รายงานวิจัย_ข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศึ

วจิ ัยขอ้ เสนอเชงิ นโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 43

ในโรงเรียนในขณะเดียวกัน บุคลากรของโรงเรียนสามารถท่ีจะติดต่อกับนักเรียนและผู้ปกครองได้อย่าง
ต่อเนื่องและสม่าเสมอ รวมถึงครูจากโรงเรียนการศึกษาพิเศษ (SPED) ก็สามารถจัดการเรียนรู้ให้กับ
นักเรียนพิเศษ โดยติดต่อกับผู้ปกครองที่บ้านในการจัดการเรียนรู้ตามหลักสูตรท่ีตอบสนองต่อความ
ตอ้ งการของนกั เรยี นแต่ละคน โดยครสู ามารถดแู ลนักเรียนพเิ ศษได้ตามปกติ

2.2) ด้วยการปรับเปลี่ยนเป็นการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ท่ีบ้านเป็นหลักแบบ
เตม็ รูปแบบ (HBL) สง่ ผลใหก้ ารทดสอบและประเมินผลถูกปรบั เปล่ยี นตามความจาเปน็ การสอบกลางภาค
ของทุกโรงเรียนได้ถูกเลื่อนออกไป อย่างไรก็ตาม การทดสอบระดับชาติ รวมถึงการทดสอบ GCEO และ
การทดสอบ A-Level Mother Tongue Language examinations ในเดือนมิถุนายน และการสอบ
ไล่ปลายปีการศึกษา และการสอบออกจากช้ันประถมศึกษายังคงดาเนินต่อไปตามแผนท่ีได้วางไว้พร้อม
ดว้ ยมาตรการการปอ้ งกันทีส่ าคญั

2.3) การเรียนรู้แบบผสมผสาน ระหว่างการเรียนแบบเผชิญหน้าและการเรียน
โดยใช้ e-Learning เป็นสว่ นสาคญั ของหลักสูตรของสถาบนั การศกึ ษาชั้นสงู (IHLs) ในชว่ งไม่กี่เดอื นที่ผา่ น
มา สถาบันการศกึ ษาชน้ั สงู (IHLs) ไดท้ าการปรบั ปรุงโมดูลออนไลนท์ ่อี งิ กับรายวิชาเรยี นเกือบท้ังหมด และ
ได้เพิ่มมาตรการด้านความปลอดภัยในการใช้หลักสูตรออนไลน์ รวมทั้งยังได้มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบการ
สอบและการประเมิน ซึ่งสถาบันการศึกษาชั้นสูง (IHLs) ได้มีการติดต่อกับนักศึกษาในการสนับสนุนการ
จัดการเรียนรู้และความก้าวหน้าในการเรียนของนักศึกษาเป็นอย่างดี รวมท้ังช่วยให้นักศึกษาสามารถจบ
การศกึ ษาได้ภายในเวลาทกี่ าหนด

3) โรงเรยี นปฐมวยั และศนู ยด์ ูแลนักเรียน
3.1) นับตั้งแต่วันที่ 8 เมษายน 2563 ถึงวันท่ี 4 พฤษภาคม 2563 โรงเรียนระดับ

ปฐมวัยทุกโรงได้ปิดทาการช่ัวคราวสาหรับนักเรียนทั่วไป อย่างไรก็ตาม ยังคงเปิดให้บริการอย่างจากัด
สาหรับผู้ปกครองที่ไม่สามารถหาวิธีการจัดการเพื่อดูแลบุตรหลานของตนได้ เช่น ผู้ปกครองที่ทางาน
เกยี่ วกบั การใหบ้ รกิ ารในศนู ย์ดูแลสขุ ภาพ รวมถงึ ECDA จะยกเลกิ ขอ้ กาหนดการเข้าเรยี นขั้นต่าสาหรับเงิน
อุดหนุนก่อนวัยเรียนในเดือนเมษายน และ MSF จะยกเลิกข้อกาหนดการเข้าเรียนขั้นต่าสาหรับเงิน
ชว่ ยเหลอื ค่าดแู ลนักเรยี น (SCFA) ในเดอื นเมษายน

3.2) ส่ือการเรียนการสอนท่ีเก่ียวข้องกับการจัดเรียนรู้ที่บ้านเป็นหลักแบบเต็ม
รูปแบบ (HBL) ได้ถูกพัฒนาข้ึนโดยโรงเรียนต่าง ๆ และได้มีการแบ่งปันให้กับโรงเรียนในเครือข่ายและ
ผู้ปกครองอย่างต่อเน่ือง และถือเป็นหน้าที่ที่โรงเรียนจะต้องติดต่อส่ือสารกับนักเรียนในช่วงเวลาน้ีเพ่ือ
ตรวจสอบความเปน็ อยู่และความก้าวหน้าโดยทว่ั ไป

วิจยั ขอ้ เสนอเชิงนโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณุโลก เขต 1 44

3.3) รัฐบาลได้ส่ือสารกับบุคคลที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์และทาความ
เข้าใจถึงความกังวลของผู้ที่ได้รับผลกระทบจากปิดทาการของโรงเรียนช่ัวคราว รวมถึงการหยุดให้บริการ
ในศูนย์ดแู ลนกั เรยี น โดยต้ังแตว่ ันที่ 7 เมษายน 2563 เป็นต้นไป สถานทที่ างานทุกแห่งจะต้องปรับเปลี่ยน
การสื่อสารโทรคมนาคมท่ีจาเปน็ ผู้ปกครองจะได้รับการสนับสนุนอย่างดยี ิ่งเพ่ือให้ลูกหลานของพวกเขาได้
เรียนรู้ที่บ้านในช่วงเวลาน้ี ผู้ที่ทางานในบริการที่จาเป็น เช่น การดูแลสุขภาพท่ีไม่สามารถจัดหาการดูแล
ทางเลอื กทป่ี ลอดภัยใหบ้ ุตรหลานของตนอาจติดตอ่ ประสานงานกับทางโรงเรยี นประถมศึกษาและโรงเรียน
อนุบาลของบตุ รหลานเพือ่ ขอรับความช่วยเหลือเป็นกรณีพิเศษ

จะเห็นได้ว่า การจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์โควิด-19 ของประเทศสิงคโปร์จะเน้นท่ี
การปรับเปล่ียนวิธีการจัดการเรียนรู้เพ่ือให้เหมาะสมกับสถานการณ์ โดยกระทรวงศึกษาธิการได้ดาเนิน
มาตรการป้องกันที่จาเป็นเพ่ือดูแลความเป็นอยู่ที่ดีของนักเรียนและบุคลากรทุกคนของโรงเรียนรวมท้ั ง
ได้มีความพยายามในการบูรณาการของหลายกระทรวงในการที่จะเพิ่มมาตรการด้านความปลอดภัยใน
การจัดการเรียนการสอนของโรงเรียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการจัดการสอนทางไกล และการจัดการเรียนรู้
โดยการใช้การเรียนรูท้ ่บี า้ นเป็นหลักแบบเต็มรูปแบบ (HBL) โดยโรงเรยี นจะให้คาแนะนาและการสนบั สนุน
สาหรับนักเรียน จัดหาวัสดุอุปกรณ์เพ่ือประกอบการเรียนรู้ท่ีบ้านทั้งการใช้ออนไลน์และวัสดุท่ีเป็นช้ินงาน
เพื่อให้เกิดการเรียนรู้อย่างต่อเน่ือง ให้ความช่วยเหลือในการใช้อุปกรณ์ดิจิตอลหรือการใช้สัญญาณ
อินเทอร์เน็ต บุคลากรของโรงเรียนสามารถที่จะติดต่อกับนักเรียนและผู้ปกครองได้อย่างต่อเนื่องและ
สม่าเสมอ มีการปรับเปลี่ยนการทดสอบและประเมินผลตามความจาเป็น สาหรับสถาบันการศึกษาชั้นสูง
(IHLs) จะใช้การเรียนรู้แบบผสมผสาน ระหว่างการเรียนแบบเผชิญหน้าและการเรียนโดยใช้ e-Learning
เพอื่ สนบั สนนุ การจดั การเรยี นรู้และความกา้ วหน้าในการเรยี นของนักศึกษา

ตอนที่ 3 แนวคิดเกีย่ วกบั การจดั ทาขอ้ เสนอเชิงนโยบาย
แนวคิดเกี่ยวกับการจัดทาข้อเสนอเชิงนโยบาย เพื่อนาไปสู่การกาหนดเป็นกรอบของข้อเสนอเชงิ

นโยบาย ประกอบด้วย ความหมายและความสาคัญของข้อเสนอเชิงนโยบาย ลักษณะสาคัญข้อเสนอเชิง
นโยบาย/องค์ประกอบของข้อเสนอเชิงนโยบาย และกระบวนการจัดทาข้อเสนอเชิงนโยบาย โดยมี
รายละเอียดดงั น้ี

3.1 ความหมายและความสาคญั ของขอ้ เสนอเชิงนโยบาย
วิโรจน์ สารรัตนะ (2560 : 5) กล่าวว่า ข้อเสนอเชิงนโยบายเป็นผลจากการวิจยั เชิงนโยบาย

ในบางกรณีเรียกว่า ข้อเสนอเชิงยุทธศาสตร์ หรือบางกรณีเรียกว่าข้อเสนอแผนที่ยุทธศาสตร์ หรืออ่ืน ๆ
ตามความเหมาะสม โดยการวิจัยเชิงนโยบาย (Policy Research) เป็นกระบวนการศึกษาปัญหาพ้ืนฐาน

วจิ ัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 45

ทางสังคมที่มีความเป็นไปได้ ( possible action oriented recommendations) ที่ผู้กาหนดนโยบาย
สามารถใช้ประกอบการตัดสินใจเพื่อแก้ปัญหาท่ีมีประสิทธิผล และนาไปสู่นาคตที่ดีขึ้นกว่าในปัจจุบัน
ขณะที่ทับทิมทอง กอบัวแก้ว (2560 : 42) ให้นิยาม ข้อเสนอเชิงนโยบาย หมายถึง กระบวนการศึกษา
รวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ได้ผลการวิเคราะห์ข้อมูลและข้อเสนอต่าง ๆ จากผลการวิจัย
เชิงนโยบายตลอดจนแนวทางปฏิบัติที่อาจจะเป็นไปได้ในการแก้ปัญหาหรือการพัฒนาในเร่ืองใดเร่ืองหนึ่ง
ในระดับนโยบายที่ผู้วิจัยจะส่ือสารแก่บุคลากรท่ีทาหน้าที่ในการตัดสินใจเพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนหรือ
ปรับปรุงแกไ้ ขนโยบาย กลยุทธ์หรอื โครงการตา่ ง ๆ ตอ่ ไป นอกจากนี้ รตั นาภรณ์ สมบูรณ์ (2556 : 20-21)
ได้ให้ความหมาย ข้อเสนอเชิงนโยบาย ว่าหมายถึง ข้อเสนอแนะจากผลการวิจัยนโยบายเพื่อการปฏิบัติใน
เชิงนโยบาย ซึ่งมีองค์ประกอบสาคัญ คือ วัตถุประสงค์ (policy objectives) แนวการดาเนินงานของ
นโยบาย (policy means) และกลไกของนโยบาย (policy mechanism)

นอกจากน้ีพริ้มเพรา วราพันธ์พิพิธ (2559 : 12) ได้ให้คานิยามของข้อเสนอเชิงนโยบายว่า
หมายถึง สาระเกี่ยวกับนโยบายที่ผู้วิจัยได้พัฒนาขึ้นจากกระบวนการวิจัยเชิงนโยบายแบบ มีส่วนร่วม
เพื่อเป็นแนวทางสาหรับสถานศึกษาขั้นพ้ืนฐานสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในการจัดการศึกษาให้มี
คุณภาพในระดับความเป็นเลิศองค์ประกอบคือ วัตถุประสงค์ของนโยบาย (policy objective) แนวทาง
ของนโยบาย (policy means) และกลไกของนโยบาย (policy mechanism)

สรุปได้ว่า ข้อเสนอเชิงนโยบาย เป็นผลลัพธ์จากการดาเนินการวิจัยเชิงนโยบาย โดยมี
รปู แบบการนาเสนอในลกั ษณะของแผนยุทธศาสตร์ หรอื แผนเชิงนโยบายของหน่วยงานที่มีมาตรฐาน และ
ข้อเสนอเชิงนโยบายจะนาไปใช้ในการประกอบการตัดสนิ ใจในการแก้ปัญหาทีม่ ปี ระสิทธผิ ล

3.2 ลักษณะสาคญั ขอ้ เสนอเชงิ นโยบายและองคป์ ระกอบของข้อเสนอเชิงนโยบาย
ลกั ษณะสาคัญข้อเสนอเชิงนโยบาย
วิโรจน์ สารรัตนะ (2560 : 25 - 26) กล่าวถึง ลักษณะสาคัญของข้อเสนอเชิงนโยบาย ดังน้ี

ข้อเสนอเชิงนโยบายควรเป็นข้อเสนอใหม่ ๆ กระบวนทัศน์ใหม่ ๆ หลักๆ ท่ีเชื่อว่า หากปฏิบัติแล้วจะช่วย
แกป้ ญั หาที่เกิดขึน้ ได้อย่างมีประสิทธผิ ล นาไปสอู่ นาคตท่ดี ีกว่าในปจั จุบันข้อเสนอเชิงนโยบายเป็นข้อเสนอ
ที่เพ่ิมขึ้น (added on) จากงานประจา (routine work) ไม่เป็นประเด็นเล็ก ๆ น้อย ๆ หรือเป็นประเด็น
งานประจาท่ีอัดแน่นจนขาดจุดเน้นสาคัญ กลายเป็นแผนปฏิบัติการ (action plan) ของหน่วยงานท่ีรวม
ทกุ อย่างไว้การนาเสนอข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อพัฒนา จาแนกออกเป็นข้อเสนอเพื่อการปฏิบัติในระยะส้ัน
1-2 ปี เพอื่ การปฏบิ ัติระยะปานกลาง 3-5 ปี และเพอื่ การปฏบิ ตั ิระยะยาว 5 ปี ขนึ้ ไป การเขียน “ขอ้ เสนอ
เชงิ นโยบาย ” แนะนาใหศ้ ึกษารูปแบบการนาเสนอ“แผนยุทธศาสตร์” “แผนเชงิ นโยบาย” ของหนว่ ยงาน
ท่ีมีมาตรฐาน มีรูปแบบการนาเสนอท่ีดีในแนวคิดหลัก ๆ กระชับ เข้าใจง่าย สื่อความหมาย ไม่เยินเย้อ

วจิ ัยขอ้ เสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณโุ ลก เขต 1 46

ไม่สับสน หรือนาแนวคิดที่ดีมาใช้กับการเขียน “ข้อเสนอเชิงนโยบาย”ในงานวิจัยได้ โดยเป็นข้อเสนอ
นาไปสู่การแก้ปัญหาท่ีมีประสิทธิผลและอนาคตที่ดีกว่าปัจจุบัน ไม่อยู่กับท่ีหรือถอยหลัง และไม่เป็น
ขอ้ เสนออยา่ งเป็นแผนปฏิบัตกิ ารประเด็นเลก็ ประเด็นน้อย

องค์ประกอบของขอ้ เสนอเชิงนโยบาย
วิโรจน์ สารรตั นะ (2560 : 25) กลา่ ววา่ ผลจากการวิจยั เชิงนโยบายจะทาให้ได้ “ข้อเสนอ
เชิงนโยบาย” (บางกรณีเรียกว่า ข้อเสนอเชิงยุทธศาสตร์ หรือบางกรณีเรียกว่าข้อเสนอแผนท่ียุทธศาสตร์
หรืออน่ื ๆ ตามความ เหมาะสม) ทมี่ อี งคป์ ระกอบอย่างนอ้ ย 2 องค์ประกอบ คอื
1) วัตถปุ ระสงคข์ องนโยบาย (policy objective)
2) แนวทางของนโยบาย (policy means)
บางกรณอี าจกาหนดเป็น 3 องคป์ ระกอบ คือ
1) วตั ถปุ ระสงค์ของนโยบาย (policy objective)
2) แนวทางของนโยบาย (policy means)
3) กลไกของนโยบาย (policy mechanism) ที่จะทาใหก้ ารนาแนวทางนโยบายไปปฏบิ ตั ิ
บรรลุผลตาม วัตถุประสงค์ท่ีกาหนด เช่น การออกกฎ ระเบียบ ข้อบังคับ หรือกฎหมาย การจัดตั้ง
หนว่ ยงานเฉพาะการใชเ้ ทคนิคการบริหารแนวใหม่ การสนบั สนนุ จากต้นสงั กัด เป็นต้น
ขนั้ ตอนที่ 1 การกาหนดหรือจดั ทา “ขอ้ เสนอเชงิ นโยบาย” ควรออกแบบเปน็ วิธีวทิ ยาการ
วจิ ัยแบบผสม (Mixed Methodology) เพ่อื ใหไ้ ด้ข้อมลู จากหลากหลายแหล่ง ไดแ้ ก่
1) ข้อมลู จากการศึกษาบริบทของหน่วยงานหรอื พ้นื ทีท่ ี่ทาการวจิ ัย (contextual study
/survey study) เป็นการวิจัยเชิงสารวจภายในสถาบันหรือภายในพื้นที่ที่กาหนด เช่น เขตพ้ืนท่ีการศึกษา
จังหวัด ภูมิภาค หรือประเทศ เป็นต้น เพ่ือให้ทราบสภาพปัญหาและ ข้อเสนอแนะ โดยใช้แบบสอบถาม
แบบปลายเปิดและปลายปิด ถือเป็นข้อมูลจากบริบทท่ีเป็นจริง จากคนในพ้ืนท่ีถือเป็นข้อมูลแบบล่างข้ึน
บน (bottom-up) เพื่อโอกาสได้ข้อเสนอแนะท่ีเปิดกว้างอย่างเป็นอิสระของผู้ตอบ ควรเป็นแบบสอบถาม
แบบปลายเปิด
2) ข้อมูลจากการศึกษากรณีตัวอย่างที่ประสบผลสาเร็จ (outstanding/best practice)
อาจเป็นการศึกษาเฉพาะกรณี (case study) เพื่อหาข้อสรุปรูปแบบการพัฒนาที่ประสบผลสาเร็จ ว่ามี
วัตถุประสงค์ของนโยบาย (policy objective) และแนวทางของนโยบาย (policy means) อะไรและ
อย่างไร ซ่ึงหากจะให้มีความหลากหลาย ควรเป็นการศึกษาพหุกรณี (multi-cases study) ถือเป็นข้อมูล
เชิงเปรียบเทยี บ มจี ดุ มงุ่ หมายเพ่อื นานโยบายที่ดมี าใช้

วิจยั ขอ้ เสนอเชงิ นโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 47

3) ข้อมูลเชิงวิชาการจากทฤษฎี นโยบาย/แผน และผลงานวิจัย จากที่ศึกษาไว้จากการ
วิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) เพิ่มเตมิ ถือเป็นข้อมลู จากภายนอกแบบบนลงส่ลู า่ ง (top- down)

โดยทง้ั 3 กรณีดงั กล่าวข้างต้นน้ี จะทาให้ได้แหล่งข้อมลู จากทง้ั บริบทที่เป็นจริงจากกรณี
ตัวอย่างที่ประสบผลสาเร็จ จากข้อมูลเชิงวิชาการ และแหล่งข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้เช่ียวชาญหรือ
ผคู้ ณุ วุฒทิ างวชิ าการ/ทางปฏิบตั ปิ ระกอบดว้ ย

ขอ้ มูลจากในแหล่งที่ 3 และแหลง่ ท่ี 4 เห็นไดว้ า่ แหลง่ ดงั กล่าว ผวู้ จิ ยั จะนามาสังเคราะห์
เพื่อกาหนดเป็น "ร่างข้อเสนอเชิงนโยบาย” ใน 2 องค์ประกอบสาคัญ คือ 1) วัตถุประสงค์ที่คาดหวังให้
เกิดข้ึน และ 2) แนวทางปฏิบัติเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ โดยในข้ันตอนการสังเคราะห์ข้อมูลจาก 3 - 4
แหล่ง มาเป็นร่างข้อเสนอเชิงนโยบายนี้ ผู้วิจัยอาจอาศัยหลักการมีส่วนร่วม โดยจัดการสัมมนาเชิง
ปฏิบัติการของ “ผู้มีส่วนได้เสีย” เพื่อให้มีการระดมสมองของคนที่เก่ียวข้องหลายฝ่าย ซ่ึงทาให้ได้ข้อเสนอ
เชิงนโยบายทีผ่ ่านการกลัน่ กรองไดด้ กี วา่ ท่ผี ู้วจิ ัยจะจัดทาเพียงลาพงั

ขน้ั ตอนที่ 2 คาดคะเนโอกาสในการปฏิบัติของขอ้ เสนอเชิงนโยบาย การคาดคะเนโอกาส
ในการปฏิบตั ิของข้อเสนอเชิงนโยบาย หากพิจารณาจากแนวคดิ ด้ังเดิม “ผ้วู จิ ยั เป็นผดู้ าเนนิ การวิจัย” ดังนี้

1) การวเิ คราะห์อานาจของผู้มสี ว่ นไดเ้ สยี ทจ่ี ะมีอิทธพิ ลต่อการตดั สินใจนโยบาย
2) การวเิ คราะหศ์ กั ยภาพขององค์การ
3) การคาดการณถ์ ึงผลกระทบท่จี ะเกิดขึน้
4) การคาดคะเนโอกาสในการปฏบิ ัติ
5) การจดั เตรียมให้ขอ้ เสนอแนะสดุ ทา้ ย
กิจกรรมเหล่านี้สามารถนาเอาหลักการมีส่วนร่วมจากผู้มีส่วนได้เสียมาแทนได้ กล่าวคือ
เปล่ยี นจากการท่ี “ผวู้ จิ ยั ” เปน็ ผู้ศึกษาวเิ คราะหใ์ นองคป์ ระกอบด้านตา่ ง ๆ ดว้ ยตนเอง ไปเป็นใช้“หลกั การ
มีส่วนรว่ มจากผู้มีส่วนได้เสีย” มาร่วมกนั คดิ ร่วมกันวเิ คราะห์ และร่วมกนั ใหข้ อ้ เสนอแนะแทนโดยใชข้ ้อมูล
ท่ีได้จากการวิจัยในขั้นตอนแรกมาใช้ประกอบการพิจารณาเสมือนเป็นการวิเคราะห์อิทธิพลและท่าทีการ
สนับสนุนของผู้มีส่วนได้เสียไปด้วยในตัว ขณะเดียวกันก็พิจารณาถึงความเป็นไปได้ไปด้วยจากเกณฑ์ท่ี
กาหนดใช้ประกอบการพิจารณา เช่น เกณฑ์ความเป็นไปได้ (feasible) และเกณฑ์การยอมรับ
(acceptable) เป็นต้น ถือเป็น “การวิจัยเชิงนโยบายแบบมีส่วนร่วม”(Participatory Policy Research :
PPR) โดยใช้กิจกรรมตามความเหมาะสมและตามศักยภาพ เช่น การสัมภาษณ์เชิงลึก ( in-depth
interview) การอภิปรายกลุ่มเป้าหมาย (focus group discussion) การสัมมนากลุ่มย่อย (small group
seminar) การสัมมนาเชิงปฏิบัติการ (operational seminar) การประชาพิจารณ์ (public hearing)
เป็นตน้

วจิ ยั ข้อเสนอเชงิ นโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณโุ ลก เขต 1 48

นอกจากน้ี อานาจ ชนะวงศ์ (2562 : 14) ได้ทาการศึกษาเร่ือง ข้อเสนอเชิงนโยบายเพ่ือ
ความมีประสิทธิผลเชิงระบบในการดาเนินงานของ คณะกรรมการสถานศึกษาในจังหวัดกาฬสินธ์ุ
ได้จาแนกกระบวนการจดั ทาขอ้ เสนอเชงิ นโยบายเปน็ 2 ระยะ โดยมรี ายละเอยี ดดงั นี้

ระยะที่ 1 เป็นข้ันตอนการร่างข้อเสนอเชิงนโยบาย ( Developing tentative policy
recommendations) จากประชากร และกลุ่มตัวอย่างจาแนกตามวัตถุประสงค์ การวิจัยแต่ละประเด็นที่
แตกตา่ งกัน ดงั น้ี

1) การศึกษาความเหมาะสม และข้อเสนอเพ่ือใชใ้ นการปรับปรงุ องค์ประกอบ คุณสมบตั ิ
กระบวนการสรรหา อานาจหน้าที่ และบทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษาและการศึกษา ปัญหาและ
แนวทางแกไ้ ขตามอานาจหน้าท่ี และบทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษา

2) การศกึ ษาความคดิ เห็นตอ่ คุณภาพ การบรหิ ารและการจัดการของโรงเรียนในเขตพ้ืนท่ี
การศึกษา

ระยะท่ี 2 ขนั้ ตอนการวิเคราะห์ ข้อเสนอเชิงนโยบาย (Analysis of recommendations)
ท่ีได้รับการวิจัยในขั้นตอนท่ี 1 ไปวิเคราะห์ข้อเสนอแนะโดยการประชุมผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อยืนยันร่าง
ขอ้ เสนอแนะใหเ้ ป็นขอ้ เสนอเชิงนโยบาย

ตอนท่ี 4 งานวิจยั ทีเ่ ก่ยี วข้อง
มาเรยี ม นลิ พนั ธ์ุ และคณะ (2563 : บทคัดย่อ) ได้ทาวิจยั เรอื่ ง การพฒั นารูปแบบการเรยี นรูแ้ บบ

ผสมผสานในยคุ New Normal (COVID-19) เพอ่ื ส่งเสริมสมรรถนะการออกแบบจดั การเรียนรู้ตามแนวคิด
การเรียนรู้เชิงรุกของนักศึกษาครู มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อพัฒนาและหาประสิทธิภาพของรูปแบบการ
เรียนรู้แบบผสมผสานในยุค New Normal เพ่ือส่งเสริมสมรรถนะการออกแบบการจัดการเรียนรู้ตาม
แนวคิดเชิงรุกของนักศึกษาครู 2) เพ่ือประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการเรียนรู้แบบผสมผสานในยุค
New Normal เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการออกแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดเชิงรุกของนักศึกษาครู
โดยมีวัตถุประสงค์ย่อย ดังน้ี 2.1) เพ่ือเปรียบเทียบสมรรถนะการออกแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิด
เชิงรุกของนักศึกษาครู ก่อนและหลังการจัดการเรียนรู้ตามรูปแบบการเรียนรู้แบบผสมผสานในยุค New
Normal 2.2) เพื่อศึกษาความพึงพอใจที่มีต่อรูปแบบการเรียนรู้แบบผสมผสานในยุค New Normal เพื่อ
ส่งเสริมสมรรถนะการออกแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดเชิงรุก และ 3) เพื่อรับรองรูปแบบ
การเรียนรู้แบบผสมผสานในยุค New Normal เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการออกแบบการจัดการเรียนรู้
ตามแนวคิดเชิงรุก ผลการศึกษาพบว่า 1) รูปแบบ “SKIPP Model” มีองค์ประกอบ ดังนี้ หลักการ
วัตถุประสงค์ กระบวนการจดั การเรยี นรู้ ประกอบดว้ ย 5 ขัน้ ตอน คอื ขนั้ ตอนท่ี 1 S - Stimulus learning

วจิ ัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณโุ ลก เขต 1 49

(ขั้นเข้าสูบ่ ทเรยี น) ข้ันตอนที่ 2 K - Knowledge Construction (ข้ันแลกเปลยี่ นสรา้ งองค์ความร)ู้ ขั้นตอน
ที่ 3 I - Incheck understand (ขั้นตรวจดูความเข้าใจ) ขั้นตอนที่ 4 P – Product design (ข้ันสร้าง
ช้ินงานขึ้นใหม่) ข้ันตอนที่ 5 P - Process of reflect (ขั้นแถลงไขความคิด) ซ่ีงรูปแบบนี้มีประสิทธิภาพ
ตามเกณฑ์ทก่ี าหนดไว้ 80/80 2) ประสิทธิผลของรปู แบบพบว่านักศกึ ษาครูมี 2.1) สมรรถนะการออกแบบ
การจดั การเรียนรหู้ ลงั เรียนสงู กวา่ กอ่ นเรียน 2.2) นักศึกษาครูมคี วามพึงพอใจทม่ี ตี ่อรปู แบบการเรยี นรู้แบบ
ผสมผสานในยุค New Normal เพื่อสง่ เสรมิ สมรรถนะการออกแบบการจัดการเรียนรตู้ ามแนวคิดเชงิ รุกอยู่
ในระดบั ดีมาก

ศิตา ประสานสุข (2563 : บทคัดย่อ) ได้ทาวิจัยเร่ือง การบริหารจัดการสถานศึกษา ผ่าน
โปรแกรม Google Meet เนื่องด้วยสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-
19) มีวัตถุประสงค์เพ่ือนาเสนอแนวทางการบริหารจัดการศึกษาในการเตรียมรับความในสถานการณ์การ
แพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) สาหรับผู้บริหารสถานศึกษา ที่ต้องบริหารจัด
การศกึ ษาภายใตก้ ารบรหิ ารรูปแบบใหม่

ผลการวจิ ัยพบว่า
1. ผู้บริหารในภาวะวิกฤตโควิด-19 ควรศึกษาและพัฒนาทักษะทางเทคโนโลยีและการใช้ดจิ ทิ ัล
ความสามารถของผู้บริหารในการใช้เครื่องมือ สื่อ อุปกรณ์ เทคโนโลยีดิจิตอลที่มีอยู่ในปัจจุบันมาใช้อย่าง
สร้างสรรค์ใหเ้ กดิ ประโยชน์สูงสุดในการสอ่ื สาร การเผยแพร่ข้อมลู ขา่ วสาร ประชาสมั พันธ์กจิ กรรมสู่ชมุ ชน
มีการบริหารจัดการข้อมูลอย่างเป็นระบบ และการใช้เทคโนโลยีดิจิตอลในการสร้างชุมชนการเรียนรู้
ออนไลน์ในการแลกเปล่ียนประสบการณ์ เพื่อการพฒั นาองค์การใหม้ ีความทนั สมัยและมปี ระสิทธิภาพ
2. ผู้บริหารในภาวะวิกฤตโควิด-19 ควรศึกษาและพัฒนาทักษะการส่ือสาร ความสามารถของ
ผู้บรหิ ารในการถ่ายทอดขา่ วสาร ขอ้ มลู ความรปู้ ระสบการณ์ ความรู้สกึ ความคิดเห็น ซึ่งอาจจะใช้วธิ ีการที่
แตกต่างกันไปตามความ เหมาะสมของสถานการณ์ โดยมีวัตถุประสงค์ให้เกิดการรับรู้ร่วมกันและมี
ปฏิกริยาตอบสนองต่อกันทาให้เกิดความร่วมมือ มีความชัดเจนในคาสั่งมอบหมายงาน สามารถเจรจา
ต่อรองโน้มน้าว และสร้างความมุ่งม่ันในการปฏิบัติงาน รวมไปถึงการให้คาแนะนาหรือแนะให้บุคลากร
ปฏิบัตติ ามได้อยา่ งโดดเดน่ เพ่ือนาไปสู่ความสาเร็จบรรลเุ ปา้ หมายของสถานศกึ ษา
3. ผู้บริหารในภาวะวิกฤตโควิด-19 ควรศึกษาและพัฒนาทักษะการบริหารจัดการองค์การ
ความสามารถของ ผู้บริหารในการกาหนดความสัมพันธ์ระหว่างบุคลากร และกิจกรรมต่าง ๆ ของ
สถานศึกษา เพื่อท่ีจะก่อให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด เป็นการจัดระเบียบกิจกรรม
ต่าง ๆ มีการบริหารโครงการ กิจกรรมทรัพยากรและสามารถประยุกต์การบริหารจัดการ ให้สอดคล้องกับ

วจิ ัยข้อเสนอเชงิ นโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 50

การเปลี่ยนแปลงท่ีจะเกิดขึ้นในอนาคต จัดให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ การมีส่วนร่วมของ
ผปู้ กครอง และมอบหมายงานให้บุคลากรปฏบิ ตั ไิ ดอ้ ยา่ งเหมาะสมเพ่ือใหบ้ รรลผุ ลสาเร็จตามเป้าหมาย

โชษติ า ศริ มิ นั่ (2563 : บทคัดย่อ) ได้ทาการวิจยั เร่อื ง ทักษะการบรหิ ารสถานศึกษาของผู้บริหาร
ในภาวะวิกฤตโควิด-19 ของสถานศึกษา ในสังกัดสานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษามัธยมศึกษา เขต 31
มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาระดับทักษะการบริหารสถานศึกษาของผู้บริหารในภาวะวิกฤต
โควิด-19 ของสถานศึกษา ในสังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 31 2) เพ่ือเปรียบเทียบ
ระดับทักษะการบริหารสถานศึกษาของผู้บริหารในภาวะวิกฤตโควิด-19 ของสถานศึกษา ในสังกัด
สานักงานเขตพน้ื ทก่ี ารศึกษามธั ยมศกึ ษา เขต 31

ผลการวจิ ยั พบว่า
1. ทักษะการบริหารสถานศึกษาของผู้บริหารในภาวะวิกฤต โควิด-19 ของสถานศึกษา
ในสังกัดสานกั งานเขตพ้ืนที่การศึกษามัธยมศกึ ษา เขต 31 อยู่ในระดับมาก ทั้งในภาพรวมและรายทกั ษะ
2. การเปรียบเทียบทักษะการบริหารสถานศึกษาของผู้บริหารในภาวะวิกฤตโควิด-19 ของ
สถานศึกษาในสังกัดสานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษามัธยมศึกษา เขต 31 จาแนกตามระดับการศึกษา
ในภาพรวมแตกต่างกัน อย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 จาแนกตามประสบการณ์การทางาน
ในภาพรวมแตกต่างกัน อย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ ท่ีระดับ 0.05 และจาแนกตามขนาดของสถานศึกษา
ไม่แตกต่างกนั
สานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (2563 : 5) ได้ทาการวิจัยเร่ือง รูปแบบการจัดการเรียนรู้
สาหรับนกั เรยี นระดับการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐานที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณโ์ ควิค – 19 โดยมวี ตั ถปุ ระสงค์
เพ่ือ 1) ศึกษารูปแบบการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาในระดับการศึกษาขั้นพ้ืนฐานท่ีมีผลกระทบจาก
สถานการณ์โควิด–19 2) ศึกษาผลกระทบของสถานการณ์โควิด-19 ที่มีต่อการจัดการเรียนรู้ใน
สถานศึกษาระดับการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน 3) ศึกษาความคิดเห็นต่อการจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์โควิด-19
และความตอ้ งการการจัดการเรยี นรใู้ นสถานการณว์ ิกฤติของผู้บรหิ าร ครู นกั เรยี นผ้ปู กครอง และกรรมการ
สถานศึกษา และ 4) จัดทาข้อเสนอเชิงนโยบายการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาในระดับ
การศึกษาข้ันพ้ืนฐานในสถานการณ์วิกฤติ โดยมุ่งศึกษาเฉพาะสถานศึกษาในระดับการศึกษาข้ันพื้นฐานใน
สงั กัดสานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้นื ฐาน สานักงานคณะกรรมการ การส่งเสริมการศกึ ษาเอกชน
กรุงเทพมหานคร และองค์กรปกครองส่วนท้องถิน่
ผลการวจิ ยั พบวา่
1. รูปแบบการจัดการเรียนร้ขู องสถานศึกษาในระดับการศึกษาขั้นพน้ื ฐานท่ใี ชใ้ นสถานการณ์
การแพร่ระบาดของโรคตดิ เชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)

วจิ ัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณุโลก เขต 1 51

1.1 รูปแบบการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาที่ใช้ในสถานการณ์โควิด–19 ในช่วงก่อนเปิด
ภาคเรียน มี 3 รูปแบบหลัก คือ การเยี่ยมบ้าน มีเอกสาร ใบงาน และให้คาแนะนา (On Hand) การจัด
การเรียนรู้ผ่านออนไลน์ (Online) และการจัดการเรียนรู้ผ่านโทรทัศน์ (On-Air) ซึ่งส่วนใหญ่ใช้การเย่ียม
บ้านเป็นหลกั โดยผสมผสานกับรปู แบบอืน่ ๆ เช่น รูปแบบการเย่ียมบา้ นกบั การจัดการเรยี นรูผ้ ่านโทรทัศน์
การเยี่ยมบ้านกับการจัดการเรียนรู้ผ่านออนไลน์ เป็นต้น โดยสถานศึกษาส่วนใหญ่มีการดาเนินการ
วิเคราะห์หลักสูตร/จัดทาโครงสร้างหลักสูตรให้เหมาะสม การปรับแผนการจัดการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับ
เนื้อหาและรูปแบบการจัดการเรียนรู้ การจัดลาดับความสาคัญของเน้ือหาให้เหมาะสมกับรูปแบบ
การจัดการเรียนรู้ การเช่ือมโยงเน้ือหาให้เหมาะสมกับรูปแบบการจัดการเรียนรู้ การนิเทศ กากับติดตาม
การจัดการเรียนรู้ และการวัดประเมินผลการเรียน มีการชี้แจงนโยบายให้ครูรับทราบ มีการอบรมครู
เกี่ยวกับการใช้ส่ือ เทคโนโลยี และการสารวจความพร้อมของนักเรียน การปรับเน้ือหา/กิจกรรมเสริม
การเรียนรู้ให้สอดคล้องกับรูปแบบการจัดการเรียนรู้ มีการใช้ใบความรู้/ใบงานประกอบการเรียนรู้ และ
สอนเสริมให้กับผู้เรียน กรณีการจัดการเรียนรู้ผ่านออนไลน์ มีใช้การใช้แพลตฟอร์มต่าง ๆ เช่น Google
Meet, Zoom, MST การใชส้ ่อื Social Media

1.2 รูปแบบรูปแบบการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาที่ใช้ในสถานการณ์โควิด–19 ในช่วง
หลังเปิดภาคเรียน คือ การจัดการเรียนรู้ในชั้นเรียน (On Site) โดยผสมกับรูปแบบอื่น ๆ คือ การจัด
การเรยี นรผู้ ่านโทรทศั น์ (On-Air) การจัดการเรียนรู้ผ่านออนไลน์ (Online) การจดั การเรยี นรูโ้ ดยการเย่ียม
บ้าน (On Hand) โดยลักษณะการจัดการจะแตกต่างกันตามสภาพพ้ืนที่และความเส่ียงในการติดเช้ือ คือ
1) ในพ้ืนที่ท่ีไม่มีความเสี่ยงจัดการเรียนรู้ในลักษณะปกติ แต่มีการรักษาระยะห่างและดาเนินการตาม
มาตรการปอ้ งกันของสาธารณสขุ 2) สถานศกึ ษาขนาดใหญ่ที่มีนกั เรยี นจานวนมาก ใชก้ ารสลบั วนั เรยี นโดย
ในวันที่นักเรียนไม่ได้มาเรียนใช้การจัดการเรียนรู้ผ่านออนไลน์ หรือการจัดการเรียนรู้ผ่านโทรทัศน์
3) สถานศึกษาบางแห่งใช้การลดจานวนนกั เรียนในแต่ละห้อง ซึง่ ในบางหอ้ งก็อาจใช้การจดั การเรยี นรู้ผ่าน
โทรทัศน์ และการจดั การเรียนรผู้ ่านออนไลน์ โดยสถานศึกษาสว่ นใหญ่มีการดาเนนิ การวเิ คราะห์หลักสูตร/
จัดทาโครงสร้างหลักสูตรให้เหมาะสม การปรับแผนการจัดการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับเนื้อหาและรูปแบบ
การจัดการเรียนรู้ การจัดลาดับความสาคัญของเน้ือหาให้เหมาะสมกับรูปแบบการจัดการเรียนรู้
การเช่ือมโยงเนื้อหาให้เหมาะสมกับรูปแบบการจัดการเรียนรู้ การนิเทศ กากับ ติดตามการจัดการเรียนรู้
และการวัดประเมินผลการเรียน มีการเตรียมอาคารสถานท่ี และอุปกรณ์ต่าง ๆ ก่อนเปิดภาคเรียน
โดยเฉพาะในกรณีท่ีต้องขยายเพ่ิมห้องเรียน การปรับเนื้อหา การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการ
การจัดลาดับความสาคัญของเน้ือหา การใช้ใบความรู้/ใบงานประกอบการเรียนรู้ การลดกิจกรรม
เพ่ือหลีกเล่ียงการสัมผสั ทางรา่ งกาย มีการปรับเน้ือหาการเรียนรใู้ ห้สอดคล้องกับรูปแบบการจัดการเรยี นรู้

วจิ ัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณุโลก เขต 1 52

การปรับกิจกรรมเสริมการเรียนรู้ การใช้ใบความรู้/ใบงานประกอบการเรียนรู้ สาหรับการจัดการเรียนรู้
ผ่านออนไลน์ มีการใช้แพลตฟอร์มต่าง ๆ เช่น Google Meet, Zoom, MST การใช้ส่ือ Social Media
ในการจดั การเรียนรู้

2. ผลกระทบของสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-
19) ท่ีมตี ่อการจัดการเรียนร้ใู นสถานศึกษาระดบั การศึกษาขน้ั พ้ืนฐาน

2.1 ผลกระทบทางบวกต่อการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษา พบว่า สถานศึกษา
1) มีการปรับเปล่ียนแผนและเป้าหมายในการจัดการศึกษา 2) ปรับวิธีการนิเทศ การกากับติดตาม และ
การประเมนิ ผลการเรยี นใหมใ่ หเ้ หมาะสมกับสถานการณ์ 3) มกี ารปรับปรงุ ระบบเครอื ขา่ ยอนิ เทอรเ์ น็ตให้มี
คุณภาพสูงข้ึน และสถานศึกษาบางแห่ง/บางสังกัดได้รับงบประมาณ เพ่ือการจัดการศึกษามากขึ้น
สถานศึกษาสังกัด อปท.ได้รับงบประมาณสนับสนุนการปรับปรุงระบบอินเทอร์เน็ตและพัฒนาส่ือไอที
4) มีการปรับลดขนาดห้องเรียน และ 5) มีการใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้และเทคโนโลยีใหม่ ๆ ทาให้
การจัดการเรียนรู้น่าสนใจย่ิงขึ้น และมีการใช้วิธีการวัดประเมินผลใหม่ ๆ มากข้ึน ผลกระทบทางบวกต่อ
การปฏิบัติงานของผู้บริหารและครู พบว่า 1) ผู้บริหารพัฒนาตนเองให้มีความรู้และทักษะการบริหาร
สถานศึกษารปู แบบตา่ ง ๆ 2) ผ้บู รหิ ารและครพู ัฒนาตนเองใหม้ คี วามรู้และทกั ษะการจดั การเรียนรรู้ ปู แบบ
ตา่ ง ๆ 3) ครูเรียนรแู้ ละพฒั นาทักษะการใช้เทคโนโลยเี พิ่มขึ้น 4) ครูเปลี่ยนวธิ ีสอน วธิ ีการวดั ประเมนิ ผลให้
เหมาะสม 5) ครูมีความกระตือรือร้นในการปรับใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ใหม่ โดยใช้เทคโนโลยีอย่าง
ต่อเนอ่ื ง 6) ครูมคี วามสามัคคี ร่วมมือและช่วยเหลือกันมากข้ึน และ 7) ครูไดร้ บั ความชื่นชมจากผู้ปกครอง
มากข้ึน เน่ืองจากผู้ปกครองรับรู้ถึงความวิริยะอุตสาหะในการทางานของครู ผลกระทบทางบวกต่อผู้เรียน
พบว่า 1) นักเรียนมีเวลาอยกู่ บั ครอบครัวมากขึ้น 2) นกั เรยี นมคี วามกระตือรือร้นและมคี วามรับผิดชอบต่อ
การเรียนมากขึ้น 3) นักเรียนมีโอกาสได้พัฒนาการเรียนรู้ผ่านเทคโนโลยี 4) นักเรียนมีพฤติกรรมใฝ่เรียนรู้
มากข้ึน 5) นักเรียนเปลี่ยนพฤติกรรมการเรียนรู้จากออนไลน์และแหล่งเรียนรู้อื่น ๆ มากขึ้น 6) นักเรียน
สามารถลดเวลา ความเสี่ยง และค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปโรงเรียน 7) นักเรียนมีความสงบและมีสมาธิ
ในการเรียนมากขึ้น และ 8) การเรียนออนไลน์ หรือผ่านทีวีสามารถลดค่าใช้จ่ายได้ในการเดินทางและ
ค่าใช้จ่ายอ่ืน ๆ และ ผลกระทบทางบวกต่อผู้ปกครอง ชุมชนและสังคม พบว่า 1) ผู้ปกครองมีการ
ติดต่อส่ือสารเพ่ือรับข่าวสารจากสถานศึกษามากขึ้น 2) ชุมชนและท้องถ่ิน สนับสนุนงบประมาณ และให้
ความร่วมมือและให้ความช่วยเหลือสถานศึกษามากขึ้น และ 3) ผู้ปกครองเข้าใจและมีความสัมพันธ์อันดี
กบั สถานศึกษาดีขน้ึ

2.2 ผลกระทบทางลบต่อระบบการจัดการเรียนรู้ในสถานศึกษา พบว่า 1) เครือข่าย
อินเทอร์เน็ตและการส่ือสารไม่เพียงพอและสัญญาณไม่เสถียร 2) สถานศึกษาส่วนมากไม่ได้รับเงิน

วิจยั ข้อเสนอเชงิ นโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 53

งบประมาณสนับสนุนจากหนว่ ยงานตน้ สังกัด ท้งั ทชี่ ว่ งโควดิ -19 สถานศึกษามคี ่าใช้จ่ายเพ่ิมข้นึ 3) คณุ ภาพ
การจัดการเรียนรูข้ องครลู ดลง 4) อาคารสถานทเี่ พื่อการจัดการเรียนรู้ไม่เพยี งพอ วสั ดอุ ุปกรณเ์ พื่อป้องกัน
การแพร่เช้ือโรคไม่เพียงพอ และ 5) หน่วยงานต้นสังกัดและหน่วยงานอ่ืน ๆ ขอข้อมูลจานวนมากจาก
สถานศึกษา ทาให้เป็นภาระงานและกระทบต่อเวลาในการจัดการเรียนการสอน ผลกระทบทางลบต่อ
การปฏิบัติงานของครู พบว่า 1) ครูมีภาระงานในการจัดการเรียนรู้และการดูแลนักเรียนมากขึ้น 2) ครูมี
ความเสี่ยงในการปฏิบัติงาน 3) ครูมีวิตกกังวลเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้ในรูปแบบใหม่ และผลการเรียน
ของนักเรียนจะตกต่าลง 4) ครูขาดขวัญกาลังใจในการจัดการเรียนรู้และการปฏบิ ัติงาน ผลกระทบทางลบ
ต่อผู้เรียน พบว่า 1) นักเรียนต้องปรับเวลา สถานที่และวิธีการเรียนใหม่ 2) นักเรียนมีความวิตกกังวล
เกี่ยวกับผลการเรียน 3) นักเรียนได้รับการฝึกทักษะการปฏิบัติน้อยลงและไม่สามารถทากิจกรรมการเรยี น
ร่วมกับเพื่อน และเสียโอกาสในการเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ภายนอกและการเรียนจากการปฏิบัติจริง
4) นักเรียนและผู้ปกครองต้องเสียค่าใช้จ่ายในการเตรียมจัดหาวัสดุ อุปกรณ์ สื่อ เทคโนโลยีและ
อินเทอร์เน็ต เพื่อการเรียนรู้ 5) การเรียนออนไลน์ ทาให้นักเรียนขาดความกระตือรือร้น ขาดความ
รับผิดชอบ และมีความกังวลต่อผลการเรียน และ 6) นักเรียนเหนื่อยล้า เนื่องจากต้องมีการเรียนชดเชย
เวลาท่ีขาดหายไป ผลกระทบทางลบต่อผู้ปกครอง และชุมชน พบว่า 1) ผู้ปกครองมีภาระในการช่วยเหลือ
การเรียนรู้ของบุตรหลานเพิ่มขึ้น 2) ผู้ปกครองต้องเสียค่าใช้จ่ายเพื่อสร้างความพร้อมในการเรียนให้กับ
บุตรหลาน และค่าใช้จ่ายเพื่อป้องกันการติดโรคให้กับบุตรหลานเพิ่มข้ึน 3) ผู้ปกครองต้องหาความรู้
เพิ่มเติมในบทเรียนและการใช้เทคโนโลยีเพื่อให้สามารถช่วยเหลือส่งเสริมการเรียนรู้ของ บุตรหลาน
4) ผู้ปกครองมีภาวะตึงเครียดท่ีต้องดูแลบุตรหลานและวิตกกังวลเกี่ยวกับการเรียนของบุตรหลาน และ
5) ผปู้ กครองรสู้ ึกว่าตนเองเสยี เวลาและเสียโอกาสในการประกอบอาชพี

3. ความคิดเห็นต่อการจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัส
โคโรนา 2019 (COVID-19) ของผู้บรหิ าร ครู นักเรยี นผปู้ กครอง และกรรมการสถานศกึ ษา

3.1 ความคิดเหน็ เกย่ี วกบั นโยบาย และการดาเนินงานของรัฐและหน่วยงานตน้ สังกัด
3.1.1 รัฐ/หน่วยงานต้นสังกัดมีนโยบายและมีการสื่อสารสร้างความเข้าใจเก่ียวกับ

การจัดการเรียนรู้ที่ชัดเจนตรงกัน ทันต่อสถานการณ์โควิด-19 และหน่วยงานต้นสังกัดกาหนดนโยบาย
การจัดการเรยี นรโู้ ดยคานงึ ถงึ การปฏิบตั ไิ ด้จริงตามบรบิ ทของสถานศึกษา โดยข้อมลู เชงิ คุณภาพสะท้อนวา่
นโยบายของรัฐบาลและหน่วยงานต้นสังกัดไม่เหมาะสมกับบริบทกับทุกบริบท ทาให้การปฏิบัติตาม
นโยบายบางเรอ่ื งไม่สามารถปฏบิ ตั ิได้

3.1.2 หน่วยงานต้นสังกัดส่งเสริมสนับสนุนและให้คาแนะนาสถานศึกษาในกรณีท่ีพบ
ปัญหาหรืออุปสรรคเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้ ช่วยเหลือและสนับสนุนด้านวิชาการ เช่น การนิเทศ

วจิ ยั ขอ้ เสนอเชงิ นโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 54

ส่ืออปุ กรณ์ เครอื่ งมอื แตข่ อ้ มลู เชิงคณุ ภาพบ่งบอกว่า หนว่ ยงานต้นสังกดั ไม่ได้ให้การสนับสนนุ สถานศึกษา
อย่างจรงิ จงั

3.2 ความคิดเหน็ เกีย่ วกับผูบ้ รหิ ารและการปฏิบัติงานของผ้บู รหิ าร
3.2.1 ผู้บริหารสถานศึกษาส่ือสารสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับนโยบาย/แนวทาง

การจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์โควิด–19 ใหแ้ กค่ รู นกั เรียนและผปู้ กครองอยา่ งชดั เจน
3.2.2 ผูบ้ รหิ ารสถานศกึ ษาบรหิ ารจัดการครูและบุคลากรใหจ้ ัดการเรียนรูต้ ามนโยบาย

สง่ เสริมใหค้ รเู รยี นรู้เพ่มิ เติมเก่ยี วกับวิธกี ารจัดการเรยี นรู้ มกี ารนิเทศ และสร้างขวัญกาลงั ใจแกค่ รู
3.2.3 ผู้บริหารสถานศึกษาเตรียมความพร้อมให้นักเรียนก่อนการเรียนการสอนใน

สถานการณ์โควิด-19 จัดอาคารสถานที่/จัดการช้ันเรียนให้มีความพร้อม จัดหาสื่อ อุปกรณ์ เครื่องมือ
สนับสนุนการเรียนรู้ได้อย่างเพียงพอ และเร่งจัดการเรียนรู้ตามมาตรการอย่างทันท่วงที แต่ข้อมูลเชิง
คณุ ภาพบง่ ชวี้ ่า สถานศึกษาไม่ได้สนับสนนุ อปุ กรณ์ สอ่ื และเทคโนโลยีให้นกั เรียนทขี่ าดความพร้อม

3.3 ความคิดเห็นเก่ยี วกับครแู ละการปฏิบตั ิงานของครู
3.3.1 ครูมีความเข้าใจวิธีการและสามารถจัดการเรียนรู้ จัดการชั้นเรียนให้มีความ

พร้อมและเหมาะสม ติดตามนักเรียนให้ไดร้ ับการเรียนรู้ และครูมีการเรียนรู้เพิ่มเติมเก่ียวกับวธิ ีการจัดการ
เรียนรู้

3.3.2 ครูให้กาลังใจนักเรียนในช่วงเวลาการจัดการเรียนรู้ มีการช่วยเหลือ แนะนา
อย่างดี กรณีท่ีพบปัญหาการเรียนรู้ ได้ให้คาปรึกษาแนะนาการปฏิบัติตนของนักเรียน และให้คาปรึกษา
ผปู้ กครอง

3.4 ความคิดเหน็ เกีย่ วกบั นักเรยี น
3.4.1 นักเรียนปฏิบัติตนตามหลักเกณฑ์และวิธีการจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์

โควิด-19 อย่างเคร่งครัด มีความกระตือรือร้นและรับผิดชอบต่อการเรียนรู้ ปฏิบัติตนเพ่ือดูแลสุขภาพ
ติดตามขา่ วสารและศึกษาคน้ คว้าด้วยตัวเองมากข้ึน

3.4.2 นักเรียนท่ีอยู่พื้นท่ีห่างไกลได้รับผลกระทบต่อคุณภาพการศึกษามากกว่า
นกั เรยี นในเมืองทมี่ ีความพรอ้ ม

3.5 ความคดิ เหน็ เกี่ยวกับผปู้ กครองและชมุ ชน
ผู้ปกครองมีการประสานงานกับสถานศึกษาและครูเกี่ยวกับการเรียนรู้ของนักเรียน

โดยมีความเข้าใจสถานศกึ ษาและมีความสมั พันธ์อันดกี ับสถานศกึ ษามากขน้ึ
3.6 ความคดิ เหน็ เก่ียวกบั การปฏิบตั ิงานของกรรมการสถานศกึ ษา

วิจัยข้อเสนอเชงิ นโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 55

3.6.1 กรรมการสถานศึกษาส่งเสริมสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ โดยสนับสนุนส่ือ
อุปกรณ์ เคร่ืองมือการเรียนรู้ ให้ความช่วยเหลือ และสร้างขวัญ กาลังใจให้ผู้บริหาร ครู นักเรียนและ
ผปู้ กครอง

3.6.2 กรรมการสถานศึกษามีส่วนร่วมในการสรา้ งเครือข่ายความรว่ มมอื ระหว่างชุมชน
โรงเรียน และหนว่ ยงานทเ่ี กยี่ วข้อง รวมทง้ั มกี ารกากับ ติดตามการดาเนนิ งานการจดั การเรียนรู้

4. ความต้องการการจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์วิกฤติของผู้บริหาร ครู นักเรียน
ผปู้ กครองและกรรมการสถานศกึ ษา

4.1 ความต้องการเกี่ยวกับนโยบาย แผน และมาตรการในการดาเนินงานของรัฐและ
หน่วยงานตน้ สังกัด

4.1.1 รัฐควรมีนโยบาย แผนและมาตรการรองรับการจัดการศึกษาในสถานการณ์
วกิ ฤติทช่ี ดั เจน โดยควรมแี ผนในการจดั การเรียนรูใ้ นวิถใี หม่ (New Normal Learning)

4.1.2 รัฐ/หนว่ ยงานตน้ สงั กัดควรมีนโยบาย และมาตรการรองรับการจดั การศึกษาใน
สถานการณว์ ิกฤตทิ ี่ชดั เจน และประกาศนโยบายการจดั การเรียนรู้ใหท้ ันตอ่ สถานการณ์

4.1.3 รัฐ/หน่วยงานต้นสังกัดควรสื่อสารนโยบายท่ีเร่งด่วนสู่ผู้ปฏิบัติและ
ประชาสัมพันธข์ ่าวสารขอ้ มูลให้รวดเร็ว ด้วยวธิ ีการสือ่ สารตามชอ่ งทางต่าง ๆ ท่ีหลากหลาย

4.2 ความต้องการเก่ียวกับระบบและกลไกสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและ
หนว่ ยงานต้นสังกดั

4.2.1 รัฐบาลควรให้ความสาคัญและติดต้ังเครือข่ายอินเทอร์เน็ตให้ครอบคลุมทั่วถึง
ควรจัดทีวเี พื่อการศกึ ษาเปน็ Free TV จัดให้มี Free WiFi

4.2.1 หน่วยงานต้นสังกัดในระดับพ้ืนที่ควรมีการจัดต้ังหน่วยงานกลางหรือศูนย์
ประสานงานสถานการณใ์ นวกิ ฤติเพอื่ สอื่ สารประสานงานกบั สถานศกึ ษาอยา่ งรวดเรว็

4.2.3 รฐั /หน่วยงานตน้ สงั กัดควรสนับสนนุ งบประมาณ และส่อื วสั ดุอปุ กรณต์ ่าง ๆ ใน
การจัดการเรยี นรู้ในสถานการณ์วกิ ฤติ

4.3 ความตอ้ งการเก่ยี วกบั การพัฒนาครแู ละบุคลากรทางการศกึ ษา
4.3.1 ควรมกี ารพัฒนาครใู ห้สามารถใชเ้ ทคโนโลยใี นการจัดการเรียนรู้
4.3.2 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีการถอดบทเรียนจากสถานศึกษาท่ีประสบ

ความสาเร็จในการจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์โควิด - 19 เพ่ือพัฒนาเป็นรูปแบบการจัดการเรียนรู้ใน
สถานการณว์ กิ ฤติ

วจิ ัยขอ้ เสนอเชิงนโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 56

4.3.3 หน่วยงานต้นสังกัดควรมีการนิเทศ ติดตามและให้ความช่วยเหลือการจัดการ
เรยี นร้ขู องครใู นสถานการณว์ กิ ฤติ

4.4 ความต้องการเกีย่ วกบั การปฏบิ ัตงิ านของสถานศกึ ษา
4.4.1 สถานศึกษาควรชี้แจงผู้เกี่ยวข้องให้ทราบถึงนโยบายของรัฐบาลในการจัดการ

เรียนรู้และแนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ของสถานศึกษาในสถานการณ์วิกฤติที่ชัดเจน ทันต่อ
สถานการณ์

4.4.2 หน่วยงานระดับพ้ืนที่ควรสนับสนุนชว่ ยเหลือการจัดการเรียนรู้และแก้ไขปัญหา
ตา่ ง ๆ และสร้างความเข้มแขง็ ใหส้ ถานศึกษาบรหิ ารจัดการในสถานการณว์ ิกฤติในบริบทของตนเอง

4.4.3 สถานศึกษาควรมีแผน/แนวทางการบริหารสถานศึกษาในสถานการณ์วิกฤติ
อยา่ งชัดเจน มขี ้อมูลพื้นฐานของผู้เรียนเพอ่ื ใชใ้ นการจัดการเรียนรู้และการติดตามผเู้ รยี น

4.4.4 สถานศึกษาควรมีการเตรียมความพร้อมให้แก่ครู นักเรียนและผู้ปกครอง
สนับสนุนปัจจยั ตา่ ง ๆ ท่ีจาเป็นต่อการจดั การเรียนรทู้ ั้งช่วงก่อนและระหวา่ งการเรยี นรูใ้ นสถานการณ์วิกฤติ

4.4.5 สถานศึกษาควรจัดทาคู่มือนักเรียนเพ่ือส่งเสริมสนับสนุนการเรียนรู้ และการ
ปฏบิ ัตติ นใหเ้ หมาะสมและปลอดภัย และจดั อาคารสถานทีแ่ ละสงิ่ แวดลอ้ มภายในสถานศกึ ษาให้เหมาะสม

4.4.6 สถานศึกษาควรอานวยความสะดวกในการติดต่อ ประสานงานและการเข้ารับ
การบริการตา่ ง ๆ และควรตดิ ตามการเรยี นของนกั เรยี นในระหว่างการจดั การเรียนรู้

4.4.7 สถานศกึ ษาควรสนบั สนุนสวัสดิการต่าง ๆ ให้กบั ครใู นการปฏบิ ตั งิ าน
4.5 ความตอ้ งการเกีย่ วกับแนวทางการจัดการเรียนรแู้ ละการปฏิบตั งิ านของครู

4.5.1 สถานศึกษาควรพัฒนาหลักสูตรและรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่รองรับ
สถานการณว์ กิ ฤติ รวมทงั้ พฒั นาชุดการเรียนการสอน สอื่ การสอนออนไลน์เพื่อส่งเสรมิ การใช้ Classroom
online

4.5.2 ครูควรจัดการเรียนรู้ให้มีความยืดหยุ่นสอดคล้องกับความต้องการของนักเรียน
โดยปรับเน้ือหาและเวลาการเรียนที่เหมาะสมกับสถานการณ์วิกฤติ จัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยคา นึงถึง
โอกาสในการเรียนรูข้ องนักเรยี น ดแู ลเอาใจใส่ ใหค้ าปรึกษา แนะนาการเรยี นให้กบั นกั เรยี นและผ้ปู กครอง

4.5.3 สถานศกึ ษาควรสรา้ งความตระหนัก และเตรยี มความพร้อมให้นักเรยี น ควรเพิ่ม
ช่องทางและวิธีการเรยี นรทู้ ่ีหลากหลาย มีวธิ ีการจดั การเรียนรทู้ ีช่ ว่ ยให้นักเรยี นเรียนรไู้ ดด้ ี

4.5.4 สถานศึกษาควรให้การสนบั สนุนส่อื อปุ กรณ์ และเทคโนโลยีทีจ่ าเปน็ ในระหวา่ ง
การจดั การเรียนร้สู าหรบั ครแู ละนักเรยี นที่ไม่มคี วามพร้อม

วจิ ัยขอ้ เสนอเชิงนโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 57

4.5.5 ครูควรเสริมสร้างเจตคติต่อการเรียนรู้แบบพึ่งพาตนเองให้แก่นักเรียนและ
ผ้ปู กครองและเรยี นรเู้ พม่ิ เตมิ เก่ยี วกับวิธีการจดั การเรยี นรใู้ นสถานการณว์ ิกฤติ

4.5.6 ครูควรสร้างขวัญและกาลังใจให้นักเรียนระหว่างการจัดการเรียนรู้ ควรติดตาม
ให้นักเรียนได้รับการเรียนรู้อย่างเหมาะสม และให้คาปรึกษาแนะนาการเรียนและการปฏิบัติตนให้
เหมาะสม

4.6 ความต้องการความรว่ มมอื กบั ผปู้ กครองและชุมชน
4.6.1 สถานศึกษาควรร่วมมือกันระหว่างครู และผู้ปกครองในการเสริมสร้างนิสัย

ใฝ่เรยี นรดู้ ว้ ยตนเองของนกั เรียน และรว่ มมือในการจดั การเรียนรูข้ องครูและสถานศึกษาอย่างต่อเนื่อง
4.6.2 สถานศึกษาควรสรา้ งเครือข่ายความรว่ มมือกบั ชุมชนหรือหน่วยงานในพ้นื ที่เพื่อ

ขอรับสนับสนุนการจดั การเรยี นรู้และการปฏิบัตงิ านของสถานศึกษาท้ังด้านงบประมาณ สื่อ วัสดุ อุปกรณ์
รวมทงั้ การกระจายสัญญาณอินเทอรเ์ น็ต

5. ข้อเสนอเชิงนโยบายการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาในระดับการศึกษา
ขัน้ พนื้ ฐานในสถานการณว์ กิ ฤติ

5.1 การกาหนดนโยบายและการสอื่ สารนโยบายในสถานการณ์วกิ ฤติ
5.1.1 รัฐ/กระทรวงศึกษาธิการหรือหน่วยงานต้นสังกัดควรกา หนดนโยบาย

แผนมาตรการ ส่งเสริมการจดั การเรียนรูอ้ ย่างเป็นระบบ มีความชัดเจน ทันต่อสถานการณ์วิกฤติ และควร
เปน็ นโยบายทเี่ อือ้ ให้สถานศกึ ษาสามารถปรบั ได้ตามบรบิ ทของสถานศกึ ษา

5.1.2 กระทรวงศึกษาธิการหรือหน่วยงานต้นสังกัดควรส่ือสารนโยบายและแนว
ทางการปฏิบัติในส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ที่สามารถใช้เป็นกรอบในการดาเนินการที่ชัดเจน ควรมีศูนย์
ส่ือสารและประสานนโยบายใหเ้ ปน็ เอกภาพระหว่างหน่วยงานนโยบายและหน่วยงานปฏิบัติ

5.1.3 หน่วยงานต้นสังกัดควรจัดทาแผนดาเนินการในระยะยาวเพ่ือเตรียมรับ
สถานการณ์วกิ ฤตแิ ละทาความเข้าใจกบั ระดบั ปฏบิ ัติสาหรับการเตรียมความพร้อมในการปรบั ใช้ตามบริบท
ของสถานศึกษา

5.2 การพัฒนาระบบและกลไกส่งเสริมสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาใน
สถานการณว์ กิ ฤติ

5.2.1 รัฐควรพัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐานเพื่อสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีเพื่อการจัด
การเรียนการสอนในสถานการณ์วิกฤติ เช่น เครือข่ายอินเทอร์เน็ต ให้ครอบคลุมพ้ืนท่ีสถานศึกษาทุกแห่ง
อยา่ งท่ัวถึง มปี ระสทิ ธิภาพ และไมเ่ สยี คา่ ใช้จ่าย

วจิ ัยขอ้ เสนอเชงิ นโยบายการจัดการศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณโุ ลก เขต 1 58

5.2.2 รัฐ/หน่วยงานต้นสังกัดควรจัดสรรอุปกรณ์ และ/หรือคล่ืนความถี่เพ่ือให้
สถานศกึ ษาสามารถใช้ทีวีเพื่อการศกึ ษาได้

5.2.3 หน่วยงานต้นสังกัด/หน่วยงานระดับพ้ืนท่ีควรสนับสนุนให้มีการจัดตั้งศูนย์สื่อ
อุปกรณ์ เทคโนโลยีทางการเรียนการสอนเพ่ือสนับสนุนและช่วยเหลือการจัดการเรียนการสอนของ
สถานศึกษา รวมท้ังจัดระบบการนิเทศ ติดตามการจัดการเรียนการสอนสถานการณ์วิกฤติ อย่างมี
ประสทิ ธิภาพ

5.2.4 หน่วยงานต้นสังกัดควรประสานงานกับหน่วยงานอื่น ๆ ในการบูรณาการข้อมูล
ท่ีจาเป็น และจัดทาเป็นฐานข้อมูลกลางเพื่อลดภาระของสถานศึกษาที่มีภาระงานเพ่ิมมากขึ้นอยู่แล้ว
ในสถานการณว์ กิ ฤติ

5.2.5 หน่วยงานต้นสังกัดควรมีการศึกษาวิจัยการจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์วิกฤติ
เพอ่ื การวางแผนการจดั การเรียนร้วู ถิ ีใหม่ (New Normal Learning) ทเ่ี หมาะสม

5.3 การสนับสนุนช่วยเหลือให้สถานศึกษาดาเนินการจัดการเรียนรู้ได้ในสถานการณ์
วิกฤติ

5.3.1 หน่วยงานต้นสังกัดควรจัดสรรงบประมาณและสนับสนุนทรัพยากรการจัดการ
เรียนรู้ให้เพียงพอเหมาะสมกับบริบท ความต้องการจาเป็นของสถานศึกษาให้ครอบคลุมถึงกลุ่มท่ีมีความ
ต้องการเป็นพิเศษ เช่น กลุ่มเด็กพิเศษ หรือกลุ่มเด็กด้อยโอกาส เพื่อลดความเหลื่อมล้าในการเข้าถึง
การศึกษา

5.3.2 หนว่ ยงานต้นสงั กัดควรมีการคานวณค่าใช้จ่ายรายหัวของนกั เรยี น และคา่ ใชจ้ า่ ย
เพิ่มเติมของผปู้ กครองของนักเรียน ซึ่งจาเป็นต้องมีการเรยี นรโู้ ดยการใช้ออนไลน์ ออนแอร์ เพื่อจะสามารถ
จัดสรรงบประมาณใหเ้ พียงพอและสอดคล้องกบั ความต้องการแท้จรงิ

5.3.3 หน่วยงานต้นสังกัดควรมอบหมายหน่วยงานระดับพ้ืนที่ให้มีบทบาทหลักในการ
สนับสนุน อานวยความสะดวก และร่วมแก้ปัญหาต่าง ๆ กับสถานศึกษาให้จัดการเรียนรู้ในสถานการณ์
วิกฤติได้

5.3.4 หนว่ ยงานต้นสงั กดั ควรมนี โยบายเสรมิ สร้างความเขม้ แข็งใหส้ ถานศึกษาสามารถ
บริหารจดั การศกึ ษาในสถานการณ์วกิ ฤตไิ ดต้ ามบริบทของตนเอง โดยให้บทบาทในการตัดสนิ ใจ

5.3.5 หน่วยงานต้นสังกัด/หน่วยงานระดับพ้ืนท่ีจัดทีมงานช่วยเหลือเชิงเทคนิคให้กับ
สถานศึกษา เพื่อช่วยใหน้ ักเรียนสามารถเข้าถึงการเรียนรไู้ ด้อย่างเทา่ เทียมกนั

วจิ ัยขอ้ เสนอเชงิ นโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 59

5.3.6 หน่วยงานระดับพ้ืนท่ีควรมีการถอดบทเรียนจากสถานศึกษาที่สามารถจัดการ
เรียนรู้ได้ดีในช่วงสถานการณ์โควิดเพ่ือสร้างเป็น COVID Model แล้วพัฒนาเป็นรูปแบบการจัดการเรยี นรู้
สาหรบั การศึกษาข้นั พืน้ ฐานในสถานการณว์ ิกฤติอืน่ ๆ

5.4 การจดั หลักสูตร การจดั การเรยี นรู้ และการวัดประเมินผลในสถานการณว์ กิ ฤติ
5.4.1 หน่วยงานต้นสังกัดควรปรับหลักสูตรให้เป็นหลักสูตรฐานสมรรถนะ ท่ีมีความ

ยืดหยุ่นปรับโครงสร้างเวลาเรยี น ปรบั ลดเน้ือหาใหก้ ระชับ และบูรณาการในการจัดการเรียนร้ไู ดเ้ หมาะสม
กับสถานการณว์ ิกฤติ

5.4.2 หนว่ ยงานตน้ สงั กัดหรือหน่วยงานระดับพน้ื ท่ี ควรส่งเสรมิ สนบั สนุนการรวบรวม
สื่อ นวัตกรรม และเทคโนโลยีเป็นศูนย์สื่อนวัตกรรมการเรียนการสอนท่ีครูสามารถนา มาเผยแพร่
และนาไปแลกเปล่ยี นและแบง่ ปนั กนั ใชใ้ นการจดั การเรียนรู้ได้อยา่ งกวา้ งขวางตามบริบทของสถานศึกษา

5.4.3 หน่วยงานต้นสังกัดควรมีมาตรการส่งเสริมสนับสนุนให้หน่วยงานระดับพ้ืนที่
และสถานศึกษาร่วมกันในการจัดการเรียนรูท้ างไกล (Distance Education) ควบคู่กับการจัดการเรียนใน
ชนั้ เรียน

5.4.4 หน่วยงานต้นสังกัดกาหนดหลักเกณฑ์และวิธีการวัดผลและประเมินผลการ
เรียนรู้ให้มีความหยืดหยุ่นและสอดคล้องกับวิธกี ารจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์วิกฤติ โดยเน้นการประเมิน
ตามสภาพจริง เน้นการใช้ผลงาน และการทดสอบระหว่างเรยี น

5.4.5 หน่วยงานระดับพื้นท่ีและสถานศึกษาควรร่วมกันสร้างเครื่องมือวัดและ
ประเมินผลที่มีความหลากหลาย เหมาะสม และสอดคล้องกับรูปแบบ วิธีการจัดการเรียนรู้และบริบทของ
สถานศึกษา

5.5. การพฒั นาและส่งเสริมศกั ยภาพครสู าหรับการจัดการเรียนรใู้ นสถานการณว์ กิ ฤติ
5.5.1 สถาบนั ผลิตครคู วรมุ่งเน้นการผลิตครูให้มีสมรรถนะในการจัดการเรียนรทู้ างไกล

และการจัดการเรยี นร้ใู นยุคดิจิทลั และมคี วามเปน็ สากล
5.5.2 หน่วยงานต้นสังกัดควรมีมาตรการในการพัฒนาครูให้มีสมรรถนะในการจัดการ

เรียนร้ใู นการใชส้ ื่อ เทคโนโลยีในยคุ ดิจิทัลไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ
5.5.3 หน่วยงานในระดับพื้นท่ี และสถานศึกษาควรส่งเสริมให้ครูพัฒนาตนเองให้มี

สมรรถนะในการจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์วิกฤติ และต้องเสริมสร้างเจตคติต่อการเรียนรู้แบบพึ่งพา
ตนเอง

วิจยั ข้อเสนอเชงิ นโยบายการจัดการศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 60

5.5.4 สถานศึกษาจัดให้มีระบบการเสริมสร้างขวัญกาลังใจ สนับสนุนเครื่องมือหรือ
ปัจจัยให้กับครูและบุคลากรทางการศึกษาตามความเหมาะสม และจัดสวัสดิการในการประกันความ
ปลอดภยั ทัง้ จากการติดเชือ้ โรคและอุบัตเิ หตุใหก้ บั ครูที่ออกปฏิบตั ิงานนอกพื้นท่ี

5.6 การบริหารจัดการเพ่ือสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาในสถานการณ์
วิกฤติ

5.6.1 สถานศึกษาควรจัดอาคารสถานที่ ห้องเรียน วัสดุ อุปกรณ์สุขอนามัยให้
เหมาะสมเพยี งพอตอ่ จัดการเรยี นรใู้ นสถานการณ์วกิ ฤติ

5.6.2 สถานศึกษาควรส่ือสารสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับนโยบายและแนวปฏิบัติใน
การจัดการเรียนรู้ของครู และการจัดทาคู่มือการจัดการเรียนรู้สาหรับครูเพ่ือเป็นแนวทางในการปฏิบัติใน
สถานการณ์วกิ ฤติ

5.6.3 สถานศึกษาเปิดโอกาสให้คณะกรรมการสถานศึกษาเข้ามาร่วมมีบทบาทใน
การจดั การและแก้ไขปัญหาในสถานการณว์ กิ ฤติ และควรสรา้ งเครอื ขา่ ยความรว่ มมือกับภาครฐั หน่วยงาน
เอกชน ผูป้ กครอง ชมุ ชนเพอ่ื การสนับสนนุ การจดั การเรยี นรู้ในสถานการณว์ กิ ฤติ

5.6.4 สถานศกึ ษาควรสนับสนุนใหค้ รูพฒั นาเทคนคิ การจดั การเรียนรูโ้ ดยใช้เทคโนโลยี
ใหม้ คี วามนา่ สนใจ เพอื่ สรา้ งแรงจูงใจในการเรียนของนกั เรียน

5.7 การสนับสนุนช่วยเหลือนักเรียนและผู้ปกครองเพื่อการเรียนรู้ของนักเรียนใน
สถานการณว์ ิกฤติ

5.7.1 หนว่ ยงานต้นสงั กัดควรประสานความรว่ มมอื กบั หนว่ ยงานทเ่ี กย่ี วขอ้ ง เชน่ ศูนย์
ช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤติทางการศึกษา กระทรวงพัฒนาสังคมและความม่ันคงของมนุษย์
กระทรวงมหาดไทย และหน่วยงานในระดับจังหวัด เพื่อสารวจความต้องการความช่วยเหลือสาหรับกลุ่ม
เด็กท่ีได้รับผลกระทบจากสถานการณ์วิกฤติอย่างรุนแรง และกลุ่มเด็กด้อยโอกาสต่าง ๆ ให้ได้รับความ
ชว่ ยเหลอื เปน็ พเิ ศษ เพือ่ ลดความเหลอื่ มล้าทางโอกาสในการเข้าถึงการศกึ ษา

5.7.2 สถานศึกษาควรช้ีแจงทาความเข้าใจกับผู้ปกครองในการจัดการเรียนรู้ใน
สถานการณ์วิกฤติและจัดทาคู่มือการเรียนและการปฏิบัติตนสาหรับนักเรียน และผู้ปกครอง เพื่อเป็น
แนวทางในการปฏบิ ัติในสถานการณ์วิกฤติ

5.7.3 สถานศึกษาควรส่งเสริมให้นักเรียนมีวินัยในการเรียนรู้ด้วยตนเอง เสริมสร้าง
เจตคติต่อการเรียนรู้แบบพ่ึงพาตนเอง และนักเรียนมีอิสระทางความคิด สามารถออกแบบการจัดการ
เรยี นรู้ได้ด้วยตนเอง

วจิ ัยข้อเสนอเชงิ นโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณุโลก เขต 1 61

5.7.4 สถานศึกษาควรส่งเสริมให้นักเรียนมีความฉลาดรู้ในการใช้ส่ือเทคโนโลยี
(Digital Literacy) เพ่ือการแสวงหาความรู้ให้เกิดประสทิ ธภิ าพ โดยการสอนใหม้ ีความรู้ ความเขา้ ใจในการ
ใชแ้ ละการเขา้ ถึงส่อื เทคโนโลยี รวมทง้ั สิทธิและความปลอดภยั ในการใช้สือ่ เทคโนโลยี

สุวิมล มธุรส (2563 : บทคัดย่อ) ได้ทาการวิจัยเร่ือง การจัดการศึกษาในระบบออนไลน์ในยุค
NEW NORMAL COVID- 1 9 Management Education Online in the NEW NORMAL COVID- 1 9
มีวัตถุประสงค์ เพ่ือนาเสนอแนวคิดการบริหารจัดการเรียนการสอนระบบออนไลน์ท่ีเหมาะสมในยุค
COVID-19 ผลการวิจัยพบว่า สถานการณ์การแพร่ระบาดของวิกฤต COVID-19 ครั้งนี้เป็นโอกาสสาคัญใน
การจัดการศึกษาตามวิถี New Normal ซ่ึงเป็นการปรับเปล่ียนแนวคิดครั้งใหญ่ที่ต้องสอดคล้องและ
เชื่อมโยงกับการเรียนรู้ของนักศึกษา โดยการปรับ หลักสูตรให้สอดคล้องกับสถานการณ์โควิด-19 และ
สื่อสารให้ผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วนทราบ เพิ่มความยืดหยุ่นของโครงสร้างเวลาเรียนรู้และความหลากหลาย
ของรูปแบบการเรียนรู้ของอาจารย์ออกแบบหน่วยการเรียนรู้และสอน อย่างมีแผนท่ีเหมาะสมรวมถึง
การยกระดับการประเมินเพ่ือการพัฒนาเพ่ือไม่ใหน้ ักศึกษาเสียโอกาสพฒั นาความรู้และ ทักษะ โดยเฉพาะ
ความรู้ด้านภาษาและการคานวณ แม้ไมม่ โี ควดิ -19 ระบบการศกึ ษาไทยก็กาลังเปลี่ยนแปลงอยู่ ตลอดเวลา
จากปัจจัยขับเคลื่อนจานวนมาก ท้ังด้านเศรษฐกิจ ด้านสังคม เช่น โครงสร้างประชากรท่ีเปลี่ยนแปลง
ด้านเทคโนโลยี Disruptive Technology ที่ทาให้ทักษะที่เป็นความต้องการเปล่ียนไป และด้านการเมือง
การปกครอง เช่น การดาเนินนโยบายของกระทรวงศึกษาธกิ าร เป็นต้น โควิด-19 เป็นตัวเร่งปฏกิ ิริยาทที่ า
ใหก้ ารเปลยี่ นแปลงที่รอทาอย่ใู ห้เกิดขน้ึ เร็วข้ึน เชน่ การนาเทคโนโลยีเพอ่ื การเรยี นรูม้ าใช้ในวงกวา้ งยิง่ ขึน้

บทท่ี 3

วิธดี ำเนนิ กำรวิจัย

สำนักงำนเขตพ้ืนท่ีกำรศึกษำประถมศึกษำพิษณุโลก เขต 1 ได้จัดทำโครงกำรวิจัย : ข้อเสนอ
เชิงนโยบำยกำรจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนำ 2019
(COVID-19) โดยคณะวจิ ยั ได้ดำเนนิ กำรวิจัย ตำมขนั้ ตอนดังน้ี

1. แหลง่ ข้อมูล
2. เคร่ืองมอื วจิ ยั
3. ขน้ั ตอนกำรดำเนนิ กำรวิจยั
4. กำรเก็บรวบรวมข้อมลู
5. กำรวิเครำะห์ขอ้ มูล

1. แหล่งข้อมูล
จำแนกตำมข้นั ตอนกำรวิจัย ดงั นี้
ขั้นที่ 1 กำรศกึ ษำสภำพกำรจัดกำรศกึ ษำ
แหล่งข้อมูล คือ ผู้บริหำรสถำนศึกษำ ครู และคณะกรรมกำรสถำนศึกษำขั้นพ้ืนฐำน

จำกสถำนศึกษำ สังกัดสำนักงำนเขตพ้ืนที่กำรศึกษำประถมศึกษำพิษณุโลก เขต 1 ปีกำรศึกษำ 2564
จำนวน 113 แห่ง (รำยละเอียดตำมภำคผนวก)

ขัน้ ที่ 2 กำรศกึ ษำแนวทำงกำรจัดกำรศึกษำ
แหล่งข้อมูล คือ ผู้บริหำรสถำนศึกษำ ครู และคณะกรรมกำรสถำนศึกษำข้ันพ้ืนฐำน
จำกสถำนศึกษำ สังกัดสำนักงำนเขตพ้ืนที่กำรศึกษำประถมศึกษำพิษณุโลก เขต 1 ปีกำรศึกษำ 2564
จำนวน 23 แหง่ จำแนกเปน็ (รำยละเอยี ดตำมภำคผนวก)

1.1 โรงเรยี นคุณภำพ ระดับประถมศึกษำ จำนวน 1 แหง่ คือ โรงเรียนบำ้ นปลักแรด
1.2 โรงเรียนท่ีใช้พื้นท่ีเป็นสถำนท่ีกักตัวสถำนท่ีกักตัวและสถำนท่ีพักคอย จำนวน 6
แห่ง ได้แก่ โรงเรียนบ้ำนบำงแก้ว โรงเรียนวัดดอนอภัย โรงเรียนนิคมบำงระกำ 2 (รำษฎร์บำรุง)
โรงเรียนวดั ดงโคกขำม โรงเรียนบ้ำนปลกั แรด และโรงเรยี นวดั บ้ำนไร่
1.3 โรงเรียนท่ีจัดบรรเทำสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดจำกเช้ือไวรัสโคโรนำ 2019
(COVID-19) จำนวน 2 แห่ง ไดแ้ ก่ โรงเรยี นวัดบ้ำนดง และโรงเรียนวัดสมอแข (พิณพลรำษฎรบ์ ำรุง)

วิจยั ข้อเสนอเชงิ นโยบำยกำรจดั กำรศึกษำในสถำนกำรณ์ COVID-19 สพป.พิษณโุ ลก เขต 1 63

1.4 โรงเรียนที่จัดกำรศึกษำโดดเด่น จำนวน 6 แห่ง ได้แก่ โรงเรียนอนุบำลพิษณุโลก

โรงเรียนจ่ำกำรบุญ โรงเรียนวัดยำง (มีมำนะวิทยำ) โรงเรียนวัดอรัญญิก โรงเรียนวัดบึงพระ (เหรียญ

จน่ั อนสุ รณ)์ และโรงเรียนบ้ำนปลักแรด

1.5 โรงเรียนอ่ืน ๆ จำนวน 9 โรงเรียน ประกอบด้วย โรงเรียนวัดเนินมะคึก โรงเรียน

วัดคุยม่วง โรงเรียนบ้ำนคุยขวำง โรงเรียนรัฐรำษฎร์สงเครำะห์ โรงเรียนบ้ำนหนองนำกวำงอั้น

โรงเรยี นวดั บ้ำนไร่ โรงเรียนบำ้ นห้วยชัน โรงเรียนวดั วงั เป็ด และโรงเรียนวดั ดงโคกขำม

ขัน้ ที่ 3 กำรจัดทำขอ้ เสนอเชงิ นโยบำยกำรจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพรร่ ะบำดของโรค

ตดิ เชอ้ื ไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19)

แหล่งขอ้ มลู คอื ผู้เชยี่ วชำญ จำนวน 10 ทำ่ น ประกอบดว้ ย (รำยละเอียดตำมภำคผนวก)

1) ผเู้ ชยี่ วชำญด้ำนกำรจดั ทำแผนและนโยบำย จำนวน 2 ท่ำน

2) ผเู้ ชี่ยวชำญด้ำนหลักสตู รและกำรจดั กำรเรียนรู้ จำนวน 2 ท่ำน

3) ผเู้ ชี่ยวชำญด้ำนเทคโนโลยที ำงกำรศึกษำ จำนวน 1 ทำ่ น

4) ผเู้ ชย่ี วชำญด้ำนกำรวัดประเมินผล จำนวน 1 ท่ำน

5) ผู้เชย่ี วชำญด้ำนกำรพฒั นำนวตั กรรมกำรเรยี นรู้ จำนวน 1 ท่ำน

6) ผ้เู ชี่ยวชำญดำ้ นกำรบรหิ ำรจดั กำรสถำนศกึ ษำ จำนวน 1 ท่ำน

7) ผู้เช่ียวชำญด้ำนกำรประกันคณุ ภำพกำรศกึ ษำ จำนวน 1 ทำ่ น

2. เครอื่ งมอื วจิ ัย
ข้นั ที่ 1 กำรศกึ ษำสภำพกำรจดั กำรศึกษำ
1. แบบสอบถำมสภำพกำรจัดกำรศึกษำและแนวทำงจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์

กำรแพรร่ ะบำดของโรคติดเชือ้ ไวรสั โคโรนำ (COVID-19)

2. แบบสัมภำษณ์เชิงลึกสภำพกำรจดั กำรศึกษำและแนวทำงกำรจัดกำรศกึ ษำใน
สถำนกำรณ์กำรแพรร่ ะบำดของโรคตดิ เชอ้ื ไวรัสโคโรนำ (COVID-19)

3. แบบนเิ ทศเพ่อื กำรวิจยั ข้อเสนอเชิงนโยบำยกำรจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำร
แพร่ระบำดของโรคติดเชอ้ื ไวรัสโคโรนำ (COVID-19) สำนักงำนเขตพ้นื ท่ีกำรศกึ ษำประถมศกึ ษำ
พิษณโุ ลก เขต 1

ข้นั ที่ 2 กำรศึกษำแนวทำงกำรจัดกำรศกึ ษำ
โดยใช้กำรประชมุ ระดมควำมคิด (Brainstorming) ตำมเครอื่ งมอื ดงั น้ี

1. ประเด็นประชุมระดมควำมคดิ กำรบรหิ ำรจัดกำรโรงเรยี น กำรจัดกำรเรียนรู้และ
กำรดูแลชว่ ยเหลือนักเรยี น

วจิ ัยข้อเสนอเชงิ นโยบำยกำรจัดกำรศกึ ษำในสถำนกำรณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณุโลก เขต 1 64

2. แบบวิเครำะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกำส และอุปสรรค ด้ำนกำรบริหำรจัดกำร
กำรจัดกำรเรยี นรู้ และกำรดูแลช่วยเหลือนกั เรียนของโรงเรียน

3. แบบวิเครำะห์แนวทำงกำรจัดกำรศึกษำเพ่ือพัฒนำโรงเรียนทุกลักษณะด้ำน
กำรบริหำรจดั กำรโรงเรยี น กำรจัดกำรเรยี นรู้ และกำรดูแลช่วยเหลอื นกั เรียน

4. แบบบันทึกกรณีศึกษำของโรงเรียนท่ีจัดกำรศึกษำโดดเด่น ด้ำนกำรบริหำรจัดกำร
กำรจัดกำรเรยี นรู้ และกำรดแู ลช่วยเหลือนกั เรยี นของโรงเรยี น

ข้นั ที่ 3 กำรจดั ทำขอ้ เสนอเชิงนโยบำยกำรจดั กำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของ
โรคติดเชือ้ ไวรสั โคโรนำ 2019 (COVID-19)

โดยใช้กำรสมั มนำองิ ผู้เชย่ี วชำญ (Connoisseurship) ตำมเคร่ืองมือ ดังนี้
1. ประเด็นกำรสัมมนำอิงผู้เช่ยี วชำญกำรจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบำยกำรจัดกำรศึกษำ

ในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19) ในระดับเขตพื้นที่
กำรศกึ ษำ

2. แบบวิเครำะห์ผลกำรสัมมนำอิงผู้เช่ียวชำญ และข้อเสนอเชิงนโยบำยกำรจัด
กำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19) ในระดับเขต
พ้นื ทก่ี ำรศึกษำ

3. กำรดำเนนิ กำรวจิ ยั

ผู้วิจัยนำเสนอกำรดำเนินกำรวิจยั ตำมข้ันตอนกำรวจิ ัย ดงั น้ี
3.1 กำรศึกษำสภำพกำรจัดกำรศึกษำ ดำเนนิ กำร ดงั น้ี

1. สำรวจข้อมลู พน้ื ฐำนสถำนศกึ ษำ ในประเดน็ ดังน้ี
1.1 ขนำดสถำนศึกษำ ประเภทสถำนศึกษำตำมบริบทของสำนักงำนเขตพื้นท่ี

กำรศึกษำ ได้แก่ โรงเรียนคุณภำพระดับประถมศึกษำ โรงเรียนที่ใช้พ้ืนที่เป็นสถำนท่ีกักตัว สถำนที่พัก
คอย และโรงเรียนจัดบรรเทำสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-
19) ดำ้ นอน่ื ๆ

1.2 สภำพกำรจัดกำรศึกษำและแนวทำงจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำด
ของโรคติดเชอ้ื ไวรัสโคโรนำ (COVID-19)

2. สมั ภำษณ์เชิงลกึ ผบู้ รหิ ำรและครผู ู้สอนในประเดน็
2.1 สภำพกำรจัดกำรศึกษำของโรงเรียน ข้อดี (ปัจจัยภำยใน) ข้อเสีย (ปัจจัยภำยใน)

โอกำส (ปัจจัยภำยนอก) และอุปสรรค (ปัจจัยภำยนอก) ท้ังด้ำนกำรบริหำรจัดกำร กำรจัดกำรเรียนรู้

วิจัยขอ้ เสนอเชิงนโยบำยกำรจัดกำรศกึ ษำในสถำนกำรณ์ COVID-19 สพป.พิษณโุ ลก เขต 1 65

และกำรดูแลช่วยเหลอื นักเรยี นของโรงเรียนในสถำนกำรณ์กำรแพรร่ ะบำดของโรคติดเช้อื ไวรสั โคโรนำ
2019 (COVID-19)

2.2 ด้ำนกำรบริหำรจัดกำรในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนำ
(COVID-19) ดำ้ นบคุ ลำกร ดำ้ นงบประมำณ ดำ้ นทรพั ยำกร ด้ำนกำรดำเนนิ งำน

2.3 ด้ำนกำรจดั กำรเรียนรู้ ในระดบั ปฐมวยั ระดับประถมศึกษำตอนตน้ ระดบั ประถม
ตอนปลำย และระดบั มัธยมศกึ ษำ

2.4 ด้ำนกำรดแู ลช่วยเหลือนักเรียน ด้ำนกำรเรยี นรู้ และดำ้ นควำมปลอดภัย
2.5 สรุปกำรประเมินผลกำรดำเนินงำนกำรจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่
ระบำดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนำ (COVID-19) เป็น 2 ประเภท ได้แก่ โรงเรียนทั่วไป และโรงเรียน
กลุม่ โดดเดน่
3. คณะวิจัยวิเครำะห์ และสังเครำะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกำสและอุปสรรคในกำรจัด
กำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19)
ด้ำนกำรบริหำรจัดกำร กำรจัดกำรเรียนรู้ และกำรดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนในสถำนกำรณ์
กำรแพร่ระบำดของโรคติดเชอื้ ไวรสั โคโรนำ 2019 (COVID-19)
3.2 กำรศกึ ษำแนวทำงกำรจดั กำรศึกษำ
1. สำรวจข้อมูลโดยใช้กำรนิเทศตรวจเยี่ยมพ้ืนที่เชิงประเมินเพ่ือเก็บข้อมูลแนวทำง
กำรจัดกำรศกึ ษำของโรงเรยี น เพือ่ เก็บข้อมูล ดังน้ี
1.1 รูปแบบและสภำพกำรจัดกำรศึกษำของโรงเรียนในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำด
ของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนำ จุดเด่น ปัญหำอุปสรรค ด้ำนกำรบริหำรจัดกำร ด้ำนกำรจัดกำรเรียน
กำรสอน ด้ำนกำรดแู ลชว่ ยเหลอื นักเรยี น
1.2 สำรวจโรงเรียนมีกำรดำเนินกำรเกี่ยวกับสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคตดิ
เชื้อไวรัสโคโรนำ (COVID-19 กำรดำเนินกำรเพ่ือบรรเทำสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติดเชื้อ
ไวรัสโคโรนำ (COVID-19) ในประเด็น 1) ปลูกสมุนไพรทำงเลือก 2) ผลิตแอลกอฮอล์ฆ่ำเชื้อ
3) จิตอำสำ และ อ่ืน ๆ
1.3 สอบถำมควำมต้องกำรใหส้ ำนักงำนเขตพ้ืนท่ีกำรศึกษำชว่ ยเหลือเกยี่ วกบั กำรจัด
กำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนำ (COVID-19) เพื่อเป็นแนว
ทำงกำรกำรจัดทำขอ้ เสนอเชงิ นโยบำยฯ
2.กำรประชุมระดมควำมคิด (Brainstorming) โดยนำผลกำรวิเครำะห์ SWOT มำ
ประชุมระดมควำมคิดของคณะวิจัย นักวิชำกำร ผู้บริหำร ครู ผู้เกี่ยวข้อง กำหนดแนวทำงกำรจัด
กำรศึกษำ เพ่ือพัฒนำโรงเรียนทุกลักษณะในกำรบริหำรจัดกำรโรงเรียน กำรจัดกำรเรียนรู้ และ
กำรดูแลช่วยเหลอื นกั เรียน

วิจัยขอ้ เสนอเชิงนโยบำยกำรจัดกำรศกึ ษำในสถำนกำรณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 66

ขั้นตอนที่ 3 กำรจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบำยกำรจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่

ระบำดของโรคติดเชือ้ ไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19)

โดยกำรสัมมนำอิงผู้เช่ียวชำญ (Connoisseurship) เป็นกำรจัดกำรสัมมนำอิงผู้เชี่ยวชำญ

ด้ำนกำรจัดทำแผนและนโยบำย ด้ำนหลักสูตรและกำรจัดกำรเรียน ด้ำนเทคโนโลยีทำงกำรศึกษำ

ด้ำนกำรวัดประเมินผล ด้ำนกำรพัฒนำนวัตกรรมกำรเรียนรู้ ฯลฯ จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบำยกำรจัด

กำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19) ในระดับ

สำนักงำนเขตพ้ืนทก่ี ำรศกึ ษำประถมศึกษำพษิ ณโุ ลก เขต 1 จำนวน 17 ทำ่ น ประกอบด้วย

1. นำยสรุ นิ ทร์ มนั่ ประสงค์ ผอ.สพป.พษิ ณุโลก เขต 1

2. นำยวสนั ต์ ศรปี ระดู่ รอง ผอ.สพป.พิษณุโลก เขต 1

3. รศ.ดร.ปกรณ์ ประจนั บำน คณบดีคณะศกึ ษำศำสตร์ ม.นเรศวร

4. นำยสขุ สันต์ิ จติ ตอ์ อ่ นน้อม ผอ.ร.ร.อนุบำลพิษณโุ ลก

5. นำยอทุ ัย ไทยกรรณ์ ผอ.ร.ร.วดั ยำง (มมี ำนะวทิ ยำ)

6. นำยวุฒิ ปญั ญำบุญ ผอ.ร.ร.วัดอรญั ญิก

7.. นำยวษิ ณุ สรอ้ ยมี ผอ.ร.ร.วัดบงึ พระ (เหรียญ จน่ั อนสุ รณ์)

8. นำงอมรรัตน์ ทิพยช์ ่นื ศกึ ษำนเิ ทศก์

9. นำงสำววรำกร ขวญั เมอื ง ศกึ ษำนเิ ทศก์

10. นำงสำวพิชำภรณ์ อมิ่ กระจ่ำง ศึกษำนเิ ทศก์

11. นำยปรชี ำ ภูลำพำ ศึกษำนิเทศก์

12. นำงมำรำศรี มีโชค ศึกษำนเิ ทศก์

13. นำงสำวรวีภัสร์ เนยี มนก ศกึ ษำนเิ ทศก์

14. นำงสำววีรยำ โพยมรตั น์ ศึกษำนเิ ทศก์

15. นำยอติ เล้ียงเพช็ ร ศึกษำนิเทศก์

16. นำงอจั ฉริยำ เอกวิลัย ศกึ ษำนิเทศก์

17. นำงเบญจวรรณ อินตะ๊ วงศ์ ศึกษำนเิ ทศก์

4. กำรเก็บรวบรวมข้อมลู
กำรวิจยั คร้งั นค้ี ณะผู้วิจยั ดำเนนิ กำรเก็บรวบรวมขอ้ มูล 3 ข้นั ตอน ดงั นี้
ขั้นตอนท่ี 1 กำรศึกษำสภำพกำรจัดกำรศึกษำ
1. ในกำรสัมภำษณ์ ผู้บริหำรสถำนศึกษำ ครู และกรรมกำรสถำนศึกษำ คณะผู้วิจัย

มีกำรช้ีแจงทำควำมเข้ำใจเก่ียวกับวัตถุประสงค์กำรวิจัย วิธีกำรเก็บรวมรวมข้อมูล และแนวคำถำม
อย่ำงชัดเจน โดยผู้ให้ข้อมูล ประกอบด้วย ผู้บริหำรสถำนศึกษำ ครู นักเรียน ผู้ปกครอง และ

วิจัยขอ้ เสนอเชงิ นโยบำยกำรจดั กำรศึกษำในสถำนกำรณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณุโลก เขต 1 67

คณะกรรมกำรสถำนศึกษำข้ันพื้นฐำน จำกโรงเรียนในสงั กัดสำนักงำนเขตพ้ืนที่กำรศึกษำประถมศึกษำ
พิษณุโลก เขต 1 โดยเลือกแบบเจำะจง ดำเนินกำรสัมภำษณ์เชงิ ลึก โดยมีผู้บริหำรและครูเข้ำรว่ มตอบ
แบบสัมภำษณ์เชิงลึก ในด้ำนกำรบริหำรจัดกำร กำรจัดกำรเรียนรู้และกำรดูแลช่วยเหลือนักเรียนของ
โรงเรียนในลักษณะต่ำง ๆ โดยผู้ให้ข้อมูลในกำรสัมภำษณ์ประกอบด้วย ผู้บริหำร คณะครู นักเรียน
ผู้ปกครอง และกรรมกำรสถำนศกึ ษำ

2. นำข้อมูลของโรงเรียนจำกกำรสัมภำษณ์เชิงลึกมำวิเครำะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกำส
และอุปสรรค โดยคณะนักวิจัยร่วมกันวิเครำะห์ กำรบริหำรจัดกำร กำรจัดกำรเรียนรู้ และกำรดูแล
ช่วยเหลือนักเรียน ของโรงเรียนในสังกัดสำนักงำนเขตพ้ืนที่กำรศึกษำประถมศึกษำพิษณุโลก เขต 1
ทกุ โรงเรยี น

ขน้ั ตอนที่ 2 กำรศกึ ษำแนวทำงกำรจดั กำรศึกษำ
1. นำผลกำรวเิ ครำะห์ SWOT มำประชมุ ระดมควำมคิด (Brainstorming) ของคณะวิจัย

นักวิชำกำร ผูบ้ ริหำร ครู และผู้เกีย่ วขอ้ ง
2. กำหนดแนวทำงกำรจัดกำรศกึ ษำ เพอ่ื พฒั นำโรงเรยี นทกุ ลักษณะในกำรบรหิ ำรจัดกำร

โรงเรียน กำรจดั กำรเรยี นรู้ และกำรดแู ลชว่ ยเหลอื นักเรียน
ข้ันตอนที่ 3 กำรจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบำยกำรจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่

ระบำดของโรคตดิ เชอื้ ไวรสั โคโรนำ 2019 (COVID-19)
1. จัดกำรสัมมนำอิงผู้เช่ียวชำญ (Connoisseurship) ด้ำนกำรจัดทำแผนและนโยบำย

ด้ำนหลักสูตรและกำรจัดกำรเรียน ด้ำนเทคโนโลยีทำงกำรศึกษำ ด้ำนกำรวัดประเมินผล ด้ำนกำร
พฒั นำนวตั กรรมกำรเรียนรู้ ฯลฯ

2. จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบำยกำรจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติด
เช้ือไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19) ในระดับสำนักงำนเขตพื้นท่ีกำรศึกษำประถมศึกษำพิษณุโลก
เขต 1

5. กำรวิเครำะหข์ อ้ มลู
คณะผวู้ จิ ัย ได้นำบทสมั ภำษณ์ กำรระดมควำมคดิ และกำรสัมมนำอิงผ้เู ชย่ี วชำญ มำวิเครำะห์

ขอ้ มูลแบบวเิ ครำะห์เน้ือหำ (Content Analysis) 3 ข้นั ตอน ดงั น้ี
ข้ันท่ี 1 กำรศึกษำสภำพกำรจัดกำรศึกษำ
1. วิเครำะห์ข้อมูลโรงเรียนจำกแบบสัมภำษณ์เชิงลึกจัดทำเป็นสำรสนเทศกำรจัด

กำรศึกษำของโรงเรียนในเขตพ้ืนที่กำรศึกษำ ด้ำนกำรบริหำรจัดกำร กำรจัดกำรเรียนรู้ และกำรดูแล
ช่วยเหลือนักเรียน โดยกำรวิเครำะห์เน้ือหำ (Content Analysis) และวิเครำะห์ข้อมูลพื้นฐำนของ
โรงเรียน โดยค่ำร้อยละ

วจิ ยั ข้อเสนอเชิงนโยบำยกำรจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 68

2. วเิ ครำะห์ จดุ แขง็ จดุ ออ่ น โอกำส และอุปสรรค กำรบรหิ ำรจัดกำร กำรจัดกำรเรียนรู้
และกำรดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียน จำกแบบแบบวิเครำะห์ จุดแข็ง จุดอ่อน โอกำส และ
อุปสรรค โดยกำรวิเครำะห์เน้ือหำ (Content Analysis)

3. สรุปนำเสนอกรณีศึกษำของโรงเรียนท่ีจัดกำรศึกษำโดดเด่น และโรงเรียนท่ีมีปัญหำ
อุปสรรคจำกแบบบนั ทกึ กรณีศกึ ษำ

ขนั้ ท่ี 2 กำรศกึ ษำแนวทำงกำรจดั กำรศึกษำ

วิเครำะห์แนวทำงกำรจัดกำรศึกษำเพ่ือพัฒนำโรงเรียนทุกลักษณะ ในกำรบริหำรจัดกำร
โรงเรียน กำรจัดกำรเรยี นรู้ และกำรดูแลช่วยเหลอื นกั เรยี นจำกแบบวิเครำะห์แนวทำงกำรจัดกำรศึกษำ
โดยกำรวเิ ครำะหเ์ นอ้ื หำ (Content Analysis)

ขน้ั ท่ี 3 กำรจดั ทำข้อเสนอเชิงนโยบำยกำรจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณก์ ำรแพรร่ ะบำดของ
โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19)

กำหนดข้อเสนอเชิงนโยบำย กำรจัดกำรศึกษำในสถำนกำรณ์กำรแพร่ระบำดของโรคติด
เชื้อไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19) ในระดับเขตพื้นที่กำรศึกษำ โดยกำรวิเครำะห์เนื้อหำ (Content
Analysis)

บทที่ 4

ผลการวเิ คราะห์ขอ้ มูล

การวิจัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศึกษาในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชอ้ื
ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 1 คร้ังนี้
ผวู้ จิ ยั นาเสนอผลการวเิ คราะห์ข้อมูล ตามลาดบั ดังน้ี

ตอนที่ 1 ผลการศกึ ษาสภาพการจัดการศึกษา
1.1 ข้อมลู พน้ื ฐานของสถานศึกษา จาแนกตามขนาดและประเภทของสถานศึกษา
1.2 ผลการวิเคราะห์บริบท (SWOT) ของสถานศึกษา
1.2.1 ด้านการบริหารจัดการ
1.2.2 ด้านการจัดการเรยี นรู้
1.2.3 ดา้ นการดูแลช่วยเหลือนกั เรยี น
1.3 กรณีศึกษาการจดั การศึกษาของโรงเรียน
1.3.1 โรงเรียนทจ่ี ดั การศึกษาโดดเดน่
1.3.2 โรงเรยี นทมี่ ีปัญหาอุปสรรค

ตอนท่ี 2 ผลการศกึ ษาแนวทางการจัดการศกึ ษา
2.1 ด้านการบรหิ ารจัดการ
2.2 ดา้ นการจัดการเรยี นรู้
2.3 ดา้ นการดแู ลช่วยเหลือนกั เรยี น

ตอนที่ 3 ผลการจัดทาข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศึกษาในสถานการณ์การแพร่ระบาด
ของโรคตดิ เชอ้ื ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)

3.1 นโยบายการจัดการศึกษาระดับเขตพื้นท่ีการศึกษา (ด้านจัดทาแผนและ
นโยบาย หลักสูตร เทคโน วัดประเมนิ ผล ฯลฯ)

3.1.1 ระดับปฐมวยั
3.1.2 ระดบั ประถมศึกษาตอนตน้
3.1.3 ระดับประถมศกึ ษาตอนปลาย
3.1.4 ระดับมัธยมศึกษา
3.2 แนวทางการพัฒนาโรงเรียนแตล่ ะลักษณะ
3.2.1 ระดับปฐมวัย
3.2.2 ระดับประถมศกึ ษาตอนตน้

วิจัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณุโลก เขต 1 70

3.2.3 ระดบั ประถมศกึ ษาตอนปลาย
3.2.4 ระดับมัธยมศกึ ษา

ตอนที่ 1 ผลการศกึ ษาสภาพการจัดการศึกษา
1.1 ข้อมูลพื้นฐานของสถานศกึ ษา จาแนกตามขนาดและประเภทของสถานศกึ ษา
1. จานวนโรงเรียนจาแนกตามขนาด

ขนาดโรงเรยี น จานวนโรงเรียน ร้อยละ
ขนาดเล็ก 62 54.86
ขนาดกลาง 49 43.36
ขนาดใหญ่ 1 0.89
1 0.89
ขนาดใหญ่พิเศษ 113 100.00
รวม

2. โรงเรยี นคณุ ภาพ ระดบั ประถมศึกษา จานวน 1 โรงเรยี น คือ โรงเรียนบ้านปลักแรด
หมู่ 1 ตาบลปลกั แรด อาเภอบางระกา จงั หวดั พษิ ณุโลก

3. โรงเรียนท่ีใช้พ้ืนท่ีเป็นสถานท่ีกักตัวสถานท่ีกักตัว และสถานท่ีพักคอย จานวน
6 โรงเรียน ไดแ้ ก่

3.1 โรงเรียนทใี่ ชพ้ ื้นทเ่ี ป็นสถานทีก่ กั ตวั จานวน 2 โรงเรยี น ไดแ้ ก่
- โรงเรยี นบา้ นบางแกว้ หมู่ท่ี 3 ตาบลทา่ นางงาม อาเภอบางระกา จังหวัดพิษณโุ ลก
จานวน - เตียง
- โรงเรียนวัดดอนอภัย หมู่ที่ 10 ตาบลบ่อทอง อาเภอบางระกา จังหวัดพิษณุโลก
จานวน 3 เตียง
3.2 โรงเรยี นที่ใช้พื้นทเี่ ป็นสถานทีพ่ ักคอย จานวน 4 โรงเรียน ไดแ้ ก่
- โรงเรียนนิคมบางระกา 2 (ราษฎร์บารุง) หมู่ที่ 2 ตาบลนิคมพัฒนา อาเภอ
บางระกา จังหวัดพิษณโุ ลก จานวน 40 เตียง
- โรงเรียนวัดดงโคกขาม หมู่ที่ 2 ตาบลปลักแรด อาเภอบางระกา จังหวัดพิษณุโลก
จานวน 12 เตยี ง
- โรงเรียนบ้านปลักแรด หมู่ที่ 1 ตาบลปลักแรด อาเภอบางระกา จังหวัดพิษณุโลก
จานวน 52 เตยี ง

วจิ ยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 71

- โรงเรียนวัดบ้านไร่ หมู่ที่ 12 ตาบลดอนทอง อาเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัด
พษิ ณุโลก จานวน 2 เตียง

4. โรงเรียนท่ีจัดบรรเทาสถานการณ์ฯ ด้านอ่ืน ๆ เช่น ปลูกสมุนไพรทางเลือก ผลิต
แอลกอฮอล์ จติ อาสา อน่ื ๆ เปน็ ต้น จานวน 2 โรงเรียน ไดแ้ ก่

1) โรงเรียนวัดบ้านดง จัดกิจกรรมการเรียนรู้ในรูปแบบ On Hand โดยแบ่งตาม
ระดับ ดังน้ี ระดับปฐมวัยจัดประสบการณ์การเรียนรู้ตามแนวทางการจัดประสบการณ์การเรียนรู้โดย
ใช้เทคนิคการตั้งคาถาม RCA เพื่อพัฒนาทักษะสาคัญท่ีใช้ในการดารงชีวิต New normal และสร้าง
วินัยเชิงบวกสาหรับเด็กปฐมวัยในสถานการณ์โควิด-19 ผ่านใบความรู้สาหรับผู้ปกครองในรูปแบบ
การสอนแบบ On Hand โดยครูผู้สอนกาหนดตารางกิจกรรมประจาสัปดาห์สาหรับเด็กปฐมวัย
จดั เตรียมสื่อตามตารางกจิ กรรมและออกแบบใบความรู้ แนวทางการสนทนา ถาม-ตอบ โดยใชเ้ ทคนิค
การต้ังคาถาม R-C-A เพือ่ ใหผ้ ปู้ กครอง มแี นวทางในการต้ังคาถามหลังจากทากิจกรรมต่าง ๆ เพื่อช่วย
ให้เด็ก ๆ เข้าใจในสิ่งที่ได้เรียนรู้ อีกทั้งยังสามารถคิดวิเคราะห์และนาไปประเมินพัฒนาการของเด็กได้
อยา่ งถูกต้อง ระดับประถมศกึ ษาและมัธยมศึกษาจัดการเรียนการสอนแบบบรู ณาการวิถชี ีวติ ภมู ิปัญญา
ท้องถิ่นโดยวิทยากรในชุมชนเพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้เกี่ยวกับผลติ ภัณฑ์ในท้องถิ่นของตนเอง นักเรียน
จะได้เรียนรู้ตั้งแต่กระบวนการผลิตวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การจัดจาหน่ายและการบริจาคผ่าน
ชุมชน เช่น การผลิตไม้กวาดดอกหญ้า และนามาบริจาคให้กับศูนย์พักคอยของชุมชน เพ่ือให้นักเรียน
เกิดความภาคภูมิใจในชนิ้ งานของตนเอง

2) โรงเรียนวัดสมอแข (พิณพลราษฎร์บารุง) จัดทากิจกรรมบูรณาการการปลูก
สมุนไพรทางเลือกสู้ภัยโควดิ -19 ตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง ทัง้ น้ี จากสถานการณก์ ารแพร่
ระบาดของโรคตดิ เชอื้ ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) สมุนไพรไทยนับเป็นอีกทางเลือกหนึง่ ทส่ี ามารถ
ช่วยป้องกันโควิด-19 และบรรเทาอาการเบื้องต้นของไข้หวัด หรือป้องกันการติดเช้ือได้ เช่น กระชาย
พบวา่ สารสกัดของกระชายขาว สามารถแสดงฤทธิใ์ นการตา้ นไวรัสท้ังในระยะกอ่ นและหลงั การติดเชื้อ
นอกจากนี้ยังช่วยยับย้ังการแบ่งตัวของเชื้อไวรัสโควิด-19 เช่นเดียวกับ ฟ้าทะลายโจร โดยกรมการ
แพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ให้การรับรองแล้วว่ามีสารแอนโดรกราโฟไลด์ (Andrographolide)
ท่ีสามารถรกั ษาโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 ได้ โดยให้รบั ประทานฟ้าทะลายโจรที่มีปริมาณสารแอน
โดรกราโฟไลด์ วันละ 180 มิลลิกรัม เป็นเวลา 5 วัน จะช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ร่างกาย จะเห็นได้ว่า
สมุนไพรไทยมีสรรพคุณท่ีเป็นประโยชน์อย่างมากมายจนท่ัวโลกให้การยอมรับ จึงเป็นจุดแข็งของ
ประเทศไทยที่สามารถนามาช่วยเหลือให้รอดพ้นจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัส
โคโรนา 2019 ไดเ้ ป็นอยา่ งดี

วจิ ยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 72

ดังน้ัน โรงเรียนวัดสมอแข (พิณพลราษฎร์บารุง) ได้ช่วยกันสร้างความม่ันคงด้าน
อาหารดว้ ยการปลูกพชื ผักสวนครวั และพชื สมุนไพร ซง่ึ เป็นทง้ั อาหารและยารกั ษาโรคตา่ ง ๆ หลายโรค
รวมทั้งโควิด-19 อย่างกระชาย ขิง ฟ้าทะลายโจร หากทุกครัวเรือนในหมู่บ้านสมอแขมีการปลูกพืช
สมุนไพรไทย จะเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ชุมชนสามารถพ่ึงตนเองได้ในท่ามกลางสถานการณ์
โควิด-19 นี้ได้อย่างปลอดภัย และต่อเนื่องจนเป็นนิสัยหรือวัฒนธรรมการปลูกพืชผักสวนครัวสร้าง
ความม่นั คงด้านอาหารโดยเนน้ ทส่ี มุนไพรฟ้าทะลายโจร ดังน้ี

1. เตรยี มแปลงที่จะปลกู ตน้ ฟา้ ทะลายโจรในโรงเรยี น
2. นกั เรียนชัน้ ประถมศึกษาปที ี่ 1 – 6 นาฟ้าทะลายโจรปลูกในแปลงท่ีเตรยี มไว้
3. ครูแจกต้นฟ้าทะลายโจรให้นักเรียนทุกคนไปปลูกท่ีบ้านเพ่ือเป็นสมุนไพร
ทางเลอื ก
4. ใหน้ ักเรียนแตล่ ะคนรายงานผลการเจริญเติบโตของตน้ ฟ้าทะลายโจรที่นาไปปลูก
กับครูประจาชั้น โดยผ่านช่องทางไลค์กลุ่มและเฟสบุ๊คในการเรียนการสอนแบบออนไลน์ช่วงการแพร่
ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019
5. ครปู ระเมนิ ผลการปฏบิ ตั งิ านของนักเรยี นจากกิจกรรมที่ทา

1.2 ผลการวิเคราะหบ์ ริบท (SWOT) ของสถานศกึ ษา
1.2.1 ดา้ นการบริหารจดั การ
จากการสังเคราะห์จุดแข็ง (Strengths) จุดอ่อน (Weaknesses) ซ่ึงเป็นปัจจัยภายใน

ของสถานศึกษา รวมถึงโอกาส (Opportunities) อุปสรรค (Threats) ซ่ึงป็นปัจจัยภายนอกที่เอื้อ

วจิ ัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 73

และเป็นอุปสรรคต่อการจัดการศึกษาของสถานศึกษา สานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษา
พษิ ณุโลก เขต 1 ได้ดาเนินการสงั เคราะห์ทง้ั ระดบั ปฐมวยั ประถมศกึ ษาตอนตน้ /ตอนปลาย และระดับ
มธั ยมศกึ ษา ผลการสงั เคราะห์นาเสนอเปน็ ภาพรวม ดงั รายละเอยี ด ดงั น้ี

จดุ แข็ง (Strengths)
1. โรงเรียนมีระบบการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ กล่าวคือ มีการร่วมวางแผน
แนวทางการจัดการเรียนการสอนในชว่ งสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชือ้ ไวรัสโคโรนา 2019
(COVID-19) จากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการจัดการศึกษาให้เหมาะสมตามความต้องการและบริบทของ
ผู้ปกครอง มีการตดิ ตาม ตรวจสอบการจัดการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่อง โดยนาข้อเสนอแนะ ปญั หา
อปุ สรรคมาปรับปรุงแนวทางการดาเนินงานเปน็ ระยะ ๆ
2. โรงเรียนส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาบุคลากรให้มีการพัฒนาตนเอง ด้าน
การจัดการเรียนรู้ด้วยเทคโนโลยีท่ีเหมาะสมกับบริบท โดยสร้างความเข้าใจกับครูในประเด็นต่าง เช่น
การออกแบบการจัดการเรียนรู้ การจัดทาส่ือประกอบการเรียนรู้ การวัดและประเมินผลการเรียนรู้
ใหส้ อดคล้องเหมาะสมกบั สถานการณ์และบริบทของนกั เรยี น โดยเน้นการมอบหมายภาระงาน/ช้ินงาน
ออกแบบการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ วัดประเมินผลโดยองค์รวมไม่แยกเป็นรายวิชา ลดการวัด
ประเมนิ ผลดว้ ยการทดสอบ
3. โรงเรียนมีการบริหารจัดการงบประมาณในการจัดทาสื่อ ใบความรู้ ใบกิจกรรม
ประกอบการจดั การเรียนการสอน
4. มีการพฒั นาครูและโรงเรยี นเชิงระบบอย่างต่อเน่ืองใชน้ วัตกรรมจิตศึกษา PBL และ
PLC โดยความร่วมมือจากมูลนิธิลาปลายมาศพัฒนา กองทนุ เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
มหาวิทยาลยั นเรศวร และ สพฐ. เชน่ โรงเรยี นบา้ นหนองกุลา
5. โรงเรยี นสร้างและพัฒนาระบบเครือข่ายสารสนเทศในโรงเรียนเป็นปจั จบุ ัน สามารถ
เรยี กใช้ และรายงานผลได้ตามกาหนด โดยใชก้ ารรวบรวมข้อมูล การตรวจสอบข้อมูล การประมวลผล
ขอ้ มลู การนาเสนอขอ้ มูลและสารสนเทศ การจดั เกบ็ ข้อมูลและสารสนเทศ
6. สร้างกลุ่มไลน์ ส่ือสังคมออนไลน์ เช่น โรงเรียนอนุบาลพิษณุโลก ใช้ “ข่าวอนุบาล
พิษณุโลก” เพ่ือประชาสัมพันธ์ข่าวสาร สร้างกลุ่มไลน์ห้องเรียน กลุ่มไลน์การเรียนออนไลน์ สร้าง
ฐานข้อมูลออนไลน์ด้วย Google Form Online

จุดอ่อน (Weaknesses)
1. โรงเรียนมีระบบการจัดหาทรัพยากรท่ีจะสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ได้อย่าง
เพียงพอ เช่น การเพ่ิมสัญญาณอินเทอร์เนต็ คอมพวิ เตอร์โนต้ บุ๊ก ไมโครโฟน หฟู ัง เป็นตน้

วจิ ัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณโุ ลก เขต 1 74

2. ขาดความต่อเน่ืองในการพฒั นาระบบใหม้ ีประสิทธภิ าพ และขาดการเชือ่ มโยงข้อมูล
ไม่มีฐานขอ้ มูลกลางในการใชง้ านทเ่ี ป็นปจั จุบันและทันเวลา

3. การดาเนินงานตามแผนปฏิบัติการประจาปี บางกิจกรรมบางโครงการไม่สามารถ
ดาเนนิ การได้

4. งบประมาณในการบริหารจัดการพัฒนาและส่งเสริมให้มีแหล่งเรียนรู้ / สื่อ
เทคโนโลยีมีไม่เพียงพอ

โอกาส (Opportunities)
1. ชุมชน หมู่บ้านรอบโรงเรียนมีส่วนร่วมในการป้องกัน และดูแลให้ประชาชนปฏิบัติ
ตนตามมาตรการป้องกันการแพรร่ ะบาดของไวรัสโควดิ -19
2. อสม./องค์การปกครองส่วนท้องถ่ินให้การสนับสนุนหน้ากากอนามัย เจลล้างมือ
เปน็ ต้น
3. ได้รบั การตรวจเย่ยี มและชว่ ยเหลือจากหนว่ ยงานภายนอกเป็นระยะ ๆ
4. สร้างเครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา เช่น องค์กรปกครอง
ส่วนท้องถ่ิน เทศบาลนครพิษณุโลก มหาวิทยาลัยนเรศวร มหาวิทยาลัยราชภฎั พิบูลสงคราม โรงเรียน
เครือข่ายในกลุ่มโรงเรียน ศูนย์การเรียนรู้เกษตรทฤษฎีใหม่ค่ายเอกาทศรถ แหล่งเรียนรู้ภายในจงั หวัด
พิษณุโลก มูลนิธิลาปลายมาศพัฒนา กองทุนเพ่ือความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) มูลนิธิ
แพธทเู ฮลท์ สถาบันอาชวี ศกึ ษา เครอื ขา่ ยสมาคมศิษย์เก่า เครือขา่ ยผู้ปกครองนกั เรียน เปน็ ตน้

อปุ สรรค (Threats)
1. นโยบายท่ีมีความไมเ่ ป็นเอกภาพ ไม่ตอ่ เน่ือง
2. การรายงานผลท่ซี ้าซ้อน ทาให้การเกิดทางานหลายครง้ั
3. สภาพเศรษฐกิจท่ีฝืดเคือง ทาให้การใช้จ่ายในการศึกษาต้องลดลง

1.2.2 ดา้ นการจัดการเรยี นรู้
จุดแข็ง (Strengths)
1. มีการสารวจแหล่งการเรียนรู้ที่เก่ียวข้องกับการพัฒนาคุณภาพทั้งในและภายนอก
สถานศกึ ษาในบริเวณใกล้เคยี ง โดยการจดั ทาทะเบยี นแหล่งเรียนรูท้ อ้ งถนิ่ หรอื ปราชญ์ชุมชน
2. มกี ารจัดทาเอกสารรวบรวมเผยแพร่แหลง่ เรียนรู้แก่ครู และครอบครัวนักเรียน

วจิ ยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 75

3. มีการจัดระบบแหล่งเรียนรู้ภายในโรงเรียนให้เช่ือมต่อการจัดการเรียนรู้ของผู้เรียน
ได้แก่ พัฒนาห้องสมุดให้เป็นแหล่งเรียนรู้ กิจกรรมห้องสมุดเคล่ือนท่ีการศึกษาในสิ่งที่สนใจผ่านระบบ
อินเทอรเ์ น็ต

4. มีการจัดระบบแหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่นให้เอื้อต่อการจัดการเรียนรู้ของผู้เรียนของ
สถานศึกษาของตนเอง เช่น จัดทาแผนทเ่ี ส้นทางของแหลง่ เรียนรู้

5. มีการจัดทาและพัฒนาแหล่งการเรียนรู้ภายในโรงเรียนรวมท้ังพัฒนาให้เกิดองค์
ความรู้ วางแผนการใชแ้ หล่งเรียนรู้

6. มีการประสานความร่วมมือวางแผนกับสถานศึกษาอ่ืน บุคคล ครอบครัว องค์กร
หนว่ ยงานทจี่ ดั การศกึ ษาโดยส่งเสรมิ การใชแ้ หล่งเรยี นรู้เพอื่ ใชป้ ระโยชนใ์ ห้เกิดการเรียนรูร้ ่วมกนั

7. มีการส่งเสริม สนับสนุนให้ครูได้ใช้แหล่งเรียนรู้เชิงอนุรักษ์ท้ังภายในและภายนอก
โรงเรียนในการจดั กระบวนการเรยี นร้ใู ห้ครอบคลมุ ถงึ ภมู ิปญั ญาท้องถ่ิน

8. มีการนาสื่อเทคโนโลยีมาใช้ในกระบวนการจัดการเรียนรู้ เช่น จัดการการเรียนการ
สอนผา่ น DLTV และมีการนาสอ่ื การเรียนการสอนมาใช้ เช่น

- DLTV Classroom
- DLIT Resources
- DLIT Digital Library
- DLIT PLC (Professional Learning Community)
- DLIT Assessment
9. มีการจัดการเรียนรู้ DLTV สาหรับโรงเรียนขนาดเล็ก เช่น โรงเรียนบ้านท่าไม้งาม
โรงเรยี นวดั ไผ่ค่อม (แพรประชาอุทิศ) และโรงเรียนวดั กรมธรรม์
10. มีการพัฒนาเป็นศูนย์เรียนรู้ตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เช่น โรงเรียนบ้าน
หนองกุลา รวมถึงมีการดาเนินการโครงการสวนพฤกษศาสตร์ โครงการส่งเสริมสุขภาพและพัฒนา
สิง่ แวดลอ้ มท่ยี ่ังยื่น มศี ูนย์ USO NET ความเร็วสูงแหลง่ เรียนรู้ของชุมชน
11. มีการศึกษาจัดทาส่ือการเรียนการสอนออนไลน์ และส่งข้อมูลไปยัง
www.abpl.ac.th เพ่ือเป็นแหล่งเรียนรู้สาหรับนักเรียน ผู้ปกครอง ครูและบุคลากรทางการศึกษา
โรงเรียนต่าง ๆ และโรงเรียนโครงการกองทุนการศึกษา โรงเรียนบ้านร่มเกล้า อาเภอชาติตระการ
จังหวดั พษิ ณุโลก เชน่ โรงเรียนอนบุ าลพิษณุโลก
12. ครพู ัฒนากจิ กรรมการเรยี นรู้โดยใช้เทคโนโลยไี ดอ้ ย่างหลากหลาย

วิจัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 76

13. มีการอบรมพัฒนาตนเองของครูอยู่สม่าเสมอ จากการประชุมออนไลน์ ของเขต
พื้นที่การศึกษา สพฐ. และหน่วยงานอ่ืน ๆ ซึ่งครูสามารถเลือกหัวข้อที่ตนสนใจและเป็นประโยชน์ใน
การออกแบบวธิ กี ารจดั การเรียนการสอนในสถานการณโ์ ควิด

14. นกั เรยี นได้เรยี นรผู้ ่านเทคโนโลยดี ้วยตนเอง
15. ผู้ปกครองบางส่วนใส่ใจในการเรียนการสอน และช่วยติดตาม ตรวจสอบการเรยี น
การสอนของนกั เรียนมากขึ้น

จุดอ่อน (Weaknesses)
1. บคุ ลากรขาดทักษะการใช้งานเทคโนโลยีในการจดั การเรยี นการสอน
2. ภาระงานอ่ืนนอกเหนืองานสอน การอบรม ประชุม สัมมนาออนไลน์ ยังคงเพ่ิม
มากขนึ้ ทาให้การปฏิบัติการสอนไมเ่ ป็นไปอยา่ งเต็มประสิทธิภาพ
3. นักเรียนขาดความพรอ้ มดา้ นอปุ กรณ์ในการเรียนออนไลน์
4. ผูป้ กครองนักเรยี นไม่สามารถควบคุม ดูแล ติดตามการเรียนของนักเรียนได้
5. นักเรียนมีสิ่งที่ทาให้ความสนใจในการเรียนลดลง เช่น การเล่นเกม การทากิจกรรม
อ่นื นอกเหนือจากการเรยี นรู้ เปน็ ต้น
6. เกิดการแชร์คาพูดหรือการสอนบางช่วงของครู ท่ีใช้คาพูดไม่ดี หรือมีกิริยาที่ไม่
เหมาะสมทางส่อื สงั คมออนไลน์ขณะกาลงั ทาการสอน
7. ครูให้ภาระงาน / การบ้าน / ชิ้นงานทุกวิชา ทาให้นักเรียนมีภาระงานท่ีต้องทา
มากกว่าชว่ งสถานการณ์ปกติ

โอกาส (Opportunities)
1. องค์กร / หน่วยงานภาคเอกชนเปิดการอบรมการใช้เทคโนโลยีในการจัดการเรียน
การสอนหลากหลาย
2. หน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องกับระบบอินเทอร์เน็ตมีโปรโมช่ันที่ลด
ค่าใชจ้ ่ายในการเรยี นออนไลน์

อุปสรรค (Threats)
1. บางหนว่ ยงานใช้ชว่ งเวลาการเรยี นออนไลน์ ขายชุดโปรแกรม ใบงาน กจิ กรรม ทไี่ ม่
มคี ุณภาพ ไม่ตรงตามหลกั สูตร

วิจยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 77

2. นโยบายด้านการวัดและประเมินผลท่ีไม่แน่นอน ส่งผลต่อการตัดสินใจดาเนินงาน
และการเรียนของนักเรยี น เช่น การทดสอบประจาปี การสอนระดับชาติ เปน็ ต้น

1.2.3 ดา้ นการดแู ลชว่ ยเหลอื นักเรยี น
จุดแข็ง (Strengths)
1. ครูมีขอ้ มลู พ้นื ฐานนกั เรียนทุกคน
2. ครดู าเนนิ การตดิ ตามนักเรียนท้ังการเรียนและการส่งใบงาน
3. ครูส่วนใหญ่อยู่ในหมู่บ้านของนักเรียน สามารถเข้าถึงตัวผู้เรียน หากเกิดปัญหาได้
ทันที
จดุ ออ่ น (Weaknesses)
1. ครูบางส่วนอยู่คนละพื้นท่ีกับนักเรียน เขา้ ถึงไดย้ าก
2. นักเรยี นบางสว่ นตดิ ตามผ้ปู กครองไปต่างจังหวดั เพ่ือทางาน แล้วไม่สามารถกลับเข้า
มาภายในจังหวดั ได้ ทาให้การแจกใบงานหรือเงินเยยี วยาชว่ ยเหลอื มีปญั หา
3. บางโรงเรยี นไม่มีฐานขอ้ มูลนกั เรียนทีเ่ ป็นปัจจบุ นั
4. นักเรยี นบางส่วนย้ายสถานศกึ ษา โดยที่ไม่ได้แจ้งกบั ทางโรงเรยี นลว่ งหน้า

โอกาส (Opportunities)
- ชุมชน ท้องถิ่นพร้อมสนับสนุน ช่วยเหลือในกรณีท่ีผู้เรียนต้องการความช่วยเหลือ
อย่างเร่งดว่ น

อปุ สรรค (Threats)
1. นโยบายการเยียวยาช่วยเหลอื นักเรยี นลา่ ชา้ ไมแ่ นน่ อน และมหี ลายข้ันตอน
2. มาตรการการเยียวยานักเรียนเปน็ เพียงการเยียวยาในระยะสนั้ ๆ ไม่ไดแ้ กป้ ัญหาใน

ระยะยาว

วจิ ยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 78

1.3 กรณศี กึ ษาการจัดการศึกษาของโรงเรียน

1.3.1 โรงเรยี นที่จดั การศึกษาโดดเดน่

1.3.1.1 โรงเรยี นอนุบาลพษิ ณโุ ลก

ขนาดสถานศึกษา ( ) เลก็ ( ) กลาง ( ) ใหญ่ ( ✓) ใหญ่พเิ ศษ

รูปแบบการจัดการศึกษาในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019

(COVID-19)

ระดบั ปฐมวยั  On Site  On Air  On Demand  On Hand  Online

ระดับประถมศึกษา  On Site  On Air  On Demand  On Hand  Online

วจิ ยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 79

การจัดการศึกษาในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19)
จากสถานการณก์ ารแพรร่ ะบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ส่งผลกระทบ

ต่อการจัดการศึกษาของโรงเรียนอนุบาลพิษณุโลก ทาให้ไม่สามารถจัดการเรียนการสอนได้ตามระบบ
ปกติ ส่งผลให้การเรียนรู้ การพัฒนาทักษะ การปฏิบัติกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนตามหลักสูตร รวมท้ัง
การวัดประเมินผลความรู้ และทักษะตามมาตรฐานตัวชวี้ ัด มีข้อจากัด โรงเรียนอนุบาลพิษณุโลกจงึ คดิ
นวัตกรรมการจัดการเรียนการสอนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019
(COVID-19) แบบ 4 ON 4 HELP ทัง้ ในระดบั ปฐมวยั และระดบั ประถมศึกษา

นวัตกรรมการจัดการเรียนการสอนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา
2019 (COVID-19) แบบ 4 ON 4 HELP

4 ON ได้แก่ การจัดการเรยี นการสอนแบบ Online, On Demand, On Hand และ On Air
Online การเรยี นผ่านระบบอินเทอรเ์ น็ต
On Demand การเรยี นผา่ นแอปพลเิ คช่นั ต่าง ๆ
On Hand การให้เอกสารใบงานและให้คาแนะนา
On Air การเรียนผ่านโทรทัศน์ หรือเรียนผ่านมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมใน
พระบรมราชูปถัมภ์ หรอื DLTV
4 HELP คือ การให้ความช่วยเหลือในด้านต่าง ๆ แก่ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน กล่าวคือ
HELP 1 ช่วยเหลือผู้ปกครองลดค่าใช้จ่ายและสนับสนุนเคร่ืองมือในการเรียน โดยคืนและลด
เงนิ ค่าบารงุ การศกึ ษา ในปีการศึกษา 2564 ให้กบั นกั เรยี นทุกคน
HELP 2 ช่วยเหลอื และพัฒนาครูสูค่ รูออนไลน์ มกี ระบวนการ PLC ในโรงเรยี นเพือ่ ชว่ ยพัฒนา
ความรู้ของครูในการใช้แอพลิเคช่ันต่าง ๆ รวมถึงขั้นตอน วิธีการสร้างสื่อการสอนออนไลน์ คลิปวิดีโอ
การสอน โรงเรียนสนับสนุนส่ือ อุปกรณ์ สถานที่ สัญญานอินเทอร์เน็ตในการจัดการเรียนการสอน
ออนไลน์
HELP 3 ช่วยเหลอื กระชับหลักสูตรสตู่ ารางการเรยี นรู้ออนไลน์ ผอ่ นคลายตวั ชี้วัดเพอื่ ลดความ
กดดัน เน้นตัวชี้วัดที่ควรรู้และต้องรู้ นาไปสู่การจัดตารางการเรียนการสอนออนไลน์ ซ่ึงมีเวลาเรียน
วนั ละ 3-4 ชว่ั โมง ครวู ดั และประเมนิ ผลการเรียนอย่างหลากหลายจากแบบฝึกหดั ใบงานทน่ี กั เรียนทา
ภาพถ่ายช้นิ งาน หรอื คลปิ การทากิจกรรมต่าง ๆ ไมเ่ น้นการวดั และประเมินผลจากการสอบ
HELP 4 ช่วยให้คาปรึกษาแก่นักเรียนและผู้ปกครองตลอดเวลา แนะนาการเรียนการปฏิบัติ
ตนให้เหมาะสมรวมถึงสรา้ งเจตคตติ อ่ การเรยี นรแู้ บบพึ่งพาตนเองใหแ้ กน่ ักเรียนและผปู้ กครอง

วิจัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 80

สภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา
2019 (COVID-19)

1. การบริหารจดั การ (4M)
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) โรงเรียนอนุบาล

พษิ ณโุ ลกมรี ูปแบบการบรหิ ารงาน 4M ดงั นี้
ด้านบุคลากร (Man)
- โรงเรียนอนุบาลพิษณุโลก มีความพร้อมด้านจานวนบุคลากรในการจัดกิจกรรมการเรียน

การสอน มบี ุคลากรทงั้ หมด 107 คน ไดแ้ ก่ ผู้บรหิ าร 5 คน ครูประจาการ 78 คน ครูอัตราจา้ ง 11 คน
ครูชาวต่างชาติ 13 คน จัดการเรียนการสอนในระดับช้ันอนุบาล - ประถมศึกษาปีที่ 6 จานวน 48
หอ้ งเรยี น จานวนนักเรียนท้งั หมด 1,919 คน

- บุคลากรทุกคนมีวุฒิการศึกษาระดับปริญญาตรีขึ้นไป เป็นผู้ความรู้ความสามารถใน
การจัดการเรียนการสอนตามสาขาวชิ าของตนเอง

- โรงเรียนส่งเสริม สนับสนุน ให้บุคลากรเข้ารับการอบรมจากหน่วยงาน และสถาบันต่าง ๆ
เพ่อื พฒั นาศกั ยภาพของตวั เองสแู่ นวทางชีวติ วิถใี หม่

- ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19) ทางโรงเรยี น
ได้จัดอบรมเพ่ือให้ความรู้ให้แก่บุคลากรเพ่ิมเติม เร่ืองการจัดทาสื่อการเรียนการสอนออนไลน์ แนะนา
แหลง่ เรียนรู้ ส่อื การเรียนการสอนออนไลน์แกบ่ ุคลากรในโรงเรียน เตรียมความพร้อมแก่บุคลากรให้มี
ความรู้ สามารถสร้างสื่อการสอนออนไลน์ใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน และการวัด
ประเมนิ ผล

- คัดเลือกคลปิ การสอนออนไลน์ของครูท่ีมีรูปแบบการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ที่เป็นเลิศ
เพอ่ื เปน็ ตวั แทนของโรงเรียนเข้าประกวดการสรา้ งสื่อการเรียนการสอนออนไลนใ์ นระดับเขตพ้นื ที่ และ
ระดับ สพฐ. ได้แก่ นางศิริ เม่งมั่งมี ตัวแทนระดับปฐมวัย และนางสาวปภัสสร ป้องคา ตัวแทน
ระดบั ประถมศึกษา

ดา้ นงบประมาณ (Money)
- โรงเรียนอนุบาลพิษณุโลกจัดทาแผนปฏิบัติการประจาปี จัดสรรงบประมาณโครงการ
กจิ กรรมตา่ ง ๆ และดาเนนิ งานตามแผนปฏิบตั ิการอย่างเป็นระบบ
- ประชุมคณะกรรมการสถานศึกษาเพื่อขอความเห็นชอบคืนเงินบารุงการศึกษาตั้งแต่
ระดับชั้นอนุบาล - ช้ันประถมศึกษาปีที่ 6 แก่ผู้ปกครองทุกคนเพ่ือเป็นการลดภาระค่าใช้จ่ายและ
บรรเทาความเดือดรอ้ นของผ้ปู กครองในสถานการณป์ ัจจบุ ัน

วิจยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 81

ด้านทรพั ยากร (Material)
- โรงเรียนสนบั สนุนสถานที่ และอปุ กรณ์ในการจดั ทาสื่อการเรียนการสอนรูปแบบ On Hand
การบันทกึ คลปิ การสอน และการจดั การเรยี นการสอนออนไลน์
- สนับสนุนส่ือเทคโนโลยีสาหรับครู และนักเรียนท่ีมีความต้องการยืม I-PAD เพื่อใช้ใน
การเรียนการสอน
ด้านการดาเนนิ การ (Management)
- ผู้บริหารและบุคลากรในโรงเรียนร่วมกันจัดทาแผนปฏิบัติการประจาปี กาหนดโครงการ
กิจกรรมต่าง ๆ เพ่ือวางแผนการใช้งบประมาณ การดาเนินงานเพื่อจัดการศึกษาในสถานการณ์
การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) โดยคณะกรรมการสถานศึกษา
ผู้ปกครอง ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษามีคณะกรรมการสถานศึกษาให้ความเห็นชอบ
แผนปฏบิ ัตกิ ารประจาปี
- ผู้บริหาร หัวหน้างาน หัวหน้าโครงการ หัวหน้าระดับช้ัน หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้กากับ
ติดตาม นิเทศการจัดการศึกษาในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019
(COVID-19)
- โรงเรียนช้ีแจงผู้เกี่ยวข้องให้ทราบถึงนโยบายของรัฐบาลในการจัดการเรียนรู้ และแนวทาง
การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ของโรงเรียนในสถานการณ์สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัส
โคโรนา 2019 (COVID-19) ที่ชัดเจนทันต่อสถานการณ์ ผ่านช่องทาง Line กลุ่ม Abpl Line กลุ่ม
คณะกรรมการสถานศึกษา Line@ข่าวสารโรงเรียนอนุบาลพิษณุโลก Line กลุ่มห้องเรียน การประชุม
ชี้แจง้ ผ่านระบบ ZOOM และ Google Meet

บทบาทหน้าที่ผู้เก่ียวข้องในการเรียนการสอนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัส
โคโรนา 2019 (COVID-19)

วิจยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 82

2. การจดั การเรยี นการสอน
แนวทางหรอื วธิ กี ารท่โี รงเรยี นอนุบาลพิษณุโลกใช้จัดการเรียนการสอนในสถานการณ์การแพร่

ระบาดของโรคตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19) มีรูปแบบท่ีหลากหลาย ทั้งระดบั ชั้นปฐมวยั และ
ระดบั ชน้ั ประถมศึกษาจดั การเรยี นการสอนแบบ 4 ON ได้แก่ Online, On Demand, On Hand และ
On Air

การจัดการเรียนการสอนแบบผสมผสานรูปแบบต่าง ๆ (Blended learning) ใช้กระบวนการ
เรียนรู้แบบร่วมมือร่วมใจ (Cooperative Learning) อาศัยความร่วมมือจากผู้ปกครองร่วมกับครู
ในการจัดกิจกรรมที่เน้นการบูรณาการพัฒนาการและวิถีชีวิตประจาวันที่บ้านเด็ก และการประเมิน
พัฒนาการเด็กตามความจาเป็นและเหมาะสมตามสภาพบริบท ผ่านการส่ือสารทางด้านเทคโนโลยี
(blend technology method)

หลักสตู รสถานศกึ ษาโรงเรียนอนุบาลพิษณุโลก
ระดบั ปฐมวัย มี 2 หลกั สตู ร คือ
1. หลกั สตู ร Mini English Program
2. หลกั สูตรมาตรฐานสากล
ระดบั ประถมศึกษา มี 3 หลักสูตร คอื
1. หลักสูตร Mini English Program
2. หลักสูตรหอ้ งเรยี นเสริมทักษะคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์
3. หลกั สตู รมาตรฐานสากล

การจัดการเรียนรู้ในระดับปฐมวยั
กา ร จั ด กา ร เ รี ย น รู้ ใน ร ะดั บ ป ฐ มวั ย จั ด กา ร เ รี ย น รู้ ต า มห ลั กสู ต ร กา ร ศึ กษ า ป ฐ มวั ย ยึ ด ต า ม
โครงสร้างหลักสูตร 40 สัปดาห์/ปี จัดทาตารางการสอนออนไลน์ เพื่อจัดการเรียนรู้ตามตาราง
กิจกรรมหลัก 6 กิจกรรม ประกอบด้วย กิจกรรมเคลื่อนไหวและจังหวะ กิจกรรมเสริมประสบการณ์
กิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์ กิจกรรมเสรี กิจกรรมกลางแจ้งและกิจกรรมเกมการศึกษา และจัดกิจกรรม
เสริมหลกั สตู รตามแผนปฏบิ ตั กิ าร ไดแ้ ก่ โครงการตน้ กล้าน้อยรักการอ่าน โครงการสรา้ งสานกึ ฝึกวินัย
โครงการมารยาทไทย โครงการบ้านนกั วิทยาศาสตรน์ อ้ ยและโครงการโยคะ
การประเมินพัฒนาการของเด็กปฐมวัยในตัวช้ีวัดโดยกาหนดตัวชี้วัดในการประเมิน แต่ละ
สัปดาห์ผ่านช่องทาง Line โดยครูประจาชั้นทาความเข้าใจให้กับผู้ปกครองผ่านช่องทางส่ือสาร
Google Meet, Line กลมุ่ หอ้ งเรยี น ครจู ดั กิจกรรมให้สอดคลอ้ งกับตัวชี้วัดตามพัฒนาการของเด็ก แต่

วิจยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณุโลก เขต 1 83

ละช่วงวัย ประเมินจากการสัมภาษณ์เด็กเปน็ รายบุคคล ภาพถ่ายและคลิปวีดีโอท่ีผู้ปกครองส่งกลบั มา
ผู้ปกครองที่ไม่สามารถเข้าถึงระบบการสื่อสารผ่าน Line หรือ Google Meet ครูระดับปฐมวัย
ประสานกับผู้ปกครองโดยจัดให้ครูพ่ีเล้ียง นักศึกษาฝึกสอน เป็นผู้สอนการใช้ระบบการสื่อสารผ่าน
เทคโนโลยเี พือ่ ส่ือสารกบั ห้องเรยี นได้ครบ 100%

การจดั การเรียนรู้ในระดบั ประถมศึกษา
การจัดการเรียนรู้ในระดับประถมศึกษาโรงเรียนอนุบาลพิษณุโลกมีการปรับมาตรการการจัด
กิจกรรมการเรยี นรู้ให้สอดคลอ้ งและเช่ือมโยงกับการเรียนรู้ของเด็กโดย ดาเนนิ การดงั น้ี
1. กระชับหลักสูตร ผ่อนคลายตัวช้ีวัด เพื่อลดความกดดัน โดยยังคงคุณภาพขั้นต่าไว้ เน้น
ตัวชวี้ ดั ทคี่ วรร้แู ละต้องรู้
2. เพ่ิมความยืดหยุ่นของโครงสร้างเวลาเรียนและความหลากหลายของรูปแบบการเรียนรู้ทา
ให้ครูสามารถออกแบบ หนว่ ยการเรยี นรทู้ เ่ี หมาะสมและสง่ เสรมิ การเรยี นรูร้ ายบุคคลได้
3. ครูกับนักเรียนมีปฏสิ ัมพันธ์ต่อกันเพ่ิมข้ึน เพื่อให้ครูสามารถติดตามพัฒนาการของนักเรียน
ได้เต็มท่ี ทาใหส้ ามารถรปู้ ัญหาของนกั เรยี นและร่วมมอื กับผปู้ กครองแก้ไขปัญหาไดท้ ันเวลา
4. การประเมินเพอื่ การเรยี นรู้ (Assessment For Learning) ของเดก็ ให้น้าหนักการประเมิน
โอกาสทางการเรียนของเด็กมากกวา่ การวดั ความรู้ด้วยคะแนนสอบ
5. ครูเสริมสร้างเจตคติต่อการเรียนรู้แบบพึ่งพาตนเองให้แก่นักเรียนและผู้ปกครอง และ
เรียนรู้เพ่ิมเติมเก่ียวกับวิธีการจัดการเรียนรู้ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา
2019 (COVID-19)
6. ครูสรา้ งขวัญและกาลังใจใหน้ ักเรยี นระหว่างการจดั การเรยี นรู้ ตดิ ตาม ใหน้ ักเรียนไดร้ บั การ
เรยี นรู้อย่างเหมาะสม และใหค้ าปรึกษาแนะนาการเรียนและการปฏิบตั ติ นให้เหมาะสม

การจดั การศึกษาโครงการห้องเรียนพิเศษ Mini English Program
จัดการเรียนการสอนตามโครงสร้างหลักสูตรส่งเสริมสนับสนุนอุปกรณ์การสอนออนไลน์
ทาความเข้าใจการจัดการเรียนการสอนตามนโยบายของโรงเรียน เพ่ือให้เป็นแนวทางเดียวกัน ระบบ
การเรียนการสอนผา่ นระบบ ZOOM และ Google Meet เนื่องจากผ้ปู กครองบางทา่ นไม่สามารถดูแล
นักเรียนได้ จึงต้องมีท้ังการสอนออนไลน์ และบันทึกการสอนออนไลน์ส่งให้ผู้ปกครองเพื่อทบทวน
บทเรียน มีครูผู้ช่วยแต่ละช้ันดูแลกากับนักเรียน ติดตามงานและรายงานให้ผู้ปกครองทราบ ติดตาม
นักเรียนที่เรียนไม่ทัน มีปัญหาในการเข้าเรียน และมีปัญหาในระบบสือ่ สาร และจัดทารายงานการเขา้
เรยี นออนไลนท์ กุ วิชา

วิจยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 84

โครงการฯ เสริมความเข้มแข็งทางการเรียนให้กับนกั เรียนในโครงการฯ โดยจัดการเรียนแบบ
On Demand ผา่ นระบบ Virtual School และรายงานการเรียนทุกครง้ั เป็นรายเดือน

จัดกิจกรรม English Camp Online ให้กับนักเรียนชั้นอนุบาลปีท่ี 2-3 ชั้นประถมศึกษา
ปีที่ 1-2 ชั้นประถมศึกษาปีท่ี 5-6 โดยใช้ทีมวิทยากรของ Andrew Bigs ผ่านระบบห้องเรียน ZOOM
และจัดกิจกรรมค่ายวิทยาศาสตร์ Online ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3-4 พัฒนาความรู้นักเรียนด้าน
เคมี ชวี วิทยา ฟสิ ิกส์ และศิลปะ วิทยาการจากค่ายวังดมุ และจฬุ าลงกรณม์ หาวิทยาลัย

การจัดการศึกษาโครงการห้องเรยี นเสริมทกั ษะคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์
จดั ตารางการเรยี นการสอนออนไลนป์ ระมาณ 3-4 ช่วั โมงต่อวัน สัปดาห์ละ 5 วันเรียน จดั การ
สอนเสริมติวเช้าคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ เวลา 08.00 - 08.45 น. เพิ่มเติมเนื้อหาจากหลักสูตร
แกนกลาง เน้นทักษะเทคนิคต่าง ๆ และรวมถึงข้อสอบจากสถาบันต่าง ๆ เพ่ือเตรียมความพร้อมต่อ
การแขง่ ขัน
ระดับชว่ งช้นั ท่ี 1
1. จัดกิจกรรมการเรยี นการสอนผ่านระบบวิดโี อคอล โดยแต่ละชั่วโมงมีการมอบหมายใบงาน
และแบบฝึกหัดให้กับนักเรียน โดยให้นักเรียนนาความรู้ที่ได้จากการเรียนในคาบ ทาชิ้นงานที่ได้รับ
มอบหมายในช้ันเรียน หรือมีการโต้ตอบภายในคาบเรียน และทาแบบฝึกหัดไปพร้อมกับครู เพื่อเป็น
การลดภาระงานของนักเรียนและผู้ปกครอง เมื่อครูสอนเสร็จในแต่ละวันจะส่งคลิปการสอนให้กับ
นักเรียนเพ่ือทบทวนเนื้อหาบทเรียนที่ครูสอนไปแล้ว และเป็นช่องทางสาหรับนักเรียนที่ไม่พร้อมเข้า
เรยี นออนไลน์ สามารถตดิ ตามการเรยี นได้
2. ครผู ู้สอนสร้างอัลบ้ัมสาหรับการส่งงานในแตล่ ะวิชา นักเรียนจะถา่ ยภาพผลงานส่งในอัลบ้ัม
ภาพของกลุ่มไลน์ที่ใช้ในการเรียน การส่งงานใน Google form และ Google classroom จะมีการ
แจ้งเตือนกบั หมายเลขโทรศัพท์ที่ใช้เรียนรู้
3. ครูผู้สอนจะกาหนดวันในการเก็บรวบรวมชิ้นงาน ผลงานของนักเรียนเ ดือนละคร้ัง
เพ่อื ตรวจสอบ ติดตามผลการเรียนรู้ และให้ความช่วยเหลอื นกั เรยี นเป็นรายบุคคลต่อไป
ระดบั ช่วงชัน้ ท่ี 2
1. จัดการเรียนการสอนออนไลน์ระดับช้ัน ป.4 เป็นการเรียนการสอนผ่านระบบวิดีโอคอล
ร่วมกับการสะท้อนหน้าจอ ระดับช้ัน ป.5 - 6 สอนผ่านระบบ google meet เพื่อเปิดโอกาสให้
นักเรียนได้โต้ตอบ และแลกเปลี่ยนความรู้กันในคาบเรียน เมื่อสอนเสร็จในแต่ละชั่วโมง ครูจะบันทึก
คลิปวิดีโอ หนังสือ e-book เน้ือหาที่สอนในแต่ละช่ัวโมงไว้ท่ีโน้ตห้องเรียน เพ่ืออานวยความสะดวก
สาหรบั นักเรยี นท่ไี ม่ไดเ้ ข้าเรียนออนไลน์ และเพ่อื ให้นกั เรยี นได้ทบทวนเนือ้ หาเพ่มิ เตมิ ในแตล่ ะวันได้

วจิ ยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 85

2. ครูผู้สอนจะสร้างงานใน Google Classroom ให้นักเรียนนารูปถ่ายอัพโหลดลงในภาระ
งานท่ีครูได้สร้างไว้ ครูจะมีการอัพเดตการเช็คงานให้กับนักเรียนเป็นระยะ ๆ เพ่ือให้นักเรียนทราบถึง
ภาระงานของตนเอง และสามารถติดตามงานของตนเองได้ทันเวลากับเพ่ือน ๆ ในชั้นเรียน
การทดสอบความรูข้ องนักเรียนจะทดสอบผ่านระบบ Google Form แบบฝึก และใบงานต่าง ๆ

ห้องเรียนพิเศษ MEP และห้องเรียนเสริมทักษะวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ยังมีการจัดการ
เรียนรู้ตลอดชีวิตผ่าน Virtual School Online เป็นการเรียนรู้เสริมนอกเวลาเรียนของนักเรียน
เป็นอีกช่องทางเลือกหนึ่งสาหรับให้นักเรียนได้เข้าไปหาความรู้และประสบการณ์เพ่ิมเติม ซ่ึงนักเรียน
สามารถเลือกเวลาการเข้าเรียนได้ตามอัธยาศัยตามความต้องการของนักเรียน แบ่งออกเป็นระดับช้ัน
ต้ังแต่ประถมศึกษาปีท่ี 1 - 6 ในแตล่ ะระดบั ชั้นจะแบง่ เน้ือหาออกเปน็ 2 เทอม ในแต่ละเทอมจะมีวิชา
ให้นักเรียนได้เลือกเรียนรู้ ได้แก่ วิชาคณิตศาสตร์ วิชาวิทยาศาสตร์ วิชาภาษาไทย วิชาภาษาอังกฤษ
วิชาสังคมศึกษา วิชาประวัติศาสตร์ วิชาสุขศึกษา และวิชาวิทยาการคานวณ ในแต่ละสาขาวิชาจะมี
ตัวช้ีวัด จุดประสงค์ คาอธิบายรายวิชาอย่างชัดเจน มีการทาแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน
เมอื่ นกั เรียนได้เรยี นรผู้ า่ นสอื่ คลิปวิดีโอแล้วกจ็ ะสามารถเลือกทาแบบทดสอบเพ่ือประเมินผลการเรียนรู้
ของตนเองได้ และทราบผลการประเมินการเรียนรู้ได้ทันที ครูผู้สอนสามารถติดตามผลการเข้าเรียน
ของนกั เรยี นและผลประเมนิ แบบทดสอบของนักเรียนได้ผา่ นระบบออนไลน์

การจัดการศกึ ษาของห้องเรียนหลกั สตู รมาตรฐานสากล
1.จัดการเรยี นการสอนออนไลน์ผา่ นระบบวิดโี อคอล ร่วมกับการสะท้อนหนา้ จอ สอนโดยใช้
คลปิ การสอนทค่ี รูสรา้ งขนึ้ จากน้นั มอบหมายใบงาน แบบฝึกหดั ให้กบั นักเรียน ครบู นั ทึกคลิปการสอน
ใบงานต่าง ๆ ไว้ที่โนต้ ห้องเรยี นเพอ่ื นักเรียนจะสามารถตดิ ตามการเรยี นได้
2. ครูผู้สอนสร้างอัลบัม้ ใหน้ ักเรยี นสง่ ผลงาน เมอื่ ครตู รวจงานเรียบร้อยจะสง่ กลับยงั กลมุ่ ไลน์
ห้องเรียนเพื่อนักเรยี นจะไดท้ ราบผลการเรียนของตนเอง และปรบั ปรงุ แก้ไขให้ถูกตอ้ งต่อไป
3. ครูประจาวิชาจดั ทาบนั ทึกการสง่ งานของนักเรียน แจง้ ให้นักเรียนและผ้ปู กครองทราบทุก
สปั ดาห์

3. การดแู ลช่วยเหลอื นกั เรียน
การดแู ลชว่ ยเหลอื นกั เรยี น เปน็ การส่งเสรมิ การพัฒนา การป้องกันและการแก้ไขปญั หาให้แก่

นักเรียน เพื่อให้นักเรียนมีคุณลักษณะท่ีพึงประสงค์ มีภูมิคุ้มกันทางจิตใจท่ีเข้มแข็ง มีคุณภาพชีวิตท่ีดี
มีทักษะการดารงชีวิตและรอดพ้นจากวิกฤติในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา
2019 (COVID-19) โรงเรยี นจงึ ดาเนนิ การ ดังน้ี

วิจยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณโุ ลก เขต 1 86

1. จัดหาทุนการศึกษาปัจจัยพื้นฐาน ทุนเสมอภาคเพ่ือช่วยเหลือนักเรียนที่ขาดแคลนด้วย
รูปแบบการจัดการศึกษาในสถานการณ์การแพรร่ ะบาดของโรคตดิ เช้อื ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)
แบบ 4 ON 4 HELP ส่งผลให้นักเรียนสามารถเข้าถึงการเรียนการสอนออนไลน์ได้ถึง 97% ทาให้
ระบบการจัดการเรียนการสอนประสบผลสาเร็จ มีข้อบกพร่องน้อยลง นักเรียนมีความรู้ตามตัวช้ีวัด
ท่ีควรรู้และต้องรู้ สาหรับนักเรียนที่มีปัญหาการเข้าไม่ถึงการเรียนออนไลน์ โรงเรียนได้ใช้รูปแบบ
การเรียนการสอน On Hand จัดทาเอกสารใบงานเพ่ือให้นักเรียนรับไปทาท่ีบ้านและนากลับมาส่งครู
ตามกาหนดเวลา และการเรียนแบบ On Air ผ่านมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมในพระบรม
ราชปู ถัมภ์รว่ มด้วย

จากการจัดการเรียนการสอนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา
2019 (COVID-19) โรงเรียนอนุบาลพิษณุโลกได้เรียนรู้ไปพร้อมกับนักเรยี น ผู้ปกครอง และหน่วยงาน
ที่เกี่ยวข้อง มีการปรับตัวเพ่ือเข้าสู่การเรียนรู้ในวิถี New Normal แต่ไม่ละทิ้งกระบวนจัดกิจกรรม
การเรียนการสอนบูรณาการ เปล่ียนให้ทุก ๆ ท่ีกลายเป็นโรงเรียน แม้นักเรียนไม่สามารถไปโรงเรียน
ตามปกติ

วจิ ัยข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พิษณุโลก เขต 1 87

1.3.1.2 โรงเรยี นจา่ การบญุ

ขนาดสถานศกึ ษา ( ) เล็ก ( ) กลาง ( ✓ ) ใหญ่ ( ) ใหญพ่ เิ ศษ

รูปแบบการจัดการศึกษาในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019

(COVID-19)

ระดบั ประถมศึกษา  On Site  On Air  On Demand  On Hand  Online

- On Site : ช่วง 2 สัปดาห์แรกที่จัดการเรียนการสอน

- On Demand : การให้สร้างเนื้อหาการเรียนรู้ต่าง ๆ ลง YouTube ให้นักเรียนเข้าไป

ศึกษาได้

- On Hand : การให้ใบความรู้และใบงานแก่นักเรียน โดยมอบหมายให้ผู้ปกครองมารับท่ี

โรงเรยี น

- Online : การจัดการเรียนการสอนผ่านช่องทางต่าง ๆ เช่น Google Meet, Google

classroom, Zoom, Line Meeting เป็นต้น

โรงเรียนจ่าการบุญมีเขตพื้นท่ีบริการกว้างครอบคลุมพื้นท่ีอาเภอเมืองพิษณุโลก ถือได้ว่ามี
เขตบริการท่ีกว้างเกินไป ส่งผลให้การเย่ียมบ้านนักเรียนไม่ทั่วถึง มีความแตกต่างระหว่างนักเรียน
สภาพครอบครวั หย่าร้าง อาศยั อยู่กับผสู้ งู อายุ และพบวา่ มีนกั เรยี นบางส่วนยังเข้าไม่ถึงในการเรียนการ
สอนในรูปแบบ Online ดา้ นการจัดการเรียนรู้ คือผูป้ กครองดแู ลเอาใจใส่นักเรยี นมากข้ึนและพร้อมท่ี
จะจัดหาอุปกรณ์ในการเรยี นออนไลน์ นอกจากน้ีครูผู้สอนแตล่ ะคนมีการใช้แอพพลิเคชั่นที่หลากหลาย
และแตกต่างกันไปในการสอน ทาให้เคร่ืองมือหรืออุปกรณ์ของนักเรียนบางคนไม่สามารถเข้าถึงการ
เรยี นการสอนในรูปแบบออนไลน์ได้

วจิ ยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณุโลก เขต 1 88

สภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา
2019 (COVID-19)

1. การบริหารจัดการ (4M)
ด้านบคุ ลากร
1. ฝา่ ยบริหารของโรงเรยี นจา่ การบุญ มกี ารจัดการด้านบุคลากร ให้เหมาะสมกบั งาน ในชว่ ง

ท่มี ีการจัดการเรยี นการสอนในรูปแบบออนไลน์
2. โรงเรียนมกี ารจดั หลักสูตรพัฒนาบุคลากร เกย่ี วกับการใช้เครื่องมือ และเทคโนโลยตี ่าง ๆ

สาหรบั ใชใ้ นการจดั การเรียนการสอนในรูปแบบออนไลน์
3. บุคลากรครูมีการพัฒนาตนเองอยู่เสมอ โดยการเข้าร่วมการอบรมหลักสูตรออนไลน์

ตา่ ง ๆ
4. บุคลากรครูมีการสร้างชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ในแต่ละสายชั้นเพ่ือร่วมกัน

หาทางแก้ไขปญั หาต่าง ๆ ในการจัดการเรียนร้ใู นรูปแบบออนไลน์
ด้านงบประมาณ
1. โรงเรยี นมีการจัดสรรงบประมาณในการจัดซื้อชุดอุปกรณ์เทคโนโลยีต่าง ๆ เพื่อสนับสนุน

ครูในการจัดการเรยี นการสอนในรปู แบบออนไลน์
2. โรงเรียนสนับสนุนงบประมาณในการจัดทาใบงานให้กับบุคลากรครู ในช่วงท่ีมีการจัด

การเรยี นการสอนแบบ On Hand
ดา้ นทรัพยากร
1. โรงเรียนสนับสนุนทรัพยากรอุปกรณ์เทคโนโลยีต่าง ๆ เพื่อให้บุคลากรใช้ในการจัดการ

เรียนการสอนในรปู แบบออนไลน์
2. โรงเรียนสนับสนุนทรัพยากรท่ีใช้ในการจัดทาใบงานให้กับบุคลากรครู ในช่วงท่ีมี

การจัดการเรยี นการสอนแบบ On Hand
ดา้ นการดาเนนิ งาน
1. โรงเรียนมีการชแ้ี จงจุดประสงค์ และแนวทางในการจัดการเรียนการสอนรูปแบบออนไลน์

ให้ครูมีความเข้าใจตรงกัน โดยยึดตามมาตรการของสานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
(สพฐ.)

2. โรงเรียนมีการจัดการเรียนการสอน 4 รูปแบบ คือ On Site, On Demand, On Hand
และ Online

วจิ ยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 89

3. โรงเรียนมีการจดั การเรยี นรู้แบบผสมผสาน (Blended Learning) ให้เหมาะสมกับสภาพ
และสถานการณ์ปัจจุบันของนกั เรยี น

4. บุคลากรครูแต่ละสายชั้น มีการสร้างชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อร่วมกัน
หาทางแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ในการจดั การเรยี นรใู้ นรูปแบบออนไลน์

5. โรงเรียนมีเพจในการประชาสัมพันธ์ขา่ วสารต่าง ๆ ใหแ้ ก้นักเรยี นและผปู้ กครอง ในชว่ งที่
จัดการเรยี นการสอนออนไลน์

2. การจดั การเรียนรู้
1. โรงเรียนมีบุคลากรครูท่ีมีความรู้ในการใช้เทคโนโลยี ในการจัดการเรียนการสอนใน

รูปแบบออนไลน์
2. โรงเรยี นมีการสนับสนนุ อุปกรณใ์ นการจัดการเรียนในรูปแบบออนไลน์
3. ผ้เู รียนบางคนยังมีปญั หาในการเข้าถงึ การเรยี น Online กากับติดตามอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง
4. โรงเรียนมีการจัดอบรมบุคลากรครู ให้มีความรู้ในเร่ืองการใช้เทคโนโลยีต่าง ๆ ใน

การจัดการเรียนร้แู บบออนไลน์ใหก้ ับนักเรยี น
5. จัดการเรยี นการสอนผ่าน Application คอื Google Classroom เปน็ หลกั และใช้ Line

ในการสือ่ สอื่ สารข้อมูลขา่ วสารให้นักเรยี นและผู้ปกครองทราบการประชาสมั พันธ์ต่าง ๆ

3. การดแู ลชว่ ยเหลอื นกั เรียน
ด้านการเรยี นรู้
1. การสร้างไลน์กลุ่มของครูประจาชั้น และครูประจาวิชาต่าง ๆ เพื่อส่ือสารและทาความ

เข้าใจกบั ผปู้ กครองเกีย่ วกับการจดั การเรยี นรู้
2. มีการจัดการสอนซ่อมเสริมให้นักเรียนรายบุคคล เป็นบางกรณีที่นักเรียนมีปัญหาในการ

เข้าเรยี นออนไลน์ และเรยี นไมท่ นั เพือ่ นในหอ้ ง
3. โรงเรียนเข้าช่วยเหลือนักเรียนรายบุคคล บางกรณีท่ีมีปัญหามาก ๆ ในการเข้าถึง

การเรียนออนไลน์ โดยช่วยเหลือในด้านต่าง ๆ เช่น ระบบอินเทอร์เน็ต อุปกรณ์สาหรับการเรียน
ออนไลน์ ปัจจัยยังชีพ

4. มกี ารบนั ทกึ การสอน ใหน้ ักเรียนทไี่ มส่ ามารถเขา้ เรียนออนไลน์สามารถดูภายหลังได้
ดา้ นความปลอดภัย
1. การสร้างข้อตกลง และกติกาในการเรียนออนไลน์ เพ่ือให้ห้องเรียนออนไลน์ไม่เกิดความ
วุ่นวาย สามารถเรียนรสู้ ิ่งท่คี รสู อนไดอ้ ยา่ งเตม็ ที่

วิจยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณุโลก เขต 1 90

2. ลดความเสี่ยงของนักเรียนและผู้ปกครองท่ีเป็นผู้สูงอายุ ในการออกมานอกบ้านเพ่ือ
ดาเนินการต่าง ๆ เพื่อให้สามารถเข้าถึงการเรียนออนไลน์ โดยทางโรงเรียนได้จัดทีมเข้าไปช่วยแก้ไข
ปัญหาใหถ้ งึ บ้านของนักเรยี น

3. การสอดแทรกความรู้ ทักษะการดารงชีวิต การดูแลตนเอง ในช่วงสถานการณ์ท่ีมีการ
แพร่ระบาดของเชอื้ โควดิ -19

นวตั กรรมการบรหิ ารจดั การการจัดการเรียนการสอนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อ
ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19)

ICT Clinic
โรงเรียนจ่าการบุญใช้นวัตกรรม ICT Clinic ในการบริหารจัดการการจัดการเรียนการสอน
ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) เพ่ือพัฒนาศักยภาพ
ครูผู้สอน ให้คาแนะนา และแก้ปัญหาการใช้งานในด้านต่าง ๆ ระหว่างท่ีมีการเรียนการสอนทางไกล
โดยมีขั้นตอน ดงั น้ี
การบริหารจัดการด้านบุคลากร ฝ่ายบริหารโรงเรียน จัดวางตัวบุคลากร ให้เหมาะสมกับ
งาน จัดหลักสูตรพัฒนาครูให้มีความรู้และเข้าใจการนา Applications of Education เพ่ือรองรับ
การจัดการเรยี นการสอน และมกี ารกากบั ติดตามอยา่ งต่อเน่ือง
การบริหารจัดการด้านงบประมาณ จัดสรรงบประมาณในการจัดซื้อส่ืออุปกรณ์ เทคโนโลยี
ต่าง ๆ เพ่ือสนับสนุนครูในการจัดการเรียนการสอนในรูปแบบออนไลน์ สนับสนุนงบประมาณใน
การจัดทาใบงานในชว่ งทม่ี กี ารจัดการเรียนการสอนแบบ On Hand
การบริหารจัดการด้านทรัพยากร สนับสนุนอุปกรณ์เทคโนโลยีต่าง ๆ เพื่อให้ครูใช้ใน
การจัดการเรียนการสอนในรปู แบบ Online และ On Hand
การบริหารจัดการด้านการดาเนินงาน ฝา่ ยบรหิ ารชแ้ี จงจุดประสงค์ แนวทางในการจัดการ
เรียนการสอนในช่วงท่ีมีการแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ให้ครูมี
ความเข้าใจตรงกันโดยยึดตามนโยบายของสานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน โรงเรียน
จดั การเรยี นการสอน 4 รปู แบบ คือ On Site, On Demand, On Hand และ Online
ครูแต่ละสายช้ัน มีการสร้างชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อร่วมกันหาทางแก้ไข
ปัญหาต่าง ๆ ในการจัดการเรียนรู้ในรูปแบบออนไลน์ โรงเรียนมีเพจในการประชาสัมพันธ์ข่าวสาร
ต่าง ๆ ให้แกน่ ักเรียนและผู้ปกครองในช่วงท่จี ัดการเรียนการสอนออนไลน์
การดูแลช่วยเหลือนักเรียนด้านการเรียนรู้ สร้างไลน์กลุ่มของครูประจาช้ัน และครูประจา
วชิ าต่าง ๆ เพือ่ ส่อื สารและทาความเข้าใจกับผู้ปกครองเกี่ยวกบั การจดั การเรยี นรู้ จดั การสอนซอ่ มเสริม

วิจยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศกึ ษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 91

ให้นักเรียนรายบุคคล เป็นบางกรณีท่ีนักเรียนมีปัญหาในการเข้าเรียนออนไลน์ และเรียนไม่ทันเพื่อน
ในหอ้ ง

การดูแลช่วยเหลือด้านความปลอดภัย สร้างข้อตกลง และกติกาในการเรียนออนไลน์
เพื่อให้ห้องเรียนออนไลน์ไม่เกิดความวุ่นวาย สามารถเรียนรู้ส่ิงที่ครูสอนได้อย่างเต็มที่ สอดแทรก
ความรู้ขณะสอนในเร่ืองทักษะการดารงชีวิต การดูแลตนเอง ในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของ
โรคติดเช้ือไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19)

นอกจาก ICT Clinic แล้ว โรงเรียนจ่าการบุญยังได้ดาเนินการจัดค่ายภาษาอังกฤษออนไลน์
เพ่ือช่วยเหลือโรงเรียนในเครือข่ายอีก 3 โรงเรียน ตามโครงการภายใต้โครงการส่งเสริมเครือข่าย
นวัตกรรมคุณภาพสถานศึกษา 1 ช่วย 3 สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ผ่าน Zoom
Application อันประกอบไปด้วย 1. โรงเรียนวัดยางเอน(ประชานุเคราะห์) 2. โรงเรียนวัดโป่ง
หม้อข้าว 3. โรงเรียนบ้านร้องยุ้งข้าว อีกท้ังยังได้นาเทปบันทึกกิจกรรมดังกล่าวส่งต่อไปยังโรงเรียน
บ้านน้าจวง อาเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุโลก ซ่ึงเป็นโรงเรียนในโครงการกองทุนการศึกษาของ
พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หัว อีกดว้ ย

วจิ ยั ข้อเสนอเชิงนโยบายการจดั การศึกษาในสถานการณ์ COVID-19 สพป.พษิ ณโุ ลก เขต 1 92

1.3.1.3 โรงเรยี นวัดยาง (มมี านะวทิ ยา)

ขนาดสถานศึกษา ( ) เลก็ ( ✓ ) กลาง ( ) ใหญ่ ( ) ใหญพ่ เิ ศษ

รูปแบบการจดั การศกึ ษาในสถานการณก์ ารแพร่ระบาดของโรคติดเช้อื ไวรสั โคโรนา 2019

(COVID-19)

ระดบั ปฐมวยั  On Site  On Air  On Demand  On Hand  Online

ระดับประถมศึกษา  On Site  On Air  On Demand  On Hand  Online

ระดบั มัธยมศึกษา  On Site  On Air  On Demand  On Hand  Online

วดิ ที ศั น์ขอ้ มูลพน้ื ฐานโรงเรียนวัดยาง (มมี านะวทิ ยา)

การจดั การเรยี นรู้ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อ
ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) โรงเรียนวัดยาง (มีมานะ
วิทยา)