“ความรู้ทัว่ ไปเกยี่ วกับสหกรณ์เครดิตยูเนยี่ น 1
คณะผู้ปรับปรุงคร้ังที่ 3
นางณัฐฐภักค์ ผปู้ รารถนาสทิ ธิ์ ผู้จดั การฝ่ายวิชาการและพฒั นา
นางสาวจนั ทรจ์ ิฬา นวลศรี หวั หนา้ แผนกบรหิ ารการฝกึ อบรม
นางสาวบสพร ศรสี วา่ ง เจ้าหนา้ ท่ีบรหิ ารการฝกึ อบรม
คณะท่ีปรกึ ษาการปรบั ปรุงครั้งที่ 4
นายสุรจติ ต์ แก้วชิงดวง ผเู้ ชีย่ วชาญดา้ นสหกรณ์
นายดาบชยั ใจสู้ศกึ ผจู้ ดั การใหญ่ ช.ส.ค.
นายอรรถสทิ ธ ์ิ สงสะนะ รองผู้จัดการใหญ่สายพัฒนา
คณะผปู้ รบั ปรงุ คร้ังท่ี 4
นายณฐั พิพฒั วรฤทธิ์ ผ้จู ดั การฝ่ายวชิ าการ
นางสาวจันทร์จฬิ า นวลศร ี หัวหนา้ แผนกประชาสัมพนั ธ์
นายรัฐวชิ ญ ์ นภานพดล หัวหน้าแผนกพฒั นางานวิชาการและการวิจัย
นางสาวบสพร ศรสี ว่าง เจา้ หน้าที่สง่ เสรมิ สตรีและเยาวชน
พิมพค์ รั้งที่ 1 กรกฎาคม 2545 จ�ำ นวน 500 เลม่
พิมพ์ครั้งที่ 2 (ปรบั ปรงุ ครัง้ ท่ี 1) มกราคม 2546 จ�ำ นวน 6,000 เลม่
พมิ พ์ครงั้ ท่ี 3 (ปรบั ปรุงครั้งที่ 2) พฤษภาคม 2555 จ�ำ นวน 3,000 เล่ม
พมิ พ์ครัง้ ที่ 4 (ปรบั ปรงุ คร้งั ที่ 3) มีนาคม 2561 จ�ำ นวน 300 เลม่
2 “ความรูท้ วั่ ไปเก่ียวกบั สหกรณเ์ ครดติ ยูเนย่ี น
ค�ำ นำ�
โครงการศึกษาดว้ ยตนเอง เป็นชุดวิชาในการเผยแพรค่ วามรู้ทางด้านสหกรณ์เครดติ
ยเู นี่ยนเกีย่ วกบั เรอ่ื ง “ความรู้ทว่ั ไปเกย่ี วกับสหกรณเ์ ครดิตยูเนีย่ น” สสู่ มาชกิ สหกรณเ์ ครดติ ยู
เนยี่ นและบคุ คลท่ัวไปทสี่ นใจ ได้ทำ�การศกึ ษาหาความร้ไู ด้ด้วยการศกึ ษาดว้ ยตนเอง โดยไมต่ ้อง
เสยี เวลาในการเดินทางเข้ารับการอบรมทชี่ มุ นุมสหกรณเ์ ครดติ ยเู น่ยี นแห่งประเทศไทย จ�ำ กัด
และท่านสามารถศกึ ษาหาความร้ไู ดด้ ว้ ยตนเองไปพร้อมๆ กบั การปฎบิ ัติงานประจ�ำ วันได้ ซ่ึงท�ำ ให้
ไดท้ ้ังความรูแ้ ละไมม่ ีผลกระทบตอ่ หน้าที่การงาน
ผู้ท่ศี กึ ษาคูม่ อื การศึกษาด้วยตนเองเลม่ นี้ จะท�ำ ใหม้ ีความร้เู กย่ี วกับประวตั ิสหกรณ์
อดุ มการณ์ หลักการ และวิธกี ารของสหกรณแ์ ละประวตั ิของสหกรณ์เครดิตยเู นยี่ น ซ่ึงมจี ิตตารมณ์
เป็นสงิ่ ยึดถอื ในการปฎิบัติตนของสมาชกิ สหกรณ์เครดิตยเู น่ยี น นอกจากนีย้ งั จะได้ทราบเกี่ยวกับ
โครงสรา้ งการบริหารงานสหกรณเ์ ครดิตยูเนี่ยและขนั้ ตอนในการจดั ตงั้ สหกรณเ์ ครดติ ยเู นี่ยน ตลอด
จนทราบเกย่ี วกบั สหกรณ์เครดิตยูเนย่ี นกับการพฒั นาและองค์กรชมุ ชนรปู แบบต่างๆ
ชมุ นุมสหกรณเ์ ครดติ ยเู นี่ยนแหง่ ประเทศไทย จำ�กัด เล็งเหน็ ความสำ�คญั ดงั กล่าว
จงึ ได้จัดท�ำ คมู่ ือเล่มนี้ข้ึน และขอขอบพระคุณผูม้ สี ่วนร่วมในความส�ำ เร็จของการจดั ทำ�คมู่ ือมา
ณ โอกาสน้ี
ชมุ นุมสหกรณ์เครดติ ยเู นยี่ นแหง่ ประเทศไทย จ�ำ กดั
มนี าคม พ.ศ. 2564
“ความรูท้ ่ัวไปเก่ยี วกบั สหกรณเ์ ครดิตยเู นย่ี น 3
สารบญั
รายละเอียดชดุ การศึกษา หนา้
1. ค�ำ อธิบายชุดการศกึ ษา 6
2. วัตถุประสงคข์ องชุดการศกึ ษา 6
3. รายชือ่ บทเรยี นและชดุ การศกึ ษา 6
วิธกี ารศกึ ษาชุดวชิ า 7
1. การประเมินผล 7
2. การศกึ ษาคูม่ อื 7
3. การสอบ 7
4. การมอบเกียรตบิ ัตรและวฒุ ิบตั ร 7
5. เกณฑ์การวดั ผลการสอบ 8
บทนำ� 9-10
แผนการศกึ ษาประจ�ำ บทท่ี 1 11
บทที่ 1 การสหกรณ์
ประวัตสิ หกรณ์ 13-14
ค�ำ นยิ ามสหกรณค์ อื อะไร 15
ปรชั ญาและอุดมการณส์ หกรณ์ 16-18
คา่ นยิ มสหกรณ ์ 18-19
หลักการสหกรณ์สากล 20-24
วธิ กี ารสหกรณ์ 24
ประวัติสหกรณใ์ นประเทศไทย 25-33
การประเมนิ ผลการศกึ ษาดว้ ยตนเองโดยการทำ�แบบทดสอบท้ายบท 34-35
แผนการศึกษาประจ�ำ บทท่ี 2 36
บทที่ 2 สหกรณเ์ ครดิตยูเนีย่ น 37
ความหมายของเครดิตยเู นี่ยน 38-42
อุดมการณ์ หลักการ และวธิ กี ารของสหกรณเ์ ครดิตยูเนีย่ น 43-45
วิวฒั นาการของเครดิตยเู นย่ี นสากล 45-47
วิวัฒนาการของสหกรณเ์ ครดิตยเู นยี่ นในประเทศไทย 48
เบ้ืองหลงั การจดทะเบียนกลุ่มเครดิตยูเนี่ยนเป็นสหกรณเ์ ครดิตยเู นย่ี น 49
ปณิธานของสหกรณเ์ ครดติ ยูเนย่ี น 49-50
วัตถุประสงคแ์ ละอำ�นาจกระทำ�การของสหกรณเ์ ครดติ ยเู น่ียน 51
กจิ กรรมในขบวนการสหกรณ์เครดติ ยูเน่ียน 52-53
สวัสดิการทจี่ ัดในระดบั สหกรณ์เครดติ ยเู นยี่ น 54
วงจรกจิ กรรมในสหกรณ์เครดติ ยเู น่ยี น 55-56
ตราสญั ลกั ษณ์ของขบวนการสหกรณเ์ ครดติ ยูเนย่ี น 58-59
การประเมินผลการศกึ ษาด้วยตนเองโดยการท�ำ แบบทดสอบท้ายบท
4 “ความรู้ทั่วไปเก่ียวกับสหกรณ์เครดติ ยเู นยี่ น
หนา้
แผนการศกึ ษาประจ�ำ บทท่ี 3 60
บทท ่ี 3 จติ ตารมณ์ของสหกรณเ์ ครดิตยเู น่ียน
จิตตารมณ์สหกรณ์เครดติ ยเู นย่ี น 61-65
การประเมนิ ผลการศึกษาดว้ ยตนเองโดยการท�ำ แบบทดสอบท้ายบท 66-67
แผนการศกึ ษาประจำ�บทท่ี 4 68
บทที่ 4 โครงสรา้ งสหกรณ์เครดิตยเู นยี่ น
โครงสรา้ งสหกรณ์เครดิตยเู น่ยี น 69-73
คณะกรรมการดำ�เนินการสหกรณ ์ 73-75
คณะผตู้ รวจสอบกิจการ 75
ผู้จัดการสหกรณ ์ 76
การประเมินผลการศกึ ษาดว้ ยตนเองโดยการท�ำ แบบทดสอบท้ายบท 78-79
แผนการศกึ ษาประจ�ำ บทท่ี 5 80
บทท่ี 5 การจดั ตัง้ สหกรณ์เครดิตยเู นยี่ น
การเผยแพรแ่ ละการสง่ เสรมิ สหกรณเ์ ครดติ ยูเนี่ยน 81-82
วตั ถปุ ระสงค์การเผยแพรส่ หกรณเ์ ครดติ ยูเนย่ี น 83-84
การจัดตัง้ กลุ่มเครดติ ยเู น่ียน 85
การสง่ เสรมิ และพัฒนากลุม่ สะสมเข้าเป็นสมาชิก ช.ส.ค. 86-91
การจัดตั้งสหกรณเ์ ครดิตยเู นีย่ น 91-95
การส่งเสรมิ สหกรณ์เครดติ ยูเนี่ยน 96
การประเมนิ ผลการศึกษาดว้ ยตนเองโดยการทำ�แบบทดสอบท้ายบท 98-99
แผนการศกึ ษาประจำ�บทท่ี 6 100
บทที่ 6 สหกรณเ์ ครดิตยเู นีย่ นกบั การพฒั นาและองค์กรชุมชนรปู แบบต่างๆ
สหกรณ์เครดิตยเู นี่ยนกบั การพฒั นา 101-102
สหกรณ์เครดติ ยเู นยี่ นกับการพฒั นาคน 103-105
สหกรณเ์ ครดติ ยูเนยี่ นกับการพฒั นาครอบครัว 106-107
สหกรณเ์ ครดิตยูเนย่ี นกับการพัฒนาชุมชน 108-109
สหกรณ์เครดิตยเู นี่ยนกับการพัฒนาประเทศชาติ 110
องคก์ รการเงนิ ชุมชน 111-112
การประเมนิ ผลการศึกษาด้วยตนเองโดยการท�ำ แบบทดสอบท้ายบท 114-115
ชุดเฉลย การประเมินผลการศึกษาดว้ ยตนเอง
โดยการทำ�แบบทดสอบทา้ ยบท บทท่ี 1-6
116
บรรณานกุ รม 117
“ความรู้ทว่ั ไปเก่ียวกับสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน 5
รายละเอยี ดชดุ การศึกษา
1. คำ�อธบิ ายชุดการศกึ ษา เรอ่ื ง “ความรทู้ ว่ั ไปเกย่ี วกับสหกรณเ์ ครดิตยเู น่ยี น”
สหกรณ์เครดติ ยเู นย่ี นเปน็ สถาบันการเงินของชมุ ชนเพื่อชุมชน ทส่ี ง่ เสรมิ ใหส้ มาชิกร้จู กั การรวม
คน การจัดระบบกล่มุ ร่วมกนั คดิ ร่วมกนั สร้างความหวงั ช่วยกนั ทำ� ผลกั ดนั ใหค้ วามฝันความหวังเป็น
ความจรงิ โดยยดึ มน่ั ในคณุ ธรรม ปราศจากอคตติ อ่ ผอู้ ่นื คือวิถีทางใหม่ทส่ี หกรณ์เครดิตยเู นยี่ นไดย้ ดึ ถือ
เปน็ สรณมาเปน็ เวลาชา้ นานหลายทศวรรษแล้ว
คู่มือประกอบการศึกษาด้วยตนเอง เรอ่ื ง “ความรู้ทั่วไปเก่ยี วกบั สหกรณเ์ ครดติ ยเู นยี่ น”
เป็นการรวบรวมเนื้อหาจากคมู่ อื สหกรณเ์ ครดิตยเู นยี่ น โดยไดน้ �ำ เนอ้ื หาพ้ืนฐานที่จำ�เปน็ และควรทราบ
บรรจใุ นคมู่ ือ เพือ่ ให้ผ้สู นใจศกึ ษาความรูด้ ว้ ยตนเอง ได้มคี วามรเู้ ก่ียวกบั สหกรณเ์ ครดติ ยเู น่ียน โดย
หวังเป็นอยา่ งย่ิงวา่ เม่อื ผูศ้ ึกษาไดผ้ า่ นการทดสอบความรูค้ วามเขา้ ใจแล้ว จะสามารถนำ�ความรเู้ หล่าน้ี
ไปเผยแพร่ไดอ้ ย่างถกู ต้อง และมปี ระสทิ ธิภาพ ซึง่ จะกอ่ ให้เกดิ ผลดี ทงั้ ผศู้ กึ ษาและขบวนการสหกรณ์
เครดติ ยเู น่ียน ใหม้ ีความเขม้ แข็งและยงั่ ยืนตอ่ ไป
2. วตั ถปุ ระสงคข์ องชดุ การศึกษา
1. เพือ่ ใหท้ ราบถงึ ประวัตคิ วามเปน็ มาและวิวฒั นาการของสหกรณ์เครดิตยูเนย่ี น
2. เพ่ือใหม้ คี วามรู้ ความเข้าใจ และมที ศั นคติที่ดีทถ่ี ูกต้องเกีย่ วกบั สหกรณ์เครดติ ยูเนี่ยนและ
สามารถอธิบายให้กบั ผอู้ นื่ ที่สนใจไดอ้ ย่างถูกต้อง
3. รายชื่อบทเรยี นของชุดการศึกษา
บทท่ี 1 การสหกรณ์
บทท่ี 2 สหกรณเ์ ครดติ ยเู นี่ยน
บทที่ 3 จติ ตารมณข์ องสหกรณเ์ ครดิตยเู นยี่ น
บทท่ี 4 โครงสรา้ งสหกรณ์เครดติ ยูเน่ียน
บทที่ 5 การจดั ตัง้ สหกรณเ์ ครดติ ยูเนยี่ น
บทที่ 6 สหกรณ์เครดิตยเู นยี่ นกับการพฒั นาและองคก์ รชุมชนรปู แบบตา่ งๆ
6 “ความรู้ทว่ั ไปเกีย่ วกบั สหกรณเ์ ครดติ ยเู นีย่ น
วธิ ีการศกึ ษาชดุ วิชา
เร่ือง “ความรทู้ ่ัวไปเก่ียวกับสหกรณเ์ ครดิตยูเนยี่ น”
1. การประเมนิ ผลการศึกษาด้วยตนเองโดยการท�ำ แบบทดสอบท้ายบท
ขอให้ผู้ศึกษาทำ�การประเมินผลการศึกษาด้วยตนเองโดยการทำ�แบบทดสอบท้ายบทเพ่ือให้
ทราบว่าหลังจากได้ศึกษาจากคู่มือเล่มน้ีจนทำ�ความเข้าใจดีแล้วท่านมีความเข้าใจและมีความรู้มากข้ึน
อยา่ งถอ่ งแท้หรือไม่
การทำ�ประเมินผลการศึกษาด้วยตนเองโดยการทำ�แบบทดสอบท้ายบทจะช่วยให้ผู้ศึกษา
สามารถทราบได้ว่าได้รับความรู้ความเข้าใจเพ่ิมข้ึนจากเดิมมากน้อยเพียงใดและมีความรู้ความมั่นใจที่
จะมาท�ำ การทดสอบกบั ชมุ นมุ สหกรณเ์ ครดิตยเู นี่ยนแห่งประเทศไทย จ�ำ กัด เกณฑม์ าตรฐานทผ่ี ่านการ
ประเมินผลการศึกษา คือ ตอบถูกต้ังแต่ 60 % ข้นึ ไปของแบบทดสอบหลงั การศึกษาแต่ละชดุ ขอให้ผู้
ศึกษาพึงตระหนักเสมอว่าการทำ�ประเมินผลตนเองหลังการศึกษาโดยทำ�แบบทดสอบท้ายบทจะต้องทำ�
ด้วยความซ่ือสัตย์สุจริตต่อตนเองเท่าน้ันจึงจะได้ผลและท่านได้ศึกษาคู่มือเล่มนี้แล้วจะสามารถผ่านการ
ทดสอบไดอ้ ยา่ งแนน่ อน
2. การศึกษาคมู่ ือการเรียนร้ดู ว้ ยตนเอง
คมู่ ือประกอบการศกึ ษาดว้ ยตนเอง เรอื่ ง “ความรู้ทว่ั ไปเก่ยี วกบั สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน” บรรจุ
เน้อื หาสาระสำ�คญั ไว้ครบถว้ น ดงั นัน้ ผศู้ ึกษาที่ต้ังใจศกึ ษาจะสามารถมีความรู้ในเนื้อหาทศ่ี กึ ษาอย่างดี
การศึกษาคู่มือเล่มนี้จะมีประสิทธิภาพเม่ือท่านศึกษาคู่มืออย่างต่อเนื่องและการอ่านในแต่ละบทมีการ
ประเมินผลตนเองหลงั การศึกษา ขอให้ผู้ศึกษาพยายามทำ�การประเมินผลการศกึ ษาด้วยตนเองโดยการ
ทำ�แบบทดสอบทา้ ยบทแล้วตรวจสอบคำ�ตอบกับแนวการตอบทก่ี ำ�หนดไว้
3. การสอบ
ชุมนมุ สหกรณ์เครดิตยเู นย่ี นแหง่ ประเทศไทย จ�ำ กัด จะวัดผลท่ี 60 % จงึ จะผ่านเกณฑ์ตาม
มาตรฐาน โดยจะทำ�การนดั วันทดสอบพร้อมกบั ผู้สมคั รท่านอืน่ ๆ และแจ้งรายละเอียดการสอบ โดยจดั
ทำ�ใบแนบไปพรอ้ มกับใบสมคั รโครงการศกึ ษาด้วยตนเอง
การสอบซ่อม ในกรณที ่ีสอบไม่ผ่านจะตอ้ งทำ�การสอบซอ่ มโดยจะวดั ผลที่ 60 % เช่นเดยี วกนั
และถา้ สอบซอ่ มไม่ผ่าน ผสู้ มัครตอ้ งติดตอ่ ชมุ นุมสหกรณ์เครดิตยเู น่ยี นแหง่ ประเทศไทย จ�ำ กดั เพือ่ ทำ�
กิจกรรมซ่อมเสรมิ โดยทนั ที
4. การมอบเกียรติบัตรและวฒุ บิ ัตร
สมาชกิ ทผ่ี า่ นการทดสอบโครงการศึกษาด้วยตนเอง เรอ่ื ง “ความรทู้ ัว่ ไปเก่ียวกับสหกรณเ์ ครดติ
ยูเนีย่ น” ท่ีผ่านเกณฑจ์ ะได้รบั เกยี รตบิ ตั ร และหากผา่ นการทดสอบชดุ ท่ี 1 ทั้ง 3 เร่ือง จะได้รบั วฒุ บิ ัตร
“ความรู้ทัว่ ไปเก่ียวกบั สหกรณเ์ ครดิตยูเนีย่ น 7
5. เกณฑ์การวัดผลการสอบ ระหว่าง 80-100 %
แบ่งเป็น 3 ระดับ ดงั น้ี ระหวา่ ง 60-79 %
1. ระดับดเี ยยี่ ม ระหวา่ ง 0-59 %
2. ระดบั ด ี
3. ระดบั ปรบั ปรุง
8 “ความรทู้ วั่ ไปเกย่ี วกบั สหกรณเ์ ครดิตยเู นยี่ น
บทนำ�
สังคมมนุษย์ไดพ้ ฒั นามาถงึ ยุคหนง่ึ โดยเฉพาะยุคการปฏวิ ตั ิทางเศรษฐกจิ และอตุ สาหกรรม
ความเจริญกา้ วหนา้ ทางวชิ าการ วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยชี ว่ ยให้มนษุ ย์ผลติ สนิ คา้ และบริการ
สนองความตอ้ งการได้มากกว่าการใช้แรงคนและสัตว์ เชน่ ในอดตี ผู้มคี วามเข้มแข็งกวา่ พยายาม
แสวงหาโอกาสในการครอบครองทรพั ยส์ ินไวท้ ีต่ นเองมากขึ้น ท�ำ ธรุ กิจแสวงหาผลตอบแทนให้กับ
ตนเองมากขึน้ โดยไมค่ �ำ นงึ ถึงผู้ทีอ่ ่อนแอกว่า ท�ำ ให้ผทู้ ่ดี อ้ ยกวา่ เร่ิมรวมตวั กนั เพ่ือนำ�เอาทรพั ย์สิน
ทตี่ นเองพอมรี ่วมกนั ผลติ สินค้า และบรกิ ารแขง่ ขันกบั ผทู้ เ่ี ข้มแขง็ กว่า จึงเกิดการเปลยี่ นแปลงทาง
สังคมแบบย้อนกลบั ตรงกันข้าม มนุษย์หวนกลบั มาครอบครองทรพั ยส์ ินรว่ มกนั เหมือนยุคโบราณ
แตเ่ ป็นการรวมกันเพอ่ื แสวงหาโอกาสทางเศรษฐกิจมากขน้ึ ลทั ธเิ ศรษฐกิจแบบใหม่กเ็ กดิ ขน้ึ เพ่อื
อดุ ช่องว่างระหวา่ งมนุษยห์ รอื แก้ไขขอ้ บกพรอ่ งของระบบเศรษฐกิจแบบเสรีนิยม ซึ่งมีผ้ไู ด้เปรียบ
และมผี ้เู สียเปรยี บเป็นความพยายามปรบั ให้มีความเท่าเทยี มกนั ทางเศรษฐกิจ (ถวิล เลศิ ประเสรฐิ :
2528)
การหวนกลับมายอมรบั การอยรู่ ่วมกนั แทนลัทธปิ ัจเจกชนของมนษุ ย์ ใช้เวลาพัฒนาอยนู่ าน
และรูปแบบการรวมกันกเ็ ปลี่ยนแปลงไปหลากหลายรปู แบบ พอสรปุ ไดเ้ ป็นสามลกั ษณะใหญ่ คอื
เกดิ ลัทธิสหภาพแรงงาน เป็นการรวมกนั ของผู้ใช้แรงงานและให้ผ้ใู ช้แรงงานได้ประโยชน์มากขนึ้
เกิดลทั ธิเศรษฐกิจและการปกครองแบบสังคมนยิ ม เพื่อกระจายอำ�นาจจากชนชน้ั ปกครองเดิม
ที่กดข่ีให้โอกาสชนช้ันกรรมาชีพได้มีส่วนกำ�หนดนโยบายเศรษฐกิจและการปกครองของตนเอง
ตลอดจนใหม้ กี ารกระจายผลประโยชนท์ างเศรษฐกิจอย่างเปน็ ธรรมมากข้ึน และเกดิ ลทั ธสิ หกรณ์
ซงึ่ เป็นความพยายามทจี่ ะปฏวิ ัตสิ งั คมโดยสันตวิ ิธี กระจายโอกาสทางเศรษฐกจิ ไปสผู่ ู้ด้อยโอกาส
วา่ ด้วยอดุ มการณก์ ารรวมกนั ด้วยหลกั คุณธรรมจรยิ ธรรมแหง่ การอยรู่ ว่ มกนั โดยสันติของมนุษยชาติ
สงั คมมนษุ ยย์ ิ่งพฒั นาข้นึ ย่งิ มคี วามสลบั ซบั ซ้อนมากขึ้น มปี ัญหาตามมา ทง้ั ปญั หาทาง
สงั คมและปญั หาทางเศรษฐกจิ มนษุ ยจ์ งึ ต้องปรบั ตวั ตามไปกับสถานการณ์ และสภาพการณ์
ต่างๆ อยู่เสมอ ปญั หาในสงั คมมนษุ ย์ จะแยกไดเ้ ปน็ สองด้าน คือ ปญั หาทางสงั คม และปญั หาทาง
เศรษฐกิจ ปญั หาท้ังสองดา้ นนี้ ล้วนมสี าเหตุมาจากการขาดความร่วมมือระหวา่ งมนุษย์ ขาดการ
ประนีประนอม ถนอมรักษาความสมั พนั ธร์ ะหว่างกัน ท�ำ ใหส้ ังคมขาดความสงบสุข จึงมผี คู้ ดิ วิธี
ปฏวิ ตั ิสังคมแบบสันตวิ ธิ ีโดยพยายามสร้างความรว่ มมือระหว่างมนุษย์ ทง้ั ทางเศรษฐกจิ และสงั คม
เพ่อื สรา้ งสรรค์สงั คมทส่ี งบสขุ แก่มวลมนษุ ย์ ซ่งึ เรียกกนั ว่า ลัทธสิ หกรณ์ ผู้นำ�ความคดิ ทางสหกรณ์
ทา่ นแรก คอื นายโรเบริ ์ต โอเวน เจ้าของกจิ การโรงงานทอผ้าในประเทศองั กฤษทม่ี คี วามปรารถนา
จะเหน็ สภาพความเป็นอยขู่ องคนงานในโรงงานของตนดีขึน้ มีปรชั ญาสังคมวา่ มนุษยจ์ ะดหี รือ
เลวอยู่ทีส่ ิง่ แวดลอ้ ม ปจั จยั ท่ีก่อใหเ้ กดิ ส่งิ แวดลอ้ มท่ีเลวคอื การแข่งขัน ถา้ สามารถขจดั การแขง่ ขนั
ในสงั คมออกไปไดแ้ ละใหม้ นษุ ย์หนั มาร่วมมือกันแทน สงั คมมนุษยก์ จ็ ะสงบสขุ ได้อย่างแน่นอน
(ประพนั ธ์ เศวตนนั ทน์ :2529:4)
“ความรทู้ ่วั ไปเกยี่ วกบั สหกรณ์เครดติ ยูเนย่ี น 9
ลทั ธิสหกรณม์ ีแนวคิดที่ส�ำ คญั คือ กจิ กรรมทางเศรษฐกจิ ใดควรเป็นโอกาสของมนษุ ยท์ กุ คน
ที่พงึ ได้รบั อยา่ งเสมอภาคกนั ไม่ควรตกเป็นของคนใดคนหน่ึง หรอื คนกลุ่มใดกลมุ่ หนึ่งโดยเฉพาะ
มนษุ ยค์ วรทำ�งานรว่ มกันด้วยใจทเี่ ปีย่ มด้วยกัลยาณมติ ร ช่วยเหลือเกอื้ กูลซึ่งกันและกนั เพอื่ ให้ทุก
คนมคี ุณภาพชวี ิตที่ดยี งิ่ ขึน้ ไปพร้อมกัน แต่ละคนมุ่งท�ำ เพอื่ สว่ นรวม และสว่ นรวมกต็ อบสนองให้
แต่ละคน ดงั น้ีแล้วสงั คมมนุษยก์ ็จะมแี ต่ความสงบสขุ (ถวลิ เลศิ ประเสริฐ : 2528)
จุดมุ่งหมายของสหกรณ์มุ่งที่จะยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้คนท่ีเข้ามาร่วมในสมาคม
สหกรณ์ให้ดยี ่ิงข้ึน ท้ังทางเศรษฐกจิ และทางสังคม โดยการร่วมมอื กัน ด�ำ เนนิ ธุรกจิ ต่าง ๆ ท่ีมงุ่ ให้
บริการแก่สมาชิกโดยไมม่ งุ่ แสวงหากำ�ไรเชน่ ธรุ กิจทว่ั ไป สหกรณ์มุง่ ประกอบกิจการเพ่อื สนองความ
ต้องการของสมาชิก ซ่ึงเปน็ ท้งั เจา้ ของและเป็นทงั้ ผู้ใชบ้ รกิ ารของสหกรณ์ สหกรณ์มีกจิ การหลาก
หลายตามประเภทของสหกรณ์ ซ่งึ พระราชบญั ญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2542 (ฉบบั ท่3ี ) พ.ศ.2562 มาตรา
33/1 สหกรณท์ ่ีจะรับจดทะเบยี นตามมาตรา 33 แบง่ ประเภทได้ ดังต่อไปน้ี
(1) สหกรณก์ ารเกษตร
(2) สหกรณ์นคิ ม
(3) สหกรณ์ประมง
(4) สหกรณ์รา้ นคา้
(5) สหกรณ์บริการ
(6) สหกรณ์ออมทรพั ย์
(7) สหกรณเ์ ครดิตยเู นี่ยน
(8) สหกรณ์อื่นทีก่ �ำ หนดตามทก่ี ำ�หนดในกฏกระทรวง
สหกรณเ์ ครดิตยูเนย่ี น เป็นสหกรณท์ ่จี ัดต้งั ขึ้นในหมู่ประชาชนท่มี คี วามคนุ้ เคยมีความไว้
เนือ้ เชือ่ ใจกนั มวี งสมั พนั ธ์เดยี วกนั มีเป้าหมายสงู สดุ อยทู่ กี่ ารพึ่งพาตนเองและรว่ มมอื ชว่ ยเหลือซึ่ง
กันและกันให้ประสบความสขุ ความเจรญิ ความครบครนั ในชีวิต สมาชกิ จะได้รับการพัฒนาด้าน
จรยิ ธรรม คุณธรรม ตามหลกั จิตตารมณ์ โดยใชเ้ งินเปน็ เครอื่ งมือในการดำ�เนนิ การ สมาชิกจะได้
รับการกล่อมเกลาให้เรียนรู้ท้ังทางโลกและทางธรรมไปด้วยกันให้เรียนรู้ที่จะพ่ึงพาตนเองและร่วม
มอื ช่วยเหลอื ซึ่งกนั และกนั เพอ่ื ให้มีครอบครัวและสังคมท่ีสงบสันติ สหกรณ์เครดิตยูเน่ียน จงึ เป็น
เสมอื นโรงเรยี นเพื่อชวี ติ ของมวลสมาชกิ ยดึ ม่นั ในความเสมอภาคและภราดรภาพแห่งความเปน็
มนุษยข์ องสมาชกิ มกี จิ กรรมการเลอื กตั้งและการแสดงความคิดเหน็ ในท่ีประชมุ ต่างๆ อยู่เสมอ
จึงเปน็ กระบวนการปลกู ฝังประชาธปิ ไตยขน้ั พนื้ ฐานแก่ประชาชน ซ่งึ เทา่ กบั ชว่ ยส่งเสรมิ การ
ปกครองในระบบประชาธิปไตย รวมท้งั เป็นสถาบนั การเงนิ ท่มี ่งุ พฒั นา และยกระดบั คุณภาพชวี ิต
ของประชาชน ทงั้ ทางเศรษฐกจิ และทางสงั คมใหด้ ีขนึ้ ด้วยวตั ถุประสงคแ์ ละเป้าหมายต่างจาก
สถาบนั การเงนิ ประเภทอ่นื ๆ
10 “ความรทู้ ่ัวไปเกีย่ วกบั สหกรณเ์ ครดิตยูเนี่ยน
แผนการศกึ ษาประจำ�บท บทท่ี 1
เรอื่ ง ความรู้ท่วั ไปเก่ียวกับสหกรณ์เครดติ ยเู น่ยี น
บทที ่ 1 การสหกรณ์
1.1 ประวัตสิ หกรณ์
1.2 คำ�นิยามสหกรณ์
1.3 ปรชั ญาและอดุ มการณส์ หกรณ์
1.4 ค่านยิ มสหกรณ์
1.5 หลกั การสหกรณ์สากล
1.6 วิธีการสหกรณ์
1.7 ประวัตสิ หกรณใ์ นประเทศไทย
วัตถุประสงค ์ เมอ่ื ศกึ ษาบทที่ 1 จบแล้ว ผศู้ ึกษาสามารถ
1. ทราบประวัตคิ วามเปน็ มาของสหกรณไ์ ด้อย่างถูกตอ้ ง
2. ทราบค�ำ นยิ าม ปรชั ญา ค่านิยม ของสหกรณ์ได้อย่างถูกตอ้ ง
3. ทราบถึงหลักการสหกรณ์สากล และวธิ กี ารสหกรณไ์ ด้อยา่ งถูกต้อง
4. ทราบถึงประวัติสหกรณ์ในประเทศไทย
กจิ กรรมการศกึ ษาดว้ ยตนเอง
1. ท�ำ แบบประเมินผลการศึกษาดว้ ยตนเองโดยการท�ำ แบบทดสอบทา้ ยบท บทท่ี 1
2. ศกึ ษาค่มู ือการเรยี นรดู้ ้วยตนเองอยา่ งต่อเนอ่ื ง พร้อมกบั บันทกึ เนอื้ หาส�ำ คญั ๆ
ประเมินผล
1. ประเมินผลการศกึ ษาด้วยตนเองโดยการท�ำ แบบทดสอบทา้ ยบท
2. ทดสอบกับชมุ นุมสหกรณเ์ ครดิตยเู นย่ี นแหง่ ประเทศไทย จ�ำ กัด
“ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสหกรณเ์ ครดิตยูเนยี่ น 11
12 “ความร้ทู ั่วไปเก่ยี วกบั สหกรณเ์ ครดติ ยเู น่ยี น
บทที่ 1
การสหกรณ์
ประวตั สิ หกรณ์
ระหว่างศตวรรษที่ 18-19 ได้เกิดการปฏิวัติอุตสาหกรรมข้นึ ในยโุ รป มกี ารน�ำ เอาเครอื่ งจักร
มาใช้แทนแรงงานคน ซ่ึงท�ำ ใหเ้ กดิ การเปลย่ี นแปลงทางเศรษฐกิจ คอื เกิดภาวการณว์ ่างงาน และ
เศรษฐกิจตกต�ำ่ ท่ัวไป การเปลย่ี นแปลงอยา่ งใหญห่ ลวงครั้งน้ี เรมิ่ ต้นทีป่ ระเทศองั กฤษ ชาวอังกฤษ
ต้องประสบกบั ปญั หาความเดอื ดรอ้ นอยา่ งมาก จากการทนี่ ายทนุ ใช้เครื่องจกั รแทนแรงงานคน
และการปลดคนงานออกจากโรงงาน ส่วนผปู้ ระกอบการรายย่อยต้องเลกิ ล้มกจิ การไป สภาพสังคม
ทวั่ ไปมีการแบง่ ชนชนั้ ออกเป็น 2 ฝ่าย คือ ฝา่ ยนายทุน และฝา่ ยกรรมกร นายทนุ พยายามแสวงหา
กำ�ไรจากการลงทนุ มากทส่ี ุด โดยการเอารัดเอาเปรียบฝา่ ยกรรมกรทกุ วิถีทาง
จากการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกจิ ในคร้ังนี้ บรรดากรรมกรท่ถี กู บีบคนั้ ท้ังหลาย จึงร่วม
แสวงหาหนทางทีจ่ ะปลดเปลือ้ งความทุกข์ยากของพวกตน ประกอบกบั เวลานัน้ มีนกั เศรษฐศาสตร์
ที่มคี วามคดิ อยากจะชว่ ยพยุงฐานะของสงั คมใหด้ ีขึน้ ไดเ้ สนอแนวทางปรบั ปรงุ สภาพเศรษฐกิจให้
เกดิ ความเป็นธรรมแก่สงั คม โดยการรว่ มมอื ระหว่างผูท้ เี่ ดอื ดร้อนใหร้ ู้จกั การช่วยตนเองและชว่ ย
เหลอื ซึง่ กันและกัน แนวความคดิ ดังกลา่ ว ได้ก่อให้เกิดระบบสหกรณข์ ้นึ ในเวลาต่อมา
บคุ คลแรกทีส่ อนให้คนทว่ั ไปร้จู ักคำ�วา่ “สหกรณ์” คอื โรเบิร์ต โอเวน ชาวอังกฤษ ซึง่ ถอื วา่
เป็นผ้ใู ห้กำ�เนดิ การสหกรณข์ ึ้นในโลก และไดช้ ่ือวา่ เปน็ บิดาแหง่ การสหกรณ์ เดมิ โอเวนเปน็ คนท่ี
ยากจน แตค่ วามเฉลียวฉลาดและรู้จกั วธิ กี ารท�ำ มาหากินจงึ ท�ำ ใหเ้ ขาได้มโี อกาสเป็นผูจ้ ัดการและ
มหี ุ้นส่วนเปน็ เจ้าของโรงงาน เขาเปน็ นายจา้ ง ทีม่ คี วามหวงั ดีตอ่ กรรมกร จงึ ไดป้ รับปรงุ สภาพ
ความเปน็ อยูท่ ่วั ไปของคนงานให้ดขี น้ึ หลังจากนน้ั โอเวนได้หาวธิ ชี ่วยเหลือกรรมกรอืน่ ๆ โดย
สอนให้รจู้ กั การช่วยตนเองและชว่ ยเหลือซึ่งกันและกนั เพอื่ ขจดั ปัญหาความเดือดร้อนต่างๆ
ซง่ึ เปน็ วิธกี ารของระบบสหกรณ์ โอเวนเสนอให้จดั ต้งั “ชมรม
สหกรณ”์ (Co-operative Community) ใหช้ มรมสหกรณ์นี้ผลติ
สิ่งของเคร่ืองใช้ต่างๆใช้เองโดยไม่ใช้เคร่ืองจักรทรัพย์สินของชมรม
เปน็ ของส่วนรวม เพื่อมิใหส้ ภาพนายทุนปะปนอย่ใู นชมรม การจดั ต้งั
ชมรมสหกรณน์ ี้ จะตอ้ งใชเ้ งนิ ทุน และที่ดนิ เปน็ จ�ำ นวนมากและโอเวน
กไ็ ด้พยายามเผยแพรแ่ ผนการจัดต้งั ชมรมสหกรณ์ เพอื่ ให้คนท่วั ไป ได้
เข้าใจสหกรณ์ในฐานะสมาคมเพอื่ เศรษฐกิจ แต่โอเวนยงั ไมส่ ามารถ
จดั ต้งั ชมรมสหกรณ์ในประเทศองั กฤษได้ เพราะมีปัญหาเกี่ยวกับสภาพสงั คมในสมัยนัน้ โอเวนจึง
ได้เดนิ ทางไปประเทศอเมริกาและทดลองจดั ตัง้ ชมรมสหกรณ์ ขึ้นเป็นคร้งั แรกท่ี นิวฮาโมนี รัฐแอนดี
แอนา สหรฐั อเมรกิ า ในปี พ.ศ.2368 ให้ชอ่ื ว่า นิวฮาร์โมนี (New armony) แตไ่ ดล้ ้มเลกิ ไปในระยะ
เวลาต่อมา เน่อื งจากไม่ไดค้ ัดเลือกสมาชกิ และไม่มกี จิ กรรมเพียงพอใหค้ ุม้ คา่ กับค่าใช้จ่าย นอกจาก
“ความรู้ทวั่ ไปเกี่ยวกบั สหกรณ์เครดิตยเู นี่ยน 13
น้ียังมีปัญหาเกี่ยวกบั การปกครองและศาสนา อย่างไรกต็ ามแนวความคิดของโอเวนก็มีอทิ ธพิ ลตอ่
นกั ปฏิรปู ทางเศรษฐกิจ เขาไดใ้ ห้แนวความคดิ เกย่ี วกบั ความรว่ มมือร่วมใจระหว่างมนษุ ย์ ในอนั ท่ีจะ
ช่วยตนเองและช่วยเหลอื ซงึ่ กนั และกันเพือ่ ยกมาตรฐานความเป็นอยู่ใหส้ ูงข้นึ
อีกท่านคอื นายแพทยว์ ิลเล่ยี ม คิง อาศยั อยูใ่ นเมอื งไบรตัน
ประเทศอังกฤษ เป็นผนู้ ยิ มแนวความคิดทางสหกรณ์ของโอเวน
แต่เหน็ ว่าโครงการของโอเวน ตอ้ งใช้เงนิ ทนุ จำ�นวนมาก ซง่ึ จะท�ำ ให้
เปน็ จริงได้ยาก นายแพทยค์ งิ จงึ เริ่มตน้ จากการชแี้ จงให้คนงานรวมทุน
กันคนละเล็กละนอ้ ย จดั ตง้ั “สมาคมการคา้ ” (Trading Association)
ในรปู สหกรณ์ขึน้ เม่อื ปี พ.ศ. 2370 เป็นรปู รา้ นสหกรณ์จำ�หนา่ ยสินค้า
แตม่ ีข้อแตกตา่ งไปจากรา้ นสหกรณใ์ นปจั จบุ นั คอื ก�ำ ไรท่ีเกิดจากการ
ด�ำ เนนิ ธรุ กิจของร้านสหกรณน์ ้ี จะไมน่ ำ�มาแบ่งปันกนั แตจ่ ะเก็บสมทบ
ไว้เปน็ ทุนเพอ่ื ใช้ขยายงานของรา้ นสหกรณต์ ่อไป จนสามารถจดั ตงั้ ชมรมสหกรณต์ ามแบบโอเวนได้
ซ่งึ การกระทำ�ดังกล่าว ท�ำ ใหร้ า้ นคา้ แบบสหกรณ์ในรูปแบบน้ีไม่ประสบผลสำ�เรจ็ เนื่องจากการเกบ็
ก�ำ ไรท้งั หมดไว้ ไมจ่ ่ายคนื แกส่ มาชกิ ท�ำ ใหส้ มาชกิ ไม่ศรทั ธาสหกรณ์ อยา่ งไรกต็ ามกจิ การของนาย
แพทยค์ งิ ก็คลา้ ยกบั ร้านสหกรณ์ในปจั จุบนั ฉะนัน้ ในวงการรา้ นสหกรณส์ มยั นี้ จึงให้เกยี รติแก่ท่าน
มาก
สหกรณ์ สมาคมแหง่ แรกที่ดำ�เนนิ การประสบผลส�ำ เร็จ และเป็นแบบฉบบั ในโลกนกี้ ็คือ รา้ น
สหกรณแ์ ห่งเมืองรอชเดล ประเทศองั กฤษ ต้ังขน้ึ เมอ่ื พ.ศ. 2387 โดยกรรมกรชา่ งทอผ้าจ�ำ นวนหนึ่ง
ซง่ึ มีรายไดน้ อ้ ย และประสบปญั หาในด้านการซือ้ หาเคร่อื งอปุ โภคอันจ�ำ เป็นแก่การครองชีพ เช่น
ราคาแพง มีการปลอมปน และถูกเบยี ดเบยี นในการช่ัง ตวง วัด ประกอบกบั การไดร้ บั แนวความคิด
จาก โรเบริ ต์ โอเวน ในการรวมตัวกนั จดั ตงั้ สหกรณ์ เพือ่ ช่วยตนเอง และช่วยเหลอื ซง่ึ กันและกัน
และไมต่ ้องตกอยูภ่ ายใต้อทิ ธิพลของอุตสาหกรรมและพ่อคา้ ซึ่งมอี �ำ นาจการผลิต ทางการค้าในสมยั
นนั้ จึงได้รว่ มกนั จัดตง้ั เปน็ สมาคม ประกอบด้วยผรู้ ิเริ่ม 28 คน โดยรวมทุนกันจดั ต้งั ร้านคา้ เครื่อง
อปุ โภคบรโิ ภคขึน้ จากนนั้ นำ�เงนิ ทนุ ทร่ี วบรวมได้ไปซ้อื สง่ิ ของทจ่ี ำ�เปน็ แกก่ ารครองชีพ โดยจัดซอื้ ใน
ราคาขายสง่ มาขายให้แก่สมาชกิ และให้สมาชกิ เสียสละเวลามาชว่ ยกจิ การของร้าน
ตอ่ มามจี �ำ นวนสมาชิกเพมิ่ ทำ�ใหธ้ รุ กิจการคา้ ขยายอยา่ งกวา้ งขวาง และยังมกี ารท�ำ ธุรกิจกบั
บคุ คลภายนอกดว้ ย นกั สหกรณ์รอชเดล หรอื ที่เรียกกนั วา่ “ผนู้ ำ�แหง่ รอชเดล” ไดก้ �ำ หนดหลกั
ปฏบิ ัตไิ ว้ 10 ประการ ซึง่ มีสาระส�ำ คัญหลายประการ ท่ถี ูกยดึ ถือเปน็ หลกั การสหกรณส์ ากล มา
จนถงึ ปัจจบุ ัน แมจ้ ะล่วงเลยมาเป็นเวลานาน แตร่ า้ นสหกรณ์รอชเดล ก็ยังคงอยแู่ ละกลายเปน็
รา้ น ทม่ี ีขนาดใหญ่ ยง่ิ กว่านน้ั วิธีการของร้านสหกรณส์ �ำ หรับผบู้ รโิ ภคแบบนไ้ี ดแ้ พรห่ ลายออกไป
สปู่ ระชาชนกลุ่มอนื่ ๆ ปจั จุบนั ร้านสหกรณท์ ี่ถือหลักการสำ�คัญ ๆ อย่างเดยี วกนั นี้ มีอยู่ในประเทศ
ต่างๆ เปน็ จำ�นวนมาก
14 “ความรู้ท่วั ไปเก่ยี วกับสหกรณเ์ ครดติ ยูเน่ยี น
ค�ำ นยิ ามสหกรณค์ อื อะไร
สหกรณน์ ับวา่ เป็นองค์การหน่ึงทม่ี นษุ ยค์ ดิ ค้นขนึ้ มา จากผลของการเปลี่ยนแปลงทาง
เศรษฐกิจและสงั คมขนานใหญใ่ นการปฏวิ ตั อิ ุตสาหกรรม โดยยดึ หลักการร่วมมือกันทางเศรษฐกจิ
ในหมปู่ ระชาชนทมี่ ีความอตั คตั ขัดสน และอ่อนก�ำ ลงั ในทางเศรษฐกิจ ดำ�เนินการด้วยการ
ช่วยเหลือตนเอง ดว้ ยการร่วมทุนและกำ�ลงั เงนิ ดว้ ยความสมคั รใจตง้ั เปน็ สมาคมเพอ่ื ประกอบ
กิจการของตนเองโดยมิใช่การแสวงหากำ�ไรแต่เพื่อตัดคนกลางที่ไม่จำ�เป็นออกไปให้สมาชิกทุกคน
มีความเสมอภาคและเท่าเทียมกันไม่ถือกำ�ลังทรัพย์เป็นใหญ่และผลท่ีเกิดขึ้นก็นำ�มาแบ่งปันกัน
โดยวธิ ที ี่เที่ยงธรรมในระหวา่ งท่ีมีสว่ นได้เสยี ในกิจกรรมนัน้ วธิ นี ้คี ือหลกั การร่วมมอื จึงได้ชือ่ วา่
“การสหกรณ”์
พระราชวรวงศ์เธอกรมหม่ืนพิทยาลงกรณ์“ผู้เป็น
บดิ าของการสหกรณใ์ นประเทศไทย” จงึ ไดบ้ ัญญัตคิ ำ�จาก
ภาษาองั กฤษ Co-Operation เปน็ ศพั ทเ์ ฉพาะในภาษาไทย
วา่ “สหกรณ”์ ซ่ึงมาจากค�ำ ในภาษาสันสกฤต 2 คำ� คอื “สห”
แปลว่า “รว่ มกัน” และ“กรณ”์ แปลได้ความว่า“การกระท�ำ
รวมกัน” หรือ“การรว่ มมอื กนั ” ซึ่งตามพจนานกุ รมฉบบั ราชบณั ฑติ
สถาน พ.ศ. 2493 ให้ความหมายของสหกรณ์ไวว้ า่ “งานร่วมมอื กนั
วธิ กี ารจดั การอยา่ งหนึง่ ทีบ่ คุ คลพอใจร่วมมือ เพื่อบำ�รุงความเจรญิ
ในทางเศรษฐกจิ โดยแบง่ ก�ำ ไรเสมอกัน”
พระราชบญั ญตั ิสหกรณ์ พ.ศ. 2542 มาตรา 4 ไดใ้ ห้ความหมายของสหกรณ์ไว้คอื
“สหกรณ”์ หมายความวา่ คณะบคุ คลซึ่งรว่ มกันดำ�เนินกิจการเพือ่ ประโยชนท์ างเศรษฐกิจและสังคม
โดยชว่ ยตนเองและชว่ ยเหลอื ซงึ่ กันและกัน และได้จดทะเบยี นตามพระราชบัญญัติน้ี
สำ�หรบั ผู้เชย่ี วชาญทางดา้ นสหกรณ์ของตา่ งประเทศ กไ็ ดพ้ ยายามอธบิ ายคำ�วา่ การสหกรณ์
ในรูปลกั ษณต์ ่างๆ กนั ดงั ตอ่ ไปนี้
ดร.แฮนซ์ เยบฮารด์ ( Dr. Hanns Gebhard ) นักเศรษฐศาสตรแ์ ละสหกรณช์ าวฟนิ แลนด์
อธิบายไวว้ า่ “สหกรณ์เปน็ ท่รี วมคน ต้งั ขึ้นตามหลกั แหง่ ความเสมอภาคไม่จำ�กัดจ�ำ นวนสมาชกิ และ
เพื่อวตั ถุประสงคท์ จี่ ะด�ำ เนนิ งานตามหลักเศรษฐกิจ เพ่อื ส่งเสรมิ ฐานะทางการเงนิ และการดำ�เนิน
อาชพี ของสมาชกิ โดยวธิ ชี ว่ ยตนเองตามล�ำ พัง หรอื ชว่ ยตนเองด้วยความสนบั สนุนของ รัฐบาล โดยมี
ข้อแมว้ ่าผลก�ำ ไรจากการกระทำ�ร่วมกันจะต้องแบง่ ตามส่วนของงานทสี่ มาชิกคนหนึ่งๆ กระทำ�แบ่ง
ตามสว่ นแบง่ ทนุ ”
ตาล มาคี (SS. Talmaki ) นักสหกรณ์ชาวอินเดีย “สหกรณ์ คือวิธกี ารจดั งานชนดิ หนึ่ง
ซึ่งบุคคลหลายคนช่วยกันด้วยใจสมัครตามหลักแห่งความเสมอภาคเพ่ือส่งเสริมผลประโยชน์ในทาง
เศรษฐกจิ โดยวธิ ีสจุ ริต”
ยคุ เอนไซโคลพีเดยี บริแตนนิกา อธบิ ายศพั ทว์ ่า“สหกรณ์ คอื ชุมชนทีร่ วมกนั เป็นองคก์ าร
“ความรทู้ ั่วไปเก่ยี วกบั สหกรณเ์ ครดติ ยเู น่ยี น 15
ด้วยความสมคั รใจและยดึ ถอื หลักประชาธิปไตยเป็นท่ีต้งั โดยมีวตั ถุประสงคท์ จ่ี ะจดั หาสนิ ค้า
มาจำ�หน่ายแก่สมาชิก หรือเพ่อื ใหส้ มาชิกประกอบการผลิตกรรมเพอื่ จำ�หน่าย หรือจดั การขาย
ผลิตผลของสมาชิกหรือจัดหาทุนให้สมาชิกกู้ยืมหรือรวมวัตถุประสงค์เหล่านี้เข้าด้วยกันและในขณะ
เดียวกันก็เฉล่ียผลประโยชน์ท่ีเกิดข้ึนเนื่องจากการนี้ใหัแก่สมาชิกตามส่วนซ่ึงได้ตกลงเห็นพ้องกันว่า
เปน็ การเทีย่ งธรรมสำ�หรับสมาชกิ แตล่ ะคนและสำ�หรบั หมู่คณะ”
ดังน้นั จงึ พอสรปุ ไดว้ า่ “สหกรณเ์ ป็นการประกอบการอย่างหนึ่งในรปู ขององค์การท่มี ี
คุณลักษณะพเิ ศษแตกต่างไปจากองคก์ ารอ่ืนที่มีอยู่ คือการทอี่ งค์การใดจะเรียกวา่ เปน็ สหกรณไ์ ด้
จะตอ้ งประกอบด้วยเง่อื นไขหลายประการ ซง่ึ เป็นเงอ่ื นไขของการเปน็ สหกรณ์ดงั กล่าวมาแล้วและ
เง่ือนไขของการเป็นสหกรณ์นัน้ คือหลักการสหกรณน์ นั้ เอง”
ปรัชญาและอุดมการณส์ หกรณ์
พระบาทสมเดจ็ พระมหาภมู พิ ลอดุลยเดชมหาราชพรมนาถบพติ ร รชั กาลที่ 9 ทรง
อธบิ ายความหมายของ “ปรัชญา” ไวว้ ่า...โดยมากปรัชญาน้ันกเ็ ป็นความเช่อื ของบคุ คลแต่ละคนว่า
โลกนี้มาอย่างไร และจะไปอย่างไรจะมีความสุขสุดยอดอยา่ งไร...” (ส�ำ นักราชเลขาธกิ าร,2513:3)
การสร้างวธิ กี ารต่างๆ บทความเชอ่ื แบบปรชั ญาจงึ เป็นวิธกี ารทีจ่ ะไปสคู่ วามสขุ สดุ ยอดในระดับ
ตา่ งๆ นน่ั เอง (ส�ำ นักสภาสถาบนั ราชภฏั ,2544:34) ซึง่ สอดคลอ้ งกับความหมายหนง่ึ ในสขี่ องคำ�ว่า
“Philosophy Edition) ทห่ี มายถึงความเชือ่ ขั้นพืน้ ฐานความคดิ พ้นื บา้ นและทัศนคตทิ ัว่ ไปของคน
หรอื กลมุ่ บุคคล (The most general beliefs,concepts and attitudes of an individual or
group)
ปรัชญาของการสหกรณ์ หมายถึง ระบบแนวคดิ ที่ว่า วิธีการสหกรณส์ ามารถตอบ
สนองความจ�ำ เปน็ พ้ืนฐาน ดา้ นเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ของคนในโลกนใี้ ห้ มคี วามสุข
ความเจรญิ อยา่ งพอเพยี งได้ (ปรัชญา เป็นระบบแนวคดิ ความเชือ่ เปน็ ลัทธหิ รอื ศาสนา ปรชั ญา
สหกรณจ์ งึ เป็นระบบแนวคิด)
ปรชั ญาของการสหกรณ์ แบบคำ�คม “ช่วยตนและช่วยกัน (self-help and
mutual help)”
อดุ มการณ์ คือ ระบบความเชือ่ ทม่ี แี บบแผน ซงึ่ ก่อให้เกดิ การจูงใจใหค้ นในสังคม
ยดึ ถือน�ำ มาใชเ้ ป็นแนวทาง ในการประพฤติปฏิบัตทิ ่เี กีย่ วกับการดำ�เนินชวี ติ ในสงั คม เพอ่ื ใหบ้ รรลุ
ถงึ ความเป็นอยทู่ ่ีดี
อุดมการณส์ หกรณ์ คอื แนวคดิ ทีเ่ ชื่อวา่ จะแกป้ ัญหาทางเศรษฐกจิ และสงั คม ให้
มีความกินดอี ยดู่ แี ละมีสนั ตสิ ขุ โดยประหยัด ชว่ ยตนเอง และช่วยเหลอื ซง่ึ กันและกัน อดุ มการณ์
ที่สำ�คัญทีส่ ุดของสหกรณ์ คือ การรว่ มมอื กัน (Co-Operation) ในการด�ำ เนินธุรกจิ เพราะ หาก
ปราศจากการร่วมมอื กนั แล้ว สหกรณ์กไ็ มส่ ามารถด�ำ รงอยไู่ ด้ และไม่สามารถแกไ้ ขปัญหาใดๆ
16 “ความรู้ท่ัวไปเกี่ยวกับสหกรณ์เครดิตยูเนีย่ น
อุดมการณ์ทส่ี �ำ คญั ของสหกรณ์
1.การช่วยเหลอื ตนเอง และการชว่ ยเหลือซึ่งกันและกัน เปน็ สง่ิ ทสี่ ำ�คญั ย่งิ ตอ่ การดำ�เนนิ
ธรุ กิจของสหกรณ์ เพราะหากสมาชิกไม่คดิ จะช่วยตนเองและช่วยเหลือซง่ึ กันและกนั แลว้ สหกรณ์
กไ็ ม่สามารถดำ�รงอยไู่ ด้ ฉะนั้น สหกรณ์ในประเทศทก่ี ำ�ลังพัฒนา จึงล้มเหลวหรือไม่เจริญเติบโต
เท่าที่ควรจะเป็น เพราะ สมาชกิ ขาดความร้คู วามเข้าใจในความเป็นจริงข้อนีโ้ ดยเข้าใจวา่ เม่ือเข้า
เปน็ สมาชิกสหกรณ์แลว้ จะไดก้ ู้เงินหรือได้รับประโยชนจ์ ากสหกรณ์โดยไม่ต้องทำ�อะไร หรือไมต่ อ้ ง
ชว่ ยเหลือ หรือท�ำ ประโยชนใ์ ห้แก่สหกรณ์แตอ่ ย่างใด ซ่ึงเปน็ ความเขา้ ใจที่ผดิ พลาดมาก เพราะ
สหกรณ์เป็นองค์การธรุ กจิ ของสมาชิกโดยสมาชิก และเพอ่ื สมาชิก ฉะนนั้ จงึ จำ�เป็นจะตอ้ งยดึ หลกั
การ การช่วยเหลอื ซ่งึ กันและกัน จึงจะดำ�เนนิ งานไดส้ ำ�เร็จ ซงึ่ จะท�ำ ไดต้ อ้ งอาศยั ความซ่ือสตั ย์
และความจงรกั ภักดตี ่อสมาชกิ ต่อสหกรณ์เปน็ ส�ำ คญั เพราะหากสมาชิกขาดความภักดีตอ่ สหกรณ์
แล้วการรว่ มมอื และการช่วยเหลอื ซึ่งกนั และกันตามวธิ กี ารสหกรณ์ กย็ อ่ มเกดิ ข้นึ ไม่ได้ ฉะน้นั จงึ
จ�ำ เปน็ อย่างยิ่งท่ีจะต้องเผยแพรค่ วามรู้ และอดุ มการณ์อนั นข้ี องสหกรณใ์ ห้รจู้ ักกันอยา่ งแพรห่ ลาย
มิฉะนัน้ แลว้ สหกรณ์กจ็ ะประสบความลม้ เหลวอย่างที่เปน็ มาในอดตี
2.การอ�ำ นวยประโยชนแ์ ละการบริการสมาชิก วตั ถุประสงคข์ องการจัดตั้งสหกรณ์กเ็ พอ่ื
ท่จี ะจดั หาหรือให้บริการ และอำ�นวยประโยชนแ์ กส่ มาชิกมากที่สุดเทา่ ทีจ่ ะมากได้นัน่ เองเพราะ
สหกรณ์เป็นของสมาชิก ด�ำ เนินการโดยสมาชิกและเพ่ือสมาชกิ ดงั น้ันจงึ จำ�เป็นท่ีจะตอ้ งดำ�เนินงาน
ตา่ งๆ เพอื่ ใหเ้ กิดประโยชนแ์ กส่ มาชิกมากที่สดุ
3.การไม่แสวงหากำ�ไร หลกั สำ�คัญยิ่งของสหกรณ์ กค็ อื สหกรณม์ ิไดม้ ่งุ ดำ�เนนิ การเพ่อื
แสวงหากำ�ไร แต่เพอื่ อำ�นวยผลประโยชนแ์ ละให้บริการแก่สมาชิกในสิ่งทสี่ มาชิกต้องการ ฉะนนั้ การ
ทจี่ ะถอื ว่าสหกรณ์ใดประสบความส�ำ เร็จมากหรอื น้อยเพียงใด จึงไมไ่ ด้ขึน้ อยูก่ บั ก�ำ ไรท่สี หกรณไ์ ดร้ บั
แต่ขึน้ อยกู่ บั ประโยชน์และการบริการท่สี มาชกิ ไดร้ ับจากสหกรณเ์ ปน็ สำ�คัญ
4.การไมก่ ีดกันบคุ คลภายนอก ได้กล่าวแล้วว่าสหกรณ์เปน็ ของประชาชนโดยประชาชน
เพื่อประชาชน เพราะฉะนั้นสหกรณ์ จึงถอื หลกั การเปดิ รบั สมาชิกโดยทั่วไป (Open Member-
ship) เป็นหลกั การส�ำ คัญในการด�ำ เนินงาน ทงั้ นี้กเ็ พ่อื จะเปิดโอกาสใหบ้ คุ คลทุกคนทีส่ นใจ ไดม้ ี
โอกาสสมัครเขา้ ไปเปน็ สมาชกิ ไดเ้ ทา่ เทยี มกนั โดยไมม่ กี ารกดี กนั แตอ่ ยา่ งใด แต่บุคคลเหลา่ นั้นจะ
ต้องเป็นผมู้ ลี กั ษณะนิสัยดี (Good Characteristic) และมคี วามสนใจทีจ่ ะสมคั รเขา้ เปน็ สมาชกิ ดว้ ย
ความจรงิ ใจและบรสิ ุทธิใ์ จ ไมใ่ ช่สมคั รเขา้ มาเพอ่ื แสวงหาประโยชนอ์ นั มิชอบธรรม และเพื่อทำ�ลาย
สหกรณ์ ฉะนน้ั จงึ กล่าวไดว้ า่ อดุ มการณ์สหกรณเ์ ปน็ อดุ มการณท์ ด่ี ที ่ีสดุ ในโลก เพราะอยบู่ นพ้ืนฐาน
แห่งความเสมอภาคและความยุตธิ รรม หลกั การสหกรณ์ไมม่ กี ารบงั คับและการเอาเปรยี บซง่ึ กนั
และกนั ซ่ึงหาไมไ่ ด้กับธรุ กิจแบบอ่ืน
“ความรทู้ ว่ั ไปเกี่ยวกบั สหกรณ์เครดิตยเู น่ยี น 17
5.การด�ำ เนนิ งานตามหลักประชาธปิ ไตย อุดมการณท์ สี่ ำ�คญั ยง่ิ อีกอนั หนงึ่ ของ สหกรณ์
คือการดำ�เนนิ งานตามหลักประชาธปิ ไตย (Democratic Control) โดยสมาชกิ แต่ละคนมสี ิทธ์อิ อก
เสียงได้เพียงเสยี งเดียว (One man One Vote) ไม่วา่ บุคคลนั้นจะถือห้นุ มากหรอื นอ้ ยเพยี งใดกต็ าม
ท้ังนกี้ ็เพ่ือป้องกันมใิ หส้ หกรณต์ กเป็น เครื่องมอื แสวงหาผลประโยชน์ของคนหนึง่ คนใด หรอื บุคคล
กลมุ่ หนง่ึ กลมุ่ ใดโดยเฉพาะ ฉะนั้นสหกรณ์ข้นั ปฐมจงึ ก�ำ หนดให้ สมาชิกหนง่ึ คนมีสทิ ธิล์ งคะแนน
ไดเ้ พียงเสียงเดียวเทา่ น้ัน และนอกจากนั้นก็เพือ่ ท่ีจะควบคมุ ใหก้ ารด�ำ เนินงานของสหกรณเ์ ปน็
ประโยชน์แก่สมาชิกโดยแทจ้ รงิ
6.การสง่ เสรมิ การศกึ ษา การใหก้ ารศกึ ษาอบรมแก่สมาชิก (Membership Education)
เป็นส่ิงจ�ำ เปน็ และส�ำ คญั ยิง่ ตอ่ การพัฒนางานสหกรณ์ สหกรณจ์ ะกา้ วหน้าหรือล้าหลงั ก็ขน้ึ อยกู่ ับพ้นื
ฐานการศกึ ษาของสมาชกิ เปน็ สำ�คัญ ฉะน้นั การสหกรณจ์ งึ ถือเอาการใหก้ ารศกึ ษาอบรมแกส่ มาชกิ
กรรมการ และเจ้าหน้าทสี่ หกรณเ์ ป็นงานทสี่ ำ�คญั ยง่ิ อันหน่ึงของสหกรณ์เพ่ือท่จี ะใหส้ หกรณ์ดำ�เนนิ
งานไดส้ ำ�เร็จตามความมุ่งหมาย นอกจากนั้นสหกรณ์ยังได้ม่งุ ทจ่ี ะฝกึ สอนและปลกู ฝงั อุดมการณ์
สมาชกิ ให้เปน็ คนดี มศี ีลธรรม มคี วามรบั ผิดชอบต่อหนา้ ท่ีและสงั คมอีกด้วย เพราะ หากสังคมใด
ประกอบไปดว้ ย สมาชิกทีม่ ีลกั ษณะและอปุ นิสยั ที่ดแี ลว้ สังคมนนั้ กย็ ่อมจะมคี วามสุข ความเจรญิ
ด้วยประการทั้งปวง เชน่ สงั คมสหกรณใ์ นเดนมาร์ก สวเี ดน และฟินแลนด์ เปน็ ต้น
คา่ นิยมของสหกรณ์ (Cooperative Values)
คำ�ว่า “คา่ นยิ ม”( VALUES) แปลวา่ มูลค่าของความนิยม ในองคก์ รหรอื สังคม หมายถึง
แนวทางปฏิบัตใิ ด ๆ ท่ีองค์กรหรอื สงั คมนั้นนิยม (Popular) นำ�มาใชป้ ฏิบัติกันมาก ๆ จนไดร้ บั ความ
นยิ ม (Popularity) มที ั้งค่านยิ มท้งั ด้านบวกและลบ มที งั้ ทเ่ี ปน็ รปู ธรรมและนามธรรม
สว่ นค�ำ วา่ “คณุ คา่ ” (VALUE,WORTH) แปลว่า คุณประโยชนใ์ นตวั ของสิ่งใดส่ิงหนึ่งซ่ึงคดิ
เป็นเงนิ ไมไ่ ด้ หรอื ความดีท่มี ีอยปู่ ระจำ�ในส่ิงน้นั ๆ เปน็ ความร้สู ึกท่ีเปน็ ทางบวก มีลักษณะเปน็
นามธรรม เมื่อน�ำ คำ�วา่ COOPERATIVE VALUES มาใช้กับสหกรณ์ ตามทีส่ มั พันธภาพสหกรณ์
ระหว่างประเทศ (ICA:international cooperative alliance) ระบไุ ว้นน้ั จงึ ควรจะแปลวา่ “คา่
นยิ มของสหกรณ”์ ซงึ่ หมายถงึ แนวทาง หรอื ส่งิ ทช่ี าวสหกรณ์นิยมปฏิบตั ิติดตอ่ กันมายาวนาน จนได้
รับความนิยมในหมู่ชาวสหกรณ์ท่ัวโลก เพราะการปฏิบัติเชน่ วา่ น้ัน ท�ำ ใหส้ หกรณ์มีคุณค่าทางสงั คม
และเศรษฐกิจอย่างเห็นได้ชดั
ซึง่ ค่านยิ มสหกรณ์ ตามที่ ICA ได้บันทกึ ไว้เปน็ หลักฐาน กค็ อื ค่านิยมพน้ื ฐานของสหกรณ์ ไดแ้ ก่
การพง่ึ พาและความรับผิดชอบตนเอง ประชาธปิ ไตย ความเสมอภาค ความเที่ยงธรรม และความ
สามัคคี และสมาชกิ สหกรณต์ ั้งมั่นอยู่ในค่านยิ มทางจริยธรรม แห่งความซอ่ื สัตย์ เปิดเผย ความ
รบั ผิดชอบตอ่ สงั คมและเอื้ออาทรตอ่ ผู้อนื่ ตามแบบแผนทีส่ บื ทอดมาจากผรู้ ิเรม่ิ การสหกรณ์
18 “ความรูท้ ัว่ ไปเกี่ยวกบั สหกรณ์เครดติ ยเู น่ยี น
1.คา่ นยิ มพืน้ ฐานของสหกรณ์
1) การพึ่งตนเองของสหกรณ์ สหกรณ์จะพ่ึงตนเองได้จําเปน็ ตอ้ งมเี งนิ ทนุ ดาํ เนนิ การท่ีเพยี ง
พอ มฝี ่ายจดั การสหกรณ์ทมี่ ีความรู้ ความสามารถ มคี วามสจุ รติ ในการปฏบิ ัติงาน มีคณะกรรมการ
ที่มีวิสยั ทัศน์ มคี วามซ่อื สตั ย์ ในการบริหารงาน มสี มาชิกมคี วามภักดีต่อสหกรณ์ใหค้ วามร่วมมือใน
การดําเนินงานของสหกรณ์
2) ความรบั ผดิ ชอบต่อตนเอง หมายถึง การรบั ผดิ ชอบในหนี้สนิ ทรพั ย์สิน ชอื่ เสยี งและรับ
ผิดชอบในการกระทาํ ของตนเอง เชน่ สหกรณ์รับฝากเงนิ จากสมาชกิ มีใครทุจรติ เอาเงินฝากของ
สหกรณ์ไป สหกรณก์ ็ต้องรับผิดชอบ และสหกรณจ์ ะต้องเป็นผตู้ ัดสนิ ใจในการกระทาํ ใดๆ ด้วย
ตนเอง โดยปราศจากการก้าวก่ายการบริหารงาน การแทรกแซง การทาํ ธุรกิจและการครอบงาํ การ
ปฏิบัตงิ านจากรฐั คณะบคุ คลและบคุ คลใดๆ
3) ประชาธปิ ไตยการดําเนินงานตามหลักประชาธิปไตย คอื สหกรณ์เปน็ ของสมาชิก
(สมาชิกเป็นผถู้ อื หุน้ ) มสี ทิ ธิในการเข้าประชุม มสี ิทธใิ นการรบั สมัครเลอื กต้ัง มสี ิทธใิ นการออกเสยี ง
ลงคะแนน และมสี ทิ ธิในการ ใชบ้ ริการของสหกรณ์
4) ความเสมอภาค สมาชิกมคี วามเทา่ เทียมกนั ในสทิ ธแิ ละหนา้ ท่ี ของตน คอื
- มสี ิทธแิ ละหน้าท่ใี นการเขา้ ประชมุ
- มีสิทธิสมัครรับเลอื กตง้ั เป็นกรรมการ
- มสี ิทธิในการออกเสียงลงคะแนน 1 คน 1 เสียง
- มีสิทธใิ นการใช้บรกิ ารของสหกรณ์
5) ความเที่ยงธรรม สหกรณจ์ ะจัดสรรสว่ นทีส่ มาชกิ จะใหก้ ับสหกรณ์ และส่วนท่สี มาชกิ รับ
จากสหกรณ์ อย่างเหมาะสมและเทย่ี งธรรม เชน่ การปนั ผลตามห้นุ และการเฉลี่ยคนื ตามสดั สว่ นท่ี
สมาชิกมาทําธรุ กิจกับสหกรณ์
6) ความเป็นเอกภาพ ได้แก่ การอยใู่ นระบบเดยี วกนั ไมแ่ ตกแยก ไม่แบ่งฝักฝ่าย เปน็ นาํ้ หนึง่
ใจเดียวกนั พร้อมเพรียง ร่วมมือในการประกอบอาชีพ ร่วมกนั ผลิต ร่วมกนั ซื้อ และร่วมกนั ขาย
2. ค่านิยมทางจริยธรรมทีเ่ ปน็ ความเชอื่ มัน่ ของสมาชิกสหกรณ์
7) สมาชิกจะต้องมคี วามซื่อสตั ยส์ ุจรติ และมคี วามภักดี ต่อสหกรณเ์ ป็น คนตรงต่อเวลา
ไมผ่ ิดนดั ชาํ ระหนี้ ไม่ขายผลผลติ ให้ผ้อู นื่
8) ความเปดิ เผย สมาชกิ จะตอ้ งเปน็ คนที่ไม่มลี บั ลมคมใน ไม่มีเล่หเ์ หลย่ี มใดๆ โปร่งใส
เปดิ เผยขอ้ มูลใดๆ ไม่ปิดบงั หน้สี ิน ทรัพย์สนิ ฯ
9) ความรับผดิ ชอบต่อสังคม การคดิ ถึงหวั อกของคนอืน่ ไมท่ าํ ใหส้ ังคมมปี ญั หา ไม่ทํา
ตัวอย่างฟ่มุ เฟอื ย ไม่ทาํ ลายสงิ่ แวดลอ้ ม ไม่ใชส้ ารเคมที เ่ี ป็นอนั ตราย มหี นา้ ท่ีอนรุ กั ษ์ธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อม
10) ความเอื้ออาทรต่อผู้อืน่ ไดแ้ ก่ การเห็นอกเหน็ ใจ การเอือ้ เฟ้ือ เผือ่ แผ่ มจี รรยาบรรณ
เชน่ เอื้ออาทรต่อเดก็ คนชรา และคนพกิ าร เปน็ ผู้ผลติ ตอ้ งเอือ้ อาทรต่อผูบ้ ริโภค ตอ้ งเออ้ื อาทรต่อ
ผ้ผู ลติ ไม่กดราคา
“ความรทู้ วั่ ไปเกี่ยวกับสหกรณ์เครดติ ยเู นย่ี น 19
หลกั การสหกรณ์สากล
หลักการสหกรณท์ ่ีถอื ใชใ้ นปัจจบุ ันเป็นผลสบื เน่ืองมาจากระเบียบปฏิบัตขิ องผ้นู ำ�แหง่ เมือง
รอชเดล ประเทศอังกฤษ ซ่ึงเป็นผูท้ กี่ ่อตั้งรา้ นสหกรณ์ขึ้นในปี พ.ศ. 2387 ซ่งึ นับได้วา่ เปน็ รา้ น
สหกรณ์แห่งแรกของโลกที่ด�ำ เนนิ งานประสบผลสำ�เรจ็ ระเบยี บปฏิบัตริ า้ นสหกรณข์ องผู้นำ�แห่ง
เมืองรอชเดลในสมยั แรกได้มกี ารปรบั ปรงุ แกไ้ ขและปรากฏหลักฐานใน พ.ศ. 2403 ดังนี้
1. เงนิ ทนุ ควรมาจากผู้ถอื หุ้นและจ�ำ กดั อตั ราเงินปันผล
2. การจดั สนิ คา้ คุณภาพใหแ้ กส่ มาชิก
3. ความเท่ยี งตรงในการชง่ั ตวง วัด
4. ขายสินคา้ เงินสดตามราคาตลาด
5. ก�ำ ไรควรจัดสรรตามสว่ นซอ้ื ของสมาชกิ
6. ความเสมอภาคในการเปน็ สมาชิกและการออกเสยี ง
7. การจดั การโดยพนกั งานและกรรมการที่ได้รบั เลอื กตั้งตามระยะเวลา
8. ก�ำ ไรจ�ำ นวนแนน่ อนควรจดั สรรเพื่อการศกึ ษา
9. รายงานและงบดลุ ควรนำ�เสนอสมาชกิ ได้บอ่ ยครงั้
ถงึ แมว้ ่าระเบียบปฏบิ ตั ขิ องสหกรณ์รอชเดล ซง่ึ จัดตัง้ ข้ึนมากว่าหน่งึ ร้อยปแี ล้ว และ
เปน็ การตัง้ ขน้ึ เพอื่ ใชเ้ ฉพาะกับรา้ นสหกรณก์ ็ตาม แตห่ ลกั การบางข้อสามารถน�ำ มาใช้กบั สหกรณ์
ท่วั ๆ ไปได้ ซ่งึ เรื่องน้ีองค์การสมั พนั ธภาพสหกรณ์ระหว่างประเทศ (International Cooperative
Alliance : ICA) ไดม้ ีการประชมุ ปรึกษากนั ณ กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย เมอ่ื เดอื นกนั ยายน
พ.ศ. 2509 โดยนำ�เอาระเบยี บปฏบิ ัตขิ องรอชเดลมาแก้ไขปรบั ปรุงใหม่และได้ลงมติก�ำ หนดเป็น
หลกั การสหกรณ์ 6 ประการ
ต่อมาในปี 1995 ซ่ึงเปน็ วาระท่สี มั พนั ธภาพสหกรณ์ระหว่างประเทศ (ICA) มีอายุครบ 100
ปี (กอ่ ตง้ั ปี 1895) ท่ีประชมุ สมัชชาของ ICA ที่เมอื งแมนเชสเตอรป์ ระเทศอังกฤษ ไดม้ ีการทบทวน
หลกั การสหกรณส์ ากลใหม่ และไดใ้ หค้ �ำ รับรองหลกั การสหกรณส์ ากลใหม่ รวม 7 ประการ เพื่อให้
ขบวนการสหกรณส์ ามารถปรับตวั สอดรบั กับสถานการณก์ ารเปลย่ี นแปลงของโลก และการพฒั นา
ในครสิ ตว์ รรษท่ี 21 โดยออกเปน็ แถลงการณว์ า่ ดว้ ยเอกลกั ษณ์ของการสหกรณ์ (Statement on
the Co-operative Identity) ในเดือนกนั ยายน 1995 ตามแถลงการณด์ ังกล่าวระบุวา่ หลักการ
สหกรณเ์ ปน็ แนวทางสำ�หรบั สหกรณ์ท้ังหลาย ในการน�ำ ค่านยิ มของสหกรณ์สูก่ ารปฏิบตั ิ (www.
gotoknow.org/posts/176694)
ความเข้าใจหลกั การสหกรณส์ ากล ผู้คนสว่ นใหญม่ กั มคี วามเขา้ ใจวา่ “หลกั การสหกรณ์”
เป็นเสมือน “กฎเหล็ก” ท่ตี อ้ งปฏบิ ตั ิตามแบบค�ำ ต่อค�ำ ในทัศนะหนง่ึ อาจจะเปน็ การถูกต้องเมอื่
หลกั การ สหกรณใ์ ชเ้ ป็นเครอ่ื งวดั มาตรฐานของความเปน็ สหกรณ์ แต่ในอกี ทัศนะหนึ่งก็ต้องมีความ
20 “ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกบั สหกรณ์เครดิตยูเนยี่ น
จำ�กดั หรือยกเว้นการปฏิบตั ิตามน้นั บางอยา่ ง เมอ่ื ต้องการกระตุ้นให้เกิดการปฏิบัตอิ ่นื ๆ อย่างได้ผล
หลกั การสหกรณก์ ลา่ วไดว้ า่ ไมไ่ ดเ้ ปน็ เพียงขอ้ บญั ญตั ิ แตย่ ังเป็นแนวทางในการวินจิ ฉัยพฤติกรรม
และการตัดสนิ ใจ การให้ความสนใจเพยี งวา่ สหกรณน์ ้ีปฏบิ ัตติ ามขอ้ ก�ำ หนดของหลักการสหกรณ์
หรอื ไม่ คงไม่เป็นการเพยี งพอ หากแตค่ วรสนใจว่าหลกั การสหกรณ์แต่ละข้อ ไดร้ ับการปฏบิ ัติอยู่
ตลอดเวลาทั้งในระดบั ปัจเจกบคุ คลและมวลสมาชิกโดยรวม
ด้วยเหตุนี้หลักการสหกรณ์จงึ ไม่ใชส่ ่ิงท่เี ขยี นไว้บนกระดาษเพือ่ ทบทวนเป็นระยะๆ เพียง
เพื่อใหม้ ีความเหมาะสมตามกาลสมยั แตเ่ ป็นส่ิงท่ีชว่ ยสรา้ งขา่ ยในการรวมอำ�นาจ สร้างพลงั ใหแ้ ก่
ทกุ ส่วนทสี่ หกรณ์จะเกาะเกย่ี วไปไดใ้ นอนาคต หลกั การสหกรณ์ ถือเปน็ หวั ใจของวสิ าหกจิ สหกรณ์
โดยทแ่ี ต่ละข้อจะเป็นอิสระจากขอ้ อื่นๆ มิได้มคี วามสัมพันธซ์ ง่ึ กนั และกนั หากหลักการขอ้ หนึ่งขอ้
ใดถูกละเลยจะเปน็ ผลให้หลักการข้ออน่ื ๆ ลดความส�ำ คัญลงด้วย
“สหกรณ์” จงึ ไมอ่ าจไดร้ บั การวนิ ิจฉัยวา่ เปน็ สหกรณ์ โดยพิจารณาจากหลักการสหกรณ์
ทล่ี ะขอ้ ๆ ได้ หากแตต่ อ้ งพิจารณาจากการผนกึ แน่นกบั หลกั การสหกรณท์ กุ ข้อโดยรวมพร้อมกัน
หลักการ สหกรณ์ตามทปี่ รากฎในแถลงการณว์ า่ ดว้ ยเอกลักษณข์ องการสหกรณใ์ นปี 1995 มีดว้ ย
กนั 7 ประการ ประกอบด้วย
1. หลักการเปดิ รับสมาชิกทว่ั ไปด้วยความสมคั รใจ
2.หลักการควบคมุ แบบประชาธปิ ไตย โดยมวลสมาชิก
3.หลักการมสี ่วนร่วมทางเศรษฐกจิ โดยมวลสมาชิก
4.หลักการปกครองตนเองและความอสิ ระ
5.หลักการให้การศึกษา การฝกึ อบรม และขา่ วสาร
6.หลักการรว่ มมือกนั ระหวา่ งสหกรณ์
7.หลกั การเอือ้ อาทรต่อชมุ ชน
หลกั สามประการแรก : ถือเปน็ สภาพพลวัตภายในที่มคี วามส�ำ คญั สำ�หรบั แตล่ ะสหกรณ์
หลักสป่ี ระการหลัง : จะเก่ียวขอ้ งท้งั การดำ�เนินงานภายในและความสมั พันธ์ทีส่ หกรณ์มี
กบั ภายนอกด้วย
หลกั สหกรณ์สากลในปัจจบุ นั (คศ.1995) พ.ศ.2538
ไดม้ ีการประกาศให้สหกรณ์ทุกประเทศถอื ใชโ้ ดยทั่วกนั มีอยู่ 7 ประการ ซง่ึ หลกั การสหกรณ์
เป็นแนวทางส�ำ หรับสหกรณต์ า่ ง ๆ ในการน�ำ คา่ นยิ มของสหกรณไ์ ปสู่การปฏบิ ตั ิ ซึ่งคา่ นยิ มสหกรณ์
ตามที่ ICA ไดบ้ นั ทกึ ไวเ้ ป็นหลกั ฐานก็ คอื ค่านยิ มพ้นื ฐานของสหกรณ์ ไดแ้ ก่ การพ่ึงพาและความ
รับผิดชอบตนเอง ประชาธปิ ไตย ความเสมอภาค ความเท่ยี งธรรม และความสามัคคี และ
สมาชกิ สหกรณต์ ้งั ม่นั อยูใ่ นคา่ นยิ มทางจรยิ ธรรมแหง่ ความซื่อสัตย์ เปิดเผย ความรบั ผดิ ชอบต่อ
สังคม และเออ้ื อาทรต่อผ้อู ่ืนตามแบบแผนท่สี บื ทอดมาจากผูร้ เิ ริม่ การสหกรณ์
“ความรูท้ ั่วไปเก่ยี วกับสหกรณ์เครดติ ยูเน่ยี น 21
หลักการท่ี 1 การเปิดรบั สมาชกิ โดยทวั่ ไปตามความสมคั รใจ
สหกรณ์เป็นองค์การแห่งความสมัครใจท่ีเปิดรับบุคคลทั้งหลายท่ีสามารถใช้บริการสหกรณ์
และเต็มใจรับผิดชอบในฐานะสมาชิกเข้าเป็นสมาชิก โดยปราศจากการกดี กันทางเพศ สังคม
เชอ้ื ชาติ การเมอื ง หรือศาสนา
1st Principle : Voluntary and Open Membership
Co-operatives are voluntary organizations, open to all persons able to use
their services and willing to accept the responsibilities of membership, without gen-
der, social, racial, political, or religious discrimination.
หลกั การท ่ี 2 การควบคุมโดยสมาชิกตามแนวทางประชาธปิ ไตย
สหกรณ์เป็นองค์การประชาธิปไตยท่มี กี ารควบคมุ โดยสมาชิก ผู้มสี ว่ นรว่ มอย่างแข็งขันใน
การกำ�หนดนโยบายและการตัดสนิ ใจ บุรษุ และสตรผี ูท้ ไี่ ดร้ ับการเลอื กเปน็ ผูแ้ ทนสมาชกิ ตอ้ งรบั ผิด
ชอบตอ่ มวลสมาชกิ ในสหกรณข์ น้ั ปฐมสมาชิกมีสิทธ์ใิ นการออกเสยี งเทา่ เทยี มกัน (สมาชิกหน่งึ คน
หนึ่งเสยี ง) ส�ำ หรบั สหกรณ์ในระดบั อืน่ ใหด้ �ำ เนนิ ไปตามแนวทางประชาธิปไตยเช่นเดยี วกนั
2nd Principle : Democratic Member Control
Co-operative are democratic organizations controlled by their members, who
actively participate in setting their policies and making decisions. Men and women
serving as elected representatives are accountable to the membership. In primary
co-operatives members have equal voting rights (one member, one vote) , and co-
operative at other levels are also organized in a democratic manner.
หลักการท่ี 3 การมีส่วนรว่ มทางเศรษฐกจิ โดยสมาชกิ
สมาชิกสหกรณ์ พึงมคี วามเที่ยงธรรมในการให้ และควบคุมการใชเ้ งนิ ทุนในสหกรณต์ าม
แนวทางประชาธิปไตย ทนุ ของสหกรณ์อย่างน้อยส่วนหนึ่งตอ้ งเปน็ ทรพั ยส์ นิ สว่ นรว่ มของสหกรณ์
สมาชิกจะไดร้ บั ผลตอบแทนส�ำ หรับเงนิ ทุนตามเงือ่ นไขแห่งสมาชิกภาพในอตั ราท่ีจำ�กัด (ถ้ามี) มวล
สมาชิกเปน็ ผ้จู ัดสรรผลประโยชนส์ ่วนเกินเพือ่ จุดมงุ่ หมายประการใด ประการหน่งึ หรือทัง้ หมด จาก
ดังต่อไปนี้ คอื เพื่อ การพฒั นาสหกรณ์ของตนโดยจดั ใหเ้ ป็นทนุ ของสหกรณ์ ซึ่งส่วนหนงึ่ ของทุนน้ี
ตอ้ งไม่นำ�มาแบง่ ปันกัน เพ่อื เปน็ ผลประโยชน์แกส่ มาชกิ ตามสว่ นของปริมาณธรุ กจิ ท่ีทำ�กับสหกรณ์
และเพือ่ สนับสนุนกจิ กรรมอ่ืนใดทีม่ วลสมาชิกเห็นชอบ
22 “ความรทู้ วั่ ไปเกยี่ วกับสหกรณเ์ ครดิตยเู นีย่ น
3rd Principle : Member Economic Participation
Members contribute equitably to, and democratically control, the capital of
their co-operative. At least part of that capital is usually the common property of
the co-operative. Members usually receive limited compensation, if any, on capital
subscribed as a condition of membership. Members allocate surpluses for any or all
of the following purposes : developing their co-operative, possibly by setting up re-
serves, part of which at least would be undivided; benefiting members in proportion
to their transactions with the co-operative; and supporting other activities approved
by the membership.
หลักการที่ 4 มีการปกครองตนเองและมีอิสระ
สหกรณเ์ ปน็ องคก์ ารทีพ่ ึ่งพาตนเองและปกครองตนเอง โดยมีการควบคมุ ของสมาชิก
ในกรณีท่สี หกรณจ์ �ำ ตอ้ งมขี ้อตกลงหรอื ผูกพันกบั องค์การอ่ืนๆ รวมถึง องค์การของรฐั หรือตอ้ ง
แสวงหาทุนจากแหล่งภายนอก สหกรณต์ ้องกระทำ�ภายใตเ้ งือ่ นไขอนั เป็นที่มน่ั ใจว่า มวลสมาชิก
จะยงั คงไว้ซง่ึ อำ�นาจในการควบคมุ ตามแนวทางประชาธิปไตย และยงั คงด�ำ รงความเปน็ อสิ ระของ
สหกรณ์
4th Principle : Autonomy and Independence
Co-operatives are autonomous, self-help organization controlled by their
members. If they enter into agreements with other organizations, including gov-
ernments, or raise capital from external sources, they do so on terms that ensure
democratic control by their members and maintain their co-operative autonomy.
หลกั การท ่ี 5 การใหก้ ารศกึ ษา การฝกึ อบรม และขา่ วสาร
สหกรณพ์ ึงให้การศกึ ษาและการฝกึ อบรมแก่มวลสมาชกิ ผู้แทนจากการเลอื กตง้ั ผู้จัดการ
และพนกั งาน เพ่อื บคุ ลากรเหล่านน้ั สามารถมสี ว่ นชว่ ยพัฒนาสหกรณข์ องตนไดอ้ ย่างมปี ระสิทธผิ ล
และสามารถให้ข่าวสารแกส่ าธารณชน โดยเฉพาะอยา่ งย่ิงแกเ่ ยาวชนและบรรดาผู้น�ำ ทางความคดิ
ในเรื่องคุณลักษณะและคุณประโยชนข์ องสหกรณ์ได้
5th Principle : Education, Training and Information
Co-operatives provide education and training for their members, elected rep-
resentatives, managers, and employees so they can contribute effectively to the
development of their co-operatives. They inform the general public – particularly
young people and opinion leaders – about the nature and benefits of co-operation.
“ความรทู้ ัว่ ไปเกี่ยวกบั สหกรณ์เครดติ ยูเนี่ยน 23
หลกั การที ่ 6 การรว่ มมือระหว่างสหกรณ์
สหกรณ์สามารถให้บริการแก่สมาชิกได้อย่างมีประสิทธิผลสูงสุดและเสริมสร้างความเข้ม
แขง็ ให้แก่ขบวนการสหกรณ์ได้ โดยการประสานความร่วมมอื กันในระดับทอ้ งถ่ิน ระดบั ชาติ ระดับ
ภูมิภาคและระดับนานาชาติ
6th Principle : Co-operation Among Co-operatives
Co-operatives serve their members most effectively and strengthen the co–
operative movement by working together through local , national, regional, and
international structures.
หลกั การที่ 7 ความห่วงใยตอ่ ชมุ ชน
สหกรณ์พงึ ด�ำ เนนิ กจิ กรรมเพื่อการพัฒนาท่ยี ั่งยืนของชมุ ชน ตามนโยบายทีม่ วลสมาชิกให้
ความเหน็ ชอบ
7th Principle : Concern for Community
Co-operatives work for the sustainable development of their communities
through policies approved by their members.
หมายเหตุ : ท่มี าจาก www.gotoknow.org
วธิ ีการสหกรณ์ (Cooperative Practices)
ท่ีประชุมไดก้ ําหนดนยิ ามคําว่า “วิธีการสหกรณ”์ ดังน้ี วิธกี ารสหกรณ์ คือ “การนําหลัก
การสหกรณม์ าประยุกตใ์ ชใ้ นการดําเนนิ กิจกรรมทางเศรษฐกจิ และสงั คม เพือ่ ประโยชน์ของมวล
สมาชิกและชมุ ชน โดยไมล่ ะเลยหลกั การธุรกิจทดี่ ”ี ขอ้ สรปุ จากการประชมุ เชิงปฏบิ ัตกิ ารในเรอ่ื ง
อุดมการณ์ หลกั การ และวิธกี ารสหกรณ์ เมือ่ วันท่ี 4 กนั ยายน 2544 ณ ห้องประชมุ กอง
ฝึกอบรม กรมสง่ เสรมิ สหกรณ์ ถนนพิชยั กรงุ เทพฯ
24 “ความรู้ทัว่ ไปเกี่ยวกับสหกรณเ์ ครดติ ยูเน่ยี น
ประวัติสหกรณใ์ นประเทศไทย
การสหกรณใ์ นประเทศไทย เกิดข้นึ ไดโ้ ดยมีมลู เหตมุ าจากสมยั กรุงรัตนโกสินทร์ ประเทศไทย
ได้เรมิ่ มีการติดต่อซ้อื ขายกับต่างประเทศมากขึ้น ระบบเศรษฐกจิ ของชนบทก็ค่อย ๆ เปลี่ยนจาก
ระบบเศรษฐกจิ แบบเพอ่ื เลย้ี งตวั เอง มาสู่ระบบเศรษฐกิจแบบเพื่อการคา้ ความตอ้ งการเงนิ ทนุ ใน
การขยายการผลิตและการครองชพี จงึ มีเพิม่ ขน้ึ ชาวนาทไี่ มม่ ีทุนรอนของตนเองก็หันไป กูย้ ืมเงนิ
จากบุคคลอื่น ทำ�ใหต้ อ้ งเสยี ดอกเบีย้ ในอัตราสูงและยังถูกเอาเปรยี บ จากพอ่ ค้า นายทนุ ทุกวิถี
ทาง ชาวนาจึงตกเป็นฝา่ ยเสยี เปรียบอยตู่ ลอดเวลา ท�ำ นาไดข้ า้ วเท่าใดกต็ ้องขายใช้หน้ีเกอื บหมด
นอกจากนก้ี ารท�ำ นา ยงั คงมีผลผลิตทีไ่ มแ่ น่นอน ขนึ้ อย่กู บั สภาพดนิ ฟ้าอากาศ ถา้ ปไี หนผลผลติ เสยี
หาย ก็จะทำ�ใหห้ น้สี นิ พอกพนู มากข้ึนเร่อื ย ๆ จนลกู หนบ้ี างรายตอ้ งโอนกรรมสิทธิใ์ นทน่ี าใหแ้ กเ่ จา้
หนี้ และกลายเปน็ ผ้เู ช่านา หรอื เร่รอ่ นไม่มที ่ีดินทำ�กินไปในที่สุด
จากสภาพปญั หาความยากจนของชาวนาในสมยั นนั้ ทำ�ใหท้ างราชการคดิ หาวิธีช่วยเหลอื
ด้วยการจดั หาเงนิ ทนุ มาให้กู้ และคิดดอกเบีย้ ในอตั ราต่ำ� ความคิดนไี้ ด้เริม่ ขึน้ ในปลายรัชกาลท่ี 5
โดยกำ�หนดวิธีการท่จี ะชว่ ยชาวนาในด้านเงนิ ทนุ ไว้ 2 วธิ ี คอื
วิธที ่ี 1 จดั ต้ังธนาคารเกษตร เพ่อื ใหเ้ งนิ กู้แก่ชาวนา แตข่ ดั ขอ้ งในเรื่องเงินทุน และหลกั
ประกนั
วิธีที่ 2 วธิ ีการสหกรณ์ประเภทหาทนุ วิธีนเ้ี กดิ จากรฐั บาลโดยกระทรวงพระคลังมหา
สมบัติ ในปจั จุบันคือกระทรวงการคลัง ได้เชญิ เซอร์ เบอร์นาร์ด ฮนั เตอร์ หวั หนา้ ธนาคาร
แห่งมดั ราส ประเทศอนิ เดีย เขา้ มาส�ำ รวจหาลูท่ างชว่ ยเหลือชาวนา ไดเ้ สนอวา่ ควรจัดตงั้
“ธนาคาร ใหก้ ู้ยมื แหง่ ชาต”ิ ด�ำ เนนิ การให้กยู้ มื แกเ่ กษตรกร โดยมีท่ดี ินและหลักทรพั ย์อน่ื เปน็
หลักประกัน เพอื่ ปอ้ งกันมิใหช้ าวนาท่กี ้ยู ืมเงินทอดท้ิงทีน่ าหลบหนี้สนิ ส่วนการควบคมุ เงินกู้
และการเรียกเก็บเงินกู้ ท่านไดแ้ นะนำ�ให้จัดตัง้ เป็นสมาคมที่เรียกว่า “โคออเปอราทฟี โซไซต้ี”
(Co-operatives Society) โดยมีหลกั การร่วมมือกัน เพื่อชว่ ยเหลอื ซง่ึ กนั และกัน ซ่ึงค�ำ น้ี พระ
ราชวรวงศ์เธอ กรมหม่ืนพทิ ยาลงกรณ์ ไดท้ รงบญั ญัตศิ พั ทเ์ ป็นภาษาไทยว่า “สมาคมสหกรณ”์
จงึ กลา่ วได้วา่ ประเทศไทยเริ่มศึกษาวิธีการสหกรณ์ขน้ึ ในปี พ.ศ. 2457 แต่ก็ยังมไิ ด้ดำ�เนินการ
อยา่ งไร จนกระทัง่ ในปี 2458 ได้มีการเปลี่ยนแปลงกรมสถิตพิ ยากรณ์ เป็นกรมพาณิชย์และสถิติ
พยากรณ์ ประกอบด้วยสว่ นราชการ 3 ส่วน คอื การพาณิชย์ การสถติ ิพยากรณ์ และการสหกรณ์
การจดั ต้งั ส่วนราชการสหกรณ์น้ี กเ็ พอ่ื จะให้มีเจา้ หน้าท่ีด�ำ เนนิ การทดลองจดั ตง้ั สหกรณ์
ข้ึนและพระราชวรวงศ์เธอกรมหม่นื พิทยาลงกรณ์ ในฐานะทรงเป็นอธบิ ดีกรมพาณิชยแ์ ละสถิติ
พยากรณ์ขณะนนั้ ได้ทรงพิจารณาเลือกแบบอยา่ งสหกรณเ์ ครดิตทจี่ ดั ตั้งกนั อยูใ่ นต่างประเทศ
หลายแบบในทส่ี ดุ ก็ทรงเลอื กแบบไรฟไ์ ฟเซน และทรงยนื ยนั ไว้ในรายงานสหกรณ์ฉบบั แรกวา่ เมอื่
ไดพ้ จิ ารณาแลว้ ไดต้ กลงเลอื กสหกรณช์ นดิ ทีเ่ รยี กวา่ ไรฟไ์ ฟเซน ซ่งึ เกดิ ขึน้ ในเยอรมันและมจี ดุ
“ความรูท้ ั่วไปเก่ยี วกับสหกรณเ์ ครดติ ยูเนย่ี น 25
มงุ่ หมายทจ่ี ะอุปถมั ภ์คนจนผปู้ ระกอบกสกิ รรมย่อม ๆ เห็นวา่ เป็นสหกรณ์ชนดิ ท่เี หมาะสมทส่ี ุด
ส�ำ หรับประเทศไทย จากการทีพ่ ระองค์ได้ทรงเป็นผบู้ ุกเบิกริเริม่ งานสหกรณข์ ึน้ ในประเทศไทย
บุคคลท้งั หลายในขบวนการสหกรณ์ จงึ ถอื ว่าพระองคเ์ ปน็ “พระบิดาแหง่ การสหกรณ์ไทย”
ส�ำ หรบั รูปแบบไรฟ์ไฟเซน กค็ ือ สหกรณเ์ พอ่ื การกู้ยมื เงินท่มี ขี นาดเล็ก สมาชกิ จะไดม้ คี วาม
รบั ผิดชอบรว่ มกนั ทำ�ให้สะดวกแก่การควบคมุ ท้องท่ี ทไ่ี ดร้ บั การพิจารณาใหจ้ ัดตง้ั สหกรณ์
คอื จงั หวดั พษิ ณโุ ลก เนอ่ื งจากเปน็ จังหวดั ท่ีมีผคู้ นไม่หนาแนน่ และเป็นราษฎรทเี่ พงิ่ อพยพมาจาก
ทางใต้ จึงตอ้ งการชว่ ยเหลือผูอ้ พยพ ซง่ึ ประกอบอาชพี การเกษตรใหต้ ้งั ตวั ได้ รวมทง้ั เพอ่ื เปน็ การ
ชกั จงู ราษฎรในจงั หวดั อ่ืน ที่มีผูค้ นหนาแน่นให้อพยพมาในจงั หวดั นี้ และเขา้ ทำ�ประโยชนใ์ นทีด่ นิ
อยา่ งเต็มที่ ต่อมากรมพาณิชยแ์ ละสถติ ิพยากรณจ์ ึงได้ทดลองจัดต้งั สหกรณ์หาทนุ ขน้ึ ณ ทอ้ งท่ี
อำ�เภอเมอื ง จงั หวัดพิษณุโลก เปน็ แห่งแรก ใชช้ ื่อวา่ “สหกรณว์ ัดจนั ทร์ ไม่จ�ำ กัดสินใช้” โดยจด
ทะเบยี นเมื่อวนั ท่ี 26 กมุ ภาพนั ธ์ 2459 มพี ระราชวรวงศ์เธอกรมหมนื่ พิทยาลงกรณ์ ทรงเปน็ นาย
ทะเบียนสหกรณพ์ ระองค์แรก นับเป็นการเริ่มต้นการสหกรณใ์ นประเทศไทยอย่างสมบูรณ์
ในระยะแรกตัง้ สหกรณ์วดั จันทร์ ไม่จำ�กัดสนิ ใช้ มสี มาชิกจำ�นวน 16 คน ทนุ ด�ำ เนนิ งาน 3,080 บาท
ซ่งึ เปน็ เงนิ จากคา่ ธรรมเนยี มแรกเขา้ 80 บาท และเงินทนุ จ�ำ นวน 3,000 บาท ได้อาศยั เงนิ กู้จากแบ
งก์สยามกัมมาจล จ�ำ กดั ซึง่ ก็คือ ธนาคารไทยพาณชิ ย์ในปจั จบุ นั โดยมกี ระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
เป็นผูค้ �ำ ้ ประกนั และเสยี ดอกเบ้ยี ธนาคารในอตั ราร้อยละ 6 ต่อปี คดิ ดอกเบี้ย จากสมาชกิ ในอตั รา
ร้อยละ 12 ตอ่ ปี กำ�หนดใหส้ มาชกิ ส่งคืนเงินตน้ ในปีแรก จ�ำ นวน 1,300 บาท แต่เมอื่ ครบกำ�หนด
สมาชกิ สามารถส่งเงินต้นคนื ได้ถึง 1,500 บาท ทง้ั ส่งดอกเบีย้ ได้ครบทุกรายการ แสดงใหเ้ หน็ วา่ การ
น�ำ วธิ ีการสหกรณ์เขา้ มาช่วยแกไ้ ขความเดือดร้อนของชาวนาได้ผล และจากความสำ�เร็จของสหกรณ์
วัดจนั ทร์ ไมจ่ ำ�กดั สินใช้ รัฐบาลจึงได้คิดขยายกิจการสหกรณ์ไปยงั จงั หวัดอ่ืน ๆ แตก่ ารจดั ต้งั สหกรณ์
ในระยะแรกนน้ั นอกจากจะมีข้อจ�ำ กัดเร่ืองเงนิ ทนุ แล้วยังมขี อ้ จ�ำ กัดในทางกฎหมายดว้ ย เพราะพระ
ราชบญั ญัตเิ พิ่มเติมสมาคม พ.ศ. 2459 ทำ�ใหก้ ารจัดตงั้ สหกรณ์ไม่กว้างขวางพอท่จี ะขยายสหกรณ์
ออกไป หากจะให้การจดั ต้งั สหกรณเ์ จรญิ กา้ วหน้า และมคี วามม่นั คง จะตอ้ งออกกฎหมายควบคุม
ใหม้ ขี อบเขตกว้างขวาง ดังน้นั ในเวลาต่อมาทางราชการจึงได้ประกาศยกเลกิ พระราชบญั ญัติ
เพ่มิ เตมิ สมาคม พ.ศ. 2459 แล้ว ประกาศใช้พระราชบญั ญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2471 นับเปน็ กฎหมาย
สหกรณ์ฉบับแรก พระราชบัญญตั ิฉบบั น้ีไดเ้ ปดิ โอกาสใหม้ ีการรับจดทะเบยี นสหกรณ์ประเภทอ่นื ๆ
จากนัน้ ได้มกี ารแก้ไขเพ่มิ เตมิ พระราชบญั ญตั สิ หกรณ์ พ.ศ.2471 อกี 3 ครั้ง นับว่าการประกาศใช้
พระราชบัญญตั ิสหกรณ์ พ.ศ.2471ชว่ ยให้การจดั ตั้งสหกรณไ์ ดข้ ยายออกไปอกี มาก
ปี พ.ศ. 2478 มกี ารริเรมิ่ จดั ตง้ั สหกรณ์เช่าซ้ือท่ดี ินทีจ่ งั หวัดปทมุ ธานี และได้จัดตัง้ สหกรณ์
ประเภทใหม่ ๆ ข้ึนอีกหลายประเภท เช่น สหกรณบ์ ำ�รุงทด่ี นิ สหกรณ์การขาย สหกรณน์ คิ มฝา้ ย
สหกรณห์ าทุนและบ�ำ รุงที่ดิน ในปี พ.ศ.2480 ร้านสหกรณ์ไดถ้ ูกจดั ต้ังข้นึ เป็นแห่งแรกท่ีอำ�เภอเสนา
จังหวดั พระนครศรีอยธุ ยา ชอ่ื ว่า รา้ นสหกรณบ์ า้ นเกาะ จำ�กัดสินใช้ มีสมาชิกแรกตัง้ 279 คน และ
ไดม้ ีการจดั ตั้งรา้ นสหกรณ์ในลักษณะน้ีข้ึนอกี หลายแหง่ เพอ่ื ชว่ ยเหลือประชาชน เกย่ี วกับปญั หาคา่
ครองชพี โดยจดั ต้งั ขนึ้ ทั้งในสว่ นราชการ รัฐวสิ าหกิจ และส่วนของประชาชน
26 “ความรู้ทวั่ ไปเก่ียวกับสหกรณ์เครดติ ยเู น่ียน
การเปล่ียนแปลงครง้ั สำ�คญั ที่สุดของขบวนการสหกรณ์ในประเทศไทย กค็ ือ การควบสหกรณ์
หาทนุ เขา้ ด้วยกนั โดยทางราชการไดอ้ อกพระราชบัญญัตสิ หกรณ์ พ.ศ. 2511 เปิดโอกาสใหส้ หกรณ์
หาทุนขนาดเลก็ ทีด่ ำ�เนินธรุ กิจเพยี งอย่างเดียว ควบเขา้ กันเปน็ ขนาดใหญ่ สามารถขยายการด�ำ เนิน
ธรุ กิจเป็นแบบอเนกประสงค์ ซง่ึ จะเป็นประโยชน์แกส่ มาชิกไดม้ ากกว่า ดว้ ยเหตุนสี้ หกรณห์ าทนุ
จึงแปรสภาพเป็นสหกรณ์การเกษตรมาจนปัจจบุ นั และในปี พ.ศ. 2511 สนั นิบาตสหกรณ์ แห่ง
ประเทศไทย ไดถ้ อื ก�ำ เนดิ ข้ึนมาเพ่อื เป็นสถาบนั ส�ำ หรบั ให้การศึกษาแกส่ มาชิกสหกรณท์ ว่ั ประเทศ
มหี นา้ ท่ีติดต่อประสานงานกับสถาบันสหกรณ์ต่างประเทศ เพื่อให้เกิดความสัมพันธ์ และความ
ช่วยเหลอื รว่ มมอื กันระหว่างสหกรณส์ ากลในด้านอ่ืนๆ ทมี่ ใิ ช่เกยี่ วกับการด�ำ เนินธุรกิจ โดยมีสหกรณ์
ทกุ ประเภทเปน็ สมาชิก ซงึ่ ประเทศไทยไดก้ ำ�หนดประเภทสหกรณไ์ ว้ 6 ประเภท ตามประกาศกฎ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พ.ศ. 2516 ประกอบดว้ ยสหกรณก์ ารเกษตร สหกรณน์ ิคม สหกรณ์
ประมง สหกรณอ์ อมทรพั ย์ สหกรณร์ ้านค้า และสหกรณ์บรกิ าร และในปี พ.ศ. 2548 ไดป้ ระกาศ
ให้มสี หกรณ์รบั จดทะเบียนเปน็ 8 ประเภท คอื สหกรณก์ ารเกษตร สหกรณป์ ระมง สหกรณ์นิคม
สหกรณ์รา้ นค้า สหกรณ์บริการ สหกรณอ์ อมทรพั ย์ สหกรณเ์ ครดติ ยูเน่ียน และสหกรณอ์ ่นื ตามท่ี
ก�ำ หนดในกฏกระทรวง ตามพระราชบญั ญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2542 ซงึ่ ถอื ใชอ้ ย่ใู นปัจจบุ นั ได้เพ่ิมเตมิ
บทบญั ญตั ิท่วี า่ ด้วยคณะกรรมการพัฒนาการสหกรณ์แหง่ ชาติ กองทนุ พฒั นาสหกรณ์ (กพส.) การ
แบง่ แยกสหกรณ์ สมาชิกสมทบ และอืน่ ๆ ซ่ึงนับวา่ เป็นประโยชน์ตอ่ ขบวนการสหกรณ์อยา่ งมาก
นับแตส่ หกรณ์ไดถ้ ือก�ำ เนิดขน้ึ ในประเทศไทยจวบจนปจั จบุ นั ผลการดำ�เนนิ งานของสหกรณใ์ น
ธรุ กิจต่างๆ ไดส้ ร้างความเชื่อถอื เปน็ ที่ไว้วางใจของสมาชกิ จนทำ�ใหจ้ �ำ นวนสหกรณ์ จำ�นวนสมาชิก
ปรมิ าณเงินทุน และผลกำ�ไรของสหกรณ์ เพมิ่ ขึ้นทกุ ปี การสหกรณ์ในประเทศไทยจึงมคี วามส�ำ คญั
ต่อเศรษฐกิจของประเทศโดยเฉพาะตอ่ ประชาชนที่ยากจน สหกรณ์จะเปน็ สถาบันทางเศรษฐกจิ
และสังคมทช่ี ว่ ยแก้ปัญหาในการประกอบอาชพี และชว่ ยยกระดบั ความเป็นอยขู่ องประชาชนให้ดี
ขึน้
ปัจจุบันมกี ารแบ่งประเภทสหกรณใ์ นประเทศไทยออกเป็น 8 ประเภท ไดแ้ ก่
1) สหกรณก์ ารเกษตร
สหกรณ์การเกษตร คอื สหกรณ์ทีจ่ ัดตั้งขนึ้ ในหม่ผู ้มู ีอาชพี ทางการเกษตรรวมตวั กนั จัดต้งั และ
จดทะเบียนเป็นนิติบคุ คลต่อนายทะเบยี นสหกรณ์ โดยมจี ุดมงุ่ หมายเพื่อให้สมาชกิ ด�ำ เนินกิจการ
ร่วมกันและช่วยเหลอื ซึง่ กันและกัน เพอ่ื แกไ้ ขความเดือดรอ้ นในการประกอบอาชีพของสมาชกิ และ
ชว่ ยยกฐานะความเปน็ อย่ขู องสมาชิกใหด้ ขี น้ึ
ความเป็นมา สหกรณ์การเกษตรแหง่ แรกได้จดั ตั้งขึ้นในปี พ.ศ.2459 ชือ่ ว่า สหกรณ์วดั จนั ทร์
ตไมง้ั ่จขำ�น้ึ กใัดนสหินมใ่เู ชก้ษในตจรกงั หรทวดัมี่ พรี าษิ ยณไดุโล้ต่กำ�แเลปะ็นมสีหหนก้ีสรนิณมก์ าากรเมกษสี มตารชชิกนแดิ รไกมต่จั้งำ�กจดั ำ�นมวขี นนา1ด6เลค็กนในทรุนะดดบัำ�เหนมนิ ูบ่ งา้านน
จำ�นวน 3,080 บาท เปน็ ค่าธรรมเนียมแรกเข้า จ�ำ นวน 80 บาท และเป็นทุนจากการก้แู บงก์สยาม
กมั มาจล (ธนาคารไทยพาณิชย์ในปัจจบุ ัน) จำ�นวน 3,000 บาท
“ความร้ทู ่วั ไปเก่ยี วกบั สหกรณเ์ ครดติ ยูเน่ียน 27
วัตถปุ ระสงค์ สหกรณ์การเกษตรดำ�เนินธรุ กิจแบบอเนกประสงค์ เพ่ือสง่ เสรมิ ใหส้ มาชิกดำ�เนนิ
ธรุ กิจร่วมกัน ชว่ ยเหลอื ซ่ึงกนั และกัน และช่วยเหลอื ส่วนรวมโดยใช้หลกั คณุ ธรรม จริยธรรมอนั ดี
งามตามพื้นฐานของมนุษย์เพื่อให้เกิดประโยชน์แก่สมาชิกและส่วนรวมให้มีคุณภาพชีวิตท่ีดีทั้งทาง
ดา้ นเศรษฐกจิ และสงั คมตามทก่ี ำ�หนดไวใ้ นขอ้ บังคบั ของสหกรณ์
ประโยชนท์ ่สี มาชกิ จะได้รับ ท�ำ ใหส้ มาชิกมปี ัจจยั การผลิตเพิม่ ขน้ึ จากการกูเ้ งินสหกรณ์ในอตั รา
ดอกเบยี้ ตำ่�มาประกอบอาชพี ท�ำ ให้มีทีด่ ินท�ำ กินเปน็ ของตนเองหรอื มที ่ีดนิ ท�ำ กนิ มากกว่าเดิม ท้งั ได้
รับความรเู้ ก่ยี วกับการใชเ้ ทคโนโลยใี นการผลิต ต้งั แต่การใช้พนั ธุพ์ ืช พันธ์สุ ตั ว์ การใช้ปุ๋ย การใช้ยา
ปราบศตั รูพืช การเก็บรกั ษาผลผลิตอย่างมีคณุ ภาพ ผลติ ผลท่ไี ด้จงึ เปน็ ไปตาม ความต้องการของ
ตลาด สง่ ผลให้สหกรณแ์ ละบคุ คลในครอบครัวมคี ณุ ภาพชวี ติ ทีด่ ีขึน้ ทั้งทางดา้ นเศรษฐกจิ สังคม
การศกึ ษาและการอนามยั
2) สหกรณป์ ระมง
สหกรณป์ ระมง คอื สหกรณท์ ี่จดั ตงั้ ขึ้นในหมู่ชาวประมง เพื่อแก้ไขปัญหาและอุปสรรคในการ
ประกอบอาชพี ซ่งึ ชาวประมงแต่ละคนไมส่ ามารถแก้ไขให้ลุล่วงไปไดต้ ามลำ�พงั บุคคลเหลา่ นจ้ี ึงรวม
ตวั กันโดยยึดหลกั การชว่ ยตนเองและชว่ ยเหลือซ่งึ กนั และกัน
วัตถุประสงค์ สหกรณ์ประมงดำ�เนินการใหค้ วามรู้ทางด้านวิชาการในเรอ่ื งการจดั หาวัสดอุ ุปกรณ์
ทเี่ หมาะสม และมีคุณภาพในการเพาะเลี้ยงการเก็บรักษา และการแปรรปู สัตว์นำ�แก่สมาชกิ รวม
ทอางั้ ชใหพี ้ควกาามรชจว่ ดั ยหเหาวลัสอื ดทอุ าุปงดก้ารนณธ์กรุ ากริจปกราะรมปงรมะามจง�ำ หคนอื ่ายกากรจารดั จหดั าจเง�ำ ินหทนุนา่ ยใหส้สัตมวา์นช�ำ้ กิแกลู้ะไผปลลิตงภทณั ุนปฑร์สะัตกวอ์นบ�ำ้
การรบั ฝปารกะเโงยินชแนล์ทะส่ี สมงาเคชริกาจะะหได์ส้รมับาชกิทเ�ำ มใ่ือหปส้ มระาสชบกิ มภีแัยหพลิบ่งัตเิงนิ กูท้ ่มี อี ตั ราดอกเบ้ยี ต่�ำ มาลงทุนประกอบ
อาชพี ซ้อื วสั ดอุ ปุ กรณ์และสิ่งของจ�ำ เปน็ ทสี่ หกรณน์ ำ�มาจ�ำ หน่ายในราคาท่ีเป็นธรรม เม่อื มีผลผลติ
หรือผลติ ภณั ฑ์สหกรณจ์ ะรวบรวมขายใหใ้ นราคาทส่ี ูงขึน้ บริการรบั ฝากเงินเพอื่ สะดวก ปลอดภยั
ใหแ้ ก่สมาชิกและสมาชิกจะไดร้ ับการศึกษาอบรมเกยี่ วกับการประกอบอาชพี การประมง ตามหลัก
วชิ าการแผนใหม่ ให้สามารถผลิตสินคา้ ท่ีมคี ณุ ภาพและปริมาณตรงกับความต้องการของตลาด
รวมถึงสิทธิ หน้าท่แี ละความรบั ผดิ ชอบของทกุ คนตามหลักการและวิธกี ารสหกรณ์
3) สหกรณ์นิคม
สหกรณน์ ิคม คือ สหกรณ์การเกษตรในรปู แบบหน่ึงทม่ี ีการดำ�เนนิ การจดั สรรท่ีดนิ ทำ�กินให้
ราษฎร การจัดสรา้ งปัจจยั พื้นฐานและสิง่ อ�ำ นวยความสะดวกให้ผู้ท่ีอยูอ่ าศัยควบคูไ่ ปกับการดำ�เนิน
การจัดหาสนิ เชือ่ ปจั จยั การผลิตและสง่ิ ของทีจ่ �ำ เปน็ การแปรรปู การเกษตร การส่งเสริมอาชีพ
รวมทงั้ การให้บรกิ ารสาธารณูปโภคแก่สมาชิก
28 “ความร้ทู วั่ ไปเกี่ยวกับสหกรณ์เครดติ ยเู นีย่ น
ความเปน็ มา ได้เรม่ิ ด�ำ เนนิ งานเปน็ แห่งแรกท่ีอำ�เภอล�ำ ลกู กา จังหวัดปทุมธานี เมอ่ื ปี
พ.ศ.2478 โดยด�ำ เนินการจัดซอ้ื ทนี่ าราชพสั ดุ จากกระทรวงการคลัง เนอ้ื ท่ี 4,109 ไร่เศษ มาจดั สรร
ใหส้ มาชกิ 69 ครอบครัวในรปู ของสหกรณ์การเช่าซอื้ ท่ดี นิ ต่อมาในปี พ.ศ.2481 ได้จัดตัง้ นคิ ม
สหกรณ์ในอ�ำ เภอสันทราย จงั หวดั เชยี งใหม่ เน้ือท่ี 7,913 ไร่ และไดจ้ ัดสหกรณ์การเช่าทดี่ ินในเขต
ปา่ สงวนแห่งชาติทเ่ี สอื่ มสภาพแลว้ ที่อำ�เภอบางสะพาน จังหวดั ประจวบครี ขี นั ธ์ เมื่อปี พ.ศ. 2518
วตั ถปุ ระสงค์
1. เพือ่ การจดั นิคม คือ การจดั หาที่ดนิ มาจดั สรรใหแ้ กร่ าษฎรประกอบอาชพี ทางการเกษตร
ตลอดจนจัดบรกิ ารด้านสาธารณปู โภคแกส่ มาชิก
2. เพ่ือการจดั สหกรณ์ คือ การรวบรวมราษฎรทไ่ี ดร้ ับจัดสรรทีด่ นิ จดั ตงั้ เปน็ สหกรณ์
งานจดั นคิ ม
งานจดั นิคมเป็นงานจัดทีด่ นิ ท�ำ กนิ ใหร้ าษฎรโดยวิธกี ารสหกรณ์ มขี น้ั ตอน ในการดำ�เนินการ
ดงั นี้
1. การจดั หาทีด่ ิน
สหกรณ์นคิ ม โดยอาศัยพระราชบัญญตั ิจดั ทด่ี นิ เพ่อื การครองชพี พ.ศ.2511 โดยกรมสง่
เสริมสหกรณ์ ขอรับท่ดี นิ รกร้างว่างเปล่าท่คี ณะกรรมการจัดทีด่ ินแห่งชาติ จำ�แนกเปน็ ที่จัดสรรเพอื่
การเกษตร นำ�มาจดั สรรให้ราษฎรเขา้ ครอบครองทำ�ประโยชน์ และส่งเสรมิ ใหจ้ ดั ต้งั ขึ้นเปน็ สหกรณ์
ซึ่งเมื่อสมาชิกได้ปฏิบัติครบถ้วนตามข้อบังคับของสหกรณ์แล้วก็จะได้กรรมสิทธิ์ในท่ีดินที่ได้รับ
จดั สรรน้นั ในที่สดุ
สหกรณก์ ารเช่าซอ้ื ที่ดิน โดยอาศยั ประมวลกฎหมายทดี่ นิ พ.ศ.2497 และนโยบายของรัฐบาล
ในเร่อื งการจัดหาทีด่ ินให้ราษฎร กรมสง่ เสริมสหกรณจ์ งึ จดั ซอ้ื ที่ดนิ ขององค์การหรือเอกชน นำ�มา
ปรับปรงุ จดั สรรใหร้ วบรวมกนั จดั ตั้งขึน้ เปน็ สหกรณ์ ซึ่งเม่ือสมาชิกได้ส่งชำ�ระเงินคา่ เชา่ ซอ้ื ทดี่ นิ และ
ปฏิบตั กิ ารอน่ื ครบถว้ นตามขอ้ บงั คบั ของสหกรณแ์ ล้วก็จะไดก้ รรมสิทธ์ิในทีด่ นิ ท่ไี ดร้ ับจดั สรรน้ันใน
ท่สี ุด
สหกรณก์ ารเชา่ ท่ีดนิ กรมสง่ เสริมสหกรณ์ จะนำ�ท่ีดนิ ป่าสงวนแห่งชาติ ท่ีเสอ่ื มโทรมแลว้ มา
จจดััดสสรรรรในห้นั ร้ โาดษยฎเสรียคแ่าลเะชจา่ ใดั นตองั้ ัตขรึน้ าเตป่ำ�็นแสลหะกทรีด่ ณนิ ์ จสะมตากชทิกอจดะทมาสี งทิ มธริเดขกา้ ไคปรยองับลคูกรหอลงานทไ�ำดก้ตินลใอนดทไ่ีดปินแทตไ่ี ่หด้ร้าบัม
มิใหโ้ อนกรรมสิทธ์ิ
สหกรณน์ ิคมทงั้ 3 รูปน้ี คงมีเพียง 2 รปู แบบแรกทีส่ มาชิกจะไดท้ ด่ี นิ เป็นกรรมสทิ ธขิ์ อง
ตนเอง สว่ นในรูปของสหกรณ์การเชา่ ที่ดินน้นั สมาชกิ จะไดเ้ พียงสทิ ธใิ นการเชา่ และสทิ ธทิ ต่ี กทอด
ทางมรดกตลอดไปเท่านัน้
“ความรูท้ ่ัวไปเกีย่ วกบั สหกรณ์เครดิตยูเน่ียน 29
2. การวางผังและปรับปรุงทด่ี ิน เม่ือได้รบั ท่ีดนิ แปลงใดมาจดั สรรแลว้ ทางการจะสำ�รวจราย
ละเอยี ดสภาพภูมปิ ระเทศ ชนิดและลกั ษณะดิน ปรมิ าณนำ�้ฝน จากนนั้ จะวางแผนผังการใชท้ ี่ดินว่า
ควรดำ�เนินการสรา้ งบรกิ ารสาธารณูปโภคอย่างไรบา้ ง เชน่ ถนน การชลประทาน โรงเรียน สถานี
อนามัย ฯลฯ
3. การรบั สมัครและคัดเลือกบคุ คลเพ่อื รบั การจัดสรรท่ีดนิ
4. การอนุญาตใหเ้ ขา้ ทำ�ประโยชน์ในทดี่ นิ
5. การก�ำ หนดเงื่อนไขการใชท้ ดี่ ิน และการได้กรรมสทิ ธิ์ทดี่ นิ
งานจดั สหกรณ์
เมอื่ จัดราษฎรเขา้ ครอบครองท�ำ ประโยชนใ์ นทีด่ ินทจ่ี ัดหามาเรยี บร้อยแลว้ ขน้ั ต่อไปคือ
การรวบรวมราษฎรท่ไี ดร้ บั จัดสรรทด่ี นิ น้ันจัดต้งั เปน็ สหกรณข์ ึน้ และขอจดทะเบียน ตามพระราช
บัญญัติสหกรณ์ พ.ศ.2542 เพอ่ื ให้เกษตรกรมีสถาบนั ของตนเองที่จะเป็นสอ่ื กลางในการอ�ำ นวย
บรกิ ารดา้ นตา่ ง ๆ สว่ นการดำ�เนินธุรกิจของสหกรณ์จะมลี ักษณะเชน่ เดยี วกับสหกรณก์ ารเกษตร
ประโยชน์ทีส่ มาชิกจะได้รับ ท�ำ ให้สมาชิกสหกรณ์มสี หกรณเ์ ป็นสถาบัน ทเ่ี ปน็ ส่อื กลางใน
การขอรบั บรกิ ารต่าง ๆจากรัฐบาล และเปน็ สถาบันทอ่ี �ำ นวยความสะดวกในดา้ น การจดั หาสินเช่ือ
การรวมกนั ซื้อ รวมกันขาย การสง่ เสริมการเกษตรและการฝึกอบรมซง่ึ เปน็ การเสริมสรา้ งใหเ้ กดิ
ระบบท่ดี ีในการจัดหา การผลติ และการตลาด โดยสมาชกิ เพ่ือสมาชกิ ในการประกอบอาชีพอยา่ ง
มัน่ คงจนมคี วามเป็นอยทู่ ดี่ ีข้ึน
4) สหกรณร์ า้ นคา้
สหกรณร์ า้ นค้า คือ สหกรณ์ท่มี ผี บู้ ริโภครวมกนั จัดต้งั ขนึ้ เพอ่ื จัดหาสนิ ค้า เครอ่ื งอปุ โภค
บริโภคมาจำ�หน่ายแกส่ มาชิกและบคุ คลท่ัวไป โดยจดทะเบยี นตามกฎหมายสหกรณ์ ในประเภท
สหกรณร์ ้านคา้ มสี ภาพเปน็ นิตบิ คุ คล ซงึ่ สมาชกิ ผูถ้ ือหุ้นทุกคนเป็นเจา้ ของ สมาชิกลงทุนร่วมกันใน
สหกรณด์ ว้ ยความสมคั รใจ เพื่อแก้ไขความเดอื ดรอ้ นในการซ้ือเคร่อื งอปุ โภคบรโิ ภค และเพอื่ ผดงุ
ฐานะทางเศรษฐกิจของตนและหม่คู ณะ
ความเป็นมา สหกรณร์ ้านค้าจัดต้งั ข้ึนโดยชาวชนบท อ�ำ เภอเสนา จงั หวดั พระนครศรอี ยุธยา
ในปี พ.ศ.2480 และไดเ้ ลิกล้มไป ตอ่ มารฐั บาลได้ช่วยเหลือดา้ นการครองชีพให้กบั ประชาชนโดย
การส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการจัดตั้งสหกรณ์ร้านค้าข้ึนท้ังในส่วนกลางและส่วนภูมิภาคทุก
จงั หวดั ทว่ั ประเทศ ซึ่งสหกรณร์ า้ นคา้ ท่ีต้ังขึน้ ในเมืองทป่ี ระชาชนหนาแน่นจะประสบความสำ�เรจ็
มากกวา่ สหกรณ์รา้ นค้าทีต่ ัง้ ข้ึนในชนบท
วัตถปุ ระสงค์ สหกรณ์รา้ นคา้ จะจดั หาส่ิงของและบรกิ ารท่สี มาชิกมคี วามต้องการมา
จ�ำ หนา่ ย ช่วยจ�ำ หน่ายผลติ ผล ผลิตภณั ฑข์ องสมาชิก ส่งเสริมและเผยแพรค่ วามรทู้ างด้านสหกรณ์
และด้านการค้าใหแ้ กส่ มาชิกสหกรณ์ ปลกุ จติ สำ�นกึ ให้สมาชิกรจู้ กั ประหยัด ชว่ ยตนเองและช่วย
เหลือซงึ่ กันและกนั รว่ มมอื และประสานงานกับสหกรณแ์ ละหน่วยงานอืน่ ทั้งจากภายในและ
ภายนอกประเทศในอันท่จี ะเกื้อกูลกนั และกัน
30 “ความรู้ท่ัวไปเกย่ี วกบั สหกรณ์เครดิตยเู นยี่ น
ประโยชนท์ ีส่ มาชกิ จะได้รับ ท�ำ ใหส้ มาชกิ มีสถานทซ่ี ้ือขายสนิ ค้าจำ�เปน็ ตามราคาตลาดใน
ชุมชน ซึง่ เป็นสินค้าท่ีดมี คี ณุ ภาพ เท่ียงตรงในการชง่ั ตวง วัด ตามความตอ้ งการของสมาชกิ เมอ่ื
สน้ิ ปีสหกรณม์ ีก�ำ ไรสทุ ธิประจำ�ปี สมาชิกจะได้รับเงินปนั ผลตามหนุ้ และเงนิ เฉลยี่ คนื ตามสว่ นท่ี
ท�ำ ธรุ กจิ กบั สหกรณ์ การซื้อขายดว้ ยเงินสดสินคา้ จะมรี าคาทีถ่ กู กว่าเงนิ ผ่อน ทำ�ให้สมาชกิ มีความ
รอบคอบในการใช้จา่ ยเงนิ กอ่ ใหเ้ กดิ การประหยดั และอดออม สง่ ผลใหส้ หกรณม์ ีเงนิ ทนุ หมุนเวยี น
จำ�นวนมากพอในการจดั หาสินค้าราคาถกู มาจำ�หน่ายเพอ่ื ประโยชนข์ องสมาชกิ
5) สหกรณ์ออมทรพั ย์
สหกรณ์ออมทรพั ย์ คือ สถาบันการเงินแบบหน่ึงทม่ี ีสมาชกิ เป็นบคุ คลท่มี ีอาชีพอย่าง
เดยี วกันหรือที่อาศัยอยใู่ นชมุ ชนเดยี วกัน มวี ตั ถุประสงค์เพ่ือสง่ เสรมิ ให้สมาชิกรจู้ กั การออมทรัพย์
และใหก้ ยู้ ืมเม่อื เกดิ ความจ�ำ เปน็ หรือเพ่อื ก่อใหเ้ กิดประโยชน์งอกเงย และไดร้ บั การจดทะเบยี น
ตามพระราชบญั ญตั สิ หกรณ์ สามารถกยู้ ืมไดเ้ ม่อื เกดิ ความจำ�เปน็ ตามอดุ มการณใ์ นการชว่ ยตนเอง
และชว่ ยเหลอื ซ่ึงกันและกัน
ความเป็นมา สหกรณ์ออมทรพั ยแ์ หง่ แรกในประเทศไทย จัดตั้งขึน้ ในหมขู่ า้ ราชการสหกรณ์
และพนักงานธนาคารเพอื่ การสหกรณ์ จดทะเบียนเมื่อวนั ที่ 28 กันยายน 2492 คือ สหกรณ์
ข้าราชการสหกรณ์ จำ�กัดสินใช้ และไดแ้ พรห่ ลายไปในหนว่ ยงานของรฐั และเอกชน ท่ัวประเทศ
วัตถปุ ระสงค์ เพอ่ื สง่ เสรมิ การออมทรัพย์ โดยการรับฝากเงินและใหผ้ ลตอบแทนในรูปของ
ดอกเบย้ี อัตราเดียวกบั ธนาคารพาณชิ ย์ และโดยการถือหุ้นหัก ณ ที่จา่ ยเปน็ รายเดอื น แต่ไม่เกิน
1 ใน 5 ของห้นุ ทัง้ หมด เม่อื สิน้ ปีทางบญั ชตี ้องจ่ายเงนิ ปนั ผลค่าหุ้นให้แก่สมาชกิ ในอตั ราท่ีกฎหมาย
ก�ำ หนด รวมทัง้ ใหบ้ รกิ ารดา้ นเงินกู้แก่สมาชกิ ตามความจำ�เป็น
ประโยชน์ทส่ี มาชิกจะไดร้ บั เปน็ แหลง่ เงนิ ฝากและเงินกขู้ องสมาชิก ทำ�ให้สมาชิกรู้จักเก็บ
ออมเงนิ และไม่ตอ้ งไปกู้เงินนอกระบบ ท�ำ ใหส้ ถาบันครอบครัวมีความมนั่ คงข้ึน
6) สหกรณบ์ ริการ
สหกรณบ์ ริการ คือ สหกรณท์ จี่ ดั ตง้ั ขึน้ ตามพระราชบัญญัตสิ หกรณ์ โดย มปี ระชาชนไม่น้อย
กวา่ 10 คน ทมี่ อี าชีพอยา่ งเดียวกนั ได้รบั ความเดอื ดร้อนในเร่อื งเดียวกันรวมตัวกนั โดยยึดหลักการ
ประหยัด การชว่ ยตนเองและชว่ ยเหลือซึง่ กันและกันเพ่ือแก้ปญั หาตา่ ง ๆ รวมทั้ง การสง่ เสรมิ ใหเ้ กิด
ความมนั่ คงในอาชพี ต่อไป
ความเปน็ มา สหกรณบ์ รกิ ารแห่งแรกจดั ตั้งขึน้ ในปี พ.ศ.2484 เป็นการรวมตัวกนั ในกลุ่ม
ผู้มีอาชีพท�ำ ร่ม ชอื่ สหกรณ์ผูท้ ำ�รม่ บ่อสร้าง จำ�กัดสินใช้ อยู่ทตี่ ำ�บลตน้ เปา อำ�เภอสนั ก�ำ แพง
จังหวัดเชียงใหม่ ตอ่ มาในปี พ.ศ.2496 ไดม้ ีการจัดตง้ั สหกรณ์บริการไฟฟา้ หนองแขม จ�ำ กดั อ�ำ เภอ
หนองแขม กรงุ เทพมหานคร เป็นสหกรณท์ ่ใี ห้บริการดา้ นสาธารณูปโภค และในปี พ.ศ.2497 จดั
ตง้ั สหกรณม์ ีดอรญั ญิก จ�ำ กดั ทีต่ ำ�บลทุ่งช้าง อ�ำ เภอนครหลวง จงั หวัดพระนครศรีอยุธยา และ มี
สหกรณ์บริการอกี หลายแบบตามมา เชน่ สหกรณเ์ คหสถาน สหกรณแ์ ทก็ ซ่ี สหกรณ์หตั ถกรรม
“ความร้ทู วั่ ไปเก่ยี วกบั สหกรณ์เครดติ ยูเน่ียน 31
ผลติ ภณั ฑไ์ ม้ สหกรณบ์ ริการน�ำ ประปา สหกรณ์ผู้จดั หางานแหง่ ประเทศไทย ฯลฯ
วตั ถุประสงค์ เพื่อดำ�เนินธรุ กจิ ดา้ นการบรกิ ารตามรปู แบบของสหกรณ์ สง่ เสรมิ สวัสดิการ
แก่สมาชิกและครอบครวั สง่ เสริมการช่วยตนเองและช่วยเหลอื ซึ่งกนั และกันในหมู่สมาชกิ ร่วมมือ
กบั สหกรณอ์ ่นื และหน่วยงานอืน่ เพือ่ ความก้าวหนา้ ของกิจการสหกรณ์
ประโยชนท์ ส่ี มาชกิ จะไดร้ บั สมาชิกมีสหกรณเ์ ปน็ ศูนยก์ ลางในการพฒั นาฝมี ือการผลติ
ผลิตภณั ฑต์ ่าง ๆ ใหม้ คี ุณภาพไดม้ าตรฐานเป็นท่ตี ้องการของตลาด มแี หล่งรวมซือ้ รวมขายผลิตภณั ฑ์
และอปุ กรณ์ในการผลิตผลิตภณั ฑ์ ชว่ ยให้สมาชกิ สหกรณ์ประกอบอาชพี ได้ถกู ต้องตามกฎหมาย มีท่ี
อย่อู าศัยเป็นของตนเองในราคาประหยดั และมีความปลอดภัยในชีวิต เม่ือส้นิ ปที างบญั ชีถ้าสหกรณ์
มีกำ�ไรสุทธิประจำ�ปี สมาชกิ สหกรณจ์ ะไดร้ บั เงินปันผลตามหุ้น และเงินเฉลีย่ คืนตามสว่ นท่ีทำ�ธุรกจิ
กับสหกรณ์
7) สหกรณ์เครดิตยเู นีย่ น
สหกรณเ์ ครดิตยเู นี่ยน คือ สหกรณท์ ่ีจัดตงั้ ขน้ึ ในหมูป่ ระชาชนท่อี าศัยอยู่ ในวงสมั พันธ์
เดียวกัน เชน่ อาศยั อย่ใู นชมุ ชนเดยี วกัน ไมว่ า่ จะเป็นที่อยู่อาศัย ทีท่ �ำ งาน สถานศึกษา หรือประกอบ
อาชพี เดียวกนั หรือมกี ิจกรรมร่วมกันในลกั ษณะต่อเน่อื ง และบคุ คลเหล่านัน้ มีความปรารถนา
จะชว่ ยเหลือซงึ่ กันและกัน โดยวิธกี ารน�ำ เงินของตนมาสะสมไว้เป็นกองทุน สมาชกิ ทกุ ๆ คนจะ
ตอ้ งสะสมเงินตามความสามารถของตนเป็นประจ�ำ และสมำ�เสมอตามทีส่ หกรณก์ ำ�หนด และเงิน
ในกองทนุ นจี้ ะสามารถช่วยเหลอื สมาชิกทม่ี คี วามจ�ำ เปน็ และเดือดรอ้ นทางดา้ นการเงนิ กู้ยมื ไป
แกไ้ ขปญั หาและบ�ำ บัดความเดอื ดรอ้ นเหล่าน้นั หรือถ้าไมม่ คี วามเดือดร้อนเงนิ สะสมกจ็ ะมีมากขน้ึ
สหกรณเ์ ครดติ ยูเนยี่ น จงึ เปน็ สหกรณท์ ม่ี ุ่งหวงั ให้สมาชกิ ช่วยตนเองและชว่ ยเหลือซ่งึ กันและกนั
บรหิ ารงานโดยสมาชกิ และท�ำ กิจการทกุ อย่างเพอ่ื ใหเ้ กิดประโยชน์สูงสดุ กบั สมาชกิ
ความเปน็ มา ค�ำ วา่ “เครดิตยูเนี่ยน” เปน็ คำ�ที่ เฟรดรชิ วิลเล่ียม ไรฟไ์ ฟเซ่น ผรู้ ิเริม่ กอ่ ตัง้
เครดิตยเู น่ยี น ไดค้ ิดคน้ และรเิ ริม่ จดั ต้งั ในรปู ของสมาคมคร้ังแรกในประเทศเยอรมันนี ประกอบด้วย
คำ�ที่แสดงปรัชญาของสมาคมนไ้ี วช้ ัดแจ้ง 2 คำ� คอื “เครดติ (Credit)” หมายความว่า “ความเชอ่ื
ถอื ได้ ความไวว้ างใจได”้ และคำ�วา่ “ยเู นี่ยน (Union)” หมายความวา่ “การรวมเป็นหนงึ่ เดยี วกัน”
เป็นการรวมเอาความไวว้ างใจซ่งึ กันและกันเข้าเปน็ หนงึ่ เดยี วกัน เพือ่ ด�ำ เนนิ งานร่วมกัน ใหบ้ รรลุ
จดุ หมาย การด�ำ เนนิ งานของสมาคมน้ีมีลักษณะของสหกรณ์เต็มตัว จงึ เรียกว่า “สหกรณเ์ ครดติ ยู
เนีย่ น”
ส�ำ หรับในประเทศไทยไดร้ วมกลมุ่ คนในยา่ นชุมชนแออดั หว้ ยขวาง ดินแดง เมอื่ วนั ที่ 17
กรกฎาคม 2508 และใช้ชอ่ื ว่า “เครดิตยูเน่ยี นแหง่ ศนู ยก์ ลางเทวา” แต่ไมไ่ ด้จดทะเบยี นเปน็ สหกรณ์
สหกรณ์ทไี่ ด้รับการจดทะเบียนเป็นแหง่ แรก คือ “สหกรณ์เครดติ ยเู นยี่ นแมม่ ูล จ�ำ กดั ”
จังหวัดอบุ ลราชธานี ได้รับการจดทะเบียนเม่อื วนั ที่ 1 มกราคม 2522 ในประเภทสหกรณอ์ อมทรัพย์
สหกรณ์เครดิตยเู นี่ยนเดมิ อยูใ่ นประเภทสหกรณอ์ อมทรัพยท์ อ่ี ย่ใู นชมุ ชน ต่อมาได้กำ�หนด
ใหเ้ ปน็ ประเภท “สหกรณเ์ ครดิตยูเนยี่ น” ตามกฎกระทรวงโดยก�ำ หนดประเภทสหกรณ์ทีจ่ ะ
32 “ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกบั สหกรณ์เครดิตยูเนย่ี น
รบั จดทะเบียนไว้ เมอื่ วันที่ 29 มิถนุ ายน 2548
วัตถุประสงค์ เพือ่ ส่งเสรมิ ใหส้ มาชิกช่วยตนเอง เพ่ือดำ�เนนิ ธรุ กิจ การผลิต การค้า
การบริการ และอุตสาหกรรมร่วมกนั และช่วยเหลือซ่งึ กนั และกัน โดยใช้หลักคณุ ธรรมพ้ืนฐานห้า
ประการ ได้แก่ ความซือ่ สตั ย์ ความเสยี สละ ความรับผิดชอบ ความเห็นใจกนั และความไว้วางใจกนั
รวมทง้ั จริยธรรมอนั ดงี าม เพ่อื ให้เกิดประโยชน์แก่สมาชกิ และสว่ นรวม ท้ังด้านเศรษฐกจิ และสงั คม
จนสามารถอย่ดู ีกนิ ดีและมสี นั ติสุข
8) สหกรณ์อ่ืนท่ีกำ�หนดในกฎกระทรวง
วันสหกรณแ์ หง่ ชาติ
สหกรณว์ ัดจนั ทร์ ไม่จำ�กัดสนิ ใช้ จังหวัดพิษณุโลก เปน็ สหกรณ์ที่จดั ตั้งข้นึ เป็น แหง่ แรกใน
ประเทศไทย โดยการจดทะเบยี นตามพระราชบญั ญัตสิ มาคม เม่ือวนั ที่ 26 กมุ ภาพนั ธ์ 2459 มี
วัตถุประสงค์ เพือ่ แก้ไขปัญหาอปุ สรรคในการประกอบอาชพี ใหเ้ กษตรกร ซึ่งมพี ระราชวรวงศ์เธอ
กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ ทรงเปน็ นายทะเบยี นสหกรณพ์ ระองค์แรก พระองค์ทรงมีความห่วงใย
ในสหกรณ์ที่พระองค์ทรงรสู้ กึ ว่าเป็นองค์การทีจ่ ะเป็นประโยชนท์ ีย่ ง่ิ ใหญต่ ่อประเทศชาติ และ
วงการสหกรณไ์ ดถ้ วายสมญานาม ใหท้ รงเป็นพระบิดาแห่งการสหกรณ์ไทย และถอื ให้วันที่ 26
กุมภาพนั ธ์ เป็นวนั สหกรณ์ เพือ่ รำ�ลึกถงึ พระมหากรณุ าธคิ ณุ ของพระองค์ ตอ่ มาคณะรัฐมนตรี มมี ติ
ในการประชมุ วนั ท่ี 9 ตลุ าคม 2527 ไดก้ ำ�หนดให้วันที่ 26 กมุ ภาพนั ธ์ ของทกุ ปี เปน็ วนั สหกรณ์
แหง่ ชาติ ตามวนั กอ่ ตั้งสหกรณ์ แห่งแรกในประเทศไทย คอื สหกรณ์วัดจันทร์ ไมจ่ �ำ กดั สินใช้ น่นั เอง
วันสหกรณส์ ากล
สหประชาชาติ (United Nation :UN) และองคก์ ารสัมพนั ธภาพสหกรณ์ระหว่างประเทศ (Inter-
national Co-operatives Alliance :ICA) ร่วมกันก�ำ หนดให้วนั เสารแ์ รกของเดือนกรกฎาคมของทุกปี
เป็นวันสหกรณ์สากล เพือ่ ใหส้ หกรณแ์ ละองค์การทเ่ี กี่ยวขอ้ งทว่ั โลก ได้แสดงวิสยั ทัศนแ์ ลกเปลยี่ นทัศนคติ
และอุดมการณร์ ะหวา่ งกัน อนั จะเป็นประโยชน์สูงสุดตอ่ การพฒั นาขบวนการสหกรณ์ของโลก ซึ่ง ICA ได้
เกิดขน้ึ จากการร่วมมือกนั ของสหกรณร์ ะหว่างประเทศ เป็นสมัชชาระหวา่ งชาติ เม่ือวันที่ 18 สิงหาคม
ค.ศ.1895 (พ.ศ.2438) ณ กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เพื่อเป็นองค์การสหกรณ์โลกท่จี ะประสานความ
ร่วมมอื ในเรอ่ื งตา่ ง ๆ นบั เปน็ องคก์ าร ท่ีเกา่ แก่องคก์ ารหนงึ่ ของโลก
ทมี่ า: จากเอกสารการจดั ประชมุ เชงิ ปฏิบตั ิการจดั ท�ำ ชุดฝึกอบรม เร่อื ง “อุดมการณ์ หลกั การ และวธิ ี
การสหกรณ”์ ระหวา่ งวันท่ี 3-8 กุมภาพันธ์ 2551 ณ โรงแรมแกน่ จันทรบ์ ีช อ�ำ เภอชะอำ� จงั หวดั เพชรบรุ ี
จัดท�ำ โดยกลุ่มพฒั นาเทคโนโลยดี า้ นธรุ กิจสหกรณ์สำ�นกั พัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์
และขอ้ มลู ในเว็บไซต์กรมส่งเสริมสหกรณ์
“ความรู้ทัว่ ไปเกย่ี วกบั สหกรณ์เครดิตยเู น่ยี น 33
การประเมินผลการศึกษาด้วยตนเอง โดยการทำ�แบบทดสอบท้ายบท
บทที่ 1
เรอ่ื ง การสหกรณ์
ค�ำ ช้แี จง ให้วงกลมลอ้ มรอบข้อที่ถูกตอ้ งทสี่ ดุ
1.บุคคลท่านแรกทีส่ อนให้คนท่ัวโลกรจู้ กั คำ�วา่ สหกรณ์ คือใคร
ก.กรมหมน่ื พทิ ยาลงกรณ์
ข.โรเบริ ์ต โอเวน
ค.บาทหลวงอลั เฟรด บอนแนงค์
ง.เฟรดริชวิลเฮล์ม ไรฟไ์ ฟเซน่
2.สหกรณแ์ หง่ แรกในโลกมชี ่ือวา่ อะไร
ก.รา้ นสหกรณแ์ ห่งเมืองรอชเดล ประเทศองั กฤษ
ข.สหกรณ์วดั จันทร์ไม่จำ�กัดสนิ ใช้ ประเทศไทย
ค.สหกรณ์เครดิตยูเนีย่ นศูนย์กลางเทวา จำ�กัด กรงุ เทพฯ
ง.สหกรณเ์ ครดิตยเู น่ยี นแมม่ ูล จำ�กดั ประเทศไทย
3.ผู้เป็นบดิ าสหกรณ์ในประเทศไทย มชี ื่อว่าอะไร
ก.บาทหลวงอลั เฟรด บอนแนงค์
ข.พระสงั ฆราชบญุ เลอ่ื น หม้นั ทรัพย์
ค.พระราชวรวงศ์เธอกรมหม่นื พทิ ยาลงกรณ์
ง.เฟรดรชิ วลิ เฮลม์ ไรฟ์ไฟเซน่
4.พระราชบัญญตั ิสหกรณ์ พ.ศ.2542 ไดใ้ หค้ วามหมายของสหกรณ์ข้อใดถูกตอ้ ง
ก.คณะบุคคลที่รวมตัวกนั ต้งั แตส่ ิบคนขึน้ ไป
ข.คณะบคุ คลทม่ี อี าชีพและสถานที่ตง้ั บ้านเรือนในพ้นื ทเี่ ดยี วกัน
รวมตัวกนั ขอจดทะเบยี นเปน็ สหกรณ์
ค.คณะบคุ คลท่มี แี นวคดิ เพื่อตอ้ งการหาวิธที างในการชว่ ยเหลือตนเอง
เพ่ือเศรษฐกิจทด่ี ีขึ้น
ง.คณะบคุ คลซ่ึงรว่ มกนั ดำ�เนินกิจการเพ่ือประโยชนท์ างเศรษฐกิจและสงั คม
โดยช่วยตนเองและชว่ ยเหลอื ซง่ึ กันและกนั และได้จดทะเบยี นตาม
พระราชบญั ญัติน้ี
34 “ความรู้ทว่ั ไปเกย่ี วกับสหกรณ์เครดิตยเู นย่ี น
5.ข้อใดอธบิ ายค�ำ วา่ “อดุ มการณ์” ได้ถูกตอ้ งทีส่ ดุ
ก.ระบบความเชื่อท่ีมีแบบแผน ซ่งึ ก่อให้เกิดการจูงใจใหค้ นในสังคมยึดถือ
น�ำ มาใชเ้ ปน็ แนวทางในการประพฤตปิ ฏิบัติ
ข.ความยึดม่นั ถอื ม่ันของกลมุ่ บุคคลทมี่ แี นวคิดในทางเดยี วกัน
ค.เป็นความเช่ือและวางเปา้ หมายไวร้ ่วมกันวา่ จะตอ้ งท�ำ สำ�เร็จ
ง.เปน็ ความยึดมั่น ถือม่ันในสจั จะว่าจะตอ้ งปฏิบตั แิ ละทำ�ไดส้ �ำ เรจ็ ร่วมกัน
6.สหกรณแ์ หง่ แรกในประเทศไทย มีชอ่ื ว่าอะไร
ก.สหกรณ์เครดิตยูเนย่ี นแม่มลู จำ�กดั
ข.สหกรณ์เครดติ ยเู นี่ยนศนู ยก์ ลางเทวา จ�ำ กัด
ค.สหกรณว์ ดั จนั ทรไ์ มจ่ ำ�กดั สนิ ใช้
ง.สหกรณน์ ักพฒั นา จำ�กัด
7.ข้อใดคือคา่ นิยมพนื้ ฐานของสหกรณ์
ก.การพึ่งตนเองของสหกรณ์ ความเป็นเอกภาพ
ข.ความรบั ผิดชอบต่อตนเอง ความเท่ียงธรรม
ค.ความเสมอภาค ดำ�เนินงานตามหลกั ประชาธิปไตย
ง.ถูกทกุ ขอ้
8.หลกั การสหกรณส์ ากลขอ้ ท่ี 7 หลักการเออื้ อาทรตอ่ ชมุ ชน หมายถงึ ข้อใด
ก. สหกรณ์จัดกจิ กรรมทเ่ี ก่ียวกับผู้สงู อายุในชว่ งสงกรานต์
ข. สหกรณ์จัดกิจกรรมปใี หม่ใหก้ บั ชุมชนทุกปี
ค. สหกรณพ์ ึงด�ำ เนินกจิ กรรมเพ่อื การพฒั นาท่ยี ง่ั ยนื ของชุมชนตามนโยบาย
ท่ีมวลสมาชกิ ให้ความเห็นชอบ
ง. สหกรณจ์ ัดกจิ กรรมจติ อาสาพัฒนาชมุ ชนในช่วงเดอื นธันวาคม
9.ปจั จบุ นั มีสหกรณใ์ นประเทศไทยมกี ีป่ ระเภท
ก. จำ�นวน 2 ประเภท
ข. จำ�นวน 5 ประเภท
ค. จ�ำ นวน 8 ประเภท
ง. จ�ำ นวน 9 ประเภท
10 วันสหกรณ์แหง่ ชาตติ รงกบั วนั ใด
ก. ทุกวนั ที่ 25 ธันวาคม ของทุกปี
ข. ทกุ วันที่ 14 กุมภาพนั ธข์ องทุกปี
ค. ทกุ วนั ที่ 26 กมุ ภาพนั ธ์ของทกุ ปี
ง. ทุกวนั ที่ 14 ตุลาคมของทกุ ปี
“ความรทู้ ่ัวไปเกี่ยวกับสหกรณ์เครดติ ยูเนี่ยน 35
แผนการศึกษาประจ�ำ บท บทที่ 2
เรื่อง ความรทู้ วั่ ไปเกยี่ วกับสหกรณ์เครดิตยูเนยี่ น
บทท่ี 2 สหกรณ์เครดิตยูเน่ยี น
2.1 ความหมายของเครดิตยเู น่ยี น
2.2 อดุ มการณ์ หลักการ และวธิ กี ารของสหกรณ์เครดติ ยเู น่ยี น
2.3 วิวัฒนาการของเครดิตยูเนยี่ นสากล
2.4 วิวฒั นาการของสหกรณเ์ ครดติ ยูเนยี่ นในประเทศไทย
2.5 เบอื้ งหลงั การจดทะเบียนกลมุ่ เครดติ ยเู น่ียนเป็นสหกรณเ์ ครดิตยูเนีย่ น
2.6 ปณธิ านของสหกรณเ์ ครดติ ยเู นี่ยน
2.7 วตั ถุประสงคแ์ ละอำ�นาจกระทำ�การของสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน
2.8 กจิ กรรมในขบวนการสหกรณ์เครดิตยเู นย่ี น
2.9 สวัสดกิ ารทจี่ ัดในระดบั สหกรณ์เครดติ ยูเน่ยี น
2.10 ตราสญั ลกั ษณข์ องขบวนการสหกรณเ์ ครดติ ยูเนยี่ น
วตั ถุประสงค ์ เม่อื ศกึ ษาบทท่ี 2 จบแลว้ ผศู้ กึ ษาสามารถ
1. มีความรู้ ความเข้าใจเกย่ี วกบั หลกั การดำ�เนินงานของสหกรณเ์ ครดิตยเู น่ยี น
2. มคี วามรู้ ความเขา้ ใจเก่ยี วกับประวตั ิของสหกรณ์เครดิตยเู นี่ยน
3. มีความรู้เกี่ยวกบั กิจกรรมและการจัดสวสั ดกิ ารในสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน
4. มีความรู้ ความเข้าใจเก่ยี วกบั ตราสัญลักษณ์ของขบวนการสหกรณเ์ ครดิตยูเนี่ยน
กิจกรรมการศกึ ษาด้วยตนเอง
1. ท�ำ แบบประเมนิ ผลการศึกษาด้วยตนเองโดยการท�ำ แบบทดสอบทา้ ยบท บทท่ี 2
2. ศกึ ษาคู่มือการเรยี นรู้ดว้ ยตนเองอย่างตอ่ เนอ่ื ง พร้อมกบั บนั ทกึ เนอื้ หาส�ำ คัญ ๆ
ประเมินผล 1. ประเมินผลการศึกษาด้วยตนเองโดยการทำ�แบบทดสอบทา้ ยบท
2. ทดสอบกับชมุ นมุ สหกรณ์เครดิตยูเน่ียนแห่งประเทศไทย จำ�กดั
36 “ความรูท้ ่วั ไปเกย่ี วกบั สหกรณเ์ ครดติ ยูเนีย่ น
บทที่ 2
สหกรณ์เครดิตยเู นี่ยน
ส�ำ หรบั คนไทยโดยทวั่ ไปแลว้ “สหกรณเ์ ครดติ ยเู น่ยี น” ยงั เปน็ สงิ่ ใหม่ ซ่ึงไมเ่ ปน็ ท่เี ขา้ ใจหรอื ยัง
เขา้ ใจสบั สนมาก บ้างก็ว่าเหมือนวงแชร์ บา้ งกว็ ่าเป็นกจิ กรรมเผยแพรศ่ าสนาและอีกหลายทัศนะซ่งึ ล้วน
แสดงให้เหน็ ชดั เจนว่า ผ้คู นนอกขบวนการสหกรณ์เครดิตยเู นย่ี นหรอื แม้แต่คนในขบวนการจ�ำ นวนไมน่ ้อย
ทย่ี งั ไมเ่ ขา้ ใจ “สหกรณ์เครดติ ยเู นีย่ น” อยา่ งถกู ตอ้ ง นับแต่ปี พ.ศ. 2508 (ค.ศ. 1965) สหกรณ์ประเภทนี้
ไดเ้ กิดขน้ึ ในประเทศไทยภายใตช้ ่อื ฝรง่ั ว่า “เครดิตยเู น่ยี น” (Credit Union)
ความหมายของเครดติ ยเู นย่ี น
ค�ำ ว่า “เครดติ ยูเนี่ยน” เป็นค�ำ ท่ี เฟรดรชิ วลิ เล่ียม ไรฟ์ไฟเซน ผรู้ เิ รมิ่ กอ่ ต้ังสมาคมลักษณะนี้
กำ�หนดให้เมื่อเขาได้คดิ คน้ และริเริม่ จดั ตั้งสมาคมแรกในประเทศเยอรมนี ประกอบดว้ ยคำ�ท่ีแสดงปรัชญา
ของสมาคมนไ้ี ว้ชัดแจ้ง 2 คำ�คือ ค�ำ วา่ “เครดติ (Credit)” หมายความว่า “ความเชอ่ื ถอื ได้ ความไว้
วางใจได้” และค�ำ วา่ “ยูเนย่ี น (Union)” หมายความวา่ “การรวมเป็นหน่งึ เดียวกัน” เมอื่ รวมความทัง้
สองคำ�เข้าดว้ ยกัน แปลความตามรปู ศัพท์ ทป่ี รากฎจะหมายความว่า การรวมเอาความไวว้ างใจซงึ่ กัน
และกัน เข้าเป็นหนึง่ เดยี วกนั แต่เนื่องจากสมาคมน้ีมีลกั ษณะของสหกรณเ์ ตม็ ตัวจึงเรยี กกันวา่ “สหกรณ์
เครดิตยเู นีย่ น” ซ่งึ ก็แปลความตามรูปศพั ทท์ ่ีปรากฎได้ว่า “การรวมเอาคนท่ีไวเ้ นื้อเช่อื ใจกนั ไวว้ างใจ
กนั ไดเ้ ขา้ เปน็ หนึ่งเดยี วกนั เพื่อดำ�เนินงานรว่ มกนั ให้บรรลุจุดหมาย” (ชมุ นมุ สหกรณ์เครดิตยเู นย่ี นแห่ง
ประเทศไทย จำ�กดั : 2524 : 38)
สหกรณ์เครดติ ยูเนีย่ น เปน็ สมาคมทร่ี วมคนเขา้ ดว้ ยกันตามลักษณะสหกรณ์ ดำ�เนนิ กิจการ
ตามหลักและวธิ ีการสหกรณส์ ากล เชน่ เดียวกับสหกรณอ์ นื่ ๆ กิจการของสหกรณ์ประเภทนี้จะระดม
เงินออมท่ีสมาชิกรายบุคคลสามารถกระทำ�ได้นำ�มาเป็นทุนเพ่ือจัดบริการสินเชื่อให้สมาชิกนำ�ไปใช้ใน
ทางที่เปน็ ประโยชน์ โดยคิดดอกเบยี้ ในอัตราท่ีเหมาะสม บริหารกิจการของสมาชกิ โดยสมาชกิ และเพอ่ื
สมาชิก ซ่งึ ประกอบด้วยบุคคลทอ่ี าศยั อย่ใู นชมุ ชนเดียวกนั ประกอบอาชพี การงานในถิ่นเดยี วกนั หรือใน
องคก์ รเดียวกัน เป็นสมาชิกในสมาคมเดียวกันดว้ ยเหตุทสี่ หกรณเ์ ครดติ ยูเนีย่ นจดั ตั้งขึ้นตามข้อกำ�หนดใน
กฎหมายของรัฐ มฐี านะเป็นนิติบุคคลจึงมสี ทิ ธิเชน่ เดียวกบั บุคคลธรรมดาตามกฎหมาย คือ สามารถจัด
ท�ำ นติ ิกรรมใดๆ ตามที่กฎหมายกำ�หนดและใหส้ ทิ ธไิ ว้ทกุ กรณี สมาชิกมีความรบั ผดิ ชอบเท่าจำ�นวนหนุ้ ที่
ตนครอบครองไว้ในสหกรณ์
จากเอกสารวิชาการของชุมนมุ สหกรณเ์ ครดิตยูเนยี่ นแหง่ ประเทศไทย จ�ำ กดั ไดใ้ ห้นยิ าม
“สหกรณเ์ ครดิตยูเนี่ยน” ไวว้ ่า “เป็นสมาคมทรี่ วมเอาคนทไี่ วว้ างใจกนั และกนั เข้าเป็นหน่ึงเดียวกนั
เพ่ือรว่ มกนั ดำ�เนนิ กจิ การอันจะเปน็ ประโยชนแ์ ก่การแกไ้ ขปญั หา ความทุกข์ ความเดือดร้อน ของกนั
และกนั และช่วยส่งเสริมความเป็นอย่ทู ด่ี แี ก่สมาชกิ และครอบครัว” หรือกล่าวอีกนัยหน่งึ “สหกรณ์
เครดิตยูเนี่ยนเปน็ องคก์ ารทร่ี วมเอาคนทร่ี ู้จักมกั คุ้นกนั มคี วามไวเ้ น้อื เชอ่ื ใจกัน เข้าเป็นหน่งึ เดียวกนั
เพ่ือร่วมมือช่วยเหลือซง่ึ กนั และกนั ใหป้ ระสบความสุข ความเจรญิ ความครบครนั ในชวี ติ ไปดว้ ยกัน”
“ความรทู้ ัว่ ไปเกยี่ วกับสหกรณเ์ ครดติ ยเู น่ียน 37
อดุ มการณ์สหกรณ์เครดติ ยเู นยี่ น
อดุ มการณเ์ ครดติ ยเู น่ียน คอื แนวความคิดของระบบสหกรณท์ ่จี ะช่วยให้สภาพทางเศรษฐกิจและ
สงั คมของชมุ ชนในภาวะทดี่ ีจนสามารถท�ำ ใหป้ ระชาชนอยู่ดกี นิ ดแี ละมีสันติสขุ ได้ดว้ ยการประหยัด
การช่วยเหลอื ตนเองและช่วยเหลือซงึ่ กนั และกนั
หลักการสหกรณ์เครดิตยูเนย่ี น
หลังจากได้สร้างกิจการทางเศรษฐกิจหลายประการเพื่อหาทางช่วยบรรเทาความเดือดร้อนแก่
เกษตรกรในเขตปกครองของตน เฟรดรชิ วลิ เฮล์ม ไรฟไ์ ฟเซน่ จงึ ค้นพบวา่ กจิ การทางการเงินใชบ้ รรเทา
ความเดือดร้อนไดห้ ลายประการ ทา่ นได้จดั ต้งั สมาคมผใู้ จบุญจัดหาเงินมาให้เกษตรกรกูย้ ืม พบว่าลูกหน้ี
ขาดความรบั ผดิ ชอบเพราะไม่รสู้ ึกเป็นเจ้าของ ทา่ นจงึ พฒั นากิจการน้เี ป็นเครดติ ยเู น่ยี นโดยการให้สมาชิก
ตอ้ งออมเงินเพือ่ ให้เกดิ กองทุนและใช้เป็นทุนให้กไู้ ปใช้ในทางท่ีเป็นประโยชน์ โดยใช้หลักการ “ช่วยเหลอื
ตนเองและรว่ มมือช่วยเหลอื ซึ่งกนั และกนั ” และได้ก�ำ หนดหลักการด�ำ เนินงานไว้ดังตอ่ ไปน้ี
1. หน่งึ คนหนง่ึ เสยี ง แต่ละคนออกเสยี งตัดสนิ ใจไดค้ นละหนงึ่ เสยี งเท่านัน้
2. สมาชิกเทา่ น้ันทจ่ี ะกู้เงนิ ได้ ใหส้ ิทธเิ ฉพาะผเู้ ปน็ สมาชกิ ใช้บรกิ าร
3. คุณสมบตั ิของสมาชกิ คือส่ิงค�ำ ้ ประกนั ท่ีดที ส่ี ดุ
4. เงินกจู้ ะให้ไดก้ เ็ พือ่ ประสงค์จะดบั ทกุ ขร์ ้อนและเพิ่มผลผลติ
5. ตอ้ งมีวงสัมพันธเ์ ดียวกัน
เมอ่ื กิจการเครดติ ยูเนย่ี นแพร่หลายไปในประเทศต่างๆ ได้มีการพัฒนาหลักการดำ�เนนิ งานเครดติ
ยูเน่ียนไปอีกอยา่ งละเอยี ดและหลากหลาย และถอื ใช้กนั ในประเทศต่างๆตามสภาพของสงั คม จนเมอ่ื มี
การจดั ตงั้ สภาเครดิตยูเนยี่ นแห่งโลกขนึ้ ซง่ึ ได้ร่วมกันกำ�หนดใหม้ ีหลกั การด�ำ เนนิ งานของสหกรณเ์ ครดติ
ยูเนีย่ น โดยกำ�หนดข้นึ ภายใต้ปรัชญาแหง่ การรว่ มมือกนั ของคนในสงั คมเดยี วกนั ยึดถือคุณค่าแหง่ ความ
เสมอภาค ภราดรภาพของคน การพ่งึ ตนเองและการช่วยเหลอื ซึ่งกันและกัน ในทางปฏิบตั แิ ม้จะมรี าย
ละเอียดแตกตา่ งกันไปทง้ั ทางสงั คม เศรษฐกจิ และสภาพภมู ิศาสตร์ แต่เป้าหมายส�ำ คญั ก็คอื การพฒั นา
คุณภาพชีวิตการอยู่รว่ มกันฉนั ท์พ่นี อ้ งอยา่ งสันตสิ ขุ ของคนในสงั คม
หลกั การด�ำ เนินงานของสหกรณเ์ ครดติ ยูเนยี่ นจงึ ได้รบั การปรบั ปรงุ ให้เป็นหลักสากลเดียวกัน
ในการประชุมสมชั ชาใหญผ่ ู้แทนสหกรณเ์ ครดติ ยเู นี่ยนของสภาเครดิตยเู นี่ยนโลกครั้งท่ี 1 เม่ือ
วันท่ี 24 สิงหาคม 2527 ไดม้ กี ารกำ�หนดหลักการสหกรณ์เครดิตยเู น่ยี นสากลประกอบด้วยหลกั การ
สำ�คัญ 3 หลักการมีดังนี้
1.หลกั แห่งประชาธปิ ไตย
1.1 เปิดรับสมาชิกทั่วไปดว้ ยความสมัครใจ
1.2 การควบคุมโดยระบอบประชาธิปไตย
1.3 ความเปน็ กลาง
38 “ความรูท้ ่ัวไปเก่ียวกบั สหกรณเ์ ครดิตยูเนี่ยน
2. หลกั แห่งการให้บริการสมาชกิ
2.1 การใหบ้ ริการแก่สมาชกิ
2.2 การจดั สรรผลประโยชน์แกม่ วลสมาชิก
2.3 สรา้ งเสถียรภาพทางการเงิน
3. หลกั แหง่ เปา้ หมายทางสังคม
3.1 การใหก้ ารศกึ ษาอย่างตอ่ เน่อื ง
3.2 การร่วมมือระหวา่ งสหกรณ์
3.3 ความรบั ผิดชอบต่อสงั คม
1. หลักแห่งประชาธิปไตย
1. เปิดรับสมาชิกท่ัวไปด้วยความสมัครใจ สมาชกิ ภาพในสหกรณ์เครดติ ยูเน่ยี นเปดิ สำ�หรับทุก
คนทม่ี ีวงสมั พันธเ์ ดยี วกนั เหน็ คณุ ค่าและประสงค์ทจ่ี ะเขา้ มามีส่วนรว่ ม พรอ้ มที่จะรับผดิ ชอบร่วมกนั ใน
ฐานะสมาชกิ
2. การควบคุมโดยระบอบประชาธิปไตย สมาชกิ ของสหกรณเ์ ครดิตยเู นีย่ นมีความเท่าเทียม
กันในการออกเสียง (หนึง่ คนหนง่ึ เสยี ง) ซึง่ จะมผี ลตอ่ การดำ�เนนิ งานของสหกรณโ์ ดยไม่ค�ำ นงึ ถงึ จำ�นวน
หนุ้ หรือปรมิ าณธรุ กิจท่ีมตี อ่ สหกรณ์ การออกเสียงในสหกรณ์เครดติ ยูเนยี่ นอาจกระท�ำ ในรปู สดั สว่ นหรือ
ระบบตัวแทนตามหลักการประชาธิปไตย สหกรณ์เครดิตยูเนย่ี นมีเอกสิทธ์ภิ ายในตนเองภายใตข้ อบเขต
แห่งกฏหมายและขอ้ ก�ำ หนดโดยค�ำ นึงถึงการใหบ้ ริการแก่สมาชกิ และควบคุมโดยสมาชกิ คณะกรรมการ
ของสหกรณเ์ ครดติ ยเู น่ยี นเป็นอาสาสมัครไมร่ ับค่าจ้างและเงินเดอื น แต่อย่างไรก็ตามสหกรณ์เครดติ
ยูเนยี่ น อาจจ่ายเงินชดเชยค่าใช้จา่ ยอนั เกิดขึน้ จริงจากการปฏิบัตงิ านเพื่อสหกรณ์ของคณะกรรมการ ท่ไี ด้
รับการเลือกตงั้ มานน้ั
3. ความเป็นกลาง สหกรณเ์ ครดิตยเู นย่ี นมีความเป็นกลางทางเช้อื ชาติ สัญชาติ เพศ ศาสนา
และลทั ธกิ ารเมือง
สมาชกิ มสี ิทธใ์ิ นการออกเสียงเท่าเทียมกนั (สมาชกิ หน่ึงคนหนง่ึ เสียง)
โดยถอื เป็นการด�ำ เนนิ ตามแนวทางประชาธปิ ไตย
“ความรทู้ ั่วไปเก่ยี วกบั สหกรณเ์ ครดติ ยูเนี่ยน 39
2. หลกั แห่งการใหบ้ ริการสมาชิก
1. การใหบ้ ริการแกส่ มาชกิ สหกรณเ์ ครดติ ยูเน่ียนจดั บริการต่างๆ ใหแ้ ก่สมาชิกเพ่ือให้เกิดผล
โดยตรงต่อความเป็นอย่ทู ่ีดีทงั้ ทางดา้ นเศรษฐกิจและทางด้านสงั คมของมวลสมาชิก
2. การจัดสรรผลประโยชน์แกม่ วลสมาชิก เพ่ือที่จะส่งเสรมิ การสะสมทรัพย์โดยการออม และ
จัดบริการเงนิ กู้ ตลอดจนบรกิ ารอ่ืนๆ แก่สมาชิก สหกรณเ์ ครดิตยเู น่ยี นจะจา่ ยดอกเบยี้ แกเ่ งนิ ออมและ
เงนิ ฝากของสมาชิกในสหกรณ์ในอัตราทีเ่ ป็นธรรม โดยคำ�นึงถงึ ความสามารถที่จะจา่ ยได้ของสหกรณ์
เงินส่วนเหลื่อมท่ีเกิดขึ้นจากผลการดำ�เนินงานของสหกรณ์หลังจากจัดไว้เป็นกองทุนของสหกรณ์
และจัดสรรเป็นเงนิ ปันผลแก่เงนิ ออมใหส้ มาชิกในอตั ราที่จำ�กดั แลว้ จะถอื เป็นผลประโยชน์รวมของ
บรรดาสมาชกิ ไมม่ สี มาชกิ ผู้หนึ่งผ้ใู ดหรอื กลมุ่ ใดได้ประโยชนเ์ ฉพาะตัว เงนิ สว่ นเหลื่อมทเ่ี หลอื จากการ
จดั สรรดงั กลา่ ว อาจแบง่ ปนั แก่สมาชิกตามส่วนธรุ กิจท่สี มาชกิ ได้กระท�ำ กบั สหกรณ์ โดยอาจจัดเปน็
ดอกเบีย้ หรอื ทุนสนับสนุนใดๆ หรือจดั เปน็ สวัสดิการต่างๆ ทจี่ ะมีผลตอ่ สมาชิกตามความต้องการของ
มวลสมาชกิ
3. สร้างเสถยี รภาพทางการเงิน สหกรณ์เครดิตยเู นีย่ นมีภาระทีจ่ ะตอ้ งสร้างความมัน่ คงใน
ทางการเงิน รวมทง้ั สะสมทนุ ส�ำ รองให้เพยี งพอ สรา้ งระบบควบคุมภายในใหม้ ีประสทิ ธภิ าพเพือ่ ประกัน
ความต่อเนอ่ื งในการให้บริการแกส่ มาชิกไดอ้ ย่างกว้างขวาง
ตัวอย่างการให้บริการแกส่ มาชิกภายในสหกรณเ์ ครดติ ยเู นีย่ นรปู แบบหน่ึง
40 “ความรทู้ ่วั ไปเกีย่ วกับสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน
3. หลักแห่งเป้าหมายทางสังคม
1. การใหก้ ารศึกษาอยา่ งตอ่ เนื่อง สหกรณ์เครดิตยเู น่ยี นมุ่งจัดการศกึ ษาอย่างจรงิ จัง แกส่ มาชกิ
คณะกรรมการและพนักงานของสหกรณ์ ตลอดจนบรกิ ารการศกึ ษาแกค่ นท่ัวไปในเรอ่ื งเก่ียวกบั เศรษฐกจิ
สงั คม ประชาธปิ ไตยและการพ่งึ ตนเอง ส่งเสรมิ การออมและการใช้เงินกอู้ ยา่ งชาญฉลาด ตลอดจนใหก้ าร
ศกึ ษาด้านสทิ ธิและความรับผิดชอบ (หนา้ ท)ี่ ของสมาชิกอนั จะมีผลตอ่ ทวลิ ักษณ์ของสหกรณ์ คอื การมุ่ง
ความสำ�เร็จทง้ั ทางเศรษฐกิจและทางสงั คมในการบริการแกส่ มาชกิ ตามท่ีสมาชิกตอ้ งการ
2. การร่วมมือระหว่างสหกรณ์ เพ่อื ทจ่ี ะสง่ เสริมการด�ำ เนินงานของสหกรณ์เครดติ ยูเนี่ยนให้
สอดคลอ้ งกับปรชั ญาและแนวทางแห่งการรวมกนั สหกรณ์เครดิตยเู น่ียนกระตอื รอื รน้ ท่จี ะร่วมมือกบั
สหกรณเ์ ครดติ ยเู นี่ยนอน่ื และองค์การสหกรณเ์ ครดิตยเู น่ียนทสี่ ูงขน้ึ ทง้ั ในท้องถิน่ ระดับชาติ และระดับ
นานาชาติ อันจะสง่ ผลให้สามารถบริการสมาชิกไดก้ วา้ งขวาง ตรงตามความต้องการของสมาชิกและ
ชมุ ชน
3. ความรับผดิ ชอบตอ่ สังคม เพ่อื จรรโลงและรักษาไว้ซึ่งอุดมการณแ์ ละความเช่ือมัน่ ของผู้
บกุ เบิกงานสหกรณ์เครดิตยเู น่ยี น สหกรณ์เครดิตยูเนย่ี นมุ่งทีจ่ ะพัฒนาคนและสงั คม เสรมิ สรา้ งความ
เป็นธรรมแก่สมาชิกและชุมชนโดยรวมที่สหกรณ์เครดติ ยูเนีย่ นตงั้ อยู่และด�ำ เนนิ งานในทอ้ งที่นั้น สหกรณ์
เครดิตยูเน่ียนจะขยายการให้บริการให้ถึงทุกคนในชุมชนท่ีเห็นคุณค่าและประสงค์ที่จะเข้ามามีส่วนร่วม
ด�ำ เนินการและใช้บริการ การตัดสนิ ใจด�ำ เนนิ กจิ การของสหกรณจ์ ะต้องคำ�นึงถึงความต้องการของสงั คมที่
สมาชกิ และสหกรณเ์ ครดติ ยูเนยี่ นเป็นสว่ นหนึง่ ของสงั คมโดยรวม
การให้การศกึ ษาและการฝกึ อบรมแก่สมาชิก ผู้แทนสมาชกิ ท่ไี ด้รับการเลอื กตง้ั ผ้จู ัดการ
และพนักงาน เพอ่ื ให้บคุ ลากรเหล่าน้สี ามารถมสี ว่ นช่วยพัฒนาสหกรณข์ องตนเอง
“ความรู้ทั่วไปเกีย่ วกับสหกรณ์เครดติ ยเู นยี่ น 41
วิธกี ารของสหกรณ์เครดติ ยเู นยี่ น
เพ่อื ให้บรรลวุ ตั ถปุ ระสงค์ ในการนำ�หลักการของสหกรณ์เครดติ ยูเนย่ี นใหเ้ ป็นไปตามจิตตารมณ์
จำ�เปน็ ต้องมีวิธกี ารเป็นส่ือนำ� ซง่ึ มรี ูปแบบโดยเฉพาะของสหกรณ์เอง นั่นกค็ ือ การรวมกันรว่ มมอื กนั ให้
บรรลุเป้าหมายและวตั ถปุ ระสงค์
การรวมกัน เป็นวธิ กี ารรวมคนทีม่ ีปัญหาหรือมีความตอ้ งการอยา่ งเดียวกัน ดว้ ยความสมคั ร
ใจใหเ้ ปน็ กลมุ่ การรวมกันนี้เป็นการสร้างพลงั ใหเ้ กิดข้ึนเพอ่ื แกไ้ ขปัญหาภายในกลมุ่ โดยใช้วธิ ปี ระหยัด
ช่วยเหลือตนเองและช่วยเหลอื ซง่ึ กนั และกนั
การรวมกัน จะเป็นการถาวรหรือไม่ถาวร กเ็ พ่อื รว่ มกนั ไม่ใชต่ ่างคนต่างทำ� การร่วมมือแบง่
ออกไดเ้ ปน็ การร่วมแรงและรว่ มใจ
วัตถุประสงคห์ ลกั อนั ส�ำ คญั ยงิ่ ของการรวมกันของสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน คือ การพฒั นาคนโดยให้
การศึกษาอบรมเพ่อื พฒั นาตนเองและเพ่ือนสมาชกิ เป็นสำ�คญั สว่ นการจัดบริการเก่ียวกับการออมทรัพย์
และการให้ก้ยู มื และกจิ กรรมอืน่ ๆ น้นั เปน็ วตั ถปุ ระสงค์รองที่ใชเ้ ป็นสือ่ ให้สมาชิกได้มีกจิ กรรมีโอกาส
พบปะ ปรกึ ษาหารือกนั อยู่เสมอตอ่ เนือ่ งกนั ไปมใิ ห้ขาดตอน ซง่ึ จะชว่ ยให้กล่มุ ม่ันคงถาวรตลอดไป
42 “ความรูท้ วั่ ไปเกี่ยวกับสหกรณ์เครดิตยูเนีย่ น
ววิ ฒั นาการของเครดติ ยูเนยี่ นสากล
“สหกรณเ์ ครดิตยเู นยี่ น” ก�ำ เนิดขึ้นในสถานการณ์ขา้ วยากหมากแพง ในสังคมของชาว
เยอรมนี ในมณฑลเวสเตอร์วาลค์ (Westerwald) แควน้ ไรน์ (Rhine) ประเทศเยอรมนี ในปี ค.ศ.1847
(พ.ศ.2390) อนั เปน็ ยุคเดยี วกบั การปฏิวัติอุตสาหกรรมในยโุ รป ภาวะเศรษฐกจิ โดยทว่ั ไปตกต�ำ่ ประชาชน
ในมลฑลเวสเตอร์วาลค์ ขาดแคลนส่ิงอปุ โภคและบริโภคขั้นพ้ืนฐาน อาหารที่หารับประทานไดม้ ีเพยี ง
ขนมปงั กับมนั ฝรง่ั เท่าน้ันแต่ราคาซื้อขายกันในทอ้ งตลาดสงู มาก ท�ำ ให้คนในชนบทไมอ่ าจซอ้ื หาได้อย่าง
เพียงพอ ก่อให้เกดิ หนีส้ ินพอกพูนในหมคู่ นจนมากข้ึน เฟรดรชิ วิลเฮล์ม ไรฟ์ไฟเซ่น (Friedrich Wil-
helm Raiffeisen) นายกเทศมนตรหี นมุ่ แห่งเมืองเวเยอร์บุสช์ (Weyerbusch) ในขณะนน้ั ไดข้ อความ
รว่ มมือจากคหบดใี นเมอื งนั้นใหน้ �ำ เงนิ มาลงทนุ ในสมาคมผู้บริโภคแห่งเมืองเวเยอรบ์ ุสช์ (Weyerbusch
Consumers’ Society) หรือสมาคมขนมปงั (Bread Society) ซง่ึ เขาได้รเิ ริ่มข้นึ เพื่อชว่ ยเหลือ
คนยากจนใหม้ อี าหารเพยี งพอที่จะบริโภค สมาคมนี้ได้สรา้ งโรงงานทำ�ขนมปังขึ้น จัดการซ้อื ข้าวสาลีมา
จากแคว้นอื่น นำ�มาผลติ ขนมปงั จำ�หน่ายแกป่ ระชาชนในราคาที่ตำ�่ กวา่ ทอ้ งตลาดถึงครง่ึ หน่งึ สามารถ
บรรเทาภาวะวกิ ฤตเรื่องขาดแคลน อาหารลงไปไดม้ าก
สมาคมผบู้ รโิ ภคน้กี ่อตัง้ ขนึ้ บนพ้ืนฐานปรัชญาการเสียสละเพ่ือผ้ทู ไี่ ดร้ ับความทกุ ข์ กองทนุ ท่ีได้
รบั มาถูกใชไ้ ปตามวัตถุประสงค์บนหลักการด�ำ รงกองทุนเอาไว้ ในระยะตอ่ มาจึงกลายเป็น กฎแหง่
การช่วยเหลือซึ่งกันและกันฉันท์พ่ีน้อง และบันดาลให้เกิดความสงบสุขในสงั คม ภายใต้หลักคดิ ของ
เฟรดริช วลิ เฮลม์ ไรฟไ์ ฟเซน่ คอื การชว่ ยเหลือสงเคราะห์น้ัน อาจทำ�ไดใ้ นระยะการเรม่ิ ต้น แต่การให้
คนท่ีมีปญั หาช่วยตนเองและหมคู่ ณะทีม่ ปี ญั หาดว้ ยกนั ยอ่ มดกี วา่ และมนั่ คงยืนยาว
แม้ว่าสมาคมขนมปังจะสามารถบรรเทาภาวะวิกฤตลงได้มากแต่ปัญหาพื้นฐานของประชาชนยัง
ไม่หมดไป ชาวชนบทยงั มหี นี้สินลน้ พ้นตัว ขาดแคลนเงนิ ทุนเพือ่ การจดั ซอ้ื ปจั จัยการผลิตทางการเกษตร
ตอ้ งการเงนิ เพ่ือการซอ่ มแซมบา้ นเรือนหรอื ซอื้ บา้ นใหม่ ไม่มีสถาบนั การเงินทจ่ี ะใหบ้ รกิ ารในเรอื่ งดังกล่าว
มกี ารซื้อขายปศุสัตว์ เพ่อื การใชง้ านในไร่นาอย่างไร้ความเปน็ ธรรม ไรฟไ์ ฟเซ่น ไดอ้ าศยั ประสบการณ์
เดมิ จากการด�ำ เนินงานของสมาคมขนมปงั มาสรา้ งสมาคมใหม่ เมือ่ ยา้ ยไปด�ำ รงตำ�แหน่งนายกเทศมนตรี
เมืองแฟรมเมอร์สเฟลด์ (Flammersfeld) ใหช้ ือ่ สมาคมใหมน่ วี้ ่า สมาคมเพ่ือสงเคราะห์ชาวนาผยู้ ากไร้
แห่งแฟรมเมอรส์ เฟลด์ (Flammersfeld Relief Society for the Needy Farmers) กอ่ ต้งั ข้นึ เม่อื
เดอื นธันวาคม ค.ศ.1849 (พ.ศ.2392) โดยอาศัยความรว่ มมือจากคหบดใี นเมอื งนน้ั เปา้ หมายส�ำ คญั ของ
สมาคมเพือ่ จัดระบบการค้าและจัดหาปศุสัตวม์ าขายใหช้ าวนาแบบให้ผอ่ นสง่ ในระยะเวลา 5 ปี สมาคม
นี้จงึ มชี ือ่ เรียกกันวา่ สหพนั ธป์ ศุสัตว์ (Cattles Union) อกี ชื่อหนึ่ง การด�ำ เนนิ งานของสมาคมเปน็ ไป
อยา่ งช้าๆ เพราะใช้เวลานานในการหมนุ เวียนเงนิ ทุน และไมส่ ามารถสนองความต้องการของชาวนาได้
อยา่ งท่วั ถงึ และทันทว่ งที แตก่ ็สามารถชว่ ยแกป้ ัญหาได้เฉพาะด้านสตั วใ์ ชง้ านเท่าน้ัน สว่ นปัญหาความ
ตอ้ งการเงนิ ทุนยงั คงมีอยู่ สมาคมจงึ ริเร่มิ จดั บรกิ ารสนิ เชอื่ เพมิ่ ขน้ึ อีกกิจการหนง่ึ โดยสมาคมกู้ยมื เงินจาก
แหลง่ ต่างๆ และรับบริจาคมาเปน็ กองทนุ การบริการสนิ เช่อื น้เี ปน็ สิง่ ใหมส่ �ำ หรบั ชาวนา ชาวนาเองไร้วินยั
ในการใช้บริการสนิ เชื่อท�ำ ใหค้ หบดีทัง้ หลายถอนความรว่ มมือจากสมาคม งานของสมาคมจึงเร่มิ มปี ญั หา
และด�ำ เนนิ ไปดว้ ยความยากล�ำ บากมากขน้ึ
“ความรู้ทวั่ ไปเก่ียวกับสหกรณ์เครดติ ยูเนี่ยน 43
ในปี ค.ศ.1852 (พ.ศ.2395) ไรฟไ์ ฟเซน่ ไดย้ า้ ยไปด�ำ รงต�ำ แหนง่ นายกเทศมนตรีเมอื งเฮด-
เดสดอร์ฟ (Headdesdorf) และไดจ้ ัดตัง้ สมาคมสงเคราะห์แหง่ เมืองเฮดเดสดอร์ฟ (Headdesdorf Wel-
fare Society) ข้ึน ภารกิจของสมาคมมีหลากหลาย ได้แกก่ ารจัดบริการสินเชอื่ แก่คนยากจน ให้การศึกษา
และหอ้ งสมุดสาธารณะ เลยี้ งดเู ดก็ กำ�พร้าและเดก็ ที่ถูกทอดทง้ิ และจดั บริการหางานแก่ประชาชน โดย
เฉพาะอดีตนักโทษ ปรชั ญาการดำ�เนนิ งานของสมาคมเน้นความเป็นอยทู่ ดี่ ี และพัฒนาคุณธรรมความดี
ของประชาชนมากขนึ้ หลงั จากดำ�เนินงานไปได้ระยะหนึง่ กิจการอ่ืนๆ ก็ซบเซาลงเหลอื เพียงการให้บริการ
สนิ เชอ่ื มากขน้ึ จนถึงข้ันแยกบรกิ ารสนิ เชื่อออกไปจัดเปน็ สมาคมใหม่ในปี ค.ศ. 1864 (พ.ศ. 2407) ช่อื ว่า
“เฮดเดสดอร์ฟเครดติ ยูเนย่ี น” (Headesdorf Credit Union) นบั เปน็ สมาคมเครดิตยเู นี่ยนสมาคมแรก
ของโลก
การใหบ้ รกิ ารสินเช่อื ของสมาคมเครดิตยเู นยี่ น ต้งั อยบู่ นพ้นื ฐานการรวมประชาชนเขา้ ดว้ ยกัน
เพือ่ ใหช้ ่วยเหลือซึ่งกนั และกนั และพ่ึงตนเองตามคำ�สอนของศาสนาทีว่ ่า พระเจา้ ชว่ ยผทู้ ่ีชว่ ยตนเอง
(God helps those Who help themselves) การด�ำ เนนิ งานของสมาคมเนน้ หนกั ทีก่ ารบรหิ ารของ
องคก์ าร สรา้ งสรรความเป็นอยู่ที่ดแี ก่ประชาชน โดยสนองความต้องการทางวัตถุควบคู่กันไปกับการ
พัฒนาคุณธรรมในมโนสำ�นึกของประชาชน จากนนั้ มาอกี 8 ปี กจิ การเครดิตยเู นีย่ นได้พิสจู น์ให้เหน็
บทบาทในการช่วยพัฒนาสังคมและสร้างคุณประโยชน์ให้เป็น
ท่ีประจกั ษ์ กิจการเครดติ ยูเนย่ี นจงึ ได้รับความนิยมและแพร่
หลายไปทัว่ ประเทศเยอรมันนอี ย่างรวดเรว็ ไรฟ์ไฟเซ่น ได้อุทิศ
ตนทำ�งานขยายเครดิตยูเนี่ยนและสร้างความยอมรับจากรัฐบาล
จนสามารถออกกฎหมาย โดยการผนวกเอาปรัชญา หลักการ
และวิธีการของกิจการเครดิตยูเนี่ยนเป็นพ้ืนฐานของกฎหมาย
เมอ่ื สนิ้ บญุ ของไรฟ์ไฟเซน่ ในปี ค.ศ.1888 (พ.ศ.2431) สหกรณ์
เครดิตยูเนย่ี นไดจ้ ดั ตัง้ ขึ้น ในประเทศเยอรมนถี งึ 425 สหกรณ์
เฟรดรชิ วลิ เลีย่ ม ไรฟไ์ ฟเซน่ (F.W.Raiffeisen : 1970 (2513) : 19-21)
บดิ าแหง่ ขบวนการสหกรณเ์ ครดติ ยูเนยี่ นโลก
จากการที่สหกรณ์เครดิตยูเน่ียนได้แสดงอานุภาพในการแก้ปัญหาทางเศรษฐกิจและสังคม
ของประชาชนชาวเยอรมนีไดป้ ระจกั ษ์ทวั่ ไป ประเทศต่างๆ ในยุโรปไดใ้ ห้ความสนใจเป็นอยา่ งย่ิง อาทิ
เนเธอรแ์ ลนด์ เบลเยย่ี ม สเปน ฝรงั่ เศส เป็นต้น ประเทศเดนมารก์ และสวิตเซอรแ์ ลนดไ์ ด้ประกาศให้
รางวลั แก่เจา้ หนา้ ที่ของตนทส่ี ามารถเผยแพรแ่ ละจดั ตง้ั สหกรณ์เครดติ ยูเนี่ยนขนึ้ ได้ในประเทศ (ชุมนมุ
สหกรณ์เครดิตยูเน่ียนแห่งประเทศไทย จำ�กัด : 2524 : 25) ตง้ั แต่นั้นมาสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนก็ไดร้ บั
การจัดตั้งขึน้ ในประเทศต่างๆ ท้ังในยุโรปและในท่อี น่ื ๆ จนครอบคลุมไปทัว่ โลกดังปรากฎในปัจจบุ ัน
การเผยแพร่ขยายของสหกรณ์เครดิตยูเน่ียนที่สำ�คัญและมีผลทำ�ให้สหกรณ์ประเภทนี้เป็นขบวนการ
ระดบั โลก เปน็ การเผยแพรข่ ยายใน 3 ประเทศดังต่อไปนี้
1. ดร.เลอออง วอลเลมเบอรก์ (Dr. Loen Wallemborg) ไดร้ ิเรม่ิ นำ�กจิ การสหกรณ์เครดติ ยู
เน่ยี นไปกอ่ ตงั้ ในประเทศอติ าลี ในเมอื งลอเรก็ เจีย (Loreggia) แต่กิจการไม่พัฒนามาก เปน็ เพยี งกลมุ่
เลก็ ๆ มสี มาชิกไม่เกนิ 100 คน ท่านลยุ จิ ลซั ซตั ติ (Luigi Luzzatti) ได้เรม่ิ กอ่ ต้งั สหกรณ์เครดิตยเู นีย่ นใน
รปู ธนาคารประชาชนโดยปรบั ปรงุ หลกั การของไรฟ์ไฟเซน่ ข้ึนในเมอื งมิลานใหช้ อ่ื วา่ “ธนาคารประชาชน
44 “ความรู้ท่วั ไปเกย่ี วกบั สหกรณเ์ ครดิตยเู น่ียน
แหง่ เมอื งมลิ าน” (People’s Bank of Milan) ปรากฎว่าเปน็ ผลสำ�เรจ็ มาก จนมีการน�ำ เอารูปแบบ
ธนาคารประชาชนไปจดั ตั้งท่ัวประเทศอิตาลจี �ำ นวนถึง 735 แห่ง ในเวลา 44 ปี
2. อัลฟองส์ เดสจาร์แดงส์ (Alphonse Desjardins) ชาวแคนาดาเช้ือสายฝรั่งเศส ได้ น�ำ เอา
กจิ การสหกรณเ์ ครดิตยเู นี่ยนไปริเรมิ่ กอ่ ตัง้ ท่ี เมืองเลวสี ์ มลฑลควเี บค ประเทศแคนาดา ใหช้ อ่ื สมาคม
วา่ “ลาเชส ปอปปแู ลร์ เดอ เลวสี ”์ (La Caisse Populairede Lavis) นับเป็นสหกรณเ์ ครดิตยูเนยี่ น
แห่งแรกในประเทศน้ี จากนน้ั มาสหกรณ์เครดติ ยเู น่ยี นเปน็ ท่นี ยิ มในหมู่ชาวแคนาดาเชือ้ สายฝรัง่ เศสอยา่ ง
กว้างขวางและแพร่ไปสู่กลุ่มเชื้อสายอื่นจนทั่วประเทศในท่ีสดุ
3. เดสจาร์ดินส์ ได้นำ�เอากิจการสหกรณเ์ ครดติ ยูเนี่ยน ไปเผยแพรใ่ นหมชู่ าวอเมริกัน
เช้ือสายฝร่ังเศสท่ีเมืองแมนเชสเตอร์และมลรัฐนิวแฮมป์เชียร์ในสหรัฐอเมริกาจนเป็นท่ีนิยมท่ัวไป
ในระยะต่อมา เอ็ดเวอรด์ เอ. ฟลิ นิ ( Edward A. filene) คหบดผี ู้ม่งั คัง่ แห่งมลรัฐแมสชาชูเซตส์ ไดเ้ ข้ามา
มบี ทบาทสนับสนุนสง่ เสริมสหกรณเ์ ครดติ ยเู น่ียนใหแ้ พรข่ ยายทวั่ ไปท้งั สหรฐั อเมริกาพรอ้ มดว้ ย รอย เอฟ
เบอรเ์ จนเกรน (Roy F. Bergengren) ทนายความค่ใู จของเขา พยายามผลกั ดนั ใหร้ ัฐบาลของรฐั แมสซา
ชูเสท ยอมออกกฎหมายรองรบั สหกรณเ์ ครดติ ยูเน่ยี นจนเป็นผลส�ำ เรจ็ และกฎหมายของรฐั ฉบับน้ีไดก้ ลาย
เป็นตน้ แบบของกฎหมายท่ีใช้รองรับสหกรณเ์ ครดิตยูเนย่ี นในมลรัฐอื่นๆ ฟิลินและทนายความของเขา
ยังคงดำ�เนนิ การเผยแพรแ่ ละขยายขบวนการสหกรณเ์ ครดิตยเู น่ียนตอ่ ไปในสหรัฐอเมริกา โดยการก่อต้งั
สำ�นักงานขยายงานเครดิตยูเนีย่ น (Credit Union Extension Bureau) ขึน้ ให้มบี ทบาทในการพัฒนา
ขบวนการสหกรณ์เครดิตยูเนย่ี นในสหรัฐอเมรกิ า โดยการสนบั สนุนใหม้ ีการจัดตง้ั ชุมนมุ สหกรณเ์ ครดติ
ยเู นีย่ นในมลรัฐต่างๆ แล้วรวบรวมความร่วมมือระหวา่ งชมุ นมุ ระดบั มลรัฐเหลา่ นน้ั กอ่ ต้ัง “สมาคมเครดิต
ยเู นีย่ นแหง่ ชาต”ิ (Credit Union National Association) ทรี่ จู้ ักในนามยอ่ ว่า คิวนา่ (CUNA)
เอด็ เวิอร์ด เอ. ฟลิ ิน ไดส้ มญาวา่ เป็น “บดิ าแหง่ ขบวนการเครดติ ยเู นยี่ นในสหรฐั อเมรกิ า”
ในขณะที่ เฟรดริช วิลเฮล์ม ไรฟไ์ ฟเซ่น ไดส้ มญาวา่ “บิดาแห่งขบวนการสหกรณเ์ ครดิตยูเนยี่ นของ
โลก”
วิวัฒนาการของสหกรณ์เครดิตยูเนีย่ นในประเทศไทย
ประเทศไทยไดม้ ีความสัมพันธก์ ับประเทศทางตะวนั ตกมากขนึ้ โดยเฉพาะในเขตยุโรป ในช่วงท่ี
ประเทศแถบน้ีทำ�การล่าอาณานิคมในเอเซียจึงมีผลให้คนไทยเปล่ียนแปลงแบบแผนการผลิตข้าวจากการ
ผลิตเพือ่ บรโิ ภคภายในประเทศเป็นการผลติ เพื่อการสง่ ออกหรือคา้ กับตา่ งประเทศ พ่อค้าคนกลางและ
นายทนุ เรมิ่ เขา้ มามบี ทบาทในระบบเศรษฐกิจแบบใหมน่ ม้ี ากขึ้น สถานการณ์ดงั กล่าวผลักดนั ให้ชาวนา
ตกเปน็ หน้นี ายทนุ และพ่อค้าคนกลาง ตอ้ งสูญเสยี ทด่ี ินทำ�กนิ และอพยพไปหาท่ีใหมแ่ ตก่ เ็ ขา้ สูว่ ัฏจักรเดมิ
ภาวะความยากจนเข้าครอบงำ�ชาวนาไทยท่ัวไป รฐั บาลในสมัยปี พ.ศ. 2457 ไดพ้ ยายามหาทางหยุดยง้ั
ปญั หาดังกล่าว ในท่ีสุดกไ็ ดร้ เิ รมิ่ นำ�เอาระบบสหกรณห์ าทุนแบบของไรฟไ์ ฟเซ่นเขา้ มารเิ รม่ิ จดั ต้ังข้นึ ตาม
คำ�แนะน�ำ ของ เซอร์ เบอรน์ ารด์ ฮนั เตอร์ (Sir Bernard Hunter) นายธนาคารกลาง ชาวอังกฤษแห่ง
เมืองมัทราส ประเทศอินเดยี ท่ตี �ำ บลวัดจนั ทร์ อำ�เภอเมือง จงั หวดั พิษณุโลก เมอ่ื วนั ท่ี 26 กมุ ภาพันธ์
พ.ศ. 2459 ชอ่ื “สหกรณว์ ัดจันทรไ์ ม่จ�ำ กดั สนิ ใช”้ ซ่งึ ก็คอื สหกรณ์แห่งแรกของประเทศไทยน่ันเอง
“ความรทู้ ่ัวไปเกีย่ วกับสหกรณเ์ ครดิตยเู น่ียน 45
สหกรณน์ ้นั ใชห้ ลกั และวิธกี ารคล้ายกับสหกรณ์เครดิตยเู นี่ยน และรจู้ กั ในนามสหกรณห์ าทุน มเี ฉพาะผู้
ท่ีได้รับการศึกษาสหกรณ์จากต่างประเทศกับนักวิชาการสหกรณ์ในสมัยนั้นที่เข้าใจว่าสหกรณ์วัดจันทร์
เป็นสหกรณ์เครดิตยูเนีย่ น ชอ่ื สหกรณ์เครดติ ยเู นยี่ นเพ่งิ จะเร่มิ เปน็ ทรี่ จู้ กั ในหมู่คนไทย เม่อื มนี ักพัฒนา
ในกลมุ่ คริสตศ์ าสนิกชนนิกายโรมันคาทอลิก ได้จัดการสมั มนาเรือ่ ง “การพัฒนาเครดิตยูเนยี่ น” ข้ึน
ในกรงุ เทพมหานคร ท่บี ้านเชเวยี ร์ ใกลอ้ นสุ าวรีย์ชัยสมรภมู ิ เมือ่ ปี พ.ศ. 2505 และเสรมิ ย�ำ ้ ดว้ ยการจัด
สมั มนา เร่ือง “เครดติ ยเู นี่ยนของสมาคมเครดิตยูเนย่ี นแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา” ร่วมกับ มหาวทิ ยาลัย
เกษตรศาสตร์ ดว้ ยความสนบั สนุน ของรัฐบาลไทย ในปี พ.ศ. 2506 ณ มหาวิทยาลยั เกษตรศาสตร์
(บางเขน) จากน้นั มาอีก 2 ปี กล่มุ นกั พัฒนาเอกชน ซึง่ ประกอบดว้ ยนายแพทย์ อาจารยม์ หาวิทยาลยั
และนกั ศกึ ษา ตลอดจนเจ้าหน้าที่พัฒนาเอกชนซ่ึงรว่ มกนั ดำ�เนนิ งานในศนู ยพ์ ฒั นาสลมั ห้วยขวาง ชื่อ
ศนู ยก์ ลางเทวา ไดร้ เิ รมิ่ จัดตัง้ กลุ่มเครดติ ยูเนยี่ นขึน้ ในหมชู่ าวสลัมแหง่ นน้ั เม่อื วันอาทติ ย์ที่ 25 กรกฎาคม
พ.ศ.2508 (ค.ศ.1965) มีชื่อวา่ กลุม่ เครดิตยเู นี่ยนแห่งศนู ย์กลางเทวา มสี มาชิกเร่มิ แรก 13 คน เงนิ
สะสมจากสมาชกิ เป็นทนุ เรม่ิ ตน้ รวม 360 บาท
กลุ่มเครดติ ยเู นี่ยนแหง่ แรกของประเทศไทยนี้ ใหโ้ อกาสแกผ่ รู้ ายไดน้ อ้ ยและไม่แนน่ อนทเ่ี ก็บขยะ
ขายและค้าขายเลก็ ๆ น้อย ๆ บางรายเปน็ ผ้รู บั การสงเคราะห์ ไดเ้ ขา้ เปน็ สมาชิกดว้ ยภายใตก้ ารอุปถัมภ์
จากนักบวชในศาสนาครสิ ตน์ กิ ายโรมันคาทอลิก ชอ่ื บาทหลวงอลั เฟรด บอนแนงค์ นายแพทย์ชวลิต
จติ รานเุ คราะห์ นายแพทยน์ ักพัฒนาและหน่วยงานสงั คมสงเคราะหค์ อื ศนู ยก์ ลางเทวา โดย ดร.อมั พร
วฒั นวงศ์ มชี ือ่ ขณะนัน้ ว่า ศูนย์การศกึ ษาผใู้ หญ่แห่งศนู ย์กลางเทวา ต่อมาได้จดทะเบียนเปน็ สมาคม
ศนู ย์กลางเทวา เมื่อวันที่ 7 ตลุ าคม พ.ศ. 2508 (ค.ศ.1965) พร้อมกับปรบั เปล่ียนการท�ำ งานของสมาคม
เปน็ การพฒั นา ควบคู่วิธีการเครดติ ยูเน่ียนตราบจนปัจจุบัน
กลมุ่ เครดิตยเู นย่ี นที่เกิดขน้ึ ในระยะเร่ิมต้น ยังไมเ่ ปน็ ท่ยี อมรับของทางราชการ เพราะเกดิ ขนึ้ ใน
แวดวงของคริสตชน สมาชิกส่วนใหญก่ ็เป็นเพียงคนยากคนจนในชุมชน จงึ ถูกมองวา่ เปน็ การเผยแพร่
ศาสนาวิธีใหม่ และสมาชิกกลุ่มก็คงไม่มพี ลงั พอตอ่ ภาระหรอื ความเสยี หายตา่ ง ๆ ทอ่ี าจเกิดข้ึนได้ และ
สว่ นหนึ่งทส่ี ำ�คญั คอื การเมอื งที่แบ่งขว้ั ซา้ ย ขวา จงึ ทำ�ใหก้ ารเจริญเตบิ โตและการเผยแพร่เปน็ ไปอย่าง
ยากย่งิ แต่คณะผู้รเิ รม่ิ กไ็ มท่ อ้ ถอยมีการด�ำ เนินงานตอ่ เนือ่ งอย่างระมัดระวงั แม้จะดูเชอ่ื งชา้ กม็ ีคุณค่า
พอตอ่ การแก้ไขปญั หาของคนในชุมชนได้ในระดับหนึง่ ปรากฎเหน็ ชดั เจน ท�ำ ให้ข้อระแวงสงสัยตา่ งๆ นนั้
ค่อยเปน็ ไปในทางท่ีดีขน้ึ อย่างตอ่ เนอื่ ง การเผยแพร่และสง่ เสริมกลมุ่ เครดิตยูเนี่ยนไดร้ บั การสนับสนุน
จาก องค์การพฒั นาศาสนาคาทอลกิ แหง่ ประเทศไทย (พระศาสนจกั รคาทอลกิ ) องคก์ ารเงนิ ทนุ เพอ่ื การ
พัฒนาในตา่ งประเทศและองค์การเครดิตยเู น่ยี นในต่างประเทศมากข้นึ เพอื่ ใหก้ ารเผยแพร่และส่งเสรมิ
กลมุ่ เครดติ ยเู นีย่ นมากข้ึน จึงได้มกี ารจัดตัง้ คณะทำ�งานพัฒนาเครดติ ยูเนีย่ นข้ึนเป็น “ศูนยก์ ลางเครดิต
ยเู นีย่ นแห่งประเทศไทย” โดยอาศัยส�ำ นกั งานสมาคมศนู ย์กลางเทวาเปน็ ทท่ี ำ�การและกล่มุ เครดติ ยูเนยี่ น
แห่งศูนย์กลางเทวาก็เป็นเสมือนโรงเรียนสอนกลุ่มเครดิตยูเนี่ยนแก่นักพัฒนาและผู้ท่ีจะนำ�ไปจัดต้ังใน
สังคมหรือชุมชนของตน ศูนย์กลางเครดิตยเู นยี่ นแห่งประเทศไทย มบี ทบาทหลักในการดำ�เนินงานเกย่ี ว
กับเครดติ ยเู นยี่ น 3 ประการ ดงั นี้
46 “ความร้ทู ั่วไปเกี่ยวกับสหกรณเ์ ครดิตยเู นี่ยน
1. เปน็ ศนู ยก์ ลางในการรวบรวมสถติ ขิ ้อมลู เก่ียวกบั เครดติ ยเู นย่ี น ตลอดจนวางแผนและจัดการ
ศึกษาเครดิตยเู นย่ี น เชน่ การจัดทำ�หลกั สตู ร การกำ�หนดแนวทางเผยแพรแ่ ละสง่ เสรมิ รวมทง้ั การเตรยี ม
เอกสารเพือ่ การเผยแพรช่ นิดตา่ งๆ เกี่ยวกับเครดิตยูเนี่ยน
2. เปน็ หน่วยปฏบิ ตั ิการศกึ ษาเครดติ ยูเนย่ี น เชน่ จดั การประชมุ สมั มนา จดั การส่งวทิ ยากรไป
บรรยายตามหน่วยงาน องค์การ และชุมชนทส่ี นใจ จดั การอบรมเพื่อก่อตั้งกลมุ่ เครดติ ยเู นย่ี น เป็นต้น
3. เป็นศนู ยก์ ลางประสานงานเพื่อพัฒนาเครดิตยูเนยี่ นกับหนว่ ยงานราชการทเี่ ก่ียวขอ้ ง เปน็
ศนู ยก์ ลางของขบวนการเครดติ ยูเนี่ยนในประเทศ และเป็นหนว่ ยประสานงานติดตอ่ สมั พันธก์ บั องค์การ
เครดิตยเู นย่ี นสากลและตา่ งประเทศ
การดำ�เนินงานของศูนย์กลางเครดิตยูเน่ียนแห่งประเทศไทยประสบความสำ�เร็จด้วยดีในด้านการ
เผยแพร่และขยายงานเครดติ ยูเนี่ยนไปสทู่ อ้ งถ่นิ ต่างๆ รวมทัง้ เสริมสร้างสมั พนั ธภาพอันดกี บั ขบวนการ
เครดิตยูเนี่ยนสากลจนได้เข้าเปน็ สมาชิกของ “สมาคมสมาพันธ์สหกรณอ์ อมทรัพยแ์ ละเครดิตในเอเซีย”
(Association of Asian Confederation of Credit Unions) และเขา้ เปน็ สมาชิกของ “สภาเครดิต
ยูเนี่ยนโลก (World Council of Credit Unions)” ตามล�ำ ดับในเวลาตอ่ มา ในขณะเดียวกันได้พยายาม
พัฒนาองค์การเครดิตยูเนี่ยนระดับที่สูงขึ้นกว่าระดับท้องถ่ินเพ่ือสร้างขบวนการที่เข้มแข็งและเป็นท่ี
ยอมรบั จากทางราชการและทัศนะของข้าราชการชน้ั ผู้ใหญ่ (ชุมนมุ สหกรณ์เครดติ ยูเนีย่ นแห่งประเทศไทย
: จำ�กดั : 2524 : 34)
หลังจากผู้แทนของประเทศไทยกลับจากการเข้าร่วมการประชุมสัมมนาเก่ียวกับเครดิตยูเน่ียน
ณ สถาบนั ศึกษาสหกรณเ์ ครดิตยเู นี่ยน ประเทศเกาหลใี ต้ เม่อื ปี พ.ศ.2514 แล้วไดร้ เิ รมิ่ ดำ�เนินการจัด
องคก์ ารเครดิตยเู นย่ี น ระดบั สงู ข้ึนเมอ่ื วนั ท่ี 12 สิงหาคม พ.ศ. 2515 โดยถือเปน็ การใหก้ ำ�เนดิ ขบวนการ
ในวนั แมแ่ ห่งชาติ ทีป่ ระชมุ ผแู้ ทนกลุ่มเครดิตยูเนี่ยนท่ัวประเทศ ไดม้ มี ตใิ ห้จัดต้งั “ชุมนมุ กล่มุ ออมทรพั ย์
พฒั นาแห่งประเทศไทย”ขึน้ ท�ำ หน้าที่แทนศูนย์กลางเครดติ ยูเนยี่ นแห่งประเทศไทย ยงั คงใชท้ ีเ่ ดิมเปน็
สำ�นกั งาน มคี ณะกรรมการบริหารมาจากการเลอื กตงั้ ในหมูผ่ ้แู ทนกลุ่มเครดติ ยูเน่ยี นทัว่ ประเทศ ใน
ขณะนนั้ มกี ารจดั จา้ งเจา้ หน้าที่ปฏบิ ัตงิ านเต็มเวลา ได้รับความชว่ ยเหลือเงนิ ค่าใชจ้ า่ ยจากองคก์ ารพฒั นา
ระหว่างประเทศเปน็ ส่วนใหญ่ ในปี พ.ศ. 2517 ท่ปี ระชมุ ใหญ่ ผู้แทนกลมุ่ เครดิตยูเน่ียนทว่ั ประเทศไดม้ ี
มตใิ ห้เปลี่ยนช่อื “ชมุ นมุ กลมุ่ ออมทรพั ย์พัฒนาแหง่ ประเทศไทย” เป็น “สันนิบาตเครดิตยเู นีย่ นแหง่
ประเทศไทย” เพื่อใหเ้ ปน็ ทีร่ ้จู กั และสัมพนั ธ์กบั ขบวนการเครดิตยูเน่ยี นสากลเพราะชื่อเดมิ ไม่เป็นทร่ี ูจ้ กั
และเขา้ ใจในขบวนการ พร้อมกนั นนั้ ก็ไดร้ ิเร่มิ จดั ระบบสวสั ดกิ ารเงินกู้และสวสั ดิการเงินสะสม บริการ
แก่กลมุ่ เครดิตยูเน่ียนทสี่ นใจ โดยได้รบั การสนับสนนุ จากสมาคมประกนั ภยั ของควิ น่า (CUNA Mutual
Insurance Society) ซงึ่ เป็นองคก์ ารประกนั ภยั ส�ำ หรบั ขบวนการเครดิตยเู น่ยี นทว่ั โลก
สันนิบาตเครดติ ยเู นย่ี นแหง่ ประเทศไทย ได้ด�ำ เนินงานในฐานะองคก์ ารกลางของขบวนการ
เครดติ ยเู น่ยี นของประเทศไทยมาอย่างต่อเน่อื ง ทงั้ ดา้ นการพัฒนาขบวนการ ดา้ นการเผยแพร่
และสง่ เสรมิ และจดั บรกิ ารสวัสดกิ ารต่างๆ อนั จะชว่ ยใหข้ บวนการเครดิตยเู นี่ยนเจริญกา้ วหน้าและ
พ่งึ ตนเองไดส้ ่ิงทต่ี อ้ งพยายามอยา่ งยงิ่ กค็ อื ให้ทางราชการยอมรบั และจดทะเบยี นตามกฎหมาย
“ความรทู้ ั่วไปเก่ียวกับสหกรณ์เครดิตยูเน่ียน 47
เบอื้ งหลังการจดทะเบียนกลมุ่ เครดิตยเู น่ียนเปน็ สหกรณ์เครดติ ยูเนี่ยน
เม่ือกอ่ นทางการ (นายทะเบยี นสหกรณ)์ ไม่ยอมรบั วา่ “กลุ่มออมทรัพยพ์ ัฒนา” หรอื กลุ่มเครดติ
ยูเนี่ยนเป็นสหกรณ์ ดงั น้ันจงึ ไมย่ อมจดทะเบียนใหก้ ลมุ่ ดังกลา่ วเป็นสหกรณ์ท่ถี ูกต้อง แตน่ ายประดษิ ฐ์
มัชฌิมา ผู้อำ�นวยการสนั นิบาตสหกรณแ์ หง่ ประเทศไทย (สสท.) เห็นว่ากล่มุ ดังกล่าวดำ�เนินการสมบรู ณ์
ถูกต้องตามลกั ษณะของสหกรณท์ กุ ประการ จงึ ควรจะได้รบั การรบั รองจากทางการวา่ เปน็ สหกรณโ์ ดย
สมบรู ณ์ดว้ ยการจดทะเบียนให้เป็นสหกรณ์ ดงั นั้นจงึ ไดห้ าทางช่วยเหลอื โดยท�ำ หนังสอื ตดิ ตอ่ ไปยงั ชมุ นุม
สหกรณ์แหง่ สหรัฐอเมรกิ า COOPERATIVE LEAGUE OF USA. (CLUSA) ใหส้ ่งผู้เช่ยี วชาญมาศึกษา
วเิ คราะห์ การด�ำ เนนิ งานของกลมุ่ ออมทรพั ยฯ์ ดังกลา่ ว ซงึ่ ต่อมา CLUSA ไดส้ ่ง Prof. Memilland
มาศึกษาร่วมกับ ส.ส.ท. เป็นเวลา 3 เดอื น ในปี พ.ศ.2519 แล้วท�ำ รายงานเสนอ ส.ส.ท. วา่ กลุ่มต่างๆ
ดงั กล่าวเป็นสหกรณโ์ ดยสมบูรณ์ ทางการจงึ ควรจะจดทะเบียนใหเ้ ป็นสหกรณ์ โดยถกู ต้อง เพ่อื จะได้
ขยายกจิ การและทำ�ประโยชนใ์ หแ้ กช่ มุ ชนและสงั คมต่อไป ซึง่ นายประดิษฐ์ มชั ฌมิ า ได้นำ�เร่ืองดัง
กล่าวเสนอไปยงั สำ�นกั งานนายทะเบียนสหกรณแ์ ละกรมส่งเสรมิ สหกรณ์ใหด้ ำ�เนนิ การตอ่ ไป เมอ่ื ตน้ ปี
พ.ศ. 2519 ซ่ึงทางการก็ได้พิจารณา และด�ำ เนนิ การจดทะเบยี นใหถ้ กู ต้องสมความม่งุ หมาย ในปี
พ.ศ. 2521
ด้วยสาเหตุดังกล่าวน้ีกรมส่งเสริมสหกรณ์จึงได้ติดต่อมายังสันนิบาตเครดิตยูเน่ียนแห่งประเทศ-
ไทย ให้สง่ ผู้แทนของสันนิบาตเครดิตยเู นยี่ นฯ คือ คุณอมั พร วฒั นวงศ์ และ คณุ สมบตั ิ นนั ทวจิ ติ ร ไป
พบกับนายทะเบียน บริสุทธิ์ ผู้แทนของกรมสง่ เสริมสหกรณ์ ทุกวันพธุ เป็นเวลา 1 ปี เพอื่ ร่างขอ้ บงั คับ
ของสหกรณเ์ ครดติ ยูเนย่ี น ในการจดทะเบยี นกลุม่ เครดติ ยเู นยี่ นเปน็ สหกรณ์ตามพระราชบญั ญตั สิ หกรณ์
พทุ ธศักราช 2511 และสนั นบิ าตเครดิตยูเนี่ยนแห่งประเทศไทย ได้รับการจดทะเบยี นเป็นชุมนุมสหกรณ์
เครดติ ยูเนยี่ นแหง่ ประเทศไทย จำ�กัด เมอ่ื วันท่ี 26 กุมภาพนั ธ์ พ.ศ. 2522 มสี ำ�นักงานต้ังอย่เู ลขท่ี 40
ถนนรามค�ำ แหง แขวงสะพานสูง เขตสะพานสงู กรงุ เทพฯ 10240 ซึ่งเปน็ ท่ที �ำ การในปัจจุบนั อาคาร
ที่ท�ำ การได้รับเงินบรจิ าคจากองค์การมิสเซอรอี อร์ (MISEREOR) จากประเทศเยอรมนเี และจากสหกรณ์/
กลุ่มเครดิตยเู นย่ี นทวั่ ประเทศ ส่วนที่ดนิ ได้รบั ความอนุเคราะหจ์ ากนายแพทยช์ วลิต จิตรานุเคราะห์ ขาย
ใหใ้ นราคามิตรภาพ
อน่ึงในระหวา่ งการเจรจามีอปุ สรรคมากมายและทนี่ า่ สงั เกตมากทีส่ ดุ ไดแ้ ก่ วงสัมพันธเ์ ครดิตยู
เน่ียนที่ถูกกีดกันไม่ให้เข้าไปก่อต้ังวงสัมพันธ์ในสมาชิกที่มีเงินเดือนประจำ�โดยเกรงว่าจะไปซำ�้ กับสหกรณ์
ออมทรพั ย์ ที่ทางราชการจดั ต้งั และชือ่ ว่าสันนิบาตเครดติ ยเู น่ยี น ตรงกบั ภาษาองั กฤษ CREDIT UNION
LEAGUE OF THAILAND ซึ่งไปซำ�้ กบั ช่อื และความหมายของสนั นิบาตสหกรณแ์ หง่ ประเทศไทย จงึ ทำ�ให้
การเจรจาหยุดชะงักลง อย่างไรกต็ ามในทสี่ ุดในความกรุณาจาก นายเชิญ บำ�รุงวงศ์ ต�ำ แหนง่ รองอธบิ ดี
กรมสง่ เสริมสหกรณใ์ นขณะนั้น ไดต้ กลงใหว้ งสัมพนั ธ์เครดิตยเู นย่ี นไม่มีขอบเขตจ�ำ กัดอยู่เพยี งวงสัมพนั ธ์
ชุมชนเท่าน้ัน และช่อื ภาษาไทยกใ็ ห้เปล่ียนเป็น “ชุมนุมสหกรณเ์ ครดิตยูเนีย่ นแหง่ ประเทศไทย จำ�กัด”
ท�ำ ใหบ้ รรยากาศราบรืน่ เปน็ ไปด้วยดี
48 “ความรู้ทั่วไปเกีย่ วกบั สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน
ปณิธานของสหกรณ์เครดิตยเู นยี่ น
“สหกรณเ์ ครดติ ยูเน่ียน” มปี ณิธานสงู สุดทก่ี ารพัฒนาคนให้มคี ุณภาพและศกั ยภาพทีจ่ ะท�ำ งาน
ให้หมคู่ ณะ ช่วยพัฒนาความเจรญิ ก้าวหนา้ ความมนั่ คงแก่สหกรณ์เครดิตยเู นีย่ น ดว้ ยหลักการพัฒนา
จติ ใจ พฒั นาเศรษฐกจิ และพฒั นาสงั คม ใหม้ ดี ุลยภาพ โดยมงุ่ ใหค้ นมีในสิง่ ตอ่ ไปน้ี
1. มกี ารเรยี นรรู้ ว่ มกนั ทัง้ ทางโลกและทางธรรมมากข้ึน (To Learn More) หมายความว่า ให้คน
เรียนรปู้ ญั หาของคน ของสังคมรอบขา้ งด้วยตนเอง เรยี นรวู้ ิธีการแก้ปัญหาและเรียนรู้ที่จะสรา้ งความเปน็
อยูท่ ีด่ รี ่วมกัน ตลอดจนเรียนรู้เรอ่ื งตา่ งๆ ทจ่ี ะสามารถน�ำ มาใช้ในการพัฒนาความเป็นอยทู่ ี่ดรี ว่ มกนั
2. มีความจ�ำ เรญิ ในทรัพยแ์ ละจำ�เรญิ ในธรรมรว่ มกนั มากขนึ้ (To Have More) หมายความว่า
ใหค้ นในสงั คมมฐี านะทางเศรษฐกจิ ดขี น้ึ ไปด้วยกนั และสังคมสงบสุข ปราศจากภยั และอบายมขุ ผคู้ น
เป็นคนดีอยรู่ ่วมกนั อย่างมีสนั ติสขุ
3. มีความเป็นมนษุ ย์ทสี่ มบรู ณ์ดว้ ยกนั (To Be More) หมายความว่า คนทกุ คนในขบวนการ
สหกรณเ์ ครดติ ยเู นีย่ นจะเป็นผมู้ เี กียรตเิ สมอภาคกัน ไมถ่ กู เหยียดหยาม เหยยี บย่ำ� หรือถกู แบง่ ชนชนั้ ทกุ
คนสามารถด�ำ รงฐานะของตนในความเป็นมนษุ ย์ได้อยา่ งภาคภมู ิมีเกียรติมศี กั ด์ิศรเี ท่าเทยี มกัน
วัตถปุ ระสงค์และอ�ำ นาจกระท�ำ การของสหกรณเ์ ครดิตยเู น่ยี น
สหกรณเ์ ครดิตยเู นย่ี น มงุ่ พฒั นาคนใหส้ ามารถอยใู่ นสงั คมทีเ่ คลอื่ นไหวเปล่ยี นแปลงร่วมกันได้
โดยสนั ติสขุ สามารถสรา้ งสรรคส์ งั คมและเศรษฐกจิ ให้เอ้อื ตอ่ ความเป็นอยอู่ ยา่ งมปี ระสิทธิภาพ (ชมุ นุม
สหกรณ์เครดติ ยเู น่ยี นแห่งประเทศไทย จำ�กดั : 2524 : 83 – 84)
วัตถปุ ระสงค์ของสหกรณเ์ ครดติ ยูเนย่ี นตามขอ้ บงั คับ คอื สหกรณ์นมี้ จี ุดมุ่งหมายสง่ เสริมสนบั สนุน
ให้เป็นสถาบันการเงนิ และสวัสดกิ ารชุมชน มีขอบเขตวัตถปุ ระสงคส์ ่งเสรมิ ใหส้ มาชกิ ชว่ ยตนเอง เพ่ือ
ดำ�เนินธรุ กจิ รว่ มกนั และช่วยเหลือซ่งึ กนั และกนั โดยใช้หลกั คุณธรรมพ้ืนฐานหา้ ประการ ได้แก่ ความ
ซ่อื สัตย์ ความเสยี สละ ความรับผดิ ชอบ ความเหน็ ใจกนั และความวางใจกนั รวมทัง้ จริยธรรมอันดีงาม
อันมกี ารประหยัด เปน็ ตน้ เพ่อื ให้เกดิ ประโยชน์แก่สมาชิกและสว่ นรวม ทง้ั ทางเศรษฐกจิ และสงั คม จน
สามารถอยดู่ ีกินดี มีสันติสขุ รวมทง้ั ในข้อต่อไปน้ี
(1) ส่งเสริมการออมทรพั ย์ของสมาชกิ
(2) จัดหาทนุ และบริการสนิ เช่ือเพ่อื การประกอบอาชีพและการดำ�รงชีพ
(3) ท�ำ หรอื จัดหาปัจจัยการผลิต รวมซอื้ รวมขาย สินคา้ และบริการของสมาชิก รวมทง้ั จ�ำ หน่าย
สินค้าอุปโภคบรโิ ภค หรอื แปรรปู ผลผลิตของสมาชิก
(4) รว่ มมอื กบั สหกรณ์อ่ืน ชมุ นมุ สหกรณ์ สันนิบาตสหกรณแ์ หง่ ประเทศไทย องคก์ รชมุ ชน ภาค
เอกชน และหนว่ ยงานของรฐั เพ่อื สง่ เสริมและปรับปรุงกจิ การของสหกรณ์
(5) ส่งเสรมิ การเรยี นรูแ้ ละการพัฒนาคุณภาพชีวติ ของสมาชกิ และชุมชน
“ความรู้ทว่ั ไปเก่ยี วกบั สหกรณ์เครดิตยูเน่ยี น 49
อำ�นาจกระท�ำ การของสหกรณ์ เพอ่ื ให้บรรลุวัตถุประสงคข์ องสหกรณ์ให้สหกรณม์ อี ำ�นาจกระทำ�
การดงั ตอ่ ไปนี้
1. รบั ฝากเงินจากสมาชกิ หรือสหกรณ์อน่ื
2. ใหส้ มาชกิ ก้ยู ืมเงินตามความจำ�เปน็ หรือมีประโยชน์
3. กยู้ มื เงนิ เพอ่ื ใช้เปน็ ทนุ ดำ�เนนิ งานของสหกรณ์
4. ให้สหกรณ์อนื่ กยู้ ืมเงิน
5. ออกต๋ัวสญั ญาใชเ้ งินและตราสารการเงิน
6. คำ�้ประกันเงินกู้ หรือสนิ เชือ่ ของสมาชิก รวมทง้ั การค�ำ ้ประกนั การให้เชา่ ซอ้ื หรอื ใหย้ มื
ทรัพยส์ ินอืน่ แก่สมาชิก
7. ซอ้ื หุ้นของธนาคารซง่ึ มีวตั ถุประสงค์เพอื่ ใหค้ วามชว่ ยเหลือทางการเงนิ แกส่ หกรณ์
8. ซื้อห้นุ ของชุมนมุ สหกรณ์หรอื สหกรณ์อ่นื
9. ซื้อหุน้ ของสถาบนั ซ่ึงประกอบธุรกจิ อนั ทำ�ใหเ้ กิดความสะดวก หรือสง่ เสริมความเจรญิ
แกก่ ิจการของสหกรณ์
10. ซอื้ หลักทรัพย์รฐั บาลหรือรฐั วสิ าหกิจ
11. ฝากหรอื ลงทุนอย่างอื่นตามกฎหมายและตามทค่ี ณะกรรมการพฒั นาการสหกรณ์
แห่งชาติก�ำ หนด
12. ใหส้ วสั ดกิ าร และการสงเคราะห์ตามสมควรแกส่ มาชกิ และครอบครัว
13. จัดให้มสี วสั ดิการคุ้มครองการออมทรัพย์คุ้มครองเงนิ กูข้ องสมาชกิ
14. ดําเนินการใหก้ ยู้ ืมเพื่อการเคหะ
15. รว่ มมอื กับทางราชการ สนั นิบาตสหกรณแ์ ห่งประเทศไทย ชุมนมุ สหกรณ์
และสหกรณอ์ ืน่ ทง้ั ในและต่างประเทศ เพ่ือสง่ เสรมิ และปรบั ปรุงกิจการของสหกรณ์
16. ใหค้ วามชว่ ยเหลอื ทางวิชาการแก่สมาชกิ คณะกรรมการ เจา้ หน้าที่หรอื บุคคลทว่ั ไป
17. ขอหรอื รบั ความช่วยเหลอื ทางวิชาการจากทางราชการ หน่วยงานของต่างประเทศ
หรอื บคุ คลอนื่ ใด
18. กระทําการต่างๆ ตามที่อนุญาตไวใ้ นกฎหมายว่าดว้ ยสหกรณ์เพอ่ื ใหเ้ ป็นไปตามวัตถปุ ระสงค์
ทกี่ ล่าวขา้ งต้น รวมถงึ ซอื้ ถอื กรรมสิทธห์ิ รือทรัพย์สิทธิครอบครอง กูย้ ืม โอนหรือรบั โอน
ยืมหรือใหย้ มื เช่าหรือใหเ้ ชา่ เชา่ ซอ้ื หรอื ให้เชา่ ซ้ือ จํานองหรอื รบั จาํ นอง จํานําหรอื รับจาํ นาํ
ขายหรือจาํ หนา่ ย ซงึ่ ทรพั ยส์ ินแก่สมาชกิ หรอื ของสมาชกิ
50 “ความร้ทู ่ัวไปเกีย่ วกับสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search