การต่อระบบเสียงในงานPA

เอกสารประกอบการสอนวชิ าเทคโนโลยีเครอ่ื งเสยี ง
(Audio Technology)
รหัสวิชา MS00221

อัครพล สีหนาท

สาขาวิชาดนตรี คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์
มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏอุดรธานี
2557



ก

คำนำ

เอกสารประกอบการสอนรายวิชา เทคโนโลยีเคร่ืองเสียง (MS00221) จัดทาข้ึนเพ่ือใช้
สาหรบั ประกอบการเรียนการสอนในหลักสูตรศิลปบัณฑิต สาขาวิชาดนตรี คณะมนุษยศาสตร์และ
สังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏอดุ รธานี ซง่ึ ประกอบด้วยเน้อื หาสาระในการจัดระบเสียง พี.เอ. ที่
ใช้ในการแสดงดนตรี คอนเสริ ์ตและกิจกรรมต่างๆ หนา้ ท่ี ความหมาย ฟังกช์ นั่ การทางานของอุปกรณ์
เครอ่ื งมือตลอดจนเทคนคิ ตา่ ง ๆ และการติดตง้ั การเชือ่ มตอ่ ระบบเสียงขนาดย่อมจนถงึ ขนาดใหญ่ ใน
การเรียบเรียงเอกสารประกอบการสอนฉบับนี้ ผู้เขียนได้ศึกษาค้นคว้า ข้อมูล ความรู้ จากเจ้าของ
เอกสารและตาราต่าง ๆ ดังที่ปรากฏในเอกสารอ้างอิง โดยหวังเป็นอย่างย่ิงว่าจะเป็นประโยชน์ต่อ
การศึกษาในหลกั สตู รและผูส้ นใจ

ผู้เขยี นขอขอบคุณเจ้าของเอกสาร หนังสือ ตารา ทกุ ฉบบั และผทู้ ี่ได้รวบรวมข้อมลู ทส่ี าคัญ
ตา่ งๆ ท่ีผจู้ ัดไดน้ าความรมู้ าบรรจไุ วใ้ นเอกสารประกอบการสอนเล่มนี้ ไว้ ณ โอกาสนี้

อัครพล สหี นาท
มกราคม 2557

ข

ค

สารบัญ

หน้า
คำนำ ............................................................................................................................. ............... ก
สำรบญั ........................................................................................................................................ ค - ฉ
สำรบญั ภำพ ................................................................................................................................ ช - ฏ
แผนบรหิ ำรกำรสอนประจำวิชำเทคโนโลยเี ครื่องเสยี ง ............................................................... ฐ – ณ
แผนบรหิ ำรกำรสอนประจำบทท่ี 1 .............................................................................................. 1
บทที่ 1 เสยี งและคณุ ลกั ษณะของเสยี ง ....................................................................................... 3

เสียง ............................................................................................................................ 3
คุณลกั ษณะของเสียง ................................................................................................... 3
กำรเคลอื่ นท่ขี องเสียง ................................................................................................... 6
กำรสะท้อนของเสียง ................................................................................................... 7
เฟส ............................................................................................................................... 8
บทสรุป ......................................................................................................................... 11
คำถำมทำ้ ยบท .............................................................................................................. 13
เอกสำรอำ้ งอิง ............................................................................................................. 15
แผนบรหิ ำรกำรสอนประจำบทที่ 2 ............................................................................................... 17
บทท่ี 2 ควำมรูเ้ บื้องตน้ เกี่ยวกบั ระบบเสียง ................................................................................. 19
ระบบเสยี งภำยในบำ้ น .................................................................................................. 19
ระบบเสียงสำธำรณะหรือระบบเสียง พี.เอ. ................................................................. 26
ขอ้ ควรร้เู บ้ืองตน้ เก่ียวกบั ระบบเสียง พี.เอ. .................................................................. 27
บทสรปุ ......................................................................................................................... 34
คำถำมทำ้ ยบท .............................................................................................................. 35
เอกสำรอำ้ งองิ ............................................................................................................. 37
แผนบริหำรกำรสอนประจำบทท่ี 3 ............................................................................................ 39
บทที่ 3 ระบบไฟฟ้ำ คอนเน็คเตอรแ์ ละสำยสัญญำณ ................................................................. 41
ระบบไฟฟ้ำ ................................................................................................................. 41
ชนิดของคอนเน็คเตอร์และสำยสัญญำณ ..................................................................... 45
กำรเช่ือมต่อสำยสญั ญำณ ............................................................................................ 50
อมิ พแี ดนซ์ ................................................................................................................... 52
บทสรุป ......................................................................................................................... 53

ง

สารบัญ(ตอ่ )

หน้า
คำถำมท้ำยบท ............................................................................................................. 55
เอกสำรอ้ำงอิง ............................................................................................................. 57
แผนบรหิ ำรกำรสอนประจำบทท่ี 4 ............................................................................................... 59
บทท่ี 4 ไมโครโฟน ...................................................................................................................... 61
ชนดิ ของไมโครโฟน ...................................................................................................... 61
กำรตอบสนองควำมถข่ี องไมโครโฟน ............................................................................ 64
คณุ สมบตั ิทำงเอำท์พทุ ของไมโครโฟน ......................................................................... 66
ทิศทำงในกำรรบั สญั ญำณของไมโครโฟน ..................................................................... 68
บทสรปุ ......................................................................................................................... 73
คำถำมท้ำยบท .............................................................................................................. 75
เอกสำรอำ้ งองิ ............................................................................................................... 77
แผนบริหำรกำรสอนประจำบทที่ 5 ............................................................................................... 79
บทที่ 5 เทคนิคกำรจัดวำงไมโครโฟนและกำรเชื่อมต่อสญั ญำณจำกเครือ่ งดนตรไี ฟฟ้ำ ............... 81
เทคนิคกำรจัดวำงไมโครโฟนแบบเสตอรโิ อ .................................................................. 81
เทคนคิ กำรจัดวำงไมโครโฟนสำหรับกลองชดุ ............................................................... 86
ดีไอบ็อกซ์ ..................................................................................................................... 90
กำรเชอ่ื มต่อสัญญำณจำกเครื่องดนตรีไฟฟำ้ ................................................................. 92
บทสรปุ ......................................................................................................................... 97
คำถำมทำ้ ยบท .............................................................................................................. 99
เอกสำรอำ้ งองิ .............................................................................................................. 101
แผนบรหิ ำรกำรสอนประจำบทที่ 6 ............................................................................................... 103
บทที่ 6 ลำโพง ครอสโอเวอรเ์ นต็ เวริ ค์ และเพำเวอรแ์ อมปลิไฟเออร์ ............................................. 105
หลกั กำรทำงำนของลำโพง ............................................................................................ 105
คณุ สมบตั ิของลำโพง ..................................................................................................... 106
ตู้ลำโพง ........................................................................................................................ 111
ครอสโอเวอร์เน็ตเวิร์ค .................................................................................................. 113
เพำเวอรแ์ อมปลิไฟเออร์ ............................................................................................... 116
บทสรปุ ......................................................................................................................... 119
คำถำมทำ้ ยบท .............................................................................................................. 121

จ

สารบญั (ตอ่ )

หน้า
เอกสำรอ้ำงอิง ............................................................................................................. 123
แผนบริหำรกำรสอนประจำบทที่ 7 ............................................................................................... 125
บทท่ี 7 มิกเซอร์คอนโซล ............................................................................................................. 127
หนำ้ ท่ขี องมกิ เซอร์ ........................................................................................................ 127
กำรจำแนกประเภทของมิกเซอร์ ................................................................................... 128
กำรทำงำนของมิกเซอร์ ................................................................................................ 129
กำรปรบั แตง่ ทริม/เกน, แชนแนลเฟดเดอร์ และมำสเตอร์เฟดเดอร์ ............................ 137
พำรำเมตริกอีควอไลเซอร์ ............................................................................................. 138
บทสรปุ ......................................................................................................................... 141
คำถำมทำ้ ยบท .............................................................................................................. 143
เอกสำรอ้ำงองิ .............................................................................................................. 145
แผนบรหิ ำรกำรสอนประจำบทท่ี 8 ............................................................................................... 147
บทที่ 8 กรำฟฟิคอีควอไลเซอรแ์ ละซิกแนลโปรเซสเซอร์ ............................................................. 149
กรำฟฟคิ อีควอไลเซอร์ .................................................................................................. 149
วัตถุประสงค์ของกำรใช้กรำฟฟคิ อีควอไลเซอร์ ............................................................. 149
ฟังก์ชัน่ กำรทำงำนของกรำฟฟิคอคี วอไลเซอร์ .............................................................. 150
ซิกแนลโปรเซสเซอร์ ..................................................................................................... 151
ไดนำมิคโปรเซสเซอร์ .................................................................................................... 151
เอฟเฟกตโ์ ปรเซสเซอร์ .................................................................................................. 156
บทสรปุ ......................................................................................................................... 160
คำถำมทำ้ ยบท .............................................................................................................. 161
เอกสำรอำ้ งอิง .............................................................................................................. 163
แผนบริหำรกำรสอนประจำบทที่ 9 ............................................................................................... 165
บทที่ 9 มอนิเตอร์และกำรเชือ่ มต่อระบบเสียง พี.เอ. .................................................................... 167
มอนเิ ตอร์ ...................................................................................................................... 167
มอนเิ ตอรใ์ นระบบเสยี ง พี.เอ. ขนำดยอ่ ม ..................................................................... 170
มอนิเตอร์ในระบบเสียง พี.เอ. ขนำดกลำง - ขนำดใหญ่ ............................................... 171
ไซด์ฟิลลม์ อนิเตอร์ ........................................................................................................ 172
กำรเชื่อมต่อระบบเสยี ง พี.เอ. ....................................................................................... 174

ฉ

สารบัญ(ตอ่ )

หน้า
บทสรุป ......................................................................................................................... 178
คำถำมทำ้ ยบท .............................................................................................................. 179
เอกสำรอำ้ งอิง .............................................................................................................. 181
เอกสำรอ้ำงอิง .............................................................................................................. 183

ช

สารบญั ภาพ

หน้า
ภาพท่ี 1.1 แสดงคล่นื รปู ไซนค์ วามถีส่ งู และความถ่ตี ่า ................................................................... 4
ภาพที่ 1.2 แสดงแอมปลจิ ูดของรปู คลืน่ ......................................................................................... 4
ภาพท่ี 1.3 แสดงฮาร์โมนคิ สข์ องเสยี ง ............................................................................................ 5
ภาพที่ 1.4 การเคล่อื นท่ีของเสยี งในอากาศ .................................................................................... 6
ภาพท่ี 1.5 แสดงการเคล่อื นที่ของเสยี งเปรยี บเทียบกบั การเคลอ่ื นที่ของสปรงิ ............................ 6
ภาพท่ี 1.6 แสดงการสะทอ้ นของเสยี งบนวสั ดผุ วิ เรียบและผิวขรุขระ ........................................... 7
ภาพที่ 1.7 แสดงการสะทอ้ นของเสียงกบั สง่ิ กดี ขวาง .................................................................... 7
ภาพที่ 1.8 แสดงลกั ษณะการเกิดเสยี งสะทอ้ น ............................................................................... 8
ภาพที่ 1.9 แสดงองศาของคล่นื เสยี ง ............................................................................................... 8
ภาพที่ 1.10 การอินเฟสและการชิฟเฟส ......................................................................................... 9
ภาพท่ี 1.11 ลกั ษณะสัญญาณท่เี อาทอ์ อฟเฟส ................................................................................ 9
ภาพท่ี 1.12 ลักษณะการเกิดของคลน่ื เสยี ง ................................................................................... 10
ภาพที่ 2.1 เครอื่ งเล่น ดี.ว.ี ดี .......................................................................................................... 19
ภาพที่ 2.2 บลอ็ กไดอะแกรมของ โทน คอนโทรล หรอื ปรีโทน ..................................................... 20
ภาพท่ี 2.3 โทน คอนโทรล หรอื ปรโี ทน ........................................................................................ 20
ภาพที่ 2.4 กราฟฟิกอีควอไลเซอร์ ................................................................................................ 21
ภาพที่ 2.5 การต่อกราฟฟิกอีควอไลเซอร์กบั โทน คอนโทรล หรอื ปรีโทน ................................. 22
ภาพที่ 2.6 การต่อกราฟฟิกอีควอไลเซอรเ์ ข้ากบั เคร่ืองเสยี งภายในบ้านแบบรวมชุด ................... 22
ภาพท่ี 2.7 ตัวอย่างการตอบสนองความถี่ของกราฟฟกิ อีควอไลเซอร์ .......................................... 23
ภาพท่ี 2.8 เพาเวอร์แอมปลิไฟเออร์ ............................................................................................. 23
ภาพท่ี 2.9 ตู้ลา่ โพง ....................................................................................................................... 26
ภาพที่ 2.10 ตารางแยกช่วงความถ่เี สียงกับเครือ่ งดนตรี .............................................................. 28
ภาพท่ี 2.11 ตารางแสดงความถีท่ เ่ี กิดจากเสยี งเปียโนและเครื่องดนตรี ....................................... 28
ภาพท่ี 2.12 ระบบเสยี งแบบโมโน ................................................................................................ 30
ภาพท่ี 2.13 ระบบเสยี งแบบเสตอริโอ .......................................................................................... 30
ภาพที่ 2.14 จุดสัญญาณขาเข้า หรืออนิ พทุ ของระบบเสียง .......................................................... 31
ภาพท่ี 2.15 แสดงระดับแรงดันไฟฟ้าของสญั ญาณขาเขา้ และขาออก ......................................... 32

ของเคร่ืองดนตรีและอุปกรณ์เครื่องเสยี ง
ภาพท่ี 2.16 แสดงการเกดิ การหอนหรอื ฟดี แบค็ ในระบบเสียง พี.เอ. ............................................ 33

ซ

สารบัญภาพ(ตอ่ )

หน้า
ภาพที่ 3.1 ปลกั๊ และสายไฟส่าเรจ็ รูป ........................................................................................... 42
ภาพที่ 3.2 ลกั ษณะทวั่ ไปของปลก๊ั และสายไฟส่าเร็จรปู ท่ีมจี ่าหน่ายในทอ้ งตลาด ........................ 43
ภาพที่ 3.3 แสดงการตรวจสอบขั้วปล๊กั ไฟ และท่าเคร่ืองหมาย .................................................... 43
ภาพที่ 3.4 แสดงล่าดบั การเชอ่ื มต่ออุปกรณใ์ นระบบเสยี ง พี.เอ. .................................................. 44
ภาพที่ 3.5 คอนเนค็ เตอร์แบบเอ็กซ์แอลอาร์ตัวผู้และตัวเมีย ......................................................... 45
ภาพที่ 3.6 คอนเนค็ เตอรแ์ บบ 1/4 ทเี อสโฟน ............................................................................... 46
ภาพที่ 3.7 คอนเนค็ เตอร์แบบ 1/4 ทอี าร์เอสโฟน ........................................................................ 46
ภาพท่ี 3.8 คอนเนค็ เตอร์แบบอารซ์ เี อ .......................................................................................... 47
ภาพท่ี 3.9 ลกั ษณะภายในของสายสญั ญาณที่ใช้ในระบบเสียง พี.เอ. ........................................... 47
ภาพที่ 3.10 ลกั ษณะภายในของสายมัลติเคเบ้ลิ หรือมลั ติคอร์ ....................................................... 48
ภาพที่ 3.11 สายมลั ตเิ คเบ้ลิ หรอื มลั ติคอร์ ..................................................................................... 49
ภาพที่ 3.12 สปลติ เตอร์บ็อกซ์ ....................................................................................................... 49
ภาพท่ี 3.13 การต่อคอนเน็คเตอรแ์ บบเอ็กซ์แอลอารต์ ัวเมยี กบั เอก็ แอลอาร์ตวั ผู้ ......................... 50
ภาพที่ 3.14 การตอ่ คอนเน็คเตอรแ์ บบเอก็ ซแอลอาร์กับ 1/4 ทีอาร์เอสโฟน ................................ 50
ภาพที่ 3.15 การต่อคอนเน็คเตอรแ์ บบเอก็ แอลอาร์กบั 1/4 ทีเอสโฟน ......................................... 51
ภาพที่ 3.16 การต่อคอนเน็คเตอรแ์ บบ 1/4 TS ทีเอสโฟนกับ 1/4 ทีเอสโฟน .............................. 51
ภาพท่ี 3.17 การต่อสายอนิ เสิร์ท ................................................................................................... 52
ภาพท่ี 4.1 สว่ นประกอบของไดนามิคไมโครโฟน ........................................................................... 62
ภาพท่ี 4.2 การท่างานของไดนามคิ ไมโครโฟน ............................................................................... 62
ภาพที่ 4.3 คอนเดนเซอรไ์ มโครโฟนและชอ็ คเมาท์ ....................................................................... 63
ภาพที่ 4.4 หลกั การท่างานของคอนเดนเซอร์ไมโครโฟน .............................................................. 64
ภาพที่ 4.5 ไมโครโฟนยีห่ ้อชวั ร์ รุน่ เบต้า 91 ................................................................................ 64
ภาพท่ี 4.6 ไมโครโฟนยหี่ ้อ เอเคจี รนุ่ ดี-112 ................................................................................ 65
ภาพที่ 4.7 กราฟแสดงการตอบสนองความถี่ของไมโครโฟน ชัวร์ รนุ เบต้า 52 .......................... 65
ภาพท่ี 4.8 กราฟแสดงการตอบสนองความถ่ขี องไมโครโฟนยี่ห้อ ชวั ร์ รุน่ เอสเอม็ 58 ................ 66
ภาพท่ี 4.9 ลกั ษณะการรับสัญญาณของไมโครโฟนแบบรับสัญญาณรอบทิศทาง .......................... 68
ภาพท่ี 4.10 สญั ลกั ษณ์การรับสัญญาณเสียงแบบรบั สญั ญาณรอบทิศทาง ................................... 69

บนไมโครโฟน เอเคจี รุน่ ซีเค 32
ภาพที่ 4.11 ลกั ษณะการรบั สัญญาณของไมโครโฟนแบบคารด์ อิ อด ............................................. 69

ฌ

สารบัญภาพ(ตอ่ )

หน้า
ภาพที่ 4.12 สัญลกั ษณก์ ารรับสัญญาณเสียงแบบคารด์ ิออด ......................................................... 70

บนไมโครโฟนเอเคจี รุน่ ซเี ค 31
ภาพที่ 4.13 ลักษณะการรับสัญญาณของไมโครโฟนแบบไฮเปอร์คาร์ดิออด ................................. 70
ภาพท่ี 4.14 สัญลักษณ์การรับสัญญาณเสยี งแบบไฮเปอร์คาร์ดอิ อด ............................................. 71

บนไมโครโฟน เอเคจี ร่นุ ซีเค 33
ภาพท่ี 4.15 ลกั ษณะการรบั สัญญาณของไมโครโฟนแบบรบั สัญญาณสองทาง ............................. 72
ภาพที่ 4.16 สัญลักษณ์การรับสัญญาณเสยี งแบบรบั สญั ญาณสองทาง .......................................... 72
ภาพที่ 5.1 เทคนิคการจัดวางไมโครโฟนแบบเอ็กซ์วาย ................................................................. 82
ภาพที่ 5.2 การจดั วางไมโครโฟนแบบเอ็กซว์ าย ........................................................................... 83
ภาพที่ 5.3 การจดั วางไมโครโฟนแบบสเปชแพร์ ........................................................................... 83
ภาพที่ 5.4 การจัดวางไมโครโฟนแบบเสปชแพร์และฉากกั้น ........................................................ 84
ภาพที่ 5.5 การจัดวางไมโครโฟนแบบบลัมเล่ียน .......................................................................... 84
ภาพที่ 5.6 การจัดวางไมโครโฟนแบ เอ็มเอส ................................................................................ 85
ภาพท่ี 5.7 การจัดวางไมโครโฟนแบบโออารท์ เี อฟ ....................................................................... 85
ภาพท่ี 5.8 ขาจับไมโครโฟนส่าหรับกลองชุด ................................................................................ 86
ภาพท่ี 5.9 การจัดวางไมโครโฟนสา่ หรับเบสดรัม ......................................................................... 87
ภาพท่ี 5.10 เฟสของเสยี งกลองสแนร์ .......................................................................................... 87
ภาพที่ 5.11 การจัดวางไมโครโฟนสา่ หรบั กลองทอม .................................................................... 88
ภาพที่ 5.12 การจัดวางไมโครโฟนสา่ หรับ ไฮ – แฮท ................................................................... 89
ภาพท่ี 5.13 การจดั วางไมโครโฟนโอเวอร์เฮดเพื่อรับเสยี งกลองชดุ ทง้ั หมด .................................. 89
ภาพที่ 5.13 การจัดวางไมโครโฟนโอเวอร์เฮดเพ่ือรับเสียงฉาบ ..................................................... 90
ภาพที่ 5.14 ดไี อบ็อกซ์ ................................................................................................................. 91
ภาพที่ 5.15 ดไี อบ็อกซ์ ด้านหนา้ - ดา้ นหลัง - ดา้ นบน ................................................................ 91
ภาพท่ี 5.16 การเชื่อมต่อสัญญาณโดยตรง .................................................................................... 93
ภาพที่ 5.17 การเช่ือมต่อสญั ญาณโดยตรงผา่ นดีไอบ็อกซ์ ............................................................ 93
ภาพที่ 5.18 การเช่ือมต่อสัญญาณจากไลน์เอาท์ .......................................................................... 94
ภาพท่ี 5.19 การเชื่อมต่อสญั ญาณจากสปีคเกอรเ์ อาท์ .................................................................. 94
ภาพท่ี 5.20 แสดงต่าแหน่งการจัดวางไมโครโฟนเพอื่ รับสัญญาญเสยี งจากตลู้ ่าโพง ..................... 95
ภาพที่ 5.21 แสดงตา่ แหนง่ การจัดวางไมโครโฟนเพ่ือรับสญั ญาญเสียงจากตูเ้ ลสลี่ ........................ 95

ญ

สารบญั ภาพ(ต่อ)

หน้า
ภาพที่ 5.22 แสดงการเชื่อมต่อแบบระบบรว่ มระหวา่ งดีไอบอ็ กและไมโครโฟน ........................... 96
ภาพท่ี 6.1 โครงสร้างของลา่ โพง ................................................................................................... 105
ภาพที่ 6.2 การต่อล่าโพงแบบอนกุ รม ........................................................................................... 108
ภาพที่ 6.3 การต่อลา่ โพงแบบขนาน ............................................................................................. 108
ภาพท่ี 6.4 การต่อล่าโพงแบบผสม ............................................................................................... 109
ภาพที่ 6.5 การวัดเซนซติ วิ ติ ้ีของลา่ โพง ........................................................................................ 110
ภาพที่ 6.6 กราฟแสดงการตอบสนองความถ่ขี องลา่ โพง ............................................................... 110
ภาพที่ 6.7 ตลู้ า่ โพงแบบฟลู เรนจ์ .................................................................................................. 111
ภาพท่ี 6.8 ตู้ล่าโพงแบบ 2 ทาง .................................................................................................... 112
ภาพท่ี 6.8 ตลู้ ่าโพงแบบ 3 ทาง .................................................................................................... 112
ภาพที่ 6.9 ตลู้ า่ โพงแบบ 4 ทาง .................................................................................................... 113
ภาพที่ 6.10 พาสซีพครอสโอเวอรเ์ น็ตเวริ ค์ ................................................................................... 114
ภาพที่ 6.11 แอ็คทีฟครอสโอเวอรเ์ น็ตเวิรค์ .................................................................................. 115
ภาพที่ 6.12 การเช่ือมต่อสญั ญาณในโหมดเสตอริโอของเพาเวอรแ์ อมปลไิ ฟเออร์ ........................ 117
ภาพท่ี 6.13 การเชื่อมต่อสัญญาณในโหมดขนาน (Parallel)ของเพาเวอร์แอมปลิไฟเออร์ ............ 118
ภาพท่ี 6.14 การเช่ือมต่อสัญญาณในโหมดบรดิ จ์ของเพาเวอร์แอมปลิไฟเออร์ .............................. 118
ภาพที่ 7.1 อะนาล็อกมิกเซอร์ ........................................................................................................ 128
ภาพที่ 7.2 ดจิ ิตอลมิกเซอร์ ............................................................................................................ 129
ภาพที่ 7.3 ตวั อย่างภาครบั สัญญาณขาเข้าของมกิ เซอร์ ................................................................. 132
ภาพที่ 7.4 ไดอะแกรมการทา่ งานของมกิ เซอร์ .............................................................................. 133
ภาพท่ี 7.5 ตวั อยา่ งช่องตอ่ สัญญาณขาออกของมกิ เซอร์ ............................................................... 135
ภาพท่ี 7.6 ตัวอย่างภาคส่งสัญญาณขาออกของมกิ เซอร์ .............................................................. 136
ภาพที่ 7.7 ปุ่มปรับพาราเมตริกอีควอไวเซอร์ ................................................................................ 138

และกราฟการตอบสนองความถ่ี
ภาพท่ี 8.1 สเป็คตรัมอะนาไลเซอรแ์ อฟพลเิ คชนั่ .......................................................................... 150
ภาพที่ 8.2 ตัวอย่าง 31 แบนด์กราฟฟิคอคี วอไลเซอร์ ................................................................... 150
ภาพท่ี 8.3 การท่างานของคอมเพรสเซอร์ ..................................................................................... 153
ภาพที่ 8.4 ฮารด์ นีและซอฟท์นขี องคอมเพรสเซอร์ ....................................................................... 153
ภาพที่ 8.5 การท่างานของลิมิเตอร์ ............................................................................................... 154

ฎ

สารบัญภาพ(ตอ่ )

หน้า
ภาพท่ี 8.6 การท่างารของเกท/เอ็กส์แพนเดอร์ ............................................................................. 155
ภาพท่ี 8.7 การเช่อื มต่อเอฟเฟกต์ .................................................................................................. 156
ภาพท่ี 8.8 ปมุ่ ปรบั ขนาดสญั ญาณเว็ท - ดราย ...............................................................................157
ภาพที่ 8.9 ตัวอยา่ ง ดเี ลย์ – แอค็ โค ...............................................................................................158
ภาพท่ี 8.10 ลกั ษณะการเกิดเสียงกอ้ งหรือรเี วิร์บ .......................................................................... 159
ภาพที่ 9.1 เวดจม์ อนิเตอร์ ............................................................................................................. 167
ภาพที่ 9.2 ไซด์ฟลิ ลม์ อนเิ ตอร์ ....................................................................................................... 168
ภาพที่ 9.3 มอนิเตอรส์ ว่ นบคุ คล .....................................................................................................168
ภาพที่ 9.4 เอยี ร์มอนเิ ตอร์ ..............................................................................................................169
ภาพท่ี 9.5 ทิศทางการรบั สัญญาณและการจัดวางไมโครโฟนกับมอนิเตอร์ .................................. 169
ภาพที่ 9.6 การเชอ่ื มต่อมอนิเตอร์ทางช่องอักซ์เซนด์ ..................................................................... 170
ภาพท่ี 9.7 การต่อมอนิเตอรจ์ ากมอนิเตอร์มกิ เซอร์ ....................................................................... 171
ภาพท่ี 9.8 การต่อไซดฟ์ ิลลม์ อนิเตอร์จากมิกเซอร์ ........................................................................ 172
ภาพที่ 9.9 การต่อไซด์ฟลิ ล์มอนิเตอรจ์ ากมอนิเตอร์มกิ เซอร์ ......................................................... 173
ภาพท่ี 9.10 ตัวอยา่ งการออกแบบการจดั วางมอนิเตอร์ ............................................................... 173
ภาพท่ี 9.11 การเชื่อมต่อระบบเสียง พี.เอ. แบบฟลู เรนจ์ ............................................................. 174
ภาพท่ี 9.12 การเชอื่ มต่อระบบเสยี ง พี.เอ. แบบสองทาง ............................................................ 175
ภาพท่ี 9.13 การเชือ่ มต่อระบบเสียง พี.เอ. แบบสามทาง ............................................................ 177

ฏ

ฐ

แผนบรหิ ารการสอนประจาวชิ าเทคโนโลยเี คร่ืองเสียง

รหัสวชิ า MS00221 จำนวนหน่วยกติ 3(2-2-5)
รายวิชา เทคโนโลยีเครือ่ งเสยี ง

(Audio Technology)

___________________________________________________________________________

คาอธบิ ายรายวชิ า
ศกึ ษำกำรทำงำนของเครื่องเสียงและอุปกรณ์ กำรเชื่อมต่อเขำ้ กบั ระบบ กำรจัดระบบ

เสียงที่เหมำะสมกับสถำนที่ กำรใชง้ ำนทง้ั ในระบบอนำลอก และระบบดิจิตอล

จุดประสงค์ทั่วไป
1. เพ่ือให้นักศึกษำเขำ้ ใจหลักกำรทำงำนของเคร่อื งเสยี งและอุปกรณ์ต่ำงๆ ที่เกยี่ วข้อง
2. สำมำรถเชอื่ มต่ออุปกรณเ์ ขำ้ กับกำรจัดระบบเสยี งในรูปแบบต่ำง ๆ
3. สำมำรถปฏิบตั ิกำรจดั ระบบเครอื่ งเสียงใหเ้ หมำะสมกับสถำนท่ี ทั้งในระบบอนำล็อค

และดิจติ อล

เนือ้ หา
บทที่ 1 เสียงและกำรกำเนิดของเสียง

ธรรมชำติของเสียง
คุณลักษณะของเสียง
กำรเคล่ือนท่ขี องเสยี ง

กำรสะทอ้ นของเสยี ง
เฟส
ลักษณะกำรเกิดของเสยี ง
บทที่ 2 ควำมรู้เบอ้ื งตน้ เกี่ยวกับระบบเสยี ง

ระบบเสียงภำยในบำ้ น
ระบบเสียงสำธำรณะหรือระบบเสียง พี.เอ.
ขอ้ ควรรเู้ บือ้ งตน้ เก่ียวกับระบบเสียง พี.เอ.

ฑ

บทท่ี 3 ระบบไฟฟ้ำ คอนเนค็ เตอรแ์ ละสำยสญั ญำณ
ระบบไฟฟ้ำ
ชนิดของคอนเนค็ เตอรแ์ ละสำยสัญญำณ
กำรเช่อื มต่อสำยสัญญำณ
อิมพีแดนซ์

บทที่ 4 ไมโครโฟน
ไมโครโฟน
ชนดิ ของไมโครโฟน
กำรตอบสนองควำมถ่ีของไมโครโฟน
คุณสมบัติเอำทพ์ ทุ ของไมโครโฟน
ทศิ ทำงในกำรรับสญั ญำณของไมโครโฟน

บทที่ 5 กำรจดั วำงไมโครโฟนและกำรเชอ่ื มต่อสญั ญำณจำกเครื่องดนตรีไฟฟำ้
เทคนคิ กำรจดั วำงไมโครโฟนแบบเสตอริโอ
เทคนิคกำรจดั วำงไมโครโฟนสำหรบั กลองชดุ
ดีไอบอ็ กซ์ (DI Box)
กำรเชือ่ มตอ่ สัญญำณจำกเคร่อื งดนตรีไฟฟ้ำ

บทท่ี 6 ลำโพง ครอสโอเวอรเ์ นต็ เวิร์คและเพำเวอรแ์ อมปลิไฟเออร์
หลักกำรทำงำนของลำโพง
คณุ สมบตั ขิ องลำโพง
ตู้ลำโพง
ครอสโอเวอร์เนต็ เวิรค์ (Crossover Network)
เพำเวอร์แอมปลไิ ฟเออร์ (Power Amplifier)

บทท่ี 7 มิกเซอรค์ อนโซล
หนำ้ ทข่ี องมกิ เซอร์
กำรจำแนกประเภทของมิกเซอร์
กำรทำงำนของมกิ เซอร์
กำรปรบั แตง่ ทริม/เกน, แชนแนลเฟดเดอร์ และมำสเตอร์เฟดเดอร์
พำรำเมตริกอคี วอไลเซอร์

ฒ

บทที่ 8 กรำฟฟิคอีควอไลเซอร์ เอฟเฟ็คและซิกแนลโปรเซสเซอร์
กรำฟฟคิ อีควอไลเซอร์
วัตถปุ ระสงค์ของกำรใช้กรฟฟคิ อคี วอไลเซอร์
ฟงั กช์ ั่นกำรทำงำนของกรำฟฟคิ อคี วอไลเซอร์
ซกิ แนลโปรเซสเซอร์
ไดนำมิคโปรเซสเซอร์
เอฟเฟกตโ์ ปรเซสเซอร์

บทท่ี 9 มอนิเตอร์และกำรเชอื่ มต่อระบบเสยี ง พี.เอ.
มอนิเตอร์
มอนเิ ตอร์ในระบบเสยี ง พี.เอ. ขนำดยอ่ ม
มอนิเตอร์ในระบบเสียง พี.เอ. ขนำดกลำง – ขนำดใหญ่
ไซด์ฟิลลม์ อนิเตอร์
กำรเช่ือมตอ่ ระบบเสยี ง พี.เอ.

วธิ กี ารสอนและกิจกรรม

1. กำรศึกษำจำกเอกสำรประกอบกำรสอนวิชำเทคโนโลยเี ครื่องเสยี ง
2. บรรยำยและอธบิ ำยประกอบ Power Point
3. กำรสำธิตและกำรปฏิบตั กิ ำร
4. แสดงควำมคิดเหน็ สรปุ ประเดน็ เน้ือหำสำระรว่ มกนั
5. สอบถำมควำมเข้ำใจในเน้ือหำของบทเรียน
6. ตอบคำถำมท้ำยบทเรยี น
7. กำรสอบปลำยภำคเรยี น

สื่อการเรยี นการสอน

1. Power Point สรปุ ประเด็นเนอ้ื หำวชิ ำเทคโนโลยีเครือ่ งเสยี ง
2. เอกสำรประกอบกำรสอนวิชำเทคโนโลยีเครอ่ื งเสียง
3. ชดุ อุปกรณ์ระบบเสยี ง พี.เอ.
4. ชุดอุปกรณ์สำหรบั มอนิเตอร์
5. สำยสญั ญำณ
6. ใบงำนคำถำมท้ำยบทเรยี น

ณ

การวัดผลและประเมนิ ผล

1. สงั เกตควำมสนใจและกำรต้ังใจเรยี น
2. สังเกตกำรมีส่วนร่วมในกำรปฏิบัติงำน กำรอภิปรำย กำรแสดงควำมคิดเห็น และกำร
ซกั ถำมของนกั ศึกษำ
3. ตรวจผลกำรจำกกำรตอบคำถำมท้ำยบทเรียน
4. กำรสอบปลำยภำคเรียน

แผนบรหิ ารการสอนประจาบทท่ี 1
เสียงและคุณลกั ษณะของเสยี ง

_______________________________________________________

เวลาเรยี น 4 ชัว่ โมง

จุดประสงค์

หลังจากศึกษาบทเรียนนี้แล้ว นักเรียนควรมีพฤตกิ รรมดังนี้
1. ทราบถงึ ธรรมชาตขิ องเสยี ง คุณลักษณะของเสยี ง และการเคลื่อนท่ขี องเสยี ง
2. ทราบถึงการสะทอ้ นของเสียง เฟสและลักษณะการเกดิ ของเสยี ง
3. สามารถตอบคาถามทา้ ยบทได้

เนื้อหา

1. ธรรมชาตขิ องเสียง
2. คณุ ลักษณะของเสียง
3. การเคลอ่ื นท่ีของเสยี ง
4. การสะท้อนของเสียง
5. เฟส
6. ลักษณะการเกิดของเสยี ง

วิธกี ารสอนและกิจกรรม

1. ปฐมนิเทศและอธบิ ายแนวทางการเรียนวชิ าเทคโนโลยีเครือ่ งเสียง (MS00221)
2. บรรยายและอธิบายประกอบ Power Point
3. แสดงความคิดเหน็ สรุปประเดน็ เน้ือหาสาระรว่ มกัน
4. สอบถามความเข้าใจในเนื้อหาของบทเรียน
5. ตอบคาถามทา้ ยบทเรยี น

2

ส่ือการเรียนการสอน

1. Power Point สรปุ ประเด็นเนอ้ื หาบทท่ี 1
2. เอกสารประกอบการสอนบทที่ 1
3. ใบงานคาถามท้ายบทเรยี น

การวดั ผลและประเมินผล

1. สังเกตความสนใจและการต้งั ใจเรียน
2. สังเกตการมีส่วนร่วมในการอภิปราย การแสดงความคิดเห็น และการซักถามของ
นักศกึ ษา
3. ตรวจผลการจากการตอบคาถามท้ายบทเรยี น

บทที่ 1
เสยี งและคุณลักษณะของเสยี ง

หู เป็นอวัยวะในการรบั เสียงของมนษุ ยท์ ี่มขี ีดความสามารถจากัด โดยหูของคนเราน้ันจะรับ
การบีบอัดของอากาศหรือสื่อกลาง จากต้นกาเนิดเสียงท่ีเกิดจากการส่ันสะเทือน ผ่านอวัยวะต่าง ๆ
ในหูแปลเป็นคล่ืนส่งไปยังสมองเกิดเป็นการได้ยิน เสียงที่เกิดข้ึนในธรรมชาติน้ันมีอยู่ด้วยกันมากมาย
ไม่ว่าจะเป็นเสียงนก เสียงสัตว์ต่าง ๆ เสียงพูด เสียงดนตรี ซ่ึงเสียงเหล่านี้ต่างก็มีแหล่งกาเนิดหรือ
วิธีการเกิดของเสียงที่แตกต่างกันจึงทาให้เราได้ยินเสียงที่แตกต่างกันไป แต่อย่างไรก็ดีเสียงล้วน
แล้วแตม่ อี งคป์ ระกอบและคณุ สมบตั ิที่เหมือนกนั (Gibson, 2011 : 39)

เสียง

เสียง เป็นคล่ืนกลที่ใช้อากาศเป็นพาหะ เกิดจากการสั่นสะเทือนของวัตถุ เม่ือวัตถุ
ส่ันสะเทือน ก็จะทาให้เกิดการอัดตัวและขยายตัวของคลื่นเสียง และถูกส่งผ่านตัวกลาง เช่น อากาศ
ไปยังหู เสียงสามารถเดินทางผ่านก๊าซ ของเหลว และของแข็งก็ได้ แต่ไม่สามารถเดินทางผ่าน
สุญญากาศ เชน่ ในอวกาศได้ เม่ือการส่ันสะเทือนนั้นมาถึงหูของเรา มันจะถูกแปลงเป็นพัลส์ประสาท
ซึ่งจะถูกส่งไปยังสมอง ทาให้เรารับรู้และจาแนกเสียงต่าง ๆ ได้ โดยเสียงสามารถเดินทางผ่านอากาศ
ด้วยความเร็วประมาณ 1,123 ฟุตต่อวินาที ประมาณ 768 ไมล์ต่อช่ัวโมง หรือ 342 เมตรต่อวินาที
(Gibson, 2011 : 40)

คณุ ลกั ษณะของเสียง

คุณลักษณะเฉพาะของเสียง ได้แก่ ความถ่ี ความยาวช่วงคล่ืน แอมปลิจูด ฮาร์โมนิคและ
ความเร็วเสียงแต่ละเสียงมีความแตกต่างกัน เสียงสูง-เสียงต่า เสียงดัง-เสียงเบา ทั้งน้ีขึ้นอยู่กับ
แหล่งกาเนดิ เสียง และจานวนรอบตอ่ วนิ าทีของการส่ันสะเทือน (Gibson, 2011 : 40 - 49)

1. ความถ่ี (Frequency)
ความถี่ คือปริมาณที่บ่งบอกจานวนครั้งที่เหตุการณ์เกิดขึ้นต่อหน่วยเวลาหนึ่ง การวัด

ความถ่ีสามารถทาได้โดยกาหนดช่วงเวลาคงท่ีค่าหน่ึง นับจานวนครั้งท่ีเหตุการณ์เกิดข้ึน นาจานวน
คร้ังหารระยะเวลาในระบบหน่วย SI หน่วยวัดความถ่ีคือเฮิรตซ์ (Hertz) ซ่ึงมาจากช่ือของนักฟิสิกส์
ชาวเยอรมนั ช่อื Heinrich Rudolf Hertz เหตุการณ์ทม่ี ีความถ่หี น่ึงเฮริ ตซ์

ระดบั เสยี ง (Pitch) หมายถงึ เสียงสงู เสยี งตา่ สิ่งที่ทาใหเ้ สยี งแตล่ ะเสียงสูงต่าแตกต่างกันนั้น
ขึน้ อยกู่ บั ความเร็วในการส่ันสะเทือนของวัตถุ วัตถุที่สั่นเร็วเสียงจะสูงกว่าวัตถุที่สั่นช้า โดยจะมีหน่วย
วัดความถ่ีของการสั่นสะเทือนต่อวินาที เช่น 60 รอบต่อวินาที, 2,000 รอบต่อวินาที เป็นต้น และ

4
นอกจาก วตั ถุที่มคี วามถ่ีในการส่ันสะเทือนมากกว่า จะมีเสียงที่สูงกว่าแล้ว หากความถ่ีมากขึ้นเท่าตัว
ก็จะมีระดับเสยี งสงู ขน้ึ เทา่ กบั 1 ออกเตฟ (Octave) ภาษาไทยเรยี กว่า 1 ชว่ งค่แู ปด ซึ่งโดยปกติแล้วหู
คนเราจะได้ยนิ เสียงอยใู่ นยา่ นความถี่ตง้ั แต่ 20 Hz ถงึ 20,000 Hz

ภาพที่ 1.1 แสดงคลน่ื รปู ไซน์ความถส่ี ูงและความถ่ตี า่
ท่มี า : (เสียง(Sound), 2558 : 2)

2. แอมปลจิ ูด (Amplitude)
แอมปลิจูด หมายถึง ความสูงระหว่างยอดคล่ืนและท้องคล่ืนของคลื่นเสียง ที่แสดงถึง

ความเข้มของเสียง (Intensity) หรือความดังของเสียง (Loudness) ย่ิงแอมปลิจูดมีค่ามาก ความเข้ม
หรอื ความดังของเสยี งกย็ ิง่ เพม่ิ ขน้ึ

ภาพท่ี 1.2 แสดงแอมปลจิ ดู ของรูปคลื่น
ท่มี า : (Amplitude in Sound, 2013 : 2)

5
3. ฮาร์โมนคิ ส์ (Harmonics)

ฮาร์โมนิคส์ เป็นคล่ืนท่ีสอดแทรกอยู่ในคลื่นความถี่หลัก ซ่ึงอาจจะมีความถี่สูงกว่า หรือ
ต่ากว่าความถี่หลักก็ได้ ฮาร์โมนิคส์เป็นส่ิงที่ทาให้เราสามารถจาแนกลักษณะของเสียงท่ีแตกต่างกัน
ออกไปแม้ว่าจะมีความถี่เท่ากัน เช่น สามารถจาแนกได้ว่าเป็นเสียงของนายดา หรือนายแดง แม้จะ
ออกเสียงหรือพดู ในความถีเ่ ดยี วกนั กต็ าม

ภาพท่ี 1.3 แสดงฮารโ์ มนคิ ส์ของเสียง
ทีม่ า : (Csanyi, 2015 : 3)

จากภาพท่ี 1.3 บนสุดสุดคือผลรวมของคล่ืนเสียงอันประกอบไปด้วยฮาร์โมนิคส์ต่าง ๆ
ไดแ้ ก่ความถ่หี ลัก มีความถ่ีเท่ากับ 50 Hz ฮาร์โมนิคส์ตัวท่ี 3 มีความถ่ีเท่ากับ 150 Hz ฮาร์โมนิคส์ตัว
ที่ 5 มีความถ่ีเท่ากับ 250 Hz ฮาร์โมนิคส์ตัวท่ี 7 มีความถี่เท่ากับ 350 Hz และฮาร์โมนิคส์ตัวที่ 9 มี
ความถเี่ ทา่ กับ 450 Hz

4. ความยาวคลน่ื (Wavelength)
เปน็ ระยะระหว่างตรงกลางสว่ นอดั ท่อี ยู่ติดกนั หรือระยะระหวา่ งตรงกลางส่วนขยายที่อยู่

ติดกัน เปรียบเทียบคล่ืนเคลื่อนที่ในลวดสปริงกับคล่ืนเคล่ือนที่ในอากาศ จะเกิดระยะห่างระหว่าง
โมเลกุลอากาศไม่เท่ากันเป็นเช่นเดียวกัน จึงเกิดส่วนอัด ขยาย สลับกันไป เม่ือเขียนกราฟการกระจัด
กบั ตาแหนง่ ภาพจะเปน็ ดังรปู

6

ภาพท่ี 1.4 การเคลื่อนที่ของเสยี งในอากาศ
ทีม่ า : (ธรรมชาติของเสยี ง, 2557 : 1)

การเคล่อื นที่ของเสียง

เสียงเคลอื่ นทโ่ี ดยอาศัยอากาศเป็นตวั กลางดว้ ยความเรว็ ประมาณ 340 เมตร/วินาที ในการ
เคล่ือนท่ขี องเสียงมีกระบวนการดงั น้ี

เมือ่ วตั ถกุ าเนดิ เสยี งมกี ารส่ัน โมเลกุลของอากาศจะทาหน้าท่ีเป็นตัวกลางถา่ ยโอนพลังงาน
ของการส่ันให้กับโมเลกุลของอากาศท่ีอยู่รอบ ๆ โดยการชนต่อ ๆ กันไปจนถึงหูจึงได้ยินเสียง เสียง
เปน็ คลืน่ ตามยาว โดยพบว่า ทศิ การเคล่อื นที่ของคลนื่ เสยี งกับทิศการส่ันของอนุภาค ของอากาศอยู่ใน
แนวเดียวกนั แสดงกราฟของการกระจัดกบั การเคลอ่ื นท่ีของสปริงออ่ นท่ีสะบัดให้เกิดคลื่นตามยาว ดัง
รปู

ภาพที่ 1.5 แสดงการเคลือ่ นท่ีของเสยี งเปรยี บเทียบกบั การเคลือ่ นท่ีของสปรงิ
ทม่ี า : (คลนื่ สียง, 2557 : 1)

7
จากรปู พบวา่ ระยะห่างระหว่างขดมกี ารเปลย่ี นแปลงดงั น้ี

ส่วนอดั (Compression) คือ บริเวณท่ีขดลวดสปรงิ อยชู่ ดิ กันมากกว่าปกติ
สว่ นขยาย (Rarefaction) คือ บริเวณทีข่ ดลวดสปริงอยู่ห่างกันมากกว่าปกติ

การสะท้อนของเสียง

ฮิเดกิ มอริ (2558 : 13) กล่าวว่าเสียงเป็นคล่ืน ดังน้ันจึงสามารถเกิดการสะท้อนได้
เช่นเดียวกับคลื่นน้ากฎเกณฑ์เก่ียวกับการสะท้อน สามารถนามาใช้ได้และมีสิ่งที่เพิ่มเติมเกี่ยวกับการ
สะท้อนของเสียง ดังน้ี เสียงจะสะท้อนได้ดี ถ้าผิวสะท้อนแข็งและเรียบ เช่น เสียงจะสะท้อนกับ
แผ่นไมเ้ รยี บได้ดกี วา่ สะทอ้ นกับแผน่ ไมเ้ จาะรใู ห้ผวิ ขรขุ ระดังรปู

ภาพที่ 1.6 แสดงการสะท้อนของเสียงบนวัสดผุ ิวเรียบและผิวขรขุ ระ
ทม่ี า : (เร่ืองวทิ ยจ์ ด๊ี สุด ๆ, 2557 : 2)

เสียงจะสะท้อนได้ดี ถ้าแผ่นสะท้อนเสียงมีขนาดไม่น้อยกว่าความยาวคล่ืนเสียง เช่น
เสียงที่มีความยาวคล่ืน 10 เซนติเมตร สะท้อนกับแผ่นสะท้อนเสียงหรือสิ่งกีดขวางที่มีขนาดกว้าง
และยาว d เซนติเมตร ถ้า d 10 เซนติเมตรเสียงจะสะท้อนได้ดี แต่ถ้า d < 10 เซนติเมตร
เสียงจะสะทอ้ นไดไ้ มด่ ีหรอื ไม่สะทอ้ นดังรปู

ภาพท่ี 1.7 แสดงการสะท้อนของเสยี งกบั สิง่ กดี ขวาง
ท่ีมา : (การสะท้อนของเสียง, 2557 : 1)

8
เสียงก้อง (Echo) น้ันก็เกิดจากการสะท้อนของเสียงซึ่งปกติคนเราจะได้ยินเสียงติด

ประสาทหูนานประมาณ 1/10 วินาที ถ้าเราตะโกนเสียงออกไปยังหน้าผาที่อยู่ห่างออกไป เราจะได้
ยินเสียงครั้งแรกที่เราตะโกน ต่อมาเวลาผ่านไปไม่น้อยกว่า 1/10 วินาทีเสียงที่สะท้อนกับหน้าผา
เดินทางกลับมาถึงเราอกี ครัง้ เราจะได้ยินเสยี งแยกเปน็ 2 ครงั้ ได้เรยี กว่าเกิดเสียงก้อง

ภาพที่ 1.8 แสดงลกั ษณะการเกดิ เสียงสะท้อน
ทีม่ า : (นันทพล สิทธสิ ุวรรณ, 2557 : 1)

เฟส (Phase)

Bill Gibson (2011 : 46 – 47) กลา่ ววา่ เฟสคอื การบอกตาแหนง่ ของคล่นื เสียงในหนึ่งรอบ
(Cycle) โดยมีความสมั พันธร์ ะหว่างเวลาและความถ่ดี ังภาพ

ภาพที่ 1.9 แสดงองศาของคลื่นเสยี ง
ทม่ี า : (Harmonics, 2016 : 2)

9
จากภาพที่ 1.9 คล่ืนเสียงเริ่มต้นท่ี 0 องศาและครบรอบท่ี 360 องศา ซึ่งหากมีคลื่นเสียง
สองคลน่ื เคล่อื นทมี่ ารวมกัน หากทิศทางหรือเฟสของคลื่นเคล่ือนท่ีไปในทิศทางเดียวกันเราจะเรียกว่า
อินเฟส (In Phase) ซ่ึงคลื่นเสียงก็จะมีลักษณะเสริมกัน หากทิศทางหรือเฟสของคลื่นเสียงเคลื่อนท่ี
ตา่ งกันเราจะเรียกว่าชิฟเฟส (Shift Phase) กจ็ ะทาให้คลืน่ เสียงเกิดการหักล้างกัน และหากคล่ืนเสียง
เคลอ่ื นท่ตี ่างกนั 180 องศา เราเรียกว่าการเอาท์ออฟเฟส (Out of Phase)

ภาพที่ 1.10 การอินเฟสและการชฟิ เฟส
ท่มี า : (Signal, 2015 : 5)

ภาพท่ี 1.11 ลักษณะสัญญาณทเ่ี อาท์ออฟเฟส
ท่ีมา : (ทรงพล แจม่ แจ้ง, 2557 : 1)

10
ลกั ษณะการเกดิ ของคล่นื เสียง (Envelope)
Bill Gibson (2011 : 51) กล่าวว่า ทางทฤษฎีดนตรีลักษณะการเกิดของคล่ืนเสียง

(Envelope) คือลักษณะการเปลี่ยนแปลงของแอมปลจิ ูดเมอื่ เทียบกบั เวลา โดยแบง่ ออกได้ 4 ช่วงคือ
1. แอ็ทแท็ก (Attack) ใช้สัญลักษณ์ A คือ ช่วงเวลาท่ีเร่ิมต้นเกิดเสียงจนกระทั่งระดับ

เสยี งมีคา่ สงู สุด ณ จดุ เริม่ ต้น (Initial Peak)
2. ดีเค (Decay) ใชส้ ญั ลักษณ์ D คอื ช่วงเวลาที่ระดับเสียงลดลงจากช่วงที่ระดับเสียงมี

ค่าสงู สุด (Initial Peak) จนถึงช่วงเวลาที่ระดบั เสียงค้างไว้คงที่
3. ซสั เทน (Sustain) ใชส้ ัญลักษณ์ S คือ ช่วงเวลาทรี่ ะดับเสียงคงที่คา้ งไว้ระยะหนึ่ง
4. รลี สี (Release) R คอื ชว่ งเวลาหลงั จากทีเ่ กดิ ซสั เทนแล้วเสียงคอ่ ย ๆ หายไป

ภาพที่ 1.12 ลักษณะการเกดิ ของคลืน่ เสียง
ท่ีมา : (เรอ่ื งของเสยี งกีตาร์, 2558 : 11)
ซึ่งลักษณะการเกิดของคลื่นเสียงจะทาให้ลักษณะของเสียงดนตรีแตกต่างกันออกไป เช่น
การสไี วโอลนิ โดยลากคันชักช้า ๆ กับการสีไวโอลินท่ีลากคันชักเร็ว ๆ ก็ทาให้เกิดลักษณะการเกิดของ
เสยี งท่ีแตกต่างกนั เปน็ ต้น

11

บทสรปุ

เสียงเกิดจากการส่ันสะเทือนของวัตถุ ทาให้เกิดการอัดตัวและขยายตัวของคลื่นเสียง และ
ถูกส่งผ่านตัวกลาง เสียงสามารถเดินทางผ่านก๊าซ ของเหลว และของแข็งก็ได้ แต่ไม่สามารถเดิน
ทางผ่าน สุญญากาศได้เม่ือการส่ันสะเทือนน้ันมาถึงหูของเรา มันจะถูกแปลงเป็นพัลส์ประสาท ซ่ึงจะ
ถูกส่งไปยังสมอง ทาให้เรารับรู้และจาแนกเสียงต่าง ๆ ได้ ส่วนคุณลักษณะของเสียงประกอบไปด้วย
ความถ่ี แอมปลิจูด ฮารโ์ มนิคส์และความยาวคลนื่ สาหรบั การเคล่อื นทขี่ องเสียงเมื่อวัตถุกาเนิดเสียงมี
การส่ัน โมเลกุลของอากาศจะทาหน้าท่ีเป็นตัวกลางถ่ายโอนพลังงาน ของการส่ันให้กับโมเลกุลของ
อากาศที่อยู่รอบ ๆ โดยการชนต่อ ๆ กันไปจนถึงหูจึงได้ยินเสียง และการสะท้อนของเสียงเสียงเป็น
พลังงานกลเมือ่ กระทบกับวัตถุที่มีลักษณะแข็ง และผิวมันเรียบจะสามารถสะท้อนออกมาได้ดี แต่เมื่อ
ตกหรอื กระทบกับวัสดทุ ผ่ี วิ ขรขุ ระก็จะมีการสะทอ้ นออกไปหลายทิศทาง นอกจากนี้ยังมีการหักเหของ
เสยี งเม่ือมสี ง่ิ กดี ขวาง การเกิดเสียงก้องเกิดจากการที่เสียงไปกระทบผนังหรือวัตถุแล้วสะท้อนกลับมา
ให้เราได้ยินอีกครั้งหนึ่ง ส่วนเฟสคือการบอกตาแหน่งของคลื่นเสียงในหน่ึงรอบ โดยมีความสัมพันธ์
ระหว่างเวลาและตาแหน่งในการเกดิ คล่นื เสยี ง เฟสมอี ยู่ดว้ ยกัน 3 ลกั ษณะคือ อินเฟส ชฟิ เฟสและ
เอาท์ออฟเฟส ลักษณะการเกิดของคลน่ื เสียง คอื ลักษณะการเปลี่ยนแปลงของแอมปลิจูดเมื่อเทียบกับ
เวลา โดยแบง่ ออกได้ 4 ช่วงคอื แอ็ทแท็ก (Attack) ดีเค (Decay) ซัสเทน (Sustain) และรีลีส
(Release) ซ่ึงลักษณะการเกิดของคล่ืนเสียงจะทาให้ลักษณะของเสียงดนตรีแตกต่างกันออกไปเช่น
การสไี วโอลนิ โดยลากคันชักช้า ๆ กับการสีไวโอลินท่ีลากคันชักเร็ว ๆ ก็ทาให้เกิดลักษณะการเกิดของ
เสยี งทีแ่ ตกต่างกัน เปน็ ต้น

12

13

จงตอบคาถามต่อไปน้ี คาถามทา้ ยบท

1. ข้อใดกลา่ วไดถ้ กู ตอ้ งในเร่ืองของการกาเนิดของเสียง

ก. เสียงเกดิ จากการส่นั สะเทอื น ข. เสียงเป็นพลังงานกล

ค. เสยี งเคลอ่ื นทโ่ี ดยอาศัยตวั กลาง ง. เสียงเคลื่อนท่ผี า่ นนา้ ได้

จ. ถูกทุกข้อ

2. เสยี งดับเบิล้ เบส มคี วามถ่ีเสยี งแบบใด

ก. ความถี่ย่านเสยี งทมุ้ ข. ความถย่ี ่านเสยี งกลางทมุ้

ค. ความถย่ี า่ นเสยี งกลาง ง. ความถี่ย่านเสยี งกลางแหลม

จ. ความถย่ี ่านเสียงแหลม

3. ถ้าเสียงทเี่ ราได้ยนิ น้ันมีลักษณะเสยี งทุ้ม ตา่ ความยาวคลน่ื เสียงดงั กล่าวจะมีลักษณะอยา่ งไร

ก. มลี กั ษณะความยาวคลนื่ สนั้ ข. มีลกั ษณะความยาวคลื่นแคบ

ค. มลี ักษณะความยาวคล่นื เล็ก ง. มลี กั ษณะความยาวคล่ืนยาว

จ. มีลกั ษณะความยาวคล่นื ปานกลาง

4. การทีเ่ ราได้ยินเสียงการบรรเลงเครอื่ งดนตรแี บบยนู ิซ่นั (Unison) แลว้ สามรถจาแนกได้ว่าเป็นเสียง

ของเครอื่ งดนตรอี ะไรที่บรรเลงบา้ งน้ันเกิดจากข้อใด

ก. ความถ่ี ข. ฮาร์โมนคิ

ค. แอมปลจิ ูด ง. เฟส

จ. ความยาวคล่นื

5. การบรรเลงเคร่ืองดนตรีโดยใช้เทคนิคแบบ Staccato เม่ือพิจารณาจากลักษณะการเกิดของคลื่น

เสียงแลว้ Release จะมลี ักษณะอยา่ งไร

ก. มคี ่ามาก ๆ ข. มคี า่ ปานกลาง

ค. ไมค่ ่าน้อย ๆ ง. ไม่มีคา่ ใดเลย

จ. ไมม่ ขี ้อถกู

6. การเสริมกันของคลื่นเสียงท่ีมีแหล่งกาเนิดเหมือนกัน เม่ือพิจารณาจากเรื่องเฟสจะมีลักษณะ

อย่างไร

ก. อนิ เฟส ข. ชิฟเฟส

ค. เอาทอ์ อฟเฟส ค. อนิ เฟส แลว้ ค่อย ๆ ชฟิ เฟส

จ. ชิฟเฟสแลว้ ค่อย ๆ เอาทอ์ อฟเฟส

14

7. เสยี งไม่สามารถเคลอ่ื นผ่านตวั กลางใด

ก. น้า ข. เหลก็

ค. อากาศ ง. ก๊าซ

ง. ไม่มีขอ้ ใดถูก

8. หากเราตกี ลองดัง ๆ แอมปลิจดู ของเสยี งกลองจะมลี ักษณะอย่างไร

ก. ชนั ตั้งตรง ข. นอนในแนวราบ

ค. มขี นาดใหญ่ ง. มีขนาดเลก็

จ. เอียง 45 องศา

9. ความถี่ใดที่มนุษยเ์ ราสามารถได้ยิน

ก. 250 KHz ข. 250 Hz

ค. 250 MHz ง. 250 GHz

จ. 250 dB

10. การท่ีเราไดย้ ินเสยี งทีเ่ ราพดู ในห้องกลับมาหลาน ๆ คร้ัง เกดิ จากปรากฏการณใ์ ด

ก. การหกั เหของเสียง ข. การยอ้ นกลบั ของเสียง

ค. การสะทอ้ นของเสียง ง. การเอาท์ออฟเฟส

จ. การกรองเสียง

15

เอกสารอ้างอิง

การสะทอ้ นของเสียง. (2558). สบื ค้นเมอื่ 17 พฤษภาคม 2558, จาก http://upic.me/i/gk/
2_7_resize.jpg

คลนื่ เสยี ง. (2558). สบื คน้ เมื่อ 19 พฤษภาคม 2558, จาก http://www.thaigoodview.com/
files/u2506/p07.gif

ทรงพล แจม่ แจ้ง, (2558). รู้จักกับเฟส. คน้ เมื่อ 22 เมษายน 2558, จาก
http://www.liveforsound.com/wp-content/uploads/2015/08/phase-2.jpg

ธรรมชาติของเสียง. (2558). สบื ค้นเม่ือ 19 พฤษภาคม 2558, จาก
http://2.bp.blogspot.com/-CoQthLrgGTE/U_C8N16q9I/AAAAAAAAACY/
ENpGwd1dPdA/s1600/yyy.jpg

นนั ทพล สิทธิสวุ รรณ, (2554). สมบตั ขิ องเสียง. สืบค้นเม่อื 22 เมษายน 2558, จาก
http://www.atom.rmutphysics.com/charud/oldnews/0/286/10/sound/sound/
echo-1.jpg

เร่ืองของเสียงกีตาร์. (2258). สืบค้นเมื่อ 19 พฤศจกิ ายน 2558, จาก
http://2.bp.blogspot.com/-vxlW5Mg4Sxg/VipqSUPLFjI/AAAAAAAABUE/

eBLGVaCWxfY/s320/Envlope.gif

เร่ืองวทิ ยจ์ ดี๊ สุด ๆ. (2558). สืบค้นเม่อื 19 พฤษภาคม 2558, จาก http://image.dek-d.com/
contentimg/2012/mint/Sciene/April2012/sing.jpg

เสยี ง(Sound). (2554, 27 เมษายน). สบื คน้ เม่ือ 17 พฤษภาคม 2558, จาก
http://www.scimath.org/images/uploads/Picture_6_8.jpg

ฮิเดกิ โมริ. (2558). ระบบเสียงพเี อ. พมิ พ์ครั้งท่ี 2. ปทุมธานี: สถาบันอเี ล็กทรอนกิ ส์กรงุ เทพรังสติ .
Amplitude in Sound. (2015). Retrieved March 11, 2015, from

http://www.pro-singing-voice.com/images/amplitude-waves.jpg

Csanyi, E. (2012, September 17). Definition of Harmonics and Their Origin.

Retrieved March 11, 2015, from http://electrical-engineering-portal.com/

wp-content/uploads/example-current-containing-harmonics-expansion.gif
Gibson, B. (2011). Live Sound Operator's Handbook. 2nd Ed. United State of

America: Hal Leonard Book.

Harmonics. (2015). Retrieved March 11, 2015, from

http://www.electronics-tutorials.ws/articles/harmonic1.gif?81223b

16

Signal. (2015). Retrieved May 11, 2015, from http://www.doctronics.co.uk/
images/sig_08.gif

แผนบริหารการสอนประจาบทท่ี 2
ความรเู้ บ้อื งตน้ เก่ยี วกบั ระบบเสียง
_______________________________________________________

เวลาเรยี น 4 ชั่วโมง

จุดประสงค์

หลังจากศกึ ษาบทเรียนน้ีแล้ว นักเรียนควรมีพฤตกิ รรมดังน้ี
1. ทราบถึงลักษณะการใช้งาน องค์ประกอบ และหน้าที่การทางานของอุปกรณ์ในระบบ
เสียงภายในบ้าน
2. ทราบถงึ ลักษณะการใชง้ าน องคป์ ระกอบ และข้อควรร้เู บื้องต้นเก่ยี วกับระบบเสยี ง
พ.ี เอ.
3. สามารถตอบคาถามท้ายบทได้

เนื้อหา

1. ระบบเสยี งภายในบา้ น
2. ระบบเสยี งสาธารณะหรอื ระบบเสยี ง พ.ี เอ.
3. ข้อควรรู้เบ้ืองตน้ เกย่ี วกบั ระบบเสียง พี.เอ.

วิธกี ารสอนและกิจกรรม

1. เกร่นิ นาในเรอื่ งของระบบเสยี ง
2. บรรยายและอธบิ ายประกอบ Power Point
3. แสดงความคิดเหน็ สรุปประเด็นเน้อื หาสาระรว่ มกัน
4. สอบถามความเขา้ ใจในเนือ้ หาของบทเรียน
5. ตอบคาถามทา้ ยบทเรยี น

สื่อการเรียนการสอน

1. Power Point สรปุ ประเดน็ เนอ้ื หาบทที่ 2
2. เอกสารประกอบการสอนบทที่ 2
3. ใบงานคาถามท้ายบทเรยี น

18

การวดั ผลและประเมินผล

1. สังเกตความสนใจและการตั้งใจเรยี น
2. สังเกตการมีส่วนร่วมในการอภิปราย การแสดงความคิดเห็น และการซักถามของ
นกั ศกึ ษา
3. ตรวจผลการจากการตอบคาถามท้ายบทเรียน

บทท่ี 2
ความร้เู บ้ืองตน้ เกี่ยวกบั ระบบเสียง

ระบบเสียงสามารถจาแนกออกไปเป็นระบบใหญ่ ๆ 2 ระบบ ได้แก่ ระบบเสียงภายในบ้าน
หรือท่ีรู้จักกันในช่ือว่าโฮมยูส (Home Use Sound System) และระบบเสียงสาธารณะหรือ พี.เอ.
(P.A. Sound System) ซึ่งระบบเสยี งทง้ั สองระบบน้ันมีความแตกต่างกันตามวัตถุประสงค์ของการใช้
งาน หากแต่ยังมีองค์ประกอบด้านเครื่องมือ อุปกรณ์ท่ีทาหน้าที่คล้ายคลึงกันโดยมีรายละเอียด
ดังต่อไปน้ี

ระบบเสียงภายในบ้าน

พันธ์ศักดิ์ พุฒิมานิตพงศ์ (2548 : 15) กล่าวไว้ว่า ระบบเสียงภายในบ้านหรือท่ีเรารู้จักกัน
ในนามโฮมยูสน้ัน มีวัตถุประสงค์เพื่อการรับฟังเพื่อความบันเทิงหรือรับข้อมูลข่าวสารจากส่ือที่รับได้
อาทิ วิทยุ เคร่ืองเลน่ เทปคลาสเซ็ท เครอ่ื งเลน่ ซีดี ดีวีดี คอมพิวเตอร์และอื่น ๆ อีกมากมาย โดยระบบ
เสียงภายในบ้านจะมีขนาดและกาลังที่พอเหมาะกับการรับฟัง หรือใช้งานในบ้าน ซ่ึงสามารถจาแนก
องคป์ ระกอบของอปุ กรณท์ ีใ่ ช้ในระบบเสียงภายบา้ นไดด้ ังน้ี

1. แหล่งกาเนิดเสียง (Source) หมายถึงเครื่องมือ อุปกรณ์ในการรับสัญญาณเสียง
สร้างหรือแปลรหัสให้เป็นสัญญาณเสียง อาทิ เครื่องรับสัญญาณวิทยุ (Tuner) เคร่ืองเล่นแผ่นเสียง
(Turn Table) เครื่องเล่นเทป (Tape) เครื่องเล่นวิดีโอ (Video Tape) เครื่องเล่นคอมแพ็คดิสก์
(Compact Disk Digital Audio หรอื C.D.) เปน็ ต้น

ภาพที่ 2.1 เครื่องเล่น ดี.วี.ดี
ทีม่ า : (การบารุงรักษาเครอื่ งเลน่ ดวี ีดี, 2558 : 1)

20

2. โทน คอนโทรน หรอื ปรีโทน (Tone Control, Pre Tone) โทน คอนโทรล หรอื
ปรีโทน เปน็ สว่ นหน่ึงของเครื่องขยายเสียงทีถ่ ูกแยกออกมา หรือเป็นส่วนหนึ่งในเคร่ืองขยายเสียงที่ทา
หน้าท่ี ควบคุม ปรับแต่ง เสียงทุ้ม เสียงกลาง เสียงแหลม และความดังเบา บางยี่ห้อ บางรุ่นจะมี
ฟงั ก์ช่ัน ลาวด์เนส (Loudness) เพื่อยกระดบั ความดังในยา่ นเสียงทุ้มและเสียงแหลม โดยมีสวิทช์หรือ
สวทิ ช์เลือกหลายทางเป็นตวั กาหนดชอ่ งทางของสัญญาณขาเขา้ (Input) ผา่ นมายังภาคขยายสัญญาณ
(Pre amp) ผา่ นวงจรควบคุมความดงั (Volume and Loudness) โดยโวลลุ่มจะเป็นวงจรท่ีทาหน้าที่
ควบคุมความดังหรือความแรงของสัญญาณเสียง ส่วนวงจรลาวด์เนสเป็นวงจรช่วยยกระดับ
สญั ญาณเสยี งทุ้มและแหลมให้ออกมายังเอาทพ์ ุทเพมิ่ มากข้ึน ในขณะท่ีปรับปุ่มโวลลุ่มท่ีระดับความดัง
ต่า ถ้าไม่ใช้ปุ่มลาวด์เนส เสียงที่ส่งออกไปจะมีเสียงทุ้มและเสียงแหลมน้อย ทาให้เสียงท่ีออกมาขาด
ความไพเราะ จากน้ันสญั ญาณจงึ สง่ ไปยงั วงจรโทนคอนโทรล (Tone Control) ท่ีทาหน้าที่ลดหรือเพ่ิม
ความดัง ( Boost / Cut) ของสัญญาณเสียงความถ่ีต่า หรือเสียงทุ้ม และเพ่ิมหรือลดความดัง
สัญญาณเสียงความถี่สูง หรือเสียงแหลม ในระดับต่าง ๆ ตามความพอใจของผู้ฟัง โดยปรับปุ่มที่อยู่
ดา้ นหนา้ ของเคร่ือง โทน คอนโทรล หรอื ปรีโทน

Input ปรแี อมป์ โวลลุ่ม โทน Output
- Video และ คอนโทรล
- CD สาวดเ์ นส
- Tuner
- Tape
- Phono
- Aux

ภาพที่ 2.2 บลอ็ กไดอะแกรมของ โทน คอนโทรล หรือปรโี ทน

ภาพท่ี 2.3 โทน คอนโทรล หรอื ปรโี ทน
ทีม่ า : (Magnet PR-8A, 2559 : 1)

21

3. กราฟฟิกอคี วอไลเซอร์ (Graphic Equalizer) กราฟฟิกอคี วอไลเซอร์ เป็นอุปกรณ์
ในการปรบั แตง่ เสียงในย่านความถ่ีตา่ ง ๆ ทาหน้าท่ีล้ายกับ โทน คอนโทรล แต่แตกต่างกันในส่วนของ
รายละเอียดของความถ่ีที่จะปรับแต่ง โดยวงจรโทนคอนโทรลจะมีการปรับแต่งเสียงในย่านความถี่
กว้าง ๆ โดยปกติไม่เกิน สามย่านความถี่ได้แก่ ย่านเสียงทุ้ม (Bass), ย่านเสียงกลาง (Middle) และ
ย่านเสียงแหลม (Treble) ส่วนกราฟฟิกอีควอไลเซอร์จะมีย่านการปรับความถี่หลายย่านความถี่กว่า
อยา่ งนอ้ ย 5 - 31 ย่าน แลว้ แต่การออกแบบของแต่ละร่นุ แตล่ ะบริษทั ท่ผี ลิต

กราฟฟกิ อคี วอไลเซอร์ สามารถปรับความแรงของสัญญาณให้เพ่ิมข้ึนหรือลดลงได้ โดยการ
ปรับสัญญาณในย่านความถี่ให้เพ่ิมมากขึ้นเรียกว่าการ บูสท์และการปรับสัญญาณในย่านความถ่ีให้
ลดลงเรียกว่าการ คัท โดยแต่ละย่านความถี่สามารถปรับแต่งค่าได้ผ่านตัวต้านทานแบบปรับค่าได้
(Potentiometer) โดยจะเป็นแบบสไลด์ โดยการปรับเลื่อนขึ้นคือการบูสถ์ ปรับเลื่อนลงคือการคัท
แตถ่ ้าเล่อื นสไลดม์ าอย่ตู รงกลางจะไม่มกี ารปรบั แต่งใด ๆ เรียกกว่าการ แฟลต (Flat) โดยมักจะมีคลิก
เปน็ ตัวบอกตาแหนง่ ในการแฟลตสัญญาณ

ภาพที่ 2.4 กราฟฟิกอีควอไลเซอร์
ทีม่ า : (Honic Eq-1530, 2559 : 4)

ยา่ นความถใี่ นการปรบั แตง่ ถา้ ยงิ่ มากกส็ ามารถปรับเสยี งไดล้ ะเอยี ด ซ่ึงย่านความถี่เสียงที่จะ
ปรับแต่งจะแบง่ ออกตามการทวีคูณความถีเ่ พิ่มขึ้น อาจจะเป็น 0.5 เท่า, 1 เท่า, 2 เท่า, 3 เท่า หรือ 4
เท่า แล้วแต่จานวนย่านความถี่ท่ีแบ่งออก แต่ละช่วงความถ่ีเรียกว่า อ๊อกแตฟ (Octave) เช่น เร่ิงต้น
ความถต่ี ่าสดุ ท่ี 16 Hz ความถถี่ ัดไปก็จะเปน็ 32 Hz, 64 Hz, 125 Hz, 250 Hz, 500 Hz, 1 KHz,
2 KHz, 4 KHz, 8 KHz, 16 KHz และ 20 KHz เป็นต้น โดยแต่ละย่านความถี่สามารถเพิ่มหรือลด
อัตราขยายสัญญาณเสียงได้ต้ังแต่ 12 dB - 30 dB ขึ้นอยู่กับการออกแบบของแต่ละรุ่นแต่ละบริษัท
เม่ือปรับปุ่ม หรือสไลด์ท่ีทาหน้าที่ควบคุมอัตราขยายสัญญาณของความถ่ีเสียงแต่ละช่วงความถี่บน

22

หนา้ ปัดของเครื่องแล้ว จะเหน็ ว่าปุ่มปรับทง้ั หมดเรยี งกันเหมอื นกับรูปกราฟ ผลตอบสนองความถ่ีเสียง
ในขณะนนั้ จึงเรียกวา่ กราฟฟิกอคี วอไลเซอร์

โทน คอนโทรล กราฟฟกิ อคี วอไลเซอร์ พาวเวอร์
หรือปรโี ทน แอมปลิไฟเอร์

ภาพที่ 2.5 การต่อกราฟฟิกอีควอไลเซอรก์ ับ โทน คอนโทรล หรือปรโี ทน

จากภาพท่ี 2.5 เป็นการตอ่ กราฟฟิกอคี วอไลเซอรเ์ ข้ากบั โทน คอนโทรล หรือ
ปรีโทนและเพาเวอร์แอมปลิไฟเออร์ ในกรณีที่เคร่ืองเสียงภายในบ้านเป็นแบบแยกชิ้นอิสระ แต่ถ้า
เคร่ืองเสียงภายในบ้านเป็นแบบรวมชุด โทน คอนโทรลและเพาเวอร์แอมปลิไฟเอร์ไว้ในชุดเดียวกัน
จะต้องต่อกราฟฟิกอีควอไลเซอร์เข้าระหว่าตาแหน่งเทปเร็คคอร์ดเดอร์ (Tape rec) และเทป
มอนิเตอร์ (Tape mon) ดงั ภาพท่ี 2.6

เครื่องขยายเสียงแบบรวมชุด

Tape rec. Tape mon.

Input Output
กราฟฟกิ อคี วอไลเซอร์

ภาพที่ 2.6 การต่อกราฟฟิกอีควอไลเซอร์เข้ากบั เคร่ืองเสยี งภายในบ้านแบบรวมชุด

23

ภาพที่ 2.7 ตวั อย่างการตอบสนองความถีข่ องกราฟฟิกอีควอไลเซอร์ในแต่ละย่านความถเ่ี สียง
ทม่ี า : (Phase Cancelling, 2559 : 4)

จากภาพที่ 2.7 แสดงตัวอย่างกราฟของการตอบสนองความถี่ในช่วง 9 ย่านความถี่ ของ
กราฟฟิกอีควอไลเซอร์ ตั้งแต่ 36 Hz จนถึง 16 KHz โดยแนวตั้งของกราฟแสดงความดังของย่าน
ความถเ่ี สียงมีหน่วยเป็น เดซิเบล (dB) ตาแหน่งกึ่งกลางหมายถึง 0 dB คือ ไม่มีการขยายสัญญาณใน
ย่านความถี่เสียงน้ัน ๆ +6 dB หมายถึงความแรงของสัญญาณเสียงที่แต่ละย่านความถ่ีเสียงถูกปรับ
ขยายหรือบูสท์ได้สูงสุด และ -6 dB หมายถึงความแรงของสัญญาณเสียงที่แต่ละย่านความถี่เสียงถูก
ปรบั ลดหรอื คัทไดส้ งู สุด ส่วนในแนวนอนของกราฟ แสดงย่านความถเ่ี สียงจากตา่ ไปหาสงู

4. เพาเวอร์แอมปลไิ ฟเออร์ (Power Amplifier) เพาเวอรแ์ อมปลิไฟเออร์ หรือมกั จะเรยี ก
กนั ติดปากสั้น ๆ ว่าเพาเวอรแ์ อมป์ คือภาคขยายเสียงภาคสุดทา้ ยก่อนส่งสญั ญาณเสียงไปยังลาโพง
หน้าท่ขี องเพาเวอร์แอมปลไิ ฟเออร์คือจะขยายสญั ญาณเสียงที่สง่ มาจาก โทน คอนโทรล และกราฟฟิก
อคี วอไลเซอร์ มาขยายใหแ้ รงขึ้นทลี ะข้นั ให้แรงทสี่ ดุ แบบไม่มีผิดเพ้ียน

ภาพที่ 2.8 เพาเวอรแ์ อมปลิไฟเออร์
ที่มา : (Phillip AH360 Stereo Power Amplifier, 2559 : 1)

24

ภาคขยายกาลังที่ถูกออกแบบและสร้างขึ้นมาในเพาเวอร์แอมปลิไฟเออร์นั้น ต้องการเพ่ิม
อัตราขยายให้สงู ขึน้ มาก ๆ โดยไม่ผิดเพี้ยน หรือมีความผิดเพี้ยนที่ต่า โดยความผิดเพ้ียนนี้จะมากหรือ
น้อยข้ึนอยู่กับการออกแบบวงจรขยาย อุปกรณ์ทางอีเล็กทรอนิกส์ท่ีนิยมนามาออกแบบสร้างเป็น
แอมปลิไฟเออร์ ได้แก่ ทรานซิสเตอร์, มอสเฟท และไอ.ซี. (I.C.) (พันธ์ศักด์ิ พุฒิมานิตพงศ์, 2548 :
33)

4.1 แบบใช้ทรานซสิ เตอร์ เป็นแอมปลิไฟเออรท์ ่นี ิยมใช้แบบหน่ึงเนอ่ื งจาก
ทรานซสิ เตอรม์ ีให้เลอื กใชม้ ากมาย สามารถเลือกและออกแบบวงจรไดก้ ว้าง คณุ ภาพเสียงดี
อัตราขยายสงู ความเพีย้ นตา่ ปัญหาการซ่อมไม่ยุ่งยาก อะไหลห่ าง่ายและเป็นแบบดง้ั เดิมท่ีใช้กนั มา
นาน รจู้ ักกันดี แพร่หลายทวั่ ไป จดุ เดน่ ของแอมปลไิ ฟเออร์แบบทรานซิสเตอรค์ ือ สามารถจดั คลาส
การขยายได้กว้าง เพิม่ อตั ราการขยายได้ง่าย และราคาถูก

4.2 แบบใช้มอสเฟท มอสเฟทที่ออกแบบมาให้ใชก้ บั การขยายเสียงมีเบอร์ให้เลือกใช้ไม่
มากนัก ทาให้การออกแบบวงจร การเพิ่มอัตราขยาย การแก้ไขซ่อมแซมไม่กว้างและหาอะไหล่
ค่อนข้างยาก แต่มีข้อดีคือ อัตราความผิดเพ้ียนต่ากว่าแอมปลิไฟเออร์แบบทรานซิสเตอร์ สัญญาณ
รบกวนมีผลต่อการขยายน้อย มีความคงท่ีในการทางานต่ออุณหภูมิสูงมาก มีความไวต่อสัญญาณสูง
สามารถต่ออตั ราขยายไดห้ ลายภาค

4.3 แบบใช้ ไอ.ซี. ไอ.ซี. ย่อมาจากคาว่า Integrated Circuit เป็นอุปกรณ์ที่มี
โครงสร้างของอุปกรณ์ต่าง ๆ อาทิ ทรานซิสเตอร์ มอสเฟท รวมอยู่ในตัวของ ไอ.ซี. ข้อดีของ
วงจรขยายเสียงท่ีใช้ ไอ.ซี. คือ ประสิทธิภาพของวงจรขยายสูงกว่าเพาเวอร์แอมป์ปลิไฟเออร์แบบ
มอสเฟท เพราะมีการต่อวงจรน้อยลง โดยรวมวงจรต่าง ๆ สาเร็จไว้ภายในตัว ไอ.ซี. เลย ความ
ผิดเพ้ียนของสัญญาณจึงลดลง สามารถเพ่ิมระบบควบคุมการทางานต่าง ๆ ได้มากขึ้น ให้การ
ตอบสนองความถี่เสียงดี แต่มีข้อเสียคือการทาให้มีอัตราขยายกาลังสูง ๆ ได้ยากอะไหล่ในการ
ซอ่ มแซมก็หายากเชน่ เดยี วกันกบั มอสเฟท ดงั น้ันเพาเวอร์แอมปลิไฟเออร์แบบ ไอ.ซี. จึงให้กาลังขยาย
ปานกลาง ใชก้ บั งานทไี่ มต่ อ้ งการอตั ราขยายสูงนกั และไม่ใช้งานต่อเนื่องกนั นาน ๆ

การเลือกใช้เพาเวอร์แอมปลิไฟเออร์จะต้องเลือกตามความเหมาะสมและความต้องการใน
การใชง้ าน เช่นการเลือกกาลังวัตต์ การตอบสนองความถี่และคุณภาพเสียง

5. ลาโพง (Loudspeaker) ลาโพงเป็นอุปกรณ์ที่เปล่ียนสัญญาณเสียงท่ีอยู่ในรูป
สัญญาณไฟฟ้าให้กลับมาเป็นในรูปแบบสัญญาณเสียงในรูปการสั่นสะเทือน ทาให้อากาศท่ีอยู่รอบ ๆ
ลาโพงสั่นสะเทอื นไปด้วยไปดว้ ย การส่ันสะเทือนท่ีเกิดขึ้นนั้นก็คือความถ่ีของสัญญาณเสียงน่ันเอง ถ้า
สั่นสะเทือนเร็วก็ได้ความถี่สูง เสียงที่ได้ยินก็จะมีลักษณะแหลมใส ถ้าสั่นสะเทือนช้าก็ได้ความถ่ีต่า
เสียงท่ีได้ยินก็จะมีลักษณะทุ้มต่า ดังนั้นความสาคัญของลาโพงก็ขึ้นอยู่กับความสามารถของการ
ส่นั สะเทือนที่ลาโพงสามารถทาไดว้ า่ จะครอบคลุมย่านความถี่เสียงได้กว้างหรือแคบ ซ่ึงก็ข้ึนอยู่กับการ

25

ออกแบบ หรือวัตถุประสงค์ในการออกแบบและสร้างลาโพงนั้น ๆ ลาโพงท่ีสร้างขึ้นมาใช้งานภายใน
บ้านน้ันจะให้การตอบสนองความถ่ีเสียงท่ีต่างกัน ขึ้นอยู่กับส่วนประกอบ โครงสร้างของลาโพง โดย
สามารถแยกลาโพงออกตามการตอบสนองความถีข่ องลาโพงได้ 3 ชนิดคือ (พันธ์ศักดิ์ พุฒิมานิตพงศ์,
2548 : 38)

5.1 ลาโพงเสียงทุ้ม มีช่ือเรียกว่า วูฟเฟอร์ (Woofer) หรือเบส สปีกเกอร์ (Bass
speaker) เป็นลาโพงขนาดใหญ่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางตั้งแต่ 8 น้ิว ข้ึนไป กรวยลาโพงทาจาก
กระดาษ, พลาสติก หรือวัสดุอ่ืนท่ีมีคุณสมบัติคล้ายกัน ให้การตอบสนองความถี่ในย่านความถ่ีเสียง
ต้ังแต่ 20 Hz - 2 KHz ซ่ึงค่าดังกล่าวเป็นค่าโดยประมาณเนื่องจากลาโพงแต่ละดอก แต่ละรุ่น แต่ละ
ย่หี ้อจะใหก้ ารตอบสนองความถ่ที ่ีแตกตา่ งกัน

5.2 ลาโพงเสียงกลาง มีช่ือเรียกว่า มิด เรนจ์ (Midrange) เป็นลาโพงขนาดกลาง มี
เส้นผ่าศูนย์กลางต้ังแต่ 4 - 6 นิ้ว กรวยลาโพงทาจากกระดาษ, พลาสติก หรือวัสดุอื่นที่มีคุณสมบัติ
คล้ายกัน ให้การตอบสนองความถ่ีในย่านความถี่เสียงต้ังแต่ 200 Hz - 5 KHz ซ่ึงค่าดังกล่าวเป็นค่า
โดยประมาณเนอ่ื งจากลาโพงแต่ละดอก แต่ละรนุ่ แตล่ ะย่ีหอ้ จะให้การตอบสนองความถท่ี ่ีแตกต่างกนั
ตอ้ งดจู ากคุณสมบตั ขิ องลาโพงแตล่ ะตวั

5.3 ลาโพงเสียงแหลม มีชื่อเรียกว่า ทวิตเตอร์ (Tweeter) เป็นลาโพงขนาดเล็กที่มี
เส้นผ่าศูนย์กลางต้ังแต่ 2 - 3 นิ้ว กรวยลาโพงทาจากกระดาษ, พลาสติก หรือวัสดุอื่นท่ีมีคุณสมบัติ
คล้ายกนั แตบ่ างแบบอาจไมม่ ีกรวย แต่มีไดอะแฟรม (Diaphragm) แทน ทาให้ตอบสนองความถ่ีย่าน
เสียงสูงดี ให้การตอบสนองความถ่ีในย่านความถ่ีเสียงต้ังแต่ 1 KHz ข้ึนไป ซ่ึงค่าดังกล่าวเป็นค่า
โดยประมาณเนือ่ งจากลาโพงแต่ละดอก แตล่ ะรนุ่ แต่ละยหี่ อ้ จะใหก้ ารตอบสนองความถ่ีทีแ่ ตกต่างกนั
ตอ้ งดูจากคณุ สมบตั ขิ องลาโพงแตล่ ะตวั เช่นเดยี วกนั

6. ตู้ลาโพง ตู้ลาโพงมีส่วนสาคัญท่ีจะทาให้คุณภาพเสียงดีหรือไม่ดี ให้ความชัดเจนของ
สญั ญาณเสียงมากหรอื น้อย มีเสยี งกอ้ งหรือเสียงสะท้อนเกิดขึ้นหรือไม่ ตลอดจนมีทิศทาง และบริเวณ
ของสัญญาณเสียงเคล่ือนท่ีไป มีความหนักแน่นของเสียงทุ้มมากน้อยเพียงใด มีความกังวานของเสียง
แหลมเพียงใด ส่ิงเหล่านี้ตู้ลาโพงเป็นตัวจากัดให้ค่าต่าง ๆ เปล่ียนแปลง เพิ่มข้ึน หรือลดลงได้ ดังน้ัน
การออกแบบ การเลือกใชว้ ัสดุ และขนาดของตจู้ ะมีผลในการลดทอน หรือเพ่ิมเตมิ ในสงิ่ ทไ่ี มต่ ้องการ

26

ภาพท่ี 2.9 ตลู้ าโพง
ทีม่ า : (Reekie J., 2016 : 1)

ขนาดของตู้ลาโพงต้องจดั ใหเ้ หมาะสมกบั ขนาดของลาโพงแต่ละชนิด และจะต้องจดั วาง
ตาแหน่งของลาโพง เสียงทุ้ม เสียงกลาง และเสียงแหลม ในตาแหนง่ ท่ีได้คุณภาพเสียงมากทีส่ ุด
นอกจากนน้ั วัสดทุ ีบ่ ุภายในตลู้ าโพงกม็ สี ว่ นสาคัญในการเพ่ิมความหนกั แนน่ ของเสียง และลดเสียง
สะท้อนลง บริษทั ผผู้ ลิตลาโพงจึงแขง่ ขนั กันในการออกแบบสรา้ งตู้ลาโพงท่ใี ส่ หรอื บุวัสดกุ ันเสียง
สะทอ้ น และเสยี งรบกวนออกมาจาหน่ายอยา่ งกว้างขวาง

ระบบเสยี งสาธารณะหรือระบบเสียง พี.เอ.

ฮเิ ดกิ มอริ (2558 : 9) ใหค้ วามหมายคาว่า P.A. ย่อมาจากคาว่า Public Address ดังน้ัน
ระบบเสียง พ.ี เอ. หมายถึง ระบบเสยี งท่ีถูกออกแบบเพ่อื ใชใ้ นความบนั เทงิ ซง่ึ มเี สียงดัง ใช้กับสถานท่ีท่ี
มคี นชุมนมุ กันมาก ๆ เพ่อื ให้ไดย้ นิ ทว่ั ถึงกนั หรอื ใช้กบั สถานทีซ่ ึง่ ควบคุมความเงียบไม่ได้ จาเป็นต้องใช้
เคร่อื งขยายเสยี งท่มี ีกาลงั สูง อุปกรณ์เฉพาะทาง และจานวนมากกว่าหรือระบบที่ใหญ่กว่าระบบเสียง
ภายในบ้าน เช่น ระบบเสียงประกาศ ระบบเสียงคอนเสิร์ต ระบบเสียงในสถานบันเทิง เป็นต้น คาว่า
พ.ี เอ. สาหรบั กลุม่ งานท่ีตอ้ งการคุณภาพเสียงสูง ๆ จะมีคาเรียกเฉพาะเพื่อเน้นให้แยกแยะออกโดยใช้
คาวา่ ซาวดเ์ รนฟอร์ชเมนต์ หรอื SR (Sound Reinforcement)

ในธรรมชาตมิ ีเสยี งที่มีคุณภาพดหี ลายแบบดว้ ยกนั เชน่ เสียงนา้ ตก เสยี งนกรอ้ ง เสียงฝนตก
เสียงกบร้อง เสียงจิ้งหรีด เรไร เสียงลักษณะน้ีจะให้ความรู้สึกที่ฟังแล้วผ่อนคลาย สบาย ๆ อาจเป็น
เพราะเราได้ยินเสียงดังกล่าวในช่วงเวลาดี ๆ เสียงในระบบ พี.เอ. เป็นเสียงท่ีถูกกระทาข้ึน สร้างข้ึน
ดงั นน้ั ซาวดเ์ อ็นจิเนยี รจ์ ะตอ้ งรู้วา่ เสยี งท่ีดีเป็นอย่างไร มิฉะน้ันแล้วก็จะไม่สามารถควบคุมระบบ พี.เอ.
ได้ และระบบเสียง พี.เอ. ก็ไม่ได้มแี บบเดยี ว หรือระบบเดียว เชน่ ใช้ไมโครโฟนตัวเดียว คอนเสิร์ตเล็ก

27

คอนเสริ ต์ ใหญ่ หรอื คาราโอเกะ ซาวด์เอ็นจิเนียร์จะต้องรู้จักการปรับแต่งให้เหมาะสมกับสถานที่ และ
รูปแบบท่ีต้องการ ดังนั้นจึงจาเป็นอย่างย่ิงที่จะต้องศึกษาการจัดระบบเสียงแบบต่าง ๆ ตามสถานท่ี
ต่าง ๆ ฟังเพลงที่หลากหลายแนว ฟังเสียงที่ดี ๆ บ่อย ๆ จะทาให้สมองสามารถจดจาเสียงท่ีดีและ
สามารถปรับแต่งเสียงได้ดีเวลาปฏิบัติงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระบบ พี.เอ. สาหรับการแสดง
คอนเสิร์ต เครื่องดนตรีที่ใช้ในคอนเสิร์ตย่อมมีหลายประเภท มีการปรับแต่งเสียงที่ไม่เหมือนกัน
ตัวอยา่ งเชน่ คอนเสริ ์ตอะคูสติกท่ีต้องการบรรยากาศแบบสบาย ๆ แต่กลับปรับเสียงดังจนเกินไปก็ไม่
เหมาะสม หรือคอนเสิร์ตร็อค กลับปรับแต่งเสียงกลองเบาจนแทบจะไม่ได้ยิน ก็คงไม่ทาให้ผู้ชมหรือ
ผู้ฟังรู้สึกสนุกสนาน คึกคัก หรือระบบ พี.เอ. เพื่อการประกาศกระจายข่าวในวัด หรือใช้สวดมนต์
ปรับแต่งเสียงแหลมหรือทุ้มจนเกินไป บางทีก็ใส่เอ็คโค่ (Echo) หรือปรับฟีดแบค (Feedback) มาก
จนเกนิ ไป จนฟังไม่รู้เรื่อง เป็นตน้

ดงั นน้ั เพอื่ ใหก้ ารจัดระบบเสียง พี.เอ. เป็นไปอย่างราบร่ืนและมีคุณภาพ มีประสิทธิภาพท่ีดี
จึงจาเป็นต้องมีองค์ประกอบอย่างน้อย 2 องค์ประกอบที่ดี ได้แก่ เคร่ืองเสียงที่ดี และผู้ควบคุมระบบ
เสียง คนปรบั แต่ง หรือผู้ใชท้ ดี่ ี

ข้อควรรู้เบือ้ งต้นเกย่ี วกบั ระบบเสียง พี.เอ.

ฮิเดกิ มอริ (2558 : 12) กล่าวไว้ว่าในการที่จะเป็นซาวด์เอ็นจิเนียร์ท่ีดี เพ่ือให้งานท่ีปฏิบัติ
ออกมาไดด้ ีนนั้ เราควรมีความขา้ ใจเบอ้ื งต้นกับสิง่ ต่าง ๆ ดังตอ่ ไปน้ี

1. เสียง ในโลกนี้มีมวลของอากาสอยู่รอบ ๆ ตัวเรา อากาศเป็นสสารรูปแบบหน่ึง อากาศ
จึงกลายเป็นสื่อหรือตัวนาเอาเสียงมาให้เราได้ยิน เม่ือวัตถุหรือสสารเกิดการสั่นสะเทือน อากาศที่อยู่
รอบ ๆ ตัวเราก็จะสั่นตาม กระจายออกไปทุกทิศทุกทาง เมื่อคล่ืนเหล่านั้นมากระทบเย่ือแก้วหูให้ส่ัน
ตาม แลว้ ส่งสญั ญาณไปที่สมอง สมองกจ็ ะแปรออกเป็นการรบั รเู้ สียงคอื การไดย้ ิน

คล่ืนเสียงปกติจะไม่ใช่คล่ืนที่สม่าเสมอ มียาวมีสั้นหลากหลาย หากคล่ืนยาวมากเสียงที่ได้
ยินก็จะต่ามาก หรือคลื่นสั้นมากเกินไป เสียงสูงมากจนไม่สามารถทาให้แก้วหูส่ันได้อีกต่อไป ในท่ีสุด
เรากจ็ ะไม่ไดย้ ินเสยี งน้นั คล่ืนท่มี นุษยไ์ ม่ไดย้ นิ เราไม่เรยี กว่าคล่ืนเสยี ง

2. ความถเี่ สียง เมอ่ื คดิ จากเวลาใน 1 วนิ าที ทีค่ ล่นื ส่งผ่านอากาศมาสนั่ ได้ก่ีคร้ัง เราเรียกว่า
ความถขี่ องคลืน่ นัน้ ๆ มหี นว่ ยเป็นเฮิรตซ์ (Hz) เพื่อเป็นเกียรติให้นาย ไฮน์ริช เฮิรตซ์ นักวิทยาศาสตร์
ชาวเยอรมัน ท่ีค้นพบเร่ืองคล่ืนเสียงนี้ คล่ืนท่ีมีความถ่ีต่าคือคลื่นท่ีมีความยาวคลื่น ยาว เสียงก็จะทุ้ม
หรอื เสียงต่า คลืน่ ทมี่ คี ่าความถ่ีสูง ความยาวคลืน่ ส้ัน คือเสียงแหลม เสียงท่ีหูมนุษย์เราได้ยินอยู่ในช่วง
ความถ่ี 20 - 20,000 Hz

อย่างไรก็ตามหูของคนเราแต่ละคนจะมีความสามารถในการรับเสียง หรือการได้ยินท่ี
แตกต่างกนั ออกไป ตามอายุ ตามสขุ ภาพ โดยชว่ งอายทุ ่มี นษุ ย์เราสามารถรับเสียงได้ดีที่สุดอยู่ระหว่าง

28
10 - 20 ปี อายุในช่วงน้ีจะได้ยินเสียงครบหรือมากที่สุด เมื่อคนเราอายุมากขึ้นก็ย่ิงจะรับเสียงได้แคบ
ลง

3. ย่านความถ่ีเสียงของเครื่องดนตรี คือการจาแนกช่วงความถี่ของเคร่ืองดนตรีประเภท
ต่าง ๆ ไว้เพื่อความสะดวก หรือไว้เพื่อเป็นแนวทางในการพิจารณาในการปรับแต่งระบบเสียง พี.เอ.
ซ่ึงสามารถอธบิ ายไดต้ ามภาพประกอบการแบ่งยา่ นความถ่ีเสยี งของเครอ่ื งดนตรีดงั น้ี

ภาพท่ี 2.10 ตารางแยกชว่ งความถ่เี สยี งกับเครอ่ื งดนตรี
ทีม่ า : (Mills J., 2016 : 3)

ภาพท่ี 2.11 ตารางแสดงความถท่ี ่ีเกดิ จากเสียงเปียโนและเคร่อื งดนตรี
ทีม่ า : (Audio by Van Alstine, 2016 : 10)

29

จากภาพที่ 2.10 และภาพที่ 2.11 เป็นการจาแนกความถี่ของเครื่องดนตรีแต่ละชนิด
โดยประมาณ เมื่อพิจารณาพบว่าดับเบ้ิลเบสเป็นเคร่ืองดนตรีท่ีให้เสียงต่ามากที่สุด ในขณะที่เปียโน
เป็นเครื่องดนตรที มี่ คี วามกวา้ งของย่านความถี่เสียงมากที่สุด เพราะหากเป็นแกรนด์เปียโนจะมีถึง 88
คีย์ หรือมีเสียงของตัวโน้ตทั้งหมด 7 ช่วงเสียง (Octave) และเคร่ืองดนตรีท่ีมีเสียงแหลมที่สุดคือพิค
โคโล

3. มาสก้ิงเอฟเฟกต์ (Masking Effect) คาว่า มาสก้ิง หมายถึง หน้ากาก หรือตัวเคลือบ
ตัวห่อหุ้ม ดังนั้น มาสกิ้งเอฟเฟกต์ ก็คือ เสียงดังท่ีเคลือบหรืออุ้มเสียงเบาไว้ โดยที่เสียงเบายังคงมีอยู่
แต่โดนกลบไปจนไม่ได้ยิน เช่น เปิดเสียงกีตาร์ดังมากจนไม่ได้ยินเสียงร้อง เราเรียกว่าเสียงร้องถูก
มาสกิง้ โดยเสียงกีตาร์

มาสก้ิงเอฟเฟกต์ ไม่ได้เกิดจากเฉพาะความดังของเคร่ืองดนตรีหรือเสียงร้องเท่าน้ัน แต่
อาจจะเกิดกบั ย่านความถีเ่ สยี งบางความถี่ เชน่ เสียงร้องมยี ่านความถเี่ สยี งความถ่ใี ดความถี่หนึ่งท่ีซ้อน
อยู่กับเสียงกีตาร์ไฟฟ้า หากเป็นเช่นน้ีควรใช้อีควอไลเซอร์ คัท หรือลดย่านความถี่ที่ซ้อนอยู่กับกีตาร์
ไฟฟ้าลง เพ่ือใหไ้ ดย้ นิ เสียงร้องชัดขนึ้ เป็นต้น

4. ความเร็วของเสียง ที่อุณหภูมิ 15 องศาเซลเซียส เสียงจะเดินทางด้วยความเร็ว 340
เมตร/วินาที แต่ถ้าอุณหภูมิสูงกว่าน้ันเสียงก็จะเดินทางได้เร็วเพิ่มขึ้นอีก เพราะฉะน้ัน ประเทศไทยมี
อุณหภูมิเฉล่ียอยู่ประมาณ 25 - 35 องศาเซลเซียส เสียงก็จะเดินทางด้วยความเร็วประมาณ 350
เมตร/วินาที

5. ระดับของเสียง ระดับของเสียงใช้หน่วยวัดเป็นฮอน (Phon) กับเดซิเบล (dB) ฮอน คือ
หน่วยทีเ่ หมอื นความรูส้ ึกของคน สว่ นเดซิเบล คอื แรงดันของเสียงในทางฟสิ ิค

6. ไดนามิคของเสียง คือ ช่วงของเสียงท่ีเบาท่ีสุดกับดังท่ีสุด ดังน้ัน ไดนามิดเรนจ์
(Dynamic Range) กค็ ือช่วงระยะของเสียงที่ดังท่ีสุดกับเบาท่ีสุด มีหน่วยวัดเป็นเดซิเบล ตัวอย่างเช่น
ไดนามิคเรนจ์ของหูคนเราอยู่ที่ 120dB, ไดนามิคเรนจ์ของ ซี.ดี. อยู่ที่ 96dB และไดนามิคเรนจ์ของ
เทปคลาสเซ้ทอยูท่ี 60dB เป็ต้น

7. โมโนกบั เสตอริโอ ในเรอื่ งระบบเครอื่ งเสยี งนั้น เรามักจะได้ยินคาว่า โมโน และเสตอริโอ
อยเู่ สมอ ๆ กล่าวคือ

7.1 โมโน (Mono) คือ การรบั สัญญาณเสยี งจากไมโครโฟนเพียงตวั เดยี ว แล้วส่งออก
ไปยังลาโพงเพียงตัวเดียว เช่น เสียงโทรศัพท์ วิทยุ เอ.เอ็ม ซึ่งเมื่อฟังแล้วจะไม่มีความตื้นลึก ความ
กวา้ ง สญั ญาณแบบโมโนน้ีไมว่ ่าจะใช้ลาโพงกตี่ วั เสียงท่ีออกมากจ็ ะเหมอื นกนั หมด

7.2 เสตอริโอ (Stereo) คือ ลกั ษณะการใชไ้ มโครโฟนรบั เสียง 2 ตัว และส่งสัญญาณ
ออกไปยังลาโพงสองตัว ซง่ึ เสียงจะสามารถแสดงถึงมิติของการแยกเสียง ซ้าย - ขวา เป็นระบบเสียงที่
นา่ ฟงั กว่าโมโน เช่น ระบบเสียงของเครอ่ื งเล่น ซี.ด.ี

30

ภาพท่ี 2.12 ระบบเสยี งแบบโมโน

ภาพที่ 2.13 ระบบเสยี งแบบเสตอรโิ อ
8. เสียงแตก (Distortion) โดยพื้นฐานแล้วเครื่องเสียงทุกชนิดมีจุดต่อเพ่ือนาสัญญาณขา
เขา้ เรยี กว่า อนิ พุท (Input) โดยอินพทุ ของเคร่ืองเสียงแต่ละแบบจะมีการกาหนดระดับความแรงของ
สัญญาณอินพุทที่จะส่งเข้ามา เรียกว่า อินพุทเลเวล (Input level) ระดับความแรงของสัญญาณท่ีจะ
สง่ เข้ามาในเครอ่ื งจึงมีการจากัดขนาดของสัญญาณสูงสุดท่ีจะส่งเข้ามาได้หรือพีคเลเวล (Peak level)

31

ถ้าสัญญาณท่ีถูกส่งเข้ามายังภาคอินพุท มีความแรงเกินกว่าท่ีจากัดไว้ก็จะเกิดการโอเวอร์โหลด
(Overload) หรือเกดิ การพีคของสญั ญาณ ก็จะทาใหเ้ กดิ อาการเสียงแตกเกดิ ขึน้ ได้

ปกติแล้วสัญญาณจากไมโครโฟนท่ีถูกส่งไปยังมิกเซอร์ (Mixer) ก่อนท่ีจะส่งผ่านต่อไปยัง
เพาเวอร์แอมปลิไฟเออร์น้ัน หากเกิดอาการเสียงแตกข้ึนมา เราควรวิเคราะห์หาสาเหตุว่าเกิดจากจุด
ใด ซึ่งก็สามารถเป็นไปได้ต้ังแต่ไมโครโฟนจนถึงลาโพง ว่ามีจุดใดจุดหน่ึงของสัญญาณเสียงที่เกิดการ
โอเวอร์โหลด หรือการพีคของสัญญาณได้ เมื่อพบสาเหตุหรือจุดที่สัญญาณโอเวอร์โหลดก็ให้ลดเกน
(Gain) หรือ ทริม (Trim) ลงอาการเสียงแตกก็จะหายไปแต่ความดังก็จะลดลง แล้วจึงเพิ่มที่มาสเตอร์
เฟดเดอร์ในมิกเซอรเ์ พอื่ ชดเชยความดงั

เสียงแตกส่วนใหญ่มักไม่ได้เกิดจากเคร่ืองเสียง หากแต่เกิดจากซาวด์เอ็นจิเนียร์ที่จัดระดับ
สัญญาณอนิ พุทของแตล่ ะภาคไมถ่ กู ต้อง

เอฟเฟกต์ IN IN

มิกเซอร์ พาวเวอร์แอปลิไฟเออร์

IN IN

ภาพท่ี 2.14 จุดสญั ญาณขาเข้า หรอื อนิ พทุ ของระบบเสียง

9. ระดับแรงดนั ไฟฟา้ ของสัญญาณ เครื่องเสียงทุกชนิดมีอินพุทเลเวล (Input level) และ
เอาท์พุทเลเวล (Output level) ของแต่ละเคร่ืองไม่เท่ากัน เช่น ถ้านาเอาไมโครโฟนมาต่อเข้ากับ
เพาเวอร์แอมปลิไฟเออร์โดยตรงเสียงท่ีออกมาจะเบามาก หรือหากเรานาเอาเครื่องเล่น ซี.ดี. หรือ
กีตาร์ไฟฟ้า มาเสยี บทชี่ อ่ งไมโครโฟนในมิกเซอร์ สญั ญาณก็จะเกินระดับท่ีสัญญาณภาคอินพุทของช่อง
ไมโครโฟนในมกิ เซอร์ท่ีจะสามารถรับได้ เสียงก็จะแตกพร่า นั่นหมายความว่าระดับสัญญาณอินพุทไม่
เข้ากัน ระดับสัญญาณมีหน่วยเหมือนกับแรงดันไฟฟ้าแต่มีความแรงของสัญญาณไม่มากนัก หน่วยจึง
ออกมาเปน็ dBV และ dBu ซงึ่ เมอ่ื เทียบกับแรงดันไฟฟ้าได้ดงั นี้
- dBV เทยี บแรงดนั ไฟฟา้ 1 V = 0 dB

- dBu เทียบแรงดันไฟฟ้า 0.775 V = 0 dB