‚√§À≈Õ¥‡≈◊Õ¥ ¡ÕßÕ¥ÿµ—π„π‡¥Á°·≈–«¬—√πÿà Stroke in Children and Adolescents 229
computed tomography (CT) brain ‡∫È◊Õßµâπ ‚æ√ßÀ≈Õ¥‡≈◊Õ¥¥”„π ¡ÕßÕ¥ÿµπ—
‡æÕË◊ ¥«Ÿ“à ¡¿’“«–‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°„π ¡ÕßÀ√Õ◊ ‰¡à ®–™«à ¬„π √–∫“¥«‘∑¬“
°“√«“ß·ºπ°“√√°—…“ «à π°“√ ßà µ√«®‡æÕË◊ À“§«“¡
º¥‘ª°µ¢‘ÕßÀ≈Õ¥‡≈Õ◊ ¥ ‡™πà magnetic resonance Õÿ∫—µ‘°“√≥å¢Õß‚æ√ßÀ≈Õ¥‡≈◊Õ¥¥”„π ¡Õß
angiography (MRA), CT angiography (CTA) Õÿ¥µ—π æ∫‰¥âπâÕ¬°«à“À≈Õ¥‡≈◊Õ¥·¥ß„π ¡ÕßÕÿ¥
‡æ◊ËÕÀ“ dissection, stenosis ·≈–≈Ë‘¡‡≈◊Õ¥Õÿ¥µ—π µπ— ®“°°“√»°÷…“‚¥¬ The Canadian Pediatric
¢ÕßÀ≈Õ¥‡≈Õ◊ ¥ „π°√≥∑’¡’˧’«“¡º¥‘ª°µ¢‘ÕßÀ≈Õ¥ Ischemic Stroke Registry æ∫ª√–¡“≥ 0.67
‡≈Õ◊ ¥¢π“¥‡≈°ÁÀ√Õ◊ ß ¬—arterial dissection µÕà ª√–™“°√ 100,000 √“¬µÕà ª8ï æ∫Õ∫ÿµ—°‘“√≥ å ߟ
¢÷Èπ„π‡¥Á°ºâŸ™“¬ µ”·Àπàß∑Ë’æ∫∫àÕ¬ §◊Õ superior
°“√µ√«®∑“ßÀÕâߪؑ∫—µ‘°“√ sagittal sinus (√âÕ¬≈– 55) lateral sinuse
·π«∑“ß„π°“√ ßà µ√«®∑“ßÀÕâ ߪÆ∫‘µ—°‘“√„π (√âÕ¬≈– 51) ·≈– straight sinus (√âÕ¬≈– 24)
ª√–¡“≥§√÷ËßÀπË÷ߢÕߺŸâªÉ«¬®–¡’√Õ¬‚√§¡“°°«à“
ªí®®ÿ∫—π¬—߉¡à¡’™—¥‡®π °“√´—°ª√–«—µ‘‡æË◊ÕÀ“ªí®®—¬ Àπß÷Ë·Àßà
‡ ’ˬß∑’Ë®”‡æ“–„πºŸâªÉ«¬·µà≈–∫ÿ§§≈®–¡’ à«π™à«¬„𠓇Àµÿ·≈–ªí®®—¬‡ Ë’¬ß
°“√‡≈◊Õ° àßµ√«®∑“ßÀâÕߪؑ∫—µ‘°“√ °“√ àßµ√«®
§«√§√Õ∫§≈ÿ¡ªí®®—¬‡ ’ˬß∑’Ëæ∫∫àÕ¬ ‡™àπ §«“¡º‘¥ ª®í ®¬—∑æË’∫∫Õà ¬ §Õ◊ ¿“«–∑¡Ë’°’“√·¢ßÁµ«—¢Õß
ª°µ¢‘ÕßÀ«—„® ·π–π”µ√«® echocardiography „π ‡≈Õ◊ ¥º¥‘ª°µ‘(prothrombotic disorder) πÕ°®“°
ºâŸªÉ«¬ AIS ∑ÿ°√“¬ √«¡∂÷ß àßµ√«® intravenous π’Ȭ—߇°‘¥‰¥â®“° ¿“«– Ÿ≠‡ ’¬πÈ” (dehydration)
saline injection ‡æÕË◊ ‡æ¡‘˂հ“ „π°“√«π‘®‘©¬—‚√§ °“√µ‘¥‡™◊ÈÕ∫√‘‡«≥ à«π»’√…–·≈–≈”§Õ √«¡∂÷ß
patent foramen ovale (PFO) ∑¡’Ë¢’𓥇≈°Á¥«â ¬ °“√‰¥â√—∫¬“∑Ë’‡ªìπ procoagulant drug ‡™àπ L-
πÕ°®“°π§’È«√µ√«®À“§«“¡º¥‘ª°µ¢‘Õß√–∫∫‡≈◊Õ¥ asparaginase À√Õ◊ ¬“§¡ÿ°”‡π¥‘ ‡ªπì µπâ
‚¥¬‡©æ“–¿“«–∑’Ë¡’·π«‚πâ¡„π°“√·¢Áßµ—«¢Õ߇≈◊Õ¥
ß“à ¬º¥‘ª°µ‘
√Ÿª∑Ë’15.2 T1-weighted MRI · ¥ß clot „π superior sagittal sinus ·≈– straight sinus ¢Õß
ºªŸâ «É ¬ cerebral venous thrombosis (≈°Ÿ»√™)’È(‰¥√â ∫—§«“¡‡ÕÕ◊ȇøÕóô √ªŸ®“° æ.≠.¿√‘¥’ «ÿ√√≥¿°—¥)’
230 ¿√‘¥’ ÿ«√√≥¿°—¥’
Õ“°“√·≈–Õ“°“√· ¥ß ª®í ®¬—ÕπË◊ Ê ∑®’Ë–∑”„À‚â √§·¬≈à ß ‡™πà °“√µ¥‘‡™Õ◊È ™°—
‡π◊ËÕß®“°‚æ√ßÀ≈Õ¥‡≈◊Õ¥¥”„π ¡ÕßÕÿ¥µ—π §«“¡¥π—‚≈Àµ‘µË” ‡ªπì µπâ «à π„π‚√§ CSVT ππ—È
®– àߺ≈√∫°«πµàÕ venous drainage ∑”„À⇰‘¥ ®”‡ªπì ∑µ’ËÕâ ß„À â “√πÈ”∑‡’Ëæ¬’ßæÕ‡æÕ◊˪ÕÑ ß°π—‰¡„à À‡â °¥‘
¿“«–§«“¡¥π—„π ¡Õß ßŸ ¡Õß∫«¡ ®π∂ß÷¡‡’≈Õ◊ ¥ ≈¡Ë‘‡≈Õ◊ ¥Õ¥ÿµπ— ¢πÈ÷Õ°’
ÕÕ°„π ¡ÕßÀ√◊Õ ¡Õߢ“¥‡≈◊Õ¥‰¥â ¥—ßπ—Èπ Õ“°“√ ¢. °“√√°—…“¥«â¬¬“ ª√–°Õ∫¥«â ¬
·≈–Õ“°“√· ¥ß¢ÕߺªŸâ «É ¬ «à π„À≠®à –¡“¥«â ¬Õ“°“√ 1. °≈¡ÿà‚æ√ßÀ≈Õ¥‡≈Õ◊¥¥”„π ¡ÕßÕ¥ÿµπ—
ª«¥»’√…–√ÿπ·√ß °“√≈¥≈ߢÕß√–¥—∫§«“¡√Ÿâ ÷°µ—« „πªí®®ÿ∫—π°“√√—°…“ CSVT „π‡¥Á°π‘¬¡
™°— ·≈–Õ¡—惰…¢å Õß·¢π¢“ ‡ªπì µπâ ‡√¡Ë‘°“√√°—…“¥«â ¬ unfractionated heparin (UFH)
À√Õ◊ low molecular weight heparin (LMWH)
°“√ àßµ√«®∑“ßÀÕâߪØ∫‘—µ‘°“√ „π°√≥’ºâŸªÉ«¬∑’ˉ¡à¡’‡≈◊Õ¥ÕÕ°„π ¡Õß‚¥¬°“√√—°…“
°“√µ√«®¿“æ∂“à ¬√ß— ∑’ ’Ë”§≠— §Õ◊ °“√µ√«® ª√–¡“≥ 3 ‡¥Õ◊ π9 À≈ß—®“°ππ—Ȫ√–‡¡π‘¥«â ¬ CTV
§≈◊Ëπ·¡à‡À≈Á°‰øøÑ“ (MRI brain) (√Ÿª∑Ë’15.2) À√◊Õ MRV ∂â“æ∫«à“‰¡à¡’≈‘Ë¡‡≈◊Õ¥Õÿ¥µ—πÀ≈߇À≈◊Õ
·≈– magnetic resonance venography (MRV) „Àâæ‘®“√≥“À¬ÿ¥¬“ ·µà∂⓬—ß¡’≈‘Ë¡‡≈◊Õ¥À≈߇À≈◊Õ
∂Õ◊ ‡ªπì gold standard ·µÀà “°‰¡ à “¡“√∂µ√«®‰¥â Õ¬àŸ®÷ßæ‘®“√≥“„ÀâµàÕ‡π◊ËÕ߉ªÕ’° 3 ‡¥◊Õπ ®÷ß∑”°“√
°“√µ√«®‡Õ°Á´‡√¬§å Õ¡æ«‘‡µÕ√ å ¡Õß (CT brain) ª√–‡¡π‘´È”Õ°’§√ß—ÈÀπßË÷ ”À√∫—„π°√≥∑’¡Ë’‡’≈Õ◊ ¥ÕÕ°„π
·≈– CT venography (CTV) ° Á“¡“√∂„À¢â Õâ ¡≈Ÿ ¡Õßæ®‘“√≥“‰¡‡à √¡Ë‘¬“ anticoagulant ·µæà ®‘“√≥“
‡æ¬’ßæÕ„π°“√«π‘®‘©¬— ∑ßÈ—π°È’“√µ√«®æ∫ sinoveous µ¥‘µ“¡º≈¢Õß°Õâ π‡≈Õ◊ ¥„π√–¬–‡«≈“ª√–¡“≥ 7-10
thrombosis ππÈ— ¢π÷ÈÕ¬°àŸ∫—≈°—…≥–¢Õߪ√–™“°√·≈– «π— ∂“â æ∫«“à ‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°„π ¡Õß≈¥≈ß√«à ¡°∫—°“√¡≈’¡Ë‘
«‘∏’°“√µ√«®∑“ßÀâÕߪؑ∫—µ‘°“√„π·µà≈–‚√ßæ¬“∫“≈ ‡≈Õ◊ ¥Õ¥ÿµπ—‡æ¡Ë‘¢πÈ÷Õ“®®–殑“√≥“„Àâ anticoagulant
¥â«¬ ¡’°“√»÷°…“®“°ª√–‡∑»‡¬Õ√¡—πæ∫«à“ºâŸªÉ«¬∑’Ë ‰¥â ∑ßÈ—πµÈ’Õâ ßæ®‘“√≥“‡ªπì √“¬Ê ‰ª µ“¡„π√“¬≈–‡Õ¬’¥
¡’§«“¡º‘¥ª°µ‘¢Õß thrombophilia ¡“°°«à“ „π·ºπ¿¡Ÿ∑‘Ë’15.2
À√◊Õ‡∑à“°—∫ 2 ™π‘¥ ®–¡’‚Õ°“ ‡°‘¥≈‘Ë¡‡≈◊Õ¥Õ¥ÿµπ— °√≥’ºŸâªÉ«¬∑Ë’¡’‚√§ª√–®”µ—«‡™àπ nephrotic
‡√«Á¢π÷ÈÀ√Õ◊ ¡‚’Õ°“ ∑√’ËÕ¬‚√§®–°≈∫—¡“‡ªπì „À¡‰à ¥âÕ’° syndrome, SLE ´ßË÷‚√§¬ß—‰¡ à ß∫ (active) Õ¬ÀŸà √Õ◊
”À√—∫°“√µ√«®§—¥°√Õß thrombophilia ∑’Ë¡≈’¡‘Ë ‰¥√â ∫—¬“ L-asparaginase „πºªâŸ«É ¬¡–‡√ßÁ‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥
‡≈Õ◊ ¥Õ¥ÿµπ—„π ¡Õß„π‡¥°Áπ¬‘¡®–µ√«®À≈ß—®“°‡°‘¥ ¢“« Õ“®®–æ‘®“√≥“„À⬓ prophylactic antico-
≈¡‘ˇ≈Õ◊ ¥Õ¥ÿµπ—Õ¬“à ßπÕâ ¬À≈ß—®“°‡√¡Ë‘°“√√°—…“ 3-6 agulant ‡™àπ LMWH «—π≈–§√—Èß ”À√—∫°“√
‡¥Õ◊ π À√Õ◊ À≈ß—À¬¥ÿ oral anticoagulant ·≈«â 殑“√≥“∑”°“√º“à µ¥— (surgical decompression)10
À√◊Õ„À⬓„π°≈ÿà¡ thrombolytic agent ®–
·π«∑“ß°“√√—°…“·≈–ªÕÑß°π—‚√§ æ‘®“√≥“„π°√≥’∑Ë’‰¡àµÕ∫ πÕßµàÕ°“√√—°…“¥â«¬
‡πÕË◊ ß®“°°“√√°—…“‚√§À≈Õ¥‡≈Õ◊ ¥·¥ß„π ¡Õß UFH À√Õ◊ LMWH ‡∑“à ππÈ—
Õÿ¥µπ— ·≈–‚æ√ßÀ≈Õ¥‡≈Õ◊ ¥¥”„π ¡ÕßÕ¥ÿµπ—¡·’π« 2. °≈¡ÿà≈¡‘ˇ≈Õ◊¥Õ¥ÿµπ—„πÀ≈Õ¥‡≈Õ◊¥·¥ß
∑“ß°“√√°—…“„°≈‡â §¬’ß°π— º‡Ÿâ ¢¬’π®ß÷¢Õ°≈“à «√«¡‰«â ”À√—∫°“√√—°…“ AIS ·π–π”„Àâ‡√Ë‘¡√—°…“
¥«â ¬°π— ¥ß—πÈ’ ¥â«¬ UFH À√◊Õ LMWH ‡ªìπ‡«≈“ 7 «—π ·≈â«
°. °“√√°—…“ª√–§∫—ª√–§Õß ‚¥¬°“√√°—…“ µ“¡¥â«¬ aspirin (1-5 ¡°./°°./«—π) À√◊Õ
‚√§À≈Õ¥‡≈◊Õ¥ ¡ÕßÕÿ¥µπ—„π‡¥°Á·≈–«—¬√ÿàπ Stroke in Children and Adolescents 231
·ºπ¿¡Ÿ∑‘’Ë15.2 ·π«∑“ß°“√√°—…“ CSVT „π‡¥°Á
CSVT = cerebral sinovenous thrombosis, UFH = unfractionated heparin,
LMWH = low molecular weight heparin, CT = computed tomography,
MRI = magnetic resonance imaging, MRV = magnetic resonance venography
232 ¿‘√¥’ ÿ«√√≥¿°—¥’
LMWH11 ¢πÈ÷Õ¬°Ÿà ∫— ¿“«–¢ÕߺªŸâ «É ¬¥ß—µÕà ‰ªπ’È °“√欓°√≥å‚√§
2.1 °≈¡ÿà∑æ’Ë®‘“√≥“„Àâaspirin °“√欓°√≥‚å √§¢ÕߺªŸâ «É ¬ AIS ·≈– CSVT
2.1.1 °≈¡ÿà idiopathic (‰¡∑à √“∫ “‡Àµ)ÿ πÈ—π ¢È÷π°—∫ “‡Àµÿ«‘∏’°“√√—°…“ ·≈–√–¬–‡«≈“„π
2.1.2 °≈àÿ¡ cerebral arteriopathy ‡™àπ °“√µ¥‘µ“¡ æ∫«“à ºªâŸ«É ¬ AIS √Õâ ¬≈– 35 ®–À“¬
post-varicella, Moyamoya, vasculitis ‡ªπì µπâ ‡ªìπª°µ‘‚¥¬∑Ë’√âÕ¬≈– 55 ®–¡’ªí≠À“°“√‡√’¬π√Ÿâ
2.1.3 °≈¡àÿ congenital heart disease ‡™πà ·≈–°“√‡§≈Ë◊Õπ‰À« ·≈–¡’ºâŸªÉ«¬√âÕ¬≈– 10 ∑’ˇ ’¬
PFO ™’«‘µ13 ªí®®—¬∑’Ë∫Õ°°“√欓°√≥å‚√§∑’ˉ¡à¥’‰¥â·°à
2.1.4 °≈¡ÿà sickle cell disease Õ“°“√‚§¡“à ™°— À√Õ◊ ¡‚’√§ÕπË◊ √«à ¡‡™πà Moyamoya,
2.1.5 °≈¡àÿ∑¡Ë’’complete occlusion ¢Õß arterial dissection ‡ªπì µπâ ‚¥¬æ∫«“à ºªâŸ«É ¬ AIS ¡’
cerebral artery ‚Õ°“ ‡°‘¥´”ȉ¥â√âÕ¬≈– 6-30 À“°¡’À≈“¬ªí®®—¬
2.2 °≈¡àÿ∑æË’®‘“√≥“„ÀâLMWH/coumadin ‡ ¬’Ëß®–¬ßË‘¡‚’Õ°“ ‡°¥‘´È”¡“°¢πÈ÷14
2.2.1 °≈¡ÿà ºªŸâ «É ¬∑¡’˧’«“¡º¥‘ª°µ¢‘Õß√–∫∫ «à πºªâŸ«É ¬ CSVT æ∫«“à √Õâ ¬≈– 51 ®–À“¬
anticoagulant system ‡™πà protein C, protein S ‡ªπì ª°µ‘‚¥¬√Õâ ¬≈– 39 ®–¡ª’≠í À“∑“ß√–∫∫ª√– “∑
‡ªπì µπâ ·≈–ºŸâªÉ«¬ª√–¡“≥√âÕ¬≈– 10 ®–‡ ’¬™’«‘µ ºŸâªÉ«¬
2.2.2 °≈¡ÿà ºªâŸ«É ¬∑¡Ë’§’«“¡º¥‘ª°µ¢‘Õßarte- CSVT ¡‚’Õ°“ ‡°¥‘´È”‰¥ªâ √–¡“≥√Õâ ¬≈– 1713 ·≈–
rial dissection À“°¡’Õ“°“√™—°®–‡ªìπªí®®—¬∑’Ë∫Õ°∂÷ß°“√欓°√≥å
2.2.3 °≈¡àÿºªŸâ «É ¬∑‰Ë’¥¬â “ aspirin °Õà πÀπ“â πÈ’ ‚√§∑‰Ë’¡¥à ’
2.2.4 °≈àÿ¡ congenital heart disease ∑’Ë
‡ÀÁπ≈‘Ë¡‡≈◊Õ¥™—¥‡®π „πÀâÕßÀ—«„® (intracardiac ∫∑ √ÿª
thrombus) ‚√§À≈Õ¥‡≈◊Õ¥ ¡ÕßÕÿ¥µ—π„π‡¥Á°‡ªìπ‚√§∑’Ë
2.2.5 °≈¡ÿà ∑¡Ë’’non-occlusion ¢Õß cere- æ∫‰¥‰â ¡∫à Õà ¬ ·µ‡à ªπì “‡Àµ∑ÿ Ë’”§≠—¢Õß°“√‡ ¬’™«’µ‘
bral artery ‚¥¬æ®‘“√≥“®“° angiogram ·≈–∑æÿæ≈¿“æ °“√„À°â “√«π‘®‘©¬—∑·’Ë¡πà ¬”·≈–√«¥‡√«Á
‚¥¬„π°≈¡àÿ∑Ë’2.2 ®–殑“√≥“„Àâ LMWH À√Õ◊ ®–™à«¬‡À≈◊ÕºŸâªÉ«¬‰¥â °“√»÷°…“‡æË‘¡‡µ‘¡‡°Ë’¬«°—∫
coumadin Õ¬à“ßπâÕ¬ 3-6 ‡¥◊Õπ ·≈⫇ª≈Ë’¬π‡ªìπ ª®í ®¬—‡ ¬’Ëß ·π«∑“ß°“√µ√«®∑“ßÀÕâ ߪØ∫‘µ—°‘“√ «∏‘’
aspirin ”À√∫—„π°≈¡ÿà ∑Ë’2.1 ®–殑“√≥“„Àâ aspirin °“√√—°…“ µ≈Õ¥®π°“√µ‘¥µ“¡ºâŸªÉ«¬∑Ë’‡ªìπ√–∫∫
(1-5 ¡°./°°./«—π) ‡ªìπ√–¬–‡«≈“ 2 ªï ‚¥¬ ·≈–¡’ª√– ‘∑∏‘¿“æ ¬—߇ªìπ Ë‘ß∑’Ë®”‡ªìπµâÕßµ‘¥µ“¡
√–À«à“ß∑Ë’ºâŸªÉ«¬‰¥â√—∫ aspirin ‡ªìπ‡«≈“ 2 ªï ·≈– µÕà ‰ª„πÕπ“§µ
æ∫«“à ¡Õ’“°“√¢Õß‚√§°≈∫—¡“‡ªπì „À¡à (recurrence)
g®–reæl®‘1“2√≥À“√„Õ◊ Àæ¬â ®‘““µ√“â≥𓇰„À≈â¥ÁL‡≈MÕ◊ ¥W™Hπ¥‘ÀÕπ√◊ËÕ◊ ‡™πàcoculompaiddoin-
‚¥¬æ‘®“√≥“‡ªìπ√“¬Ê ‰ª µ“¡„π√“¬≈–‡Õ’¬¥„π
·ºπ¿¡Ÿ∑‘’Ë15.3
‚√§À≈Õ¥‡≈Õ◊¥ ¡ÕßÕÿ¥µ—π„π‡¥°Á·≈–«—¬√àÿπ Stroke in Children and Adolescents 233
·ºπ¿¡Ÿ∑‘Ë’15.3 ·π«∑“ß°“√√°—…“ AIS „π‡¥°Á
AIS = arterial ischemic stroke, UFH = unfractionated heparin, LMWH = low molecular weight
heparin, CT = computed tomography, MRI = magnetic resonance imaging, MRA = magnetic
resonance arteriography
‡Õ° “√Õ“âßÕß‘ Chest guidelines. Lancet Neurol. 2005;4(7):432-6.
1. Lynch JK, Hirtz DG, DeVeber G, Nelson KB. 3. Visudhiphan P, Chiemchanya S, Wattanasirichaigoon
Report of the National Institute of Neurological D. Strokes in Thai children: etiology and
Disorders and Stroke workshop on perinatal and outcome. Southeast Asian J Trop Med Public
childhood stroke. Pediatrics. 2002;109(1):116-23. Health. 1996;27(4):801-5.
2. DeVeber G. In pursuit of evidence-based 4. Auvichayapat N, Tassniyom S, Hantragool S,
treatments for paediatric stroke: the UK and
234 ¿‘√¥’ «ÿ√√≥¿°—¥’
Auvichayapat P. The etiology and outcome of venous thrombosis: a multicentre cohort study.
cerebrovascular diseases in Northeastern Thai Lancet Neurol. 2007;6(7):595-603.
children. J Med Assoc Thai. 2007;90(10):2058-62. 10. Keller E, Pangalu A, Fandino J, Könü D,
5. DeVeber G. Risk factors for childhood stroke: Yonekawa Y. Decompressive craniectomy in
little folks have different strokes! Ann Neuro. severe cerebral venous and dural sinus
2003;53(2):149-50. thrombosis. Acta Neurochir Suppl. 2005;94
6. Wu LA, Malouf JF, Dearani JA, Hagler DJ, (Suppl.):177-183.
Reeder GS, Petty GW, et al. Patent foramen 11. Sträter R, Kurnik K, Heller C, Schobess R, Luigs
ovale in cryptogenic stroke: current understanding P, Nowak-Göttl U. Aspirin versus low-dose
and management options. Arch Intern Med. low-molecular-weight heparin: antithrombotic
2004;164(9):950-6. therapy in pediatric ischemic stroke patients; a
7. Wu LA, Malouf JF, Dearani JA, Hagler DJ, prospective follow-up study. Stroke. 2001(1);
Reeder GS, Petty GW, et al. Cerebrovascular 32:2554-8.
disease and varicella in children. Brain Dev. 12. Soman T, Rafay MF, Hune S, Allen A,
2006;28(6):366-70 MacGregor D, deVeber G. The risks and safety
8. DeVeber G, Andrew M, Adams C, Bjornson B, of clopidogrel in pediatric arterial ischemic
Booth F, Buckley DJ, et al. Cerebral sinovenous stroke. Stroke. 2006;37(4):1120-2.
thrombosis in children. N Engl J Med. 2001; 13. Lynch JK. Cerebrovascular disorders in
345(6):417-23. children. Curr Neurol Neurosci Rep. 2004;4(2):
9. Kenet G, Kirkham F, Niederstadt T, Heinecke 129-38.
A, Saunders D, Stoll M, et al.; European Throm- 14. Lanthier S, Carmant L, David M, Larbrisseau
boses Study Group. Risk factors for recurrent A, de Veber G. Stroke in children: the coexistence
venous thromboembolism in the European of multiple risk factors predicts poor outcome.
collaborative paediatric database on cerebral Neurology. 2000, 54(2):371-378.
∫∑∑’Ë
°“√„À‡â≈◊Õ¥·≈–¿“«–·∑√°´âÕπ
Blood Transfusion and Its
16 Complications
Õ¿‘™“µ‘‚æ∏‘Õ–
°“√„Àâ‡≈◊Õ¥·≈– à«πª√–°Õ∫¢Õ߇≈◊Õ¥π—∫ ‡≈Õ◊ ¥∑¡’˧’«“¡‡¢“â°π—‰¥¡â “°∑ ’Ë¥ÿ ¥ß—ππÈ—®ß÷®–µÕâß¡’
‰¥â«à“‡ªìπ°“√√—°…“«‘∏’ÀπË÷ß ´÷Ëß¡’§«“¡ ”§—≠·≈– àß °“√µ√«®§«“¡‡¢“â°π—‰¥â(compatibility testing)
º≈°√–∑∫‚¥¬µ√ßµàÕÕ—µ√“°“√√Õ¥™’«‘µ¢Õߺ⟪ɫ¬ °Õàπ°“√„À‡â≈Õ◊ ¥ ‡æÕ◊˪ÕÑß°π—‰¡„àÀ‡â¡¥Á‡≈Õ◊ ¥·¥ß¢Õß
„π°“√µ—¥ ‘π„®„Àâ‡≈◊Õ¥∑ÿ°§√È—ß ·æ∑¬å®–µâÕß ºâŸ∫√‘®“§∑Ë’¡’À¡àŸ‡≈◊Õ¥µ√ß°—π°—∫·Õπµ‘∫Õ¥’(anti-
æ‘®“√≥“Õ¬à“ß√Õ∫§Õ∫·≈–æ÷ß√–≈÷°‡ ¡Õ«à“ºâŸªÉ«¬¡’ body) „πæ≈“ ¡“¢ÕߺŸâªÉ«¬ ‚¥¬°“√µ√«®§«“¡
§«“¡‡ Ë’¬ß∑’Ë®–‡°‘¥¿“«–·∑√°´âÕπ®“°°“√µ‘¥‡™◊ÈÕ ‡¢“â°π—‰¥â´ß÷Ë®–ª√–°Õ∫‰ª¥«â¬ 4 ¢πÈ—µÕπ ¥ß—µÕà‰ªπ’È
‚√§µ“àßÊ ®“°°“√√∫—‡≈Õ◊ ¥ √«¡∂ß÷Õ“®‡°¥‘ªØ°‘√‘¬‘“ 1. °“√µ√«®À¡‡àŸ≈Õ◊¥ ABO (ABO group-
‰¡æà ß÷ª√– ß§´å ßË÷Õ“®√πÿ·√ß∂ß÷·°™à«’µ‘‰¥âµÕâß§”πß÷ ing)
∂÷ߪ√–‚¬™πå∑Ë’‰¥â®“°°“√„Àâ‡≈◊Õ¥ ´÷Ëß®–µâÕß„Àⵓ¡ °“√µ√«®À¡àŸ‡≈◊Õ¥ ABO ´Ë÷ß∂Ⓣ¡à‡¢â“°—π
§«“¡‡À¡“– ¡ ∂Ÿ°µâÕß ¥—ßπÈ—π·æ∑¬åºâŸ Ë—ß°“√„Àâ Õ“®‡°¥‘ªØ°‘√‘¬‘“∑√’Ëπÿ·√߉¥â‡πÕ◊Ëß®“° anti-A ·≈–
‡≈Õ◊ ¥·≈– «àπª√–°Õ∫¢Õ߇≈Õ◊ ¥®–µÕâß¡§’«“¡‡¢“â„® anti-B ‡ªπì antibody ™π¥‘ IgM ´ßË÷∑”ªØ°‘√‘¬‘“
∂÷ßÀ≈—°°“√·≈–°“√¥Ÿ·≈√—°…“À“°‡°‘¥º≈¢â“߇§’¬ß ‰¥â¥’∑Ë’Õÿ≥À¿Ÿ¡‘37 Õß»“‡´≈‡´’¬ ‚¥¬°“√°√–µÿâπ
®÷ßµâÕߪ√–‡¡‘πÕ“°“√∑“ß§≈‘π‘°‡ªìπ ”§—≠ ‰¡à„™à º“àπ°√–∫«π°“√ complement ∑”„À‡â°¥‘°“√·µ°
µ—¥ ‘π®“°º≈°“√µ√«®∑“ßÀâÕߪؑ∫—µ‘°“√‡æ’¬ß ¢Õ߇¡Á¥‡≈◊Õ¥·¥ß„πÀ≈Õ¥‡≈◊Õ¥ (intravascular
Õ¬“à߇¥¬’« hemolysis) ∑”„À⇰‘¥ acute hemolytic trans-
fusion reaction ∑√Ë’πÿ·√ß·≈–∂ß÷·°™à«’µ‘‰¥â
°“√µ√«®∑“ßÀâÕߪؑ∫—µ‘°“√‡æ◊ËÕ‡µ√’¬¡„Àâ ‚¥¬°“√µ√«®ππ—È ®–¡°’“√µ√«®À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ ABO
‡≈◊Õ¥1-4 ∑ßÈ— antigen ∫πº«‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥·¥ß ·≈– antibody „π
‡¡◊ËÕ·æ∑¬åºâŸ∑”°“√√—°…“‰¥âµ—¥ ‘π„®„Àâ‡≈◊Õ¥ æ≈“ ¡“
·≈– à«πª√–°Õ∫¢Õ߇≈◊Õ¥°—∫ºŸâªÉ«¬ °àÕπ°“√„Àâ 2. °“√µ√«®À¡‡àŸ≈Õ◊¥ Rh (Rh D typing)
‡≈◊Õ¥∑ÿ°§√—Èß®–µâÕß¡’°“√µ√«®‡æË◊ÕÀ≈’°‡≈’ˬ߰“√ ‡ªπì°“√µ√«®À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ Rh ‚¥¬‡ππâ D antigen
‡°¥‘ªØ°‘√‘¬‘“∑√Ë’πÿ·√ßÀ≈ß—°“√„À‡â≈Õ◊ ¥ ‚¥¬®–µÕâß„Àâ ∫πº«‘¢Õ߇¡¥Á‡≈Õ◊ ¥·¥ß ´ß÷ˇªπì antibody ™π¥‘ IgG
236 Õ¿‘™“µ‘‚æ∏‘Õ–
∂Ⓣ¡à‡¢â“°—π “¡“√∂°√–µâÿπ„À⇰‘¥°“√·µ°¢Õ߇¡Á¥ æ≈“ ¡“
‡≈Õ◊ ¥·¥ßπÕ°À≈Õ¥‡≈Õ◊ ¥ (extravascular hemoly- “¡“√∂µ√«® ABO grouping °Á‡æ’¬ßæÕ
sis) ‚¥¬®–¡°’“√∑”≈“¬‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥·¥ßº“àπ°√–∫«π°“√ ‡πÕ◊Ëß®“° „πæ≈“ ¡“¢Õߺ∫Ÿâ √®‘“§®–¡’antibody Õ¬àŸ
opsonization ·µà‰¡à¡’Rh antigen ´÷Ëß®–Õ¬Ÿà∫πº‘«‡¡Á¥‡≈◊Õ¥·¥ß
°“√µ√«®®–‡πâπµ√«®‡©æ“– Rh D ∫πº‘« ‡∑“àππÈ— ®ß÷‰¡®à”‡ªπì µÕâßµ√«® Rh D typing ·≈–
¢Õ߇¡¥Á‡≈Õ◊ ¥·¥ß crossmatching
3. °“√µ√«®‡æÕË◊§¥—°√ÕßÀ“ antibody
‡ªπì °“√µ√«®‡æÕË◊ §¥—°√ÕßÀ“ antibody µÕà ‡°≈¥Á‡≈Õ◊¥
À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ÕπË◊ Ê πÕ°®“° ABO „πæ≈“ ¡“¢Õߺ√âŸ∫— ·π–π”„Àµâ√«® ∑ß—ÈABO grouping ·≈– Rh
‡≈Õ◊ ¥ ‰¥·â°°à“√µ√«®À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ Rh (C, c, D, E, e), typing ‡πË◊Õß®“°„πº≈‘µ¿—≥±å‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥ ®–¡’‡¡Á¥
Kidd (Jka, Jkb), Duffy (Fya, Fyb), MNS (M, ‡≈◊Õ¥·¥ßªπ‡ªôóÕπ¡“ ·¡â‡æ’¬ßª√‘¡“≥‡≈Á°πâÕ¬°Á
N·≈,–SD, ise,goM(iaD)i,a,LDewibi)s (Lea, Leb), P (P1PK) Õ“®°√–µÿâπ„ÀâºâŸªÉ«¬ √â“ß antibody ¢÷Èπ¡“‰¥â„π
‚¥¬„™°â“√∑¥ Õ∫ direct º≈µ‘¿≥— ±‡å°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥™π¥‘‡°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥‡¢¡â¢πâ (platelet
antiglobulin test (DAT) ·≈– indirect anti- concentrate) ´ßË÷æ∫«“à¡°’“√ªπ‡ªÕóôπ‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥·¥ß
globulin test (IAT) ´÷Ëß∂⓵√«®æ∫ antibody 0.5 ¡≈.µÕà∂ßÿ ·µ„àπ°“√√∫—∫√®‘“§‚¥¬«∏‘’apheresis
„πæ≈“ ¡“¢ÕߺŸâªÉ«¬°Á®–µâÕßµ√«® antibody ®–‰¥âº≈‘µ¿—≥±å‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥™π‘¥ single donor
identification test ‡æÕË◊ √–∫∂ÿß÷ antibody ∑®’Ë”‡æ“– platelet ´Ë÷ß®–¡’ª√‘¡“≥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥·¥ßªπ‡ªóôÕπ
‡æË◊Õπ”¡“„™âcrossmatching °—∫‡≈◊Õ¥ºŸâ∫√‘®“§„π πÕ⬡“°
¢π—ȵÕπµÕà‰ª
4. Crossmatching °“√„™‡â≈Õ◊ ¥·≈– à«πª√–°Õ∫¢Õ߇≈Õ◊ ¥
‡ªπì °“√µ√«®À“ antibody „π plasma ¢Õß Packed red cell (PRC)2, 5
ºŸâ√—∫µàÕ antigen ∫πº‘«¢Õ߇¡Á¥‡≈◊Õ¥·¥ß¢Õߺ⟄Àâ ”À√∫— PRC ‡µ√¬’¡®“°°“√·¬°‡Õ“æ≈“ ¡“
‚¥¬„™â°“√∑¥ Õ∫ DAT ·≈– IAT ‚¥¬®–µâÕß ®”π«π 200-250 ¡≈. ÕÕ°®“° whole blood ‚¥¬
‡≈Õ◊ °‡≈Õ◊ ¥∑¡’Ë’ABO ·≈– Rh µ√ß°∫—æ≈“ ¡“¢Õß °“√ªπíò·¬°‡≈Õ◊ ¥∑‰’Ë¥√â∫—∫√®‘“§¡“„À¡¥à«â¬ refriger-
ºªâŸ«É¬¡“∑”°“√∑¥ Õ∫ ated centrifuge ∑ÕË’≥ÿ À¿¡Ÿ‘4 Õß»“‡´≈‡´¬’ ∑ß—ÈπÈ’
PRC∑„Ë’™§â«√®–¡§’“à§«“¡‡¢¡â¢πâ‡≈Õ◊ ¥(hematocrit)
°“√µ√«®§«“¡‡¢“â°π—‰¥„âπ‡≈Õ◊ ¥·≈– «àπª√–°Õ∫ ª√–¡“≥√âÕ¬≈– 70-80 µ“¡¡“µ√∞“π¢Õß ¡“§¡
¢Õ߇≈Õ◊ ¥ c∏iπa“ti§o“n√‡≈oÕ◊ f¥B·ÀloßàoÕd‡¡B√°‘a“nkÀ√(Õ◊ AAABmBer)i1c,a6n Asso-
‡¡¥Á‡≈Õ◊¥·¥ß °”Àπ¥
‡ªìπ°“√µ√«®§«“¡‡¢â“°—π‰¥â‚¥¬°“√µ√«® «à“ PRC ∑Ë’‰¥â¡“µ√∞“π®–µâÕß¡’ª√‘¡“≥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥
∑—Èß ABO grouping, Rh D typing, antibody ¢“«πÕ⬰«“à 1.0 x 1011 ‡´≈≈/å∂ßÿ ”À√∫—°“√„Àâ
screening, crossmatching PRC §«√„Àâ∑’Ë¡’À¡àŸ‡≈◊Õ¥ ABO ·≈– Rh ∑’˵√ß
°—π ·µà„π°√≥’∑’ˉ¡à¡’À¡Ÿà∑Ë’‡¢â“°—π‰¥âÕ“® “¡“√∂„Àâ
À¡Ÿà‡≈◊Õ¥Õ◊Ëπ‰¥â ¥—ß· ¥ß„πµ“√“ß∑Ë’16.1 ¬°‡«âπ
°“√„À‡â≈◊Õ¥·≈–¿“«–·∑√°´Õâπ Blood Transfusion and Its Complications 237
ºŸâªÉ«¬À¡Ÿà‡≈◊Õ¥ O ®”‡ªìπµâÕ߉¥â√—∫‡≈◊Õ¥®“°ºâŸ ¡“µ√∞“π¥â«¬Õÿ≥À¿Ÿ¡‘37 Õß»“‡´≈‡´’¬ ‡æ◊ËÕ
∫√‘®“§À¡àŸ‡≈◊Õ¥ O ‡∑à“πÈ—π ·≈–‡¡Ë◊Õ‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥µà“ß ªÑÕß°—π‡¡Á¥‡≈◊Õ¥·¥ß·µ° ‡æ√“–‡≈◊Õ¥∑’ËÕàÿπ·≈â«·µà
À¡àŸ·≈â« °àÕπ®–¡’°“√„Àâ‡≈◊Õ¥§√—Èß∂—¥‰ª®–µâÕß¡’ ‰¡à‰¥â„À⺟âªÉ«¬ ®–µâÕß∑‘È߇≈◊Õ¥∂ÿßπ—Èπ ·≈–Àâ“¡§◊π
°“√µ√«®«“à¬ß—µ√«® æ∫ anti-A ·≈–/À√Õ◊ anti- ∏π“§“√‡≈◊Õ¥‚¥¬‰¡à·®âß«à“ºà“π°“√Õÿàπ·≈â« ‡æ√“–
B Õ¬ÀŸà √Õ◊ ‰¡àÀ“°‰¡æà ∫®ß÷®– “¡“√∂°≈∫—‰ª„ÀÀâ ¡Ÿà Õ“®‡æË‘¡§«“¡‡ Ë’¬ßµàÕ°“√µ‘¥‡™◊ÈÕ∑Ë’Õ“®ªπ‡ªóôÕπ„π
‡≈Õ◊ ¥‡¥¡‘∑º’Ë≈ crossmatching ‡¢“â°π—‰¥â ∂ßÿ‡≈Õ◊ ¥ππ—ȉ¥â
à«πºŸâªÉ«¬À¡àŸ‡≈◊Õ¥ Rh negative ®–µâÕß
‰¥√â∫—‡≈Õ◊ ¥®“°º∫Ÿâ√®‘“§À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ Rh negative ‡ ¡Õ Leukocyte-depleted packed red cell
¬°‡«âπ„π°√≥’‡√àߥà«π∑Ë’Õ—πµ√“¬∂÷ß™’«‘µ ·≈–ºâŸªÉ«¬ (LDPRC)2
®–µÕâ߬ߗ‰¡¡à°’“√ √“âß anti-D ®ß÷®– “¡“√∂„À‡â≈Õ◊ ¥ ”À√∫— LDPRC “¡“√∂‡µ√¬’¡®“°°“√≈¥
À¡Ÿà‡≈◊Õ¥ Rh positive ‰¥âπÕ°®“°π—Èπ‡≈◊Õ¥∑ÿ° ª√¡‘“≥‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢“«ÕÕ°‰ª¥«â¬«∏‘°’“√°√Õß (leuko-
∂ÿß®–µâÕߺà“π°“√∑” antibody screening ·≈– cyte filtration) µ“¡¡“µ√∞“π¢Õß ¡“§¡∏π“§“√
crossmatching ®π§√∫∑ÿ°§√—Èß πÕ°‡ ’¬®“°¡’ ‡≈◊Õ¥·ÀàßÕ‡¡√‘°“1 °”Àπ¥„Àâ¡’ª√‘¡“≥¢Õ߇¡Á¥
§«“¡®”‡ªìπ∑Ë’µâÕ߉¥â√—∫‡≈◊Õ¥Õ¬à“߇√àߥà«πÀ√◊Õ ‡≈Õ◊ ¥¢“«πÕ⬰«“à 5.0 x 106 ‡´≈≈/å∂ßÿ À√Õ◊ πÕâ¬
©°ÿ‡©π‘ “¡“√∂¢Õ‡≈Õ◊ ¥¡“„À°âÕàπµ“¡§«“¡‡√ß५àπ °«“à 1.0 x 106 ‡´≈≈/å∂ßÿ µ“¡¡“µ√∞“π¢Õ߬‚ÿ√ª2
¥ß—· ¥ß„πµ“√“ß∑’Ë16.2 ·µÕଓà߉√°µÁ“¡ ∏π“§“√ ∑ßÈ—π®È’– “¡“√∂≈¥°“√‡°¥‘ febrile non-hemolytic
‡≈Õ◊ ¥®–¥”‡ππ‘°“√µ√«® antibody screening ·≈– transfusion reaction (FNHTR) „πºŸâªÉ«¬∑’ˇ§¬
crossmatching ®π®∫°√–∫«π°“√∑°ÿ§√ßÈ— „π°√≥’ ¡Õ’“°“√Àπ“« π—Ë®“°°“√√∫—‡≈Õ◊ ¥‰¥â√«¡∂ß÷≈¥§«“¡
∑’Ëæ∫§«“¡º‘¥ª°µ‘∏π“§“√‡≈◊Õ¥®–·®âß·æ∑¬åºŸâ∑” ‡ ¬Ë’ßµÕà°“√µ¥‘‡™ÕÈ◊ cytomegalovirus (CMV) ‰¥â
°“√√°—…“∑π—∑’ ¥«â¬7 ·µÕଓà߉√°µÁ“¡ °“√∑” leukocyte filtra-
∑ß—Èπ’ȰÕàππ”‡≈Õ◊ ¥‰ª„Àºâ ªŸâ «É¬À“â¡∑”°“√Õπÿà tion ‰¡™à«à¬ªÕÑß°π—¿“«– transfusion-associated
‡≈Õ◊ ¥‡æÕ◊Ë„Àæâ √Õâ¡„™‚⥬‰¡®à”‡ªπì ¬°‡«πâ „π°√≥„’Àâ graft-versus-host disease (TA-GvHD) ´÷Ëß
‡≈Õ◊ ¥ª√¡‘“≥¡“° (massive transfusion) §Õ◊ °“√ °“√®–ªÑÕß°—π°“√‡°‘¥π—Èπ®–µâÕß∑”°“√¬—∫¬È—ß°“√
„À‡â≈Õ◊ ¥¡“°°«“à 50 ¡≈./π“∑’„πº„âŸÀ≠àÀ√Õ◊ ¡“° ·∫àßµ—«¢Õ߇¡Á¥‡≈◊Õ¥¢“«™π‘¥ lymphocyte ¥â«¬
°«“à 15 ¡≈./°°./™¡. „π‡¥°Á ®ß÷®– “¡“√∂殑“√≥“ °“√©“¬√ß— ·’°¡¡“∑’Ë25-30 ‡°√¬å(Gy)8
Õÿàπ‡≈◊Õ¥„Àâæ√âÕ¡„™â¥â«¬ blood warmer ∑Ë’‰¥â
µ“√“ß∑Ë’16.1 °“√‡≈Õ◊ °„™ºâ ≈µ‘¿≥— ±®å“°‡≈Õ◊ ¥·¥ß„πºªâŸ«É¬À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥µ“àßÊ
§«√‡≈Õ◊ °„™∑â ¡Ë’’ABO ·≈– Rh µ√ß°∫—º√âŸ∫—‡ªπì Õπ—¥∫—·√° ‚¥¬¡‡’°≥±æå ®‘“√≥“¥ß—πÈ’
º√Ÿâ∫—À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ O “¡“√∂√∫—‡≈Õ◊ ¥®“°º∫âŸ√®‘“§À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ O ‡∑“àππÈ—
º√Ÿâ∫—À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ A “¡“√∂√∫—‡≈Õ◊ ¥®“°º∫âŸ√®‘“§À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ A ·≈– O µ“¡≈”¥∫—
º√âŸ∫—À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ B “¡“√∂√∫—‡≈Õ◊ ¥®“°º∫Ÿâ √®‘“§À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ B ·≈– O µ“¡≈”¥∫—
º√âŸ∫—À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ AB “¡“√∂√∫—‡≈Õ◊ ¥®“°º∫Ÿâ √®‘“§À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ AB, A, B ·≈– O
238 Õ¿™‘“µ‘‚æ∏Õ‘–
µ“√“ß∑’Ë16.2 °“√¢Õ„™‚â≈Àµ‘„π§«“¡‡√ß५àπµ“àßÊ
°√≥©’°ÿ‡©‘π (emergency)
¢Õâ∫ßà™:’ȵÕâß°“√„™‡â≈Õ◊ ¥∑π—∑’
√–¬–‡«≈“„π°“√√ÕâߢÕ: ¡‡’≈Õ◊ ¥ standby Õ¬∑àŸÀË’Õâß©°ÿ‡©π‘
§” ßË—¢Õ: uncrossmatched, group O packed red cell without antibody screening
º≈µ‘¿≥— ±‡å≈Õ◊ ¥∑·’Ëπ–π”„À„â™:â packed red cell group O, Rh negative (Õ“®„™âRh positive „π°√≥’
∑‰Ë’¡¡à ‡’≈Õ◊ ¥ Rh negative „πª√–™“°√‰∑¬)
°√≥’¥à«π¡“° (urgency)
¢Õâ∫ßà™:’ȵÕâß°“√„™‡â≈Õ◊ ¥·µ‰à¡ à“¡“√∂√Õº≈ antibody screening ·≈– crossmatching ‰¥â
√–¬–‡«≈“„π°“√√ÕâߢÕ: 5-10 π“∑’
§” ßË—¢Õ: uncrossmatched, group specific packed red cell without antibody screening
º≈µ‘¿≥— ±‡å≈Õ◊ ¥∑·Ë’π–π”„À„â™:â packed red cell ∑¡Ë’À’¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ ABO, Rh µ√ß°∫—ºªŸâ «É¬
°√≥¥’«àπ (immediate)
¢Õâ∫ßà™:È’µÕâß°“√„™‡â≈Õ◊ ¥ ·µ‰à¡ à“¡“√∂√Õº≈ antibody screening ‰¥â
√–¬–‡«≈“„π°“√√ÕâߢÕ: 15-30 π“∑’
§” ßË—¢Õ: crossmatched, group specific packed red cell without antibody screening
º≈µ‘¿≥— ±‡å≈Õ◊ ¥∑·Ë’π–π”„À„â™:â packed red cell ∑¡Ë’À’¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ ABO, Rh µ√ß°∫—ºªâŸ«É¬·≈–‡¢“â°π—‰¥â
°√≥’ª°µ‘(routine)
¢Õâ∫ßà™:È’µÕâß°“√„™‡â≈Õ◊ ¥µ“¡·ºπ°“√√°—…“
√–¬–‡«≈“„π°“√√ÕâߢÕ: 60 π“∑’
§” ß—Ë¢Õ: crossmatched, group specific packed red cell with antibody screening
º≈µ‘¿≥— ±‡å≈Õ◊ ¥∑·’Ëπ–π”„À„â™:â packed red cell ∑¡’ËÀ’¡‡àŸ≈Õ◊ ¥µ√ß°∫—ºªâŸ«É¬·≈–‡¢“â°π—‰¥âµ“¡∑√Ë’ÕâߢÕ
°√≥‡’µ√¬’¡‡≈Õ◊ ¥‰«â(type and screen)
¢Õâ∫ßà™:È’«“ß·ºπ„™‡â≈Õ◊ ¥„πÕπ“§µ ‡™πà °“√‡µ√¬’¡°Õàπ°“√º“൥—
√–¬–‡«≈“„π°“√√Õâß¢Õ : 60 π“∑’
§” ßË—¢Õ: µ√«® antibody screening „π‡≈Õ◊ ¥ºªâŸ«É¬
º≈µ‘¿≥— ±‡å≈Õ◊ ¥∑·’Ëπ–π”„À„â™:â∏π“§“√‡≈Õ◊ ¥‡µ√¬’¡æ√Õâ¡ „π°√≥∑’µ’ËÕâß°“√„™‡â≈Õ◊ ¥√–À«“àߺ“൥—„À∑â ” ABO
grouping, Rh typing ·≈– crossmatching µÕà
À¡“¬‡Àµÿ:„π∑°ÿ°√≥’∏π“§“√‡≈Õ◊ ¥®–∑” complete compatibility testing µÕà®π®∫ „π°√≥∑’æ’Ë∫§«“¡‡¢“â
°π—‰¡‰à¥âÀ√Õ◊ æ∫§«“¡º¥‘ª°µ‘®–√∫’·®ßâ·æ∑¬ºå √⟰—…“∑√“∫∑π—∑’
À¡“¬‡Àµÿ: ºªâŸ«É¬∑ÀË’¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ Rh negative §«√‰¥√â∫—‡≈Õ◊ ¥ Rh negative ‡∑“àππÈ— ·µ„àπ°√≥©’°ÿ‡©π‘∂“â®–„À‡â≈Õ◊ ¥
Rh positive ®–µÕâßµ√«®‰¡æà ∫ anti-D „πµ«—Õ¬“à߇≈Õ◊ ¥¢ÕߺªŸâ «É¬
°“√„À‡â≈◊Õ¥·≈–¿“«–·∑√°´Õâπ Blood Transfusion and Its Complications 239
Leukocyte-poor packed red cell (LPRC)2 ‡°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥ Rh positive ®–µÕâß„ÀâRhIG ·°ºà ªâŸ«É¬
”À√—∫ LPRC “¡“√∂‡µ√’¬¡®“°°“√¢®—¥ ¿“¬„π‡«≈“ 72 ™«Ë—‚¡ß‡æÕË◊ ªÕÑß°π—°“√ √“âß anti D
‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢“«ÕÕ°‰ª¥«â¬«∏‘°’“√ªπòí ·¬° (leukocyte ‚¥¬„À„âπ¢π“¥ 300 ¡§°. ´ßË÷‡æ¬’ßæÕ ”À√∫—°“√„Àâ
removed by centrifugation) ‚¥¬®–‡À≈◊Õ random platelet (Rh positive) ®”π«π 30 ∂ßÿ
ª√¡‘“≥¢Õ߇¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢“«πÕ⬰«“à 1.2 x 109 ‡´≈≈/å À√Õ◊ SDP (Rh positive) 3 ∂ßÿ ‚¥¬Õµ—√“¢Õß°“√
∂ÿß µ“¡¡“µ√∞“π¢Õß ¡“§¡∏π“§“√‡≈◊Õ¥·Ààß „Àªâ √–¡“≥ 4-10 ¡≈./π“∑’À√Õ◊ „À‡â√«Á‡∑“à∑ºË’ªâŸ«É¬
Õ‡¡√‘°“1 ´Ë÷ß “¡“√∂≈¥°“√‡°‘¥ febrile non- ®–√—∫‰¥â‚¥¬®–„™â‡«≈“ª√–¡“≥ 30-60 π“∑’·µà
hemolytic transfusion reaction (FNHTR) „π ∫“ß°√≥Õ’“®„À™â“â°«“àπÈ’ª√–¡“≥ 2 ¡≈./π“∑’„π
ºŸâªÉ«¬∑Ë’‡§¬¡’Õ“°“√Àπ“« —Ëπ®“°°“√√—∫‡≈◊Õ¥·≈– °√≥¡’ª’≠í À“ volume overload
à«πª√–°Õ∫¢Õ߇≈◊Õ¥‰¥â ·µà‰¡à™à«¬≈¥§«“¡‡ ’ˬß
°“√µ¥‘‡™Õ◊È CMV ·≈–‰¡™à«à¬≈¥ TA-GvHD ¢Õâ∫ßà™¢’ÈÕß°“√„À‡â°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥9 ª√–°Õ∫¥«â¬
1. ¡¿’“«–‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°‡πÕË◊ ß®“°¡‡’°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥µ”Ë
Platelet concentrate (PC)9, 10 §«√殑“√≥“„Àºâ ªŸâ «É¬∑¡’˪’√¡‘“≥‡°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥¡“°°«“à
„πªí®®ÿ∫—π PC ¡’À≈“¬™π‘¥‰¥â·°àrandom 50,000 ‡´≈≈å/≈∫.¡¡. À√◊Õ¡’‡≈◊Õ¥ÕÕ°„π√–∫∫
platelet, pool random platelet, single donor ª√– “∑ à«π°≈“ß ·≈–À“°µâÕß∑”À—µ∂°“√∑“ß
platelet (SDP) ‚¥¬∑Ë’1 ∂ÿߢÕß single donor ®—°…ÿ°√√¡ µâÕß„À⺟âªÉ«¬¡’‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥ 100,000
platelet ‡∑“à°∫— 6-8 ∂ßÿ¢Õß random platelet ·≈– ‡´≈≈/å≈∫.¡¡.
1 ∂ßÿ¢Õß pool random platelet ‡∑“à°∫— 4 ∂ßÿ¢Õß 2. ¡’¿“«–‡≈◊Õ¥ÕÕ°‡πË◊Õß®“°¡’ªí≠À“°“√
random platelet ®”π«π‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥∑’Ë„À⺟âªÉ«¬ ∑”ß“π¢Õ߇°≈Á¥‡≈◊Õ¥ ‰¡à«à“®–¡’®”π«π‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥
”À√∫—„πºªŸâ«É¬∑“√°·√°‡°¥‘·≈–ºªâŸ«É¬‡¥°Á·π–π”„Àâ ‡∑à“„¥ ‚¥¬‡©æ“–Õ¬à“߬‘ËßÀ≈—ß„™â‡§√Ë◊Õß cardio-
random platelet 10 ¡≈./°°. à«π„πºâŸ„À≠à pulmonary bypass (CPB) À√◊Õ‡§√◊ËÕß extra-
·π–π”„Àârandom platelet 1 ∂ßÿ µÕàπ”ÈÀπ°—ºªŸâ «É¬ corporeal membrane oxygenation (ECMO)
10 °°. À√Õ◊ „ÀâSDP §√ß—È≈– 1 ∂ßÿ 3. °Õàπ∑”°“√º“൥—ºªŸâ«É¬§«√®–µÕâß¡ª’√¡‘“≥
°“√„À‡â°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥·°ºàªŸâ«É¬ §«√„Àµâ“¡À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ ‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥¡“°°«à“ 50,000 ‡´≈≈å/≈∫.¡¡. ·≈–
ABO ·≈– Rh D ¢Õߺ⟪ɫ¬‚¥¬‡©æ“–Õ¬à“߬‘Ëß ¡“°°«à“ 100,000 ‡´≈≈å/≈∫.¡¡. ”À√—∫°“√
∂ⓇªìπºŸâªÉ«¬‡¥Á° °√≥’‰¡à¡’‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥µ√ß°—∫À¡àŸ º“൥—∑“ß√–∫∫ª√– “∑
‡≈Õ◊ ¥ ABO ¢ÕߺªŸâ «É¬ ∂“â®”‡ªπì °ÕÁ“®„À‡â°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥ 4. °“√„À⇰≈Á¥‡≈◊Õ¥„πºâŸªÉ«¬∑’Ë¡’ª√‘¡“≥
À¡àŸÕË◊π·°àºâŸªÉ«¬‰¥â11 ·µàÕ“®¡’º≈µàÕ°“√‡æË‘¡¢÷Èπ ‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥µ”Ë¡“° ®π¡’§«“¡‡ Ë’¬ßµàÕ°“√‡°‘¥¿“«–
¢Õ߇°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥ ‡™πà „ÀâPC À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ AB (compat- ‡≈◊Õ¥ÕÕ°‰¥â‡Õß ‡™àπ „πºŸâªÉ«¬∑’Ë¡’√–¥—∫‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥
ible plasma) À√◊ÕÀ¡àŸ‡≈◊Õ¥ O (incompatible πÕ⬰«“à 5,000-10,000 ‡´≈≈/å≈∫.¡¡.
plasma)12 ·°ºà ªŸâ «É¬À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ A À√Õ◊ B, „Àâ PC
À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ A À√Õ◊ B ·°ºà ªâŸ«É¬ À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ AB √«¡ Fresh frozen plasma (FFP)4
∑ß—È„ÀâPC À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ÕπË◊ ·°ºà ªŸâ «É¬À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ O ‚¥¬ª°µ‘®–„Àâ‡æË◊Õ∑¥·∑πªí®®—¬°“√·¢Áßµ—«
”À√—∫°√≥’ºâŸªÉ«¬ Rh negative ·µà‰¥â√—∫ ¢Õ߇≈◊Õ¥ ‚¥¬‡©æ“–‡¡Ë◊Õ¡’°“√≈¥≈ߢÕßªí®®—¬°“√
240 Õ¿‘™“µ‘‚æ∏‘Õ–
·¢Áßµ—«¢Õ߇≈◊Õ¥À≈“¬µ—«À√◊Õ‡¡Ë◊Õ¡’¿“«–‡≈◊Õ¥ÕÕ° Cryoprecipitate4
·≈–‰¥â√—∫°“√„Àâ‡≈◊Õ¥·∫∫ massive transfusion „π cryoprecipitate ¡’ à«πª√–°Õ∫¢Õß
¿“«– disseminated intravascular coagulation ·ø§‡µÕ√åVIII, von Willebrand factor (vWF)
(DIC) ·≈–‚√§µ∫—‡√Õ◊È√ß— ´ßË÷∑”„Àºâ ªŸâ «É¬‰¡ à“¡“√∂ ·ø§‡µÕ√åXIII ·≈– fibrinogen ¥—ßπ—Èπ®÷ß¡—°π”
√“âߪ®í®¬—°“√·¢ßÁµ«—¢Õ߇≈Õ◊ ¥‰¥â¿“«–¢“¥«µ‘“¡π‘ ¡“„™â‡æË◊Õ∑¥·∑π·ø§‡µÕ√å VIII „πºŸâªÉ«¬‚√§
‡§ ·≈–°“√‰¥√â∫—¬“ warfarin ¡“°‡°π‘¢π“¥ ‡ªπìµπâ Œ‚’¡ø‡ï≈¬’ ‡Õ ·≈–„À‡âæÕË◊ ∑¥·∑π vWF „πºªŸâ«É¬ von
‚¥¬·π–π”„Àâ„π¢π“¥ 10-15 ¡≈./°°. ´÷Ëß®– Willebrand disease ·≈–ºŸâªÉ«¬∑Ë’¡’¿“«–‡≈◊Õ¥
“¡“√∂‡æË‘¡ªí®®—¬°“√·¢Áßµ—«¢Õ߇≈◊Õ¥‰¥âª√–¡“≥ ÕÕ°‡πÕ◊Ëß®“°°“√∑”ß“π¢Õ߇°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥º¥‘ª°µ‘‡™πà
√Õâ¬≈– 10-20 ∑ß—Èπ¢’Èπ÷ÈÕ¬°Ÿà∫—™π¥‘¢Õߪ®í®¬—°“√·¢ßÁ ºâŸªÉ«¬‚√§‰µ∑’Ë¡’¿“«– uremia πÕ°®“°πÈ—π¬—ß„Àâ
µ«—¢Õ߇≈Õ◊ ¥‚¥¬·π–π”„ÀÀâ ¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥µ√ßµ“¡À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ ‡æË◊Õ∑¥·∑π fibrinogen „πºŸâªÉ«¬∑’Ë¡’¿“«–
ABO ¢ÕߺŸâªÉ«¬‚¥¬‰¡àµâÕß„Àⵓ¡À¡àŸ‡≈◊Õ¥ Rh ‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°‡æ√“–¡’fibrinogen µ”˰«“à 100 ¡°./¥≈.
„π°√≥’‰¡à¡’FFP µ√ßÀ¡àŸ‡≈◊Õ¥ ABO ¢Õߺ⟪ɫ¬ ‚¥¬‡©æ“–Õ¬à“߬ˑ߄πºâŸªÉ«¬∑“ß»—≈¬°√√¡∑Ë’¡’¿“«–
“¡“√∂„ÀâÀ¡Ÿà‡≈◊Õ¥ AB ·°àºŸâªÉ«¬∑ÿ°À¡Ÿà‡≈◊Õ¥‰¥â ‡≈◊Õ¥ÕÕ°®“° “‡Àµÿµà“ßÊ ‡™àπ §«“¡¥—π‡≈◊Õ¥µË”
‡æ√“– FFP ¢ÕßÀ¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ AB ‰¡¡à ’anti-A ·≈– µ‘¥‡™È◊Õ„π°√–· ‡≈◊Õ¥ À√◊ÕµâÕß°“√„Àâ‡≈◊Õ¥®”π«π
anti-B ·≈–„πºªâŸ«É¬À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ O ®–‰¡¡à∑’ß—È·Õ𵇑®π ¡“° ‡ªπì µπâ
(antigen) A ·≈– B ®÷ß “¡“√∂√—∫ FFP ®“° „πºâŸªÉ«¬∑Ë’µâÕß°“√‡æ‘Ë¡ fibrinogen §«√„Àâ
º∫Ÿâ √®‘“§∑°ÿÀ¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥‰¥â¥ß—· ¥ß„πµ“√“ß∑Ë’16.3 cryoprecipitate ª√‘¡“≥ 1 ¬Ÿπ‘µ µàÕπÈ”Àπ—°µ—«
”À√∫—°“√„ÀâFFP ‰¡§à«√„À‡â√«Á‡°π‘‰ª ‚¥¬ 5 °°. ®– “¡“√∂‡æ¡‘˪√¡‘“≥ fibrinogen ‰¥ªâ√–¡“≥
·π–π”„Àâ§«“¡‡√Á«ª√–¡“≥ 4-10 ¡≈./π“∑’À√◊Õ 60-100 ¡°./¥≈. °“√„Àâcryoprecipitate ‰¡à¡’
‡∑“à∑ºË’ªŸâ«É¬ “¡“√∂√∫—‰¥â¿“¬„π‡«≈“ª√–¡“≥ 30-60 §«“¡®”‡ªìπµâÕß„Àⵓ¡À¡Ÿà‡≈◊Õ¥ ABO ¢ÕߺŸâªÉ«¬
π“∑’‚¥¬Àâ“¡„Àâπ“π‡°‘π 4 ™—Ë«‚¡ß ∑—Èßπ’ȧ«“¡∂Ë’ ‡æ√“–„π·µ≈à–∂ßÿ¡®’”π«πæ≈“ ¡“πÕ⬡“° (5-10
¢Õß°“√„Àâ FFP ´”È·°àºâŸªÉ«¬§«√æ‘®“√≥“¥Ÿ®“° ¡≈.) Õ¬“à߉√°µÁ“¡‡πÕË◊ ß®“°À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ O ¡ª’√¡‘“≥
half-life ¢Õßªí®®—¬°“√·¢Áßµ—«¢Õ߇≈◊Õ¥·µà≈–µ—« ·ø§‡µÕ√åVIII ·≈– vWF µË”°«“àÀ¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ÕπË◊ ¥ß—ππ—È
µ“¡∑µË’Õâß°“√ °“√„Àâcryoprecipitate ·°àºŸâªÉ«¬À¡Ÿà‡≈◊Õ¥ O ®÷ß
µ“√“ß∑Ë’16.3 °“√‡≈Õ◊ °„™æâ ≈“ ¡“„πºªŸâ «É¬À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥µ“àßÊ
§«√‡≈Õ◊ °„™∑â ¡’ËÀ’¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥µ√ß°∫—º√Ÿâ∫—‡ªπì Õπ—¥∫—·√°
À“°‰¡¡à À’¡‡àŸ≈Õ◊ ¥∑µË’√ß°π— ·π–π”„Àæâ ®‘“√≥“§«“¡‡¢“â°π—‰¥¢âÕßÀ¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥¥ß—π’È
æ≈“ ¡“ O (¡’anti-A, anti-B) “¡“√∂„Àºâ √Ÿâ∫—À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ O ‡∑“àππ—È
æ≈“ ¡“ A (¡’anti-B) “¡“√∂„Àºâ √âŸ∫—À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ O ·≈– A
æ≈“ ¡“ B (¡’anti-A) “¡“√∂„Àºâ √Ÿâ∫—À¡‡Ÿà≈Õ◊ ¥ O ·≈– B
æ≈“ ¡“ AB (‰¡¡à ’anti-A/anti-B) “¡“√∂„Àºâ √âŸ∫—À¡‡àŸ≈Õ◊ ¥ AB, A, B ·≈– O
°“√„À‡â≈Õ◊ ¥·≈–¿“«–·∑√°´Õâπ Blood Transfusion and Its Complications 241
§«√„À⺠¡À¡àŸ‡≈◊Õ¥ ‰¡à§«√„À⇩擖À¡àŸ‡≈◊Õ¥ O ‡æ¬’ßæÕ·≈«â¬ß—‰¡¡àª’√¡‘“≥ª í “«–∑Õ’ËÕ°‡°π‘ 0.5-1
‡∑à“π—Èπ ‡πË◊Õß®“° half-life ¢Õßªí®®—¬°“√·¢Áßµ—« ¡≈./°°./™¡. „π 2-3 ™«—Ë‚¡ß Õ“®‡°¥‘¿“«– acute
¢Õ߇≈Õ◊ ¥·µ≈à–µ«—¡‡’«≈“‰¡‡à∑“à°π— tubular necrosis ´ßË÷°“√„À¬â“¢∫—ª í “«–·≈– “√
π”ȵÕà‰ªÕ°’Õ“®®–‡ªπì Õπ—µ√“¬ ®ß÷§«√ª√°÷…“·æ∑¬å
¿“«–·∑√°´Õâπ∑’‡Ë°‘¥®“°°“√„Àâ‡≈Õ◊ ¥ ºâŸ‡™Ë’¬«™“≠‡æ◊ËÕª√—∫¬“¢—∫ªí “«–·≈– “√π”È„Àâ
Immune-mediated hemolysis13 ‡À¡“– ¡
‡ªπì Õ“°“√∑§’ËÕàπ¢“âß√πÿ·√ß ‡°¥‘®“° antigen ªí≠À“ DIC ·≈–‡≈◊Õ¥ÕÕ°º‘¥ª°µ‘Õ“®
∫πº‘«‡¡Á¥‡≈◊Õ¥·¥ß¢ÕߺŸâ∫√‘®“§∑”ªØ‘°‘√‘¬“°—∫ ‡ÀπÁ‡¥πà ™¥—„π hemolytic transfusion reaction ´ß÷Ë
antibody „πæ≈“ ¡“¢Õߺ√Ÿâ∫—‡≈Õ◊ ¥ ∑æË’∫‰¥‰â¡∫à ÕଠºªŸâ «É¬∫“ß√“¬ ®”‡ªπì µÕâß„Àâplatelet concentrate
§Õ◊ ªØ°‘√‘¬‘“∑‡Ë’°¥‘®“°°“√„Àæâ ≈“ ¡“ ∑¡’Ë’antibody FFP À√◊Õ cryoprecipitate Õ“®µâÕßæ‘®“√≥“°“√
‰ª∑”ªØ°‘√‘¬‘“°∫— antigen ∫πº«‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥·¥ß¢Õß „Àâheparin ‡ªπì √“¬Ê ‰ª ‚¥¬‰¡®à”‡ªπì µÕâß„À∑â °ÿ
ºªŸâ «É¬ ∑”„À¡â °’“√·µ° ≈“¬¢Õ߇¡¥Á‡≈Õ◊ ¥·¥ß ·≈– √“¬ °“√∑”°“√‡ª≈’ˬπ‡≈◊Õ¥ (blood exchange)
¬—ß∑”„À⇰‘¥°“√µÕ∫ πÕß∑“ß neuroendocrine Õ“®®”‡ªπì „π√“¬∑¡’ËÕ’“°“√√πÿ·√ß ‚¥¬‡©æ“–„π√“¬∑’Ë
·≈–°“√°√–µπâÿ¢Õß complement ´ßË÷ ßàº≈°√–∑∫ ¡’antibody titer ∑‡’˪πì “‡Àµ„ÿπ√–¥∫—∑ ˒ߟ¡“°‡°π‘
µÕà¢∫«π°“√·¢ßÁµ«—¢Õ߇≈Õ◊ ¥·≈– cytokine µ“àßÊ °“√ªÕÑ ß°π— §«“¡ ”§≠— Õ¬∑àŸµË’Õâß √“âß√–∫∫
“‡Àµ ÿ«àπ„À≠¡à°—‡°¥‘®“°°“√∑º’˪⟫ɬ‰¥√â∫— ABO- °“√µ√«® Õ∫‡æ◊ËÕµ√«®À“§«“¡º‘¥æ≈“¥„π¢∫«π
incompatible red blood cell Õ“®®–¡’Õ“°“√ °“√µÈ—ß·µà‡®“–µ—«Õ¬à“߇≈◊Õ¥∑—ÈߺŸâªÉ«¬·≈–ºâŸ∫√‘®“§
‡°¥‘‰¥·â¡Àâ ≈ß—‰¥√â∫—‡≈Õ◊ ¥¥ß—°≈“ૉª‡æ¬’ß 10-15 ¡≈. ‡≈Õ◊ ¥ °“√‡≈Õ◊ °«∏‘∑’“ßÀÕâߪØ∫‘µ—°‘“√∑‰’Ë¥¡â “µ√∞“π
À√Õ◊ „πºªâŸ«É¬∑°’Ë”≈ß—‰¥√â∫—°“√¥¡¬“ ≈∫´ß÷ˉ¡ à“¡“√∂ ¡’√–∫∫°“√µ√«® Õ∫´”ȇæ◊ËÕªÑÕß°—π°“√·ª≈º≈º‘¥
∫Õ°Õ“°“√‰¥â‡™πà ¡‡’≈Õ◊ ¥´¡÷ÕÕ°¡“®“°·º≈º“൥— °“√∫—π∑÷°º≈º‘¥ √«¡∑—Èß°“√®à“¬‡≈◊Õ¥º‘¥ ·≈–°“√
¡“°º‘¥ª°µ‘√à«¡°—∫§«“¡¥—π‡≈◊Õ¥µË”À√◊Õ¡’¿“«– „À‡â≈Õ◊ ¥∑‰Ë’¡µà√ß°∫—ºªâŸ«É¬ πÕ°®“°π∂È’“âæ∫§«“¡º¥‘
hemoglobinuria ·≈–®“°°“√∑’Ë¡’À≈Õ¥‡≈◊Õ¥À¥ ª°µ∑‘‡Ë’°¥‘¢πÈ÷°∫—ºªâŸ«É¬¢≥–√∫—‡≈Õ◊ ¥®–µÕâßÀ¬¥ÿ°“√
µ«—·≈–°“√‡°¥‘≈¡‘ˇ≈Õ◊ ¥¢π“¥‡≈°Á„πÀ≈Õ¥‡≈Õ◊ ¥ ∑” „À‡â≈Õ◊ ¥∑π—∑’·≈–∑”°“√µ√«® Õ∫„À¡„àÀ∂â°ŸµÕâß
„À‡âπÕÈ◊ ‰µ «àπ cortex ¢“¥‡≈Õ◊ ¥‰ª‡≈¬’Èß ´ßË÷Õ“®‡ªπì
¡“°∂ß÷¢πÈ—‡°¥‘ acute tubular necrosis ·≈– acute Alloimmunization to red cell antigen14
kidney injury µ“¡¡“„π∑ Ë’¥ÿ ‡¡◊Ëպ⟪ɫ¬‡§¬‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥´÷Ëß¡’ antigen ∑Ë’
°“√√°—…“ ¢πÈ÷Õ¬°Ÿà∫—ª√¡‘“≥‡≈Õ◊ ¥∑‡’Ë¢“â°π—‰¡à ·µ°µà“ß®“°ºŸâªÉ«¬ ºâŸªÉ«¬®– √â“ß primary allo-
‰¥â∑Ë’‰¥â√—∫‡¢â“‰ª ™π‘¥¢Õß antibody ·≈–Õ“°“√ immunization µàÕ red cell antigen πÈ—π ´÷Ëß
∑“ß§≈‘π‘°¢ÕߺŸâªÉ«¬ ‚¥¬®–µâÕßæ¬“¬“¡·°â‰¢ Õ“®„™â√–¬–‡«≈“‡ªìπ —ª¥“Àå À√◊Õ‡ªìπ‡¥◊Õπ ·≈–
¿“«–§«“¡¥—π‡≈◊Õ¥µ”Ë ·≈–‡æË‘¡ª√‘¡“≥‡≈◊Õ¥∑’ˉª «àπ„À≠àantibody Õ“® √“âߢπ÷ÈÀ≈ß—®“°∑’Ëdonor
‡≈’Ȭ߉µ ∂â“·°â‰¢‰¥â∑—π®–‰¡à‡°‘¥¿“«–‰µ«“¬ °“√ red cell À¡¥‰ª®“°°√–· ‡≈Õ◊ ¥¢ÕߺªâŸ«É¬·≈«â ´ß÷Ë
√—°…“‚¥¬°“√„À⬓¢—∫ªí “«– ‡™àπ furosemide antibody ∑Ë’‡°‘¥¢÷Èπ‡ªìπ§√—Èß·√°πÈ’¡—°®–Õ¬Ÿà„π√–¥—∫
πÕ°®“°®–¡’ƒ∑∏‘ϙ૬¢—∫ªí “«–¬—ß∑”„Àâ‡≈◊Õ¥‰ª µË”Ê ´Kß÷ËiÕd“d®µ‰¥√«·â®°‰à¡anæàt∫i-‚J¥k¬a‡©·æ≈–“–anatnit-iJbkobdy·≈¢–∂Õß“â
¬ß—‰µ‰¥¥â ¢’πÈ÷ ·µ∂à “â„À∑â ßÈ—¬“¢∫—ª í “«– ·≈– “√πÈ” √–∫∫
242 Õ¿™‘“µ‘‚æ∏Õ‘–
ºªâŸ«É¬‰¥√â∫—‡≈Õ◊ ¥∑¡Ë’’antigen ´È”‡¢“≪հ’§√ßÈ—®–‡°¥‘ ‡ª√’¬∫‡∑’¬∫√–À«à“ߺ≈®“°µ—«Õ¬à“߇≈◊Õ¥°àÕπ·≈–
anamnestic response antibody Õ¬à“ß√«¥‡√Á« À≈—ß®“°‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥ ∂â“„Àâº≈∫«°‡©æ“–„πµ—«Õ¬à“ß
¿“¬„π‰¡°à™Ë’«Ë—‚¡ßÀ√Õ◊ ‰¡°à«Ë’π— ´ß÷ˇªπì IgG antibody ‡≈◊Õ¥¿“¬À≈—ß®“°∑’˺⟪ɫ¬‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥ ¡—°∫àß™’È«à“
∑’ˉª∑”ªØ‘°‘√‘¬“°—∫ red cell ∑’ˇæ‘Ëß„À⇢Ⓣª ∂â“ ¡¿’“«– DHTR
antibody ‰ª‡°“–µ¥‘º«‘¢Õß donor red cell ‡√“ °“√√°—…“ ∂“⇪πì ™π¥‘∑ÕË’“°“√‰¡√àπÿ·√ß Õ“®
Õ“®µ√«®æ∫ DAT „Àºâ ≈∫«° „π¢≥–∑Ë’antibody ‰¡µàÕâß„À°â“√√°—…“ ·µ§à«√®¥∫π—∑°÷ª√¡‘“≥ª í “«–
„πæ≈“ ¡“ºŸâªÉ«¬Õ“®¬—߉¡à¡“°æÕ„Àâµ√«®æ∫‰¥â ·≈–ª√–‡¡π‘°“√∑”ß“π¢Õ߉µ ∂“â¡§’«“¡®”‡ªπì µÕâß
®÷ß∑”„ÀâIAT ‰¥âº≈≈∫ „π°√≥’‡™àππÈ’·π–π”„Àâ∑” „Àâ‡≈◊Õ¥ „Àâ‡≈◊Õ°¬Ÿπ‘µ∑’ˉ¡à¡’ antigen ∑Ë’µ√ß°—∫
adsorption, elution ·≈–µ√«®™π¥‘¢Õß antibody antibody ∑ºË’ªŸâ «É¬ √“âߢπ÷È
ππÈ— ·µ∂à“âµ√«®æ∫ antibody „πæ≈“ ¡“ºªŸâ«É¬‡¡ÕË◊ °“√ªÑÕß°—π §«√¡’∫—π∑÷°∑Ë’·øÑ¡ª√–«—µ‘°“√
∑” crossmatch ´È”°—∫¬Ÿπ‘µ∑Ë’„À≪·≈â«¡’ªØ‘°‘√‘¬“ √—°…“·≈–∑’Ë∏π“§“√‡≈◊Õ¥ √«¡∑—Èß„À⇪ìπ¢âÕ¡Ÿ≈∑’˵‘¥
®–æ∫«à“„Àâº≈∫«° ∑È—ßÊ ∑’ˇ§¬„Àâº≈≈∫¡“°àÕπ µ—«ºâŸªÉ«¬‡æË◊ՙ૬„Àâ°“√√—∫‡≈◊Õ¥§√È—ßµàÕ‰ªª≈Õ¥¿—¬
§«√√“¬ß“π„À·âæ∑¬∑å √“∫ ·≈–°“√„À‡â≈Õ◊ ¥§√ߗȵÕà‰ª ‡æ√“–‡≈Õ◊ ¥∑®’Ë–„ÀµâÕà‰ªµÕâ߇≈Õ◊ °¬πŸµ‘∑‰’Ë¡¡à’antigen
·π–π”„Àâ∑” red cell antigen typing ·≈–µâÕß ¥ß—°≈“à« ·¡«â“à„π¢≥–ππ—È antibody ™π¥‘ππ—È®–≈¥
‡≈◊Õ°‡≈◊Õ¥∑’ˉ¡à¡’antigen µ—«∑Ë’µ√«®æ∫πÈ—π¡“∑” ≈ß®πµ√«®‰¡æà ∫·≈«â°µÁ“¡
crossmatch „À·â°ºà ªâŸ«É¬µÕà‰ª
Delayed hemolytic transfusion reaction Platelet refractoriness10, 11
(DHTR) «àπ„À≠®à–∑”„À‡â°¥‘‡æ¬’ß°“√‡ª≈¬Ë’π·ª≈ß °“√∑’˪√‘¡“≥‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥‰¡à¢÷ÈπÀ√◊Õ¢÷ÈππâÕ¬
´ßË÷µ√«®‰¥∑â “ßÀÕâߪØ∫‘µ—°‘“√ §Õ◊ ®–µ√«®æ∫ DAT À≈ß—®“°„À‡â°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥„πª√¡‘“≥∑‡’ËÀ¡“– ¡·≈«â ‡°¥‘
„Àâº≈∫«°À≈—ß°“√‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥∑—ÈßÊ ∑Ë’‡§¬„Àâº≈≈∫ ¢÷Èπ‰¥â®“° “‡Àµÿ®“°¿Ÿ¡‘§ÿâ¡°—π (immune) ·≈–
¡“°àÕπ √«¡∑È—ß°“√∑” crossmatch ®–„Àâº≈∫«° ‰¡„à™ à“‡Àµ®ÿ“°¿¡Ÿ§‘¡âÿ°π—(nonimmune)∂“⇪πì°√≥’
°—∫∫“߬Ÿπ‘µ∑Ë’‡§¬∑”·≈â«„Àâº≈≈∫¡“°àÕπ ¡’‡æ’¬ß immune ‡ªπ쉥∑âß—Èalloimmune À√Õ◊ autoimmune
√Õâ¬≈– 20-3515, 16 ‡∑“àππ—È∑æ’Ë∫«“à¡’hemolysis reactivity ´ß÷Ë®–∂°Ÿ°√–µπÿ≥®â“°°“√‰¥√â∫—‡≈Õ◊ ¥À√Õ◊
‡πË◊Õß®“°√–¥—∫¢Õß antibody ®–¢÷Èπ Ÿß„π¢≥–∑Ë’¡’ ®“°°“√µß—ȧ√√¿∑å ”„À‡â°¥‘ antibody µÕà‡°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥
red cell ¢Õߺ∫Ÿâ √®‘“§¬πŸµ‘∑¡Ë’’antigen µ√ß°π—‰ª ™π‘¥À¡àŸ‡≈◊Õ¥ ABO À√◊Õ human leukocyte
°√–µâÿπ„À⇰‘¥ anamnestic response °√–µâÿπ„Àâ antigen class I (HLA class I)
√“âß antibody ¢π÷È¡“¡“°Õ¬“àß√«¥‡√«Á„πºªâŸ«É¬ «à𠓇Àµ‡ÿ°¬’Ë«°∫— autoimmune µÕà‡°≈¥Á
Õ“°“√· ¥ß∑Ë’ ”§—≠¢Õß DHTR §◊Õ ¡’‰¢â ‡≈Õ◊ ¥Õ“®æ∫‰¥„âπ‚√§ immune thrombocytopenia
¿“«–‡≈◊Õ¥®“ß≈ß ·≈–µ—«‡À≈◊Õß ∫“ß√“¬Õ“®æ∫ (ITP) À√◊Õ„π∑“√°∑Ë’§≈Õ¥®“°¡“√¥“∑’Ë¡’‚√§
‡æ’¬ßª√‘¡“≥Œ’‚¡‚°≈∫‘π‰¡à¢÷Èπµ“¡∑’˧«√À≈—߉¥â√—∫ autoimmune ‰¥‡â™πà ‡¥¬’«°π—
‡≈◊Õ¥ Õ“®æ∫ hemoglobinuria ‰¥â„π∫“ß√“¬·µà °“√√°—…“ „π°“√·°ªâ ≠í À“ immune-medi-
æ∫‰¥â‰¡à∫àÕ¬ à«π¿“«–‰µ«“¬‡©’¬∫æ≈—ππÈ—πæ∫‰¥â ated platelet refractoriness ππ—È “¡“√∂„™‡â°≈¥Á
πâÕ¬¡“° „π°√≥’∑Ë’ ß —¬ DHTR „À⇮“–µ—«Õ¬à“ß ‡≈◊Õ¥®“° HLA matched donor À√◊ÕÕ“®„™â
‡≈◊Õ¥¢Õߺ⟪ɫ¬‡æ◊ËÕµ√«® IAT ·≈– DAT ‡æË◊Õ crossmatch-compatible platelet ‚¥¬‰¡àµâÕß
°“√„Àâ‡≈Õ◊ ¥·≈–¿“«–·∑√°´âÕπ Blood Transfusion and Its Complications 243
§”π÷ß∂÷ß HLA matching À√◊ÕÕ“®∑”‰¥â‚¥¬°“√ ‡ªì𠓇Àµÿ°Á‰¡à§«√„™â‡≈◊Õ¥¢ÕߺŸâ∫√‘®“§πÈ—π¡“∑”
identify ™π¥‘¢Õß antibody ·≈«â§¥—‡≈Õ◊ °º∫Ÿâ √®‘“§ plasma containing component Õ’°µàÕ‰ª „π
∑‰Ë’¡¡à ’antigen ∑µË’√ß°∫— antibody ¢ÕߺªâŸ«É¬¡“∑” ª®í®∫ÿπ— ¿“°“™“¥‰∑¬¡·’π«‚π¡â ∑®Ë’–‰¡„à™æâ ≈“ ¡“
platelet apheresis ‡æÕ◊Ë„À‰â¥âSDP °∫—ºªŸâ «É¬ ®“°ºŸâ∫√‘®“§∑Ë’‡ªìπºâŸÀ≠‘ß∑’ˇ§¬µ—Èß§√√¿å¡“°àÕπ‡æË◊Õ
≈¥§«“¡‡ ¬’Ëß°“√‡°¥‘ TRALI
Transfusion-related acute lung injury
(TRALI)17, 18 Febrile non-hemolytic transfusion reaction
§«√§‘¥∂÷ß¿“«–πÈ’‡¡◊Ëպ⟪ɫ¬∑Ë’‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥À√◊Õ (FNHTR)21-23
à«πª√–°Õ∫¢Õ߇≈◊Õ¥·≈⫇°‘¥¿“«–À“¬„®µ‘¥¢—¥ æ∫‰¥„âπºªâŸ«É¬∑‰’Ë¥√â∫— «àπª√–°Õ∫‡≈Õ◊ ¥·≈«â
À√Õ◊ π”È∑«à¡ªÕ¥ (pulmonary edema) ‚¥¬‰¡¡à ’ ¡’Õ“°“√‰¢â¢È÷π ≥1 Õß»“‡´≈‡´’¬ ‚¥¬‰¡à “¡“√∂
¿“«–À«—„®«“¬ Õ“°“√· ¥ß¢Õß TRALI Õ“®µ√«® Õ∏‘∫“¬‰¥â¥â«¬ “‡ÀµÿÕË◊π ®“°°“√»÷°…“„πª√–‡∑»
æ∫ ‰¢âÀπ“« —Ëπ ‡¢¬’« ·≈–§«“¡¥π—‚≈Àµ‘µË”≈ß19 À√∞—Õ‡¡√°‘“æ∫«“à FNHTR æ∫‰¥ªâ √–¡“≥√Õâ¬≈–
´÷Ëß TRALI ‡°‘¥‰¥â®“°À≈“¬ “‡Àµÿ‡™àπ °“√„Àâ 0.5-124 ¢Õß°“√‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥ ´÷Ëß¡—°‡°‘¥√à«¡°—∫
à«πª√–°Õ∫‡≈◊Õ¥®“°ºŸâ∫√‘®“§∑’ËÕ“®¡’antibody Õ“°“√Àπ“« Ë—π·≈–¡—°¡’Õ“°“√‰¡à√ÿπ·√ß Õ“°“√‰¢â
µàÕ HLA À√◊Õ antigen µàÕ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥¢“«™π‘¥ ¡—°‡°‘¥À≈—߉¥â√—∫‡≈◊Õ¥∑—π∑’À√◊ÕÕ“®‡°‘¥™â“À≈“¬
neutrophil ´÷Ëß®–‰ª∑”ªØ‘°‘√‘¬“°—∫‡¡Á¥‡≈◊Õ¥¢“« ™—Ë«‚¡ß°Á‰¥âºâŸ∑Ë’‡§¬∂Ÿ° immunized ¡“°àÕ𠇙àπ
¢ÕߺâŸ√—∫ ∑”„À⇰‘¥Õ“°“√¥—ß°≈à“« Õ’° “‡Àµÿ∑’Ëæ∫ ‡§¬‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥ À√◊Õ‡§¬µÈ—ß§√√¿å¡’·π«‚πâ¡∑’Ë®–‡°‘¥
‰¥πâ Õ⬰«“à §Õ◊ ºªâŸ«É¬¡’antibody ¥ß—°≈“à«Õ¬‡àŸ¥¡‘ FNHTR ¡“°¢π÷È
·≈«â‰ª∑”ªØ°‘√‘¬‘“°∫—‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢“«∑Ւˬ„àŸπ «àπª√–°Õ∫ °“√‡°‘¥ FNHTR πÈ—π¡’ “‡Àµÿ®“°ªØ‘°‘√‘¬“
‡≈Õ◊ ¥¢Õߺ∫âŸ√®‘“§20 √–À«“àß antibody „πæ≈“ ¡“¢ÕߺªŸâ«É¬°∫— antigen
„π∫“ß√“¬∑Ë’‡°‘¥ TRALI Õ“®µ√«®‰¡àæ∫ ∑Ւˬ∫àŸπ‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢“«™π¥‘ lymphocyte, granulo-
antibody ¥ß—°≈“à« ®ß÷ √ªÿ«“àÕ“®‡°¥‘®“°°≈‰°ÕπË◊ Ê cyte À√Õ◊ ‡°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥∑„Ë’À‡â¢“≪ À√Õ◊ Õ“®‡°¥‘®“°°“√
‡™πà complement activation direct aggregation „À‡â≈Õ◊ ¥∑¡Ë’’cytokine À√Õ◊ ‡°¥‘¡’cytokine release
¢Õ߇¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢“«‚¥¬Õ“®∑”„À‡â°¥‘≈¡‘ˇ≈Õ◊ ¥¢π“¥‡≈°Á Õ¬“à߉√°µÁ“¡·¡«â“à‰¢Õâ“®‡ªπìÕ“°“√·√°¢ÕßFNHTR
(leukothrombi) ‰ªÕ¥ÿµπ—À≈Õ¥‡≈Õ◊ ¥„πªÕ¥ À√Õ◊ ·µàµâÕß§‘¥∂÷ß°“√µ‘¥‡™È◊Õ®“° «àπª√–°Õ∫‡≈Õ◊ ¥∑„Ë’Àâ
„À‡â≈Õ◊ ¥∑¡’˰’“√ – ¡¢Õß cytokine ‡¡Õ◊ˇ°¥‘Õ“°“√ ‡¢“≪ ´ß÷ËÕπ—µ√“¬·≈–Õ“°“√√πÿ·√ß°«“à24,25 ¥ß—ππÈ—
acute pulmonary reaction ®“° “‡Àµÿ„¥°Áµ“¡ ‡¡◊ËÕºŸâªÉ«¬‡°‘¥Õ“°“√‰¢â Àπ“« Ë—π3 ®÷ßµâÕßµ√«®¥Ÿ
®–µâÕßÀ¬ÿ¥°“√„Àâ‡≈◊Õ¥·≈–‰¡à§«√„ÀâµàÕ‰ªÕ’°·¡â ¿“«–‡À≈“àπ¥È’«â¬
Õ“°“√®–¥¢’π÷ÈÀ√Õ◊ À“¬‰ª·≈«â°µÁ“¡ ®“°°“√»°÷…“¢Õß Traivaree ·≈–§≥–26 ´ß÷Ë
°“√√°—…“ °“√√°—…“ª√–§∫—ª√–§Õߥ«â¬°“√ ‡ªπì°“√»°÷…“·∫∫ RCT ‰¥√⓬ߓπºªâŸ«É¬∏“≈ —´‡’¡¬’
„ÀâÕÕ°´‘‡®π·≈–°“√™à«¬°“√À“¬„® ·≈–¡—°µâÕß„Àâ ®”π«π 147 √“¬ ∑‰Ë’¥√â∫— chlorpheniramine ·≈–
¬“°¥¿¡Ÿ‘‡™πà corticosteroid «àπ„À≠®à–°≈∫—¡“ paracetamol ‡∑¬’∫°∫—¬“À≈Õ°°Õàπ°“√„À‡â≈Õ◊ ¥ 30
¥¿’“¬„π 12-24 ™«Ë—‚¡ß π“∑’∂÷ß 1 ™Ë—«‚¡ß æ∫«à“Õÿ∫—µ‘°“√≥å¢Õß°“√‡°‘¥
°“√ªÕÑ ß°π— ∂“â antibody „π‡≈Õ◊ ¥º∫âŸ√®‘“§ FNHTR „π°≈àÿ¡∑Ë’‰¥âparacetamol √âÕ¬≈– 6.9
244 Õ¿™‘“µ‘‚æ∏Õ‘–
·ºπ¿Ÿ¡‘∑Ë’16.1 ·π«∑“ß°“√¥·Ÿ≈‡¡ÕË◊ ‡°¥‘¿“«–·∑√°´Õâπ∑¡Ë’‰’¢√â–À«“àß°“√„À‡â≈Õ◊ ¥ (¥¥—·ª≈ß®“°‡Õ° “√Õ“âßÕß‘
À¡“¬‡≈¢ 15, 26)
°“√„À‡â≈Õ◊ ¥·≈–¿“«–·∑√°´âÕπ Blood Transfusion and Its Complications 245
à«π„π°≈àÿ¡∑Ë’‰¥â¬“À≈Õ°æ∫°“√‡°‘¥ FNHTR ‰¥â ‡≈◊Õ¥ ·≈–Õ“®‰¡à®”‡ªìπµâÕß„Àâ antihistamine
√âÕ¬≈– 9.5 ‚¥¬‰¡à¡’§«“¡·µ°µà“ß°—πÕ¬à“ß¡’π—¬ ‡πÕ◊Ëß®“° FNHTR ‰¡‡à°¬Ë’«°∫—°“√À≈ßË—¢Õß hista-
”§≠— ∑“ß ∂µ‘‘·µ„àπ°≈¡àÿ∑‰Ë’¥âchlorpheniramine mine ·µÕଓà߉√°µÁ“¡ °“√„Àâchlorpheniramine
æ∫ºπË◊ √Õâ¬≈–22´ß÷ËπÕ⬰«“ສŸâ«É¬°≈¡ÿà∑‰’Ë¥¬â“À≈Õ° Õ“®™à«¬≈¥°“√‡°‘¥ºË◊π∑Ë’Õ“®‡°‘¥À≈—ß°“√„Àâ‡≈◊Õ¥
∑’ˇ°‘¥º◊Ëπ¡“°∂÷ß√âÕ¬≈– 35.2 ´÷Ëß¡’§«“¡·µ°µà“ß ‰F¥NâH T”RÀ1√5—∫, 2·6π‰«¥∑·â“ ߥ°ß“„π√ª·ºØ‘π∫¿—µ¡Ÿ‘‡¡∑‘◊ËÕË’1º6⟪.1É«¬¡’¿“«–
°—πÕ¬à“ß¡’π—¬ ”§—≠∑“ß ∂‘µ‘ ®÷ß √ÿª‰¥â«à“°“√„Àâ
paracetamol Õ“®‰¡à¡’ª√–‚¬™πå∑Ë’®–ªÑÕß°—π°“√
‡°¥‘ FNHTR ·µ°à“√„Àâchlorpheniramine Õ“® ∫∑ √ÿª
™«à¬≈¥°“√‡°¥‘ºπ◊ˉ¥â °“√„Àâ‡≈◊Õ¥·≈– à«πª√–°Õ∫¢Õ߇≈◊Õ¥π—∫
°“√√°—…“ À“°ºªâŸ«É¬¡Õ’“°“√¢Õß FNHTR ‰¥â«à“‡ªìπ°“√√—°…“∑Ë’„™â∫àÕ¬‚¥¬‡©æ“–„πºâŸªÉ«¬
§«√À¬ÿ¥°“√„Àâ‡≈◊Õ¥·≈– à«πª√–°Õ∫¢Õ߇≈◊Õ¥∂ÿß ∑’ˇ¢â“√—∫°“√√—°…“„π‚√ßæ¬“∫“≈ ‚¥¬°“√„Àâ‡≈◊Õ¥
ππÈ—‰«°âàÕπ ßàµ√«®∑“ßÀÕâߪØ∫‘µ—°‘“√‡æÕË◊ µ√«®À“ ππ—È·¡«â“à®–‡ªπì °“√„À°â“√√°—…“ºªŸâ «É¬ ·µ°à Á“¡“√∂
°“√µ‘¥‡™◊ÈÕªπ‡ªôóÕπ„π‡≈◊Õ¥∂ÿßπÈ—π Õ“°“√‰¢â¢Õß °àÕ„À⇰‘¥Õ—πµ√“¬µàÕºŸâªÉ«¬‰¥â‡™àπ°—π ¥—ßπ—Èπ®÷ß¡’
FNHTR ¡—°®–À“¬‰¥â¥â«¬°“√√—°…“·∫∫ª√–§—∫ §«“¡®”‡ªìπ∑Ë’·æ∑¬åºâŸ„Àâ°“√√—°…“®–µâÕ߇¢â“„®„π
ª√–§Õß ‚¥¬°“√„À⬓≈¥‰¢â ·µà‰¡à§«√„™â¬“°≈ÿà¡ °√–∫«π°“√ ·≈–À≈—°°“√‡æË◊Õ∑’ˇ«≈“‡°‘¥¿“«–
aspirin À√◊Õ°≈àÿ¡¬“µâ“π°“√Õ—°‡ ∫™π‘¥‰¡à„™à ·∑√°´âÕπ®–‰¥â„Àâ°“√¥Ÿ·≈√—°…“ºŸâªÉ«¬‰¥âÕ¬à“ß∑—π
‡µ√’¬√Õ¬¥å‡æ√“–«à“¡’º≈µàÕ°“√∑”ß“π¢Õ߇°≈Á¥ ∑«àß∑’
‡Õ° “√Õ“âßÕß‘ 5. Cable RG, Birch RJ, Spencer BR, Wright DJ,
1. Carson JL, Grossman BJ, Kleinman S, Tinmouth Bialkowski W, Kiss JE, et al. The operational
implications of donor behaviors following
AT, Marques MB, Fung MK, et al. Red blood enrollment in STRIDE (Strategies to Reduce Iron
cell transfusion: a clinical practice guideline from Deficiency in blood donors). Transfusion.
the AABB*. Ann Intern Med. 2012;157(1):49-58. 2017;57(10):2440-8.
2. Murphy MF, Wallington TB, Kelsey P, Boulton
F, Bruce M, Cohen H, et al. Guidelines for the 6. Carson JL, Guyatt G, Heddle NM, Grossman
clinical use of red cell transfusions. Br J BJ, Cohn CS, Fung MK, et al. Clinical Practice
Haematol. 2001;113(1):24-31. Guidelines From the AABB: Red Blood Cell
3. Polesky HF, Hanson M. AABB-CAP survey data Transfusion Thresholds and Storage. JAMA.
on hepatitis--incidence, surveillance, and 2016;316(19):2025-35.
prevention. Am J Clin Pathol. 1980;74(4 Suppl):
565-8. 7. Heddle NM, Boeckh M, Grossman B, Jacobson
4. Shariff MM, Maqbool S, Butt TK, Iqbal S, J, Kleinman S, et al. AABB Committee Report:
Mumtaz A. Justifying the clinical use of fresh reducing transfusion-transmitted cytomegalo-
frozen plasma - an audit. J Coll Physicians Surg virus infections. Transfusion. 2016;56(6 Pt 2):
Pak. 2007;17(4):207-10. 1581-7.
246 Õ¿‘™“µ‘‚æ∏‘Õ–
8. Andreu G, Morel P, Forestier F, Debeir J, Rebibo 17. Heddle NM, Arnold DM, Boye D, Webert KE,
D, Janvier G, et al. Hemovigilance network in Resz I, Dumont LJ. Comparing the efficacy and
France: organization and analysis of immediate safety of apheresis and whole blood-derived
transfusion incident reports from 1994 to 1998. platelet transfusions: a systematic review.
Transfusion. 2002;42(10):1356-64. Transfusion. 2008;48(7):1447-58.
9. Rebulla P. Platelet transfusion trigger in 18. Kopko P, Silva M, Shulman I, Kleinman S.
difficult patients. Transfus Clin Biol. 2001;8(3): AABB survey of transfusion-related acute lung
249-54. injury policies and practices in the United States.
Transfusion. 2007;47(9):1679-85.
10. Schiffer CA, Bohlke K, Delaney M, Hume H,
Magdalinski AJ, McCullough JJ, et al. Platelet 19. Eder AF, Benjamin RJ. TRALI risk reduction:
Transfusion for Patients With Cancer: American donor and component management strategies.
Society of Clinical Oncology Clinical Practice J Clin Apher. 2009;24(3):122-9.
Guideline Update. J Clin Oncol. 2018;36(3):283-99.
20. Harewood J, Master SR. Transfusion, Hemolytic
11. Kaufman RM, Djulbegovic B, Gernsheimer T, Reaction. StatPearls. Treasure Island (FL) 2018.
Kleinman S, Tinmouth AT, Capocelli KE, et al.
Platelet transfusion: a clinical practice 21. Mak LY, Lau CW, Hui YT, Ng C, Shan E, Li
guideline from the AABB. Ann Intern Med. MK, et al. Joint recommendations on management
2015; 162(3):205-13. of anaemia in patients with gastrointestinal
bleeding in Hong Kong. Hong Kong Med J.
12. Linden JV, Schmidt GB. An overview of state 2018;24(4):416-22.
efforts to improve transfusion medicine. The New
York state model. Arch Pathol Lab Med. 22. Rao PL, Strausbaugh LJ, Liedtke LA, Srinivasan
1999;123(6):482-5. A, Kuehnert MJ, Infectious Diseases Society of
America Emerging Infections N. Bacterial
13. Chen C, Tan J, Wang L, Han B, Sun W, Zhao infections associated with blood transfusion:
L, et al. Unexpected red blood cell antibody experience and perspective of infectious diseases
distributions in Chinese people by a systematic consultants. Transfusion. 2007;47(7):1206-11.
literature review. Transfusion. 2016;56(4):975-9.
23. Roth VR, Kuehnert MJ, Haley NR, Gregory KR,
14. Rakic S, Belic B, Erceg S, Jovanovic R, Kulic Schreiber GB, Arduino MJ, et al. Evaluation of
Z, Stefanovic N, et al. [Complications in the a reporting system for bacterial contamination
use of blood transfusions--alloimmunization in of blood components in the United States. Trans-
polytransfused patients]. Med Pregl. 1999;52 fusion. 2001;41(12):1486-92.
(9-10):375-8.
24. Kuehnert MJ, Roth VR, Haley NR, Gregory KR,
15. Linden JV, Kaplan HS. Transfusion errors: Elder KV, Schreiber GB, et al. Transfusion-
causes and effects. Transfus Med Rev. transmitted bacterial infection in the United
1994;8(3):169-83. States, 1998 through 2000. Transfusion. 2001;
41(12):1493-9.
16. Linden JV, Wagner K, Voytovich AE, Sheehan
J. Transfusion errors in New York State: an 25. Smith D, Lu Q, Yuan S, Goldfinger D, Fernando
analysis of 10 yearsû experience. Transfusion. LP, Ziman A. Survey of current practice for
2000;40(10):1207-13. prevention of transfusion-transmitted cytome-
°“√„Àâ‡≈Õ◊ ¥·≈–¿“«–·∑√°´âÕπ Blood Transfusion and Its Complications 247
galovirus in the United States: leucoreduction versus Placebo to Prevent Red Cell Transfusion
vs. cytomegalovirus-seronegative. Vox Sang. Reactions in Children and Adolescent with
2010;98(1):29-36. Thalassemia: A Prospective, Randomized,
26. Rujkijyanont P, Monsereenusorn C, Manoonphol Double-Blind Controlled Trial. Anemia. 2018;
P, Traivaree C. Efficacy of Oral Acetaminophen 2018:9492303.
and Intravenous Chlorpheniramine Maleate
∫∑∑Ë’
¿“«–·∑√°´âÕπ∑“ßµàÕ¡‰√â∑àÕ
„πºŸªâ É«¬‡¥Á°‚√§∏“≈— ´’‡¡¬’
17 Endocrinopathy Complications in
Thalassemia Disease
«√≈—°…≥å ¿—∑√°‘®π‘√—π¥√å
‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬‡°‘¥®“°§«“¡º‘¥ª°µ‘¢Õß ∫àÕ¬∑’Ë ÿ¥ §◊Õ hypogonadism (√âÕ¬≈– 35-50)
Œ’‚¡‚°≈∫‘π∑’Ë∑”„Àâ¡’¿“«–‡≈◊Õ¥®“߇√◊ÈÕ√—ß √—°…“ √Õß≈ß¡“ §Õ◊ short stature (√Õâ ¬≈– 32-39)2 ·µà
‰¡àÀ“¬¢“¥·≈–∫“ß à«π¢Õߺ⟪ɫ¬µâÕ߉¥â√—∫‡≈◊Õ¥ Õ¬à“߉√°Áµ“¡ ºâŸªÉ«¬‡¥Á°‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬‰¥âæ∫°—∫
µ≈Õ¥™’«‘µ °“√¥Ÿ·≈ºâŸªÉ«¬Õ¬à“ß√Õ∫¥â“π®÷ß¡’§«“¡ ·æ∑¬‡å ©æ“–∑“ߥ“â πµÕà ¡‰√∑â Õà ‡æ¬’ß√Õâ ¬≈– 56 ·≈–
®”‡ªìπ ‡æ◊ËÕ„ÀâºâŸªÉ«¬¡’§ÿ≥¿“æ™’«‘µ∑’Ë¥’·≈–¡’Õ“¬ÿ æ∫ª≈ï –§√ßÈ—‡æ¬’ß√Õâ ¬≈– 423
¢¬—∑¬Ë’“«π“π¡“°¢π÷È „πª®í ®∫ÿπ—¿“«–·∑√°´Õâ π∑“ß “‡ÀµÿÀ≈—°∑’Ë∑”„À⇰‘¥¿“«–·∑√°´âÕπ∑“ß
µàÕ¡‰√â∑àÕ∂◊Õ‡ªìπªí≠À“∑’Ëæ∫‰¥â∫àÕ¬„πºâŸªÉ«¬‚√§ µÕà ¡‰√∑â Õà „πºªŸâ «É ¬‚√§∏“≈ —´‡’¡¬’‡°¥‘®“°¿“«–‡À≈°Á
∏“≈ —´‡’¡¬’ ‚¥¬‡©æ“–ºªâŸ«É ¬∑‰’Ë¥√â ∫—‡≈Õ◊¥‡ªπì ª√–®” ‡°‘π„π√à“ß°“¬·≈–‰ª – ¡„πÕ«—¬«–µà“ßÊ2, 4, 5
§«“¡º‘¥ª°µ‘¥â“πµàÕ¡‰√â∑àÕ∑Ë’æ∫‰¥â∫àÕ¬ ‰¥â·°à πÕ°®“°¿“«–‡À≈Á°‡°‘π·≈⫬—ß¡’ªí®®—¬Õ◊ËπÊ ∑Ë’‡ªìπ
¿“«–‡ªπì Àπ¡ÿà “«™“â (hypogonadism) ¿“«–æ√Õà ß “‡Àµ√ÿÕß ‰¥·â °à ¿“«–‡≈Õ◊¥®“߇√Õ◊È√ß—®“°µ«—‚√§6,7
‰∑√Õ¬¥åŒÕ√å‚¡π (primary hypothyroidism) °“√‰¥â√—∫¬“¢—∫‡À≈Á° °“√µ‘¥‡™◊ÈÕ ·≈–°“√¢“¥ “√
¿“«–æ√àÕßæ“√“‰∑√Õ¬¥åŒÕ√å‚¡π (hypopara- Õ“À“√
thyroidism) °√–¥°Ÿ∫“ßÀ√Õ◊°√–¥°Ÿæ√πÿ(osteopenia, „π∫∑§«“¡πÈ’®–°≈“à «∂ß÷¿“«–·∑√°´Õâ π∑“ß
osteoporosis) ‚√§‡∫“À«“π (diabetes mellitus) µàÕ¡‰√â∑àÕ∑’Ëæ∫‰¥â∫àÕ¬ √«¡∂÷ß·π«∑“ß°“√ª√–‡¡‘π
µ«—‡µ¬’È (short stature) ·≈–¡ ’¥— «à π¢Õß√“à ß°“¬ ·≈–‡Ω“Ñ √–«ß—¿“«–·∑√°´Õâ π
∑Ë’º‘¥ª°µ‘(body disposition) ‚Õ°“ ‡°‘¥
ªí≠À“∑“ß√–∫∫µàÕ¡‰√â∑àÕ„πºâŸªÉ«¬‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬ 1. ¿“«–µ—«‡µÈ’¬·≈–°“√‡®√‘≠‡µ‘∫‚µ™â“ (short
¢È÷πÕ¬Ÿà°—∫À≈“¬ªí®®—¬ ‰¥â·°à ™π‘¥·≈–§«“¡√ÿπ·√ß stature and growth retardation)
¢Õßµ—«‚√§ §«“¡√ÿπ·√ߢÕß¿“«–‡À≈Á°‡°‘π ·≈– ¿“«–µ«—‡µ¬’ÈÀ¡“¬∂ß÷°“√¡§’«“¡ ߟπÕâ ¬°«“à
Õ“¬∑ÿ‡’Ë√¡Ë‘‰¥√â ∫—¬“¢∫—‡À≈°Á1 ¡°’“√»°÷…“„πºªŸâ «É ¬‚√§ percentile ∑’Ë3 „π°√“ø¡“µ√∞“π°“√‡®√≠‘‡µ∫‘‚µ
∏“≈— ´’‡¡’¬™π‘¥‡∫µâ“∑’ˉ¥â√—∫‡≈◊Õ¥‡ªìπª√–®”®π¡’ À√◊ÕπâÕ¬°«à“§«“¡ Ÿß‡©≈Ë’¬‡°‘π 2 ‡∑à“¢Õß§à“‡∫Ë’¬ß
¿“«–‡À≈Á°‡°‘π æ∫«à“ ªí≠À“∑“ßµàÕ¡‰√â∑àÕ∑’Ëæ∫ ‡∫π¡“µ√∞“π (-2 SD) ‡¡ÕË◊‡∑¬’∫°∫—‡¥°Á‡æ»‡¥¬’«°π—
250 «√≈—°…≥å ¿—∑√°®‘π‘√—π¥√å
‡™È◊Õ™“µ‘‡¥’¬«°—π∑’Ë¡’Õ“¬ÿ‡∑à“°—π À√◊Õ¡’§«“¡ ŸßÕ¬Ÿà ®π°√–∑ߗˇªπì º„âŸÀ≠à
„π‡°≥±åª°µ‘·µà‡∑’¬∫·≈â«πâÕ¬°«à“§«“¡ Ÿßµ“¡ 3. «¥—§«“¡¬“«™«à ß≈”µ«—°∫—™«à ߢ“ (upper
æπ—∏°ÿ√√¡ (midparental height, MPH) ‡°π‘ 2 to lower segment ratio) ∑ÿ° 6 ‡¥◊Õπ ‡æ◊ËÕ
‡∑“à ¢Õß§“à ‡∫¬’Ë߇∫π¡“µ√∞“π «à π°“√‡®√≠‘‡µ∫‘‚µ™“â ª√–‡¡π‘¿“«– ¥— «à π√“à ß°“¬º¥‘ª°µ‘
À¡“¬∂÷ß °“√¡’Õ—µ√“‡æ‘Ë¡§«“¡ Ÿßµ”˰«à“‡°≥±å‡ªìπ 4. ‡Õ°´‡√¬åÕ“¬ÿ°√–¥Ÿ° (bone age) ∑ÿ°
‡«≈“Õ¬“à ßπÕâ ¬ 2 ªï À√Õ◊¡°’“√‡∫¬’Ë߇∫π¢Õß§«“¡ ߟ 1-2 ªï
≈¥≈ß®π¢“â ¡‡ πâ percentile „π°√“ø¡“µ√∞“π°“√ 5. ‡Õ°´‡√¬å°√–¥Ÿ° —πÀ≈—ß (lateral spine
‡®√≠‘‡µ∫‘‚µ‡°π‘ 2 ‡ πâ radiography) ‡πÕË◊ß®“°µ√«®æ∫ vertebral frac-
¿“«–µ«—‡µ¬È’·≈–°“√‡®√≠‘‡µ∫‘‚µ™“â ∂Õ◊‡ªπì ¿“«– ture ‰¥∫â Õà ¬‚¥¬‰¡¡à Õ’“°“√
∑æË’∫‰¥∫â Õà ¬ (√Õâ ¬≈– 27-60) „πºªâŸ«É ¬∏“≈ —´‡’¡¬’2,8-10 6. „Àºâ ªŸâ «É ¬‰¥√â ∫—‡≈Õ◊¥‚¥¬„À√â –¥∫—Œ‚’¡‚°≈∫π‘
ºŸâªÉ«¬ à«π„À≠à¡—°¡’°“√‡®√‘≠‡µ‘∫‚µª°µ‘„π™à«ßµâπ ¢ÕߺªâŸ«É ¬ ߟ°«“à 9-10 °./¥≈.
·µàÀ≈—ß®“°Õ“¬ÿ5 ªï®–‡√Ë‘¡¡’Õ—µ√“°“√‡®√‘≠‡µ‘∫‚µ 7. „Àâ√—∫¬“¢—∫‡À≈Á°Õ¬à“ß ¡”ˇ ¡Õ ‡æË◊Õ
≈¥≈ß10, 11 ·≈–¿“«–π®È’–√πÿ·√ß¡“°¢πÈ÷„π°√≥∑’ºË’Ÿâ √°—…“√–¥∫— ferritin „À¡â §’“à < 1,000 π°./¡≈.
ªÉ«¬¡’¿“«–‡ªìπÀπàÿ¡ “«™â“√à«¡¥â«¬12 ¿“«–π’ȇ°‘¥ 8. µ√«®√–¥∫— zinc ‡ªπì √–¬– ·≈–„Àâ zinc
®“°À≈“¬ª®í ®¬—13 ‚¥¬¡ª’®í ®¬—À≈°—∑ Ë’”§≠—‹3 ª®í ®¬— ∑¥·∑¥„π°√≥∑’¡Ë’¿’“«–¢“¥∏“µ ÿß—°– ’
‰¥·â °à ¿“«–‡≈Õ◊¥®“߇√Õ◊È√ß—6, 7, 9 ¿“«–‡À≈°Á‡°π‘®“° 9. àߪ√÷°…“°ÿ¡“√·æ∑¬åµàÕ¡‰√â∑àÕ „π°√≥’
°“√„Àâ‡≈◊Õ¥14 ·≈–º≈¢â“߇§’¬ß®“°°“√„™â¬“¢—∫ ∑„’ËÀ‡â ≈Õ◊¥·≈–¬“¢∫—‡À≈°ÁÕ¬“à ߇À¡“– ¡·≈«â æ∫«“à
‡À≈°Á15-17 «à 𠓇ÀµÕÿπË◊Ê §Õ◊ ‚√§µ∫—‡√Õ◊È√ß—¿“«– ºªâŸ«É ¬¡°’“√‡®√≠‘‡µ∫‘‚µ™“â À√Õ◊ ¥— «à π√“à ß°“¬º¥‘ª°µ‘
¢“¥∏“µ ÿß—°– ’(zinc) ¿“«–¢“¥ “√Õ“À“√√«à ¡°∫—
§«“¡º¥‘ª°µ¢‘ÕߌÕ√‚å ¡π µ“à ßÊ ‰¥·â °à ¢“¥ŒÕ√‚å ¡π 2. ¿“«–‡ªπì Àπÿ¡à “«™“â (hypogonadism)
°“√‡®√‘≠‡µ‘∫‚µ ‰∑√Õ¬¥åŒÕ√‚å ¡π·≈–ŒÕ√‚å ¡π‡æ» ¿“«–πÈ’∂◊Õ‡ªìπ¿“«–·∑√°´âÕπ∑“ßµàÕ¡‰√â∑àÕ
√«¡∂ß÷¿“«–‡§√¬’¥¥“â 𮵑„® ∑æË’∫‰¥∫â Õà ¬∑ Ë’¥ÿ„πºªâŸ«É ¬‚√§∏“≈ —´‡’¡¬’3, 12
πÕ°®“°πÈ’¬ß—æ∫«“à ¿“«– ¥— «à π√“à ß°“¬º¥‘ “‡Àµ ÿ«à π„À≠¢à Õß¿“«–‡ªπì Àπ¡ÿà “«™“â ‡°¥‘
ª°µ‘(body disproportion) „πºªŸâ «É ¬‚√§∏“≈ —´‡’¡¬’ ®“°°“√¡‡’À≈°Á‰ª – ¡Õ¬„Ÿà π‡´≈≈å gonadotrope ∑Ë’
‰¥â∂÷ß√âÕ¬≈– 15-72 ´Ë÷߇°‘¥®“°§«“¡º‘¥ª°µ‘¢Õß µÕà ¡„µ â ¡Õß (pituitary gland) ∑”„À¡â °’“√À≈ß—ËLH
°√–¥°Ÿ π—À≈ß—∑”„À¡â ≈’”µ«— π—È≈ß (decrease upper ·≈– FHS ≈¥≈ß (hypogonadotropic hypogo-
to lower segment ratio) ·≈–®–√ÿπ·√ß¡“°¢÷Èπ nadism) ¡’‡æ’¬ß à«ππâÕ¬∑Ë’¡’¿“«–‡À≈Á° – ¡„π
À≈ß—Õ“¬ÿ10 ª¢ï πÈ÷‰ª ´ßË÷‡™ÕË◊«“à ‡ªπì º≈®“°¿“«–‡¢“â µÕà ¡‡æ» §Õ◊ √ß—‰¢Àà √Õ◊Õ≥—±– ®π∑”„À‰â ¡ à “¡“√∂
‚ ¥àŸ«¬—¬‡©Àæπ“àÿ¡– d“e«f™eâ“ro√à«x¡am°—∫inºe≈(¢Dâ“ßF‡O§’¬)ß1®8“°¬“¢—∫‡À≈Á° √“â ߌÕ√‚å ¡π‡æ»‰¥â (hypergonadotropic hypogo-
nadism) ®–„Àâ°“√«‘π‘®©—¬¿“«–‡ªìπÀπàÿ¡ “«™â“
‡¡Ë◊Õ‡¥Á°À≠‘ßÕ“¬ÿ13 ªï·≈⫬—߉¡à‡√‘Ë¡¡’‡µâ“π¡ À√◊Õ
§”·π–π”„π°“√¥·Ÿ≈ºŸªâ «É ¬1,19-21 ‡¥°Á™“¬Õ“¬¡ÿ“°°«“à 14 ªï ¬ß—¡¢’π“¥Õ≥—±–πÕâ ¬°«“à
1. ª√–‡¡π‘§«“¡ ߟ·≈–π”ÈÀπ°—∑°ÿ3-6 ‡¥Õ◊π 4 ¡≈. „π∫“ß√“¬æ∫«“à “¡“√∂‡¢“â «Ÿà ¬—Àπ¡ÿà “«‰¥â
2. ª√–‡¡‘πÕ—µ√“°“√‡æË‘¡§«“¡ ŸßµàÕªï∑ÿ°ªï ‡Õß·µ‰à ¡ à “¡“√∂¡°’“√ æ≤—π“°“√∑“߇滉¥ â ¡∫√Ÿ≥å
¿“«–·∑√°´Õâ π∑“ßµÕà ¡‰√∑â Õà „πºªŸâ «É ¬‡¥°Á‚√§∏“≈ —´‡’¡¬’ Endocrinopathy Complications in Thalassemia Disease 251
‡™àπ ‰¡à¡’°“√æ—≤π“¢Õß≈—°…≥–°“√‡ªìπÀπàÿ¡ “« one enanthate ¢π“¥ 50 ¡°. ‡¢â“°≈â“¡‡πÈ◊Õ∑ÿ°
‡æË‘¡¢È÷π„π‡«≈“ 1 ªï ‰¡à¡’ª√–®”‡¥◊Õπ (primary ª—¥“Àå ‡ªπì √–¬–‡«≈“ 6 ‡¥Õ◊π ®“°ππ—È≈ÕßÀ¬¥ÿ¬“
amenorrhea) À√Õ◊ª√–®”‡¥Õ◊π¢“¥À“¬‰ªÀ≈ß—®“° À“°ºŸâªÉ«¬‰¡à¡’æ—≤π“°“√∑“߇滇æË‘¡‡µ‘¡·≈–‰¡à
∑‡’˧¬¡ª’√–®”‡¥Õ◊π·≈«â (secondary amenorrhea) “¡“√∂‡¢“â «àŸ¬—Àπ¡ÿà ‰¥‡â Õß¿“¬„π 6 ‡¥Õ◊π ∂Õ◊«“à ¢“¥
ŒÕ√å‚¡π‡æ»®√‘ß æ‘®“√≥“„Àâ depot testosterone
§”·π–π”„π°“√¥Ÿ·≈ºªâŸÉ«¬ enanthate ¢π“¥‡¥‘¡µàÕ·≈–§àÕ¬Ê ‡æË‘¡¢π“¥¢È÷π
1. ª√–‡¡‘π°“√‡¢â“ Ÿà«—¬Àπàÿ¡ “«‚¥¬µ√«® ®π∂ß÷250 ¡°.
≈°—…≥–∑“߇æ»∑µÿ¬‘¿¡Ÿ‘(secondary sex charac-
teristics) µ“¡ Tanner staging ∑ÿ°Ê 6 ‡¥◊Õπ 3. ¿“«–æ√àÕ߉∑√Õ¬¥åŒÕ√å‚¡π (hypothy-
‡√¡‘˵ߗȷµÕà “¬ÿ12 ªï roidism)
2. „π°√≥∑’º’ËªâŸ«É ¬‡æ»À≠ߑՓ¬¡ÿ“°°«“à 13 ªï æ∫§«“¡™ÿ°¢Õß¿“«–æ√àÕ߉∑√Õ¬¥åŒÕ√å‚¡π
·≈–‡æ»™“¬Õ“¬¡ÿ“°°«“à 14 ªï ·µ¬à ß—‰¡¡à °’“√æ≤— π“ „πºªŸâ «É ¬‚√§∏“≈ —´‡’¡¬’ ª√–¡“≥√Õâ ¬≈– 8-1022, 23
∑“߇æ»∑µÿ¬‘¿¡Ÿ‘·π–π”„Àâ “‡ÀµÿÀ≈—°‡°‘¥®“°°“√¡’¿“«–‡À≈Á°‡°‘π‡ªìπ
- ßà µ√«®√–¥∫— LH, FSH ·≈– estradiol ‡«≈“π“π à«π¡“°¡—°‰¡à¡’Õ“°“√‡¥àπ™—¥ §«“¡º‘¥
„π‡æ»À≠ß‘À√Õ◊ testosterone „π‡æ»™“¬ ∂“â √–¥∫— ª°µ‘∑Ë’æ∫ à«π„À≠à¡—°‡°‘¥®“°§«“¡º‘¥ª°µ‘¢Õß
FSH ·≈– LH µ”Ë„À°â “√«π‘®‘©¬—¿“«– hypogona- µÕà ¡‰∑√Õ¬¥å (primary hypothyroidism)2
dotropic hypogonadism ·π–π”„Àâµ√«®§≈Ë◊π
·¡à‡À≈Á°‰øøÑ“ ¡Õß∫√‘‡«≥µàÕ¡„µâ ¡Õ߇æ‘Ë¡‡µ‘¡ §”·π–π”„π°“√¥Ÿ·≈ºªâŸ«É ¬1, 2
∂â“√–¥—∫ FSH ·≈– LH Ÿß „Àâ°“√«‘π‘®©—¬¿“«– µ√«®√–¥—∫ free thyroxine (FT4) and
hypergonadotropic hypogonadism thyroid stimulating hormone (TSH) ∑ÿ°ªï
- µ√«®Õ≈—µ√“´“«π¡å ¥≈°Ÿ·≈–√ß—‰¢à µÈ—ß·µàÕ“¬ÿ9 ªï ¬°‡«âπ„π°√≥’∑’Ë¡’Õ“°“√¢Õß¿“«–
¿“«–æ√Õà ߉∑√Õ¬¥Œå Õ√‚å ¡π‡°¥‘¢π÷ȰÕà π
°“√√—°…“
„π‡æ»À≠ß‘„Àâ conjugated estrogen ¢π“¥ °“√√—°…“3
0.3 ¡°. À√Õ◊ ethinyl estradiol (EE) ¢π“¥ 2.5-5 °“√‰¥â√—∫¬“¢—∫‡À≈Á°Õ¬à“ß ¡Ë”‡ ¡Õ®–™à«¬
¡§°. √∫—ª√–∑“π«π—≈–§√ß—È ‡ªπì √–¬–‡«≈“ 6 ‡¥Õ◊π ªÕÑ ß°π—·≈–∑”„À¿â “«–æ√Õà ߉∑√Õ¬¥Œå Õ√‚å ¡π¥¢’π÷ȉ¥â
®“°π—Èπ≈ÕßÀ¬ÿ¥¬“ À“°ºâŸªÉ«¬‰¡à¡’æ—≤π“°“√∑“ß „π°√≥’subclinical hypothyroidism ∑√Ë’–¥∫— TSH
‡æ»‡æ¡‘ˇµ¡‘·≈–‰¡ à “¡“√∂‡¢“â «Ÿà ¬— “«‰¥‡â Õß¿“¬„π 5-7 ¬πŸµ‘/¡≈. Õ“®„™«â ∏‘µ’¥‘µ“¡·≈–„À¬â “¢∫—‡À≈°Á
6 ‡¥Õ◊π ∂Õ◊«“à ¢“¥ŒÕ√‚å ¡π‡æ»®√ß‘ ®–„Àâ ethinyl „À‡â À¡“– ¡¡“°¢πÈ÷24 „π°√≥’overt hypothyroidism
estradiol Õ°’§√ß—È·≈–§Õà ¬Ê ‡æ¡‘Ë√–¥∫—¬“∑°ÿ 6 ‡¥Õ◊π „À°â “√√°—…“¥«â ¬ L-thyroxine
®π∂ß÷¢π“¥ 20 ¡§°. ¿“¬„π‡«≈“ 1-2 ªï ®“°ππÈ—
„ÀâŒÕ√å ‚¡π progesterone √à«¡¥â«¬ ‡æ◊ËÕ„Àâ¡’ 4. ¿“«–æ√àÕßæ“√“‰∑√Õ¬¥åŒÕ√å‚¡π (hypo-
ª√–®”‡¥Õ◊π parathyroidism)
„π‡æ»™“¬ √°—…“‚¥¬°“√©¥’ depot testoster- ‡°‘¥®“°¿“«–‡À≈Á°‡°‘π‰ª – ¡∑’˵àÕ¡æ“
252 «√≈°—…≥å ¿∑—√°‘®π‘√π—¥√å
√“‰∑√Õ¬¥å à«ππâÕ¬Õ“®‡°‘¥®“°°“√¬—∫¬È—ß°“√À≈—Ëß deformity «à πºªŸâ «É ¬∑‰Ë’¥√â ∫—‡≈Õ◊¥‡æ¬’ßæÕ®–¡’bone
æ“√“‰∑√Õ¬¥åŒÕ√å‚¡π®“°°“√ ≈“¬°√–¥Ÿ°∑Ë’¡“° resorption ‡æ‘Ë¡¢È÷π ∑”„Àâ¡’¡«≈°√–¥Ÿ°πâÕ¬°«à“
¢È÷πÕ—π‡ªìπº≈®“°¿“«–‡≈◊Õ¥®“߇√È◊Õ√—ß25 ∂◊Õ‡ªìπ ª°µ‘20 ·≈–ºŸâªÉ«¬¡’‚Õ°“ ‡°‘¥¿“«–πÈ’‰¥â¡“°¢È÷π
¿“«–·∑√°´Õâ π∑æË’∫‰¥πâ Õâ ¬ (√Õâ ¬≈– 2-19)19, 23 ‡¡ÕË◊Õ“¬‡ÿæ¡‘Ë¢π÷È®“° √Õâ ¬≈– 8.7 „πºªŸâ «É ¬Õ“¬πÿÕâ ¬°«“à
·≈–¡°—æ∫„πºªŸâ «É ¬∑ÕË’“¬¡ÿ“°°«“à 16 ªï «à π„À≠à 10 ªï ‡æ¡Ë‘¢π÷ȇªπì √Õâ ¬≈– 44 „πºªâŸ«É ¬Õ“¬ÿ11-19 ªï
¡“¥«â ¬Õ“°“√¢Õß·§≈‡´¬’¡„π‡≈Õ◊¥µ”Ë·∫∫‰¡√à πÿ·√ß ·≈–√Õâ ¬≈– 61 „πºªŸâ «É ¬Õ“¬¡ÿ“°°«“à 20 ªï “‡Àµÿ
‡™πà ™“ ¡ ’«à ππÕâ ¬∑®Ë’–¡Õ’“°“√√πÿ·√ß ‡™πà ¡Õ◊®∫’ ™°— ¢Õß¿“«–°√–¥°Ÿ∫“ß·≈–°√–¥°Ÿæ√πÿ¬ß—‰¡∑à √“∫·π™à ¥—
À√Õ◊À«—„®≈¡â ‡À≈« πÕ°®“°¿“«–æ√Õà ßæ“√“‰∑√Õ¬¥å ·µà‡™Ë◊Õ«à“‡°‘¥®“°°“√ ≈“¬°√–¥Ÿ°¡“°¢÷Èπ√à«¡°—∫
ŒÕ√å‚¡π ¬—ßæ∫«à“ºâŸªÉ«¬‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬¡’‚Õ°“ °“√ √â“ß°√–¥Ÿ°≈¥≈ß®“°À≈“¬Ê ªí®®—¬ ‰¥â·°à
‡°‘¥¿“«– hypercalciuria ‰¥â∂÷ß√âÕ¬≈– 50 ·≈– ¿“«–‡≈◊Õ¥®“ß ¡’°“√¢¬“¬µ—«¢Õ߉¢°√–¥Ÿ° ¿“«–
nephrolithiasis √Õâ ¬≈– 10 ‚¥¬¬ß—‰¡∑à √“∫ “‡Àµÿ ‡À≈Á° – ¡„π√à“ß°“¬ ¢“¥«‘µ“¡‘π¥’≈¥°“√¡’
∑·’Ëπ™à ¥— ·µÕà “®‡ªπì º≈¡“®“°°“√„™¬â “¢∫—‡À≈°Á ·≈– °®‘°√√¡∑“ß°“¬ ·≈–§«“¡º¥‘ª°µÕ‘πË◊¢Õß µÕà ¡‰√∑â Õà
¡—°æ∫¿“«–π’ȉ¥â „π°√≥’∑’˺ŸâªÉ«¬¡’√–¥—∫«‘µ“¡‘π¥’ ‰¥·â °à ¿“«–¢“¥ŒÕ√‚å ¡π‰∑√Õ¬¥å ŒÕ√‚å ¡π°“√‡®√≠‘
(25-hydroxyvitamin D, 25-OHD) „π‡≈◊Õ¥ ‡µ‘∫‚µ·≈–ŒÕ√å‚¡π‡æ»17, 27-31 µ”·Àπàß∑’˧«“¡
¡“°°«“à 30 π°./¡≈.26 Àπ“·ππà °√–¥°Ÿµ”Ë ¥ÿ¡°—‡ªπì ∫√‡‘«≥ °√–¥°Ÿ π—À≈ß—
‡πÕ◊Ëß®“°‡ªπì trabecular bone ‡ªπì «à π„À≠à
§”·π–π”„π°“√¥Ÿ·≈ºŸªâ «É ¬1, 2, 19
µß—È·µÕà “¬ÿ9-16 ªï §«√µ√«®√–¥∫— serum °“√«π‘®‘©¬—
calcium, phosphate, magnesium, alkaline ‚¥¬°“√µ√«®§«“¡Àπ“·ππà °√–¥°Ÿ¥«â ¬‡§√Õ◊Ëß
phosphatase (ALP), 25-OHD, parathyroid dual-energy x-ray absorptiometry (DXA) À“°
hormone (PTH) ·≈– urine calcium ª≈ï –§√ßÈ— §«“¡Àπ“·ππà ¢Õß°√–¥°Ÿ (Z-score) πÕâ ¬°«“à §à“
ª°µ‡‘°π‘ 2 ‡∑“à ‡¡Õ◊ˇ∑¬’∫°∫—§«“¡Àπ“·ππà °√–¥°Ÿ
°“√√—°…“ ¢Õ߇¥°Á‡æ»‡¥¬’«°π— ‡™Õ◊È™“µ‡‘¥¬’«°π—∑¡Ë’Õ’“¬‡ÿ∑“à °π—
„Àâ calcium ·≈– active vitamin D ∑¥·∑π ∂Õ◊«“à §«“¡Àπ“·ππà ¢Õß°√–¥°ŸπÕâ ¬°«“à ª°µ‘(low
bone density for chronological age) ·µà®–
5. °√–¥Ÿ°∫“ß (osteopenia) À√◊Õ°√–¥Ÿ°æ√ÿ𠉥√â ∫—°“√«π‘®‘©¬—«“à ¿“«–°√–¥°Ÿ∫“ß (osteopenia)
(osteoporosis) ·≈–°√–¥Ÿ°æ√ÿπ (osteoporosis) µàÕ‡¡◊ËÕ¡’¿“«–
¿“«–°√–¥°Ÿ∫“ß (osteopenia) ·≈–°√–¥°Ÿ °√–¥Ÿ°À—°√à«¡°—∫¡’§«“¡Àπ“·πàπ¢Õß°√–¥Ÿ°πâÕ¬
æ√ÿπ (osteoporosis) ‡ªìπ¿“«–·∑√°´âÕπ∑Ë’æ∫ °«“à ª°µ‘
‰¥∫â Õà ¬„πºªŸâ «É ¬‚√§∏“≈ —´‡’¡¬’ ·¡ºâ ªŸâ «É ¬∏“≈ —´‡’¡¬’
∑’ˉ¥â√—∫°“√√—°…“Õ¬à“ߥ’°Á¬—ßæ∫¿“«–πÈ’ ∂÷ß√âÕ¬≈– §”·π–π”„π°“√¥·Ÿ≈ºªŸâ É«¬1, 2, 19, 20
40-5027 ‡πÕ◊Ëß®“°„π√“¬∑‰Ë’¥√â ∫—‡≈Õ◊¥‰¡‡à æ¬’ßæÕ ®– ·π–π”„Àâ∑”°“√µ√«®§«“¡Àπ“·πàπ°√–¥Ÿ°
¡’erythropoiesis ¡“° ßà º≈„À¡â ’bone marrow ¥â«¬‡§√Ë◊Õß DXA √à«¡°—∫µ√«® “√·≈–ŒÕ√å‚¡π„π
cavity °«“â ß ·≈–¡°’√–¥°Ÿcortex ∫“ß√«à ¡°∫—¡’bone ‡≈◊Õ¥∑Ë’¡’º≈µàÕ§«“¡Àπ“·πàπ¢Õß°√–¥Ÿ° ‰¥â·°à
¿“«–·∑√°´Õâ π∑“ßµÕà ¡‰√∑â Õà „πºªâŸ«É ¬‡¥°Á‚√§∏“≈ —´‡’¡¬’ Endocrinopathy Complications in Thalassemia Disease 253
√–¥—∫ serum calcium, phosphate, ALP, 25- IFG ·≈– impair glucose tolerance, IGT)
OHD, parathyroid hormone (PTH), ·≈–‡æË‘¡‚Õ°“ ‡ ’ˬߵàÕ°“√‡ªìπ‚√§‡∫“À«“π34, 35
osteocalcin ·≈– urine calcium ‡ªπì ª√–®”∑ÿ°ªï “‡Àµÿ‡°‘¥®“°°“√∑Ë’¡’‡À≈Á°‡°‘π – ¡„πµ—∫·≈–
‚¥¬‡√¡Ë‘µ√«®µß—È·µàÕ“¬ÿ9-10 ªï °≈â“¡‡π◊ÈÕ ∑”„Àâ‰¡à “¡“√∂π”°≈Ÿ‚§ ‡¢â“ Ÿà‡´≈≈å
‰¥â ‡°¥‘¿“«–¥Õ◊ȵÕà Õπ‘´≈Ÿπ‘ ∑”„Àâµ—∫ÕàÕπµâÕß √â“ß
°“√√°—…“ Õ‘π´Ÿ≈‘πÕÕ°¡“¡“°¢È÷π‡æË◊Õ§«∫§ÿ¡„Àâ√–¥—∫πÈ”µ“≈
‰¥â√—∫·§≈‡´’¬¡ «‘µ“¡‘π¥’·≈– —ß°– ’Õ¬à“ß „π‡≈Õ◊¥ª°µ‘‡¡Õ◊ˇ«≈“º“à π‰ª°“√∑”ß“π¢Õßµ∫—ÕÕà π
‡æ¬’ßæÕ Õ“®„À·â §≈‡´¬’¡‡ √¡‘„πª√¡‘“≥‹500-1,000 ≈¥≈ß ∑”„À°â ≈“¬‡ªπì ‡∫“À«“π„π∑ ’Ë¥ÿ36
¡°./«—π √à«¡°—∫«‘µ“¡‘π¥’400-800 ¬Ÿπ‘µµàÕ«—π
·π–π”„À⺟âªÉ«¬ÕÕ°°”≈—ß°“¬√–¥—∫ª“π°≈“ßÕ¬à“ß °“√«π‘‘®©¬—
¡Ë”‡ ¡Õ „π°√≥’∑Ë’¡’¿“«– osteoporosis Õ“®„Àâ ºªâŸ«É ¬∑‡’˪πì ‡∫“À«“π·≈«â (overt diabetes)
°“√√°—…“¥«â ¬ bisphosphonates ¡°—®–¡ª’√–«µ—π‘È”Àπ°—≈¥ ¥¡Ë◊πÈ”∫Õà ¬ ª í “«–∫Õà ¬
·µà„π√“¬∑Ë’∑Ë’‡√‘Ë¡‡ªìπ‡∫“À«“π IFG À√◊Õ IGT)
6. ¿“«–µÕà ¡À¡«°‰µ∑”ß“π∫°æ√Õà ß(adrenal ¡—°‰¡à¡’Õ“°“√º‘¥ª°µ‘·µà‡¡Ë◊Õµ√«®√–¥—∫πÈ”µ“≈„π
insufficiency) ‡≈◊Õ¥®–¡’§à“ Ÿß°«à“ª°µ‘ À“°µ√«®√–¥—∫π”ȵ“≈
§«“¡™°ÿ¢Õß¿“«–µÕà ¡À¡«°‰µ∑”ß“π∫°æ√Õà ß À≈—ßߥՓÀ“√ ≥ 100-125 ¡°./¥≈. ‡√’¬°«à“
„πºŸâªÉ«¬‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬∑’ˉ¥â√—∫°“√«‘π‘®©—¬‚¥¬°“√ IFG À“°√–¥∫—π”ȵ“≈ ≥ 126 ¡°./¥≈. ∂Õ◊«“à ‡ªπì
µ√«®√–¥∫—ŒÕ√‚å ¡πæ∫‰¥√â Õâ ¬≈– 0-45.32, 33 Õ¬“à ߉√ ‡∫“À«“π °“√µ√«® oral glucose tolerance test
°Áµ“¡ ºŸâªÉ«¬ à«π„À≠à¡—°‰¡à¡’Õ“°“√¢Õß°“√¢“¥ (OGTT) ®–µ√«®æ∫§«“¡º¥‘ª°µ‰‘¥‡â √«Á°«“à ‚¥¬
ŒÕ√‚å ¡π®“°µÕà ¡À¡«°‰µ ‚¥¬‡©æ“–„π ¿“«–ª°µ‘ „Àâ√—∫ª√–∑“ππÈ”µ“≈°≈Ÿ‚§ ¢π“¥ 1.75 °.µàÕ°°.
·µÀà “°Õ¬„Ÿà π¿“«–‡§√¬’¥√πÿ·√ß ‡™πà °“√µ¥‘‡™Õ◊È ‰¥â (¢π“¥ ߟ ¥ÿ 75 °.) ∂“â √–¥∫—πÈ”µ“≈∑’Ë2 ™«—Ë‚¡ß ≥
√∫—°“√º“à µ¥—À√Õ◊Õ∫ÿµ—‡‘ÀµÿÕ“®®–¡¿’“«–™ÕÁ°‰¥â 140-199 ¡°./¥≈. ‡√¬’°«“à IGT ∂“â √–¥∫—π”ȵ“≈ ≥
200 ¡°./¥≈. · ¥ß«“à ‡ªπì ‡∫“À«“π
§”·π–π”„π°“√¥Ÿ·≈ºªŸâ É«¬
ºªâŸ«É ¬∑¡’ˇ’À≈°Á – ¡‡°π‘¡“° §«√ ßà ª√°÷…“ §”·π–π”„π°“√¥Ÿ·≈ºªâŸ«É ¬
°¡ÿ“√·æ∑¬µå Õà ¡‰√∑â Õà ∑°ÿ1-2 ªï ‡æÕ◊Ë∑¥ Õ∫ŒÕ√‚å ¡π §«√µ√«® OGTT ¢≥–Õ“¬ÿ10, 12, 14
cortisol ·≈– 16 ªï À≈ß—®“°ππ—È ·π–π”„Àµâ √«®´”È∑°ÿªï
7. ‚√§‡∫“À«“π (diabetes mellitus) √ÿª§”·π–π”„π°“√ª√–‡¡‘π¿“«–·∑√°´âÕπ
∂Õ◊‡ªπì ¿“«–·∑√°´Õâ π∑æË’∫‰¥∫â Õà ¬„πº„Ÿâ À≠à ∑“ßµÕà ¡‰√∑â Õà „πºªâŸ«É ¬‚√§∏“≈ —´‡’¡¬’1, 2, 19, 20
ë µß—È ·µ‡à √¡Ë‘ √°—…“
∑‡Ë’ªπì ‚√§‡≈Õ◊¥®“ß∏“≈ —´‡’¡¬’ ·µ à “¡“√∂æ∫„π‡¥°Á
·≈–«¬—√πÿà ‰¥‡â ™πà °π— ‚¥¬‡©æ“–Õ“¬ÿ10 ª¢ï πÈ÷‰ª ‚¥¬ 1. ª√–‡¡π‘§«“¡ ߟ·≈–πÈ”Àπ°—∑°ÿ3-6 ‡¥Õ◊π
ºŸâªÉ«¬∏“≈— ´’‡¡’¬®–¡’¿“«–¥◊ÈÕµàÕÕ‘π´Ÿ≈‘π √–¥—∫ 2. ª√–‡¡‘πÕ—µ√“°“√‡æ‘Ë¡§«“¡ ŸßµàÕªï∑ÿ°ªï
πÈ”µ“≈„π‡≈Õ◊¥º¥‘ª°µ‘(impair fasting glucose, ®π°√–∑ߗˇªπì º„Ÿâ À≠à
254 «√≈°—…≥å ¿∑—√°®‘π√‘—π¥√å
3. «¥—§«“¡¬“«™«à ß≈”µ«—°∫—™«à ߢ“ (upper ºªâŸ«É ¬À≠ߑՓ¬¡ÿ“°°«“à 13 ªï ·≈–™“¬Õ“¬¡ÿ“°°«“à
to lower segment ratio) ∑ÿ° 6 ‡¥◊Õπ ‡æ◊ËÕ 14 ªï ·µ¬à ß—‰¡¡à °’“√æ≤—π“∑“߇æ»∑µÿ¬‘¿¡Ÿ‘(secondary
ª√–‡¡π‘¿“«– ¥— «à π√“à ß°“¬º¥‘ª°µ‘ sex characteristics)
4. µ√«®√–¥∫— zinc ‡ªπì √–¬– ·≈–„Àâ zinc 7. ‡Õ°´‡√¬åÕ“¬ÿ°√–¥Ÿ° (bone age) ∑ÿ°
∑¥·∑¥„π°√≥∑’¡’Ë¿’“«–¢“¥∏“µ ÿß—°– ’ 1-2 ªï
8. ‡Õ°´‡√¬å°√–¥Ÿ° —πÀ≈—ß (lateral spine
ë ‡√Ë¡‘ª√–‡¡π‘∑Õ’Ë“¬ÿ9-10 ª¢ï ’Èπ‰ª radiography) ∑°ÿ 1 ªï
1. ª√–‡¡‘π°“√‡¢â“ àŸ«—¬Àπÿà¡ “«‚¥¬µ√«® 9. µ√«®§«“¡Àπ“·πàπ°√–¥Ÿ°¥â«¬‡§√◊ËÕß
≈—°…≥–∑“߇æ»∑ÿµ‘¬¿Ÿ¡‘µ“¡ Tanner staging DXA ∑°ÿ 1 ªï
∑°ÿÊ 6 ‡¥Õ◊π ‡√¡Ë‘µßÈ—·µÕà “¬ÿ12 ªï
2. Serum TSH and F T4 ∑°ÿ 1 ªï ∫∑ √ÿª
3. Serum calcium, phosphate, magne- ¿“«–·∑√°´âÕπ∑“ßµàÕ¡‰√â∑àÕ„πºŸâªÉ«¬‡¥Á°
sium, 25-OHD, ALP ·≈– urine calcium ·≈–«—¬√ÿàπ‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬¡’À≈“¬¿“«–·≈–æ∫‰¥â
À“°¡§’«“¡º¥‘ª°µ„‘Àµâ √«® PTH ‡æ¡Ë‘ ∑°ÿ 1 ªï ∫àÕ¬ ·µà∂Ÿ°¡Õߢⓡ‰ª‡π◊ËÕß®“°‰¡à‰¥â¡’Õ“°“√·≈–
4. Fasting glucose, fasting insulin ·≈– Õ“°“√· ¥ß∑’Ë√ÿπ·√ß Õ¬à“߉√°Áµ“¡·æ∑¬åºâŸ¥Ÿ·≈
oral glucose tolerance testing (OGTT) „π §«√µ√–Àπ—°∂÷ߪí≠À“¥—ß°≈à“«·≈– “¡“√∂„Àâ°“√
°√≥’∑Ë’‡ªìπ impaired fasting glucose (IFG) ªÑÕß°—π‚¥¬°“√„Àâ‡≈◊Õ¥Õ¬à“ß ¡Ë”‡ ¡Õ√à«¡°—∫¬“
∑°ÿ 2 ªï ¢—∫‡À≈Á° ‡æ◊ËÕ‰¡à„À⇰‘¥¿“«–‡≈◊Õ¥®“߇√◊ÈÕ√—ß·≈–
5. Serum cortisol ∑ÿ° 1-2 ªï ∂â“√–¥—∫ ‡À≈°Á‡°π‘„π√“à ß°“¬ √«¡∑ß—È¡°’“√µ√«®ª√–‡¡π‘µ“¡
cortisol µË” æ‘®“√≥“∑” ACTH À√◊Õ insulin ‡°≥±å ‡æÕ◊Ë®– “¡“√∂«π‘®‘©¬—¿“«–·∑√°´Õâ π∑‡Ë’°¥‘
stimulation test ¢È÷π‰¥âÕ¬à“߇√Á« √—°…“‰¥â∑—π∑à«ß∑’·≈–¡ÿàßÀ«—ß„Àâ
6. LH, FSH ·≈– sex steroids „π°√≥∑’’Ë ºªŸâ «É ¬¡§’≥ÿ¿“晫’µ‘∑¥’Ë„’π√–¬–¬“«
‡Õ° “√Õ“â ßÕß‘ and endocrine disorders in thalassemia: The
1. De Sanctis V, Skordis N and Soliman AT. international network on endocrine complications
in thalassemia (I-CET) position statement and
Endocrine disease. In: Cappellini MD, Cohen guidelines. Indian J Endocrinol Metab. 2013;
A, Porter J, Taher A, Viprakasit, editors. Guide- 17(1):8-18.
lines for the Management of Transfusion 3. Wonke B, De Sanctis V.Clinical aspects of trans-
Dependent Thalassaemia (TDT) [Internet]. 3rd fusional iron overload. Clin Exp Hematol
ed. Nicosia, Cyprus: Thalassaemia International 2001;12(4):322-34.
Federation; 2014. p. 156-57. 4. Belhoul KM, Bakir ML, Saned MS, Kadhim
2. De Sanctis V, Soliman AT, Elsedfy H, Skordis
N, Kattamis C, Angastiniotis M, et al. Growth
¿“«–·∑√°´Õâ π∑“ßµÕà ¡‰√∑â Õà „πºªâŸ«É ¬‡¥°Á‚√§∏“≈ —´‡’¡¬’ Endocrinopathy Complications in Thalassemia Disease 255
AM, Musallam KM, Taher AT. Serum ferritin 1998;139(2):143-4.
levels and endocrinopathy in medically treated 15. De Sanctis V, Savarino L, Stea S, Cervellati M,
patients with beta thalassemia major. Ann
Hematol 2012;91(7):1107-14. Ciapetti G, Tassinari L, et al.Microstructural
5. Taher AT, Musallam KM, Inati A. Iron overload: analysis of severe bone lesions in seven
consequences, assessment, and monitoring. thalassaemic patients treated with desferrioxamine.
Hemoglobin 2009;33(Suppl 1):S46-57. Calcif Tissue Int. 2000;67(2):128-33.
6. Soliman AT, De Sanctis V, Yassin M, Adel 16. De Virgiliis S, Congia M, Frau F, Argiolu F,
A.Growth and Growth hormone-Insulin Like Diana G, Cucca F, et al. Deferoxamine-induced
Growth Factor -I (GH-IGF-I) Axis in Chronic growth retardation in patients with thalassemia
Anemias. Acta Biomed. 2017;88(1):101-11. major. J Pediatr. 1988;113(4):661-9.
7. Soliman AT, De Sanctis V, Kalra S. Anemia 17. Olivieri NF, Koren G, Harris J, Khattak S, Freedman
and growth. Indian J Endocrinol Metab. MH, Templeton DM, et al. Growth failure and
2014;18(Suppl 1):S1-S5. bony changes induced by deferoxamine. Am J
8. Sharma R, Seth A, Chandra J, Gohain S, Kapoor Pediatr Hematol Oncol. 1992;14(1):48-56.
S, Singh P, et al. Endocrinopathies in adolescents 18. Kyriakou A, Skordis N. Thalassaemia and
with thalassaemia major receiving oral iron Aberrations of Growth and Puberty. Mediterr J
chelation therapy. Paediatr Int Child Health. Hematol Infect Dis. 2009;1(1):e2009003.
2016;36(1):22-7. 19. Tubman VN, Fung EB, Vogiatzi M, Thompson
9. Soliman AT, Khalafallah H, Ashour R. Growth AA, Rogers ZR, Neufeld EJ, et al; Thalassemia
and factors affecting it in thalassemia major. Clinical Research Network.Guidelines for the
Hemoglobin. 2009;33:S116-26. Standard Monitoring of Patients With Thalassemia:
10. Origa R, Danjou F, Orecchia V, Zappu A, Dess? Report of the Thalassemia Longitudinal Cohort.J
C, Foschini ML, et al.Current growth patterns Pediatr Hematol Oncol. 2015;37(3):e162-9.
in children and adolescents with thalassemia 20. ¡Ÿ≈π‘∏‘‚√§‚≈À‘µ®“ß∏“≈— ´’‡¡’¬·Ààߪ√–‡∑»‰∑¬.
major. Blood. 2016;128(21):2580-2. [Internet]. Clinical practice guidelines for diagnosis
11. Moiz B, Habib A, Sawani S, Raheem A, Hasan and management of thalassemia syndrome. [cited
B, Gangwani M. Anthropometric measurements 2019 Jan 9]. Available from: http://www.thalassemia.
in children having transfusion-dependent beta or.th/thal-cpg.pdf.
thalassemia. Hematology. 2018;23(4):248-52. 21. ¡Ÿ≈π‘∏‘‚√§‚≈À‘µ®“ß∏“≈— ´’‡¡’¬·Ààߪ√–‡∑»‰∑¬.
12. De Sanctis V. Growth and puberty and its [Internet]. Guidelines for the care of thalassemia
management in thalassaemia. Horm Res. 2002; patients in general practice. [cited 2019 Jan 9].
58(Suppl 1):72-9. Available from: http://www.thalassemia.or.th/
13. Skordis N, Kyriakou A. The multifactorial Guidelines%20for%20thalassemia%20care.pdf
origin of growth failure in thalassaemia. Pediatr 22. Borgna-Pignatti C, Rugolotto S, De Stefano P,
Endocrinol Rev. 2011;8(Suppl 2):271-7. Zhao H, Cappellini MD, Del Vecchio GC, et al.
14. Spiliotis BE. Beta-thalassemia and normal Survival and complications in patients with
growth: are they compatible? Eur J Endocrinol. thalassemia major treated with transfusion and
deferoxmine. Haematologia. 2004;89(10):1187-93.
256 «√≈—°…≥å ¿—∑√°‘®π√‘π—¥√å
23. Vogiatzi MG, Macklin EA, Trachtenberg FL, 31. Vogiatzi MG, Macklin EA, Fung EB, Cheung
Fung EB, Cheung AM, Vichinsky E, et al. AM, Vichinsky E, Olivieri N, et al. Bone disease
Differences in the prevalence of growth, endocrine in thalassemia: a frequent and still unresolved
and vitamin D abnormalities among the various problem. J Bone Miner Res. 2009;24(3):543-57.
thalassaemia syndromes in North America. Br J
Haematol. 2009;146(5):546-56. 32. Poomthavorn P, Isaradisaikul B, Chuansumrit
A, Khlairit P, Sriphrapradang A, Mahachoklertwattana
24. Skordis N. Endocrine investigation and follow P. High prevalence of çbiochemicalé adrenal
up in thalassaemia.Time for specific guidelines. insufficiency in thalassemics: is it a matter of
Thalassemia Reports. 2011;1(s2):e22 different testings or decreased cortisol binding
globulin? J Clin Endocrinol Metab. 2010;95(10):
25. De Sanctis V, Vullo C, Bagni B, Chiccoli L. 4609-15.
Hypoparathyroidism in beta-thalassemia major.
Clinical and laboratory observations in 24 33. Elsedfy HH, El Kholy M, Hamza RT, Hamed
patients. Acta Haematol. 1992;88(2-3):105-8. A, Elalfy M. Adrenal function in thalassemia
major adolescents. Pediatr Endocrinol Rev.
26. Quinn CT, Johnson VL, Kim HY, Trachtenberg 2011;8 Suppl 2:295-9.
F, Vogiatzi MG, Kwiatkowski JL, et al. Renal
dysfunction in patients with thalassaemia. Br J 34. Sharma R, Seth A, Chandra J, Gohain S, Kapoor
Haematol. 2011;153(1):111-7. S, Singh P, et al. Endocrinopathies in adolescents
with thalassaemia major receiving oral iron
27. Haidar R, Musallam KM, Taher AT. Bone disease chelation therapy. Paediatr Int Child Health.
and skeletal complications in patients with beta 2016;36(1):22-7.
thalassemia major. Bone. 2011;48(3):425-32.
35. Suvarna J, Ingle H, Deshmukh CT. Insulin
28. Toumba M, Skordis N. Osteoporosis syndrome resistance and beta cell function in chronically
in thalassaemia major: an overview. J Osteoporos. transfused patients of thalassemia major. Indian
2010;2010:537673. Pediatr. 2006;43(5):393-400.
29. Skordis N, Efstathiou E, Kyriakou A, Toumba 36. De Sanctis V, Soliman AT, Elsedfy H, Yaarubi
M. Hormonal dysregulation and bones in SA, Skordis N, Khater D, et al. The ICET-A
thalassaemia—an overview. Pediatr Endocrinol Recommendations for the Diagnosis and
Rev. 2008;6 Suppl 1:107-15. Management of Disturbances of Glucose
Homeostasis in Thalassemia Major Patients.
30. Voskaridou E, Terpos E. New insights into the Mediterr J Hematol Infect Dis. 2016;8(1):
pathophysiology and management of osteoporosis e2016058.
in patients with beta thalassaemia. Br J Haematol.
2004;127(2):127-39.
∫∑∑Ë’
°“√ª≈°Ÿ∂“ଇ´≈≈µåπâ°”‡π¥‘‡¡¥Á ‡≈Õ◊¥
·≈–¬π’∫”∫¥—
18 Hematopoietic Stem Cell
Transplantation and Gene Therapy
ªî¬– √ÿ®°‘®¬“ππ∑å
°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥¡’∑Ë’„™â ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥·¥ß ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥¢“« ·≈– ‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥ ∂Ÿ°
„π‚√§∑“ß‚≈Àµ‘«∑‘¬“∑¡’Ë ’“‡Àµ¡ÿ“®“°§«“¡º¥‘ª°µ‘ √â“ß·≈–æ—≤π“ (differentiation) ¡“®“°‡´≈≈å
¢Õ߉¢°√–¥°Ÿ ∑¡’˰’“√ √“â ߇¡¥Á‡≈Õ◊ ¥™π¥‘µ“à ßÊ º¥‘ µπâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ (hematopoietic stem cell) „π
ª°µ‘‰¥â·°à ‚√§‰¢°√–¥Ÿ°ΩÉÕ∑Ë’‡°‘¥®“°ªí®®—¬¿“¬ ‰¢°√–¥°Ÿ ∑—ÈßπÈ’§≥ÿ ¡∫µ—‘摇»…¢Õ߇´≈≈åµπâ °”‡π‘¥
πÕ° (acquired aplastic anemia) °≈ÿà¡‚√§ ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥¡’§«“¡·µ°µà“ß®“°‡´≈≈凡Á¥‡≈◊Õ¥ÕË◊πÊ
‰¢°√–¥°ŸΩÕÉ ∑‡Ë’°¥‘¢πÈ÷µßÈ—·µ°à ”‡π¥‘ (inherited bone ‰¥â·°à §ÿ≥ ¡∫—µ‘∑Ë’‡´≈≈å “¡“√∂·∫àßµ—«·≈–‡æ‘Ë¡
marrow failure syndrome) ·≈– ‚√§‚≈À‘µ®“ß ®”π«π‰¥â‡Õß (self-renewal) ·≈–§ÿ≥ ¡∫—µ‘∑Ë’
∏“≈— ´’‡¡’¬ ‡ªìπµâπ ∑È—ßπ’Ȱ“√æ‘®“√≥“‡≈◊Õ°∑”°“√ ‡´≈≈ å “¡“√∂æ≤— 𓉪‡ªπì ‡´≈≈Õå π◊ËÊ ‰¥â πÕ°®“°πÈ’
ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥®–∑”‡¡◊Ëպ⟪ɫ¬ ‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¬ß—¡§’≥ÿ ≈°—…≥–懑»…ÕπË◊ Õ°’
‰¥â√—∫°“√«‘π‘®©—¬§√È—ß·√° À√◊Õ „π°√≥’∑Ë’ºŸâªÉ«¬‰¡à ‰¥â·°à °“√∑’ˇ´≈≈宓°§πÊ ÀπË÷ß “¡“√∂∂Ÿ°π”‰ª
µÕ∫ πÕßµÕà °“√√°—…“¡“µ√∞“π πÕ°®“°π„È’πª®í ®∫ÿπ— „ÀâÀ√◊Õª≈Ÿ°∂à“¬„Àâ°—∫§πÕ’°§πÀπË÷߉¥â (trans-
‰¥â¡’°“√»÷°…“‡°Ë’¬«°—∫°“√√—°…“¥â«¬¬’π∫”∫—¥ „π plantibility)·≈–‡¡Õ◊Ëπ”‡´≈≈‰å ª„À·â ≈«â ‡´≈≈ å “¡“√∂
‚√§∑“ß‚≈À‘µ«‘∑¬“À≈“¬™π‘¥ ‰¥â·°à ‚√§‚≈À‘µ®“ß ‡¥π‘∑“ß°≈∫—‰ª¬—߉¢°√–¥°Ÿ‰¥‡â Õß (homing) ·≈–
∏“≈— ´’‡¡’¬ ·≈– ‚√§‡≈◊Õ¥ÕÕ°ßà“¬Œ’‚¡øï‡≈’¬ ´Ë÷߉¥â Õ“»—¬À√◊Õ¬÷¥µ‘¥Õ¬Ÿà„π‰¢°√–¥Ÿ°‚¥¬„™â adhesion
º≈‡ªπì ∑πË’“à æÕ„® ¥«â ¬‡ÀµπÿÈ’„πÕπ“§µÕπ—„°≈â °“√ molecule®π°√–∑ßË—‡´≈≈ å “¡“√∂·∫ßà µ«—‡æ¡Ë‘®”π«π
√°—…“¥«â ¬°“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ ·≈– √«¡∂÷ßæ—≤π“ ‰ª‡ªìπ‡´≈≈凡Á¥‡≈◊Õ¥™π‘¥µà“ßÊ ‰¥â
°“√√—°…“¥â«¬¬’π∫”∫—¥ Õ“®®–∂Ÿ°æ‘®“√≥“π”¡“„™â (engraftment) ¥â«¬‡Àµÿπ’È „π‚√§∑Ë’‡°‘¥®“°
‡ªìπ°“√√—°…“¡“µ√∞“πµÈ—ßµâπ„πºŸâªÉ«¬‚√§∑“ß §«“¡º¥‘ª°µ¢‘Õ߉¢°√–¥°Ÿ„π°“√ √“â ߇¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ ‰¡à
‚≈Àµ‘«∑‘¬“ «à“®–‡ªìπª√‘¡“≥∑’Ë≈¥≈ß À√◊Õ ≈—°…≥–√«¡∂÷ß°“√
∑”ß“π¢Õ߇¡Á¥‡≈◊Õ¥∑Ë’º‘¥ª°µ‘ °“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈å
°“√ª≈°Ÿ∂“ଇ´≈≈µåπâ °”‡π¥‘‡¡¥Á ‡≈Õ◊¥ µâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥®÷߇ªìπ°“√√—°…“Õ’°∑“߇≈◊Õ°
(hematopoietic stem cell transplantation) Àπ÷Ëß∑Ë’ “¡“√∂π”¡“„™â ‡æË◊Õ„ÀâºâŸªÉ«¬À“¬¢“¥®“°
‡¡Á¥‡≈◊Õ¥™π‘¥µà“ßÊ „π°√–· ‡≈◊Õ¥ ‰¥â·°à ‚√§‰¥1â ,2
258 ªî¬– √®ÿ°‘®¬“ππ∑å
Õß§åª√–°Õ∫¢Õß°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥠®“°πÈ—π‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥¢Õߺ⟪ɫ¬®–∂Ÿ°·™à
‡¡¥Á ‡≈Õ◊¥ ·¢Á߉«â·≈–®–∂Ÿ°π”°≈—∫¡“„ÀâÀ≈—ß®“°∑Ë’ºŸâªÉ«¬‰¥â√—∫
°“√√—°…“‚¥¬°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥠¬“‡§¡’∫”∫—¥„π¢π“¥∑’Ë Ÿß ∑È—ßπ’Ȱ“√„À⬓‡§¡’∫”∫—¥
‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ª√–°Õ∫‰ª¥«â ¬ 3 Õß§ªå √–°Õ∫À≈°— ‰¥·â °à „π¢π“¥∑Ë’ Ÿß®–∑”„À⇴≈≈凡Á¥‡≈◊Õ¥µà“ßÊ „π
1. ºŸâ∑’ˉ¥â√—∫‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥ À√◊Õ ‰¢°√–¥Ÿ°∂Ÿ°∑”≈“¬®πÀ¡¥ È‘π‚¥¬‰¡à‡À≈◊Õ‡´≈≈å∑’Ë
µ«—ºªâŸ«É ¬ (host À√Õ◊ recipient) ®–‡®√‘≠¢÷Èπ¡“‰¥â„À¡à ¥â«¬‡ÀµÿπÈ’‡¡Ë◊Õπ”‡Õ“‡´≈≈åµâπ
2. º∑Ÿâ „’ËÀâ À√Õ◊ º∫Ÿâ √®‘“§‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢Õßµ«—ºªŸâ «É ¬‡Õß°≈∫—¡“„À‡â ´≈≈µå πâ
‡≈Õ◊ ¥ (donor) ‚¥¬º∑Ÿâ „Ë’À‡â ´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥‡À≈“à π®’È–°≈∫—‡¢“â ‰ª„π‰¢°√–¥°Ÿ¢Õß
Õ“®®–‡ªπì µ«—ºªŸâ «É ¬‡ÕßÀ√Õ◊ ∫§ÿ§≈ÕπË◊ °‰Á¥â ºâŸªÉ«¬·≈–‡®√‘≠‡µ‘∫‚µ‰ª‡ªìπ‡´≈≈å∑Ë’∑”ß“π‰¥â‡ªìπ
3. «‘∏’°“√∑’Ë·æ∑¬å„™â‡µ√’¬¡ºâŸ∑’Ë®–‰¥â√—∫‡´≈≈å ª°µ‘(stem cell rescue) ∑ß—Èπ°’È“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈å
µπâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥‡æÕ◊Ë„À â ¿“æ√“à ß°“¬¡§’«“¡æ√Õâ ¡ µâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥‚¥¬„™â‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥
∑Ë’®–√—∫‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥®“°ºŸâ∑’Ë„À⇴≈≈åµâπ ¢Õßµ—«‡Õß à«π„À≠à®–‰¡à∑”„À⇰‘¥ªØ‘°‘√‘¬“À√◊Õº≈
°”‡π‘¥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥ (conditioning regimen À√◊Õ ·∑√°´Õâ π®“°°“√‰¥√â ∫—‡´≈≈¢å Õßµπ‡Õß
preparative regimen) ‚¥¬«‘∏’°“√∑Ë’·æ∑¬å„™âÕ“® 2. °“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥
®–‡ªìπ°“√„À⬓‡§¡’∫”∫—¥„π¢π“¥ Ÿß·≈–/À√◊Õ√à«¡ ‚¥¬„™‡â ´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢Õߺ՟â π◊Ë(allogeneic
°∫—°“√©“¬√ß— ’ hematopoietic stem cell transplantation) ‡ªπì °“√
ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥∑Ë’ºâŸ∑’ˉ¥â√—∫‡´≈≈å
ª√–‡¿∑¢Õß°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥ µâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥ ·≈–ºŸâ∑’Ë„À⇴≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥
‡≈◊Õ¥ ‡≈◊Õ¥‡ªìπ§π≈–§π°—π °“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇π‘¥
‚¥¬∑—Ë«‰ª·≈â«°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥠‡¡Á¥‡≈◊Õ¥¥â«¬«‘∏’°“√π’È¡’¢âÕ∫àߙȒ„πºâŸªÉ«¬∑Ë’¡’‚√§À√◊Õ
‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ “¡“√∂·∫ßà ÕÕ°‰¥‡â ªπì 2 ª√–‡¿∑ ‰¥·â °à §«“¡º¥‘ª°µ„‘π‰¢°√–¥°Ÿ ∑”„À‰â ¡ à “¡“√∂„™‡â ´≈≈å
1. °“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥‚¥¬ µâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥¢Õßµπ‡Õß„π°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈å
„™‡â ´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢Õßµ«—‡Õß (autologous µâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥‰¥â À≈—°°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâπ
hematopoietic stem cell transplantation) ‡ªπì °“√ °”‡π‘¥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥‚¥¬«‘∏’πÈ’®÷߇ªìπ°“√°”®—¥‡´≈≈凡Á¥
ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥∑’˺âŸ∑’ˉ¥â√—∫‡´≈≈å ‡≈◊Õ¥·≈–‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥„π‰¢°√–¥Ÿ°∑’Ë¡’
µâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥ ·≈–ºâŸ∑Ë’„À⇴≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥ §«“¡º‘¥ª°µ‘¢ÕߺŸâªÉ«¬∑‘È߉ª ·≈–π”‡Õ“‡´≈≈åµâπ
‡≈Õ◊ ¥‡ªπì §πÊ ‡¥¬’«°π— (host = donor) “‡Àµÿ °”‡π‘¥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥®“°ºâŸ∫√‘®“§∑Ë’ª°µ‘¡“ª≈Ÿ°∂à“¬
„π°“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¥«â ¬«∏‘°’“√πÈ’ ·∑π∑Ë’ Õ¬à“߉√°Áµ“¡∑—ÈߺâŸ∫√‘®“§‡´≈≈åµâ𰔇π‘¥
‡æË◊Õ∑Ë’®–„À⬓‡§¡’∫”∫—¥„π¢π“¥∑’Ë Ÿß¡“°°«à“¢π“¥ ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥·≈–ºâŸªÉ«¬®–µâÕß¡’human leukocyte
¡“µ√∞“π∑Ë’„Àâ„πºŸâªÉ«¬∑’Ë¡’‚√§¡–‡√Áß°≈—∫¡“À√◊Õ‚√§ antigen (HLA) ∑‡Ë’¢“â °π—‰¥â ∑ß—Èπ®’Ȗ殑“√≥“∑Ë’HLA
¡–‡√ÁߥÈ◊ÕµàÕ¬“„π¢π“¥¡“µ√∞“π ‚¥¬·æ∑¬å®–‡°Á∫ locus A, B ·≈– DRB1 („πª®í ®∫ÿπ—¡°—®–殑“√≥“
‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥®“°µ—«ºŸâªÉ«¬‰«â°àÕπ ‚¥¬ HLA locus C ·≈– DQ √à«¡¥â«¬) ‚¥¬®–§—¥
‡°∫Á®“°‰¢°√–¥°Ÿ (bone marrow collection) À√Õ◊ ‡≈◊Õ°®“°æË’πâÕß√à«¡∫‘¥“¡“√¥“‡¥’¬«°—π (related
®“°°√–· ‡≈Õ◊ ¥ (peripheral blood collection) donor) ‡ªπì ≈”¥∫—·√° ‡πÕ◊Ëß®“°¡‚’Õ°“ ∑®’Ë–¡’HLA
°“√ª≈°Ÿ∂“ଇ´≈≈µåπâ°”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊¥·≈–¬π’∫”∫¥—Hematopoietic Stem Cell Transplantation and Gene Therapy 259
µ√ß°π—‰¥∂â ß÷ 1 „π 4 À√Õ◊ √Õâ ¬≈– 25 „π°√≥∑’º’ËªâŸ«É ¬ °√–¥Ÿ° √â“߇´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥¡“°¢È÷π ∑”
‰¡¡à æ’π’ËÕâ ßÀ√Õ◊ ¡æ’πË’Õâ ß·µà HLA ‰¡µà √ß°π— ·æ∑¬å „À⇴≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥ÕÕ°®“°‰¢°√–¥Ÿ°‡¢â“
®–∑”°“√§πâ À“®“°º∫Ÿâ √®‘“§Õπ◊Ë (alternative donor) ¡“Õ¬àŸ„π°√–· ‡≈◊Õ¥ ·≈â«®÷ß∑”°“√‡°Á∫·¬°‡¡Á¥
‚¥¬Õ“®®–‡ªπì º∫âŸ√®‘“§∑≈Ë’ß∑–‡∫¬’π· ¥ß§«“¡®”πß§å ‡≈Õ◊ ¥¢“«ÕÕ°¡“®“°‡≈Õ◊ ¥¢Õߺ∫âŸ√®‘“§‚¥¬„™‡â §√ÕË◊ ß
∑Ë’®–∫√‘®“§‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥ (unrelated ªòíπ·¬°‡¡Á¥‡≈◊Õ¥Õ—µ‚π¡—µ‘(leukapheresis) ‚¥¬
donor)À√Õ◊ Õ“®®–‡ªπì ‡≈Õ◊ ¥®“° “¬ –¥Õ◊ √°∑∫’Ë√®‘“§ ®”π«π‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥∑’Ë‡æ’¬ßæÕ°—∫§«“¡
‰«‡â æÕ◊˰“√√°—…“ºªŸâ «É ¬ (cord blood donor)3 µâÕß°“√ ª√–¡“≥ 2-3 ≈â“π‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥
‡≈Õ◊ ¥µÕà πÈ”Àπ°—µ«—∑‡’˪πì °‚‘≈°√¡—¢ÕߺªŸâ «É ¬
·À≈ßà∑’Ë¡“¢Õ߇´≈≈µåâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈Õ◊¥ blood)35. ‡≈Õ◊ ¥®“° “¬ –¥Õ◊ √° (umbilical cord
‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ “¡“√∂‡°∫Á‰¥®â “°3
‡≈◊Õ¥„𠓬 –¥◊Õ√°®–¡’‡´≈≈åµâ𰔇π‘¥
·À≈ßà ¥«â ¬°π—4 §Õ◊ ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥‡ªìπ à«πª√–°Õ∫„π —¥ à«π∑’˧àÕπ¢â“ß Ÿß
1. ‰¢°√–¥°Ÿ (bone marrow) °“√‡°Á∫‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥¥â«¬«‘∏’πÈ’®–∑”„π
‰¢°√–¥Ÿ°‡ªìπ∑Ë’Õ¬Ÿà¢Õ߇´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥ ÀÕâ ß§≈Õ¥¥«â ¬§«“¡√–¡¥—√–«ß—°“√µ¥‘‡™ÕÈ◊ „À¡â “°∑ Ë’¥ÿ
‚¥¬À≈ß—®“°·æ∑¬µå ¥— “¬ –¥Õ◊ ÕÕ°®“°µ«—∑“√°‡¡ÕË◊
‡≈Õ◊ ¥·≈–‡ªπì Õ«¬—«–À≈°—∑¡Ë’À’π“â ∑„Ë’π°“√ √“â ߇´≈≈å ∑“√°‡°¥‘ ·æ∑¬®å –‡°∫Á‡≈Õ◊ ¥®“° “¬ –¥Õ◊ ¥“â π∑µ’Ë¥‘
‡¡Á¥‡≈◊Õ¥µà“ßÊ ‰¥â·°à ‡´≈≈凡Á¥‡≈◊Õ¥·¥ß ‡´≈≈å °∫—√°‚¥¬°“√·∑߇¢¡ÁÀ√Õ◊ Õ¥ “¬ «π (catheter)
‡¡Á¥‡≈◊Õ¥¢“« ·≈– ‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥ °“√‡°Á∫‡´≈≈åµâπ ‡¢“â ‰ª„πÀ≈Õ¥‡≈Õ◊ ¥ “¬ –¥Õ◊ √° (umbilical vein)
°”‡π‘¥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥®“°‰¢°√–¥Ÿ° (bone marrow ·≈–ª≈Õà ¬„À‡â ≈Õ◊ ¥®“° “¬ –¥Õ◊ ‰À≈≈ß„π∂ßÿ‡°∫Á‡≈Õ◊ ¥
harvest) “¡“√∂∑”‰¥â‚¥¬°“√‡®“–‰¢°√–¥Ÿ°®“° ‚¥¬µ√ß‚¥¬Õ“»—¬·√ß‚πâ¡∂à«ß (gravity) ‚¥¬
º∫âŸ√®‘“§ „πÀÕâ ߺ“à µ¥—À≈ß—®“°¥¡¬“ ≈∫ ∑µË’”·Àπßà ∑—Ë«‰ª°“√‡°Á∫¥â«¬«‘∏’πÈ’®– “¡“√∂‡°Á∫‡≈◊Õ¥®“° “¬
posterior superior iliac crest ∑ß—È Õߢ“â ß ·≈–„™â –¥Õ◊ ‰¥ªâ √–¡“≥ 50-150 ¡≈. ‡¡ÕË◊ π∫—®”π«π‡´≈≈å
heparin ‡ªπì “√°π—‡≈Õ◊ ¥·¢ßÁµ«— ‚¥¬∑«Ë—‰ªª√¡‘“≥ µâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥¡—°®–¡’®”π«π¡“°æÕ ”À√∫—
‰¢°√–¥°Ÿ∑‡Ë’®“–ÕÕ°¡“‰¡§à «√‡°π‘ 20 ¡≈./°°. ¢Õß °“√√°—…“‚¥¬‡©æ“–„π‡¥°Á‡πÕË◊ ß®“°¡π’”ÈÀπ°—µ—«πâÕ¬
ºâŸ∫√‘®“§À√◊Õ‡¡Ë◊Õπ—∫‰¥â®”π«π‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥ °«“à º„âŸÀ≠à ‚¥¬‡≈Õ◊ ¥®“° “¬ –¥Õ◊ ∑‡’˰∫Á‰¥®â –∂°Ÿ·™à
‡≈Õ◊ ¥∑‡’Ëæ¬’ßæÕ°∫—§«“¡µÕâ ß°“√ ª√–¡“≥ 2-3 ≈“â π ·¢ßÁ‰«®â π°«“à ®–¡°’“√π”¡“„™â
‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥µàÕπ”ÈÀπ—°µ—«∑’ˇªìπ
°‚‘≈°√¡—¢ÕߺªâŸ«É ¬ ¿“«–·∑√°´âÕπÀ√◊Õº≈¢â“߇§’¬ß∑’˵“¡¡“À≈—ß
°“√ª≈Ÿ°∂“ଇ´≈≈åµâ𰔇𥑇¡¥Á ‡≈◊Õ¥
2. °√–· ‡≈Õ◊ ¥ (peripheral blood)
°“√‡°Á∫‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥®“°°√–· ¿“«–·∑√°´Õâ π∑ Ë’“¡“√∂æ∫‰¥®â “°°“√ª≈°Ÿ
‡≈◊Õ¥ à«π„À≠à®–‡°Á∫®“°ºâŸ∫√‘®“§∑Ë’‡ªìπ‡¥Á°‚µÀ√◊Õ ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ ‰¥·â °à
ºŸâ„À≠à ‚¥¬∑Ë—«‰ª‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥®–æ∫‰¥â
πâÕ¬¡“°„π°√–· ‡≈◊Õ¥ ¥â«¬‡ÀµÿπÈ’°“√‡°Á∫‡´≈≈å 1. °“√µ¥‘‡™Õ◊È√πÿ·√ß6 ‡ªπì ¿“«–·∑√°´Õâ π∑’Ë
µπâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¥«â ¬«∏‘π’ ’È“¡“√∂∑”‰¥‚â ¥¬°“√©¥’ ¡’§«“¡ ”§—≠·≈–æ∫‰¥â∫àÕ¬‡πË◊Õß®“°ºŸâªÉ«¬∑Ë’‰¥â√—∫
G-CSF „À°â ∫—º∑Ÿâ ®Ë’–∫√®‘“§ 4-5 «π— °àÕπ«—π‡°Á∫ °“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥¡’¿Ÿ¡‘§âÿ¡°—π∑Ë’
‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥ ‡æ◊ËÕ∑’Ë®–°√–µÿâπ„À≢
260 ª¬î– √®ÿ°®‘¬“ππ∑å
µ”Ë®“°°“√‰¥â√—∫¬“‡§¡’∫”∫—¥¢π“¥ Ÿß À√◊Õ ¬“‡§¡’ ¢÷ÈπÕ¬àŸ°—∫™π‘¥¢Õ߬“‡§¡’∫”∫—¥∑Ë’ºâŸªÉ«¬‰¥â√—∫ ¥â«¬
∫”∫—¥¢π“¥ Ÿß√à«¡°—∫°“√©“¬√—ß ’·≈–®“°°“√‰¥â ‡Àµÿπ’ȺŸâªÉ«¬‡°◊Õ∫∑ÿ°√“¬®–‰¥â√—∫¬“ªÑÕß°—πÕ“°“√
√—∫¬“°¥¿Ÿ¡‘§ÿâ¡°—πÀ≈—ß®“°°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâπ §≈Ë◊π‰ â Õ“‡®’¬π ‰¥â√—∫ “√π”ÈÕ¬à“߇À¡“– ¡ √«¡
°”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥‡æÕ◊˪ÕÑ ß°π—¿“«– graft-versus-host ∂÷߉¥â√—∫°“√‡ΩÑ“√–«—ߺ≈¢â“߇§’¬ß∑Ë’®–‡°‘¥¢È÷πÕ¬à“ß
disease (GvHD) ¥â«¬‡Àµÿπ’È®÷ß∑”„Àâ§«“¡‡ ’Ë¬ß „°≈♑¥ „π°√≥’∑Ë’ºŸâªÉ«¬‰¥â√—∫°“√©“¬√—ß ’ ºŸâªÉ«¬
µÕà °“√µ¥‘‡™ÕÈ◊ ߟ¢πÈ÷ ∑ß—È®“°‡™Õ◊È·∫§∑‡’√¬’ ‰«√ — ·≈– Õ“®®–¡’Õ“°“√§≈◊Ëπ‰ â Õ“‡®’¬π ·≈–ª«¥»’√…–À≈—ß
‡™◊ÈÕ√“ ºâŸªÉ«¬∑Ë’‰¥â√—∫°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥠°“√©“¬√—ß ’‰¥â ¥â«¬‡ÀµÿπÈ’ºŸâªÉ«¬§«√®–‰¥â√—∫¬“
‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¡§’«“¡‡ ¬Ë’ß∑‡’Ëæ¡‘Ë¢π÷È®“°°“√µ¥‘‡™ÕÈ◊ ·∫§∑‡’√¬’ ªÑÕß°—πÕ“°“√§≈Ë◊π‰ âÕ“‡®’¬π°àÕπ·≈–√–À«à“߉¥â√—∫
∑È—ß®“°‡™È◊Õ·∫§∑’‡√’¬™π‘¥·°√¡≈∫ ®“°°“√∑Ë’ºâŸªÉ«¬ °“√©“¬√ß— ¥’«â ¬‡™πà °π—
‡À≈“à π¡È’°—¡·’º≈„π™Õà ߪ“°·≈–∑“߇¥π‘Õ“À“√ ·≈– 4. ‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥∑„’ËÀºâ ªâŸ«É ¬‰¡µà ¥‘
®“°‡™◊ÈÕ·∫§∑’‡√¬’™π‘¥·°√¡∫«° ®“°°“√∑ºË’Ÿªâ É«¬¡’ (graft rejection) “¡“√∂‡°¥‘¢πÈ÷‰¥®â “°°“√∑º’ËªâŸ«É ¬
“¬ «πÀ≈Õ¥‡≈◊Õ¥¥” πÕ°®“°π’È¿“«–‡¡Á¥‡≈◊Õ¥ ‰¥â√—∫¬“°¥¿Ÿ¡‘§ÿâ¡°—π∑Ë’‰¡à‡æ’¬ßæÕ„π™à«ß∑’ˉ¥â√—∫
¢“«µË”¬—߇æË‘¡§«“¡‡ Ë’¬ßµàÕ °“√µ‘¥‡™È◊Õ√“ ‚¥¬‡™È◊Õ conditioning regimen À√Õ◊ °“√∑º’ËªâŸ«É ¬¡·’Õπµ∫‘Õ¥’
√“∑æË’∫«“à ‡ªπì “‡Àµÿ‰¥·â °à ‡™Õ◊È√“„π°≈¡ÿà Candida ∑ Ë’“¡“√∂‰ª∑”≈“¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢Õߺ„Ÿâ Àâ
species ·≈– Aspergillus species ”À√—∫ ‰¥â ‚¥¬°√≥’π’È®–æ∫¡“°„πºŸâªÉ«¬∏“≈— ´’‡¡’¬∑Ë’¡’
°“√µ‘¥‡™◊ÈÕ‰«√— ∑’Ëæ∫‰¥â∫àÕ¬ ‰¥â·°à°“√µ‘¥‡™È◊Õ ª√–«—µ‘‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥¡“π“πÀ≈“¬§√—Èß°àÕπ∑’Ë®–∑”°“√
cytomegalovirus (CMV) infection ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ πÕ°®“°π’È¿“«–
2. ¿“«–´’¥·≈–‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥µË” À≈—ß®“°∑Ë’ graft rejection ¬—ß “¡“√∂‡°‘¥®“°ª√‘¡“≥‡´≈≈å
ºâŸªÉ«¬‰¥â√—∫¬“‡§¡’∫”∫—¥¢π“¥ Ÿß À√◊Õ ¬“‡§¡’ µπâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥∑„Ë’À·â °ºà ªâŸ«É ¬¡®’”π«π‰¡‡à æ¬’ßæÕ
∫”∫—¥¢π“¥ Ÿß√à«¡°—∫°“√©“¬√—ß ’(conditioning ∑—Èßπ’È “¡“√∂√—°…“‰¥â‚¥¬°“√À¬ÿ¥¬“°¥¿Ÿ¡‘§ÿâ¡°—π
regimen) ·≈–√Õ‰¢°√–¥Ÿ°øóôπµ—«°≈—∫¢÷Èπ¡“ °“√„Àâ donor lymphocyte infusion (DLI) À√Õ◊
(engraftment) ºâŸªÉ«¬ à«π„À≠à®–‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥ Õ“®®–µâÕß„Àâ conditioning regimen µ“¡¥â«¬
·≈–‡°≈¥Á‡≈Õ◊ ¥‡ªπì √–¬–Ê ‚¥¬∑«Ë—‰ª®–„À‡â ≈Õ◊ ¥™π¥‘ °“√„À‡â ´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥„À¡Õà °’§√ß—È
leukocyte poor packed red cell À√Õ◊ leukocyte 5. ‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥®“°ºâŸ„À⇰‘¥
depleted packed red cell ∂â“√–¥—∫Œ’‚¡‚°≈∫‘π ªØ°‘√‘¬‘“µÕà µ“â πºªâŸ«É ¬ (graft-versus-host disease
πÕâ ¬°«“à 8 °./¥≈. ·≈–„À‡â °≈¥Á‡≈Õ◊ ¥™π¥‘ single À√◊Õ GvHD) ¿“«–πÈ’‡°‘¥®“°°“√∑’ˇ´≈≈凡Á¥‡≈◊Õ¥
donor platelet ‡¡Ë◊Õ®”π«π‡°≈Á¥‡≈◊Õ¥πâÕ¬°«à“ ¢“«™π¥‘ T lymphocyte ¢Õߺ„âŸÀ‡â ´≈≈µå πâ °”‡π¥‘
20,000 ‡´≈≈/å ¡≈. ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥‡ÀÁπ«à“√à“ß°“¬ºŸâªÉ«¬‡ªìπ ˑ߷ª≈°ª≈Õ¡
3. º≈¢â“߇§’¬ß®“°¬“‡§¡’∫”∫—¥¢π“¥ Ÿß ‚¥¬ªØ‘°√‘‘¬“µàÕµâ“πµ—«ºâªŸÉ«¬πÈ’Õ“®®–√ÿπ·√ß¡“°®π
À√◊Õ¬“‡§¡’∫”∫—¥¢π“¥ Ÿß√à«¡°—∫°“√©“¬√—ß ’ ∑”„Àºâ ªâŸ«É ¬‡ ¬’™«’µ‘‰¥â ¿“«– GvHD “¡“√∂·∫ßà
(conditioning regimen) „π√–À«“à ß∑ºË’ªâŸ«É ¬‰¥√â ∫— ÕÕ°‰¥‡â ªπì 2 ª√–‡¿∑ ‰¥·â °à ·∫∫‡©¬’∫æ≈π— (acute
conditioning regimen ºªŸâ «É ¬Õ“®®–¡Õ’“°“√ª«¥ GvHD) ·≈–·∫∫‡√ÕÈ◊ √ß— (chronic GvHD) ¿“«–
‡¡Ë◊Õ¬µ“¡√à“ß°“¬ ª«¥∑âÕß §≈◊Ëπ‰ â Õ“‡®’¬π ‡∫Ë◊Õ GvHD ·∫∫‡©’¬∫æ≈—π à«π„À≠à¡—°®–‡°‘¥¿“¬„π
Õ“À“√ ¡·’º≈ „π™Õà ߪ“° º¡√«à ß ‚¥¬Õ“°“√¥ß—°≈“à « √–¬–‡«≈“ 100 «—π·√°¢Õß°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâπ
°“√ª≈°Ÿ∂“ଇ´≈≈µåπâ°”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊¥·≈–¬π’∫”∫¥—Hematopoietic Stem Cell Transplantation and Gene Therapy 261
°”‡π‘¥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥ ‚¥¬Õ«—¬«– ”§—≠∑’ˇ°‘¥ªØ‘°‘√‘¬“ ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥°Á‡ªìπÕ’°∑“ß
µÕà µ“â π‰¥·â °à º«‘Àπß— √–∫∫∑“߇¥π‘Õ“À“√ ·≈–µ∫— ‡≈Õ◊ °Àπß÷Ë∑ Ë’“¡“√∂∑”„Àºâ ªâŸ«É ¬À“¬¢“¥®“°‚√§‰¥â
ºªŸâ «É ¬®–¡Õ’“°“√ºπ◊˺«‘Àπß—Õ°—‡ ∫·¥ß∑Õâ ߇ ¬’√πÿ·√ß °“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥„πºªâŸ«É ¬
·≈–µ«—‡À≈Õ◊ ß ”À√∫—¿“«– GvHD ·∫∫‡√ÕÈ◊ √ß—¡°— ∏“≈ —´‡’¡¬’‡√¡Ë‘¡°’“√∑”§√ß—È·√°„πªï æ.». 2523 ‚¥¬
®–‡°¥‘À≈ß—®“°°“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ 𓬷æ∑¬å Lucarelli ª√–‡∑»Õ‘µ“≈’8 ”À√—∫
ª√–¡“≥ 100 «π— ·µ„à π∫“ß√“¬Õ“®®–‡°¥‘‡√«Á‡æ¬’ß ª√–‡∑»‰∑¬π—Èπ ‰¥â¡’°“√∑”°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâπ
40-50 «π—À≈ß—®“°°“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á °”‡π‘¥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥„πºâŸªÉ«¬∏“≈— ´’‡¡’¬§√—Èß·√°∑’Ë‚√ß
‡≈◊Õ¥°Á‰¥â ºŸâªÉ«¬®–¡’Õ“°“√∑“ߺ‘«Àπ—ß (sclero- 欓∫“≈»√‘√‘“™ ‚¥¬π“¬·æ∑¬«å 𑬗 «ÿµ—∂’·≈–π“¬
derma) ¢âÕµ‘¥ µ—∫Õ—°‡ ∫‡√È◊Õ√—ß ‡∫◊ËÕÕ“À“√ ·æ∑¬ å √ÿæ≈ Õ ‘√‰°√»≈’ ‚¥¬„™‡â ´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á
π”ÈÀπ°—≈¥ª“°·Àßâ ‡πÕË◊ ß®“°¡°’“√ √“â ßπÈ”≈“¬≈¥≈ß ‡≈Õ◊ ¥®“° “¬ –¥Õ◊ √° (cord blood stem cell) ∑Ë’
À√Õ◊ µ“·Àßâ √«à ¡¥«â ¬ °“√√°—…“¿“«– GvHD “¡“√∂ ‰¥â®“°πâÕߺ⟪ɫ¬∑Ë’¡’HLA ‡¢â“°—π¡“ª≈Ÿ°∂à“¬„Àâ
∑”‰¥‚â ¥¬°“√„™¬â “„π°≈¡ÿà corticosteroid (methyl- °∫—ºªŸâ «É ¬
prednisolone À√◊Õ prednisolone) À√◊Õ ¬“
°¥¿Ÿ¡‘§ÿâ¡°—π™π‘¥ÕË◊πÊ ‰¥â·°à antithymocyte ¢âÕ∫àߙȒ„π°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥
globulin, infliximab ·≈– etanercept ‡ªπì µπâ 7 ‡≈◊Õ¥„πºªŸâ«É¬∏“≈— ´‡’¡’¬
‰¥â·°à ºâŸªÉ«¬‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬∑’Ë¡’Õ“°“√√ÿπ·√ß
°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥„π‚√§ ‡™àπ¡’Õ“°“√´’¥µÈ—ß·µàÕ“¬ÿ1-2 ªï ·≈–µâÕ߉¥â√—∫
‚≈Àµ‘®“ß∏“≈ —´‡’¡¬’(hematopoietic stem cell ‡≈Õ◊ ¥‡ªπì ª√–®”∑°ÿ‡¥Õ◊ π
transplantation in thalassemia disease)
‚√§‚≈Àµ‘®“ß∏“≈ —´‡’¡¬’‡ªπì ‚√§∑“ßæπ—∏°ÿ√√¡ ªí®®—¬∑Ë’¡’º≈µàÕ°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇π‘¥
∑‡Ë’°¥‘®“°§«“¡º¥‘ª°µ¢‘Õ߬π’∑§Ë’«∫§¡ÿ°“√ √“â ß “¬ ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥„πºŸªâ«É¬∏“≈ —´‡’¡’¬
‚°≈∫‘π´Ë÷߇ªìπ à«πª√–°Õ∫ ”§—≠¢Õߌ’‚¡‚°≈∫‘π °“√»÷°…“®“°ª√–‡∑»Õ‘µ“≈’‰¥â√“¬ß“π∂÷ß
„π‡¡Á¥‡≈◊Õ¥·¥ß ∑—Èßπ’ȺâŸ∑’Ë¡’§«“¡º‘¥ª°µ‘¢Õ߬’π¡’ ªí®®—¬∑’Ë¡’º≈µàÕ°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥
∑ßÈ—º∑⟇˒ªπì ‚√§·≈–º∑⟉’Ë¡‡à ªπì ‚√§ º∑Ÿâ ‡Ë’ªπì ‚√§ “¡“√∂ ‡≈Õ◊ ¥„πºªŸâ «É ¬∏“≈ —´‡’¡¬’ ‚¥¬æ∫«“à ¡’3 ª®í ®¬—À≈°—
¡Õ’“°“√µß—È·µ´à ¥’‡≈°ÁπÕâ ¬ ´¥’¡“° ‰ª®π∂ß÷¡Õ’“°“√ ‰¥·â °à
√πÿ·√ß¡“° ‡™πà ∫«¡ µ∫—‚µ ¡“â ¡‚µ ‚¥¬§«“¡√πÿ·√ß 1. µ∫—∑‚’˵¡“°°«“à 2 ´¡. ®“°™“¬‚§√ß
¢Õß‚√§¢È÷πÕ¬Ÿà°—∫™π‘¥¢Õ߬’π∑’˺‘¥ª°µ‘´Ë÷߉¥â√—∫ 2. µ∫—¡æ’ß—º¥◊ (liver or portal fibrosis)
∂“à ¬∑Õ¥¡“®“°æÕà ·≈–·¡à «à πº∑Ÿâ ‰’Ë¡‡à ªπì ‚√§ À√Õ◊ ®“°°“√µ√«®™πÈ‘‡πÕÈ◊ ∑“ßæ¬“∏‘
ºŸâ∑’ˇªìπæ“À–¢Õß‚√§®–¡’ ÿ¢¿“æ√à“ß°“¬·¢Áß·√ß 3. °“√‰¥√â ∫—¬“¢∫—‡À≈°ÁÕ¬“à ß ¡”ˇ ¡Õ
‡™àπ‡¥’¬«°—∫§πª°µ‘·µà¡’¬’π∏“≈— ´’‡¡’¬·ΩßÕ¬Ÿà„π ®“°∑—Èß 3 ªí®®—¬À≈—°¢â“ßµâπ ∑”„Àâ “¡“√∂
√à“ß°“¬ °“√√—°…“ºŸâªÉ«¬‚√§‚≈À‘µ®“ß∏“≈— ´’‡¡’¬ ·¬°ª√–‡¿∑¢Õߺ≈°“√√—°…“µàÕ°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈å
‰¥â·°à °“√„Àâ‡≈◊Õ¥„π°√≥’ºâŸªÉ«¬¡’¿“«–´’¥ ·≈–„Àâ µπâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥„πºªŸâ «É ¬∏“≈ —´‡’¡¬’ ÕÕ°‰¥‡â ªπì
¬“¢∫—‡À≈°Á„πºªâŸ«É ¬∑µ’ËÕâ ߉¥√â ∫—‡≈Õ◊ ¥Õ¬“à ß ¡”ˇ ¡Õ 3 ª√–‡¿∑ (Pesaro classification)9,10 ¥ß—πÈ’
·≈–¡’¿“«–‡À≈Á°‡°‘π πÕ°®“°π’Ȱ“√√—°…“‚¥¬°“√ 1. ª√–‡¿∑∑’Ë1 º≈°“√√°—…“¥¡’“° „π°√≥’
262 ª¬î– √ÿ®°®‘¬“ππ∑å
∑’˺ŸâªÉ«¬‰¡à¡’¿“«–µ—∫‚µ ‰¡àæ∫«à“µ—∫¡’æ—ߺ◊¥ ·≈– √°—…“¥«â ¬°“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ ß‘Ë
‰¥√â ∫—¬“¢∫—‡À≈°ÁÕ¬“à ß ¡Ë”‡ ¡Õ ∑’˵âÕß∑”‡ªìπ≈”¥—∫µàÕ¡“§◊Õ °“√§—¥‡≈◊Õ°ºâŸ„À⇴≈≈å
2. ª√–‡¿∑∑Ë’2 º≈°“√√—°…“ª“π°≈“ß „π µπâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ (donor) ∑‡’ËÀ¡“– ¡ ∑ßÈ—πº’È„Ÿâ Àâ
°√≥∑’ºË’ªŸâ «É ¬µ√«®æ∫«“à ¡’2 „π 3 Õ¬“à ß ‰¥·â °à ¡’ ‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥∑’Ë¥’∑’Ë ÿ¥§◊ÕæË’À√◊ÕπâÕß√à«¡
¿“«–µ∫—‚µ æ∫«“à µ∫—¡æ’ß—º¥◊ À√Õ◊ ‰¥√â ∫—¬“¢∫—‡À≈°Á ∫¥‘“¡“√¥“°∫—ºªâŸ«É ¬∑¡Ë’ ’¢ÿ¿“æ·¢ßÁ·√ß·≈–¡’HLA
‰¡ à ¡Ë”‡ ¡Õ ‡¢“â °π—‰¥°â ∫—ºªâŸ«É ¬ (HLA-matched sibling donor)
3. ª√–‡¿∑∑’Ë3 º≈°“√√°—…“‰¡¥à ’„π°√≥∑’Ë’ ¥ß—∑°Ë’≈“à «‰ª·≈â«¢“â ßµπâ ‚Õ°“ ∑’˺⟪ɫ¬®–¡’HLA
ºâŸªÉ«¬¡’¿“«–µ—∫‚µ æ∫«à“µ—∫¡’æ—ߺ◊¥ ·≈–‰¥â√—∫¬“ µ√ß°∫—æÀË’√Õ◊ πÕâ ߇∑“à °∫—√Õâ ¬≈– 25 À√Õ◊ 1 „π 4 §π
¢∫—‡À≈°Á‰¡ à ¡Ë”‡ ¡Õ „π°√≥’∑Ë’ºŸâªÉ«¬‰¡à¡’æË’πâÕßÀ√◊Õ¡’æË’πâÕß·µà HLA
‰¡àµ√ß°—π ·æ∑¬å®–∑”°“√§âπÀ“®“°ºâŸ∫√‘®“§∑Ë’≈ß
°“√‡µ√’¬¡ºŸâªÉ«¬∏“≈— ´’‡¡’¬ ”À√—∫ª≈Ÿ°∂à“¬ ∑–‡∫¬’π· ¥ß§«“¡®”πß§∑å ®Ë’–∫√®‘“§‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘
‡´≈≈åµπâ °”‡π‘¥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥ ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥°—∫ ¿“°“™“¥‰∑¬∑’Ë¡’HLA ‡À¡◊Õπ°—π
ºâŸªÉ«¬∏“≈— ´’‡¡’¬∑Ë’‰¥â√—∫°“√«“ß·ºπ∑Ë’®–‰¥â °—∫ºŸâªÉ«¬ (HLA-matched unrelated donor)
√—∫°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥ ‚¥¬∑Ë—«‰ª ∑ß—Èπ‚’ÈÕ°“ ∑Ë’HLA ¢ÕߺªâŸ«É ¬®–µ√ß°π—°∫—º∫âŸ√®‘“§
·æ∑¬ºå √⟰—…“®–π¥—ºªâŸ«É ¬¡“„À‡â ≈Õ◊ ¥∂¢’ËπÈ÷·≈– ¡”ˇ ¡Õ ®–πÕâ ¬≈ß ª√–¡“≥ 1 „π 10,000 §π
‡æÕ◊Ë∑®’Ë–„À‡â ≈Õ◊ ¥¢ÕߺªâŸ«É ¬¡§’«“¡‡¢¡â ¢πâ ߟ(hyper
transfusion) ‚¥¬®–√—°…“√–¥—∫Œ’‚¡‚°≈∫‘πÕ¬àŸ∑’Ë º≈°“√√—°…“¥â«¬°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇π‘¥
ª√–¡“≥ 10 °./¥≈ ·≈–ºâŸªÉ«¬®–‰¥â√—∫§”·π–π” ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥„πºâŸª«É¬∏“≈— ´’‡¡¬’
„À√â ∫—ª√–∑“π¬“¢∫—‡À≈°ÁÕ¬“à ß ¡”ˇ ¡Õ ”À√∫—¢π“¥ §«“¡ ”‡√Á®¢Õß°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇π‘¥
¢Õß¡“â ¡ºªŸâ «É ¬ §«√®–µÕâ ߉¡‚à µ¡“° À“°¢π“¥¢Õß ‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥„πºªŸâ «É ¬∏“≈ —´‡’¡¬’¢π÷ÈÕ¬°Ÿà ∫— ¿“æ√“à ß°“¬
¡“â ¡‚µ¡“°Õ“®®–殑“√≥“µ¥—¡“â ¡‰¥âπÕ°®“°π’ȇ≈Õ◊ ¥ ¢Õߺªâÿ«É ¬ √–¥∫—∏“µ‡ÿÀ≈°Á„π√“à ß°“¬ °“√‰¥√â ∫—‡≈Õ◊ ¥
∑„Ë’À°â ∫—ºªŸâ «É ¬§«√‡ªπì ‡≈Õ◊ ¥∑º’Ë“à π°“√°√Õ߇¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ Õ¬“à ß ¡Ë”‡ ¡Õ °“√∑¡’˵’∫—·≈–¡“â ¡∑‰’Ë¡‚à µ °Õà π°“√
¢“« ‰¥â·°à leukocyte poor packed red cell ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥ ∑—Èßπ’È®“°°“√
(LPRC) À√Õ◊ leukocyte depleted packed red »÷°…“·≈–µ‘¥µ“¡ºŸâªÉ«¬∏“≈— ´’‡¡’¬∑’ˉ¥â√—∫°“√ª≈Ÿ°
cell (LDPRC) À√Õ◊ °“√„™™â ¥ÿ°√Õ߇¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢“« ∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥„πª√–‡∑»‰∑¬®”π«π
(leukocyte filter set) ∑“â ¬∑ ’Ë¥ÿ ·æ∑¬ºå √Ÿâ °—…“®– 200 √“¬ æ∫«à“∂Ⓡªìπ°“√√—°…“‚¥¬ºâŸ„À⇴≈≈åµâπ
∑”°“√ ßà µ√«®‡æ¡‘ˇµ¡‘‡æÕ◊Ë„À·â π„à ®«“à ºªâŸ«É ¬¡ ’¢ÿ¿“楒 °”‡π‘¥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥‡ªìπæ’ËπâÕß∑âÕ߇¥’¬«°—π (HLA-
√“à ß°“¬·¢ßÁ·√ß‚¥¬°“√ ßà µ√«®°“√∑”ß“π¢ÕßÕ«¬—«– matched sibling donor) ®–¡’‚Õ°“ ª√– ∫
µà“ßÊ ‰¥â·°à À—«„® (echocardiography) ªÕ¥ §«“¡ ”‡√Á® √âÕ¬≈– 80-85 „π°√≥’∑Ë’ºâŸ„À⇴≈≈åµâπ
(pulmonary function test) µ∫— (liver function °”‡π‘¥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥∑Ë’‰¡à„™à≠“µ‘ (HLA-matched
test) ‰µ (BUN ·≈– creatinine) ·≈–°“√µ√«® unrelated donor) ®–¡’‚Õ°“ ª√– ∫§«“¡ ”‡√Á®
§¥—°√Õß°“√µ¥‘‡™Õ◊ȵ“à ßÊ ‰¥·â °à Hepatitis A, B, √âÕ¬≈– 70-75 ∂÷ß·¡â«à“°“√„™â‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥
C, HIV, CMV ·≈– EBV ‡≈Õ◊ ¥®“°æÕà À√Õ◊ ·¡ºà ªŸâ «É ¬ (haploidentical stem
‡¡◊ËÕºŸâªÉ«¬‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬¡’¢âÕ∫àß™’È„π°“√ cell) ®–¡§’«“¡‡ ¬Ë’ß§Õà π¢“â ß ßŸ ‡πÕË◊ ß®“°¡’HLA
°“√ª≈°Ÿ∂“ଇ´≈≈µåπâ°”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊¥·≈–¬π’∫”∫¥—Hematopoietic Stem Cell Transplantation and Gene Therapy 263
‡¢â“°—π‰¥â°—∫ºâŸªÉ«¬‡æ’¬ß§√÷Ë߇¥’¬«‡∑à“π—Èπ „πªí®®ÿ∫—π ∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥ ·≈–°“√„À⬓°¥
¡’°“√æ—≤π“ Ÿµ√·≈–«‘∏’°“√„À⬓‡§¡’∫”∫—¥‡æ◊ËÕ ¿Ÿ¡‘§âÿ¡°—π ”À√—∫°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥
∑Ë’®–≈¥§«“¡‡ ’ˬߥ—ß°≈à“« ∑—ÈßπÈ’®“°°“√»÷°…“„π ‡≈Õ◊ ¥®–殑“√≥“∑”„π°√≥∑’º’Ë„âŸÀ‡â ´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á
ª√–‡∑»‰∑¬≈à“ ÿ¥æ∫«à“ Õ—µ√“°“√√Õ¥™’«‘µ∑Ë’2 ªï ‡≈◊Õ¥‡ªìπæ’ËπâÕß∑Ë’¡’HLA ‡¢â“°—π‰¥â°—∫ºâŸªÉ«¬‡ªìπ
„πºÿâªÉ«¬∏“≈— ´’‡¡’¬∑’ˉ¥â√—∫°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâπ ≈”¥—∫·√° À“°‰¡à¡’æ’ËπâÕß∑’Ë¡’HLA ‡¢â“°—π‰¥â°—∫
°”‡π‘¥‡¡Á¥‡≈◊Õ¥®“°æàÕ À√◊Õ·¡à (haploidentical ºªŸâ «É ¬®–殑“√≥“„À¬â “°¥¿¡Ÿ§‘¡âÿ°π— ‰¥·â °à °“√„À¬â “
hematopoietic stem cell transplantation) Õ¬Ÿà antithymocyte globulin (ATG) √à«¡°—∫¬“
∑√Ë’Õâ ¬≈– 9511,12 cyclosporine°√≥∑’ºË’ªŸâ «É ¬‰¡µà Õ∫ πÕßµÕà °“√„À¬â “
ATG √«à ¡°∫—¬“ cyclosporine Õ“®æ®‘“√≥“„À¬â “
°“√ª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥„π‚√§ ATG √«à ¡°∫—¬“ cyclosporine ´È”Õ°’ 1 §√ßÈ— ¿“¬
‰¢°√–¥°ŸΩÕÉ (hematopoietic stem cell trans- À≈ß—¬“™¥ÿ·√° 3-4 ‡¥Õ◊ π À“°‰¡‰à ¥ºâ ≈Õ“®æ®‘“√≥“
plantation in aplastic anemia) √°—…“¥«â ¬°“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ ‚¥¬
‚√§‰¢°√–¥°ŸΩÕÉ ‡°¥‘®“°°“√∑‰’Ë¢°√–¥°Ÿ √“â ß „™ºâ ∫Ÿâ √®‘“§∑‡Ë’ªπì matched unrelated donor ∑≈’Ëß
‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥‰¥πâ Õâ ¬ ‡πÕË◊ ß¡“®“°°“√∑¡Ë’‡’´≈≈µå πâ °”‡π¥‘ ∑–‡∫’¬π‰«â°—∫»Ÿπ¬å∫√‘°“√‚≈À‘µ ¿“°“™“¥‰∑¬
‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥≈¥≈ß ∑”„Àºâ ªâŸ«É ¬¡®’”π«π‡¡¥Á™π¥‘µ“à ßÊ ‚Õ°“ ª√– ∫§«“¡ ”‡√®Á„π°“√√°—…“¥«â ¬°“√ª≈°Ÿ∂“à ¬
„π‡≈Õ◊ ¥ ‰¥·â °à ‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥·¥ß ‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢“« ·≈– ‡°≈¥Á ‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ª√–¡“≥√Õâ ¬≈– 85-90 „π
‡≈◊Õ¥≈¥≈ß (pancytopenia) „πª√–‡∑»‰∑¬¡’ ºŸâªÉ«¬∑’ˉ¡à‰¥â√—∫‡≈◊Õ¥À√◊Õ à«πª√–°Õ∫¢Õ߇≈◊Õ¥
Õÿ∫—µ‘°“√≥å¢Õß‚√§‰¢°√–¥Ÿ°ΩÉÕª√–¡“≥ 3.9-5.0 ·≈–√âÕ¬≈– 50-70 „πºâŸªÉ«¬∑’ˉ¥â√—∫‡≈◊Õ¥À√◊Õ à«π
§π µàÕª√–™“°√≈â“π§πµàÕªï ‚¥¬æ∫∑Ë’¿“§µ–«—π ª√–°Õ∫¢Õ߇≈◊Õ¥À≈“¬§√È—ß ªí≠À“ ”§—≠¢Õß
ÕÕ°‡©¬’߇ÀπÕ◊ ߟ∑ Ë’¥ÿ13 ºŸâªÉ«¬∑’ˉ¥â√—∫‡≈◊Õ¥À≈“¬§√—È߉¥â·°à ‡´≈≈åµâ𰔇π‘¥
欓∏‘°”‡π‘¥¢Õß‚√§π’ȇ°Ë’¬«¢âÕß°—∫√–∫∫ ‡¡Á¥‡≈◊Õ¥∑’Ë„À⺟âªÉ«¬‰¡àµ‘¥ (graft rejection) ®“°
¿Ÿ¡‘§ÿâ¡°—π∑’˺‘¥ª°µ‘ àߺ≈„À⇰‘¥°“√∑”≈“¬‡´≈≈å °“√∑’˺⟪ɫ¬¡’·Õπµ‘∫Õ¥’∑’Ë “¡“√∂‰ª∑”≈“¬‡´≈≈å
µâ𰔇𑥇¡Á¥‡≈◊Õ¥„π‰¢°√–¥Ÿ° “‡Àµÿ¢Õß‚√§π’È µπâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥¢Õߺ„âŸÀâ ∑ßÈ—π°È’“√„À¬â “‡§¡∫’”∫¥—
à«π„À≠à‰¡à∑√“∫·πà™—¥ ºŸâªÉ«¬∫“ß√“¬Õ“®‡°‘¥®“° ‡æË◊Õ‡µ√’¬¡ºâŸªÉ«¬°àÕπª≈Ÿ°∂à“¬‡´≈≈åµâ𰔇𑥇¡Á¥
°“√ —¡º— “√‡§¡’·≈–°“√„™â¬“∫“ß™π‘¥ ‡™àπ “√ ‡≈◊Õ¥ (conditioning regimen) ®÷ßπ‘¬¡„™â¬“
√–‡À¬ ‡∫π´π‘ ¬“¶“à ·¡≈ß ¬“ chloramphenicol cyclophosphamide ·≈– ATG ‡æÕË◊ °¥¿¡Ÿ§‘¡âÿ°π—
¬“´—≈ø“ ¡’°“√µ‘¥‡™◊ÈÕ‰«√— ∫“ß™π‘¥‡™àπ EBV, ¢ÕߺªŸâ «É ¬
HBV À√Õ◊ °“√‰¥√â ∫—√ß— „’π¢π“¥ ߟ14,15
°“√√°—…“‚√§‰¢°√–¥°ŸΩÕÉ ª√–°Õ∫¥«â ¬ °“√ ¬π’∫”∫¥— (gene therapy)
√—°…“ª√–§—∫ª√–§Õß ‰¥â·°à °“√„Àâ‡≈◊Õ¥·≈–‡°≈Á¥ °“√√°—…“¥«â ¬ ¬π’∫”∫¥— À√Õ◊ gene therapy
‡≈Õ◊ ¥ °“√„À¬â “ªØ™‘«’π– ¬“µ“â π‡™Õ◊È√“ ·≈– ¬“µ“â π §Õ◊ °“√√°—…“‚√§ À√Õ◊ §«“¡º¥‘ª°µ∑‘“ßæπ—∏°ÿ√√¡
‰«√— √«¡‰ª∂÷ß°“√√—°…“¿“«–µ‘¥‡™◊ÈÕ ”À√—∫°“√ ‚¥¬°“√𔬒π∑’Ë¡’§ÿ≥ ¡∫—µ‘∑Ë’µâÕß°“√‡¢â“ àŸ‡´≈≈å
√—°…“®”‡æ“–„π°√≥’∑’Ë‚√§√ÿπ·√ß (severe) ·≈– ‡æË◊Õ„À⇰‘¥º≈∑“ß°“√√—°…“„π√à“ß°“¬ ∑È—ßπ’Ȭ’π‡ªìπ
√πÿ·√ß¡“° (very severe) ª√–°Õ∫¥«â ¬ °“√ª≈°Ÿ Àπ૬æÈ◊π∞“π∑“ßæ—π∏ÿ°√√¡ °“√· ¥ßÕÕ°¢Õ߬’π
264 ªî¬– √ÿ®°®‘¬“ππ∑å
µ“à ßÊ ∑”„À‡â °¥‘≈°—…≥–Õπ—À≈“°À≈“¬¢Õß ßË‘¡™’«’µ‘ ¿“¬À≈ß—‡™πà ¡–‡√ßÁ∫“ß™π¥‘ √«¡∂ß÷°“√µ¥‘‡™ÕÈ◊ ‰«√ —
¿“«–∑Ë’º‘¥ª°µ‘À√◊Õ‚√§À≈“¬™π‘¥„π¡πÿ…¬å ‡°‘¥ ·µà«‘∏’°“√√—°…“π’Ȭ—ß§ß¡’§«“¡‡ ’ˬ߷≈–Õ¬àŸ„π
®“°°“√∑”Àπâ“∑’Ë¢Õ߬’π∑’˺‘¥ª°µ‘À√◊Õ∫°æ√àÕ߉ª ¢—Èπ§âπ§«â“«‘®—¬‡æ◊ËÕ„Àâ·πà„®∂÷ß§«“¡ª≈Õ¥¿—¬·≈–
¥«â ¬‡Àµπÿ’È®ß÷¡§’«“¡§¥‘∑æË’≤— π“°“√√°—…“∑ ’Ë“¡“√∂ ª√– ‘∑∏‘¿“æ„π°“√√—°…“ ¥â«¬‡ÀµÿπÈ’„πªí®®ÿ∫—π°“√
®–𔬒π∑’˪°µ‘®“°¿“¬πÕ°‡¢â“ Ÿà‡´≈≈å¢Õß√à“ß°“¬ √°—…“¥«â ¬¬π’∫”∫¥— ®ß÷¡ßÿà ‡ππâ ∑®Ë’–√°—…“„π‚√§∑‰Ë’¡¡à ’
‡æ◊ËÕ„Àâ∑”ß“π∑¥·∑πÀ√◊Õ·°â‰¢¬’π∑Ë’º‘¥ª°µ‘∑È—ßπÈ’ ∑“ß√°—…“„ÀÀâ “¬¢“¥‰¥‚â ¥¬«∏‘°’“√ÕπË◊
„πÕπ“§µ°“√√—°…“¥â«¬«‘∏’°“√π’ÈÕ“®®–∂Ÿ°π”¡“„™â
·∑π∑°’Ë“√„™¬â “À√Õ◊ °“√º“à µ¥—16,17 «∏‘°’“√√°—…“·≈–¢π—È µÕπ°“√√°—…“¥«â¬¬π’∫”∫¥—
°“√√°—…“¥«â ¬¬π’∫”∫¥—‰¥‡â √¡Ë‘∑¥≈Õß„π¡π…ÿ¬å °“√√°—…“¥«â ¬¬π’∫”∫¥— ‰¥·â °à °“√„ ¬à π’À√Õ◊
‡ªπì º≈ ”‡√®Á‡¡Õ◊˪ï 1990 ·≈–‰¥·â ¥ß„À‡â ÀπÁ«“à ‡ªπì Àπ૬∑“ßæ—π∏ÿ°√√¡ª°µ‘À√◊Õ∑’Ë¡’§ÿ≥ ¡∫—µ‘∑’˵âÕß
«∏‘∑’¡’Ë»’°—¬¿“æ ߟ„π°“√√°—…“‚√§À≈“¬™π¥‘ ª®í ®∫ÿπ— °“√‡¢â“‰ª„π‡´≈≈å ‡æË◊Õ¡ÿàßÀ«—ß∑’Ë®–·∑π∑Ë’¬’π∑’˺‘¥
¡’ß“π«‘®—¬¡“°¡“¬∑Ë’»÷°…“‡°Ë’¬«°—∫°“√√—°…“¥â«¬¬’π ª°µ‘À√Õ◊ ‡æË◊Õ¡àßÿÀ«ß—„À⬒π∑„Ë’ ‡à ¢â“‰ª √“â ß‚ª√µπ’∑Ë’
∫”∫—¥µà“ßÊ ‰¥â·°à °“√·∑π∑’ˬ’π°≈“¬æ—π∏ÿå∑Ë’°àÕ ¡ª’√–‚¬™πÀå √Õ◊ ‚ª√µπ’∑µ’ËÕâ ß°“√¢π÷È¡“ À“°¬π’°≈“¬
‚√§¥â«¬¬’πª°µ‘ °“√¬—∫¬—È߬’π°≈“¬æ—π∏ÿå∑’Ë∑”ß“π æπ—∏‰åÿ¡ à “¡“√∂ √“â ß‚ª√µπ’À√Õ◊ √“â ß‚ª√µπ’∑º’Ë¥‘ª°µ‘
º‘¥ª°µ‘·≈–°“√„ ଒π„À¡à‡¢â“‰ª„π√à“ß°“¬ ‚¥¬ °“√√—°…“¥â«¬¬’π∫”∫—¥‚¥¬°“√„ à¬’πª°µ‘‡¢â“‰ª°Á
¡àÿßÀ«—߇æ◊ËÕ„™â√—°…“‚√§ ∂÷ß·¡â®–¡’§«“¡‡ªìπ‰ª‰¥â ®– “¡“√∂∑”„À₪√µ’π¥—ß°≈à“«∂Ÿ° √â“ߢ÷Èπ·≈–
«à“„πÕπ“§µÕ—π„°≈â °“√√—°…“¥â«¬¬’π∫”∫—¥®– √“à ß°“¬π”‰ª„™‰â ¥â
“¡“√∂π”¡“„™„â π°“√√°—…“‚√§µ“à ßÊ ¡“°¡“¬ ‰¥·â °à °“√„ ଒π∑’Ë¡’§ÿ≥ ¡∫—µ‘∑’˵âÕß°“√‡¢â“‰ª„π
‚√§∑“ßæ—π∏ÿ°√√¡∑’ˇªìπ¡“·µà°”‡π‘¥À√◊Õ‚√§∑Ë’‡ªìπ ‡´≈≈å‚¥¬µ√ß „π∑“ߪؑ∫—µ‘·≈⫉¡à “¡“√∂∑”„À⬒π
√ªŸ∑Ë’18.1 °“√∑”¬π’∫”∫¥—·∫∫ in vivo gene therapy (√ªŸÕÕ°·∫∫‚¥¬ π“¬‡Õ°æß»å ¥«â ßÕπ‘∑√)å
°“√ª≈°Ÿ∂“ଇ´≈≈µåπâ°”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊¥·≈–¬π’∫”∫¥—Hematopoietic Stem Cell Transplantation and Gene Therapy 265
¥ß—°≈“à «∑”ß“π‰¥â ¥«â ¬‡Àµπÿ®È’ß÷µÕâ ßÕ“»¬—µ«—π” À√Õ◊ 擬π’∑¡’˧’≥ÿ ¡∫µ—∑‘µË’Õâ ß°“√º“à π‡¢“â ‰ª„π‡´≈≈¢å Õß
vector ‡æË◊Õπ”æ“¬’π¥—ß°≈à“«‡¢â“‰ª„π‡´≈≈å·≈– ºŸâªÉ«¬ ·æ∑¬å°Á®–∑”°“√©’¥‡´≈≈套߰≈à“«´÷Ëß¿“¬„π
Àπ«à ¬æπ—∏°ÿ√√¡¢ÕߺªŸâ «É ¬ µ«—π”∑¡Ë’°’“√»÷°…“«®‘¬— ¡µ’«—π”·≈–¬π’∑µË’Õâ ß°“√°≈∫—‡¢“â ‰ª„π√“à ß°“¬ºªâŸ«É ¬
·≈–æ∫«à“¡’ª√– ‘∑∏‘¿“楒„π°“√π”æ“¬’π∑’Ë¡’ Õ°’§√ßÈ— (√ªŸ∑’Ë18.2) À“°°“√√°—…“¥ß—°≈“à «¢“â ßµπâ
§ÿ≥ ¡∫—µ‘∑Ë’µâÕß°“√‡¢â“‰ª„π‡´≈≈å·≈–Ωí߇¢â“‰ª„π ª√– ∫§«“¡ ”‡√Á® ¬’π„À¡à∑’Ë∂Ÿ°π”‡¢â“ àŸ‡´≈≈å·≈–
Àπ૬æ—π∏ÿ°√√¡¢ÕߺŸâªÉ«¬ ‰¥â·°à ‡™È◊Õ‰«√— ∑—ÈßπÈ’ Àπ૬æ—π∏ÿ°√√¡¢Õߺ⟪ɫ¬‚¥¬µ—«π”°Á®–‡√Ë‘¡∑”ß“π
‡™È◊Õ‰«√— ®–‰¥â√—∫°“√ª√—∫‡ª≈’ˬπ‚§√ß √â“߇æË◊Õ„Àâ‰¡à ·≈– √â“ß‚ª√µ’π∑Ë’µâÕß°“√ÕÕ°¡“‰¥â Õ¬à“߉√°Áµ“¡
“¡“√∂°àÕ‚√§„πºâŸªÉ«¬‰¥â ‡™È◊Õ‰«√— ∑Ë’∂Ÿ°„™â„π°“√ °“√√—°…“¥â«¬¬’π∫”∫—¥¬—ßÕ¬àŸ„π¢—ÈπµÕπ°“√»÷°…“
»°÷…“∑¥≈Õß∑“ߥ“â π¬π’∫”∫¥— ‰¥·â °à ‡™ÕÈ◊ retrovirus, «‘®—¬·≈–µâÕß°“√°“√æ—≤π“‡æË‘¡‡µ‘¡„πÀ≈“¬Ê ¥â“π
adenovirus ·≈– lentivirus ‡ªπì µπâ 18 ‰¥·â °à «∏‘°’“√∑®Ë’–π”¬π’∑¡Ë’§’≥ÿ ¡∫µ—∑‘µ’ËÕâ ß°“√‡¢“â Ÿà
¢π—ȵÕπ°“√√°—…“¥«â ¬¬π’∫”∫¥— “¡“√∂∑”‰¥â ‡´≈≈‡å ©æ“–‡®“–®ß∑µË’Õâ ß°“√·≈–¬π’∑„’Ë ‡à ¢“â ‰ª„À¡®à –
‚¥¬°“√©’¥‡™È◊Õ‰«√— ∑Ë’∂Ÿ°¥—¥·ª≈ß∑“ßæ—π∏ÿ°√√¡„Àâ µÕâ ß “¡“√∂∂°Ÿ§«∫§¡ÿ‚¥¬√“à ß°“¬ºªâŸ«É ¬‰¥âπÕ°®“°π’È
‡ªìπµ—«π”·≈–‰¥â√—∫°“√µ—¥µàÕ¬’π∑’Ë¡’§ÿ≥ ¡∫—µ‘∑Ë’ ¬—ß¡’Õÿª √√§Õ’°À≈“¬ª√–°“√∑Ë’µâÕ߉¥â√—∫°“√·°â‰¢
µâÕß°“√‡¢â“‰ª„π®’‚π¡ ‚¥¬©’¥ºà“π∑“ßÀ≈Õ¥‡≈◊Õ¥ ‰¥â·°à ªí≠À“¢Õß°“√· ¥ßÕÕ°¢Õ߬’π∑’Ë„ à‡¢â“‰ª
‡¢â“‰ª„π∫√‘‡«≥‡π◊ÈÕ‡¬È◊ÕÀ√◊ÕÕ«—¬«–∑Ë’µâÕß°“√ ∑È—ßπÈ’ ·≈–ªí≠À“¥â“π§«“¡ª≈Õ¥¿—¬¢Õߺ⟪ɫ¬ ‡ªìπµâπ
‡™◊ÈÕ‰«√— ®– “¡“√∂ºà“π‡¢â“‰ª„π‡´≈≈å„π∫√‘‡«≥ ´÷ËßÕÿª √√§‡À≈à“π’Ȱ”≈—߉¥â√—∫°“√«‘®—¬·≈–·°â‰¢‡æË◊Õ
¥ß—°≈“à «‰¥â (√ªŸ∑Ë’18.1) °“√∑”¬π’∫”∫¥—Õ°’«∏‘’‰¥·â °à ∑’Ë®–∑”„Àâ°“√√—°…“¥â«¬¬’π∫”∫—¥ “¡“√∂𔉪„™â
°“√π”‡´≈≈å¢Õߺ⟪ɫ¬ÕÕ°¡“‡æ“–‡≈’Ȭß√«¡°—∫ ‰¥Õâ ¬“à ß·æ√Àà ≈“¬·≈–ª≈Õ¥¿¬—¡“°¢π÷È„πÕπ“§µ
µ—«π”„πÀâÕߪؑ∫—µ‘°“√ À≈—ß®“°µ—«π” “¡“√∂π”
√ªŸ∑Ë’18.2 °“√∑”¬π’∫”∫¥—·∫∫ ex vivo gene therapy (√ªŸÕÕ°·∫∫‚¥¬ π“¬‡Õ°æß»å ¥«â ßÕπ‘∑√)å
266 ª¬î– √®ÿ°‘®¬“ππ∑å
°“√√—°…“¥«â¬¬’π∫”∫—¥„π‚√§∑“ß‚≈À‘µ«‘∑¬“ µÕâ ߉¥√â ∫—‡≈Õ◊ ¥‡ªπì ª√–®” ¡“‡æ“–‡≈¬È’ß√«à ¡°∫—µ«—π”
ªí®®ÿ∫—π¡’°“√»÷°…“«‘®—¬∂÷ß°“√√—°…“‚√§¥â«¬ ‰¥â·°à ‡™È◊Õ‰«√— lentivirus ∑’ˉ¥â√—∫°“√¥—¥·ª≈ß
¬’π∫”∫—¥„π‚√§∑“ß‚≈À‘µ«‘∑¬“ ‰¥â·°à‚√§‚≈À‘µ®“ß ·≈–‰¥â√—∫°“√µ—¥µàÕ¬’πŒ’‚¡‚°≈∫‘π ·≈–©’¥°≈—∫
∏“≈ —´‡’¡¬’ ·≈–‚√§‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°ß“à ¬À¬¥ÿ¬“°Œ‚’¡ø‡ï ≈¬’ ‡¢“â ‰ª„πºªâŸ«É ¬À≈ß—®“°‰¥√â ∫—¬“‡§¡∫’”∫¥— ”À√∫—°“√
°“√√°—…“‚√§‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°ß“à ¬À¬¥ÿ¬“°Œ‚’¡ø‡ï ≈¬’§√ß—È·√° ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥‚¥¬„™‡â ´≈≈µå π‡Õß
¡√’“¬ß“π„πªï æ.». 2554 ‚¥¬°“√©¥’µ«—π” ‰¥·â °à (autologous hematopoietic stem cell transplan-
‡™ÕÈ◊ ‰«√ — adenovirus ∑‰Ë’¥√â ∫—°“√¥¥—·ª≈ß·≈–‰¥√â ∫— tation) ∑È—ßπÈ’æ∫«à“ “¡“√∂À¬ÿ¥°“√„Àâ‡≈◊Õ¥‰¥â„π
°“√µ—¥µàÕ¬’π∑Ë’‡°Ë’¬«¢âÕß°—∫°“√ √â“ß·ø§‡µÕ√å IX ºâŸªÉ«¬ 15 „π 22 √“¬ ”À√—∫ºŸâªÉ«¬∑Ë’‡À≈◊Õæ∫«à“
(factor IX) ‡¢“â ‰ª„πÀ≈Õ¥‡≈Õ◊ ¥ºªŸâ «É ¬Œ‚’¡ø‡ï ≈¬’ ∫’ ª√‘¡“≥‡≈◊Õ¥µàÕªï∑’˺ŸâªÉ«¬‰¥â√—∫≈¥≈ß√âÕ¬≈– 73
™π¥‘√πÿ·√ß (severe hemophilia B À√Õ◊ factor IX º≈¢â“߇§’¬ß∑’Ëæ∫ ‰¥â·°àº≈¢â“߇§’¬ß∑Ë’‡°’ˬ«¢âÕß°—∫
deficiency) æ∫«à“ºâŸªÉ«¬®”π«πÀπ÷Ëß “¡“√∂À¬ÿ¥ °“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥22
°“√„Àâ à«πª√–°Õ∫·ø§‡µÕ√å IX ‡æË◊ÕªÑÕß°—π
Õ“°“√‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°º¥‘ª°µ‰‘¥â·≈–ºªâŸ«É ¬Õ°’®”π«π ÀπßË÷ ∫∑ √ªÿ
¡§’«“¡∂∑Ë’µË’Õâ ߉¥√â ∫— «à πª√–°Õ∫·ø§‡µÕ√å IX ‡æÕË◊ ∂ß÷·¡«â “à ‚√§∑“ß‚≈Àµ‘«∑‘¬“ «à π„À≠ à “¡“√∂
ªÑÕß°—πÕ“°“√‡≈◊Õ¥ÕÕ°º‘¥ª°µ‘Àà“ߢÈ÷π º≈¢â“ß √—°…“„ÀâÀ“¬¢“¥‰¥â¥â«¬°“√„™â¬“ ‚√§‚≈À‘µ«‘∑¬“
‡§’¬ß∑’Ëæ∫ ‰¥â·°à °“√‡æË‘¡¢÷Èπ¢Õ߇Õπ‰´¡å„πµ—∫19 ∫“ß™π‘¥ ‚¥¬‡©æ“–Õ¬à“߬ˑ߂√§∑’ˇ°‘¥®“°§«“¡º‘¥
Õ¬à“߉√°Áµ“¡°“√√—°…“¥â«¬¬’π∫”∫—¥„πºŸâªÉ«¬‚√§ ª°µ‘∑“ßæ—π∏ÿ°√√¡ ‰¡à “¡“√∂√—°…“„ÀâÀ“¬¢“¥‰¥â
Œ’‚¡øï‡≈’¬‰¥â¡’°“√æ—≤π“Õ¬à“ßµàÕ‡πË◊Õß „π·ßà¢Õß ¥«â ¬¬“‡æ¬’ßÕ¬“à ߇¥¬’« °“√ª≈°Ÿ∂“à ¬‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘
ª√– ∑‘∏¿‘“æ°“√√°—…“·≈–§«“¡ª≈Õ¥¿¬— √«¡∂ß÷¡’ ‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥®ß÷‡ªπì Õ°’∑“߇≈Õ◊ °ÀπßË÷∑ ’Ë“¡“√∂∑”„Àºâ ªŸâ «É ¬
°“√¢¬“¬¢Õ∫‡¢µ°“√√°—…“‰ª¬ß—ºªŸâ «É ¬‚√§Œ‚’¡ø‡ï ≈¬’ À“¬¢“¥®“°‚√§‰¥â πÕ°®“°πÈ’„πÕπ“§µÕ—π„°≈â
‡Õ ™π¥‘√πÿ·√ß (severe hemophilia A À√Õ◊ factor °“√√—°…“¥â«¬¬’π∫”∫—¥Õ“®‡ªìπÕ’°∑“߇≈◊Õ°Àπ÷Ëß„π
VIII deficiency)20,21 °“√√—°…“ºâŸªÉ«¬‚√§∑“ß‚≈À‘µ«‘∑¬“ Õ¬à“߉√°Áµ“¡
”À√∫—°“√√°—…“‚√§‚≈Àµ‘®“ß∏“≈ —´‡’¡¬’¥«â ¬ °“√√—°…“¥â«¬¬’π∫”∫—¥¬—ßÕ¬Ÿà„π¢—ÈπµÕπ°“√»÷°…“
¬π’∫”∫¥— ¢≥–πÕÈ’¬„Ÿà π¢πÈ— 1-2 (phase 1-2 study) «‘®—¬·≈–µâÕß°“√°“√æ—≤π“‡æË‘¡‡µ‘¡„πÀ≈“¬Ê ¥â“π
¢Õß°“√«®‘¬—∑“ß§≈π‘°‘ ‚¥¬°“√π”‡Õ“‡´≈≈µå πâ °”‡π¥‘ ∑ß—È„π·ßªà √– ∑‘∏¿‘“æ°“√√°—…“ ·≈–‚¥¬‡©æ“–Õ¬“à ߬ßË‘
‡¡¥Á‡≈Õ◊ ¥ (hematopoietic stem cell) ¢ÕߺªŸâ «É ¬ §«“¡ª≈Õ¥¿¬—¢Õßµ«—ºªâŸ«É ¬
‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬™π‘¥‡∫µâ“ (beta thalassemia) ∑Ë’
‡Õ° “√Õ“âßÕß‘ 3. Johns A. Overview of bone marrow and stem cell
1. Copelan EA. Hematopoietic stem-cell transplan- transplantation. J Intraven Nurs. 1998;21(6):356-360.
tation. N Engl J Med. 2006;354(17): 1813-1826. 4. Haspel RL, Miller KB. Hematopoietic stem cells:
2. Kumar L. Haematopoietic stem cell transplan- source matters. Curr Stem Cell Res Ther. 2008;
3(4): 229-236.
tation: current status. Natl Med J India. 2007;20 (3):
128-137.
°“√ª≈°Ÿ∂“ଇ´≈≈µåπâ°”‡π¥‘‡¡¥Á‡≈Õ◊¥·≈–¬π’∫”∫¥—Hematopoietic Stem Cell Transplantation and Gene Therapy 267
5. Ballen KK, Gluckman E, Broxmeyer HE. 13. Issaragrisil S, Leaverton PE, Chansung K,
Umbilical cord blood transplantation: the first 25 Thamprasit T, Porapakham Y, Vannasaeng S, et al.
years and beyond. Blood. 2013;122(4):491-498. Regional patterns in the incidence of aplastic
anemia in Thailand. The Aplastic Anemia Study
6. Tomblyn M, Chiller T, Einsele H, Gress R, Group. Am J Hematol. 1999; 61(3): 164-168.
Sepkowitz K, Storek J, et al. Guidelines for
preventing infectious complications among 14. Issaragrisil S. Epidemiology of aplastic anemia
hematopoietic cell transplantation recipients: a in Thailand. Thai Aplastic Anemia Study Group.
global perspective. Biol Blood Marrow Transplant. Int J Hematol. 1999;70(3): 137-140.
2009;15(10): 1143-1238.
15. Young NS. Current concepts in the pathophysiology
7. Markey KA, MacDonald KP, Hill GR. The and treatment of aplastic anemia. Hematology Am
biology of graft-versus-host disease: experimental Soc Hematol Educ Program. 2013;2013(1):76-81.
systems instructing clinical practice. Blood. 2014;
124(3): 354-362. 16. Keeler AM, ElMallah MK, Flotte TR. Gene
Therapy 2017: Progress and Future Directions.
8. Lucarelli G, Galimberti M, Polchi P, Angelucci Clin Transl Sci. 2017;10(4): 242-248.
E, Baronciani D, Giardini C, et al. Bone marrow
transplantation in patients with thalassemia. 17. Goncalves GAR, Paiva RMA. Gene therapy:
N Engl J Med. 1990;322(7): 417-421. advances, challenges and perspectives. Einstein
(Sao Paulo). 2017;15(3): 369-375.
9. Lucarelli G, Galimberti M, Giardini C, Polchi
P, Angelucci E, Baronciani D, et al. Bone marrow 18. Robbins PD, Ghivizzani SC. Viral vectors for gene
transplantation in thalassemia. The experience therapy. Pharmacol Ther. 1998;80(1):35-47.
of Pesaro. Ann N Y Acad Sci. 1998; 850: 270-275.
19. Nathwani AC, Tuddenham EG, Rangarajan S,
10. Lucarelli G, Andreani M, Angelucci E. The cure Rosales C, McIntosh J, Linch DC, et al.
of thalassemia by bone marrow transplantation. Adenovirus-associated virus vector-mediated
Blood Rev. 2002;16(2): 81-85. gene transfer in hemophilia B. N Engl J Med.
2011;365(25): 2357-2365.
11. Anurathapan U, Hongeng S, Pakakasama S,
Sirachainan N, Songdej D, Chuansumrit A, et al. 20. George LA, Sullivan SK, Giermasz A, Rasko
Hematopoietic stem cell transplantation for JEJ, Samelson-Jones BJ, Ducore J, et al.
homozygous beta-thalassemia and beta-thalassemia/ Hemophilia B Gene Therapy with a High-
hemoglobin E patients from haploidentical donors. Specific-Activity Factor IX Variant. N Engl J
Bone Marrow Transplant. 2016;51(6): 813-818. Med. 2017;377(23): 2215-2227.
12. Anurathapan U, Pakakasama S, Mekjaruskul P, 21. Rangarajan S, Walsh L, Lester W, Perry D,
Sirachainan N, Songdej D, Chuansumrit A, Madan B, Laffan M, et al. AAV5-Factor VIII
et al. Outcomes of thalassemia patients under- Gene Transfer in Severe Hemophilia A. N Engl
going hematopoietic stem cell transplantation by J Med. 2017;377(26): 2519-2530.
using a standard myeloablative versus a novel
reduced-toxicity conditioning regimen according 22. Thompson AA, Walters MC, Kwiatkowski J,
to a new risk stratification. Biol Blood Marrow Rasko JEJ, Ribeil JA, Hongeng S, et al. Gene
Transplant. 2014;20(12): 2066-2071. Therapy in Patients with Transfusion-Dependent
beta-Thalassemia. N Engl J Med. 2018;378(16):
1479-1493.
∫∑∑’Ë
°“√¥·Ÿ≈ ¿“殑µ„®„πºâªŸ«É¬‡¥Á°
∑“ß‚≈Àµ‘«‘∑¬“
19 Psychological Aspects in Children
with Benign Hematology
‡¢¡‘°“ ‡¢¡–°π° ¥ÿπ“«“
°“√¥Ÿ·≈√—°…“ºŸâªÉ«¬‡¥Á°∑’ˇªìπ‚√§‡√◊ÈÕ√—ßµâÕß 1. º≈°√–∑∫µÕà µ«—‡¥°Á1,3
¥Ÿ·≈∑—Èß∑“ß°“¬·≈–®‘µ„® ‡æ√“–‡¥Á°°≈ÿà¡πÈ’¡’®‘µ„® ë §«“¡‡®∫Áª«¥ ‰¡ à ∫“¬°“¬®“°‚√§
æ≤— π“°“√·≈–°“√‡√¬’π√‡âŸÀ¡Õ◊ π‡¥°Á§πÕπË◊ Ê ¥ß—ππ—È ë ‡º™≠‘ °∫—°“√µ√«®«π‘®‘©¬— ·≈–°“√√°—…“
°“√¥Ÿ·≈∑“ߥâ“𮑵„® —ß§¡ ·≈–§√Õ∫§√—«®÷߇ªìπ ¥«â ¬«∏‘°’“√µ“à ßÊ ‡™πà °“√‡®“–‡≈Õ◊ ¥ °“√„À¬â “ ‡ªπì µπâ
ß‘Ë∑¡Ë’§’«“¡ ”§≠— ‡ªπì Õ¬“à ß¡“°∑®Ë’–∑”„Àºâ ªŸâ «É ¬‡¥°Á ´Ë÷ß∑”„À⇥Á°‡°‘¥§«“¡‡®Á∫ª«¥ ∑ÿ°¢å∑√¡“π ‡∫◊ËÕ
‚√§‡√◊ÈÕ√—ß¡’§ÿ≥¿“æ™’«‘µ∑Ë’¥’·≈–‡µ‘∫‚µ‡ªìπºâŸ„À≠à∑Ë’ «µ‘°°ß—«≈ À√Õ◊ ´¡÷‡»√“â
¡§’≥ÿ ¿“æµÕà ‰ª„πÕπ“§µ ë ª√—∫µ—«°—∫ ¿“«–·«¥≈âÕ¡„À¡àÊ ‡™àπ
‚√§‡√◊ÈÕ√—ß1, 2 §◊Õ ‚√§∑Ë’¡’¿“«–¢Õß°“√‡®Á∫ ‚√ßæ¬“∫“≈ ∫§ÿ≈“°√∑“ß°“√·æ∑¬å
ªÉ«¬π“π‡°‘π°«à“ 3 ‡¥◊Õπ¢È÷π‰ª À√◊ÕÕ“®¡’Õ“°“√ ë ¡’°‘®«—µ√∑’Ë·µ°µà“߉ª®“°‡¥‘¡ ·µ°µà“ß
µ≈Õ¥™«’µ‘ ‰¡ à “¡“√∂À“¬‰¥‡â Õß ´ß÷ËÕ“°“√¢Õß‚√§ ®“°‡¥Á°Ê ∑—Ë«‰ª À√◊Õ∂Ÿ°®”°—¥°‘®°√√¡∫“ßÕ¬à“ß
Õ“®¡’™à«ß∑’˧ß∑’ËÀ√◊Õ™à«ß∑Ë’Õ“°“√‡≈«≈ß ·≈–§«“¡ ‡™àπ µâÕߢ“¥‡√’¬π‡æË◊Õ¡“µ‘¥µ“¡°“√√—°…“∑Ë’
√πÿ·√ߢÕß‚√§ ßà º≈„À∂â °Ÿ®”°¥—„π°®‘°√√¡∑‡’ËÀ¡“– ¡ ‚√ßæ¬“∫“≈∫àÕ¬Ê µâÕß°‘π¬“À√◊Õ©’¥¬“‡ªìπª√–®”
°∫—«¬— Õ“®µÕâ ßπÕπ√°—…“µ«—„π‚√ßæ¬“∫“≈‡ªìπ√–¬– ‰¡ à “¡“√∂‡≈πà °Ã’ “∫“ßÕ¬“à ߉¥â
‡«≈“π“π À√◊ÕµâÕß¡“‚√ßæ¬“∫“≈‡ªìπª√–®” ·≈– ë º≈°√–∑∫µÕà æ≤— π“°“√µ“¡«¬—
µâÕ߉¥â√—∫°“√¥Ÿ·≈∑“ß ÿ¢¿“æ∑’Ë¡“°°«à“‡¥Á°∑—Ë«‰ª - ™«à ß«¬—∑“√°°“√‡®∫Áª«É ¬¡º’≈µÕà °“√‡®√≠‘
´ß÷ˇ√“µÕâ ß„À§â «“¡ ”§≠— °∫—º≈∑‡Ë’°¥‘¢π÷ȵ“¡¡“¢Õß ‡µ∫‘‚µ¢Õß√“à ß°“¬·≈– ¡Õß Õ“®¡º’≈µÕà æ≤— π“°“√
‚√§¡“°°«à“°“√«‘π‘®©—¬‚√§ µ—«Õ¬à“ߢÕß‚√§‡√◊ÈÕ√—ß ¥â“πµà“ßÊ °“√µÕ∫ πÕߥâ“π§«“¡ºŸ°æ—π√–À«à“ß
∑“ß‚≈À‘µ«‘∑¬“ ‡™àπ ‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬ ‚√§Œ’‚¡øï‡≈’¬ ·¡°à ∫—≈°ŸÕ“®∑”‰¥‰â ¡‡à µ¡Á∑’ˇπÕË◊ ß®“°Õ¬„Ÿà π™«à ß∑‡’Ë®∫Á
‡ªπì µπ⠪ɫ¬À√◊Õ°“√√—°…“ ´÷ËßÕ“®∑”„Àâ¡’º≈µàÕ°“√ √â“ß
§«“¡√ Ÿâ °÷‰««â “ß„® (trust) ¢Õ߇¥°ÁµÕà º‡Ÿâ ≈¬È’ߥ·Ÿ≈–
º≈°√–∑∫®“°§«“¡‡®∫Á ª«É¬‡√ÕÈ◊√ß—µÕສ⟫ɬ‡¥°Á ¿“æ·«¥≈Õâ ¡
·≈–§√Õ∫§√—« - ™à«ß«—¬‡¥Á°‡≈Á° °“√‡®Á∫ªÉ«¬Õ“®¡’º≈µàÕ
270 ‡¢¡‘°“ ‡¢¡–°π° ÿ¥π“«“
æ≤— π“°“√¥“â πµ“à ßÊ ‰¥â ‡πÕË◊ ß®“°‰¡‰à ¥‡â ≈πà À√Õ◊ ∑” ‡°¥‘¢πÈ÷ ´ß÷Ë·µ≈à –§π®–º“à π√–¬–µ“à ßÊ „π√–¬–‡«≈“
°‘®°√√¡∑’Ë à߇ √‘¡æ—≤π“°“√µà“ßÊ ºâŸ‡≈È’¬ß¥ŸÕ“®„Àâ ∑·Ë’µ°µ“à ß°π—
°“√¥Ÿ·≈·≈–ª°ªÑÕß¡“°®π‡¥Á°‰¡à “¡“√∂™à«¬ of grie√f–)¬11–¢Õß°“√ª√—∫µ—«°—∫¢à“«√⓬ (5 stages
‡À≈◊Õæ÷Ëßæ“µπ‡Õß À√◊Õ‰¡à°≈â“·¬°®“°ºâŸ‡≈’ȬߥŸ‡æ◊ËÕ 1) ªØ‘‡ ∏ (denial) ™à«ßπ’È®–µ°„®·≈–
”√«® ‘Ëß·«¥≈âÕ¡‰¥â ∑”„Àâ‰¡à‡°‘¥æ—≤π“°“√§«“¡
‡ªπì µ«—¢Õßµ«—‡Õß (autonomy) À√Õ◊ ¢“¥®π‘µπ“°“√ ªØ‡‘ ∏§«“¡®√ß‘ √∫—‰¡‰à ¥â ‰¡‡à ™Õ◊Ë
·≈–§«“¡§¥‘√‡‘√¡Ë‘≈Õß∑” ßË‘µ“à ßÊ (initiativity) 2) ‚°√∏ (anger) ™à«ßπ’È®–‚°√∏ ‚∑…µ—«
- ™à«ß‡¥Á°«—¬‡√’¬π °“√‡®Á∫ªÉ«¬∑”„À⇥Á° ‡Õß·≈–§πÕπË◊ Ê
µâÕßÀ¬ÿ¥‡√’¬π∫àÕ¬ Õ“®∑”„Àâ¡’ªí≠À“„π°“√‡√’¬π 3) °“√µÕà √Õß (bargaining) ™«à ßπ®È’–‡ªπì
∑”„Àâ‰¡à‡°‘¥§«“¡¡ÿ¡“π–Õÿµ “À–„π°“√‡√’¬πÀ√◊Õ °“√µàÕ√Õß°—∫µ—«‡Õß ‚¥¬¡—°‡ªìπ°“√µàÕ√Õß°—∫µ—«
°“√∑” ߑ˵“à ßÊ „À â ”‡√®Á‰¥â (industry) πÕ°®“°ππ—È ‡Õß„πÕ¥’µ „π°“√µàÕ√ÕßπÈ—π®–¡’≈—°…≥–«à“„πÕ¥’µ
¬—ßÕ“®¡’ªí≠À“„π°“√‡¢â“°—∫°≈àÿ¡‡æ◊ËÕπ·≈– —ß§¡ µπ‡Õßπ—Èπ∑”º‘¥‰ª Õ¬“°¬âÕπ°≈—∫‰ª·°â‰¢§«“¡
ºŸâªÉ«¬‡¥Á°∑Ë’¡’≈—°…≥–¿“¬πÕ°∑’Ë·µ°µà“ß®“°‡æ◊ËÕπ º¥‘æ≈“¥¢Õßµ«—‡Õß„πÕ¥µ’
∂Ÿ°®”°—¥À√◊Õ‰¡à “¡“√∂∑”°‘®°√√¡µ“¡«—¬®πÕ“® 4) ‡»√â“ (depression) ‡¡◊ËÕæ∫§«“¡®√‘ß
∂°Ÿ‡æÕË◊ π≈Õâ «à“‰¡à “¡“√∂¬âÕπ‡«≈“°≈—∫‰ª·°â‰¢Õ¥’µ‰¥â ‘Ëß∑Ë’®–
- ™à«ß«—¬√àÿπ °“√‡®Á∫ªÉ«¬∑”„À⇥Á°«—¬√àÿπ‰¡à ‡°‘¥¢÷Èπ§◊Õ§«“¡‡»√â“‚»°‡ ’¬„® ´÷¡‡»√â“ ∑âÕ·∑â
“¡“√∂æ÷Ëßæ“µπ‡ÕßÀ√◊Õ‡ªìπÕ‘ √– µâÕ߉¥â√—∫°“√ À¡¥À«ß— √–¬–‡»√“â π‡È’ªπì ‡æ¬’ßÕ“°“√‡»√“â ‡æ√“–®µ‘„®
¥Ÿ·≈®“°ºŸâ‡≈È’¬ß¥Ÿ ∑”„Àâ‰¡à “¡“√∂æ—≤π“À√◊ÕÀ“ µÕ∫ πÕßµàÕ¢à“«√⓬ ·≈–‡ªìπ°√–∫«π°“√ª°µ‘∑Ë’
‡Õ°≈—°…≥åµ—«‡Õß (identity) ‰¥â‡µÁ¡∑Ë’Õ“®√Ÿâ ÷°«à“ ®–‡°‘¥¢÷Èπ„π°“√‡¬’¬«¬“√—°…“®‘µ„® Õ¬à“߉√°Áµ“¡
¡§’«“¡·µ°µ“à ß®“°‡æÕ◊Ëπ ‡°¥‘§«“¡√ Ÿâ °÷·ª≈°·¬° À“°º‡Ÿâ ≈¬È’ߥ‰Ÿ¡ à “¡“√∂À≈¥ÿÕÕ°®“°™«à ßπ‡È’ªπì ‡«≈“
‚¥¥‡¥¬’Ë« Õ“®¡ª’≠í À“„π°“√‡¢“â «¬—Àπ¡ÿà “«‰¥â π“π°«“à §πª°µ∑‘«—ˉª Õ“®‡ªπì ‚√§´¡÷‡»√“â ‰¥â
ë º≈°√–∑∫µÕà ®µ‘„® ‡¥°ÁµÕâ ߺ“à π°√–∫«π 5) ¬Õ¡√—∫ (acceptance) √–¬–π’ȇªìπ
°“√„π°“√ª√—∫µ—« (coping) Õ¬à“ß¡“°„π™à«ß·√° √–¬–∑’˧√Õ∫§√—« “¡“√∂¬Õ¡√—∫§«“¡®√‘ß æ√âÕ¡∑’Ë
¢Õß°“√«π‘®‘©¬—À√Õ◊ ™«à ß∑¡Ë’ª’≠í À“¢πÈ÷¡“„À¡à ´ß÷ˇ¥°Á ®–‡º™≠‘ ßË‘∑‡’˰¥‘¢πÈ÷
Õ“®¡’惵‘°√√¡∑’Ë· ¥ßÕÕ°¿“¬πÕ° (exter- ë §√Õ∫§√—«µâÕß√—∫¿“√–„π°“√¥Ÿ·≈ºâŸªÉ«¬
nalized) ‡¥°Á®–· ¥ß惵°‘√√¡‚«¬«“¬ Õ“≈–«“¥ ‡¥°Á∑ß—ÈÀ¡¥‡¡ÕË◊ ÕÕ°®“°‚√ßæ¬“∫“≈·≈«â µÕâ ߇º™≠‘
°â“«√â“« À√◊ÕÕ“®¡’惵‘°√√¡∑’ˇ°Á∫°¥‰«â¿“¬„π °∫—°“√ª√∫—µ«—∑”§«“¡‡¢“â „®°∫—‚√§·≈–°“√√°—…“¥·Ÿ≈
(internalized) ´÷¡‡»√â“ °—ß«≈ À√◊Õ¡’惵‘°√√¡ ∑”„Àâ¡’§«“¡‡§√’¬¥ ‡ ’¬‡«≈“ ¢“¥°“√æ—°ºàÕπ
∂¥∂Õ¬‰ª ´÷Ë߇¥Á°∫“ß§πÕ“®ª√—∫µ—«‰¥â¥’·µà‡¥Á° ÕÕà π‡æ≈¬’ ·≈–Õ“® ßà º≈°√–∑∫µÕà °“√∑”ß“π
∫“ß§π¬ß—¡ª’≠í À“∑“ߥ“â 𮵑„®À≈߇À≈Õ◊ Õ¬Ÿà ë ‡æË‘¡§à“„™â®à“¬„π°“√¥Ÿ·≈√—°…“ºâŸªÉ«¬
2. º≈°√–∑∫µÕà µ«—§√Õ∫§√«—4-10 πÕ°®“°ππÈ—º‡âŸ≈¬’Èߥ՟“®µÕâ ß¡§’π„¥§πÀπßË÷ÕÕ°®“°
ë ‡¡ÕË◊ ‰¥√â ∫—°“√«π‘®‘©¬—À√Õ◊ ‡¡Õ◊˺ªâŸ«É ¬¡Õ’“°“√ ß“π‡æÕ◊Ë¡“¥·Ÿ≈ºªâŸ«É ¬ ∑”„À√â “¬‰¥§â √Õ∫§√«—≈¥≈ß
‡≈«≈ß §√Õ∫§√«—µÕâ ߇º™≠‘ °∫—°“√ª√∫—µ«— ‡¡ÕË◊ º“à π ë Õ“®‡°¥‘ª≠í À“§«“¡ ¡—æπ—∏„å π§√Õ∫§√«—
√–¬–¢Õß°“√ª√—∫µ—«‡æ◊ËÕ‡¢â“ Ÿà°“√¬Õ¡√—∫„π Ë‘ß∑Ë’ ¡‚’Õ°“ À¬“à √“â ß ßŸ¢πÈ÷
°“√¥·Ÿ≈ ¿“段‘„®„πºªâŸÉ«¬‡¥Á°∑“ß‚≈À‘µ«‘∑¬“ Psychological Aspects in Children with Benign Hematology 271
ë æπË’Õâ ߢÕ߇¥°Á∑ª’Ë«É ¬Õ“®∂°Ÿª≈Õà ¬ª≈–≈–‡≈¬ §√Õ∫§√«— ·≈– ß—§¡
‰¥â√—∫§«“¡ π„®≈¥≈ß À√◊ÕÕ“®‰¥â√—∫Àπâ“∑Ë’§«“¡
°¥¥—π‡æ‘Ë¡¢÷Èπ„π°“√™à«¬¥Ÿ·≈æ’ËπâÕß∑’˪ɫ¬ À√◊ÕÕ“® ªí®®—¬∑’Ë¡’º≈µàÕ°“√ª√—∫µ—«¢Õߺ⟪ɫ¬‡¥Á°‡¡Ë◊Õ
°≈«—°“√‡®∫Áª«É ¬∑‡Ë’°¥‘¢πÈ÷°∫—æπ’ËÕâ ß ´ß÷ËÕ“® ßà º≈„Àâ ¡°’“√‡®∫Á ª«É¬ (µ“√“ß∑Ë’19.1)
æË’πâÕߺ⟪ɫ¬‡¥Á°‚√§‡√È◊Õ√—ßÕ“®¡’ªí≠À“惵‘°√√¡ 1. ªí®®—¬¥â“π≈—°…≥–¢Õß‚√§·≈–§«“¡
À√Õ◊ Õ“√¡≥µå “¡¡“12 ‡®∫Áª«É ¬
®“°º≈°√–∑∫∑’ˇ°‘¥¢È÷π°—∫§√Õ∫§√—«¥—ß∑’Ë ë Õ“¬ÿ·≈–√–¬–‡«≈“∑’ˇ√‘Ë¡‡ªìπ‚√§ ‡¥Á°∑’Ë¡’
°≈à“«¢â“ßµâπ ∫“ß§√Õ∫§√—« “¡“√∂ª√—∫µ—«‰¥â ·µà Õ“°“√¢Õß‚√§¡“µ—Èß·µà‡¥Á°‡≈Á°Õ“®¡’°“√ª√—∫µ—«‰¥â
∫“ß§√Õ∫§√«—‰¡ à “¡“√∂ª√∫—µ«—‰¥â ∑”„À‡â °¥‘ª≠í À“ ¥’°«à“‡¥Á°∑’Ë¡’Õ“°“√µÕπ‚µ ·µà‚√§∑’Ë¡’Õ“°“√µÈ—ß·µà
∑“ߥâ“𮑵„®µ“¡¡“ ‡™àπ «‘µ°°—ß«≈ ´÷¡‡»√â“ ‡¥°Á‡≈°ÁÕ“®¡º’≈µÕà °“√‡®√≠‘ ‡µ∫‘‚µÀ√Õ◊ æ≤— π“°“√‰¥â
‡°¥‘¿“«– –‡∑Õ◊ π¢«≠— À≈ß—‡Àµ°ÿ“√≥√å πÿ·√ß (post- °“√‡°¥‘‚√§„π™«à ß«¬—√πàÿÕ“® ßà º≈µÕà æ≤— π“°“√¢Õß
traumatic stress disorder) ‡ªπì µπâ «¬—√πàÿ ‡™πà §«“¡µÕâ ß°“√Õ ‘√– °“√¬Õ¡√∫—®“°°≈¡ÿà
‡æÕ◊Ëπ
°“√ª√—∫µ«—°—∫‚√§‡√◊ÈÕ√ß—¢ÕߺªŸâÉ«¬‡¥°Á ë ≈°—…≥–¢Õß‚√§
‚√§‡√È◊Õ√—ß ∑”„À⇰‘¥§«“¡‡§√’¬¥‡√◊ÈÕ√—ß°—∫ - ‚√§∑’Ë¡’°“√¥”‡π‘π‚√§·∫∫‰¡à·πàπÕπ ¡’
µ—«ºŸâªÉ«¬‡¥Á°·≈–§√Õ∫§√—« ´÷Ëß·µà≈–§π®–¡’«‘∏’°“√ ‚Õ°“ ¡“‡¢â“√—°…“„π‚√ßæ¬“∫“≈·∫∫©ÿ°‡©‘π∫àÕ¬Ê
ª√—∫µ—«°—∫§«“¡‡§√’¬¥∑Ë’·µ°µà“ß°—πÕÕ°‰ª °“√ À√Õ◊ ¡Õ’“°“√¡“°¢π÷ȇ√Õ◊Ë¬Ê ®–∑”„À‡â ¥°Á·≈–§√Õ∫§√«—
ª√∫—µ«—°∫—‚√§‡√Õ◊È√ß—ª√–°Õ∫‰ª¥«â ¬ 4 ¥“â π‰¥·â °1à 3 µâÕ߇º™‘≠°—∫§«“¡‡§√’¬¥∫àÕ¬Ê àߺ≈„Àâ°“√ª√—∫
1. °“√ª√∫—µ«—°∫—°“√√°—…“欓∫“≈ ·≈–°“√ µ—«∑”‰¥â¬“° ‡™à𠇥Á°‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬∑Ë’¡’π—¥¡“√—∫
¥·Ÿ≈µπ‡Õß ‡≈◊Õ¥Õ¬à“ß·πàπÕπ ¡”Ë‡ ¡Õ§“¥°“√‰¥â ®–ª√—∫µ—«
2. °“√∑”„ÀÕâ “°“√¢Õß‚√§‡√ÕÈ◊ √ß—¥¢’πÈ÷ ‰¥âßà“¬°«à“‡¥Á°‚√§∏“≈— ´’‡¡’¬∑Ë’¡’‡¡Á¥‡≈◊Õ¥·¥ß·µ°
3. °“√ “¡“√∂„™™â «’µ‘‰¥µâ “¡ª°µ‘¡§’≥ÿ ¿“æ ‡©¬’∫æ≈π—·≈–µÕâ ß¡“√∫—‡≈Õ◊ ¥©°ÿ‡©π‘∫Õà ¬Ê
™«’µ‘∑¥Ë’’¡§’«“¡ ¡—æπ—∏∑å ¥’Ë’ - ‚√§∑Ë’µâÕßπÕπ‚√ßæ¬“∫“≈π“π ¡“‚√ß-
4. °“√¡ ’¢ÿ¿“段‘∑¥’Ë’‡ÀπÁ§≥ÿ §“à „πµπ‡Õß æ¬“∫“≈∫àÕ¬Ê À√◊ÕµâÕß∂Ÿ°®”°—¥°‘®°√√¡ Õ“®¡’
´Ë÷ß°“√ª√—∫µ—«π—Èπ¡’À≈“¬¥â“π·≈–·µà≈–¥â“π º≈µÕà æ≤— π“°“√¢Õ߇¥°Á∑ßÈ—°“√‡√¬’π√·âŸ≈– ß—§¡
≈â«π¡’§«“¡ —¡æ—π∏å°—π ‡™àπ °“√∑’˺ŸâªÉ«¬ “¡“√∂ - ‚√§∑¡’˺’≈µÕà µª‘≠í ≠“ °“√ Õ◊Ë “√ °“√
ª√—∫µ—«„Àâ§«“¡√à«¡¡◊Õ°—∫°“√√—°…“ ∑”„ÀâºâŸªÉ«¬¡’ ‡§≈◊ËÕπ‰À« À√◊Õ°‘®°√√¡∑Ë’‡À¡“– ¡°—∫«—¬ ‚¥¬
ÿ¢¿“楒¢È÷π ∑”„Àâ¡’ ÿ¢¿“殑µ¥’¢È÷π “¡“√∂°≈—∫ ‡©æ“–‚√§∑Ë’¡’º≈µàÕ ¡Õß®–¡’ªí≠À“°“√ª√—∫µ—«
‰ª„™â™’«‘µ‰¥âµ“¡ª°µ‘·µà„π∑“ß°≈—∫°—π ∂⓺ŸâªÉ«¬ ¡“°°«“à
´÷¡‡»√â“ °Á®–‰¡à√à«¡¡◊Õ„π°“√√—°…“·≈–¥Ÿ·≈µπ‡Õß - ‚√§∑°’ËÕà „À‡â °¥‘§«“¡º¥‘√ªŸÀ√Õ◊ ¡≈’°—…≥–
∑”„À â ¢ÿ¿“æ°“¬·¬≈à ß ·≈–¬ß‘Ë∑”„À´â ¡÷‡»√“â ¡“°¢πÈ÷ ¿“¬πÕ°∑’Ë·µ°µà“ßÕ¬à“߇ÀÁπ‰¥â™—¥ Õ“®°àÕ„À⇰‘¥
‡ªìπµâπ ´÷Ëß°“√ª√—∫µ—«π—Èπ‡ªìπ°√–∫«π°“√∑’ˇª≈’Ë¬π §«“¡‰¡¡à π—Ë„®„𵫗‡Õß °“√‚¥π≈Õâ ∑”„À¡â °’“√ª√∫—
·ª≈߉¥µâ ≈Õ¥‡«≈“ µ“¡ª®í ®¬—∑¡Ë’º’≈°√–∑∫µÕà °“√ µ—«‰¥â¬“°¢È÷𠇙àπ °“√‡ª≈’ˬπ·ª≈ߢÕßÀπ⓵“„π
ª√∫—µ«—¢ÕߺªâŸ«É ¬ ‰¥·â °à ª®í ®¬—®“°µ«—‡¥°Á‡Õß µ«—‚√§ ‚√§∏“≈ —´‡’¡¬’ ‡ªπì µπâ
272 ‡¢¡‘°“ ‡¢¡–°π° ÿ¥π“«“
- §«“¡√ÿπ·√ߢÕß‚√§ ´÷Ëß¡’º≈µàÕ°“√¡“ §«“¡‡¢â“„®√—∫√⟇√◊ËÕß°“√‡®Á∫ªÉ«¬ ·≈–°“√·°âªí≠À“
‚√ßæ¬“∫“≈ À√Õ◊ °“√®”°¥—°®‘°√√¡µ“à ßÊ ¢Õ߇¥°Á µ“¡√–¥∫— µª‘≠í ≠“¢Õßµπ‡Õß ‡¥°Á∑ ’Ë“¡“√∂ ÕË◊ “√
2. ª®í ®¬—¥“â 𵫗‡¥°Á ∫Õ°§«“¡µâÕß°“√ Õ“√¡≥å§«“¡√Ÿâ ÷°¢Õßµπ‡Õ߉¥â
ë ‡æ» ‡æ»À≠ß‘¡·’π«‚π¡â ∑®’Ë–¡ª’≠í À“¥â“π ®–™«à ¬∑”„À‡â ¥°Áª√∫—µ«— ·≈–¡ ’¢ÿ¿“段‘∑¥’Ë’
Õ“√¡≥¡å “°°«“à ‡æ»™“¬ ë æÈ◊πÕ“√¡≥å (temperament)14 §◊Õ
ë Õ“¬ÿ‡¥°Á®–¡§’«“¡‡¢“â „®√∫—√‡Ÿâ √ÕË◊ ß‚√§·≈– ≈—°…≥–∑“ßÕ“√¡≥å·≈–惵‘°√√¡∑’ˇ¥Á°·µà≈–§π¡’
°“√‡®∫Áª«É ¬µ“¡√–¥∫—æ≤— π“°“√∑“ß µª‘≠í ≠“∑‡Ë’æ¡Ë‘ ·µ°µà“ß°—πµ—Èß·µà°”‡π‘¥ ·≈–¡—°‡µ‘∫‚µ¢È÷π‚¥¬¡’
¡“°¢πÈ÷µ“¡Õ“¬ÿ(µ“√“ß∑’Ë19.2) ·π«‚π¡â ∑®Ë’–¡≈’°—…≥–·∫∫‡¥¡‘ ‚¥¬·∫ßà ‡ªπì 3 °≈¡ÿà
ë √–¥—∫ µ‘ªí≠≠“·≈–°“√ Ë◊Õ “√ ‡¥Á°®–¡’ ‰¥·â °à
µ“√“ß∑’Ë19.1 ªí®®—¬∑Ë’¡’º≈µàÕæ—≤π“°“√·≈–惵‘°√√¡¢Õߺ⟪ɫ¬‡¥Á°‚√§‡√◊ÈÕ√—ß (¥—¥·ª≈ß®“°‡Õ° “√
Õ“â ßÕß‘À¡“¬‡≈¢ 1)
ª®í ®¬—¥“â π √“¬≈–‡Õ¬’¥
µ“à ßÊ
ª®í ®¬—¥“â π - Õ“¬∑ÿ‡’Ë√¡Ë‘‡ªπì ‚√§ ·≈–√–¬–‡«≈“
≈°—…≥–¢Õß‚√§ - ≈°—…≥–¢Õß‚√§: §«“¡√πÿ·√ߢÕß‚√§ °“√¥”‡ππ‘‚√§ (§ß∑Ë’À√Õ◊ ¡Õ’“°“√¡“°¢π÷È)
·≈–§«“¡‡®∫Áª«É ¬ §«“¡·πàπÕπ¢Õß‚√§ (§“¥°“√≥å≈à«ßÀπⓉ¥â À√◊Õ‰¡à·πàπÕπ) 欓°√≥å¢Õß‚√§
- º≈¢Õß‚√§∑¡’˵’Õà µª‘≠í ≠“°“√ ÕË◊ “√°“√‡§≈ÕË◊ π‰À«À√Õ◊ °®‘°√√¡∑‡Ë’À¡“– ¡°∫—«¬—
- §«“¡‡®∫Áª«¥
ª®í ®¬—¥“â 𵫗‡¥°Á - ‡æ»
- Õ“¬ÿ
- √–¥∫— µª‘≠í ≠“·≈–°“√ ÕË◊ “√
- æπ◊ÈÕ“√¡≥å (temperament)
- ∑°—…–·≈–«∏‘°’“√·°ªâ ≠í À“
ª®í ®¬—¥“â π - §«“¡ ¡—æπ—∏·å ≈–∫∑∫“∑Àπ“â ∑„Ë’π§√Õ∫§√«—
§√Õ∫§√«— - ¢ÿ¿“段‘¢Õߺ‡âŸ≈¬È’ߥŸ
- ‚§√ß √“â ߢÕß§√Õ∫§√«— (®”π«π¢Õß ¡“™°‘º„Ÿâ À≠·à ≈–‡¥°Á)
- √–¥∫—‡»√…∞“π–
- ∑»—𧵇‘°¬’Ë«°∫—‚√§·≈–°“√√°—…“
ª®í ®¬—¥“â π ß—§¡ - ∑»—π§µ¢‘Õß ß—§¡
- °“√‡¢“â ∂ß÷∫√°‘“√∑“ß ¢ÿ¿“æ ·≈–∑√æ—¬“°√°“√™«à ¬‡À≈Õ◊ „π™¡ÿ™π
- √–∫∫‚√߇√¬’π
°“√¥Ÿ·≈ ¿“段‘„®„πºŸªâ«É¬‡¥Á°∑“ß‚≈À‘µ«∑‘¬“ Psychological Aspects in Children with Benign Hematology 273
µ“√“ß∑Ë’19.2 æ—≤π“°“√¢Õ߇¥Á°‡°Ë’¬«°—∫§«“¡‡¢â“„®¿“«–§«“¡‡®Á∫ªÉ«¬ (¥—¥·ª≈ß®“°‡Õ° “√Õâ“ßÕ‘ß
À¡“¬‡≈¢ 14, 16, 17)
Õ“¬ÿ æ≤— π“°“√∑“ß µª‘≠í ≠“¢Õ߇¥°Á §«“¡‡¢“â „®‡°¬Ë’«°∫—‚√§¢Õ߇¥°Á µ«—Õ¬“à ß
(ª)ï (Piagetûs Cognitive
Development)
2-7 √–¬–°“√§¥‘Õ¬“à ß„™‡â Àµºÿ≈∑¬Ë’ß— - Õ“®‰¡‡à ¢“â „®‡√Õ◊Ëß‚√§À√Õ◊ §«“¡ - „ ‡à ÕÈ◊ ·’¥ß·≈«â À°≈¡â ‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°
‰¡ à ¡∫√Ÿ≥å (pre-operational ‡®∫Áª«É ¬¡“°π°— ·µ√à ∫—√∂Ÿâ ß÷°“√ ‰¡Àà ¬¥ÿ → ‡¥°Á§¥‘«“à ‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°‰¡à
period) ‡ª≈¬Ë’π·ª≈ß∑‡Ë’°¥‘¢πÈ÷ ‡™πà ‚¥π À¬¥ÿ ‡æ√“–„ ‡à Õ◊È ·’¥ß → ‡¥°Á®ß÷
- ‡¥°Á√∫—√·âŸ≈–µ§’«“¡µ“¡ª√– “∑ ‡®“–‡≈Õ◊ ¥ µÕâ ßπÕπ‚√ßæ¬“∫“≈ ‰¡¬à Õ¡„ ‡à ÕÈ◊ ·’¥ßÕ°’
¡—º —∑µË’π‡Õ߉¥√â ∫— - §¥‘«“à “‡Àµ¢ÿÕß‚√§‡°¥‘®“°
- §¥‘‰¡‡à ªπì ‡Àµ‡ÿªπì º≈ ‡™ÕË◊ ¡‚¬ß ª®í ®¬—¿“¬πÕ°√“à ß°“¬
ª√“°Ø°“√≥å 2 Õ¬“à ß∑‡’˰¥‘¢πÈ÷æ√Õâ ¡ - Õ“®§¥‘«“à ‚√§À√Õ◊ §«“¡‡®∫Áª«É ¬
°π—¡“‡ªπì ‡Àµºÿ≈´ß÷˰π—·≈–°π— ‡°¥‘®“°°“√∂°Ÿ≈ß‚∑… ∑‡Ë’ªπì ‡¥°Á
‰¡¥à ’À√Õ◊ ‰¡‡à ™Õ◊Ëøßí æÕà ·¡à
7-12 √–¬–°“√§¥‘Õ¬“à ß„™‡â Àµºÿ≈‡™ß‘ - ‡¢“â „®‡Àµºÿ≈∑‡Ë’ªπì √ªŸ∏√√¡¿“¬ - ‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°‰¡Àà ¬¥ÿ ‡æ√“–À°≈¡â
√ªŸ∏√√¡ (concrete operation) πÕ°∑‡Ë’°¬Ë’«¢Õâ ß°∫—°“√‡®∫Áª«É ¬
- ®¥—√–‡∫¬’∫§«“¡§¥‘‰¥µâ “¡ - ¡§’«“¡®”‡°¬’Ë«°∫—‚√§∑‰Ë’¥¡â “®“°
√ªŸ∏√√¡ ®“°°“√ ß—‡°µ ‡ÀπÁ§«“¡ º„Ÿâ À≠à
µÕà ‡πÕË◊ ߢÕ߇Àµ·ÿ≈–º≈‡™Õ◊Ë¡‚¬ß
‡ªπì ¿“æ√«¡‰¥¥â ’
>12 √–¬–°“√§¥‘Õ¬“à ß„™‡â Àµºÿ≈∑¡Ë’·’∫∫ - √«âŸ“à ‚√§·≈–°“√‡®∫Áª«É ¬‡°¥‘®“° - ∑≈Ë’¡â ·≈«â ‡≈Õ◊ ¥ÕÕ°‰¡Àà ¬¥ÿ ‡°¥‘
·ºπ‡™ß‘π“¡∏√√¡ (formal opera- “‡Àµ¿ÿ“¬„π√“à ß°“¬º¥‘ª°µ‘ ®“°°“√∑¡Ë’§’«“¡º¥‘ª°µ‡‘°¬’Ë«°∫—°“√
tion) - ¡§’«“¡§¥‘√«∫¬Õ¥ Õ“® “¡“√∂ ·¢ßÁµ«—¢Õ߇≈Õ◊ ¥
- §¥‘„™‡â Àµºÿ≈µ“¡À≈°—°“√¡“ Õ∏∫‘“¬ “‡Àµ¿ÿ“¬„π√“à ß°“¬∑∑’Ë”
Õ∏∫‘“¬‡Àµ°ÿ“√≥∑å ‡’˰¥‘¢π÷ȉ¥â „À‡â °¥‘Õ“°“√º¥‘ª°µµ‘“à ßÊ ‰¥â
- ‡¥°Á°≈¡àÿ‡≈¬È’ßß“à ¬ (easy child) ª√∫—µ«— √ Ÿâ °÷¡πË—„®·≈–∑”°®‘°√√¡µ“à ßÊ ‰¥â æ∫√Õâ ¬≈– 15
ß“à ¬ Õ“√¡≥¥å ’°π‘πÕπ‡ªπì ‡«≈“ æ∫√Õâ ¬≈– 40 - ‡¥°Á°≈¡àÿæπ◊ÈÕ“√¡≥·å ∫∫º ¡æ∫√Õâ ¬≈–35
- ‡¥°Á°≈¡àÿ‡≈¬’È߬“° (difficult child) ª√∫— ‡ªπì ∑π’Ë“à ß—‡°µ«“à „π°≈¡ÿà ºªŸâ «É ¬‡¥°Á∑‡Ë’ªπì ‚√§
µ«—¬“° ÀߥÿÀߥ‘ß“à ¬ §“¥°“√‰¥¬â “° æ∫√Õâ ¬≈– 10 ‡√Õ◊È√ß— º‡Ÿâ ≈¬’Èߥ¡Ÿ°—√“¬ß“πæ∫≈°—…≥–¢ÕßæπÈ◊ Õ“√¡≥å
- ‡¥Á°°≈ÿà¡∑’˵âÕß°“√‡«≈“„π°“√ª√—∫µ—« ·∫∫‡≈¬È’߬“°¡“°°«“à ·∫∫ÕπË◊ ´ß÷ËÕ“®‡ªπì ®“°¿“«–
(slow to warm up child) ‡¥°Á®–¡§’«“¡«µ‘°°ß—«≈ ¢Õß°“√ª√∫—µÕà ¢Õ߇¥°ÁµÕà °“√‡®∫Áª«É ¬15-17
µâÕß„™â‡«≈“„π°“√ª√—∫µ—«„À⇢⓰—∫§πÀ√◊Õ ∂“π∑’Ë ‚¥¬∑«Ë—‰ª‡¥°Á°≈¡àÿ‡≈¬’Èßß“à ¬¡°—®–¡°’“√ª√∫—µ«—
„À¡Êà ·µ‡à ¡ÕË◊ „À‡â «≈“·≈–√ Ÿâ °÷ª≈Õ¥¿¬—‡¥°Á®–§Õà ¬Ê ‰¥¥â µ’Õà °“√‡®∫Áª«É ¬µ“à ßÊ Õ¬“à ߉√°µÁ“¡‡¥°Á∑°ÿ°≈¡àÿ
274 ‡¢¡‘°“ ‡¢¡–°π° ÿ¥π“«“
¡®’¥ÿ·¢ßÁ·≈–®¥ÿÕÕà π∑·Ë’µ°µ“à ß°π— ‡¥°ÁµÕâ ß°“√§«“¡ ‡√ÕÈ◊ √ß—
‡¢“â „®„πæπÈ◊ Õ“√¡≥¢å Õ߇¥°Á‡æÕ◊Ë∑º’Ë„Ÿâ À≠®à –‰¥ªâ √∫—µ«—
„À‡â À¡“– ¡°∫—æπÈ◊ Õ“√¡≥¢å Õ߇¥°Á·µ≈à –§π °“√¥·Ÿ≈ ¿“段‘„®„πºªâŸ«É¬‡¥°Á ‚√§‡√ÕÈ◊√ß—∑“ß
ë ∑—°…–·≈–«‘∏’°“√·°âªí≠À“ ®–¢È÷πÕ¬àŸ°—∫ ‚≈À‘µ«∑‘¬“1,18-21
Õ“¬ÿ·≈–√–¥—∫ µ‘ªí≠≠“¢Õ߇¥Á° ‚¥¬‡¥Á°·µà≈–§π ºŸâªÉ«¬·≈–§√Õ∫§√—«‚¥¬∑Ë—«‰ª®– “¡“√∂
®–¡’∑—°…–·≈–«‘∏’°“√·°âªí≠À“∑’ˇªìπ·∫∫≈—°…≥– ª√∫—µ«—°∫—°“√‡®∫Áª«É ¬‰¥â ·µÕà “®¡§’«“¡¬“°≈”∫“°
‡©æ“–µ—« ´Ë÷ß∫ÿ§§≈“°√∑“ß°“√·æ∑¬å§«√µâÕß ·≈–µâÕß„™â‡«≈“„π°“√ª√—∫µ—« À√◊Õ∫“ß§πÕ“®ª√—∫
—߇°µ‡æ◊ËÕ„Àâ°“√™à«¬‡À≈◊Õ∑Ë’‡À¡“– ¡µàÕ‰ª ‚¥¬ µ—«‰¡à‰¥â °Õà „À‡â °¥‘‚√§∑“ߥ“â 𮵑„®µ“¡¡“ ·æ∑¬å
≈°—…≥–°“√‡º™≠‘ ª≠í À“ (coping) ∑¥’˧’Õ◊ «∏‘°’“√ ∑‡’˰¬Ë’«¢Õâ ß “¡“√∂„À§â «“¡™«à ¬‡À≈Õ◊ ºªŸâ «É ¬„À¡â °’“√
¡ÿàß·°âªí≠À“ (approach-oriented or active ª√∫—µ«—∑¥Ë’·’≈–‡√«Á¢πÈ÷‰¥â ¥ß—πÈ’
coping strategies) ‚¥¬¡ßàÿ‡ππâ ∑°’Ë“√À“∑“ß·°ªâ ≠í À“ 1. °“√√°—…“‡°¬’Ë«°∫—‚√§
À“¢âÕ¡Ÿ≈ ¢Õ§«“¡™à«¬‡À≈◊Õ®“°ºâŸÕË◊π ´Ë÷ß·µ°µà“ß ∑ßÈ—„π·ß°à “√√°—…“ °“√øπôó øŸ·≈–°“√ªÕÑ ß°π—
°—∫≈—°…≥–°“√‡º™‘≠ªí≠À“·∫∫À≈’°Àπ’ªí≠À“ ‡æÕË◊ „Àºâ ªâŸ«É ¬¡§’≥ÿ ¿“晫’µ‘∑„Ë’°≈‡â §¬’ߪ°µ¡‘“°∑ Ë’¥ÿ
(avoidance-oriented coping strategies) À≈∫ ≈¥°“√¡“‚√ßæ¬“∫“≈¥â«¬¿“«–©ÿ°‡©‘π´÷Ëß®– àߺ≈
‡≈’ˬߪí≠À“ ‰¡à π„® ´Ë÷ß«‘∏’°“√πÈ’Õ“®∑”„Àâ¡’ªí≠À“ µàÕ°“√ª√—∫µ—«¢Õߺ⟪ɫ¬ ºŸâªÉ«¬§«√¡’·æ∑¬åª√–®”
µ“à ßÊ µ“¡¡“ ‡™πà ‚√§´¡÷‡»√“â µ—«∑’˺ŸâªÉ«¬§ÿâπ‡§¬ ∫“¬„® ·≈–¡’§«“¡‰«â«“ß„®
3. ª®í ®¬—¥“â π§√Õ∫§√«— §Õ¬¥Ÿ·≈ ÿ¢¿“溟âªÉ«¬Õ¬à“ßÕß§å√«¡·≈–∑”Àπâ“∑’Ë
ë §√Õ∫§√—«∑”Àπâ“∑’ËÀ≈—°„π°“√¥Ÿ·≈·≈– „π°“√ª√– “π√–À«à“ß·æ∑¬å·≈–‡®â“Àπâ“∑Ë’‡©æ“–
ª√–§—∫ª√–§Õß π—∫ πÿπ∑“ߥâ“𮑵„®¢Õߺ⟪ɫ¬ ∑“ßµ“à ßÊ
§√Õ∫§√«—®ß÷‰¥√â ∫—º≈°√–∑∫Õ¬“à ß¡“°®“°°“√¡‡’¥°Á 2. ª√–‡¡‘π§«“¡æ√âÕ¡¢Õß§√Õ∫§√—«·≈–
‡ªìπ‚√§‡√È◊Õ√—ß„π∫â“π §√Õ∫§√—«∑’Ë ¡“™‘°„π∫â“π¡’ „À°â “√™«à ¬‡À≈Õ◊
§«“¡ ¡—æπ—∏Õå π—¥’§Õ¬™«à ¬‡À≈Õ◊ ·≈–„À°â ”≈ß—„®·°°à π— ·æ∑¬å ·≈–§√Õ∫§√—« µâÕ߇ªìπ∑’¡‡¥’¬«°—π
¡ ’¢ÿ¿“æ°“¬∑·Ë’¢ßÁ·√ß·≈– ¢ÿ¿“段‘∑¥Ë’’¡√’“¬‰¥∑â Ë’ „π°“√™à«¬‡À≈◊պ⟪ɫ¬ ®÷ß§«√¡’°“√查§ÿ¬°—πÕ¬à“ß
‡æ’¬ßæÕ¡—Ëπ§ß ·≈–¡’∑—»π§µ‘‡°Ë’¬«°—∫‚√§∑Ë’∂Ÿ°µâÕß ¡”ˇ ¡Õ‡æ◊ËÕ √â“ß§«“¡ —¡æ—π∏åÕ—π¥’ ‚¥¬æŸ¥§ÿ¬
®– ßà º≈„Àºâ ªâŸ«É ¬‡¥°Á·≈–§√Õ∫§√«—¡°’“√ª√∫—µ«—∑¥’Ë’ ∂÷ß®ÿ¥·¢ÁßÀ√◊Õªí≠À“∑Ë’§√Õ∫§√—«¡’ ·≈–„Àâ°“√
4. ª®í ®¬—¥“â π ß—§¡ π—∫ πÿπ§«“¡™à«¬‡À≈◊Õ¥â“πµà“ßÊ ‡™à𠇧√◊Õ¢à“¬
ë —ß§¡‡ªìπªí®®—¬ ”§—≠∑’Ë¡’Õ‘∑∏‘æ≈Õ¬à“ß ºªâŸ°§√Õß∑¡Ë’‚’√§‡¥¬’«°π— °“√‡¢“â ∂ß÷∫√°‘“√∑“ß°“√
¡“°µàÕ§√Õ∫§√—«·≈–µ—«‡¥Á° °“√‡¢â“∂÷ß∫√‘°“√∑“ß ·æ∑¬å ·≈–√–∫∫°“√»°÷…“ ‡ªπì µπâ
“∏“√≥ ÿ¢∑ß’Ë“à ¬·≈– –¥«° °“√‰¥√â ∫—‡ßπ‘ π∫— ππÿ 3. °“√ª√–‡¡‘π·≈–™à«¬‡À≈◊Õ‡¥Á°·≈–
§“à „™®â “à ¬„π°“√√—°…“·≈–¥Ÿ·≈ºâŸªÉ«¬ °“√‰¥â√—∫°“√ §√Õ∫§√«—∑“ߥ“â πª≠í À“¥“â πÕ“√¡≥·å ≈–惵°‘√√¡
™à«¬‡À≈◊Õ¥â“πÕË◊πÊ „π —ß§¡‡æ◊ËÕ‡Õ◊ÈÕÕ”π«¬§«“¡ ∑µË’“¡¡“
–¥«°·≈–‚Õ°“ „Àâ°—∫ºŸâªÉ«¬ √«¡∂÷ß√–∫∫°“√ ë ·æ∑¬å§«√„Àâ§«“¡ ”§—≠·≈–„ à„®„π°“√
»÷°…“∑Ë’‡ÕÈ◊ÕÕ”π«¬„ÀâºâŸªÉ«¬‰¥â‡√’¬π ®–™à«¬∑”„Àâ ª√–‡¡π‘¥“â πÕ“√¡≥å æ≤— π“°“√ ·≈–惵°‘√√¡¢Õß
‡°‘¥°“√ª√—∫µ—«∑’Ë¥’¢Õß§√Õ∫§√—«·≈–ºâŸªÉ«¬‡¥Á°‚√§ ºªŸâ «É ¬·≈–§√Õ∫§√«—‡ªπì √–¬–Õ¬“à ß ¡”ˇ ¡Õ
°“√¥Ÿ·≈ ¿“段‘„®„πºŸâª«É¬‡¥Á°∑“ß‚≈Àµ‘«∑‘¬“ Psychological Aspects in Children with Benign Hematology 275
ë ·æ∑¬åµâÕ߇¢â“„®·≈–¬Õ¡√—∫Õ“°“√À√◊Õ ‡À¡“– ¡°∫—√–¥∫—æ≤— π“°“√∑“ß µª‘≠í ≠“¢Õ߇¥°Á
惵‘°√√¡∑Ë’‡°‘¥¢È÷π¢ÕߺŸâªÉ«¬·≈–§√Õ∫§√—««à“‡ªìπ Õ“®¡’ ◊ËÕª√–°Õ∫‡æË◊Õ∑”„À⇥Á°‡¢â“„®ßà“¬¢÷È𠇙àπ
°√–∫«π°“√®“°°“√ª√—∫µ—« · ¥ß§«“¡‡¢â“„® „Àâ π∑‘“𠇪πì µπâ Õ“®„À§â «“¡√°Ÿâ ∫—ºªŸâ «É ¬·≈–§√Õ∫§√«—
‡«≈“√∫—øßí „À°â ”≈ß—„®·≈–ª√–§∫—ª√–§Õß∑“ßÕ“√¡≥å ·∫∫‡¥¬’Ë« À√Õ◊ ®¥—‡ªπì °®‘°√√¡°≈¡àÿ√«à ¡°∫—ºªâŸ«É ¬À√Õ◊
· ¥ß§«“¡Àà«ß„¬ ·≈–„Àâ§«“¡¡Ë—π„®„π°“√¥Ÿ·≈ §√Õ∫§√—«Õ◊ËπÊ ‡æ◊ËÕ„Àâ√ૡ查§ÿ¬·≈–·≈°‡ª≈’ˬπ
√°—…“Õ¬“à ߥ’ ª√– ∫°“√≥å°—π ·≈–Õ“®„™â«‘∏’°“√‡æ‘Ë¡ª√– ‘∑∏‘-
ë °“√„À¢â Õâ ¡≈Ÿ‡æ¡Ë‘‡µ¡‘‡°¬Ë’«°∫—‚√§ °“√√°—…“ ¿“æ°“√ ÕË◊ “√22 (µ“√“ß∑Ë’19.3)
·≈–°“√ªØ∫‘µ—µ‘«— ‚¥¬æ¬“¬“¡„Àºâ ªŸâ «É ¬·≈–§√Õ∫§√«— ë °“√„Àºâ ªâŸ«É ¬‰¥æâ ¥Ÿ§¬ÿ∂ß÷§«“¡‰¡ à ∫“¬„®
√∫—√§âŸ«“¡®√ß‘¡“°∑ ’Ë¥ÿ‡∑“à ∑®Ë’–‰¡‡à ªπì º≈‡ ¬’ „À‡â «≈“ ·≈–¢Õ§«“¡™à«¬‡À≈◊Õ∑“ß®‘µ„®®“°ºŸâÕ◊Ëπ ‚¥¬§«√
„π°“√µÕ∫§”∂“¡·≈–¢Õâ ß ¬— ®–™«à ¬≈¥§«“¡°≈«— π—∫ πÿπ„À⺟âªÉ«¬·≈–§√Õ∫§√—«‰¥â· ¥ßÕÕ°·≈–
·≈–«‘µ°°—ß«≈∑’ˇ°‘¥®“°§«“¡‡¢â“„®º‘¥ ·≈–„Àâ ¬Õ¡√—∫§«“¡√⟠÷°∂÷ßÕ“√¡≥åµà“ßÊ ∑’ˇ°‘¥¢÷Èπ §«“¡
‚Õ°“ ºâŸªÉ«¬‡¥Á°·≈–§√Õ∫§√—«¡’ à«π√à«¡„π°“√ √ Ÿâ °÷∑‰Ë’¡¥à ’‡™πà ‚°√∏ °≈«— ‡ ¬’„® ‡ªπì ßË‘∑‡’˰¥‘¢πÈ÷‰¥â
µ—¥ ‘π„® ´÷Ëß®– à߇ √‘¡„À⺟âªÉ«¬·≈–§√Õ∫§√—«‡°‘¥ ‡ªìπª°µ‘„À⺟âªÉ«¬‰¥â查§ÿ¬ª√÷°…“°—∫∫ÿ§≈“°√∑“ß
æ≈—ß·≈–§«“¡‡¢â¡·¢Áß (empowerment) ´÷Ë߇ªìπ °“√·æ∑¬å§π„°≈♑¥ À√◊Õ°≈ÿࡺ⟪ɫ¬‚√§‡¥’¬«°—π
à«π∑’Ë ”§—≠¡“°„π°“√¥Ÿ·≈ ÿ¢¿“æ·≈–®‘µ„®„π ‡æÕ◊Ë„Àºâ ªâŸ«É ¬‰¥√â –∫“¬§«“¡∑°ÿ¢„å ® ‰¥√â ∫—°”≈ß—„®À√Õ◊
√–¬–¬“« ·π«∑“ß„π°“√ª√∫—µ«—¡“°¢πÈ÷
°“√查 Ë◊Õ “√°—∫‡¥Á°§«√„™â°“√Õ∏‘∫“¬∑Ë’ ë °“√„ÀâºâŸªÉ«¬Õ¬Ÿà°—∫ªí®®ÿ∫—π·≈–°“√µ—Èß
µ“√“ß∑Ë’19.3 «∏‘°’“√‡æ¡Ë‘ª√– ∑‘∏¿‘“æ°“√ ÕË◊ “√°∫—ºªâŸ«É ¬‡¥°Á·≈–§√Õ∫§√«— (TEACHER) (¥¥—·ª≈ß
®“°‡Õ° “√Õ“â ßÕß‘À¡“¬‡≈¢ 22)
À≈°—°“√ «∏‘°’“√
Trust (°“√ √“â ß§«“¡‰««â “ß„®) √“â ß ¡—æπ—∏¿“æ „À§â «“¡‡ªπì °π—‡Õß „À‡â ¥°Á‡°¥‘§«“¡‰««â “ß„®
Elicit (§«“¡°√–®“à ߢÕߢÕâ ¡≈Ÿ) ´—°∂“¡§«“¡‡¢â“„®¢ÕߺŸâªÉ«¬‡°Ë’¬«°—∫‚√§ ·≈–§«“¡‰¡à ∫“¬„® ‚¥¬„™â
§”∂“¡ª≈“¬‡ª¥î „À‡â «≈“„π°“√√∫—øßí ºªŸâ «É ¬
Agenda (°“√∫π—∑°÷¢Õâ ¡≈Ÿ) ∫π—∑°÷¢Õâ ¡≈Ÿ ‡æÕË◊ °“√µ¥‘µ“¡Õ¬“à ßµÕà ‡πÕË◊ ß
Control (ºªŸâ «É ¬√ ⟰÷§«∫§¡ÿ „Àºâ ªâŸ«É ¬‰¥√â ∂âŸß÷ ß‘Ë∑®Ë’–‡°¥‘¢πÈ÷µÕà ‰ª ‡ª¥î ‚Õ°“ „À√â «à ¡„π°“√µ¥— π‘„®·≈–
∂“π°“√≥‰å ¥)â ´°—∂“¡
Health plan («“ß·ºπ°“√√°—…“ „Àºâ ªâŸ«É ¬‰¥√â «à ¡µ¥— π‘„®·≈–√∂Ÿâ ß÷·ºπ°“√√°—…“„π√–¬–¬“«
¥·Ÿ≈)
Explain (°“√Õ∏∫‘“¬) Õ∏∫‘“¬„Àºâ ªâŸ«É ¬‡¢“â „® „™¿â “…“∑ß’Ë“à ¬·≈–„À‡â «≈“
Rehearse (°“√∑∫∑«π) „Àºâ ªâŸ«É ¬æ¥Ÿ∑∫∑«π ßË‘∑æË’¥Ÿ§¬ÿ°π—‰ª ‡æÕË◊ ‡ªπì °“√µ√«® Õ∫§«“¡‡¢“â „®
¢ÕߺªŸâ «É ¬
276 ‡¢¡°‘“ ‡¢¡–°π° ÿ¥π“«“
§«“¡À«—ß„π √–¬– È—πÊ ‚√§‡√È◊Õ√—ßÕ“®∑”„ÀâºâŸªÉ«¬ Àπß÷Ë¢Õß™«’µ‘‡∑“à ππÈ— ¬ß—¡¥’“â πÕπ◊ËÊ ¢Õß™«’µ‘Õ°’ ‡™πà
·≈–§√Õ∫§√—«¡’§«“¡°—ß«≈°—∫ ‘Ëß∑’ËÕ“®‡°‘¥¢È÷π„π °‘®°√√¡∑Ë’‡¥Á°™Õ∫∑” ß“π¢ÕßæàÕ·¡à ‡ªìπµâπ ´Ë÷ß
Õπ“§µ„π√–¬–¬“« ´ßË÷Õ“®∑”„À‡â °¥‘°“√∑Õâ ·∑â «µ‘° §«√欓¬“¡¥”‡ππ‘™«’µ‘µÕà ‰ªµ“¡ª°µ„‘À‰â ¥¡â “°∑ Ë’¥ÿ
°—ß«≈ À√◊Õ´÷¡‡»√⓵“¡¡“ §«√„ÀâºâŸªÉ«¬·≈–
§√Õ∫§√«—‡ÀπÁ¢Õâ ¥¢’ÕßÕ“°“√„πª®í ®∫ÿπ— ·≈–µßÈ—‡ª“Ñ ë ∂“â ºªŸâ «É ¬¡ª’≠í À“∑“ßÕ“√¡≥·å ≈–惵°‘√√¡
À¡“¬À√Õ◊ §«“¡À«ß—„π√–¬– π—ÈÊ ∑ºË’¥‘ª°µ¡‘“° §«√ ßà ª√°÷…“·æ∑¬ºå ‡Ÿâ ™¬Ë’«™“≠‡æÕË◊
„tiÀv°âe“b√√e°—h…av“¥io«â r¬a¬l “thÀer√aÕ◊ p°y“√(√C°—B…T“Õ)πË◊23ʵ‡Õà™‰πà ª cogni-
ë ‡æ‘Ë¡§«“¡¿“§¿Ÿ¡‘„®„πµπ‡ÕߢÕߺ⟪ɫ¬
·≈–§«“¡√ ⟰÷«“à µπ‡Õ߬ߗ “¡“√∂§«∫§¡ÿ ∂“π°“√≥å ∫∑ √ªÿ
„π™’«‘µ‰¥â ‚¥¬„À⺟âªÉ«¬·≈–§√Õ∫§√—«¡’ à«π√à«¡„π °“√¥·Ÿ≈¥«â ¬∑¡’·æ∑¬ å À “¢“ ·≈–§√Õ∫§√«—
°“√µ—¥ ‘π„®‡√◊ËÕßµà“ßÊ „π°“√√—°…“ ·≈– à߇ √‘¡
„ÀâºâŸªÉ«¬¡’°‘®°√√¡µà“ßÊ µ“¡ª°µ‘„À≥⡓°∑’Ë ÿ¥ µÕâ ߇ªπì ∑¡’‡¥¬’«°π—„π°“√™«à ¬‡À≈Õ◊ ºªâŸ«É ¬ ∑ßÈ—π§È’«√
‡™πà °“√‰ª‚√߇√¬’𠉥∑â ”°®‘°√√¡∑‡Ë’¥°Á™Õ∫ ‡ªπì µπâ ¡°’“√楟§¬ÿ°π—Õ¬“à ß ¡”ˇ ¡Õ‡æÕ◊Ë √“â ß§«“¡ ¡—æπ—∏å
‰¡à§«√ª°ªÑÕßÀ√◊Õߥ°‘®°√√¡µà“ßÊ ¢Õ߇¥Á°¡“° Õ—π¥’„π°“√∑”„Àâ§ÿ≥¿“æ™’«‘µ¥’¢È’π‡æ√“–‡¥Á°„π«—π
‡°π‘‰ª π§’ÈÕ◊ «¬—√πÿà ·≈–®–°≈“¬‡ªπì º„Ÿâ À≠„à π«π—Àπ“â °“√¥·Ÿ≈
∑“ߥâ“𮑵„®·≈–°“√‡¢â“„®‡¥Á°‚√§‡√◊ÈÕ√—ß°≈ÿà¡π’È®÷ß¡’
ë ≈¥§«“¡ ”§—≠¢Õߪí≠À“ ‚¥¬„À⺟âªÉ«¬ §«“¡ ”§≠— ¡“°
·≈–§√Õ∫§√—«¡Õ߇ÀÁπ§«“¡‡®Á∫ªÉ«¬‡ªìπ‡æ’¬ß à«π
‡Õ° “√Õ“âßÕß‘
1. Thyen U, Perrin JM. Chronic health conditions. 5. Pate T. Families of children with chronic illness
In: Carey WB, Crocker AC, Coleman WL, Elias and the relational family model. The Person and
ER, Feldman HM. Developmental-behavioral the challenges. 2016;6(2):57-65.
pediatrics. 4th ed. Philadelphia: Saunders 6. Cadman D, Rosenbaum P, Boyle M, Offord DR.
Elsevier; 2009. p. 717-29. Children with chronic illness: family and
2. Bernell S, Howard SW. Use Your Words Carefully: parent demographic characteristics and
What Is a Chronic Disease? Front Public Health. psychosocial adjustment. Pediatrics. 1991;87(6):
2016;4:159. 884-9.
3. Knapp PK, Harris ES. Consultation-liaison in 7. Coffey JS. Parenting a child with chronic
child psychiatry: a review of the past 10 years. illness: a metasynthesis. Pediatr Nurs. 2006;
Part I: Clinical findings. J Am Acad Child 32(1):51-9.
Adolesc Psychiatry. 1998;37(1):17-25. 8. Goldstein G, Kenet G. The impact of chronic
4. Brown RT, Wiener L, Kupst MJ, Brennan T, disease on the family. Haemophilia. 2002;8(3):
Behrman R, Compas BE, et al. Single parents of 461-5.
children with chronic illness: an understudied 9. DeKoven M, Karkare S, Kelley LA, Cooper
phenomenon. J Pediatr Psychol. 2008;33(4): DL, Pham H, Powers J, et al. Understanding
408-21. the experience of caring for children with
°“√¥Ÿ·≈ ¿“殑µ„®„πºâŸª«É¬‡¥Á°∑“ß‚≈À‘µ«∑‘¬“ Psychological Aspects in Children with Benign Hematology 277
haemophilia: cross-sectional study of caregivers 18. Garcia-Dasi M, Torres-Ortuno A, Cid-Sabatel
in the United States. Haemophilia. 2014;20(4): R, Barbero J. Practical aspects of psychological
541-9. support to the patient with haemophilia from
10. Beeton K, Neal D, Watson T, Lee CA. Parents diagnosis in infancy through childhood and
of children with haemophilia transforming adolescence. Haemophilia. 2016;22(5):e349-58.
experience. Haemophilia. 2007;13(5):570-9. 19. Compas BE, Jaser SS, Dunn MJ, Rodriguez EM.
11. Pastan L. The Five Stages of Grief. Acad Med. Coping with chronic illness in childhood and
2017;92(7):956. adolescence. Annu Rev Clin Psychol. 2012;8:
12. Seligman M. Adaptation of children to a 455-80.
chronically ill or mentally handicapped sibling. 20. Bertamino M, Riccardi F, Banov L, Svahn J,
CMAJ. 1987;136(12):1249-52. Molinari AC. Hemophilia Care in the Pediatric
13. Stanton AL, Revenson TA, Tennen H. Health Age. J Clin Med. 2017;6(5). pii: E54.
psychology: psychological adjustment to chronic 21. ¿“æ—π∏å ‰∑¬æ‘ ÿ∑∏‘°ÿ≈, ¥“«™¡æŸπ“§–«‘‚√. ªí≠À“
disease. Annu Rev Psychol. 2007;58(1):565-92. ∑“ß®‘µ‡«™„πºªŸâ «É ¬∑“ß°“¬. „π: ¡“‚π™ À≈àÕµ√–°≈Ÿ,
14. 𑵬“ §™¿—°¥.’æ—≤π“°“√‡¥°Á. „π: ∑‘æ«√√≥ À√√… ª√“‚¡∑¬å ÿ§π‘™¬å, ∫√√≥“∏‘°“√. ®‘µ‡«™»“ µ√å
§≥ÿ “™¬—, √««‘√√≥ √ßÿà ‰æ√«≈—¬,å ™“§√¬‘“ ∏√’‡πµ√, Õ¥»‘√å √“¡“∏∫‘¥.’æ¡‘æ§å √ßÈ—∑Ë’4. °√ßÿ‡∑æ: ‚√ßæ¡‘æ™å «πæ¡‘æ;å
ÿ¥“ ‡øóòÕßøŸ, ÿ√’¬å≈—°…≥å ÿ®√‘µæß»å, æß…å»—°¥Ï‘ 2558. Àπ“â 337-62.
√âլ欗§¶å, ∫√√≥“∏‘°“√. µ”√“ æ—≤π“°“√·≈– 22. Õ¥»‘√ å ¥ÿ“ ‡øÕóò ßø.Ÿ°“√ª√∫—µ«—µÕà °“√‡®∫Áª«É ¬·≈–°“√
惵‘°√√¡‡¥Á° ”À√—∫‡«™ªØ‘∫—µ‘∑—Ë«‰ª. °√ÿ߇∑æ: Õ¬àŸ‚√ßæ¬“∫“≈. „π: ∑‘æ«√√≥ À√√…§≥ÿ “™—¬, √««‘√√≥
∫√‘…—∑ ∫’¬Õπ¥å ‡ÕÁπ‡∑Õ√剿√´å ®”°—¥; 2554. Àπâ“ √ÿà߉æ√«—≈¬å, ™“§√‘¬“ ∏’√‡πµ√, Õ¥‘»√å ÿ¥“ ‡øòóÕßøŸ,
1-25. ÿ√’¬å≈—°…≥å ÿ®√‘µæß»å, æß…å»—°¥Ï‘ √âլ欗§¶å,
15. Zahr LK, Khoury M, Saoud NB. Chronic ∫√√≥“∏‘°“√. µ”√“ æ—≤π“°“√·≈–惵‘°√√¡‡¥Á°
illness in Lebanese preschoolers: impact of ”À√—∫‡«™ªØ‘∫—µ‘∑Ë—«‰ª. °√ÿ߇∑æ: ∫√‘…—∑ ∫’¬Õπ¥å
illness and child temperament on the family. ‡ÕÁπ‡∑Õ√剿√´å ®”°¥—; 2554. Àπâ“ 1-25.
Am J Orthopsychiatry. 1994;64(3):396-403. 23. Eccleston C, Fisher E, Law E, Bartlett J, Palermo
16. Bibace R, Walsh ME. Development of childrenûs TM. Psychological interventions for parents of
concepts of illness. Pediatrics. 1980;66(6):912-7. children and adolescents with chronic illness.
17. Perrin EC, Gerrity PS. Thereûs a demon in your Cochrane Database Syst Rev. 2015(4):
belly: childrenûs understanding of illness. CD009660.
Pediatrics. 1981;67(6):841-9.