Smart Farmer ต้นแบบ เล่ม 1

การบรหิ ารจัดการ สสก.ท่ี 7

1) กระบวนการผลิต : การเตรียมความพร้อมในการท�ำ
ไร่อ้อย ได้แก่ เงินทุน และแรงงาน การเตรียมดิน มีการปรับพื้นที่ให้เสมอ
ไม่เผาใบออ้ ย ซากออ้ ย และไถระเบดิ ดินดานก่อนการปลูกอ้อย การเตรียมพันธอ์ุ ้อย
ท่อนพนั ธุ์จะต้องสะอาดปลอดเชื้อโรค มีการจดั ท�ำแปลงพนั ธ์ไุ วใ้ ชเ้ อง
2) การจดั การผลผลิต : ปัจจบุ ันมีพืน้ ทที่ ำ� ไร่ท้ังหมด 148 ไร่ ผลผลิตเฉลีย่
อยู่ประมาณ 15.38 ตันต่อไร่ ซึ่งสูงกว่าค่าเฉล่ียของโรงงานน้�ำตาล ค่าความหวานเฉลี่ย
อยู่ท่ี 12.78 ซีซเี อส (CCS.) ออ้ ยส่งเข้าโรงงานน้ำ� ตาลพมิ าย (บรษิ ทั อุตสาหกรรมโคราช
จ�ำกัด) ฤดูหีบปีการผลิต 2558/59 จ�ำนวน 1,858.58 ตัน และขายพันธุ์อ้อย 25 ไร่
จำ� นวน 4230)ต นั การจดั การด้านการตลาด : เพมิ่ ผลกำ� ไร จากการตัดอ้อยสด นอกจากได้
คา่ ออ้ ย คา่ ความหวานแล้ว ทางโรงงานน้ำ� ตาลยงั ใหค้ า่ เงนิ เพมิ่ ออ้ ยสด ตนั ละ 30-50 บาท

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชพี และการเชอ่ื มโยงเครอื ขา่ ย

น้อมน�ำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ
รชั กาลที่ 9 มาใช้ในการด�ำเนนิ ชวี ติ เป็นตัวแทนเกษตรกรรว่ มกบั กรมส่งเสริมการเกษตร
ในการจัดทำ� แปลงวิจัยเชิงปฏบิ ตั กิ ารแบบมีสว่ นร่วม (ประชารฐั ) โดยใชพ้ ันธุ์อ้อยจากการ
เพาะเลี้ยงเน้อื

การขยายผลความส�ำเร็จของตนเองไปสูช่ มุ ชน

■ เปน็ วทิ ยากรบรรยายใหค้ วามรกู้ บั เกษตรกรชาวไรอ่ อ้ ยของโรงงานนำ�้ ตาล
พมิ าย โรงงานนำ้� ตาลสรุ นิ ทร์ โรงงานนำ�้ ตาลบา้ นโปง่ โรงงานนำ�้ ตาลราชบรุ ี และเกษตรกร
ชาวไร่อ้อยโรงงานนำ�้ ตาลใกลเ้ คียง
■ แปลงอ้อย เป็นแหล่งเรียนรู้ การท�ำไร่อ้อยอย่างยั่งยืน ให้กับภาควิชาการเกษตร มหาวิทยาลัยขอนแก่น ศูนย์วิจัย
พืชไร่ขอนแก่น กลุ่มอ้อยลุ่มแม่น�้ำแม่กลอง สหกรณ์การเกษตรชาวไร่อ้อย บ้านดุง จังหวัดอุดรธานี อาสาสมัครเกษตรหมู่บ้าน (อกม.)
อ�ำเภอหว้ ยแถลง โรงงานนำ�้ ตาลตา่ งๆ และเกษตรกรชาวไร่อ้อยผู้สนใจจ�ำนวนมาก

เจตนารมณใ์ นการประกอบอาชีพการเกษตร

“ การทำ� อ้อยอยา่ งยง่ั ยนื คือ การ

ตดั อ้อยสด ไม่เผาอ้อยก่อนตดั เนือ่ งจากจะส่งผล
ใหด้ ินเสอื่ มสภาพ ความอุดมสมบรู ณ์ของดินลดลง เป็นผล
ให้ผลผลิตท่ไี ดล้ ดลงไปดว้ ย อีกทง้ั ยงั ลดการใช้ปยุ๋ ด้วยการ

ย่อยสลายใบอ้อยโดยใช้ป๋ยุ ยเู รยี น้ำ� หมกั ฉีดพ่น
ท�ำให้อ้อยให้ผลผลติ สามารถไว้ตออ้อยไดห้ ลายปโี ดย

”ไม่ตอ้ งปลกู อ้อยใหม่ ถือเป็นการลดตน้ ทุนในการปลกู ออ้ ยด้วย
■

Smart Farmer ตน้ แบบ 145

อนาคตภาคการเกษตรทยี่ ่ังยนื

146 กรมส่งเสริมการเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

ด้านเกษตรผสมผสาน หนา้

l นครศรธี รรมราช 148
l ภเู ก็ต 150
l ระนอง 152

ดา้ นพชื ไร่ หนา้

l ชมุ พร 154

ดา้ นไม้ผล หนา้

l พังงา 156

ดา้ นไมย้ ืนต้น หนา้

l กระบี่ 158
l สุราษฎร์ธานี 160

Smart Farmer ต้นแบบ 147

อนาคตภาคการเกษตรทย่ี ่งั ยนื

Smart Farmer ต้นแบบ

จงั หวัดนครศรีธรรมราช

ด้านเกษตรผสมผสาน

ขอ้ มูล Smart Farmer ต้นแบบ

ชื่อ-นามสกุล : นายโกมล ละออสุวรรณ
SMART FARMER วนั เดอื น ปเี กดิ : 8 มถิ ุนายน 2506
การศึกษา : ประกาศนยี บตั รวิชาชีพ สาขาชา่ งไฟฟา้
สถาบันการศกึ ษา : วิทยาลยั เทคนคิ นครศรีธรรมราช
ทีอ่ ยู่ : เลขท่ี 84 หมู่ 1 ต�ำบลนากะชะ อำ� เภอฉวาง
จงั หวดั นครศรีธรรมราช
โทรศพั ท์ : 08 0885 1874
ID Line : komet11
Facebook : โกเมท ลออสวุ รรณ
เขา้ ร่วมโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปร่ือง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2557

ปจั จยั ความสำ� เร็จในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ตน้ แบบ

การน�ำนวตั กรรมหรอื การประยกุ ต์ใชเ้ ทคโนโลยมี าใช้ในกระบวนการผลิต

■ การทำ� การเกษตร เปน็ การทำ� การเกษตรแบบผสมผสาน โดยทำ� กจิ กรรมทางการเกษตรหลายอยา่ ง เพอ่ื
ลดความเสย่ี งจากภาวะราคาผลผลติ และความแปรปรวนของดนิ ฟา้ อากาศ เปน็ การปลกู พชื หลายๆ อยา่ ง รว่ มกบั การ
ทำ� ประมง และการเลยี้ งสตั ว์ และลดตน้ ทนุ การผลติ โดยการลดการใชป้ ยุ๋ เคมี สารเคมี และอาหารปลา มกี ารใชป้ ยุ๋ หมกั
น้�ำหมกั ชวี ภาพ และไดท้ ำ� การหมักผักเพ่อื เปน็ อาหารปลาแทน
■ มกี ารนำ� เทคโนโลยมี าใชใ้ หเ้ หมาะสมกบั พนื้ ทแ่ี ละไมท่ ำ� ลายสงิ่ แวดลอ้ ม มกี ารใชน้ ำ้� หมกั ชวี ภาพจากเศษ
ปลา เศษพชื ผกั และผลมะนาวในแปลง ในการกำ� จดั วชั พชื ในแปลงใชน้ ำ�้ หมกั จากผลมะนาวทร่ี ว่ งหลน่ ภายในแปลง และ

ปุ๋ยหมักจากก้อนเชื้อเห็ดที่เหลือทิ้ง ผลิตเองน�ำมาใช้ในสวน มีการปรับปรุง
บ�ำรุงดินดว้ ย โดโลไมท์ สำ� หรับปุ๋ยเคมจี ะใช้เฉพาะตอนเรง่ ดอกเท่านั้น

กรมส่งเสรมิ การเกษตร การบรหิ ารจัดการ

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ 1) กระบวนการผลิต : มีการจัดระบบการปลูกพืช คือ ปลูกพืช
หลากหลายชนดิ มไี มผ้ ลไมย้ นื ตน้ พชื ผกั พน้ื บา้ น ประมงมกี ารเลย้ี งปลาหลาก
หลายชนดิ และการเลยี้ งไกไ่ ข่
2) การจัดการผลผลิต : เนื่องจากเป็นการท�ำเกษตรแบบผสม
ผสาน มีกิจกรรมท่ีหลากหลาย ท�ำให้มีผลผลิตออกทุกฤดูกาล ท�ำให้ง่ายต่อ
การจดั การผลผลิต โดยผลผลติ ท�ำการเกบ็ เก่ยี วแลว้ น�ำขายทีต่ ลาด

148

3) การจดั การดา้ นการตลาด : ผลผลติ ทผี่ ลติ ได้ มสี ถานทจ่ี ำ� หนา่ ย สสก.ท่ี 8
ทีแ่ น่นอน คอื ตลาดในทอ้ งทอ่ี ำ� เภอฉวาง

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชพี และการเชอ่ื มโยงเครอื ขา่ ย

ศึกษาหาความรู้จากการไปอบรมและศึกษาดูงาน แล้วน�ำความรู้
ทางวิชาการมาปรับใชใ้ หเ้ หมาะสมกบั การผลิตในฟาร์ม

การขยายผลความสำ� เร็จของตนเองไปสูช่ มุ ชน

เปน็ ทยี่ อมรบั ของคนในชมุ ชน และเปน็ แหลง่ ใหค้ วามรแู้ ละถา่ ยทอด
ความรแู้ กช่ ุมชนทีแ่ ลกเปล่ียนเรียนรแู้ ละท�ำกิจกรรมรว่ มกนั ของชุมชน มกี าร
ขยายผลโดยมเี กษตรกรในหมบู่ า้ นและพนื้ ทใ่ี กลเ้ คยี งมาศกึ ษา ดงู านอยตู่ ลอด
ไดร้ บั คดั เลอื กเปน็ อาสาสมคั รเกษตร คณะกรรมการศนู ยบ์ รกิ ารและถา่ ยทอด
เทคโนโลยีการเกษตรประจ�ำต�ำบลนากะชะ และได้มีส่วนร่วมกับหมู่บ้าน
พัฒนาสาธารณประโยชน์ บ�ำเพ็ญตนเพื่อส่วนรวม ร่วมกิจกรรมต่างๆ ของ
ชุมชน นอกจากนี้ได้รบั เชิญจากหนว่ ยงานต่างๆ ไปเป็นวิทยากร
■ ไดร้ ับโลร่ างวลั สาขาไร่นาสวนผสมดเี ด่น ระดับจังหวดั
■ ไดร้ บั โล่รางวัล สาขาไร่นาสวนผสมดเี ดน่ ระดบั เขต

เจตนารมณใ์ นการประกอบอาชีพการเกษตร

“ เนน้ การทำ� การเกษตรแบบปลอดภัยต่อผ้บู ริโภค
และไดน้ �ำเอาหลกั ปรญั ชาเศรษฐกจิ พอเพยี ง
มาประยุกต์ใช้ในการ ท�ำการเกษตร ไดแ้ บง่ พืน้ ท่อี อกเปน็ ส่วนๆ
เช่น พน้ื ท่ีไมผ้ ล สระนำ�้ เลี้ยงสัตว์ และพืชผกั เปน็ ต้น

”เพื่อใหม้ ีกิจกรรมการผลติ ทห่ี ลากหลายมีผลผลิตออก
ทกุ ฤดูกาล มรี ายไดป้ ระจำ� วัน

■

Smart Farmer ตน้ แบบ 149

อนาคตภาคการเกษตรทีย่ ั่งยืน

Smart Farmer ต้นแบบ

จงั หวดั ภเู กต็

ด้านเกษตรผสมผสาน

ขอ้ มูล Smart Farmer ตน้ แบบ

SMART FARMER ชอ่ื -นามสกลุ : นายเสรี อดุ มลาภ
วนั เดอื น ปีเกิด : 27 สิงหาคม 2497
การศกึ ษา : ประกาศนยี บัตรวิชาชีพ
สถาบันการศึกษา : วิทยาลัยเทคนคิ ภูเก็ต
ท่ีอยู่ : เลขที่ 79/7 หมู่ 2 ต�ำบลปา่ คลอก
อ�ำเภอถลาง จงั หวัดภเู กต็
โทรศัพท์ : 08 1973 3658
เข้าร่วมโครงการพัฒนาเกษตรกรปราดเปร่ือง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2558 และ 2560

ปัจจยั ความส�ำเรจ็ ในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ
การน�ำนวตั กรรมหรอื การประยกุ ตใ์ ช้เทคโนโลยีมาใช้ในกระบวนการผลิต

มแี นวคดิ ทำ� การเกษตรเพอื่ ลดความเสยี่ งจากภาวะราคาผลผลติ ตกตำ่� ลดความเสย่ี งความแปรปรวนของดนิ ฟา้ อากาศ
คุณเสรีจึงได้ท�ำการเกษตรหลายอย่าง โดยการปลูกพืชที่หลากหลายร่วมกับการเล้ียงสัตว์และการประมงในที่ดินของตนเอง
โดยเลือกกิจกรรมการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดและความเหมาะสมของพื้นท่ี มีการจัดการทรัพยากรท่ีดิน
ทนุ แรงงาน อยา่ งประสิทธิภาพ เพอ่ื ให้มีผลผลิตและการมีรายไดอ้ ย่างตอ่ เนื่อง โดยนอ้ มนำ� ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียงเปน็
แนวทางการด�ำเนินชีวิตและการประกอบอาชีพด้านการเกษตรเป็นหลัก หัวใจส�ำคัญของการท�ำการเกษตรคือ “ต้องมีน้�ำ”
นายเสรี อดุ มลาภ จงึ ไดก้ ารขุดสระน้�ำเพอื่ น�ำนำ้� มาใชใ้ นสวนไมผ้ ล พชื ผกั ในสวน และเล้ยี งปลา

การท�ำการเกษตรของสวนเน้นในเรื่องการผลิตท่ีมีความหลากหลาย จึง
เรม่ิ ปลกู ผลไมแ้ บบผสมผสาน ทง้ั มงั คดุ ลองกอง ทเุ รยี น จำ� ปาดะไรเ้ มด็ มะนาว และ
พืชผักตา่ งๆ เชน่ ผกั เหมียง ผกั หวานป่า ผกั สวนครัวตา่ งๆ จึงไดค้ ้นคว้าหาความรู้
ไดม้ กี ารคดิ คน้ และทำ� ฮอรโ์ มนไขม่ าใชใ้ นพนื้ ทข่ี องตนเองไดเ้ ปน็ เปน็ ทนี่ า่ พอใจ โดย
ฮอร์โมนไข่ช่วยในการเร่งการเจริญเติบโตของพืช ให้พืชสมบูรณ์แข็งแรง ให้ดอก
ออกผลรวดเร็ว และใหผ้ ลผลติ ดี และแนะน�ำให้แก่เกษตรกรขา้ งเคยี ง และผสู้ นใจ
ทดลองใช้ ปรากฏว่าไดผ้ ลดเี ช่นกนั

การบรหิ ารจัดการ

1) กระบวนการผลติ : ใชห้ ลกั ของปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งมาจดั การ
ในกระบวนการผลติ เพอื่ ลดความเสย่ี งจากภาวะราคาผลผลิตตกตำ�่ ลดความเสี่ยง
ความแปรปรวนของดนิ ฟา้ อากาศ โดยการเกษตรหลายอยา่ ง ปลกู พชื ทหี่ ลากหลาย

150 กรมสง่ เสรมิ การเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

รว่ มกบั การเลย้ี งสตั วแ์ ละการประมง การผลติ ทคี่ ำ� นงึ ถงึ สงิ่ แวดลอ้ ม เปน็ การผลติ ทใ่ี ชแ้ นวทางในการอนรุ กั ษท์ รพั ยากรธรรมชาติ สสก.ท่ี 8
และสิ่งแวดล้อมทุกกิจกรรม และมีแนวคิดในการงดใช้สารเคมีในการท�ำการเกษตร เพ่ือลดต้นทุนและลดผลกระทบทาง
สง่ิ แวดล้อมอกี ดว้ ย
2) การจัดการผลผลติ : จะเก็บเกี่ยวผลผลิตสดทกุ คร้งั ทจี่ ะจัดจ�ำหนา่ ย เพ่อื ใหผ้ ลผลติ สดใหมถ่ ึงมือลูกค้า
3) การจัดการด้านการตลาด : ท�ำการตลาดโดยการจ�ำหน่ายฮอร์โมนไข่ และผลผลิตทางการเกษตร ให้แก่กลุ่ม
องคก์ รเกษตรกรตา่ งๆ บุคคลทว่ั ไป และการออกรา้ นของหนว่ ยงานตา่ งๆ ในพื้นท่ี และใช้หลกั ของการตลาดนำ� การผลิต

การแสวงหาองคค์ วามรู้ในการประกอบอาชีพและการเชอื่ มโยงเครือขา่ ย

ศึกษา ค้นคว้าหาความรู้จากประสบการณ์ การศึกษาดูงาน การแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้ท่ีสนใจ และประยุกต์ใช้
เทคโนโลยีใหม่ๆ ในการผลิตอยู่เสมอ โดยการใช้ความรู้ที่ได้ในการแก้ปัญหาและพัฒนาการท�ำการผลิตให้เกิดประสิทธิภาพ
โดยปจั จบุ นั เปน็ ประธานศูนย์เรยี นรู้การเพิม่ ประสิทธิภาพการผลติ สินค้าเกษตร มศี นู ยเ์ ครอื ข่ายในอ�ำเภออ่ืนๆ และศูนยอ์ นื่ ๆ
ในสงั กัดกระทรวงเกษตรและสหกรณเ์ ปน็ เครือขา่ ย

การขยายผลความสำ� เรจ็ ของตนเองไปส่ชู ุมชน

ปจั จบุ นั เปน็ ทต่ี ง้ั ของศนู ยเ์ รยี นรกู้ ารเพมิ่ ประสทิ ธภิ าพการผลติ สนิ คา้ เกษตร โดยมเี กษตรกรทง้ั ในพนื้ ที่ และเกษตรกร
ในชมุ ชนใกลเ้ คยี งเขา้ ศกึ ษาดงู าน และนำ� ไปเปน็ แนวทางในการปฏบิ ตั อิ ยา่ งกวา้ งขวาง และเปน็ วทิ ยากรถา่ ยทอดความรใู้ นดา้ น
ตา่ งๆ แกช่ มุ ชน เช่น การทำ� ฮอรโ์ มนไข่ การทำ� ปยุ๋ หมกั จากทะลายปาลม์ และนำ้� หมกั ชวี ภาพ รวมทง้ั เป็นวิทยากรบรรยายให้
แก่หนว่ ยงาน ตา่ งๆ
■ ไดร้ บั รางวัลการประกวดผลงานเกษตรกรดีเดน่ ระดับจังหวดั ไดแ้ ก่ ในปี 2558/2559
■ ไดร้ ับรางวัลท่ี 1 สาขาอาชพี ไร่นาสวนผสมจากสำ� นกั งานเกษตรจังหวัดภูเกต็
■ ในปี 2559 ไดร้ ับรางวลั ที่ 2 ส�ำนักงานสง่ เสริมและพฒั นาการ
เกษตรท่ี 8 จงั หวดั สรุ าษฎรธ์ านี และได้รับรางวัลเกษตรกรดีเดน่ สาขาบญั ชี
ฟาร์ม ระดบั จังหวัด

เจตนารมณ์ในการประกอบอาชีพการเกษตร

นอ้ มน�ำหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง

“ เปน็ แนวทางการดำ� เนินชีวติ และ
”การประกอบอาชพี ดา้ นการเกษตร

■

Smart Farmer ตน้ แบบ 151

อนาคตภาคการเกษตรทยี่ ่งั ยนื

Smart Farmer ตน้ แบบ

จงั หวดั ระนอง

ดา้ นเกษตรผสมผสาน

ข้อมูล Smart Farmer ตน้ แบบ

SMART FARMER ชอ่ื -นามสกุล : นางสมจติ สขุ ทอง
วัน เดอื น ปีเกดิ : 5 สิงหาคม 2520
การศึกษา : มัธยมศกึ ษาปีที่ 3
สถาบนั การศึกษา : ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั
อ�ำเภอกระบุรี จงั หวัดระนอง
ท่อี ยู่ : เลขที่ 42/1 หมู่ 8 ตำ� บลมะมุ อำ� เภอกระบรุ ี
จงั หวดั ระนอง
โทรศพั ท์ : 09 5413 1888
Facebook : สมจิตกับกฤษฎา สขุ ทอง
เข้าร่วมโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปรื่อง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2560

ปจั จยั ความส�ำเรจ็ ในการประกอบอาชีพการเกษตรของ Smart Farmer ตน้ แบบ

การน�ำนวัตกรรมหรือการประยกุ ตใ์ ชเ้ ทคโนโลยีมาใช้ในกระบวนการผลิต

■ ใชเ้ ศษผัก ผลไม้ มาทำ� น้�ำหมกั ชีวภาพ รดพืน้ คอกหมหู ลมุ เพื่อปอ้ งกนั กลิน่ แมลงวนั และหนอน พร้อม
ทงั้ ชว่ ยในการย่อยมูลสัตวแ์ ละวัสดุรองพนื้

■ การท�ำปุ๋ยหมักและดินปลูก โดยน�ำมูลสัตว์ท่ีเล้ียง และร�ำข้าว
มาหมักรวมกัน เติมธาตุอาหารท่ีพืชต้องการใช้วัสดุท่ีมีคุณภาพแล้วต่อยอด
ไปถึงการท�ำดินพร้อมปลูก เพ่ือช่วยในเร่ืองการเจริญเติบโตของพืชช่วยลด
ต้นทุน,ลดระยะเวลาและได้ประสทิ ธิภาพสงู

การบรหิ ารจดั การ

1) กระบวนการผลิต : การเลย้ี งหมหู ลมุ ลดต้นทุนการผลิต ชว่ ย
ในเร่อื งของส่ิงแวดลอ้ ม และเพิ่มมูลคา่ ใหก้ บั มูลสัตว์
2) การจัดการผลผลิต : สร้างโรงเรือนให้เหมาะสมกับการเลี้ยง
หมูหลุม ใชว้ สั ดุรองพนื้ ทดี่ ดู ซบั น�้ำ หาอาหาร ที่เหมาะสมแตช่ ว่ งอายุของหมู
มีการจัดการในเร่ืองของกลิ่นและโรคระหว่างเลี้ยง และใช้มูลสัตว์ เช่น
วัว หมู ไก่ ขุยมะพร้าว แกลบดิบและเผา กากกาแฟ ดิน น้�ำหมักชีวภาพ
ผสมทุกอย่างรวมหมักไว้ประมาณ 2 เดือน ให้มูลสัตว์ เกิดการหมักของ
จุลนิ ทรยี ์ บรรจุใสถ่ ุงพร้อมจ�ำหนา่ ย

152 กรมสง่ เสรมิ การเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

3) การจัดการด้านการตลาด : สามารถต่อรองราคากับพ่อค้า สสก.ท่ี 8
คนกลาง มกี ารประชาสมั พันธผ์ า่ นสอ่ื ออนไลน์ เชน่ Facebook Line และ
จากคณะผศู้ กึ ษาดงู านเข้ามาเยย่ี มชม

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชพี และการเชอ่ื มโยงเครอื ขา่ ย

เข้าร่วมอบรม ศึกษาดูงาน และตามส่ือออนไลน์ต่างๆ ร่วมมือกับ
หนว่ ยงานภาครัฐและเอกชน

การขยายผลความส�ำเร็จของตนเองไปสู่ชุมชน

ท�ำกิจกรรมทุกอย่างด้วยตัวเอง โดย “ท�ำให้ดู อยู่ให้เห็น” น�ำผล
ส�ำเรจ็ ทีเ่ ปน็ อยไู่ ปเปน็ ต้นแบบใช้กับคนในชมุ ชน เป็นแหลง่ ศึกษาดงู านท้งั ใน
และต่างประเทศ เกิดผลทำ� ใหค้ นในชมุ ชนสามารถอยู่ได้และมีรายไดเ้ พิ่มขึน้
ท�ำให้หมู่บ้านได้รับการคัดเลือกเข้าร่วมโครงการในโครงการสมเด็จพระเทพ
รตั นราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี เปน็ หมบู่ า้ นเศรษฐกจิ พอเพยี ง เปน็ ชมุ ชน
ตน้ แบบให้กบั ชมุ ชนต่างๆ และได้รับรางวลั มากมายจากการดำ� เนนิ งาน

เจตนารมณใ์ นการประกอบอาชีพการเกษตร

ยึดหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง

“ ”ของพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ ัวฯ รชั กาลที่ 9
■

Smart Farmer ต้นแบบ 153

อนาคตภาคการเกษตรที่ยง่ั ยืน

Smart Farmer ต้นแบบ

จงั หวดั ชุมพร

ด้านพืชไร่ (สบั ปะรด)

ข้อมลู Smart Farmer ต้นแบบ

SMART FARMER ชื่อ-นามสกลุ : นายเชาวลติ ถงึ เสียบญวน
วนั เดอื น ปีเกิด : 28 กุมภาพนั ธ ์ 2509
การศึกษา : มธั ยมศึกษาตอนปลาย
สถาบนั การศึกษา : ศนู ย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
อ�ำเภอสวี จังหวัดชมุ พร
ทอ่ี ย ู่ : เลขท่ี 89/2 หมู่ 11 ตำ� บลทงุ่ ระยะ
อำ� เภอสวี จงั หวดั ชมุ พร
โทรศัพท์ : 08 9994 8412
เข้าร่วมโครงการพัฒนาเกษตรกรปราดเปรื่อง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2560

ปัจจัยความส�ำเร็จในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ
การนำ� นวตั กรรมหรอื การประยกุ ตใ์ ชเ้ ทคโนโลยมี าใชใ้ นกระบวนการผลติ

สบั ปะรดพนั ธสุ์ วีเปน็ สบั ปะรดบรโิ ภคผลสดทขี่ นึ้ ชอ่ื ของอำ� เภอสวีทงั้ นไ้ี ดป้ รบั ปรงุ
การผลติ จากการศกึ ษาขอ้ มลู เพอื่ ใชใ้ นการวางแผนดา้ นการผลติ (เตรยี มพน้ื ท่ี การคดั เลอื ก
หน่อพันธ์ ระยะปลูก การให้ปุ๋ย การบังคับให้ออกผล) และด้านการตลาด โดยเน้น
ความเหมาะสมตามสภาพพ้ืนที่ การบริหารจัดการแปลง โดยให้ผลผลิตออกสม่�ำเสมอ
ไม่กระจกุ ตวั เพอื่ ลดความเสีย่ งด้านราคาและผลผลติ ลน้ ตลาด
■ การใหป้ ยุ๋ สบั ปะรดทางใบโดยฉดี พน่ ในชว่ งกอ่ นออกผลผลติ (อายุ6-8เดอื น)
โดยใช้ปุ๋ยสูตรเสมอร่วมกับ ปุ๋ยอินทรีย์น�้ำจากสับปะรด เพื่อสร้างความสมบูรณ์ให้
ต้นสับปะรด และใช้ปุ๋ยสูตร 0-0-60 ร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์น้�ำจากสับปะรด ในช่วงก่อน
เก็บเก่ียว เพ่ือให้ผลสับปะรดมีคุณภาพ ผลใหญ่ หวาน กรอบ เป็นที่ต้องการของตลาด
การผลติ ปุ๋ยอนิ ทรยี ์น�้ำจากสับปะรด เพ่ือใชร้ ว่ มกบั ปยุ๋ เคมใี นการลดตน้ ทนุ การผลิต มวี ัสดุดังน้ี
1) สบั ปะรด จ�ำนวน 40 กโิ ลกรัม 2) กากน้�ำตาล จำ� นวน 10 ลติ ร 3) น้�ำ จ�ำนวน 10 ลติ ร
4) สารเรง่ พ.ด.2 จำ� นวน 1 ซอง ใสใ่ นถงั หมกั ไวเ้ ปน็ เวลา 1 เดอื น จงึ นำ� มาใชร้ ว่ มกบั ปยุ๋ เคมี
โดยฉดี พน่ ในอัตรา น�ำ้ 200 ลติ ร ปุ๋ยเคมี 5 กิโลกรัม ปุ๋ยอินทรยี ์น้ำ� 2 ลิตร ตอ่ พ้ืนท่ี 1 ไร่
■ การใช้ ฮอร์โมน NAA (Nepthalene Acetic Acid) เพ่ือบังคับให้
สับปะรดออกผลสม่�ำเสมอตลอดทั้งแปลง และมีผลท�ำให้ตะเกียงเล็ก โดยใช้ฮอร์โมน
NAA 1 เม็ด (0.5 มิลลิกรัม) หยอดลงในยอดสับปะรดท่ีสมบูรณ์และมีน�้ำขังในยอด
(อายุสับปะรด 8-9 เดอื น)

154 กรมสง่ เสริมการเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

การบรหิ ารจัดการ

1) กระบวนการผลติ : วางแผนการผลติ ใหม้ สี บั ปะรดใหผ้ ลผลติ ทกุ
เดอื นในปรมิ าณทส่ี มำ่� เสมอ และใหม้ ผี ลผลติ ออกมาก ในชว่ งเทศกาล ตรษุ จนี
ปีใหม่ สงกรานต์
2) การจัดการผลผลิต : ด�ำเนินการรวบรวมผลผลิตของสมาชิก
เพอื่ จำ� หนา่ ย โดยแบ่งผลสบั ปะรด ออกเป็น 3 เกรด ใหญ่ กลาง เลก็
3) การจัดการด้านการตลาด : เก็บเกี่ยวสับปะรดตามความ
ต้องการของตลาด ได้แก่ สับปะรดแก่จัด-สุก ส�ำหรับตลาดผู้บริโภคท่ัวไป
และ แก่จัดแต่ไม่-สุก ส�ำหรับตลาดที่จ�ำหน่ายให้นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ
(ภเู ก็ต สุราษฎร์ธานี กระบ่ี)

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชพี และการเชอ่ื มโยงเครอื ขา่ ย

จากประสบการณ์ในการท�ำไร่สับปะรด เป็นเวลากว่า 10 ปี และ
ได้สนใจศึกษา คน้ คว้าหาความรูก้ ารศกึ ษาดูงาน การแลกเปลย่ี นเรยี นรู้ และ
ประยกุ ตใ์ ชเ้ ทคโนโลยี ในการผลิตสบั ปะรด โดยใชค้ วามรูท้ ่ไี ดแ้ ก้ปญั หาและ
พัฒนาการผลิตให้เกิดประสิทธิภาพ ลดต้นทุน เพ่ิมช่องทางการจ�ำหน่าย
และต้ังกลุ่มท�ำไร่สับปะรดสวี เพ่ือเช่ือมโยงเครือข่ายการผลิต อีกท้ังร่วมกับ
หน่วยงานตา่ งๆ ทงั้ ภาครฐั และเอกชนที่เกีย่ วข้อง ในการพฒั นาการผลิตและ
ประชาสมั พันธส์ บั ปะรดสวี

การขยายผลความสำ� เรจ็ ของตนเองไปสู่ชมุ ชน สสก.ท่ี 8

จากประสบการณ์ท�ำไร่สับปะรดได้ประสบผลส�ำเร็จ จึงได้รับ
การคดั เลอื กจากการประกวดผลงานเกษตรกรดเี ดน่ รบั รางวลั ท่ี 1 สาขา
อาชีพท�ำไร่ ระดับจังหวัดและระดบั เขต ในปี พ.ศ. 2557 ทงั้ น้ีได้ขยาย
ผลโดยการการสนับสนุนส่งเสริมและให้ค�ำแนะน�ำ สมาชิกกลุ่มท�ำไร่
สบั ปะรดสวี เกษตรทว่ั ไป ในตำ� บลทงุ่ ระยะและต�ำบลใกล้เคยี ง ให้ปลูก
สบั ปะรดสวีเพื่อเปน็ รายไดเ้ สรมิ ในการประกอบอาชพี การเกษตร

เจตนารมณ์ในการประกอบอาชีพการเกษตร

สง่ เสรมิ การปลกู สับปะรดสวเี ป็นพืชแซม

“ในสวนยางพารา ปาลม์ น�ำ้ มัน มะพร้าว เพอื่ เพมิ่ รายได้
”และเปน็ การสบื สานตำ� นานสับปะรดสวี ให้อยู่คูก่ บั อ�ำเภอสวสี บื ไป

■

Smart Farmer ต้นแบบ 155

อนาคตภาคการเกษตรทยี่ งั่ ยนื

Smart Farmer ตน้ แบบ

จังหวัดพังงา

ด้านไมผ้ ล

ข้อมูล Smart Farmer ต้นแบบ

SMART FARMER ช่อื -นามสกุล : นายสนุ ทร ทองสะอาด
วนั เดือน ปเี กิด : 13 กนั ยายน 2502
การศึกษา : ประกาศนยี บตั รวชิ าการศกึ ษาชั้นสูง สาขาพละศกึ ษา
สถาบันการศกึ ษา : มหาวทิ ยาลัยราชภฏั ภเู กต็
ที่อยู่ : เลขท่ี 10 หมู่ 6 ตำ� บลต�ำตวั อำ� เภอตะกวั่ ปา่
จงั หวดั พังงา
โทรศพั ท ์ : 08 1958 1713
ID Line : 0819581713
Facebook : สุนทรพันธุ์ไม้
เข้าร่วมโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปร่ือง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2557

ปัจจัยความส�ำเร็จในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ

การนำ� นวตั กรรมหรือการประยกุ ต์ใช้เทคโนโลยีมาใช้ในกระบวนการผลิต

■ กรรไกรตอนกงิ่ นวตั กรรมใหมใ่ นการตอนกงิ่ ทร่ี วดเรว็ กวา่ การตอนแบบเดมิ ๆ สามารถตอนกงิ่ ไดร้ วดเรว็ ขนึ้
จากเดิมทีต่ อนไดป้ ระมาณ 200 กิง่ ต่อวัน ถ้าใช้กรรไกรตอนกง่ิ สามารถตอนกง่ิ ได้ถงึ 500 ก่งิ ตอ่ วนั
■ การเสยี บยอด เทคนคิ การเสยี บแบบงา่ ย รวดเรว็ และทส่ี ำ� คญั เปอรเ์ ซน็ ตก์ ารรอดสงู โดยมวี ธิ กี ารทำ� เหมอื น
การเสยี บยอดปกติ แตเ่ ปล่ียนจากการใชพ้ ลาสติกพนั เปน็ การใชเ้ ชอื กฟางผูกแทน หลังจากนน้ั นำ� ไปอนบุ าลท่ีกระโจม
พลาสติก ทมี่ ขี นาด 170 x 400 x 70 เซนตเิ มตร โดยใช้ท่อ PVC ขนาด 4 หุน เป็นโครงสรา้ ง เพอ่ื ป้องกันเช้อื รา
(เคยใชไ้ มไ้ ผเ่ ปน็ โครงสรา้ ง เกดิ เชอื้ ราแพรก่ ระจายไปยงั ตน้ พนั ธไ์ุ ดง้ า่ ย) สามารถเสยี บยอดไดเ้ รว็ กวา่ วธิ เี ดมิ ๆไดถ้ งึ 3 เทา่ ตวั

การบรหิ ารจัดการ

1) กระบวนการผลติ : มกี ารนำ� นวตั กรรม โดยการประยกุ ตเ์ ครอ่ื ง
มือทางการเกษตรมาใชใ้ ห้เหมาะกับงาน และไดน้ �ำเทคนคิ ต่างๆ ซ่ึงได้มาจาก
ประสบการณก์ ารทำ� งาน และการแลกเปลย่ี นเรยี นรกู้ บั เพอื่ นเกษตรกรดว้ ยกนั
2) การจดั การผลผลติ : การจดั การกบั ผลผลติ แบบไมใ่ หก้ ารสญู เสยี
หรือสญู เสยี ใหน้ อ้ ยท่ีสุด
3) การจัดการดา้ นการตลาด : มกี ารจดั การแบบการหาตลาดน�ำ
การผลิต มีการขายผา่ น line การออกร้านกบั หน่วยงานราชการ

156 กรมส่งเสรมิ การเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชพี และการเชอ่ื มโยงเครอื ขา่ ย สสก.ท่ี 8

การศกึ ษาดงู านจากปราชญช์ าวบา้ น หรอื เครอื ขา่ ยเพอื่ นเกษตรกรที่
เชย่ี วชาญในเรือ่ งท่สี นใจ ศกึ ษาเพม่ิ เตมิ จากอนิ เตอร์เนต็ จากเวทีแลกเปลี่ยน
เรียนร้ขู อง Smart Farmer ทั้งระดับอ�ำเภอ และระดับจังหวดั นอกจากน้นั
ยังมีการประชมุ Smart Farmer ทุกวันท่ี 18 ของเดือน เพอื่ แลกเปลีย่ นเรยี น
รูแ้ ละหารือกันในเร่ืองต่างๆ เชน่ การวางแผนการผลติ การหาตลาด เปน็ ต้น

การขยายผลความส�ำเร็จของตนเองไปสู่ชมุ ชน

เป็นศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยี การเพาะช�ำกล้าไม้ การท�ำปุ๋ยหมัก
มีคณะเข้ามาดูงานศึกษาเรียนรู้ตลอดท้ังปี ท�ำให้เกิดการเรียนจากต้นแบบ
ไดเ้ ห็นและสัมผสั กับของจรงิ
การเปน็ วทิ ยากร ไดร้ บั เชญิ จากหนว่ ยงานตา่ งๆ ไมว่ า่ จะเปน็ โรงเรยี น
สถานศึกษาต่างๆ ชมุ ชน โครงการสขู่ วัญแผน่ ดิน วดั หนว่ ยงานราชการตา่ งๆ
ผลส�ำเร็จท่ีไดค้ ือ ได้ฝึกทกั ษะอาชพี ใหก้ บั นักเรียน ชาวบา้ น

เจตนารมณใ์ นการประกอบอาชพี การเกษตร

“ เพ่อื เปน็ รายไดท้ ่เี ลยี้ งชพี และการไดช้ ่วยเหลอื
สงั คมในด้านต่างๆ เชน่ การเป็นวิทยากร
โครงการสขู่ วัญแผน่ ดิน เป็นโครงการทีฝ่ ึกทักษะ

”อาชพี ใหก้ บั ผ้ตู ิดยาเสพตดิ เปน็ หมอดินอาสา เปน็ ต้น
■

Smart Farmer ต้นแบบ 157

อนาคตภาคการเกษตรทยี่ ง่ั ยืน

Smart Farmer ตน้ แบบ

จงั หวดั กระบี่

ดา้ นไม้ยืนต้น (ปาลม์ นำ�้ มัน)

ขอ้ มูล Smart Farmer ตน้ แบบ

SMART FARMER ชื่อ-นามสกลุ : นายมณฑา คงกะพันธ์
วนั เดอื น ปเี กดิ : 24 ตลุ าคม 2509
การศึกษา : มัธยมศกึ ษาปที ่ี 3
สถาบันการศกึ ษา : โรงเรียนนาบอน จังหวดั นครศรีธรรมราช
ท่อี ย ู่ : เลขที่ 10/2 หมู่ 6 บา้ นบางน้ยุ ตำ� บลสินปุน
อำ� เภอเขาพนม จงั หวดั กระบ่ี
โทรศัพท์ : 08 2800 7185
เขา้ รว่ มโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปร่ือง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2558

ปัจจยั ความส�ำเร็จในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ
การนำ� นวตั กรรมหรือการประยุกตใ์ ชเ้ ทคโนโลยีมาใชใ้ นกระบวนการผลิต

ลดต้นทนุ การผลติ โดยการนำ� มลู สตั ว์ ในฟาร์ม เช่น หมู ไก่ มาท�ำปุ๋ยหมกั และนำ้� หมัก ใชใ้ นสวนปาลม์ นำ้� มัน
ลดต้นทุนการใชป้ ุ๋ยเคมี

การบรหิ ารจดั การ

1) กระบวนการผลิต : มีการใช้ประโยชน์จากมลู สัตวท์ ่ีเล้ียง ไกไ่ ข่
โค หมหู ลมุ แพะ ซง่ึ ผลผลิตที่ไดจ้ ากมลู สัตว์มีจำ� นวนหลายตันต่อปี สามารถ
นำ� ไปใชใ้ นสวนปาลม์ นำ้� มนั และปลกู พชื ทวั่ ไปไดเ้ พยี งพอ ยงั เปน็ การปรบั ปรงุ
บ�ำรุงดินด้วย ควบคู่กับการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินและใบปาล์มน้�ำมัน
ลดตน้ ทุน
2) การจัดการผลผลิต : ปลูกพืชหลายชนิดเพื่อใช้ในการบริโภค
ในครวั เรอื นและในชุมชน
3) การจัดการด้านการตลาด : รวบรวมและผลิตแปรรูปสินค้า
เกษตรของชมุ ชนจ�ำหนา่ ยในพ้นื ทใ่ี กล้เคียง และตลาดทว่ั ไป

158 กรมสง่ เสริมการเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชพี และการเชอื่ มโยงเครอื ขา่ ย สสก.ท่ี 8

เร่ิมต้นการพัฒนาตนเองด้วยการน�ำตัวชี้วัดมาตรฐานงานชุมชน
ระดับบุคคล มาเป็นแนวทางในการพัฒนาตนเอง พร้อม ๆ กับส่งเสริมให้
ผู้น�ำในชุมชนได้ใช้แนวทางน้ีพัฒนาตนเองด้วย ท�ำให้กระบวนการท�ำงาน มี
พลงั เพอ่ื จดั การกบั ปญั หาของชมุ ชนได้ และยงั เปน็ แหลง่ ถา่ ยทอดองคค์ วามรู้
ในการน�ำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ
รัชกาลท่ี 9 มาประยุกต์ใช้อย่างเป็นรูปธรรมและสามารถถ่ายทอดให้แก่
ผสู้ นใจไดเ้ ป็นอย่างดีย่ิง

การขยายผลความสำ� เรจ็ ของตนเองไปสชู่ มุ ชน

ปัจจุบันนอกจากจะสร้างครอบครัวให้อยู่ดีมีสุขตามแนวเศรษฐกิจ
พอเพียงแล้ว ยังเปิดเป็นศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชน เพ่ือถ่ายทอด
ความรู้เกี่ยวกับการท�ำเกษตรผสมผสานตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงให้กับ
เพอื่ นเกษตรกรและผสู้ นใจ ไดน้ ำ� ความรกู้ ลบั ไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นพน้ื ทข่ี องตนเอง ทง้ั น้ี ไดม้ ที ศั นะในการทำ� งานวา่ “ความ
สำ� เรจ็ ของการทำ� งาน ขน้ึ อยกู่ บั ผนู้ ำ� เปน็ หลกั ผทู้ เี่ ปน็ ผนู้ ำ� จะตอ้ งมคี วามเชอ่ื มนั่ ในตวั เองวา่ สามารถทำ� งานใหส้ ำ� เรจ็ ได้
และตอ้ งเช่อื มัน่ ต่อเพอ่ื นร่วมงานรวมท้งั คนในชุมชนวา่ พวกเขามีความสามารถทจี่ ะท�ำงานใหส้ ำ� เรจ็ ได้ เหนืออนื่ ใดเรา
จะตอ้ งมคี วามเชอ่ื มนั่ และศรทั ธาตอ่ งานทท่ี ำ� วา่ สามารถอำ� นวยประโยชนใ์ หแ้ กส่ ว่ นรวมได้ ขณะเดยี วกนั ผนู้ ำ� จะตอ้ งมี
ความรใู้ นงานทท่ี �ำอย่างถอ่ งแท้ รวมทง้ั ตอ้ งมคี ุณธรรมเปน็ เครื่องกำ� กับดว้ ย "

เจตนารมณใ์ นการประกอบอาชีพการเกษตร

“ น้อมนำ� แนวคิดของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง
มาประยุกตป์ ฏิบัตใิ นครอบครัว ด้วยการน�ำหลัก
การความพอประมาณ ความมเี หตุผล มภี ูมิคมุ้ กนั ไปในตวั

”ใฝห่ าความรู้ มีคุณธรรม ท�ำให้การดำ� รงชีวติ มคี วามสุข
มีอาหารปลอดภัยบรโิ ภค

■

Smart Farmer ตน้ แบบ 159

อนาคตภาคการเกษตรที่ย่ังยนื

Smart Farmer ตน้ แบบ

จังหวัดสรุ าษฏร์ธานี

ดา้ นไมย้ ืนต้น (ปาลม์ น้ำ� มนั )

ข้อมูล Smart Farmer ตน้ แบบ

SMART FARMER ชือ่ -นามสกุล : นายบญุ นำ� พนารักษ์
วัน เดอื น ปีเกิด : 1 ตุลาคม 2505
การศึกษา : ประถมศกึ ษาปีที่ 4
สถาบนั การศกึ ษา : โรงเรียนบา้ นเมรัย อ�ำเภอพระแสง
จงั หวดั สรุ าษฎรธ์ านี
ท่ีอยู่ : เลขที่ 35 หมู่ 6 ต�ำบลสนิ ปุน อำ� เภอพระแสง
จงั หวัดสรุ าษฎรธ์ านี
โทรศัพท ์ : 08 6279 7681
เขา้ ร่วมโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปร่ือง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2560

ปัจจัยความส�ำเรจ็ ในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ

การนำ� นวตั กรรมหรอื การประยุกต์ใชเ้ ทคโนโลยมี าใชใ้ นกระบวนการผลติ

ทำ� สวนปาล์มนำ้� มันในระบบธรรมชาติให้เปน็ บ�ำเหน็จบ�ำนาญแกล่ กู หลานมหี ลัก 3 ข้อมาประยุกต์
1. ปลกู ปาลม์ นำ้� มนั ใหม้ ตี เู้ สบยี งขา้ งบา้ น (พชื ผกั สวน,สตั วเ์ ลย้ี ง) โดย
ปลกู ปาลม์ ระยะ 11 x 11 เมตร
2. ปฏบิ ัติตามหลักเศรษฐกจิ พอเพยี งตามรอยในหลวงรชั กาลที่ 9
3. ปฏิบตั ติ ามระบบ GAP และระบบ RSPO
ทำ� ใหส้ ามารถลดรายจา่ ย ลดต้นทนุ การผลิตปาล์ม มีการใชป้ ยุ๋ หมัก
ทผี่ ลติ เองและมไี ดร้ ายไดเ้ สรมิ จากการเลย้ี งหมหู ลมุ การเลยี้ งปลา การเลย้ี งไก่
และเป็ด การเผ่าถ่านจากไม้ในสวนปาล์ม การเลี้ยงกบ การปลูกผักสวนครวั

การบริหารจดั การ

1) กระบวนการผลิต : ท�ำสวนปาลม์ น�้ำมนั ในระบบธรรมชาติ
ใหเ้ ป็นบ�ำเหนจ็ บ�ำนาญแก่ลกู หลาน
2) การจดั การผลผลติ : มกี ารวางแผนการผลิต โดยมี
การก�ำหนดท�ำปยุ๋ อนิ ทรีย์เอง, ใชป้ ุย๋ เคมตี ามคา่ วเิ คราะห์ มกี าร
จดบันทกึ การผลิตรายปี ตามระบบ RSPO
3) การจัดการด้านการตลาด : มีการท�ำสัญญา
ขายปาลม์ กบั โรงงาน SPO ตามระบบ RSPO

160 กรมสง่ เสรมิ การเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

การแสวงหาองคค์ วามร้ใู นการประกอบอาชีพและการเชื่อมโยงเครอื ขา่ ย สสก.ท่ี 8

ศกึ ษาดูงานทต่ี า่ งๆหน่วยงานจัด จากเพ่ือนเกษตรกรกลุ่ม RSPO และเกษตรกรทัว่ ไป โดยปฏบิ ัตปิ ลูกเอง

การขยายผลความสำ� เร็จของตนเองไปสูช่ ุมชน

มกี ารปฏบิ ตั จิ รงิ บรรยายใหค้ วามรู้ ทำ� ใหม้ เี กษตรกรมาปรกึ ษาและปฏบิ ตั ติ าม และเปน็ ประธานและวทิ ยากร
ประจ�ำศนู ยเ์ พิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินคา้ เกษตรอำ� เภอพระแสง และประธานศนู ย์การจดั การศัตรพู ชื (เครือข่าย)
■ ได้รบั รางวลั รองชนะเลศิ อันดับ การคดั เลือกเกษตรกรดีเด่น สาขาท�ำสวน ระดับเขต ปี 2556
■ ไดร้ บั รางวลั ชนะเลศิ ในการประกวดแปลงปาลม์ นำ�้ มนั ตน้ แบบ ดเี ดน่ ภายใตโ้ ครงการเพม่ิ ประสทิ ธภิ าพและการ
ผลติ ปาลม์ น้�ำมันน�ำรอ่ ง ประจ�ำปี 2556
■ ได้รบั ปริญญา ศิลปศาสตร์มหาบณั ฑิตกติ ติมศักด์ิ (การพัฒนาทอ้ งถน่ิ แบบบูรณาการ) เปน็ ผูท้ รงคณุ วฒุ ิ
จากสถาบนั การเรียนร้ปู วงชน

เจตนารมณใ์ นการประกอบอาชพี การเกษตร

การเรียนรู้ในท�ำเกษตร ไม่มีวันหยดุ ไม่ยดึ ตำ� รา ทำ� โดย เรียนรู้ ดูดว้ ยงาน การฝกึ หดั ขับเคลื่อน

“ ”ตามหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง ของพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ วั ฯ รชั กาลท่ี 9
■

Smart Farmer ต้นแบบ 161

อนาคตภาคการเกษตรที่ยงั่ ยืน

162 กรมส่งเสริมการเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

ด้านเกษตรผสมผสาน หน้า

l นครสวรรค์ 164
l พิษณโุ ลก 166
l สุโขทัย 168
l อุตรดติ ถ์ 170
l อุทยั ธานี 172

ดา้ นข้าว หนา้

l กำ� แพงเพชร 174
l เพชรบรู ณ์ 176

ดา้ นไม้ยืนต้น หน้า

l ตาก 178
l พจิ ิตร 180

Smart Farmer ตน้ แบบ 163

อนาคตภาคการเกษตรทีย่ ่ังยนื

Smart Farmer ต้นแบบ

จงั หวดั นครสวรรค์

ดา้ นเกษตรผสมผสาน

ข้อมูล Smart Farmer ตน้ แบบ

SMART FARMER ชื่อ-นามสกลุ : นายเสน่ห์ รม่ โพธ์ิ
วัน เดือน ปีเกดิ : 20 พฤศจิกายน 2510
การศึกษา : ประถมศกึ ษาปีที่ 6
สถาบนั การศกึ ษา : โรงเรียนวัดมรรครังสฤษฎ์ จงั หวัดนครสวรรค์
ทอ่ี ยู่ : เลขท่ี 87/3 หมู่ 8 ต�ำบลเขาดิน อ�ำเภอเก้าเลีย้ ว
จังหวดั นครสวรรค์
โทรศัพท์ : 08 1973 8243
เขา้ ร่วมโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปรื่อง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2559

ปัจจัยความสำ� เรจ็ ในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ
การนำ� นวตั กรรมหรือการประยุกต์ใช้เทคโนโลยมี าใช้ในกระบวนการผลติ

ในอดีตนายเสน่ห์ ร่มโพธิ์ ก็เป็นเกษตรกรท่ีปลูกพืชเชิงเด่ียว ท�ำนาเพียงอย่างเดียว และพบเจอความเส่ียงท่ีจะไม่ได้รับผลผลิตเม่ือ
ต้องประสบภัยธรรมชาติ อีกทั้งราคาผลผลิตตกต่�ำไม่เป็นไปตามท่ีคาดไว้ และเกิดปัญหาหน้ีสินตามมา จากนั้นจึงได้มีแนวคิดและมีความสนใจ
ในการท�ำ “เกษตรผสมผสาน” คือการท�ำการเกษตรตั้งแต่ 2 กิจกรรมขึ้นไป ได้แก่ พืชผัก ไม้ผล เลี้ยงปลา เล้ียงไก่ ในพื้นที่ของตนเอง
จ�ำนวน 14 ไร่ กับแรงงานในครัวเรือน 5 คน โดยไม่จ้างแรงงานภายนอกเลย จากน้ันก็แนวความคิดในการจัดการเรื่องระบบน้�ำในแปลง
เกษตรผสมผสาน โดยการจดั ทำ� ระบบน�ำ้ แบบสปริงเกอร์ และระบบน้�ำหยดทัง้ แปลง เพือ่ งา่ ยต่อการรดน�้ำพชื ผกั และไมผ้ ล
หัวใจหลักของการท�ำ “เกษตรผสมผสาน” ของนายเสน่ห์ ร่มโพธ์ิ นั้น ได้ให้
ความส�ำคัญในเร่ืองปลอดภัยจากสารพิษทั้งตัวผู้ผลิตและตัวผู้บริโภค ประกอบกับตนเอง
มีความสนใจใฝ่รู้เร่ืองการท�ำปุ๋ยหมัก ปุ๋ยน้�ำหมักสมุนไพร สารไล่แมลง ฮอร์โมนชีวภัณฑ์
ต่าง ๆ จึงคิดค้นทดลองท�ำสารไล่แมลง ฮอร์โมนชีวภาพสูตรต่าง ๆ ให้เหมาะสมกับพืชผัก
ไม้ผลที่ตนเองปลูก และจากการท�ำปุ๋ยหมัก ปุ๋ยน้�ำหมัก และสารไล่แมลงใช้เอง โดยไม่มี
การใช้ปุ๋ยเคมี หรือสารเคมีต่างๆ เลย จึงท�ำให้เป็นการลดต้นทุนการผลิต และพร้อมกันน้ัน
เราได้ผลผลิตที่ปลอดสารเคมีอีกดว้ ย

การบริหารจัดการ

1) กระบวนการผลิต : “เกษตรผสมผสาน” คือการทำ� การเกษตรต้งั แต่ 2 กิจกรรม
ขน้ึ ไป ได้แก่ พืชผัก ไม้ผล เลีย้ งปลา เลี้ยงไก่ ในพ้ืนทข่ี องตนเอง จำ� นวน 14 ไร่ กบั แรงงานใน
ครัวเรือน 5 คน โดยไมจ่ ้างแรงงานภายนอกเลย ในการจดั การเรอ่ื งระบบน�ำ้ จึงมคี วามสำ� คัญ

164 กรมส่งเสริมการเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

นายเสน่ห์ ร่มโพธิ์ จึงด�ำเนินการจัดท�ำระบบน้�ำแบบสปริงเกลอร์ และระบบน�้ำหยดทั้งแปลง
เพอ่ื งา่ ยต่อการรดนำ้� พืชผกั และไม้ผลตา่ ง ๆ ในสวน การปุ๋ยน�้ำหมกั สมนุ ไพร และสารไล่แมลง
แทนการใช้สารเคมีและป๋ยุ เคม ี
2) การจัดการผลผลิต : ผลผลิตที่ได้จากสวน จะมีมากมายหลายชนิด เช่น
มะยงชิด มะปราง ส้มเกลี้ยง ละมุด พุทรานมสด ขนุน มะม่วง มะขาม ฝรั่ง กล้วย ฯลฯ
แต่ละชนิดจะออกผลผลิตไม่พร้อมกัน จึงท�ำให้มีรายได้เข้ามาตลอดท้ังปี อีกท้ังผลผลิตท่ีได้
เป็นผลผลติ ที่ปลอดสารเคมี จงึ ทำ� ใหเ้ ป็นที่ต้องการของผบู้ ริโภค
3) การจัดการด้านการตลาด : ผลผลิตที่ได้จากสวนมีมากมายหลายชนิด
แต่ละชนิดจะมีผลผลิตไม่มาก อีกทั้งเป็นผลผลิตที่ปลอดสารเคมี จึงท�ำให้มีพ่อค้ามารับซื้อ
ผลผลิตที่สวนโดยตรง และจะมีลูกค้าบางกลุ่มที่ชอบผักผลไม้ท่ีปลอดสารเคมีก็จะมาซ้ือหรือ
สง่ั จองทส่ี วน ในบางครง้ั ผลผลติ ทไ่ี ดจ้ ากสวนกไ็ มเ่ พยี งพอกบั ความตอ้ งการของลกู คา้ เหมอื นกนั

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชพี และการเชอื่ มโยงเครอื ขา่ ย

■ ชอบศึกษาหาความร้ใู หมๆ่ มาเพิม่ เติมให้ตนเองตลอดเวลาไม่วา่ หนว่ ยงานใด
ที่จัดอบรมให้ความรู้จะไปร่วมตลอด รวมถึงการศึกษาหาความรู้ด้วยตนเอง อีกทั้งเป็นคน
ชอบค้นคว้าทดลอง โดยเฉพาะในเร่ืองการท�ำสารไล่แมลงสูตรต่างๆ เพ่ือน�ำมาปรับใช้ใน
สวนของตนเอง
■ มีการเชื่อมโยงเครือข่ายกลุ่มผักปลอดสารพิษเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ และช่องทางการตลาด และเครือข่ายกลุ่ม
Smart Farmer แลกเปลยี่ นประสบการณ์ ความรู้ และชอ่ งทางการตลาดในกลมุ่ Smart Farmer ด้วยกนั

การขยายผลความสำ� เรจ็ ของตนเองไปสชู่ ุมชน

สวนเกษตรผสมผสานของ นายเสน่ห์ ร่มโพธ์ิ เป็นจุดเรียนรู้ท่ีเกษตรกรสามารถเข้ามาเยี่ยมชมได้ตลอด ในแต่ละวันจะมีหน่วยงาน
และเกษตรกรท่ีสนใจเข้ามาเยี่ยมชม ศึกษาดูงาน แลกเปลี่ยนเรียนรู้เรื่องการท�ำเกษตรผสมผสาน การท�ำปุ๋ยหมัก ปุ๋ยน�้ำหมักสมุนไพร และ
สารไลแ่ มลง โดยนายเสน่ห์ รม่ โพธิ์ และภรรยา จะเป็นวิทยากรบรรยายใหค้ วามรู้ในเรือ่ งตา่ ง ๆ ภายในสวนเกษตรผสมผสาน

เจตนารมณใ์ นการประกอบอาชพี การเกษตร

“ ดำ� เนนิ ”ชีวิต และประกอบอาชีพการเกษตรตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพยี ง
■

Smart Farmer ตน้ แบบ 165 สสก.ท่ี 9

อนาคตภาคการเกษตรที่ยงั่ ยนื

Smart Farmer ตน้ แบบ

จงั หวดั พษิ ณุโลก

ดา้ นเกษตรผสมผสาน

ข้อมลู Smart Farmer ต้นแบบ

SMART FARMER ชือ่ -นามสกุล : นายเสนาะ ยอดสุวรรณ์
วัน เดือน ปเี กิด : 3 กนั ยายน 2514
การศึกษา : มธั ยมศึกษาปีที่ 6
สถาบันการศึกษา : ศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั
อำ� เภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณโุ ลก
ท่อี ย ู่ : เลขท่ี 23 หมู่ 10 ต�ำบลดงประคำ� อ�ำเภอพรหมพิราม
จังหวดั พษิ ณโุ ลก
โทรศพั ท์ : 09 7923 5703
เข้ารว่ มโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปร่ือง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2560

ปัจจยั ความส�ำเร็จในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ
การนำ� นวัตกรรมหรือการประยุกตใ์ ชเ้ ทคโนโลยมี าใชใ้ นกระบวนการผลิต

■ การขยายพันธุ์ไผ่กิมซุง โดยใช้วิธีการปักช�ำกิ่งแขนงอายุน้อย(แตกใบขิง) โดยการคัดเลือก กิ่งแขนง
ของไผ่ที่มีอายุน้อย(แตกใบขิง) อายุไม่เกิน 4 เดือน ที่มีขนาดใหญ่ เส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า 2 น้ิว มีราก
สีเขียวบริเวณโคนก่ิง ตัดบริเวณโคนแขนงให้ติดราก และปลายก่ิงให้มีความยาว 80 – 100 เซนติเมตร แช่น้�ำยา
เร่งราก 1 คืน ปักช�ำลงในถุงด�ำท่ีบรรจุแกลบด�ำ อนุบาลไว้ในที่ร่มประมาณ 1 - 2 เดือน กิ่งเขนงแตกใบและ
รากแข็งแรงดีแลว้ สามารถนำ� ไปเพาะปลูก หรือจ�ำหน่ายได้
■ การปลูกมะกรูด โดยใช้กิ่งตอน หรือต้นมะกรูดเสียบยอด แทนการปลูกด้วยต้นกล้ามะกรูดที่เพาะ
จากเมล็ด ปลกู แบบแถวคู่ ระยะปลูก 50 x 50 เซนตเิ มตร ระยะหา่ งระหว่างร่องปลกู 100 เซนตเิ มตร จะช่วยเรง่
การเจริญเติบโตของต้นมะกรูดให้สามารถเก็บใบได้เร็วข้ึน และขนาดและปริมาณของหนามจากกิ่งมะกรูดจะ
น้อยกวา่ มะกรูดที่เกดิ จากการเพาะด้วยเมลด็

การบรหิ ารจัดการ

1) กระบวนการผลิต : มีการวางแผนการผลิตโดยศึกษาตาม
ความต้องการของตลาด ด�ำเนนิ กิจกรรมการเกษตรในพนื้ ที่ ลักษณะท�ำการ
เกษตรแบบผสมผสานบนพื้นที่ 44 ไร่ เช่น การท�ำนาข้าว ปลูกไผ่กิมซุง
มะขามเปรี้ยว เผือกหอม มะม่วง มะพร้าว มะนาว มะกรูด ตะไคร้

166 กรมส่งเสรมิ การเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

การเลยี้ งหอยขม การเลย้ี งปลากนิ พชื รวมทง้ั มกี ารขยายพนั ธพ์ุ ชื และการแปรรปู ผลผลติ ทางการเกษตร
เพอื่ ให้สามารถมีรายไดส้ คู่ รวั เรือนตลอดทั้งปี โดยเน้นการพ่ึงพาตนเอง ลดการใชส้ ารเคมีการเกษตร
2) การจัดการผลผลิต : ผลิตตามความต้องการของตลาด และผลผลิตที่เหลือจาก
การขาย หรอื เกดิ ภาวะราคาตกตำ่� ท�ำการแปรรปู เช่น การแปรรปู หน่อไมด้ อง การแปรรูปปลาสม้
3) การจัดการด้านการตลาด : ช่องทางการตลาดจ�ำหน่ายภายใน ภายนอกชุมชน
และจ�ำหนา่ ยผา่ นช่องทาง Line Facebook

การแสวงหาองค์ความรใู้ นการประกอบอาชีพและการเชอ่ื มโยงเครอื ขา่ ย

แสวงหาองค์ความรู้ในการประกอบอาชีพจากหลายด้าน ทั้งจาก
หน่วยงานราชการ หน่วยงานภาคเอกชน จากปราชญ์เกษตรกร การสืบค้น
จากอนิ เตอรเ์ นต็ กล่มุ Line Facebook และจากการเชือ่ มโยงเครือข่ายของ
ศนู ยเ์ รียนร้กู ารเพ่มิ ประสิทธภิ าพการผลิตสินคา้ เกษตร

การขยายผลความส�ำเรจ็ ของตนเองไปสชู่ มุ ชน

โดยการร่วมเป็นวิทยากรเครือข่ายของศูนย์เรียนรู้การเพิ่ม
ประสทิ ธิภาพการผลติ สนิ คา้ เกษตร (ศพก.) อำ� เภอพรหมพริ าม จังหวดั พษิ ณโุ ลก
และเป็นศูนย์เรยี นรู้ทางการเกษตร สถานท่ศี ึกษาดูงาน และถ่ายทอดความรูแ้ กเ่ กษตรกร และบุคคลผ้สู นใจ เร่ืองการ
แปรรูปผลผลติ จากปลา การเกษตรแบบผสมผสาน และการขยายพนั ธ์ไุ ผ่ โดยมเี กษตรกร บคุ คลผสู้ นใจ หน่วยงาน
ต่างๆ เข้ามาศกึ ษาดงู าน และนำ� ไปขยายผลอย่างตอ่ เน่อื ง

เจตนารมณใ์ นการประกอบอาชีพการเกษตร

“ ท�ำการเกษตรตามหลกั ปรัชญา

เศรษฐกจิ พอเพียง เน้นพงึ่ พาตนเอง

”กระจายความเสยี่ ง ให้เกดิ ความม่นั คง ยั่งยนื

และสามารถเปน็ แบบอยา่ งทีด่ แี ก่คนในชุมชน

■

Smart Farmer ตน้ แบบ 167 สสก.ท่ี 9

อนาคตภาคการเกษตรท่ียัง่ ยนื

Smart Farmer ต้นแบบ

จงั หวดั สโุ ขทยั

ดา้ นเกษตรผสมผสาน

ข้อมูล Smart Farmer ตน้ แบบ

SMART FARMER ชื่อ-นามสกลุ : นางกฐนิ แสงมี
วัน เดอื น ปเี กดิ : 17 พฤศจกิ ายน 2520
การศึกษา : ปริญญาตรี สาขารัฐประศาสนศาสตร์
สถาบันการศึกษา : มหาวทิ ยาลัยสุโขทัยธรรมาธริ าช
จงั หวดั นนทบรุ ี
ทีอ่ ยู่ : เลขที่ 45/2 หมู่ 8 ต�ำบลไกรนอก อ�ำเภอกงไกรลาศ
จังหวัดสุโขทยั
โทรศพั ท์ : 08 7847 7314
เขา้ ร่วมโครงการพัฒนาเกษตรกรปราดเปรื่อง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2557

ปัจจัยความส�ำเร็จในการประกอบอาชีพการเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ

การนำ� นวตั กรรมหรอื การประยกุ ตใ์ ชเ้ ทคโนโลยีมาใช้ในกระบวนการผลติ

ประกอบอาชีพในรูปแบบไร่นาสวนผสมโดยยึดหลักพอเพียงตามแบบ “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง”
เพ่ือลดความเสย่ี งในการประกอบอาชพี และเพม่ิ รายได้ใหก้ บั ครอบครัวและเป็นแหลง่ เรียนรใู้ หก้ บั เกษตรกรขา้ งเคยี ง
หรอื ผทู้ ส่ี นใจ โดยเปน็ สถานทฝ่ี กึ อบรมตามกระบวนการโรงเรยี นเกษตรกร และสามารถนำ� ไปปฏบิ ตั ไิ ดจ้ รงิ ตามสภาพ
พืน้ ท่ีของตนเอง เพื่อเปน็ ประโยชนใ์ นการประกอบอาชีพตอ่ ไป

การบริหารจัดการ

1) กระบวนการผลิต : ศกึ ษาเทคโนโลยีการผลติ ท่ีถกู ตอ้ งและเหมาะสม
2) การจดั การผลผลติ : ใหม้ คี ณุ ภาพ
ที่ดี มขี องเสยี จากฟาร์มลดลง
3) การจัดการด้านการตลาด :
วางแผนการผลิตให้สอดคล้องกับการตลาด

168 กรมสง่ เสริมการเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

การแสวงหาองค์ความรใู้ นการประกอบอาชพี และการเช่ือมโยงเครือขา่ ย

ศกึ ษาขอ้ มลู จากนกั วชิ าการสง่ เสรมิ การเกษตร เกษตรกรทม่ี ปี ระสบการณ์ และเปน็ เครอื ขา่ ยกบั เกษตรกรใน
พ้นื ที่ รวมทั้งผเู้ ข้ามาศึกษาดูงาน

การขยายผลความส�ำเร็จของตนเองไปสู่ชุมชน

■ เป็นผู้น�ำและเสยี สละเพือ่ ประโยชนส์ ่วนรวมในด้านต่างๆ เปน็ สมาชกิ องค์การบริหารส่วนต�ำบล 2 สมยั
ดำ� รงตำ� แหน่งผ้ใู หญบ่ ้าน ต้งั แตป่ ี พ.ศ. 2556 - จนถงึ ปจั จบุ นั
■ เป็นวิทยากรด้านการเกษตร มีฐานการเรียนรู้ไร่นาสวนผสมให้กับเครือข่ายขององค์การบริหาร
ส่วนต�ำบลไกรนอก ทเี่ ขา้ มาศึกษาดงู าน
■ มีส่วนร่วมในการพัฒนาหมู่บ้าน ท้องถ่ิน และสถานท่ีสาธารณะประโยชน์ต่างๆ ให้ความร่วมมือกับ
หนว่ ยงานราชการ และองคก์ ารปกครองทงั้ ทอ้ งที่ และทอ้ งถิน่ ในทกุ ๆดา้ น
■ การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อมสถานที่จัดท�ำแปลงมีเอกสารสิทธิ์เป็นของตนเอง
ทำ� การเกษตรแบบชวี ภาพและแบบอินทรีย์การปลกู ผกั ปลอดสารพิษ

เจตนารมณ์ในการประกอบอาชีพการเกษตร

“ เป็นแปลงไรน่ าสวนผสมตัวอย่างของต�ำบลและ ศูนยเ์ รยี นรกู้ ารเกษตรพอเพียงของตำ� บล
และอำ� เภอ มกี ารใชพ้ ื้นทใ่ี หเ้ กดิ ประโยชนส์ ูงสดุ กจิ กรรมมกี ารเก้ือกูลซึ่งกนั และกนั
ลดตน้ ทนุ การผลิตลดความเสี่ยงจากการปลกู พชื เชิงเด่ยี ว ท�ำการเกษตรปลอดสารพษิ ท�ำให้

”ปลอดภัยทั้งผู้ผลิตและผูบ้ รโิ ภค มีรายได้ต่อเนื่องและยง่ั ยนื
■

Smart Farmer ตน้ แบบ 169 สสก.ท่ี 9

อนาคตภาคการเกษตรท่ยี ัง่ ยนื

Smart Farmer ต้นแบบ

จังหวดั อุตรดติ ถ์

ด้านเกษตรผสมผสาน

ข้อมูล Smart Farmer ตน้ แบบ

SMART FARMER ช่ือ-นามสกุล : นายรังสรรค์ โนนคำ�
วนั เดอื น ปีเกดิ : 3 พฤศจกิ ายน 2510
การศึกษา : มัธยมศึกษาปีที่ 6
สถาบันการศึกษา : โรงเรียนท่าตมู จังหวัดสุรินทร์
ที่อย่ ู : เลขที่ 229/1 หมู่ 4 ตำ� บลทา่ เสา อ�ำเภอเมอื งอุตรดติ ถ์
จังหวดั อุตรดติ ถ์
โทรศัพท ์ : 08 1643 7386
E-mail : [email protected]
ID Line : rangsonnk
Facebook : ไรล่ ุงรงั
เข้าร่วมโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปรื่อง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2559

ปจั จัยความส�ำเร็จในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ตน้ แบบ
การนำ� นวัตกรรมหรือการประยกุ ต์ใช้เทคโนโลยีมาใชใ้ นกระบวนการผลติ

มีการปรับปรุงสายพันธุ์เมล่อนให้เป็นแบบอินทรีย์เพ่ือการปลูกแบบอินทรีย์ และลดต้นทุนในการผลิตโดย
ใชเ้ มลด็ พนั ธ์ทุ �ำเองทำ� ให้การดูแลและบำ� รงุ รักษางา่ ยกว่าเดมิ

การบริหารจดั การ

1) กระบวนการผลิต : ปลูกพืชผสมผสานแบบอินทรีย์ และลด
ข้นั ตอนการท�ำงานซึง่ สามารถลดคา่ ใชจ้ ่าย

2) การจัดการผลผลิต : วางแผนการปลูกชนิดพืชให้สอดคล้อง
กับฤดูกาลปลูก และตามความตอ้ งการของตลาดและผู้บรโิ ภค

170 กรมส่งเสรมิ การเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

3) การจดั การดา้ นการตลาด : ขายออนไลนผ์ า่ น Facebook Line
ตลาดทอ้ งถิ่น และตลาดเกษตรกร

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชพี และการเชอ่ื มโยงเครอื ขา่ ย

สร้างกลุ่มเครือข่าย “ผลิตเมล่อนอินทรีย์แพร่” เพ่ือแลกเปลี่ยน
เรียนรใู้ นการปลกู เมลอ่ นอินทรยี ์

การขยายผลความสำ� เรจ็ ของตนเองไปสู่ชุมชน

มีการถ่ายทอดเทคโนโลยีให้กลุ่มเกษตรกรที่สนใจ ซึ่งเกษตรกร
สามารถน�ำไปใช้ปรบั ใช้กับพืชชนิดอ่ืนได้

เจตนารมณใ์ นการประกอบอาชพี การเกษตร

มุ่งหวงั ทจี่ ะเปน็ ต้นแบบผลิตสนิ คา้ อินทรยี ์

“ ”เพิ่มมูลคา่ ลดพนื้ ที่ ตามศักยภาพชนดิ สินคา้
■

Smart Farmer ต้นแบบ 171 สสก.ท่ี 9

อนาคตภาคการเกษตรทย่ี ัง่ ยืน

Smart Farmer ต้นแบบ

อทุ ัยธานี

ด้านเกษตรผสมผสาน

ข้อมูล Smart Farmer ตน้ แบบ

SMART FARMER ชื่อ-นามสกลุ : นายมาโนช จันทฤกษ์
วนั เดือน ปเี กดิ : 27 เมษายน 2502
การศกึ ษา : มธั ยมศกึ ษาปีที่ 6
สถาบนั การศกึ ษา : โรงเรียนทพั ทนั นสุ รณ์ จังหวัดอุทยั ธานี
ท่อี ยู่ : เลขท่ี 143/1 หมู่ 3 ต�ำบลลานสัก อำ� เภอลานสกั
จงั หวดั อทุ ยั ธานี
โทรศัพท ์ : 08 6199 9001
Facebook : อบต. มาโนช จนั ทฤกษ์
เขา้ ร่วมโครงการพัฒนาเกษตรกรปราดเปรื่อง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2560

ปัจจยั ความส�ำเร็จในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ตน้ แบบ

การน�ำนวตั กรรมหรอื การประยกุ ต์ใชเ้ ทคโนโลยมี าใช้ในกระบวนการผลติ

มีการจัดการระบบน้�ำภายในแปลงท่ีดี โดยการขุดสระน�้ำขนาดใหญ่ บริเวณพื้นท่ีแปลงมีความสูงมากกว่า
จุดอื่นๆ แล้วใช้วิธีขุดดินฝังท่อ ไว้ตามคันสระ เพ่ือส่งน�้ำไปยังสระน�้ำอีกลูกหนึ่งที่มีระดับความสูงของ
พ้ืนที่รองลงมา และสระน้�ำที่รับน�้ำจากสระใหญ่ ท่ีมีระดับความสูงรองลงมาก็ส่งต่อไปยังสระอ่ืนๆ จ�ำนวน
5 ลูก ท�ำให้มีน้�ำไว้ใช้เพื่อการเพาะปลูกพืชและเล้ียงสัตว์ได้ตลอดท้ังปี ซึ่งเป็นระบบการจัดการน�้ำท่ีไม่ต้องพ่ึงพา

การใชไ้ ฟฟ้า
จากการท่ีมีการจัดการระบบน�้ำภายในแปลงที่ดี ท�ำให้ช่วยลดรายจ่ายในส่วนของการ
สบู นำ้� เพอ่ื สง่ นำ้� ไปยงั บรเิ วณสว่ นอน่ื ๆ ของแปลง นอกจากการมกี ารบรหิ ารจดั การนำ้� ทดี่ แี ลว้
ยงั ไดผ้ ลติ ปยุ๋ นำ�้ หมกั ชวี ภาพ ปยุ๋ หมกั เพอ่ื ไวใ้ ชเ้ อง ซง่ึ เปน็ การลดตน้ ทนุ การผลติ และไดเ้ ลย้ี ง
แมลงหางหนีบซ่ึงเป็นแมลงศัตรูธรรมชาติส�ำหรับปล่อยในแปลงปลูกพืช
เพอื่ ก�ำจัดแมลงศตั รูพืชอกี ดว้ ย

การบริหารจดั การ

1) กระบวนการผลิต : มีการจัดสรรพื้นที่บาง
ส่วนเพือ่ ทดลองทำ� แปลง 1 งาน 20,000 บาท ซงึ่ กจิ กรรม
ประกอบด้วย สระน้�ำ กิจกรรมด้านพืช เช่น ปลูกกล้วย
ส้มโอ ผักสวนครัว เช่น ตะไคร้ มะเขือ และกิจกรรม
ด้านประมง เช่น เลี้ยงปลาดุก ปลานิล ปลาตะเพียน

172 กรมส่งเสรมิ การเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

ปลาทับทิม เลี้ยงกบ เป็นต้น จากการทดลองของเกษตรพบว่าท�ำแล้ว
ได้ผลจริง จึงน�ำผลจากการปฏิบัติไปถ่ายทอดให้บุคคลในชุมชนหรือบุคคล
ทมี่ าศกึ ษาดงู านได้นำ� ไปทดลองปฏบิ ัติ
2) การจดั การผลผลติ : เกษตรกรมกี ารผลติ พชื และสตั วท์ ส่ี ามารถนำ� มาบรโิ ภคในครวั เรอื นทำ� ใหเ้ กษตรกร
สามารถพึ่งพาตนเองได้และมีภูมิคุ้มกันตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มีการผลิตท่ีหลากหลายมากขึ้นซ่ึงช่วยลด
ความเสี่ยงในเร่ืองรายได้ นอกจากนี้ยังมีการผลิตปุ๋ยชีวภาพมาใช้ในแปลงเพ่ือทดแทนการใช้ปุ๋ยเคมี พื้นท่ีนอกเหนือ
จาก 1 งาน แล้ว พ้ืนท่ีบริเวณรอบบ้านยังมีกิจกรรมท่ีหลากหลาย เช่น การปลูกมะม่วง ฝร่ัง มะพร้าวน้�ำหอม
หม่อนผลสด ข้าวปลอดภัย มะกรูด เล้ียงสุกร เป็ดไข่ เป็ดเทศ ไก่พ้ืนเมือง การแปรรูปผลผลิตทางด้านการเกษตร
เชน่ สมนุ ไพรชาใบหม่อน แยมหมอ่ น และมะมว่ งกวน เปน็ ต้น
3) การจดั การด้านการตลาด : มีการขายผลผลติ ทง้ั ภายนอกชมุ ชนและภายในชุมชน

การแสวงหาองคค์ วามรู้ในการประกอบอาชพี และการเช่ือมโยงเครอื ข่าย

ศึกษาดูงานเพ่ือพัฒนาตนเองสู่การเป็นมืออาชีพ แสวงหาความรู้ใหม่ๆ ทั้งจากการเรียนรู้จากเกษตรกร
ที่ประสบความส�ำเร็จและค้นหาความรู้จากอินเทอร์เน็ต ตลอดจนถ่ายทอดองค์ความรู้ ประสบการณ์ เพ่ือสร้าง
เครอื ข่าย การท�ำการเกษตรทฤษฎีใหม่

การขยายผลความส�ำเร็จของตนเองไปสชู่ มุ ชน

บรรยายใหค้ วามรู้ “หลกั ปรชั ญาแนวคิดตามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกิจ
พอเพียงและการท�ำการเกษตรแบบผสมผสาน” และมีคณะดูงานจาก
หน่วยงานต่างๆ เขา้ มาเรียนรู้ ศกึ ษาดูงาน และฟังบรรยาย

เจตนารมณ์ในการประกอบอาชพี การเกษตร

“ ขยัน อดทน ตอ้ งการทำ� การเกษตร

ตามแนวทางตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง

”และเปน็ แหล่งเรียนรู้ ศึกษาดงู าน และ

ถ่ายทอดความรูแ้ กเ่ กษตรกรและผู้ที่สนใจ

■

Smart Farmer ต้นแบบ 173 สสก.ท่ี 9

อนาคตภาคการเกษตรท่ียงั่ ยนื

Smart Farmer ตน้ แบบ

ก�ำแพงเพชร

ดา้ นข้าว

ข้อมลู Smart Farmer ต้นแบบ

ชื่อ-นามสกุล : นายถวลิ สวี งั
วนั เดือน ปเี กิด : 17 เมษายน 2505
SMART FARMER การศกึ ษา : มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 6
สถาบนั การศึกษา : ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนและการศึกษาตามอัธยาศยั
จงั หวดั ก�ำแพงเพชร
ทอ่ี ย่ ู : เลขที่ 2 หมู่ 3 บา้ นสามงา่ ม ต�ำบลวงั บวั
อ�ำเภอคลองขลุง จงั หวัดกำ� แพงเพชร
โทรศัพท์ : 08 1042 0783
ID Line : 0810420783
Facebook : หมอดิน ถวิล สวี ัง
เข้าร่วมโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปรื่อง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2557

ปัจจยั ความสำ� เรจ็ ในการประกอบอาชีพการเกษตรของ Smart Farmer ตน้ แบบ
การนำ� นวตั กรรมหรอื การประยกุ ตใ์ ชเ้ ทคโนโลยมี าใชใ้ นกระบวนการผลติ

■ การใช้จุลินทรีย์หน่อกล้วย ในการช่วยย่อยสลายตอซัง และฟางข้าว เพ่ิม
ความอดุ มสมบรู ณข์ องดนิ ลดการใชป้ ยุ๋ เคมี เปน็ ประโยชนใ์ นการปรบั ความเปน็ กรดดา่ งของดนิ
และดนิ มกี ารตอบสนองตอ่ ปุ๋ยเคมี ดินดีย่อมใช้ปยุ๋ น้อย
■ การใช้เครื่องดักแมลงศัตรูพืช โดยใช้วัสดุเหลือใช้ โดยตัดเป็นช่อง แล้วน�ำ
กากนำ้� ตาล ผสมน�ำ้ ใส่ก้นขวดดักแมลง โดยน�ำไปแขวนไว้เหนอื ตน้ ขา้ วเลก็ นอ้ ย เมื่อแมลงได้
กลิ่นหอมของกากน�้ำตาล แมลงจะเข้ามาบริเวณขวด และเมื่อเข้าไปกินน้�ำหวาน แมลงจะ
ติดความเหนียวของกากน้�ำตาล ช่วยดักแมลงผีเสื้อท่ีจะมาวางไข่ในแปลงนาข้าว ดักตัวแม่
ได้ 1 ตัว เท่ากับว่าสามารถลดการระบาดของของแมลงได้อีกเป็นร้อยๆ ตัว ท�ำให้ลดการ
ใช้สารเคมีก�ำจดั แมลง
■ การหว่านข้าวแห้ง ช่วยให้เกษตรกรสามารถท�ำนาและหว่านข้าวเสร็จ
ภายใน 3 ชว่ั โมง ดว้ ยเน้ือทก่ี วา่ 12 ไร่ ด้วยการไถเตรยี มดนิ ท่ยี ังแห้งพอหมาดๆ แลว้ หว่านข้าว
ตามทนั ที โดยไม่ต้องทำ� เทอื ก เหมือนการท�ำนาหว่านขา้ วหรือปักด�ำทว่ั ไป หลังจากหวา่ นเสร็จ
ก็สบู นำ�้ เข้านา 3 วัน ขา้ วจะงอก จึงสูบนำ�้ เพมิ่ ข้นึ ช่วยลดการเตรียมดนิ ทตี่ ้องท�ำหลายขน้ั ตอน
ทำ� ให้ลดตน้ ทุนการผลติ

174 กรมส่งเสรมิ การเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

■ การใช้เครอ่ื งฉดี สารชวี ภันฑ์ โยงสายป้องกันขา้ วทอ้ งแตก โดยจะฉีดพน่
ช่วงข้าวตั้งท้อง ซ่ึงปกติการลากสายฉีดพ่นจะลากสารผ่านต้นข้าว ท�ำให้เกี่ยวรวงข้าว
ช่วงขา้ วต้งั ทอ้ งทำ� ให้ขา้ วทอ้ งแตกได้
■ การฉีดพน่ ปยุ๋ เกลด็ 0-0-60 ฉดี พน่ ชว่ งข้าวโนม้ รวง ช่วยให้ข้าวออกเต็ม
ทง้ั รวงข้าว เปน็ การผสมผสานรว่ มกับเครื่องฉดี พ่น โยงสายป้องกนั ขา้ วทอ้ งแตก

การบริหารจดั การ

1) กระบวนการผลติ : มกี ารคดั เลอื กเมลด็ พนั ธ์ุ ทมี่ คี วามสมบรู ณก์ อ่ นหวา่ น
โดยการเอาเมลด็ ขา้ วลอยในนำ้� เกลอื กอ่ นปลกู มกี ารปลกู แบบขา้ วแหง้ ลดเวลาการทำ� นาลง
ช่วยให้การเตรียมดินใชเ้ วลาน้อยลง การรักษาระดบั น้�ำตั้งแต่ 2 วนั หลังปลูกใหใ้ ห้อยู่ในระดบั 5 เซนตเิ มตร เพ่ือป้องกันวชั พชื ข้ึน ลดที่อาศยั ของ
แมลงศัตรูพืช และแปลงนาสะอาด และมีการตรวจความอุดมสมบูรณ์ของต้นข้าว รวมถึงการใช้เคร่ืองฉีดสารชีวภัณฑ์แบบโยง ผสมผสาน
รว่ มกบั การฉดี พน่ ปยุ๋ K เพอ่ื ใหข้ า้ วเตม็ รวง
2) การจัดการผลผลิต : การจัดการการเก็บเก่ียวโดยตรวจแปลงให้ข้าวอยู่ในช่วงพลับพลึง ความชื้นสัมพัทธ์อยู่ระหว่าง 27-30
เปอรเ์ ซน็ ต์ เมอื่ เกบ็ เกย่ี วแลว้ นำ� ขา้ วไปตาก ลดความชน้ื และใสบ่ รรจถุ งุ ปยุ๋ ไวใ้ นทรี่ ม่ ยกพนื้ ปอ้ งกนั ความชน้ื จากพนื้ ดนิ บางสว่ นนำ� ขา้ วไปแปรรปู
เปน็ ขา้ วสารขาย อกี ส่วนหนึง่ นำ� ไปขายเป็นเมลด็ พนั ธุ์และไวท้ ำ� พนั ธต์ุ ่อไป
3) การจดั การดา้ นการตลาด : นำ� เสนอผลผลติ ทแ่ี ปรรปู ใหก้ บั รา้ นอาหารในชมุ ชน ผบู้ รโิ ภคในชมุ ชน รวมถงึ นำ� ผลติ ภณั ฑข์ า้ วสาร
ไปเสนอขายตามร้านค้าและขายทางส่ือออนไลน์ เชน่ Facebook line กลุ่มสมาชกิ ทีเ่ ปน็ เครือข่าย การมีพฒั นาบรรจุภัณฑใ์ นการบรรจขุ ้าวสาร
ใหด้ สู ะอาด ด้วยการใส่ถุงซบิ ชว่ ยลดปญั หาความชนื้ หลงั จากการเปดิ ถงุ ข้าวสารแลว้ และมขี นาดบรรจุ 2 ขนาด ใหล้ ูกค้าไดเ้ ลือกซือ้

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชีพและการเชือ่ มโยงเครอื ข่าย

ศึกษาความรู้จากหน่วยงานราชการ และจากการอบรมเพิ่มพูนความรู้ท่ีรัฐให้การสนับสนุน รวมถึงศึกษาหาความรู้จากอินเตอร์เน็ต
เช่น Youtube ศึกษาดงู านกับเครอื ข่ายเกษตรกรท่ีมีองคค์ วามร้ตู า่ งๆ เพอ่ื เติมเต็มหรือองคค์ วามรใู้ หม่ๆ ในการพัฒนาตนเอง

การขยายผลความส�ำเรจ็ ของตนเองไปสชู่ มุ ชน

การเป็นวิทยากรถา่ ยทอดความรู้ ให้กับเกษตรกรในดา้ นตา่ งๆ เช่น การท�ำน้�ำหมักชวี ภาพ ปุย๋ หมัก การตรวจวิเคราะห์ดิน การท�ำปุ๋ย
ส่ังตัด ซึ่งเกษตรกรที่มาร่วมเรียนรู้ จะรู้จักตนเองมากข้ึน รวมถึงท�ำให้เรามีเกียรติมากขึ้น ท่ีได้เป็นส่วนหน่ึงท่ีท�ำให้เขามีความรู้เพิ่มพูนขึ้น
เกษตรกรทส่ี นใจจะคอยสอบถามผ่าน Facebook หรือ Line
การท�ำแปลงสาธติ ของตนเองในด้านการทำ� นา ทำ� ให้เกษตรกรท่วั ไปเห็นวา่
เรามีการผลิตทดี่ ี ทำ� ใหเ้ กษตรกรท่ีอยูใ่ กล้เคียงสนใจ ในการผลติ ขา้ วใหม้ ีคุณภาพ

เจตนารมณ์ในการประกอบอาชพี การเกษตร

“ เคยไม่ประสบความส�ำเรจ็ เพราะขาดความรู้

ไมศ่ กึ ษาการท�ำก่อนการผลิต เลยอยากมีความรู้

”และไม่อยากใหค้ นอื่นเป็นเหมอื นกบั เรา

ท่ีทำ� ไมป่ ระสบความส�ำเร็จในช่วงแรก

■

Smart Farmer ตน้ แบบ 175 สสก.ท่ี 9

อนาคตภาคการเกษตรท่ียัง่ ยนื

Smart Farmer ตน้ แบบ

จงั หวัดเพชรบูรณ์

ดา้ นขา้ ว

ขอ้ มลู Smart Farmer ต้นแบบ

ชือ่ -นามสกุล : นายภานสุ ทิ ธ์ิ มั่นคง
วนั เดอื น ปเี กดิ : 20 มนี าคม 2516
SMART FARMER การศึกษา : มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย
สถาบนั การศกึ ษา : ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั
อำ� เภอสรรคบรุ ี จงั หวัดชัยนาท
ที่อยู ่ : เลขท่ี 209 หมู่ท่ี 3 ตำ� บลชอนไพร
อำ� เภอเมอื งเพชรบูรณ์ จงั หวัดเพชรบรู ณ์
โทรศัพท ์ : 08 6848 4861
ID Line : 0868484861
Facebook : ภาณุสทิ ธิ์ มั่นคง
เขา้ ร่วมโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปร่ือง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2558

ปัจจัยความส�ำเรจ็ ในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ

การน�ำนวัตกรรมหรอื การประยุกต์ใชเ้ ทคโนโลยีมาใชใ้ นกระบวนการผลิต

ศึกษาและน้อมน�ำแนวปฏิบัติตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวงรัชกาลที่ 9 มาปรับใช้
ในการประกอบอาชีพทำ� นา คือ ลดตน้ ทนุ การผลิต เพ่ิมคุณภาพผลผลติ และเพิ่มมลู คา่ ผลผลิต ปจั จบุ นั ทำ� นาอินทรีย์
เนอ่ื งจากมพี นื้ ทที่ ำ� นาอยนู่ อกเขตชลประทาน จงึ มวี ธิ กี ารทำ� นาหลายวธิ ี เชน่ วธิ หี วา่ นสำ� รวย , วธิ หี ยอดเมลด็ ขา้ วแหง้ ,
วิธหี ว่านนำ�้ ตม และวิธปี กั ดำ� เป็นต้น ดงั นัน้ วธิ กี ารท�ำนาจงึ มีการปรับเปลี่ยนไปตามสภาพของภูมิอากาศในแต่ละปี
เช่น ถ้าปีฝนแล้ง ฝนท้ิงช่วง หรือฝนไม่ตกตามฤดูกาล จะปลูกข้าวด้วยวิธี
หว่านส�ำรวย หรือหยอดเมล็ดข้าวแห้ง เพ่ือรอให้ฝนตกทับ แต่ถ้าเป็นปีที่
ฝนดีนำ้� ดี กป็ ลูกข้าวดว้ ยวิธหี ว่านน้ำ� ตม หรอื วธิ ปี ักด�ำ เป็นต้น
ปัจจุบันท�ำนาอินทรีย์ โดยวิธีลดต้นทุนการผลิต และเก็บผลผลิต
ข้าวอินทรีย์ไว้บริโภคในครัวเรือนตลอดท้ังปี และแปรรูปจ�ำหน่ายเป็น
ขา้ วอนิ ทรยี ์ ข้าวกลอ้ งอินทรีย์ จ�ำหนา่ ยให้ลูกคา้ กลุ่มท่รี กั สุขภาพ

การบริหารจัดการ

1) กระบวนการผลิต
■ การท�ำนาหลากหลายวิธี โดยการปรับเปลี่ยนไปตามสภาพ
ภูมอิ ากาศ
■ เกบ็ เมลด็ พันธ์ุไวใ้ ช้เอง

176 กรมสง่ เสรมิ การเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

■ ใช้เทคโนโลยีใหมๆ่ ในการผลติ
■ ใช้สารชวี ภณั ฑ์ ทดแทนการใช้สารเคมี
2) การจดั การผลผลติ
■ เมลด็ พันธเ์ุ ก็บไวใ้ ชเ้ อง ท่เี หลอื จ�ำหนา่ ย
■ ข้าวสารไวบ้ รโิ ภคในครัวเรอื น ท่เี หลอื จำ� หนา่ ย
3) การจัดการดา้ นการตลาด
■ เปา้ หมายลกู คา้ รกั สขุ ภาพ โดยผลติ และจำ� หนา่ ยเอง ขยายออก
สชู่ มุ ชน รา้ นขายของฝาก ซปุ เปอรม์ ารเ์ กต็ และออกบธู จำ� หนา่ ยตามงานตา่ งๆ

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชพี และการเชอ่ื มโยงเครอื ขา่ ย

■ เขา้ ร่วมเป็นคณะวจิ ยั แบบมีส่วนรว่ ม กบั มหาวิทยาลยั ราชภัฎ
เพชรบูรณ์
■ จดั ตง้ั ศนู ยเ์ รยี นรขู้ า้ วพื้นเมอื ง
■ จดั ตง้ั วิสาหกจิ ชุมชน
■ จัดต้งั ศูนยจ์ ัดการศตั รพู ืชชุมชน
■ จดั ตั้งธนาคารเชอ้ื ชีวภัณฑ์

การขยายผลความส�ำเร็จของตนเองไปสู่ชมุ ชน

ในปี พ.ศ.2556 มีเกษตรกรแปลงข้างเคียงและเกษตรกรทั่วไปที่
ทราบข่าว สนใจเข้ามาขอค�ำปรึกษา และได้รวมตัวกันเป็นกลุ่มผู้ผลิตข้าว
ปลอดภยั และไดร้ บั การจดทะเบยี นเปน็ วสิ าหกจิ ชมุ ชนผลติ ขา้ วปลอดสารพษิ
ตำ� บลชอนไพร เมอ่ื วนั ที่ 27 กรกฎาคม 2557 ปจั จบุ นั มสี มาชกิ 31 ราย พน้ื ทป่ี ลกู ขา้ ว 338 ไร่ เกดิ การเชอื่ มโยงเครอื ขา่ ย
กลุ่มผลิตข้าวปลอดภัยจังหวัดเพชรบูรณ์ และจัดต้ังศูนย์เรียนรู้ข้าวพื้นเมืองให้เป็นสถานที่เก็บรวบรวมสายพันธุ์ข้าว
พ้ืนเมืองของเพชรบูรณ์ ปัจจุบันพัฒนาต่อยอดข้าวอินทรีย์ ข้าวกล้องอินทรีย์ เพื่อเพ่ิมมูลค่าผลผลิต ได้เป็น
ผลติ ภณั ฑใ์ หม่ ดงั น้ี ชาขา้ วกลอ้ งงอกเพอื่ สขุ ภาพ ไอศกรมี ขา้ วกลอ้ งงอก ขา้ วหมากจากขา้ วพญาลมื แกงผสมขา้ วลมื ผวั

เจตนารมณ์ในการประกอบอาชพี การเกษตร

“ มีแนวคิดว่าอาชีพชาวนานอกจากจะมคี วามยากลำ� บากในการทำ� นาอยู่แลว้ ยังต้องเสย่ี ง

ทีจ่ ะไดร้ บั พิษภัยจากสารเคมอี ีก รวมถงึ คนทซี่ อ้ื ขา้ วกนิ ก็ต้องกินสารพิษเข้าไปโดยไม่รูต้ วั ผลก็คือ
ชาวนากป็ ่วยคนซื้อข้าวกินก็ป่วย จึงได้ท�ำนาแบบอนิ ทรีย์ ผลผลิต คอื ขา้ วอินทรีย์ ข้าวปลอดสารพิษ

ข้าวกลอ้ งอินทรีย์ ไว้บริโภคในครัวเรอื น และจ�ำหน่ายในกลมุ่ ลูกค้าทร่ี กั สุขภาพ

”■

Smart Farmer ต้นแบบ 177 สสก.ท่ี 9

อนาคตภาคการเกษตรทีย่ ่ังยนื

Smart Farmer ตน้ แบบ

จงั หวดั ตาก

ด้านไม้ผล

ข้อมูล Smart Farmer ตน้ แบบ

SMART FARMER ชือ่ -นามสกลุ : นายณรงศักด์ิ คงปาน
วัน เดอื น ปีเกดิ : 29 กนั ยายน 2514
การศกึ ษา : ปริญญาตรี
สถาบันการศกึ ษา : มหาวทิ ยาลยั เกษมบัณฑิต
ทอี่ ยู่ : เลขที่ 10/1 หมู่ 7 ต�ำบลวงั จันทร์
อ�ำเภอสามเงา จังหวัดตาก
โทรศัพท์ : 09 4898 7946
ID Line : 0948987946
Facebook : สวนณรงคศ์ ักด์ิ
เข้ารว่ มโครงการพัฒนาเกษตรกรปราดเปร่ือง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2558

ปจั จยั ความส�ำเร็จในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ
การนำ� นวตั กรรมหรอื การประยกุ ตใ์ ชเ้ ทคโนโลยมี าใชใ้ นกระบวนการผลติ

■ การวางระบบการปลูกมะละกอ โดยใช้ระยะห่างระหว่างต้น 3 เมตร และ
ระยะห่างระหว่างแถว 2.5 เมตร โดยปลูกแบบสลบั ฟนั ปลาทำ� ให้สามารถบรหิ ารจัดการระบบ
การผลติ การดแู ล การเกบ็ เกย่ี วผลผลติ ไดง้ า่ ยรวมถงึ การใชป้ ระโยชนจ์ ากพน้ื ทปี่ ลกู พชื ไดอ้ ยา่ ง
เหมาะสม ซ่งึ พื้นทที่ ไ่ี ด้ปลูกมะละกอมพี ้ืนทท่ี ั้งหมด 3 ไร่ จ�ำนวนต้นมะละกอประมาณ 600 ตน้
■ การวางระบบการให้น�้ำแบบสปริงเกลอร์ ท�ำให้ลดการส้ินเปลืองของน้�ำและ
ลดการใชแ้ รงงาน ทำ� ใหม้ ะละกอทปี่ ลกู ไดร้ บั นำ�้ อยา่ งเหมาะสม โดยการใหน้ ำ้� จะแบง่ ใหเ้ ปน็ แถว
เพือ่ ใหง้ ่ายต่อการจัดการ แรงดนั นำ้� มีความเหมาะสมในทุกแถว การให้น้�ำจะใชเ้ วลาประมาณ
2 ช่วั โมง ซง่ึ จะสามารถให้น้ำ� มะละกอได้ 200 ต้น ปริมาณน�้ำที่ต้นมะละกอจะไดร้ ับแตล่ ะตน้
ประมาณ 300 ลิตรต่อต้น นอกจากนี้ผลของการใหน้ ้ำ� ดว้ ยระบบน้ี คือ สามารถบริหารจัดการ
สวนโดยใช้แรงงานในครัวเรือน ลดการจ้างแรงงานจากภายนอกท�ำให้สามารถลดต้นทุนใน
ด้านการจา้ งแรงงาน ท�ำใหต้ ้นทุนการผลผลติ ลดลง
■ การลดการใช้สารเคมีในการป้องกันก�ำจัดศัตรูพืช โดยใช้สารชีวภัณฑ์ต่างๆ
เชน่ เชอื้ ราเมตตาไรเซยี ม เชอื้ ราบวิ เวอเรยี (ราขาว) และเชอื้ ราไตรโคเดอรม์ า (ราเขยี ว) ทไ่ี ดร้ บั
การสนับสนุนจากศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านการอารักขาพืชจังหวัดพิษณุโลก
และส�ำนักงานเกษตรจังหวัดตาก ซึ่งการน�ำไปท�ำให้ลดต้นทุนในการผลิต ลดการใช้สารเคมี
ทำ� ใหผ้ ลผลิตมคี วามปลอดภยั ไม่มสี ารเคมีตกคา้ ง สรา้ งความเช่อื มั่นใหก้ บั ผบู้ รโิ ภค

178 กรมส่งเสริมการเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

การบรหิ ารจดั การ

1) กระบวนการผลิต : การไม่ใช้สารเคมีในการดูแล
รักษา ทั้งทางดินและทางใบ การวางแผนและวางระบบการปลกู พืช
ทเี่ ป็นข้ันตอนและเป็นระเบยี บ
2) การจดั การผลผลติ :การเกบ็ ผลผลติ ทส่ี กุ 70–80%
แล้วน�ำมาใส่ตาข่ายกันกระแทกและบ่มแบบธรรมชาติ เพ่ือรสชาติ
ที่หวานและเน้อื สมั ผัสของมะละกอแบบธรรมชาติ
3) การจดั การดา้ นการตลาด : การจำ� หนา่ ยผลผลติ ดว้ ยตนเอง ไมผ่ า่ นพอ่ คา้ คนกลาง และกำ� หนดราคาในอตั ราทคี่ งทเ่ี ปน็ ทย่ี อมรบั
ทง้ั ผขู้ ายและผซู้ อื้ ไมป่ รบั ราคาขน้ึ ลงตามฤดกู าล รวมถงึ การสรา้ งแบรนดข์ องตนเองภายใตช้ อ่ื “สวนณรงศกั ด”์ิ ทำ� ใหเ้ ปน็ ทรี่ จู้ กั และเปน็ ทตี่ อ้ งการ
ของลกู คา้ นอกจากนยี้ งั มกี ารหาตลาดใหมๆ่ โดยเขา้ รว่ มกจิ กรรมตา่ งๆทห่ี นว่ ยงานภาครฐั ไดจ้ ดั ขนึ้ ซงึ่ เปน็ การเพมิ่ ชอ่ งทางการตลาดและเผยแพร่
องค์ความรู้ใหก้ บั ผ้ทู ี่สนใจการปลูกมะละกอแบบไม่ใช้สารเคมีอีกดว้ ย

การแสวงหาองคค์ วามรใู้ นการประกอบอาชพี และการเชอ่ื มโยงเครือข่าย

ใช้อินเตอร์เน็ตในการเข้าถึงองค์ความรู้ต่างๆ ท่ีเกี่ยวข้องกับการปลูกมะละกอและพืชอื่นๆ ที่ตนเองมีความสนใจ การเข้าร่วมอบรม
กับหน่วยงานต่างที่ได้จัดอบรมข้ึน เช่น กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงพาณิชย์ เป็นต้น
เพ่ือสร้างองคค์ วามรู้ เรยี นรู้ และนำ� กลับมาปรบั ใช้และพัฒนาใหเ้ หมาะสม
การเชื่อมโยงเครือข่าย โดยการเขา้ ร่วมเครอื ข่าย Smart Farmer และ Young Smart Farmer ระดบั จงั หวัด ท�ำให้สามารถเรียนรู้
รว่ มกนั หาแนวทางในการพัฒนารว่ มกัน และสร้างชอ่ งทางการตลาดเพิ่มในแต่ละระดบั

การขยายผลความส�ำเรจ็ ของตนเองไปส่ชู มุ ชน

ขยายผลความส�ำเร็จของตนเองด้วยวิธีการพูดคุย วิธีการเย่ียมชมและสาธิต
รวมถึงการชิมผลผลิต ให้กับผู้ท่ีสนใจ เพ่ือให้เข้าใจถึงวิธีการผลิต ต้ังแต่กระบวนการต้นน้�ำ
กลางน้�ำ และปลายน�้ำ ท�ำให้สามารถเผยแพร่องค์ความรู้ท่ีได้ทดลองท�ำจนประสบความส�ำเร็จโดยไม่ใช้สารเคมี ส่งผลให้ผู้ท่ีสนใจเข้ามาเรียนรู้
ร่วมกนั ทราบถึงกระบวนการพฒั นาคณุ ภาพของผลผลิตท่ีดีปลอดภัยตอ่ สขุ ภาพของผูผ้ ลิตและผบู้ ริโภค

เจตนารมณใ์ นการประกอบอาชพี การเกษตร

“ มีความตอ้ งการประกอบอาชีพอิสระ ท�ำการเกษตร

ด้วยความรคู้ วามเข้าใจพืชทีป่ ลกู ด้วยการแสวงหาความรู้
จากสอื่ ต่างๆ อยา่ งตอ่ เนื่อง และแลกเปลีย่ นเรียนรู้กบั
เกษตรกรคนอืน่ ๆ เพ่ือสร้างองคค์ วามร้ใู หมแ่ ละน�ำมาปรับใช้
กบั การท�ำการเกษตรของตนเอง นอกจากนี้ยังมีความตอ้ งการ
ทำ� การเกษตรดว้ ยการไม่ใช้สารเคมี เพือ่ เปน็ แบบอยา่ งท่ดี ีใหก้ บั

”เกษตรกรในพนื้ ทแี่ ละบุคคลที่สนใจต่อไป
■

Smart Farmer ตน้ แบบ 179 สสก.ท่ี 9

อนาคตภาคการเกษตรท่ยี ั่งยืน

Smart Farmer ตน้ แบบ

จังหวดั พจิ ิตร

ด้านไม้ผล

ข้อมลู Smart Farmer ตน้ แบบ

SMART FARMER ชือ่ -นามสกลุ : นายสายันต์ บญุ ยิ่ง
วัน เดือน ปเี กดิ : 20 กรกฎาคม 2507
การศกึ ษา : ประกาศนยี บัตรวิชาชพี ชั้นสงู
สถาบันการศกึ ษา : วิทยาลยั เกษตรกรรมพจิ ิตร
ท่ีอยู่ : เลขท่ี 77 หมู่ 1 ตำ� บลวังทบั ไทร
อำ� เภอสากเหลก็ จงั หวดั พจิ ิตร
โทรศัพท ์ : 08 1887 1964, 0 5660 6188
เขา้ รว่ มโครงการพฒั นาเกษตรกรปราดเปร่ือง (Smart Farmer) :  ปี พ.ศ. 2558

ปัจจยั ความส�ำเร็จในการประกอบอาชพี การเกษตรของ Smart Farmer ต้นแบบ
การนำ� นวัตกรรมหรอื การประยกุ ต์ใชเ้ ทคโนโลยีมาใชใ้ นกระบวนการผลติ

■ ใช้สารชีวภณั ฑ์และปุ๋ยอินทรียช์ วี ภาพ ในการผลิตมะมว่ งเพอ่ื การสง่ ออก
■ การเสียบกง่ิ พนั ธด์ุ ีในมะม่วงพันธุท์ รี่ าคาผลผลติ ต�ำ่ (เกษตรกรเรียกฝากทอ้ ง,อุม้ บญุ ) ทำ� ให้ได้มะมว่ งทม่ี ีคุณภาพโดยไมต่ ้องขยายพืน้ ทป่ี ลูกเพิ่ม
■ การป้องกันและกำ� จัดแมลงวันผลไม้โดยวิธผี สมผสาน ได้แก่ การใชเ้ หยอ่ื ล่อ การใชส้ มุนไพร และการใชแ้ มลงวันผลไมต้ วั ผู้ทเ่ี ปน็ หมนั โดย

การฉายรังสเี พ่ือปอ้ งกันและกำ� จัดแมลงวันผลไม้ในธรรมชาติ โดยรว่ มมือกับกรมส่งเสริมการเกษตรและทบวงการพลงั งานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA)

■ มีการเลยี้ งผงึ้ ในสวนไมผ้ ล เพื่อการอนุรกั ษแ์ มลงศตั รธู รรมชาติ ในการลดการใช้สารเคมี และส่งเสรมิ รายได้แก่เกษตรอีกทางหนง่ึ
■ เทคนิคการห่อผล การคดั เกรด วิทยาการหลังการเก็บเกีย่ วอยา่ งง่าย
■ ลดการใชส้ ารเคมโี ดยการนำ� ผลไมท้ รี่ ว่ งหลน่ เสยี หาย นำ� มาทำ� เปน็ ปยุ๋ นำ้� สกดั ชวี ภาพ เปน็ การตดั วงจรเพอื่ ลดจำ� นวนประชากรของแมลงวนั

ผลไม้ และลดต้นทนุ ด้านปุ๋ยเคมสี ง่ ผลตอ่ การลดต้นทนุ การผลิต จ�ำนวน 200-400 บาทตอ่ ไร่ และลดการทำ� ลายจากแมลงวันผลไมท้ ่ีทำ� ลายผลิตผลมะมว่ ง
อกี ทงั้ ได้รบั การรบั รองจากกรมวิชาการเกษตรในการผลิตไมผ้ ลท่ีดีและเหมาะสม (GAP)

การบรหิ ารจดั การ

1) กระบวนการผลติ
■ มีการปรับปรุงคุณภาพดินตามความเหมาะสมของพ้ืนท่ี โดยการใช้ปุ๋ยคอกและตัดหญ้าคลุมดินปล่อยให้ย่อยสลาย และรณรงค์ให้
เกษตรกรอ่นื ๆ ปฏบิ ตั ติ ามแบบอย่าง

■ สง่ เสรมิ และเปน็ แบบอยา่ งในการใชป้ ยุ๋ ชวี ภาพ เชน่ การใชฟ้ างขา้ ว ซง่ึ เปน็ วสั ดทุ มี่ ใี น

พนื้ ทโ่ี ดยแตเ่ ดมิ เกษตรกรมกั เผาฟางทงิ้ กอ่ เกดิ การเสยี สมดลุ ในธรรมชาติ เกดิ มลภาวะ บดบงั ทศั นวสิ ยั
จึงน�ำฟางข้าวมาเป็นวัสดุคลุมโคนต้นไม้ผลร่วมกับปุ๋ยคอก ช่วยเก็บความช้ืนและเป็นปุ๋ยหมักในที่สุด
ในส่วนผลไมท้ ร่ี ่วงหล่นเสยี หาย และเป็นแหล่งขยายพนั ธุ์ของแมลงวนั ผลไมไ้ ดน้ �ำมาทำ� เปน็ ปุ๋ยน้�ำสกดั
ชีวภาพ เป็นการตดั วงจรและลดจำ� นวนประชากรของแมลงวันผลไม้ อกี ทัง้ ลดตน้ ทุนด้านป๋ยุ เคมี

180 กรมสง่ เสรมิ การเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

■ การเพ่ิมผลผลิตมะม่วงโดยการเสียบกิ่งพันธุ์ดีในมะม่วงพันธุ์ท่ีราคาผลผลิตต�่ำ

(เกษตรกรเรียกฝากทอ้ ง,อ้มุ บุญ) ทำ� ใหไ้ ดม้ ะม่วงทีม่ คี ณุ ภาพโดยไม่ตอ้ งขยายพื้นทปี่ ลกู เพ่มิ

■ มีการปรับเปล่ียนสายพันธุ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด โดยวิธีการ

เปล่ยี นยอด ในปจั จบุ นั ผลผลิตมะมว่ งของตำ� บลวังทับไทร อำ� เภอสากเหล็ก จังหวดั พิจิตร เปน็ ต้องการ
และยอมรับของตลาดภายในประเทศ เชน่ ตลาดไท ตลาดส่มี ุมเมอื ง ตลาดจังหวัดเชยี งใหม่ ขอนแกน่
และตลาดต่างประเทศ เชน่ ตลาดมาเลเซีย ญี่ป่นุ โดยวัดจากปริมาณการสั่งซือ้ ท่ีเพิ่มข้ึนในแตล่ ะปี
2) การจัดการผลผลติ

■ การห่อผลทดลองกระดาษห่อผลชนิดต่างๆ ถุงหอ่ ชนิดพเิ ศษด้านในเปน็ สีดำ� ถงุ ด�ำ
■ การบรรจุหีบห่อ เชน่ จดั ท�ำกลอ่ ง จัดกระเช้าผลไม้จ�ำหนา่ ยของขวัญเพ่ือเพิ่มมลู คา่
■ เป็นผู้ริเริ่มการคัดเกรดผลผลิตมะม่วงเพ่ือการจ�ำหน่ายตลาดทั้งภายในและ

ต่างประเทศ โดยน�ำความรูต้ ลอดจนประสบการณ์ทีพ่ บถา่ ยทอดแก่สมาชิกกล่มุ ผ้ผู ลิตมะม่วง
3) การจัดการด้านการตลาด : มีการส�ำรวจตลาดและเก็บข้อมูลผลผลิต จุดรับซ้ือ
ในพ้ืนท่ีเพื่อวางแผนการผลิต และเชื่อมโยงการตลาดจนปัจจุบันจ�ำหน่ายท้ังภายในประเทศและต่าง
ประเทศ เชน่ ตลาดไท ตลาดสีม่ ุมเมือง ตลาดจงั หวัดเชียงใหม่ ขอนแก่น มาเลเซีย ญปี่ ุน่ และทำ� การ
ซอ้ื ขายล่วงหน้ามากข้ึน

การแสวงหาองค์ความรู้ในการประกอบอาชพี และการเช่ือมโยงเครือขา่ ย

■ ศกึ ษาเรยี นรูจ้ ากธรรมชาตขิ องพืน้ ทแี่ ละเลอื กพืชท่เี หมาะสมกับพ้ืนทม่ี าปลกู และขยายเปน็ อาชพี สร้างรายได้ให้กับชมุ ชน
■ เปน็ เกษตรกรต้นแบบศูนยเ์ รียนรกู้ ารเพม่ิ ประสิทธิภาพการผลิตสนิ คา้ เกษตร
■ เป็นผนู้ ำ� ความคิดพืชสวนอื่นๆมาปลกู ในพื้นที่ในลกั ษณะผสมผสาน พรอ้ มสาธติ ให้แก่ผทู้ ่สี นใจ

การขยายผลความส�ำเรจ็ ของตนเองไปสชู่ ุมชน

จากการศกึ ษาและเรยี นรู้ การอบรม ดงู าน แลกเปลยี่ นประสบการณจ์ ากเกษตรกรทวั่ ไปและประกอบอาชพี โดยการปฏบิ ตั จิ รงิ มาเปน็ ระยะเวลานาน
ท�ำให้เกิดประสบการณ์และองค์ความรู้ มีความช�ำนาญ และเข้าใจหลักการจัดการในกระบวนการผลิต การจัดการด้านการตลาดอย่างเหมาะสมกับพื้นท่ี
ของตวั เอง และถ่ายทอดสูช่ ุมชน เกษตรกรรายอ่นื และผ้ทู ่สี นใจ

■ พ้ืนท่ีสวนไม้ผลเป็นแหล่งศึกษาดูงานของเจ้าหน้าท่ีจากหน่วยงานต่างๆ เป็นแหล่งฝึกงานของนักศึกษาจากสถาบันการศึกษาต่างๆ

เปน็ แหลง่ เรียนร้ใู นการผลิตมะมว่ งและไมผ้ ลอื่นๆท่ใี หญข่ องจงั หวัดพจิ ติ รและของประเทศท่ีมคี ณุ ภาพและปลอดภัย

■ ใช้บรเิ วณพนื้ ท่บี ้านเป็นจุดรวบรวมผลผลติ มะม่วง เพอื่ การสง่ ออกของสมาชกิ กล่มุ ผ้ปู ลกู มะมว่ งของจงั หวัดพจิ ติ รและจังหวดั ใกลเ้ คยี ง
■ เป็นวทิ ยากรถา่ ยทอดความรแู้ ละเผยแพรก่ ารผลติ ไม้ผลคุณภาพดี แกเ่ กษตรกรในจังหวดั พิจติ ร และจังหวดั อืน่ ๆ และเปน็ ผู้น�ำเทคโนโลยี

ใหม่ๆ เชน่ การป้องกนั และก�ำจดั แมลงวนั ผลไม้โดยวธิ ีผสมผสาน เป็นต้น

“ ยึดหลกัเจตนารมณใ์ นการประกอบอาชพี การเกษตร
และเช่อื มั่นทว่ี า่ ความขยนั ย่อมน�ำพาให้ชวี ติ
ฟนั ฝ่าอุปสรรคทงั้ ปวง สนบั สนุนและสร้างจิตสำ� นกึ
ของคนในชุมชนให้รักอาชีพและรกั ทอ้ งถ่นิ ของตนเอง
”ม่งุ มั่นพัฒนาอาชีพการเกษตรให้เกดิ ความยงั่ ยนื
ท้ังแก่ตนเองและชมุ ชน
■

Smart Farmer ตน้ แบบ 181 สสก.ท่ี 9

อนาคตภาคการเกษตรทยี่ งั่ ยนื

Smart Farmer ต้นแบบ

อนาคตภาคการเกษตรท่ยี ่งั ยนื

คณะผจู้ ดั ทำ�

ทปี่ รกึ ษา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
รฐั มนตรชี ่วยวา่ การกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
พลเอก ฉัตรชัย สาริกัลยะ ผชู้ ว่ ยรัฐมนตรปี ระจำ� กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
นางสาวชุติมา บุณยประภัสสร เลขานุการรฐั มนตรวี า่ การกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
พลเอก ปฐมพงศ์ ประถมภฏั ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
พลเอก ประสาท สุขเกษตร รองปลดั กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
นายธีรภัทร ประยูรสิทธิ รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
นายน�ำชยั พรหมมชี ยั รองปลดั กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
นายเลิศวโิ รจน์ โกวฒั นะ รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
นายธนติ ย์ อเนกวทิ ย์ อธิบดีกรมสง่ เสรมิ การเกษตร
นายสรุ พงษ์ เจียสกุล รองอธิบดกี รมสง่ เสริมการเกษตร
นายสมชาย ชาญณรงคก์ ลุ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร
นายสงกรานต์ ภักดีคง ผอู้ ำ� นวยการกองพฒั นาเกษตรกร
นายรัตนะ สวามชี ัย ผู้อ�ำนวยการส�ำนักพัฒนาการถ่ายทอดเทคโนโลยี
นางสาวภาณี บุณยเก้ือกูล
นางอญั ชลี สุวจิตตานนท ์

เรียงเรียง
นายนรนิ ทร์ สมบูรณส์ าร ผู้อำ� นวยการกลุ่มพฒั นาเครอื ขา่ ยเกษตรกร
นางสุวิสาข์ คนเจน นกั วชิ าการส่งเสริมการเกษตรชำ� นาญการ
นางสาววลัยกร นครไธสง นกั วชิ าการสง่ เสริมการเกษตรปฏิบตั ิการ
นายณัฐกลุ บุญวงศ์ นักวชิ าการส่งเสรมิ การเกษตรปฏิบัตกิ าร
กลมุ่ พัฒนาเครือข่ายเกษตรกร กองพฒั นาเกษตรกร กรมส่งเสรมิ การเกษตร

เรื่อง-ภาพ

สำ� นกั งานสง่ เสรมิ และพฒั นาการเกษตรท่ี 1-9
สำ� นกั งานเกษตรจงั หวดั ทกุ จงั หวัด รวม 76 จังหวัด
ส�ำนกั งานเกษตรพ้นื ทีก่ รุงเทพมหานคร

จดั ทำ� ผู้อำ� นวยการกลุ่มพฒั นาสื่อส่งเสรมิ การเกษตร
นางอมรทิพย์ ภริ มยบ์ รู ณ์
นางสาวอ�ำไพพงษ์ เกาะเทียน นกั วิชาการเผยแพร่ช�ำนาญการ
กล่มุ พัฒนาสื่อสง่ เสรมิ การเกษตร ส�ำนักพัฒนาการถา่ ยทอดเทคโนโลยี กรมสง่ เสรมิ การเกษตร

182 กรมส่งเสริมการเกษตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์