให้นักเรียนแต่ละ

กลุ่ม

2. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันทําใบงานที่ 14 โดยปรึกษาหารือร่วมกันเพื่อหาคําตอบ

หลังจากครูขออาสาสมัครให้ออกมาเขียนเฉลยของคําถามในใบงาน แล้วครูตรวจสอบความถูกต้อง

และกลา่ วชืน่ ชมอาสาสมคั ร

3. ครูมอบหมายให้นักเรียนเขียนสรุปเนื้อหาตําแหน่งของดวงอาทิตย์บนทรงกลมฟ้า ลงใน

สมุดบันทึกประจําตัวเป็นรายบุคคล และทําแบบฝึกหัด เรื่อง ตําแหน่งของดวงอาทิตย์บนทรงกลมฟ้า

จากแบบฝกึ หัด

ข้นั ที่ 5 ขั้นประเมิน (Evaluation)

1. ครูประเมินความรู้เกี่ยวกับ เร่ือง ตําแหน่งของดวงอาทิตย์บนทรงกลมฟ้า การตอบคําถาม

การทาํ ใบงาน และการทาํ แบบฝึกหัด

2. ครูประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่มจากการ

จดั ทาํ อนิ โฟกราฟิก และจากการสืบค้นและศกึ ษา เรอื่ ง ตําแหน่งของดวงอาทิตยบ์ นทรงกลมฟ้า

3. ครูประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยการสังเกตความซื่อสัตย์ สุจริต การใฝ่เรียนรู้

และความมุ่งมน่ั ในการทํางานที่ได้รับมอบหมาย

8. วสั ดุอปุ กรณ์ สอ่ื การเรียนการสอน และแหลง่ การเรียนรู้

1. หนังสือเรียนรายวิชาเพ่ิมเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ

ม.6 เลม่ 2

2. ใบงานท่ี 14 เรื่อง ตาํ แหนง่ ของดวงอาทิตย์บนทรงกลมฟา้

3. PowerPoint เรอ่ื ง ตาํ แหนง่ ของดวงอาทติ ย์บนทรงกลมฟา้

9. วธิ กี ารวัดและการประเมินผล

จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ การวดั ผล

วธิ ีการวดั เคร่ืองมอื วัด การประเมนิ ผล

1. อธบิ ายตําแหนง่ ของดวง ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม - ผา่ น 80%
อาทติ ย์บนทรงกลมฟ้าได้ (K) ถามคาํ ถาม - ผ่าน 80%
ใบกิจกรรมและ
2. จดั ทําอนิ โฟกราฟิกไดอ้ ย่าง ตรวจกจิ กรรมและ แบบทดสอบ
ถูกต้องและเป็นลําดับขั้นตอน แบบทดสอบ
(P)

3. ใฝเ่ รียนรู้ มงุ่ ม่นั ในการ สังเกตพฤติกรรม สงั เกตพฤติกรรม - ผา่ น 80%
ทํางาน (A) และการทํางาน

102

10. บันทึกผลหลังกระบวนการจดั การเรยี นรู้

13. ผลการจดั การเรียนการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

14. ปญั หาและอุปสรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

15. ข้อเสนอแนะ/แนวทางการแกไ้ ข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ู้สอน

…......…/..........…/.............

ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของครพู เี่ ลยี้ ง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงช่ือ………………………………… ลงชอื่ ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรบี ุญเรือง)
ครูพีเ่ ลี้ยง
………/………/………. ………/………/……….

103

ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของหวั หน้ากลมุ่ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชือ่ …………………………………

ลงชื่อ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหน้ากลุม่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผ้บู ริหารสถานศกึ ษาหรอื ผ้ทู ่ไี ด้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชื่อ...............................................
(……………………………………..……….)
ตําแหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

104

ใบใบงางานนทท่ี ี่ 1

14

เรื่อง ตาํ แหนง่ ของดวงอาทิตยบ์ นทรงกลมฟ้า

คําชแ้ี จง : อธิบายตาํ แหน่งดวงอาทติ ยบ์ นทรงกลมฟ้าในวนั ทีก่ าํ หนดใหต้ ่อไปน้ี

วันสนั ตวิษวุ ตั
......................…………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

วันครษี มายนั

......................…………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

วนั ศารทวิษวุ ตั

......................…………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
วันเหมายัน

......................…………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

105

แผนการจัดการเรยี นรูท้ ี่ 13

กลุม่ สาระการเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายวชิ าเพมิ่ เติม โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ชั้นมัธยมศึกษาปที ่ี 6

หน่วยการเรียนรู้ท่ี 17 ทรงกลมฟ้า เวลา 24 ชวั่ โมง

เร่อื ง พกิ ดั สรุ ิยวิถี เวลา 3 ช่วั โมง

ครผู ู้สอน นางสาวเบญจมาศ ศรอี าสนา ปฏิบตั ิการสอน วันท.ี่ .....เดือน................พ.ศ. .........

1. ผลการเรยี นรูแ้ ละสาระการเรยี นรเู้ พิ่มเติม
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏสิ ัมพนั ธภ์ ายในระบบสุรยิ ะ รวมทัง้ การประยกุ ตใ์ ชเ้ ทคโนโลยีอวกาศในการดํารงชวี ติ
ผลการเรียนรู้
1. สร้างแบบจําลองทรงกลมฟ้า สังเกต และเช่ือมโยงจุดและเส้นสําคัญของแบบจําลองทรง

กลมฟา้ กบั ทอ้ งฟา้ จรงิ และอธบิ ายการระบพุ กิ ดั ของดาวในระบบขอบฟา้ และระบบศูนยส์ ตู ร
2. สาระสาํ คญั /ความคิดรวบยอด

พิกัดสุริยวิถีเป็นพิกัดท่ีใช้เส้นทางเดินปรากฏของดวงอาทิตย์เป็นเส้นหลักซึ่งอยู่บนระนาบการ

โคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ การบอกตําแหน่งวัตถุบนท้องฟ้าโดยใช้พิกัดสุริยวิถีทําได้โดยบอก
ลองจิจูดสรุ ยิ วถิ แี ละละติจดู สุรยิ วิถี
3. จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

1. อธบิ ายพิกดั สุริยวิถีและบอกตาํ แหน่งวตั ถบุ นท้องฟา้ โดยใชพ้ ิกดั สรุ ิยวิถไี ด้ (K)
2. จดั ทําผงั มโนทศั น์ไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ งและเป็นลาํ ดบั ข้ันตอน (P)

3. ซอื่ สตั ย์ สจุ รติ ใฝเ่ รียนรู้ และมุง่ ม่ันในการทํางาน (A)
4. สาระการเรยี นรู้

ทรงกลมฟ้าเป็นทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ท่ีมีรัศมีอนันต์ มีจุดศูนย์กลางของโลกเป็นจุด

ศูนย์กลางของทรงกลมฟ้า มีดวงดาวและเทห์ฟ้าต่าง ๆ ปรากฏอยู่บนผิวของทรงกลมฟ้านี้ การระบุ

พิกดั ของดวงดาวและเทหฟ์ า้ ต่าง ๆ บนทรงกลมฟา้ ตามระบบทส่ี าํ คัญ ไดแ้ ก่
ระบบขอบฟ้า เป็นระบบที่อ้างอิงจากตําแหน่งผู้สังเกตบนโลก โดยระบุพิกัดเป็นมุมทิศและ

มุมเงย อา้ งอิงกบั ทิศเหนอื และเส้นขอบฟ้าของผู้สงั เกต

ระบบศูนย์สูตร เป็นระบบที่อ้างอิงกับเส้นศูนย์สูตรฟ้าและจุดวิษุวัตระบุพิกัดเป็น ไรต์
แอสเซนชันและเดคลิเนชนั

106

5. สมรรถนะสําคญั ของผ้เู รยี น
1. ความสามารถในการสือ่ สาร
2. ความสามารถในการคดิ
3. ความสามารถในการใชท้ ักษะชีวิต

6. คุณลักษณะอันพงึ ประสงค์
1. มวี ินัย
2. ใฝเ่ รียนรู้
3. มุ่งมัน่ ในการทาํ งาน

7. การจดั กจิ กรรมกระบวนการเรียนรู้ ( 3 ชัว่ โมง )
ใช้วิธกี ารสอนแบบ 5E

ขั้นที่ 1 ขนั้ สร้างความสนใจ (Engagement)
12. กระตุน้ ความสนใจโดยใช้คาํ ถาม ดงั นี้
- พิกัดขอบฟา้ คอื อะไร และใชส้ ่ิงใดเป็นระนาบอ้างอิง

(แนวคําตอบ : พิกัดขอบฟ้า คือ พิกัดท่ีบอกตําแหน่งของวัตถุบนท้องฟ้าโดยให้ผู้สังเกตเป็นศูนย์กลาง
ของทรงกลมฟ้า และใชข้ อบฟ้าของผสู้ งั เกตเปน็ ระนาบอา้ งองิ )

- พกิ ดั ศนู ย์สูตรคืออะไร และใช้สิ่งใดเป็นระนาบอ้างอิง
(แนวคําตอบ : พิกัดขอบฟ้า คือ พิกัดท่ีบอกตําแหน่งของวัตถุบนท้องฟ้าโดยให้เป็นศูนย์กลางและ
อา้ งอิงกับเส้นศูนย์สตู รฟ้าบนทรงกลมฟ้าโดยตรง)
ข้ันท่ี 2 ข้นั สาํ รวจและคน้ หา (Exploration)

1. นกั เรียนแบง่ กลุม่ กลุ่มละ 4-5 คน แลว้ ให้นักเรียนร่วมกนั ศกึ ษา พกิ ัดสรุ ยิ วิถี จากหนังสือ
เรียน หรอื แหล่งการเรยี นร้ตู า่ งๆ เชน่ อนิ เทอรเ์ น็ต โดยครูเนน้ ยา้ํ กบั นกั เรยี นว่า ควรคัดเลือกศึกษา
แหลง่ ขอ้ มลู ทนี่ า่ เช่อื ถือ

2. นกั เรยี นแต่ละกลุ่มอภปิ รายข้อมลู ทไี่ ดศ้ ึกษามาร่วมกันแล้วบันทึกผลการอภิปรายลงใน
สมุดประจําตัว

3. นักเรียนแต่ละกลุม่ จดั ทําผงั มโนทศั น์ เรือ่ ง พกิ ดั สุริยวถิ ี ในรปู แบบทน่ี า่ สนใจ เมอ่ื จดั ทาํ
เสรจ็ แลว้ นําผังมโนทศั นม์ าติดรอบห้องเรียน และครตู รวจสอบความถกู ตอ้ งและให้คําแนะนาํ ในการ
ปรบั ปรุงผังมโนทศั นข์ องนักเรียนแตล่ ะกลุ่ม และให้นกั เรยี นกลุ่มเจ้าของผลงานออกมานําเสนอ
ผลงานหนา้ ช้ันเรียน
ข้นั ท่ี 3 ขั้นอธบิ ายและลงข้อสรุป (Explanation)

1. ครูใช้คําถามให้นักเรียนอธิบายส่ิงท่ีนักเรียนได้เรียนรู้ โดยให้นักเรียนแข่งขันกันตอบคําถาม
หากนักเรียนคนใดตอบได้ถูกต้องรวดเร็วที่สุดครูจะให้รางวัล เช่น คะแนนพิเศษ โดยครูอาจใช้คําถาม
จากแบบฝึกหดั เรอื่ ง พิกัดทอ้ งฟา้ ในหนงั สือหรือใชค้ ําถาม ดงั ต่อไปนี้

- พิกัดสรุ ิยวถิ ีคอื อะไร และใช้สงิ่ ใดเปน็ ระนาบอ้างองิ

107

(แนวตอบ: พิกัดสุริยวิถีเป็นพิกัดท่ีใช้เส้นทางเดินปรากฏของดวงอาทิตย์เป็นเส้นหลักซึ่งอยู่บนระนาบ
การโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ โดยใช้ระนาบสุริยวิถเี ปน็ ระนางอ้างองิ )

- ส่วนประกอบสําคัญของพกิ ัดสุริยวิถมี อี ะไรบ้าง
(แนวตอบ: ข้ัวฟ้าเหนอื สุริยวิถี ขว้ั ฟา้ ใต้สรุ ิยวถิ ี ระนาบสุริยวถิ ี ลองจจิ ูดสุริยวถิ แี ละละติจดู สรุ ิยวิถี)

- พิกดั สรุ ิยวถิ ใี ชข้ ้อมลู ใดในการระบตุ าํ แหนง่ ดาวบนท้องฟา้
(แนวตอบ: ลองจจิ ดู สุรยิ วถิ ีและละตจิ ูดสรุ ยิ วถิ ี)
ขน้ั ที่ 4 ขนั้ ขยายความรู้ (Elaboration)

1. นกั เรียนแต่ละครู่ ว่ มกันทําใบงานท่ี 15 โดยไม่ปรกึ ษากบั เพื่อนนักเรียนคอู่ น่ื
2. ครูขออาสาสมัครให้ออกมาเขียนเฉลยของคําถามในใบงานที่ 15 แต่ละข้อลงบนกระดาน
หน้าชนั้ เรียน แลว้ ครตู รวจสอบความถูกตอ้ งและกล่าวชื่นชมอาสาสมัคร
3. นกั เรยี นเขยี นสรปุ เนื้อหา เร่อื ง พิกดั สุรยิ วิถี ลงในสมุดบนั ทึกประจําตวั เปน็ รายบุคคล
4.ครมู อบหมายใหน้ ักเรยี นทําแบบฝกึ หัด เรอ่ื ง พกิ ัดสรุ ิยวิถี
ขั้นที่ 5 ขัน้ ประเมิน (Evaluation)
1. ครูประเมินความรู้เก่ียวกับ เรื่อง พิกัดสุริยวิถี จากการทําผังมโนทัศน์ การตอบคําถาม การ
ทําใบงาน และการทาํ แบบฝึกหดั
2. ครูประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่มจากการ
จัดทาํ ทําผังมโนทศั น์ และจากการสบื ค้นและศกึ ษา เรื่อง พิกดั สรุ ยิ วถิ ี
3. ครูประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยการสังเกตความซื่อสัตย์ สุจริต การใฝ่เรียนรู้
และความมงุ่ ม่นั ในการทํางานทไี่ ด้รับมอบหมาย
8. วสั ดุอปุ กรณ์ สื่อการเรียนการสอน และแหลง่ การเรยี นรู้
1. หนังสือเรียนรายวิชาเพ่ิมเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ
ม.6 เล่ม 2
2. ใบงานท่ี 15 เรื่อง พิกดั สรุ ิยวถิ ี
3. PowerPoint เร่อื ง พกิ ดั สุรยิ วถิ ี

108

9. วิธีการวัดและการประเมนิ ผล การวดั ผล
จุดประสงค์การเรยี นรู้
วิธกี ารวัด เคร่ืองมือวดั การประเมนิ ผล
- ผ่าน 80%
1. อธิบายพิกัดสุริยวิถีและบอก ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม
ตําแหน่งวัตถุบนท้องฟ้าโดยใช้ ถามคาํ ถาม - ผ่าน 80%
พกิ ดั สรุ ยิ วิถไี ด้ (K)

2. จัดทําผังมโนทัศน์ได้อย่าง ตรวจกิจกรรม ใบกจิ กรรมและ
ถูกต้องและเป็นลาํ ดบั ขั้นตอน (P) และแบบทดสอบ แบบทดสอบ

3. ซื่อสัตย์ สุจริต ใฝ่เรียนรู้ และ สงั เกตพฤตกิ รรม สังเกตพฤตกิ รรม - ผา่ น 80%

มงุ่ มั่นในการทาํ งาน (A) และการทํางาน

109

10. บนั ทกึ ผลหลังกระบวนการจัดการเรียนรู้

1. ผลการจัดการเรียนการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

2. ปัญหาและอปุ สรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

3. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแก้ไข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ู้สอน

…......…/..........…/.............

ความคิดเห็นและขอ้ เสนอแนะของครพู เ่ี ล้ียง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงชือ่ ………………………………… ลงชือ่ ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรีบญุ เรอื ง)
ครูพ่ีเลี้ยง
………/………/………. ………/………/……….

110

ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของหวั หน้ากลมุ่ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชือ่ …………………………………

ลงชื่อ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหน้ากลุม่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผ้บู ริหารสถานศกึ ษาหรอื ผ้ทู ่ไี ด้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชื่อ...............................................
(……………………………………..……….)
ตําแหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

111

ใบใงบางนานทท่ี ่ี 115

เร่อื ง พิกดั สรุ ิยะวิถี

คําชแ้ี จง : ตอบคาํ ถามเกยี่ วกับพกิ ัดสุรยิ ะวถิ ี
1. นําขอ้ ความทก่ี ําหนดใหไ้ ปเตมิ ลงในช่องว่างเพื่อให้ภาพทรงกลมฟา้ ในระบบสุรยิ ะวถิ ีสมบูรณ์

ละตจิ ูดสรุ ยิ วิถี ลองจจิ ดู สรุ ิยะวถิ ี ระนาบสุรยิ วถิ ี

ข้ัวฟ้าเหนอื สรุ ิยะวถิ ี ขว้ั ฟ้าใต้สุริยะวิถี

..........................................

............................. .............................
.............................

..........................................

2. อธิบายความหมายของคาํ ตอ่ ไปนี้
2.1 ข้ัวฟ้าเหนือสุริยะวถิ ี

......ใใ......ใใ................................. ...... ................................. ...... ................................. ......ใ
................................. .................. ...... ................................. ...... ................................. ......ใ

2.2 ขว้ั ฟา้ ใต้สุรยิ ะวถิ ี
......ใใ......ใใ................................. ...... ................................. ...... ................................. ......ใ
................................. .................. ...... ................................. ...... ................................. ......ใ

112

2.3 ระนาบสรุ ยิ วิถี
......ใใ......ใใ................................. ...... ................................. ...... ................................. ......ใ
................................. .................. ...... ................................. ...... ................................. ......ใ

2.3 ละติจดู สุริยวถิ ี .
......ใใ......ใใ................................. ...... ................................. ...... ................................. ......ใ
................................. .................. ...... ................................. ...... ................................. ......ใ

2.5 ลองจิจูดสรุ ยิ วิถี
......ใใ......ใใ................................. ...... ................................. ...... ................................. ......ใ
................................. .................. ...... ................................. ...... ................................. ......ใ

วนั สันตวษิ วุ ัต
......................…………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

วันครษี มายัน

......................…………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

วนั ศารทวิษวุ ัต

......................…………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
วันเหมายนั

......................…………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

113

แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 14

กลมุ่ สาระการเรยี นรูว้ ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายวิชาเพ่มิ เติม โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 6

หน่วยการเรียนรทู้ ่ี 17 ทรงกลมฟา้ เวลา 24 ชว่ั โมง

เร่อื ง เวลาสรุ ยิ คติ เวลา 3 ชัว่ โมง

ครูผู้สอน นางสาวเบญจมาศ ศรอี าสนา ปฏิบัติการสอน วันท.่ี .....เดือน................พ.ศ. .........

1. ผลการเรียนรแู้ ละสาระการเรียนรเู้ พิ่มเตมิ
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏิสัมพนั ธภ์ ายในระบบสรุ ิยะ รวมทั้งการประยุกตใ์ ชเ้ ทคโนโลยอี วกาศในการดาํ รงชวี ิต
ผลการเรยี นรู้
3. อธิบายเวลาสุริยคติปรากฏ โดยรวบรวมข้อมูล และเปรียบเทียบเวลาขณะที่ดวงอาทิตย์

ผ่านเมรเิ ดียนของผสู้ งั เกตในแตล่ ะวัน
4. อธิบายเวลาสุริยคตปิ านกลาง และการเปรยี บเทียบเวลาของแตล่ ะเขตเวลาบนโลก

2. สาระสาํ คญั /ความคดิ รวบยอด
เวลาสุริยคติปรากฏเป็นเวลาที่ได้จากการสังเกตดวงอาทิตย์จริงที่ปรากฏเคล่ือนท่ีขึ้น ตก

ในขณะที่ปรากฏโคจรอยู่บนท้องฟ้าตามแนวสุริยวิถี ซ่ึงเป็นช่วงเวลาระหว่างจุดศูนย์กลางของดวง

อาทิตย์ผา่ นเมริเดียนคร้งั แรกถงึ ครงั้ ถดั ไปเรยี กวา่ 1 วนั สุริยคตปิ รากฏ
3. จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

1. อธิบายเวลาสรุ ยิ คติปรากฏและสรุ ยิ คตปิ านกลางได้ (K)

2. จัดทําแผนที่ความคิดไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ งและเปน็ ลําดับขั้นตอน (P)
3. ซือ่ สัตย์ สจุ รติ ใฝเ่ รยี นรู้ และมงุ่ มน่ั ในการทํางาน (A)
4. สาระการเรียนรู้
การกําหนดเวลาสุริยคติจะเทียบกับดวงอาทิตย์ โดยเวลาสุริยคติมีทั้งเวลาสุริยคติปรากฏ และ

เวลาสรุ ิยคติปานกลาง
เวลาสุริยคติปรากฏ เป็นเวลาที่ได้จากการสังเกตดวงอาทิตย์จริงที่เคลื่อนที่อยู่บนท้องฟ้าของ

ผู้สังเกต ช่วงเวลาระหว่างการเห็นจุดศูนย์กลางของดวงอาทิตย์ผ่านเมริเดียนครั้งแรกถึงคร้ังถัดไป

เรยี กวา่ 1 วนั สรุ ิยคตปิ รากฏ
เวลาสุริยคติปานกลางกําหนดโดยให้มีดวงอาทิตย์สมมติเคลื่อนที่บนเส้นศูนย์สูตรฟ้าด้วย

อัตราเร็วสมํ่าเสมอ ช่วงเวลาระหว่างการเห็นจุดศูนย์กลางของดวงอาทิตย์ผ่านเมริเดียนคร้ังแรกถึงคร้ัง

ถัดไป เรียกว่า 1 วัน สุริยคติปานกลาง ซ่ึงยาว 24 ชั่วโมง 0 นาที 0 วินาที เวลาสุริยคติปานกลาง

114

กรีนิชเป็นเวลาสุริยคติปานกลางที่ใช้เมริเดียนของหอดูดาวกรีนิชในประเทศอังกฤษเป็นตัวกําหนด ซ่ึง
นาํ มาใช้กาํ หนดเขตเวลามาตรฐานสากลของตาํ แหน่งอืน่ ๆ บนโลก
5. สมรรถนะสําคัญของผูเ้ รียน

1. ความสามารถในการสอ่ื สาร
2. ความสามารถในการคดิ
3. ความสามารถในการใชท้ ักษะชีวติ
6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
1. มีวนิ ัย
2. ใฝเ่ รยี นรู้
3. มงุ่ ม่นั ในการทํางาน
7. การจัดกจิ กรรมกระบวนการเรียนรู้ ( 3 ชวั่ โมง )
ใชว้ ธิ กี ารสอนแบบ 5E
ขั้นที่ 1 ขัน้ สรา้ งความสนใจ (Engagement)
13. กระต้นุ ความสนใจโดยใช้คาํ ถาม ดังน้ี
- หากเราไมม่ ีนาฬกิ า เราจะทราบไดอ้ ยา่ งไรวา่ เวลาผา่ นไปแล้ว 1 วนั
(แนวคําตอบ: สงั เกตการเคล่ือนทข่ี องดวงอาทติ ย์ผา่ นท้องฟา้ โดยนับเวลาท่ีดวงอาทติ ยใ์ ชใ้ นการกลับ
มาอยู่ท่ตี ําแหนง่ เดิมบนทอ้ งฟ้าอีกครง้ั ให้ถือวา่ เป็นเวลาทผี่ า่ นไปแลว้ 1 วัน)
ขัน้ ที่ 2 ข้นั สาํ รวจและค้นหา (Exploration)
1. ครูถามคําถามเพ่ือเป็นการตั้งประเด็นในการศึกษา โดยถามว่า “เวลาสุริยคติสามารถ
กําหนดได้อย่างไร” ครูไม่เฉลยคําตอบแต่แจ้งให้นักเรียนทราบว่านักเรียนจะทราบคําตอบเม่ือศึกษา
จบหวั ข้อนี้
2. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน แล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมสืบค้นและศึกษา เร่ือง
เวลาสุริยคติ จากหนังสือเรียน หรือแหล่งการเรียนรู้ต่างๆ เช่น อินเทอร์เน็ต โดยครูเน้นย้ํากับนักเรียน
ว่า ควรคัดเลือกศึกษาแหลง่ ข้อมูลทน่ี า่ เช่อื ถอื
3. นักเรียนแต่ละกลุ่มอภิปรายข้อมูลที่ได้ศึกษามาร่วมกันแล้วบันทึกผลการอภิปรายลงใน
สมุดประจําตวั แต่ละกลุ่มจดั ทาํ แผนที่ความคิf เรอ่ื ง เวลาสุรยิ คติ ในรปู แบบทน่ี ่าสนใจ
4. ครูตรวจสอบความถูกต้องและให้คําแนะนําในการปรับปรุงแผนท่ีความคิดของนักเรียนแต่
ละกลมุ่ หลงั จากนั้นใหน้ กั เรียนกลมุ่ เจ้าของผลงานออกมานาํ เสนอผลงานหน้าชนั้ เรยี น
ขั้นท่ี 3 ข้ันอธิบายและลงขอ้ สรุป (Explanation)
1. ครูใช้คําถามเพ่ือให้นักเรียนแต่ละกลุ่มอธิบายส่ิงที่นักเรียนได้เรียนรู้ โดยให้นักเรียนแต่ละ
กลุ่มแข่งขันกันตอบคําถาม หากกลุ่มใดตอบได้ถูกต้องรวดเร็วท่ีสุดครูจะให้รางวัล เช่น คะแนนพิเศษ
โดยครูใช้คําถามที่เคยถามเม่ือตอนต้นช่ัวโมงมาถามอีกคร้ัง และอาจใช้คําถามท่ีสามารถวัดความเข้าใจ
ของนักเรยี นได้ ดังต่อไปน้ี

115

- เวลาสรุ ยิ คตสิ ามารถกาํ หนดไดอ้ ยา่ งไร
(แนวคําตอบ: การกําหนดเวลาสรุ ยิ คติจะเทียบกบั ดวงอาทิตย์ โดยเวลาสุรยิ คตมิ ีทั้งเวลาสรุ ิยคติ
ปรากฏ และเวลาสุริยคตปิ านกลาง)

- เวลาสุริยคติปรากฏกาํ หนดอยา่ งไร
(แนวคาํ ตอบ: เวลาสุริยคตปิ รากฏกาํ หนดจากเวลาทีไ่ ดจ้ ากการสงั เกตดวงอาทิตย์จรงิ ทีเ่ คล่ือนท่อี ย่บู น
ทอ้ งฟ้าของผูส้ งั เกต)

- 1 วัน สุรยิ คตปิ รากฏ คืออะไร
(แนวคําตอบ: 1 วนั สุรยิ คติปรากฏ คอื ชว่ งเวลาระหวา่ งการเห็นจดุ ศนู ยก์ ลางของดวงอาทติ ย์ผา่ น
เมรเิ ดยี นครั้งแรกถึงครงั้ ถดั ไป)

- เวลาสรุ ิยคติปานกลางกําหนดอยา่ งไร
(แนวคาํ ตอบ: เวลาสรุ ยิ คตปิ านกลางกาํ หนดโดยใหม้ ดี วงอาทติ ยส์ มมตเิ คลือ่ นท่บี นเส้นศนู ยส์ ตู รฟา้
ดว้ ยอตั ราเร็วสมาํ่ เสมอ)

- 1 วัน สรุ ิยคตปิ านกลาง คอื อะไร มเี วลายาวนานเท่าไร
(แนวคําตอบ: 1 วัน สรุ ิยคตปิ านกลาง คือ ชว่ งเวลาระหว่างการเห็นจดุ ศนู ยก์ ลางของดวงอาทิตย์ผ่าน
เมริเดยี นครัง้ แรกถึงคร้งั ถัดไป มเี วลายาวนาน 24 ช่วั โมง 0 นาที 0 วินาที)

- เวลาสรุ ยิ คติปานกลางกรีนิช คืออะไร นาํ มาใชก้ าํ หนดสง่ิ ใด
(แนวคาํ ตอบ: เวลาสรุ ยิ คตปิ านกลางกรีนิชเปน็ เวลาสรุ ยิ คติปานกลางท่ใี ช้เมริเดียนของหอดดู าวกรีนิช
ในประเทศองั กฤษเปน็ ตัวกําหนด ซงึ่ นาํ มาใชก้ ําหนดเขตเวลามาตรฐานสากลของตาํ แหนง่ อืน่ ๆ
บนโลก)
ขั้นที่ 4 ข้ันขยายความรู้ (Elaboration)

1. ครูแจกใบงานที่ 16 เร่ือง เวลาสุริยคติ ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันทําใบงานโดย
ปรึกษาหารือรว่ มกันเพ่อื หาคาํ ตอบ

2. ครูขออาสาสมัครให้ออกมาเขียนเฉลยของคําถามในใบงานท่ี 16 แต่ละข้อลงบนกระดาน
หนา้ ชนั้ เรียน แลว้ ครตู รวจสอบความถูกตอ้ งและกล่าวชืน่ ชมอาสาสมคั ร

3. ครูมอบหมายให้นักเรียนเขียนสรุปเนื้อหา เรื่อง เวลาสุริยคติ ลงในสมุดบันทึกประจําตัว
เป็นรายบุคคล และทําแบบฝึกหัด เรื่อง เวลาสุริยคติ จากแบบฝึกหัดเป็นการบ้านส่งครูในช่ัวโมง
ถัดไป
ขั้นท่ี 5 ขนั้ ประเมิน (Evaluation)

1. ครูประเมินความรู้เกี่ยวกับ เรื่อง เวลาสุริยคติ จากการทําแผนท่ีความคิด การตอบคําถาม
การทําใบงาน และการทาํ แบบฝกึ หัด

2. ครูประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่มจากการ
จัดทําแผนทค่ี วามคดิ และจากการสืบคน้ และศกึ ษา เร่ือง เวลาสรุ ิยคติ

116

3. ครูประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยการสังเกตความซื่อสัตย์ สุจริต การใฝ่เรียนรู้

และความมุ่งมัน่ ในการทํางานทไ่ี ดร้ ับมอบหมาย

8. วสั ดุอุปกรณ์ ส่อื การเรยี นการสอน และแหลง่ การเรยี นรู้

1. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ

ม.6 เลม่ 2

2. ใบงานท่ี 16 เรือ่ ง เวลาสรุ ยิ คติ

3. PowerPoint เร่อื ง เวลาสุริยคติ

9. วธิ กี ารวดั และการประเมินผล

จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ การวัดผล

วิธกี ารวดั เครอื่ งมอื วดั การประเมนิ ผล

1. อธิบายเวลาสรุ ิยคติปรากฏ ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม - ผ่าน 80%
และสุรยิ คติปานกลางได้ (K) ถามคาํ ถาม - ผา่ น 80%
ใบกจิ กรรมและ
2. จัดทาํ แผนทคี่ วามคดิ ได้ ตรวจกจิ กรรมและ แบบทดสอบ
อยา่ งถกู ต้องและเปน็ ลําดับ แบบทดสอบ
ข้ันตอน (P)

3. ซื่อสตั ย์ สุจรติ ใฝ่เรียนรู้ สงั เกตพฤติกรรม สังเกตพฤตกิ รรม - ผา่ น 80%
และมุ่งมนั่ ในการทํางาน (A) และการทํางาน

117

10. บนั ทกึ ผลหลงั กระบวนการจัดการเรียนรู้

1. ผลการจัดการเรียนการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................

2. ปัญหาและอปุ สรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

3. ข้อเสนอแนะ/แนวทางการแก้ไข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชื่อ.................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครูผสู้ อน

…......…/..........…/.............

ความคดิ เหน็ และข้อเสนอแนะของครูพเ่ี ลย้ี ง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงช่ือ………………………………… ลงชื่อ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรีบุญเรือง)
ครพู ่เี ลีย้ ง
………/………/………. ………/………/……….

118

ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของหวั หน้ากลมุ่ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชือ่ …………………………………

ลงชื่อ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหน้ากลุม่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผ้บู ริหารสถานศกึ ษาหรอื ผ้ทู ่ไี ด้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชื่อ...............................................
(……………………………………..……….)
ตําแหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

119

ใบใบงางานนทท่ี่ี 116

เรอื่ ง พกิ ัดศูนยส์ ตู ร

คาํ ชแ้ี จง : : ให้นกั เรยี นพิจารณาขอ้ ความตอ่ ไปนี้ แลว้ เติมเคร่ืองหมาย / ลงในช่อง คํา ตอบท่ถี กู

หรือเครอื่ งหมาย X ลงในช่องคํา ตอบทผี่ ิด (พร้อมแก้ไขให้ถกู ต้อง)

ขอ้ ความท่เี กย่ี วกับเวลาสรุ ิยคติ ความถูกตอ้ ง เหตุผล

1. นาฬิกาท่ีใช้บอกเวลาในปัจจุบันมี ................ ...... .................................................................
รากฐานมาจากการบอกเวลาสุริยคติ .................................................................

.................................................................

2. เวลาสุริยคติเป็นเวลาท่ีอ้างอิงจาก ................ ...... .................................................................
ตําแหน่งของดวงอาทิตย์ เกิดจากการ .................................................................

คํานวณอัตราเร็วในการเคล่ือนที่ของ ................................................................

ดวงอาทิตย์

3. 1 วันสุริยคติปรากฏ คือ เวลาท่ีดวง ................ ...... .................................................................
อาทิตย์ใช้ในการกลับมาอยู่ที่ตําแหน่ง .................................................................

เดมิ บนทอ้ งฟ้าอีกครง้ั .................................................................

4. ภาพการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์ท่ี ................ ...... .................................................................
มีลักษณะคล้ายเลข 8 เรียกว่า เส้น .................................................................

แอนนาแลมมา .................................................................

5. 1 วันสุริยค ติเฉล่ียเท่ากับ 24 ................ ...... .................................................................
ชั่วโมง ซึ่งได้จากการท่ีนําวันสุริยคติ .................................................................

ปรากฏตลอดทง้ั ปมี าหาค่าเฉลยี่ .................................................................

6. มุมช่ัวโมง คือ มุมท่ีดวงอาทิตย์ ................ ...... .................................................................
เคล่ือนไปได้ในเวลา 1 ชั่วโมงของเวลา .................................................................

สรุ ยิ คติปรากฏ .................................................................

7. เวลาสากล คือ เวลาสุริยคติปรากฏ ................ ...... .................................................................
ที่เมืองกรีนิช ใช้สําหรับเป็นมาตรฐาน .................................................................

ในการเทียบเวลา .................................................................

8. เวลา 12.00 น. ตามเวลามาตรฐาน ................ ...... .................................................................
ข อ ง ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย ด ว ง อ า ทิ ต ย์ .................................................................

จาํ เป็นตอ้ งอยบู่ นเสน้ เมรเิ ดยี น .................................................................

120

แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ 15

กลุ่มสาระการเรียนรวู้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวิชาเพม่ิ เตมิ โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ช้นั มัธยมศกึ ษาปที ่ี 6

หนว่ ยการเรียนรูท้ ่ี 17 ทรงกลมฟ้า เวลา 24 ชั่วโมง

เรอื่ ง เวลาดาราคติ เวลา 3 ชวั่ โมง

ครผู ูส้ อน นางสาวเบญจมาศ ศรอี าสนา ปฏิบัติการสอน วนั ท.ี่ .....เดือน................พ.ศ. .........

1. ผลการเรยี นร้แู ละสาระการเรียนรเู้ พมิ่ เตมิ
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏสิ ัมพันธภ์ ายในระบบสุริยะ รวมทงั้ การประยกุ ต์ใช้เทคโนโลยีอวกาศในการดาํ รงชีวติ
ผลการเรียนรู้
4. อธิบายเวลาสรุ ิยคตปิ านกลาง และการเปรียบเทียบเวลาของแตล่ ะเขตเวลาบนโลก

2. สาระสาํ คญั /ความคดิ รวบยอด
เวลาดาราคติเป็นส่ิงท่ีบอกถึงตําแหน่งดาว ซ่ึงเป็นเวลาท่ีโลกหมุนจนดาวดวงเดิมกลับมาที่

ตําแหน่งเดิม โดย 1 วันดาราคติจะใช้เวลาทั้งสิ้น 23 ช่ัวโมง 56 นาที ดังนั้น 1 วันดาราคติจะส้ันกว่า 1

สรุ ยิ คติ 4 นาที
ข้อมูลเวลามาตรฐานมีประโยชน์ต่อมนุษย์ท้ังการดําเนินชีวิตและการประกอบอาชีพ ซึ่งมี

ประโยชน์หลายด้าน ทงั้ ด้านการสอื่ สาร ด้านคมนาคม
3. จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

1. อธบิ ายเวลาดาราคติและเปรยี บเทียบเวลาสุรยิ ตคกิ ับเวลาดาราคติ และประโยชนข์ อง

ขอ้ มลู เวลามาตรฐานได้ (K)
2. ปฏบิ ัติกิจกรรมวนั สรุ ยิ คตกิ บั วันดาราคตไิ ดอ้ ย่างถกู ตอ้ งและเป็นลาํ ดับขน้ั ตอน (P)

3. ซอ่ื สตั ย์ สุจริต ใฝ่เรยี นรู้ และมุง่ มั่นในการทาํ งาน (A)
4. สาระการเรยี นรู้

ทรงกลมฟ้าเป็นทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ที่มีรัศมีอนันต์ มีจุดศูนย์กลางของโลกเป็นจุด
ศูนย์กลางของทรงกลมฟ้า มีดวงดาวและเทห์ฟ้าต่าง ๆ ปรากฏอยู่บนผิวของทรงกลมฟ้าน้ี การระบุ

พกิ ัดของดวงดาวและเทหฟ์ า้ ต่าง ๆ บนทรงกลมฟา้ ตามระบบทส่ี าํ คญั ไดแ้ ก่

ระบบขอบฟ้า เป็นระบบท่ีอ้างอิงจากตําแหน่งผู้สังเกตบนโลก โดยระบุพิกัดเป็นมุมทิศและ
มุมเงย อ้างอิงกับทิศเหนือและเส้นขอบฟา้ ของผ้สู งั เกต

ระบบศูนย์สูตร เป็นระบบท่ีอ้างอิงกับเส้นศูนย์สูตรฟ้าและจุดวิษุวัตระบุพิกัดเป็น ไรต์แอสเซน

ชันและเดคลิเนชัน

121

5. สมรรถนะสาํ คญั ของผู้เรยี น
1. ความสามารถในการสื่อสาร
2. ความสามารถในการคดิ
3. ความสามารถในการใช้ทกั ษะชีวิต

6. คณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์
1. มีวินัย
2. ใฝเ่ รยี นรู้
3. ม่งุ มัน่ ในการทาํ งาน

7. การจัดกจิ กรรมกระบวนการเรยี นรู้ ( 3 ชัว่ โมง )
ใช้วธิ ีการสอนแบบ 5E

ขน้ั ที่ 1 ขั้นสรา้ งความสนใจ (Engagement)
14. กระต้นุ ความสนใจโดยใช้คาํ ถาม ดงั นี้
- นอกจากการใชด้ วงอาทิตยใ์ นการบอกเวลาแล้ว เราสามารถใช้ส่งิ ใดบอกเวลาได้อีก

(แนวคําตอบ: ดวงดาว)
ขน้ั ท่ี 2 ข้ันสาํ รวจและคน้ หา (Exploration)

1. ครูถามคําถามเพ่ือเป็นการตั้งประเด็นในการศึกษา โดยถามว่า “เวลาสุริยคติกับเวลาดารา
คติแตกต่างกันอย่างไร” ครูไม่เฉลยคําตอบแต่แจ้งให้นักเรียนทราบว่านักเรียนจะทราบคําตอบเม่ือ
ศกึ ษาจบหวั ข้อน้ี

2. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน แล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมสืบค้นและศึกษา เร่ือง
เวลาดาราคติ จากหนังสือเรียน หรือแหล่งการเรียนรู้ต่างๆ เช่น อินเทอร์เน็ต โดยครูเน้นย้ํากับ
นักเรียนว่า ควรคดั เลือกศกึ ษาแหลง่ ข้อมูลที่นา่ เช่ือถือ

3. นักเรียนแต่ละกลุ่มอภิปรายข้อมูลท่ีได้ศึกษามาร่วมกันแล้วบันทึกผลการอภิปรายลงใน
สมุดประจาํ ตัว

4. นักเรียนแต่ละกลุ่มจัดทําแผนท่ีความคิด เร่ือง เวลาดาราคติ ลงในกระดาษ A4 1 แผ่น ครู
แจ้งให้นักเรียนทราบว่า จะได้ทํากิจกรรมวันสุริยคติกับวันดาราคติ พร้อมแจ้งจุดประสงค์การทํา
กิจกรรม

5. นักเรียนแต่ละกลุ่มทํากิจกรรมตามขั้นตอนในหนังสือเรียน เม่ือนักเรียนปฎิบัติกิจกรรม
เรยี บรอ้ ยแลว้ ครูสมุ่ บางกล่มุ ให้ออกมานําเสนอผลการทํากิจกรรมของกล่มุ ตนเอง

6. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายผลการทํากิจกรรม โดยครูและนักเรียนจะต้องให้ข้อสรุป
รว่ มกนั ว่า 1 วันดาราคติสนั้ กว่า 1 วันสรุ ยิ คติ อยู่ 4 นาที
ข้นั ที่ 3 ขั้นอธบิ ายและลงขอ้ สรปุ (Explanation)

1. ครูใช้คําถามเพ่ือให้นักเรียนแต่ละกลุ่มอธิบายส่ิงที่นักเรียนได้เรียนรู้ โดยให้นักเรียนแต่ละ
กลุ่มแข่งขันกันตอบคําถาม หากกลุ่มใดตอบได้ถูกต้องรวดเร็วที่สุดครูจะให้รางวัล เช่น คะแนนพิเศษ

122

โดยครูใช้คําถามท่ีเคยถามเม่ือตอนต้นชั่วโมงมาถามอีกคร้ัง และอาจใช้คําถามที่สามารถวัดความเข้าใจ
ของนักเรยี นได้ ดังตอ่ ไปนี้

- เวลาสุริยคติคืออะไรและ 1 วนั ดาราคติยาวนานเทา่ ไร
(แนวคําตอบ: เวลาดาราคตเิ ป็นสิ่งทบ่ี อกถึงตาํ แหน่งดาว ซึง่ เปน็ เวลาทโี่ ลกหมนุ จนดาวดวงเดิมกลับมา
ท่ีตาํ แหน่งเดิม โดย 1 วันดาราคติจะยาวนานใชเ้ วลาท้งั สิน้ 23 ช่ัวโมง 56 นาที)

- เวลาสรุ ยิ คตกิ บั เวลาดาราคติแตกต่างกันอยา่ งไร
(แนวคาํ ตอบ: เวลาสุริยคติเป็นเวลาท่ไี ด้จากการสังเกตดวงอาทติ ย์จริงท่ีปรากฏเคล่อื นทขี่ ึน้ ตก สว่ น
เวลาดาราคติเป็นสงิ่ ทบ่ี อกถึงตําแหนง่ ดาว ซึง่ เปน็ เวลาที่โลกหมนุ จนดาวดวงเดมิ กลบั มาทต่ี าํ แหนง่ เดิม
โดย 1 วันดาราคติจะสน้ั กว่า 1 สรุ ิยคติ 4 นาที)
ขัน้ ท่ี 4 ข้ันขยายความรู้ (Elaboration)

1. ครูแจกใบงานท่ี 17 เร่ือง เวลาดาราคติ ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันทําใบงานท่ี 17 โดย
ปรึกษาหารอื รว่ มกนั เพือ่ หาคาํ ตอบ

2. ครูขออาสาสมัครให้ออกมาเขียนเฉลยของคําถามในใบงานท่ี 17 แต่ละข้อลงบนกระดาน
หนา้ ชน้ั เรยี น แลว้ ครูตรวจสอบความถกู ต้องและกล่าวชน่ื ชมอาสาสมัคร

3. ครูใช้เทคนิคเพ่ือนคู่คิดโดยให้นักเรียนจับคู่กับเพ่ือนร่วมช้ันเรียนอย่างอิสระ แล้ว
มอบหมายให้นักเรียนแต่ละคู่ทํารายงาน เร่ือง ประโยชน์ของข้อมูลเวลามาตรฐาน มาส่งครูในอีก 2
สปั ดาหถ์ ัดไป

4. ครใู ห้นกั เรยี นทาํ แบบทดสอบหลังเรยี น เพ่ือตรวจสอบความเขา้ ใจหลงั เรยี นของนักเรยี น
ครูมอบหมายให้นักเรียนเขียนสรุปเนื้อหา เรื่อง เวลาดาราคติ ลงในสมุดบันทึกประจําตัวเป็น
รายบคุ คล และทาํ แบบฝกึ หดั เรื่อง เวลาดาราคติ จากแบบฝกึ หดั เป็นการบ้านส่งครูในช่ัวโมงถดั ไป
ข้นั ท่ี 5 ขัน้ ประเมนิ (Evaluation)

1. ครูประเมินความรู้เก่ียวกับ เรื่อง เวลาดาราคติ จากการทําแผนที่ความคิด การตอบคําถาม
การทําใบงาน และการทาํ แบบฝึกหัด

2. ครูประเมนิ ความร้เู กยี่ วกับ เร่อื ง ประโยชนข์ องขอ้ มลู เวลามาตรฐาน จากการทาํ รายงาน
3 ครูประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่มจากการ
จัดทําแผนทคี่ วามคดิ และจากการสบื ค้นและศึกษา เร่อื ง เวลาดาราคติ
4. ครปู ระเมนิ ทักษะและกระบวนการจากการปฏิบัติกิจกรรมวันสุรยิ คติกบั วันดาราคติ
5. ครูประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยการสังเกตความซ่ือสัตย์ สุจริต การใฝ่เรียนรู้
และความมุ่งม่ันในการทาํ งานท่ีได้รับมอบหมาย

123

8. วสั ดอุ ปุ กรณ์ สื่อการเรยี นการสอน และแหลง่ การเรียนรู้
1. หนังสือเรียนรายวิชาเพ่ิมเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ

ม.6 เล่ม 2
2. ใบงานท่ี 17 เรอื่ ง เวลาดาราคติ
3. PowerPoint เรื่อง เวลาดาราคติ
4. วสั ดอุ ปุ กรณท์ ่ใี ช้ในการทํากจิ กรรมวันสุริยคติกับวนั ดาราคติ

9. วธิ กี ารวดั และการประเมินผล การวัดผล
จุดประสงค์การเรียนรู้
วธิ กี ารวัด เครอ่ื งมอื วัด การประเมนิ ผล
- ผา่ น 80%
1. อธิบายเวลาดาราคติและ ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม
เปรียบเทียบเวลาสุริยตคิกับ ถามคาํ ถาม - ผา่ น 80%
เวลาดาราคติ และประโยชน์ ใบกิจกรรมและ
ของขอ้ มลู เวลามาตรฐานได้ (K) แบบทดสอบ - ผา่ น 80%

2. ปฏิบัติกิจกรรมวันสุริยคติ ตรวจกจิ กรรมและ
กับวันดาราคติได้อย่างถูกต้อง แบบทดสอบ
และเป็นลาํ ดบั ขน้ั ตอน (P)

3. ซ่ือสัตย์ สุจริต ใฝ่เรียนรู้ สังเกตพฤติกรรม สังเกตพฤติกรรม
และม่งุ มนั่ ในการทาํ งาน (A) และการทํางาน

124

10. บนั ทกึ ผลหลังกระบวนการจัดการเรียนรู้

1. ผลการจัดการเรียนการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

2. ปัญหาและอปุ สรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

3. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแก้ไข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ู้สอน

…......…/..........…/.............

ความคิดเห็นและขอ้ เสนอแนะของครพู เ่ี ล้ียง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงชือ่ ………………………………… ลงชือ่ ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรีบญุ เรอื ง)
ครูพ่ีเลี้ยง
………/………/………. ………/………/……….

125

ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของหวั หน้ากลมุ่ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชือ่ …………………………………

ลงชื่อ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหน้ากลุม่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผ้บู ริหารสถานศกึ ษาหรอื ผ้ทู ่ไี ด้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชื่อ...............................................
(……………………………………..……….)
ตําแหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

126

ใบใบงางานนทที่ี่ 117

เรอ่ื ง เวลาดาราคติ

คาํ ช้แี จง : ตอบคาํ ถามเกี่ยวกับเวลาดาราคติ
1. วันวสันตวิษุวัต ดวงอาทิตย์จะมีค่าพิกัด RA = 0 h 0 m ดังน้ัน เวลา 12.00 น. ของวันดังกล่าวน้ี
จะตรงกับเวลาดาราคติเทา่ ใด
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
2. หากสังเกตเห็นดาวเวกา (RA = 18 h 36 m) อยู่บนเส้นเมริเดียนพอดี แสดงว่า ขณะท่ีสังเกตน้ัน
เปน็ เวลาดาราคตเิ ท่าใด
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
3. จากขอ้ 2. เมือ่ เวลาผา่ นไป 1 ช่ัวโมงหลังจากดาวเวกาผา่ นเสน้ เมรเิ ดียน จะเปน็ เวลาดาราคตเิ ท่าใด
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
4. หากปัจจุบันตรงกับเวลาดาราคติ 8 h 45 m จะสามารถสังเกตเห็นดาวซิริอุส (RA = 6 h 45 m)
ในบริเวณใดของท้องฟ้า
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
5. เวลาสุริยคตกิ บั เวลาดาราคติตา่ งกันอยา่ งไร
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
6. 1 วันดาราคติจะสนั้ กวา่ หรอื ยาวกวา่ 1 วันสุรยิ คติ อย่เู ทา่ ใด
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................
................................. ...... ................................. ...... ................................. ...... .................................

127

แผนการจัดการเรียนรูท้ ี่ 16

กลมุ่ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวชิ าเพิม่ เตมิ โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ช้ันมัธยมศกึ ษาปีที่ 6

หนว่ ยการเรียนร้ทู ่ี 18 ตาํ แหน่งปรากฏของดาวเคราะห์ เวลา 13 ชัว่ โมง

เรือ่ ง การเคลือ่ นทป่ี รากฏของดาวเคราะห์ เวลา 4 ชว่ั โมง

ครผู ูส้ อน นางสาวเบญจมาศ ศรอี าสนา ปฏิบตั ิการสอน วนั ท.่ี .....เดอื น................พ.ศ. .........

1. ผลการเรียนรู้และสาระการเรยี นรู้เพมิ่ เติม
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏิสัมพันธ์ภายในระบบสรุ ยิ ะ รวมทง้ั การประยุกตใ์ ช้เทคโนโลยีอวกาศในการดาํ รงชวี ิต
ผลการเรยี นรู้
อธิบายมุมห่างที่สัมพันธ์กับตําแหน่งในวงโคจร และอธิบายเช่ือมโยงกับตําแหน่งปรากฏของ

ดาวเคราะห์ทสี่ ังเกตได้จากโลก
2. สาระสาํ คัญ/ความคิดรวบยอด

การเปลี่ยนตําแหน่งของดาวเคราะห์ที่ปรากฏบนท้องฟ้าไปตามกลุ่มดาวต่าง ๆ นั้น มีลักษณะ

คล้ายคลึงกับการเปล่ียนตําแหน่งปรากฏของดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ อย่างไรก็ตาม ดวงอาทิตย์และ
ดวงจันทร์และปรากฏเลื่อนตําแหน่งไปทางทิศตะวันออกเสมอ แต่สําหรับดาวเคราะห์นั้นจะปรากฏ

เลื่อนตําแหน่งไปทางทิศตะวันออกบ้าง ทิศตะวันตกบ้าง การเคลื่อนท่ีไปทางทิศตะวันออกนั้น เรียกว่า

การเคล่ือนที่เดินหน้า (Prograde motion/ Direct motion) และการเคล่ือนที่ไปทางทิศตะวันตก
จะเรยี กวา่ การเคลอ่ื นทีว่ กกลบั (Retrograde motion)
3. จุดประสงค์การเรียนรู้

1. อธิบาย สบื คน้ และอภปิ รายเกย่ี วกับการเคลอ่ื นทป่ี รากฏของดาวเคราะห์ได้ (K)

2. ปฏบิ ัตกิ ิจกรรมการเคลอ่ื นท่วี กกลับของดาวอังคารได้อย่างถกู ตอ้ ง (P)

3. ซือ่ สตั ย์ สจุ รติ ใฝเ่ รียนรู้ และมุง่ มัน่ ในการทาํ งาน (A)
4. สาระการเรียนรู้

โลกและดาวเคราะห์ทุกดวงหมุนรอบตัวเองและโคจรรอบดวงอาทิตย์จากทิศตะวันตกไปทาง

ทิศตะวันออก หรือในทิศทวนเข็มนาฬิกาจากมุมมองด้านบน คนบนโลกจะสังเกตเห็นดาวเคราะห์มี

ตาํ แหน่งปรากฏแตกต่างกันในช่วงวนั เวลาต่าง ๆ เพราะดาวเคราะหม์ ีมุมหา่ งท่แี ตกต่างกนั
5. สมรรถนะสําคญั ของผู้เรยี น

1. ความสามารถในการส่อื สาร

2. ความสามารถในการคิด
3. ความสามารถในการใชท้ ักษะชีวิต

128

6. คุณลกั ษณะอันพึงประสงค์
1. มวี ินัย
2. ใฝเ่ รยี นรู้
3. มุ่งมนั่ ในการทํางาน

7. การจัดกิจกรรมกระบวนการเรียนรู้ ( 4 ช่วั โมง )
ใช้วธิ กี ารสอนแบบ 5E

ขั้นที่ 1 ข้นั สร้างความสนใจ (Engagement)
1. ครดู าํ เนินการทดสอบกอ่ นเรียน เรือ่ ง การเคลอื่ นทปี่ รากฏของดาวเคราะห์ จํานวน 10 ขอ้

ขน้ั ท่ี 2 ขนั้ สาํ รวจและค้นหา (Exploration)
ขนั้ รู้ (Knowing)
1. ครูทบทวบเกี่ยวกับระบบสุริยะว่า ระบบสุริยะประกอบด้วย ดวงอาทิตย์เป็นดาวฤกษ์อยู่ตรง

ศูนย์กลางของระบบ มีดาวเคราะห์และวัตถุขนาดเล็ก เช่น ดาวเคราะห์แคระ ดาวเคราะห์น้อย ดาวหาง
เป็นบริวารโคจรล้อมรอบ ดาวเคราะห์บางดวงมีดวงจันทรบ์ ริวารโคจรลอ้ มรอบ

2. นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๆ ละ 4 คน โดยให้แต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาค้นคว้าข้อมูลเก่ียวกับ
แบบจําลองระบบสุริยะของนักวิทยาศาสตร์จากหนังสือเรียน หรือแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น
อนิ เทอร์เน็ต แลว้ ร่วมกันสรุปความรู้ทศี่ ึกษาลงในสมุดประจําตัว

3. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายเร่ืองท่ีได้ศึกษา จากนั้นให้นักเรียนแต่ละคนเขียน
สรปุ ความรทู้ ไ่ี ด้จากการศกึ ษาคน้ คว้าลงในสมดุ ประจาํ ตวั เพ่อื นาํ สง่ ครทู า้ ยช่วั โมง

ขัน้ ที่ 3 ขัน้ อธิบายและลงข้อสรุป (Explanation)
1. ครูและนักเรยี นร่วมกันอภปิ รายสรุปเก่ยี วกับแบบจําลองระบบสรุ ยิ ะ ดังน้ี

 ระบบทอเลมี (Ptolemy system)
- มีโลกเป็นศนู ยก์ ลาง และดาวเคราะห์โคจรเป็นวงกลมรอบโลก
- แบบจําลองเดิมที่ดาวเคราะห์โคจรเป็นวงกลมรอบโลกไม่สามารถทํานายตําแหน่งดาวเคราะห์ได้

อย่างถูกต้อง ทอเลมีจึงเพ่ิมเติมโดยการให้ดาวเคราะห์ทุกดวงโคจรอยู่ในวงกลมเสริม (epicycle) ซ่ึง
โคจรอยู่รอบๆ วงกลมหลัก (deferent) การเพ่ิมวงกลมเสริมทําให้สามารถอธิบายการโคจรย้อนกลับ
ของดาวเคราะห์ (retrogrademotion) ได้
 ระบบโคเพอร์นคิ สั (Copernicus system)

- มดี วงอาทิตย์เปน็ ศนู ย์กลาง และดาวเคราะหโ์ คจรเป็นวงกลมรอบดวงอาทิตย์
- ไม่สามารถทํานายตําแหน่งดาวเคราะห์ได้อย่างถูกต้องแม่นยําเท่ากับระบบทอเลมี จึงไม่ได้รับ
ความนิยม
 ระบบทโิ ค บราห์ (Tycho Brahe's system)
- ดาวเคราะหท์ ุกดวง (ยกเวน้ โลก) โคจรรอบดวงอาทิตย์

129

- ดวงจันทร์ และดวงอาทติ ยโ์ คจรรอบโลก
 ระบบเคพเลอร์ (Kepler system)

- มดี วงอาทติ ยเ์ ป็นศูนยก์ ลาง และดาวเคราะหโ์ คจรเป็นวงรีรอบดวงอาทติ ย์
- สามารถอธบิ ายการเคล่ือนที่ของดาวเคราะหไ์ ด้อย่างแมน่ ยํา
- เปน็ ระบบทีไ่ ดร้ ับการยอมรับมาจนถงึ ปจั จุบนั

2. ครูให้นักเรียนทุกคนสรุปแผนผังมโนทัศน์ (Concept Mapping) เร่ือง แบบจําลอง
ระบบสรุ ยิ ะ เปน็ การบ้านส่งในช่ัวโมงถดั ไป
ข้นั ท่ี 4 ขนั้ ขยายความรู้ (Elaboration)

1. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเก่ียวกับกิจกรรม การเคล่ือนท่ีวกกลับของดาวอังคาร เพ่ือให้
ได้ข้อสรุปว่า ดาวฤกษ์เป็นดาวท่ีมีตําแหน่งสัมพัทธ์คงที่ ดาวเคราะห์มีการเคล่ือนที่ท้ังเดินหน้าและ
วกกลับ การเคลื่อนท่ีเดินหน้าเป็นการเคล่ือนที่ไปทางทิศตะวันออก และการเคลื่อนท่ีวกกลับจะ
เคล่ือนทีไ่ ปทางทิศตะวันตก

2. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนสอบถามเนื้อหาที่ได้ศึกษาผ่านมาแล้วว่ามีส่วนไหนที่ยังไม่เข้าใจ
แล้วให้ความรู้เพิ่มเติมในส่วนนั้น โดยท่ีครูอาจจะใช้ PowerPoint เรื่อง การเคล่ือนท่ีปรากฏของดาว
เคราะห์ มาชว่ ยในการอธบิ าย
ขนั้ ท่ี 5 ขน้ั ประเมิน (Evaluation)

1. ประเมินความรู้เกี่ยวกับเร่ือง การเคล่ือนที่ปรากฏของดาวเคราะห์ โดยสังเกตพฤติกรรมการ
ตอบคําถาม การทําแบบฝกึ หดั ใบงาน และการสรุปสาระสําคัญ

2. ประเมินทักษะและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์จากโดยสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่ม
การปฏบิ ัตกิ ิจกรรม การเคลอื่ นท่ีวกกลบั ของดาวอังคาร และการนําความรู้ทีไ่ ด้ไปใชป้ ระโยชน์

3. ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์โดยสังเกตพฤติกรรมจากการสังเกตพฤติกรรมการปฏิบัติ
กจิ กรรม การอภิปราย และการทาํ แบบฝกึ หัด
8. วสั ดอุ ปุ กรณ์ ส่อื การเรยี นการสอน และแหล่งการเรยี นรู้

1. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ
ม.6 เล่ม 2

2. ใบความรทู้ ี่ 1 เร่อื ง การเคล่อื นที่ปรากฏของดาวเคราะห์
3. PowerPoint เรอ่ื ง การเคลื่อนท่ปี รากฏของดาวเคราะห์

130

9. วิธกี ารวดั และการประเมินผล

จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้ การวัดผล

1. อ ธิ บ า ย สื บ ค้ น แ ล ะ วธิ กี ารวัด เคร่อื งมอื วัด การประเมนิ ผล
อภิปรายเก่ียวกับการเคลื่อนท่ี - ผา่ น 80%
ปรากฏของดาวเคราะหไ์ ด้ (K) ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม
2. ป ฏิ บั ติ กิ จ ก ร ร ม ก า ร - ผ่าน 80%
เ ค ล่ื อ น ที่ ว ก ก ลั บ ข อ ง ด า ว ถามคาํ ถาม
อังคารไดอ้ ย่างถกู ตอ้ ง (P) - ผ่าน 80%
ตรวจกจิ กรรมและ ใบกิจกรรมและ
3. ซื่อสัตย์ สุจริต ใฝ่เรียนรู้ แบบทดสอบ แบบทดสอบ
และม่งุ มน่ั ในการทาํ งาน (A)
สงั เกตพฤตกิ รรม สงั เกตพฤติกรรม
และการทาํ งาน

131

10. บนั ทกึ ผลหลังกระบวนการจัดการเรียนรู้

1. ผลการจัดการเรียนการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

2. ปัญหาและอปุ สรรค
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

3. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแก้ไข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ู้สอน

…......…/..........…/.............

ความคิดเห็นและขอ้ เสนอแนะของครพู เ่ี ล้ียง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงชือ่ ………………………………… ลงชือ่ ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรีบญุ เรอื ง)
ครูพ่ีเลี้ยง
………/………/………. ………/………/……….

132

ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของหวั หน้ากลมุ่ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชือ่ …………………………………

ลงชื่อ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหน้ากลุม่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผ้บู ริหารสถานศกึ ษาหรอื ผ้ทู ่ไี ด้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชื่อ...............................................
(……………………………………..……….)
ตําแหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

133

ใบความรู้ 1

เรอื่ ง การเคลือ่ นทีป่ รากฏของดาวเคราะห์

การเคลอ่ื นทีป่ รากฏของดาวเคราะห์วงนอก (ตามลําดับตัวเลข)

• ดาวเคราะห์ เปน็ ดาวท่มี กี ารเปลย่ี นแปลงตําแหนง่ สัมพทั ธ์ตามเวลา
• ดาวเคราะหม์ กั มีการเคลอ่ื นที่ไปทางตะวันออก แต่มีบา่ งชว่ งทเ่ี คลอ่ื นทไี่ ปทางตะวันตก
• การเคลื่อนท่ีปรากฏของดาวเคราะห์วงใน เกิดจากการเคล่ือนท่ีจริงของดาวเคราะห์รอบดวงอาทิตย์
เทยี บกับผูส้ งั เกตที่อยูบ่ นโลก
• การเคล่ือนที่ปรากฏของดาวเคราะห์วงนอก เป็นการเคลื่อนท่ีที่ผู้สังเกตมองจากโลก ซึ่งโลกและดาว
เคราะหต์ า่ งเคลื่อนทรี่ อบดวงอาทติ ย์ในแนวเดยี วกนั แตโ่ ลกโคจรดว้ ยความเร็วท่ีมากกว่า

134

แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 17

กลมุ่ สาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายวชิ าเพม่ิ เตมิ โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ชน้ั มัธยมศกึ ษาปีที่ 6

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี 18 ตําแหนง่ ปรากฏของดาวเคราะห์ เวลา 13 ชัว่ โมง

เรือ่ ง การเคลอื่ นทป่ี รากฏของดาวเคราะห์ 2 เวลา 3 ชว่ั โมง

ครผู ูส้ อน นางสาวเบญจมาศ ศรอี าสนา ปฏบิ ตั กิ ารสอน วันท.่ี .....เดอื น................พ.ศ. .........

1. ผลการเรยี นร้แู ละสาระการเรียนรู้เพ่ิมเตมิ
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏิสัมพนั ธ์ภายในระบบสรุ ิยะ รวมท้งั การประยกุ ต์ใช้เทคโนโลยีอวกาศในการดํารงชวี ิต
ผลการเรียนรู้
อธิบายมุมห่างที่สัมพันธ์กับตําแหน่งในวงโคจร และอธิบายเช่ือมโยงกับตําแหน่งปรากฏของ

ดาวเคราะหท์ ส่ี งั เกตได้จากโลก
2. สาระสาํ คญั /ความคดิ รวบยอด

การเปลี่ยนตําแหน่งของดาวเคราะห์ที่ปรากฏบนท้องฟ้าไปตามกลุ่มดาวต่าง ๆ นั้น มีลักษณะ

คล้ายคลึงกับการเปล่ียนตําแหน่งปรากฏของดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ อย่างไรก็ตาม ดวงอาทิตย์และ
ดวงจันทร์และปรากฏเลื่อนตําแหน่งไปทางทิศตะวันออกเสมอ แต่สําหรับดาวเคราะห์นั้นจะปรากฏ

เลื่อนตําแหน่งไปทางทิศตะวันออกบ้าง ทิศตะวันตกบ้าง การเคล่ือนที่ไปทางทิศตะวันออกนั้น เรียกว่า

การเคลื่อนที่เดินหน้า (Prograde motion/ Direct motion) และการเคลื่อนท่ีไปทางทิศตะวันตก
จะเรยี กวา่ การเคล่อื นท่วี กกลับ (Retrograde motion)
3. จุดประสงค์การเรียนรู้

1. อธิบาย สบื ค้น และอภิปรายเกี่ยวกับการเคล่ือนท่ปี รากฏของดาวเคราะหไ์ ด้ (K)

2. ปฏิบตั กิ ิจกรรมการเคลื่อนท่วี กกลับของดาวอังคารไดอ้ ยา่ งถกู ต้อง (P)

3. ซ่ือสัตย์ สจุ รติ ใฝเ่ รียนรู้ และมุ่งมนั่ ในการทาํ งาน (A)
4. สาระการเรียนรู้

โลกและดาวเคราะห์ทุกดวงหมุนรอบตัวเองและโคจรรอบดวงอาทิตย์จากทิศตะวันตกไปทาง

ทิศตะวันออก หรือในทิศทวนเข็มนาฬิกาจากมุมมองด้านบน คนบนโลกจะสังเกตเห็นดาวเคราะห์มี

ตาํ แหน่งปรากฏแตกตา่ งกันในช่วงวันเวลาตา่ ง ๆ เพราะดาวเคราะห์มมี ุมห่างท่แี ตกต่างกนั
5. สมรรถนะสําคัญของผเู้ รยี น

1. ความสามารถในการสื่อสาร

2. ความสามารถในการคดิ
3. ความสามารถในการใชท้ กั ษะชวี ติ

135

6. คุณลกั ษณะอันพงึ ประสงค์
1. มีวินยั
2. ใฝ่เรียนรู้
3. มุ่งมน่ั ในการทาํ งาน

7. การจดั กจิ กรรมกระบวนการเรียนรู้ ( 3 ชวั่ โมง )
ใช้วธิ กี ารสอนแบบ 5E

ขน้ั ท่ี 1 ข้นั สร้างความสนใจ (Engagement)
1. กระตุ้นความสนใจโดยใชค้ ําถาม ดงั น้ี
 ระบบสุริยะ คืออะไร
 แบบจําลองระบบสรุ ยิ ะมกี แี่ บบ อะไรบ้าง

ขน้ั ท่ี 2 ขนั้ สาํ รวจและคน้ หา (Exploration)
1. ครูสุ่มนักเรียนให้ออกมานําเสนอผลการศึกษาหน้าช้ันเรียน โดยสุ่มออกมาเพียง 4 กลุ่ม ซ่ึง

ครูเปน็ คนเลือกว่าจะใหก้ ลมุ่ ไหนนําเสนอเร่ืองอะไร ตามหัวขอ้ เร่อื ง ดังน้ี
 ระบบทอเลมี (Ptolemy system)
 ระบบโคเพอรน์ คิ สั (Copernicus system)
 ระบบทิโค บราห์ (Tycho Brahe's system)
 ระบบเคพเลอร์ (Kepler system)

2. ขณะที่นักเรียนแต่ละกลุ่มกําลังนําเสนอ ครูอาจเสนอแนะหรือแทรกข้อมูลเพิ่มเติมใน
เรื่องน้ัน ๆ ใหน้ กั เรยี นทกุ คนได้มีความเขา้ ใจที่ถูกตอ้ งมากยิ่งขึ้น
ขนั้ ท่ี 3 ขั้นอธบิ ายและลงขอ้ สรุป (Explanation)

1. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเกี่ยวกับกิจกรรม การเคล่ือนท่ีวกกลับของดาวอังคาร เพ่ือให้
ได้ข้อสรุปว่า ดาวฤกษ์เป็นดาวท่ีมีตําแหน่งสัมพัทธ์คงท่ี ดาวเคราะห์มีการเคล่ือนที่ทั้งเดินหน้าและ
วกกลับ การเคล่ือนท่ีเดินหน้าเป็นการเคลื่อนท่ีไปทางทิศตะวันออก และการเคลื่อนที่วกกลับจะ
เคลอ่ื นทไี่ ปทางทศิ ตะวันตก

2. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนสอบถามเนื้อหาที่ได้ศึกษาผ่านมาแล้วว่ามีส่วนไหนท่ียังไม่เข้าใจ
แล้วให้ความรู้เพ่ิมเติมในส่วนนั้น โดยที่ครูอาจจะใช้ PowerPoint เร่ือง การเคล่ือนท่ีปรากฏของดาว
เคราะห์ มาช่วยในการอธิบาย และให้นกั เรียนทําแบบฝึกหัด เรื่อง การเคลื่อนที่ปรากฏของดาวเคราะห์
เป็นการบ้านแล้วนําส่งครู และศึกษาเน้ือหา เรอ่ื ง มุมหา่ งและคาบการโคจรของดาวเคราะห์ ซ่ึงจะเรียน
ในคาบตอ่ ไปมาลว่ งหน้า
ขัน้ ที่ 4 ข้นั ขยายความรู้ (Elaboration)

1. ครูมอบหมายให้นักเรียนฝึกทําแบบฝึกหัดเรื่อง การเคล่ือนท่ีปรากฏของดาวเคราะห์
จากหนังสือเรียนฯ ลงในสมุดประจําตัว เป็นการบ้านแล้วนําส่งครู และศึกษาเนื้อหา เรื่อง มุมห่างและ
คาบการโคจรของดาวเคราะห์

136

ข้ันที่ 5 ข้นั ประเมนิ (Evaluation)

1. ประเมินความรู้เก่ียวกับเร่ือง การเคลื่อนท่ีปรากฏของดาวเคราะห์ โดยสังเกตพฤติกรรมการ

ตอบคําถาม การทําแบบฝกึ หัด ใบงาน และการสรปุ สาระสาํ คญั

2. ประเมินทักษะและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์จากโดยสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่ม

การปฏบิ ตั กิ ิจกรรม การเคลอ่ื นทว่ี กกลับของดาวองั คาร และการนําความรทู้ ี่ไดไ้ ปใช้ประโยชน์

3. ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์โดยสังเกตพฤติกรรมจากการสังเกตพฤติกรรมการปฏิบัติ

กิจกรรม การอภปิ ราย และการทาํ แบบฝกึ หดั

8. วัสดอุ ุปกรณ์ ส่ือการเรยี นการสอน และแหลง่ การเรยี นรู้

1. หนังสือเรียนรายวิชาเพ่ิมเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ

ม.6 เลม่ 2

2. ใบงานท่ี 18 เรอ่ื ง การเคล่ือนทีป่ รากฏของดาวเคราะห์

3. PowerPoint เรือ่ ง การเคล่อื นทปี่ รากฏของดาวเคราะห์

9. วธิ กี ารวดั และการประเมินผล

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ การวัดผล

วิธกี ารวดั เคร่ืองมือวัด การประเมนิ ผล

1. อ ธิ บ า ย สื บ ค้ น แ ล ะ ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม - ผา่ น 80%
อภิปรายเก่ียวกับการเคลื่อนท่ี ถามคาํ ถาม
ปรากฏของดาวเคราะห์ได้ (K)

2. ป ฏิ บั ติ กิ จ ก ร ร ม ก า ร ตรวจกจิ กรรมและ ใบกจิ กรรมและ - ผ่าน 80%
เคลื่อนท่ีวกกลับของดาว แบบทดสอบ แบบทดสอบ
อังคารไดอ้ ย่างถกู ตอ้ ง (P)

3. ซื่อสัตย์ สุจริต ใฝ่เรียนรู้ สังเกตพฤตกิ รรม สงั เกตพฤติกรรม - ผ่าน 80%
และมุง่ ม่นั ในการทํางาน (A) และการทาํ งาน

137

10. บันทึกผลหลังกระบวนการจดั การเรยี นรู้

16. ผลการจดั การเรียนการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

17. ปญั หาและอุปสรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

18. ข้อเสนอแนะ/แนวทางการแกไ้ ข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ู้สอน

…......…/..........…/.............

ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของครพู เี่ ลยี้ ง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงช่ือ………………………………… ลงชอื่ ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรบี ุญเรือง)
ครูพีเ่ ลี้ยง
………/………/………. ………/………/……….

138

ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของหวั หน้ากลมุ่ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชือ่ …………………………………

ลงชื่อ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหน้ากลุม่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผ้บู ริหารสถานศกึ ษาหรอื ผ้ทู ่ไี ด้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชื่อ...............................................
(……………………………………..……….)
ตําแหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….

139

ใบใงบางานนทท่ีี่ 118

เร่อื ง การเคลือ่ นท่ีปรากฏของดาวเคราะห์

คาํ ช้ีแจง : ทําเคร่อื งหมาย / ในขอ้ ความท่ีถูกต้อง และทาํ เครือ่ งหมาย X ในขอ้ ความที่ไมถ่ กู ตอ้ ง
พรอ้ มท้ังแก้ไขข้อความน้นั ให้ถูกตอ้ ง

ขอ้ ความ / X ขอ้ ความทีถ่ กู ต้อง

1. แกนกลางของดวงอาทิตย์เกิดปฏกิ ิริยา
ระหว่างนํ้ามันกับแก๊สออกซิเจน

2. ดาวพุธเป็นดาวเคราะห์ท่ีอยู่ใกล้ดวง
อาทิตย์มากท่ีสุด ไม่มีชั้นบรรยากาศจึงมี
สภาพพ้ืนผิวขรุขระ และมีลักษณะคล้าย
ดวงจันทรข์ องโลก

3. ดาวศกุ ร์มีทิศทางการหมุนรอบตัวเอง
สวนทางกับดาวเคราะห์ดวงอนื่

4. ดาวองั คารมีช้ันบรรยากาศที่มี
องค์ประกอบใกลเ้ คยี งกบั โลก

5. วงแหวนดาวเคราะห์น้อย อยรู่ ะหว่างวง
โคจรของดาวเสาร์กบั ดาวพฤหัสบดี

6. ดาวพฤหัสบดีเป็นดาวเคราะห์แก๊สท่ีมี
ขนาดใหญ่ที่สุด แต่มีมวลน้อยท่ีสุดใน
ระบบสุริยะ และไม่มดี วงจนั ทรบ์ รวิ าร

7. ดาวเสาร์มคี วามหนาแนน่ น้อยกว่าน้ํา
8. ดาวเสาร์ เปน็ ดาวเคราะห์เพยี งดวงเดียวที่มี
วงแหวน

9. ดาวยูเรนัสเป็นดาวเคราะห์ที่มีแกน
เอยี งถงึ 97 องศา

10. ดาวพลูโตเป็นดาวเคราะห์ดวงหนึ่งใน
ระบบสุรยิ ะ

140

แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 18

กลมุ่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายวชิ าเพ่มิ เตมิ โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ช้นั มัธยมศกึ ษาปที ่ี 6

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 18 ตําแหน่งปรากฏของดาวเคราะห์ เวลา 13 ชั่วโมง

เรอ่ื ง มุมห่างและคาบการโคจรของดาวเคราะห์ เวลา 3 ช่ัวโมง

ครผู ู้สอน นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา ปฏบิ ัตกิ ารสอน วนั ท.่ี .....เดอื น................พ.ศ. .........

7. ผลการเรียนรแู้ ละสาระการเรยี นรู้เพม่ิ เติม
เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะ กระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์

และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของดาราศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตําแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า

และปฏิสมั พนั ธ์ภายในระบบสุรยิ ะ รวมทัง้ การประยกุ ตใ์ ช้เทคโนโลยอี วกาศในการดาํ รงชวี ิต
ผลการเรียนรู้
อธิบายมุมห่างที่สัมพันธ์กับตําแหน่งในวงโคจร และอธิบายเชื่อมโยงกับตําแหน่งปรากฏของ

ดาวเคราะห์ที่สังเกตไดจ้ ากโลก
2. สาระสาํ คญั /ความคิดรวบยอด

มุมห่าง (elongation) คือ มุมระหว่างเส้นตรงท่ีเช่ือมโลกกับดวงอาทิตย์ กับเส้นตรงท่ีเชื่อม

โลกกับดาวเคราะห์ โดยที่มีโลกเป็นจุดหมุนหรือมุมระหว่างดาวเคราะห์ถึงดวงอาทิตย์ท่ีสังเกตได้จาก
โลก

คาบ (period) คือ ระยะเวลาท่ีดาวเคราะห์โคจรรอบดวงอาทิตย์ครบ 1 รอบ ซึ่งการนิยาม 1

รอบ สามารถทําได้ คือ คาบดาราคติ (sidereal period) ระยะเวลาที่ดาวเคราะห์ใช้ในการโคจร
กลับมายังตําแหน่งเดิมในวงโคจรรอบดวงอาทิตย์ และคาบซินอดิก (synodic period) ระยะเวลาที่

ดาวเคราะห์ใชใ้ นการโคจรกลบั มายังมุมห่างเดิมระหว่างดวงอาทติ ย์กับโลกอกี ครง้ั
3. จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

1. อธิบาย สบื ค้น และอภปิ รายเก่ียวกบั มุมห่างและคาบการโคจรของดาวเคราะหไ์ ด้ (K)

2. ปฏบิ ตั กิ จิ กรรมคาบดาราคติและคาบซินอดกิ ได้อยา่ งถกู ตอ้ ง (P)

3. ซ่อื สัตย์ สุจริต ใฝ่เรียนรู้ และมงุ่ ม่ันในการทํางาน (A)
4. สาระการเรียนรู้

มุมห่างของดาวเคราะห์ คือ มุมระหว่างเส้นตรงที่เช่ือมระหว่างโลกกับดาวเคราะห์กับเส้นตรง

ที่เชื่อมระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ เมื่อวัดบนเส้นสุริยวิถี โดยดาวเคราะห์อาจอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์
ไปทางทิศตะวันออก หรือทางทิศตะวันตก ซึ่งมีการเรียกชื่อตามตําแหน่งของดาวเคราะห์ในวงโคจร

ขนาดของมมุ ห่างและทิศทางของมมุ ห่าง

ดาวเคราะห์ที่มีมุมห่างต่างกันจะมีตําแหน่งปรากฏบนท้องฟ้าแตกต่างกัน โดยตําแหน่ง
ปรากฏของดาวเคราะห์วงในจะอยู่ใกล้ขอบฟ้าในช่วงเวลาใกล้รุ่งหรือเวลาหัวค่ํา ส่วนตําแหน่งปรากฏ

141

ของดาวเคราะห์วงนอกจะสามารถเห็นได้ในช่วงเวลาอ่ืน ๆ นอกจากนี้ มุมห่างยังสามารถนํามาอธิบาย
ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ เช่น ดาวเคียงเดือน ดาวเคราะห์ชุมนุม ดาวเคราะห์ ผ่านหน้าดวง
อาทิตย์
5. สมรรถนะสาํ คัญของผู้เรยี น

1. ความสามารถในการสอ่ื สาร
2. ความสามารถในการคิด
3. ความสามารถในการใช้ทกั ษะชีวติ
6. คณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์
1. มีวนิ ัย
2. ใฝเ่ รียนรู้
3. มงุ่ ม่ันในการทํางาน
7. การจดั กิจกรรมกระบวนการเรยี นรู้ ( 3 ชั่วโมง )
ใช้วธิ กี ารสอนแบบ 5E
ขัน้ ที่ 1 ขัน้ สรา้ งความสนใจ (Engagement)
1. ครูให้ให้นักเรียนรวมกลุ่ม ๆ ละ 3 คน ศึกษาค้นคว้าเก่ียวกับมุมห่างและคาบการโคจรของ
ดาวเคราะห์ จากหนังสือเรียน และแหล่งเรียนรู้อื่น ๆ เช่น วารสารเกี่ยวกับดาราศาสตร์ เว็บไซต์ของ
องคก์ ารนาซา โดยครชู ว่ ยเชื่อมโยงความรู้ใหม่จากความรเู้ ดมิ ทไ่ี ด้เรยี นร้มู าแลว้
ขั้นท่ี 2 ขั้นสาํ รวจและค้นหา (Exploration)
1. ครูให้ให้นักเรียนรวมกลุ่ม ๆ ละ 3 คน ศึกษาค้นคว้าเก่ียวกับมุมห่างและคาบการโคจรของ
ดาวเคราะห์ จากหนังสือเรียน และแหล่งเรียนรู้อื่น ๆ เช่น วารสารเกี่ยวกับดาราศาสตร์ เว็บไซต์ของ
องคก์ ารนาซา โดยครชู ว่ ยเชื่อมโยงความรูใ้ หมจ่ ากความรเู้ ดิมทไี่ ดเ้ รียนรมู้ าแลว้
2. จากนั้นทํากิจกรรมโดยให้ นักเรียนแต่ละคนยืนแทนตําแหน่งดวงอาทิตย์ โลก และดาว
เคราะห์ในตําแหน่งร่วมทิศแนววงในร่วมทิศแนววงนอก ต้ังฉาก ตรงข้าม ห่างไปทางตะวันออกมาก
ทีส่ ุด หา่ งไปทางตะวันตกมากทีส่ ดุ โดยใชว้ ธิ ีการประมาณมมุ หา่ ง
3. นกั เรยี นและครูรว่ มกันสรุปผลทไี่ ด้จากการทํากิจกรรม
ขั้นท่ี 3 ขั้นอธบิ ายและลงขอ้ สรปุ (Explanation)
1. ครูแสดงภาพหรือนําภาพในหนังสือเรียนเก่ียวกับมุมห่างและคาบการโคจรของดาวเคราะห์
แลว้ อธิบายใหน้ กั เรยี นเขา้ ใจ ดงั นี้

142

 มุมห่าง (elongation) คือ มุมระหว่างเส้นตรงที่เช่ือมโลกกับดวงอาทิตย์ กับเส้นตรงท่ีเชื่อมโลกกับ

ดาวเคราะห์

ตําแหนง่ ดาวเคราะห์ มุมหา่ ง รายละเอยี ดตําแหนง่

ร่วมทิศ (conjunction) 0° อยู่แนวเดยี วกบั โลกและดวงอาทติ ย์

ร่วมทิศแนววงนอก 0° อยูต่ รงขา้ มกบั โลก หรอื ด้านหลัง
(superior conjunction) ดวงอาทิตย์เม่อื สงั เกตจากโลก

ร่วมทศิ แนววงใน อยรู่ ะหวา่ งโลกกับดวงอาทิตย์ หรือ

(inferior conjunction) 0° ด้านหน้าดวงอาทติ ย์เมื่อสงั เกตจาก

โลก

ตงั้ ฉาก (quadrature) 90° อยู่แนวเดียวกับโลก ซึ่งทํามุมต้ังฉาก
กับดวงอาทิตย์

ตรงข้าม (opposition) 180° อยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์เม่ือมองจาก
โลก

 คาบ (period) คอื ระยะเวลาที่ดาวเคราะหโ์ คจรรอบดวงอาทิตย์ครบ 1 รอบ
- คาบดาราคติ (sidereal period) ระยะเวลาท่ีดาวเคราะห์ใช้ในการโคจรกลับมายังตําแหน่งเดิม

ในวงโคจรรอบดวงอาทิตย์ หรือที่เรียกว่า “หนึ่งปีของดาวเคราะห”์ เช่น คาบดาราคติของดาวอังคาร
เท่ากบั 687 วัน หมายความว่า หน่ึงปีของดาวองั คารใชเ้ วลา 687 วัน

- คาบซินอดิก (synodic period) ระยะเวลาที่ดาวเคราะห์ใช้ในการโคจรกลับมายังมุมห่างเดิม
ระหว่างดวงอาทิตย์กับโลกอีกครั้ง เช่น ระยะเวลาระหว่างการเห็นดาวอังคารอยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์
ครง้ั แรก จนกลับมาอยตู่ รงตาํ แหน่งเดมิ อกี ครั้งหน่งึ เทา่ กับ 780 วัน
 โดยท่ัวไปจะไม่สามารถวัดคาบดาราคติได้โดยตรง แต่สามารถใช้คาบดาราคติของโลก (1 ปี = 365

วัน) และคาบซินอดิกของดาวเคราะห์ที่สังเกตจากโลก เพื่อหาคาบดาราคติที่แท้จริงของดาว
เคราะหด์ วงนนั้ ได้
2. ครูให้นักเรียนแต่ละคนศึกษาสมการที่ใช้ในการคํานวณเพ่ือหาคาบดาราคติตามรายละเอียด
ในหนังสือเรียน และศึกษาตัวอยา่ งท่ี 5.1 เพ่ือใหน้ ักเรยี นเกิดความเขา้ ใจมากย่ิงข้ึน

3. ครูให้นักเรียนทุกคนทําใบงาน เรื่อง มุมห่างและคาบการโคจรของดาวเคราะห์ พร้อมทั้ง
สังเกตคําตอบของนักเรียน เพ่ือประเมินพฤติกรรมนักเรียนเป็นรายบุคคล พร้อมให้คําแนะนําเพ่ิมเติม

4. ครูสุ่มนักเรียนออกมาเฉลยใบงาน เร่ือง มุมห่างและคาบการโคจรของดาวเคราะห์ โดยครูให้
นกั เรียนร่วมกันพิจารณาว่าคําตอบใดถูกตอ้ ง จากน้ันครูเฉลยคาํ ตอบที่ถกู ต้องใหน้ กั เรยี น

143

ข้ันที่ 4 ขนั้ ขยายความรู้ (Elaboration)
1. ครูให้นักเรียนแต่ละคนพิจารณาว่าในหัวข้อที่เรียนมา และในการปฏิบัติกิจกรรมมีจุดใดท่ียัง

เข้าใจไม่ชัดเจนหรือยังมีข้อสงสัย ถ้ามีครูช่วยอธิบายเพ่ิมเติม และทดสอบความเข้าใจของนักเรียนโดย
การใหต้ อบคําถาม

2. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนสอบถามเนื้อหาท่ีได้ศึกษาผ่านมาแล้วว่ามีส่วนไหนท่ียังไม่เข้าใจ
แล้วให้ความรู้เพ่ิมเติมในส่วนนั้น โดยที่ครูอาจจะใช้ PowerPoint เรื่อง มุมห่างและคาบการโคจรของ
ดาวเคราะห์ มาช่วยในการอธบิ าย
ขน้ั ที่ 5 ขน้ั ประเมิน (Evaluation)

1. ประเมินความรู้เก่ียวกับเร่ือง มุมห่างและคาบการโคจรของดาวเคราะห์ โดยสังเกต
พฤตกิ รรมการตอบคาํ ถาม การทาํ แบบฝึกหัด ใบงาน และการสรุปสาระสําคัญ

2. ประเมินทักษะและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์จากโดยสังเกตพฤติกรรมการทํางานกลุ่ม
การปฏิบัตกิ จิ กรรมคาบดาราคติและคาบซินอดกิ และการนําความรู้ที่ได้ไปใชป้ ระโยชน์

3. ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์โดยสังเกตพฤติกรรมจากการสังเกตพฤติกรรมการปฏิบัติ
กิจกรรม การอภปิ ราย และการทําแบบฝกึ หัด
8. วัสดุอปุ กรณ์ ส่ือการเรยี นการสอน และแหลง่ การเรียนรู้

1. หนังสือเรียนรายวิชาเพ่ิมเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ
ม.6 เลม่ 2

2. ใบงานท่ี 1 เร่ือง คาบดาราคตแิ ละคาบซินอดกิ
3. PowerPoint เรอ่ื ง คาบดาราคติและคาบซนิ อดิก

9. วธิ กี ารวดั และการประเมินผล การวดั ผล
จุดประสงคก์ ารเรียนรู้
วิธีการวัด เครอ่ื งมือวัด การประเมนิ ผล
- ผา่ น 80%
1. อ ธิ บ า ย สื บ ค้ น แ ล ะ ตรวจ ใบงานและ ใบงานและคาํ ถาม
อภิปรายเก่ียวกับมุมห่างและ ถามคาํ ถาม - ผา่ น 80%
คาบการโคจรของดาวเคราะห์ ใบกิจกรรมและ
ได้ (K) ตรวจกจิ กรรมและ แบบทดสอบ - ผ่าน 80%
แบบทดสอบ
2. ปฏิบัติกิจกรรมคาบดารา
คติและคาบซินอดิกได้อย่าง
ถูกตอ้ ง (P)

3. ซื่อสัตย์ สุจริต ใฝ่เรียนรู้ สงั เกตพฤตกิ รรม สงั เกตพฤติกรรม
และมุง่ มัน่ ในการทํางาน (A) และการทาํ งาน

144

10. บนั ทกึ ผลหลังกระบวนการจัดการเรียนรู้

1. ผลการจัดการเรียนการสอน

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

2. ปัญหาและอปุ สรรค

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

3. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางการแก้ไข

..........................................................................................................................................…………………
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื .................................…….
(นางสาวเบญจมาศ ศรีอาสนา)

ครผู ู้สอน

…......…/..........…/.............

ความคิดเห็นและขอ้ เสนอแนะของครพู เ่ี ล้ียง
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

ลงชือ่ ………………………………… ลงชือ่ ……………………..……………….
(……………………………………….…………) (นายถาวร ศรีบญุ เรอื ง)
ครูพ่ีเลี้ยง
………/………/………. ………/………/……….

145

ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของหวั หน้ากลมุ่ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ชือ่ …………………………………

ลงชื่อ……………………..……………………

(นางลรี าภรณ์ ชยั ครี ี)

………/………/………. หัวหน้ากลุม่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

………/………/……….

ความคิดเห็นของผ้บู ริหารสถานศกึ ษาหรอื ผ้ทู ่ไี ด้รบั มอบหมาย

................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ลงชื่อ...............................................
(……………………………………..……….)
ตําแหน่ง…………………………………………

….……../…………./………….