Manual co-creation

Handboek
Co-creatie



“Only thosewho attempttheabsurdwill
achieve the impossible.

Ithinkit’sinmy basement...
Letmego upstairsandcheck.”

- M.C. Escher

4

5

HET EINDRESULTAAT VAN CO-CREATIE IS ALTIJD UNIEK.

6

Co-creatie is; Samen iets nieuws maken, waarbij je het beginpunt met elkaar afstemt en de weg naar het
eindpunt een avontuur is. In co-creatie zijn alle deelnemers gelijkwaardig; ieder individu draagt vanuit zijn

eigen talent bij aan het geheel, wat voor rol je ook speelt.

In co-creatie wordt alles wat de deelnemers meemaken in het proces, erkend en meegenomen als waardevolle
informatie. Hierdoor groeien de deelnemers en groeit het product waar je samen aan werkt.

7

Laat iemand anders die bij
je in de buurt is deze pagina

invullen.

Over 5 jaar:
Heb ik ...

I’AWilik...

Kan ik ...
Woon ik ...
Ga ik ...
Ben ik ...

8

Mijn naam 9
Mijn bijnaam
Waar ben ik trots op?
Wat zou ik het liefst veranderen aan mijzelf?
Wat staat er op mijn to-do list?

AMWat is volgens mij het beste gevoel?
Bad of liever een douche?
Waar mag je mij voor wakker maken?

QUO
“If you want creative workers, give them enough time to play”
-John Cleese:

“If you see something good , give a compliment. If you see something wrong , offer your help.”
- Nelson Mandela

“The whole is greater than the sum of its parts.”
-Aristotle 10

OTES
“Everybody is a genius. But if you judge a fish by its ability to climb a tree, it will live its
whole life believing that it is stupid.”
- Albert Einstein

“ I’d rather be hated for who I am, than loved for who I am not ” “A day without laughter is a day wasted.”
- Kurt Cobain - Charlie Chaplin

“The smartness we need is collective. You need to get different people to come together 11
and collectively start to see something that individually none of them see.”
- Peter Senge:

quote

12

13

TONEEL

Het doek gaat open, de spelers komen op.
Het publiek maakt kennis met de personages en hun omstandigheden (expositie).
Dit is de entry voor het publiek. Het publiek is nu innerlijk vertrouwd en betrokken
geraakt met wat zich afspeelt op het toneel. Beiden, publiek en spelers, zijn innerlijk in beweging en juist
hierdoor kan er een levendige gebeurtenis ontstaan! Deze wisselwerking en samen opgaan tot het doek valt,
is te vergelijken met het proces van co-creatie. Elke theatervoorstelling en elke co-creatie verloopt anders.
De weg naar het eindproduct is vol beweging, avontuurlijk en de uitkomst is uniek.

14

KOKEN

Alle ingrediënten spelen hun rol en zijn op hun manier belangrijk.
Het resultaat is meer dan een opstapeling van losse stukken.

Smaken en structuren versterken elkaar, juist als ze heel verschillend zijn.
Aandacht, liefde en energie zijn de belangrijkste ingrediënten.

VOETBAL

Het doel is duidelijk, de wedstrijd uniek, de afloop onbekend.
Aan de spelers de uitdaging om hun aandacht te richten op het hele veld:
waar is iedere speler, en hoe beweegt de bal zich in het geheel?

15

CHECKLIST

Waar kun je co-creëren? obvpiej srbzceihnooonoreldnevlinagn werk
nieuws
van
iets

inbobipjrjeeglhadaegnentennizsmkeieennarnkevenavnanvnavvanaenekenaeenenftenigeebrsootoetkdiner
overal & altijd

16

Ga naar de laatste
pagina en vul nu
alvast in

17

Wat is entry?
Entry maken is bewust bij elkaar stil staan.
Het is kennismaken met elkaar op een minder oppervlakkige manier.

ENTDit heb je nodig om makkelijker met elkaar samen te werken.
Wanneer er voldoende aandacht aan entry is besteed,
dan krijgen we vanzelf zin om samen iets te doen! 18

Waarom verzorgen we op zo’n actieve manier de entry?

Het is een natuurlijke menselijke behoefte meer over de ander te willen weten en
ons sociaal verbonden te voelen.

Wanneer we daar niet actief aandacht aan besteden, wordt het gebrek aan
informatie over de anderen automatisch ingevuld met algemeenheden, zoals

oordelen of meningen.

Ons brein zoekt namelijk naar verbanden om de ander te kunnen plaatsen en te

TR Ywetenofweveiligzijn.
Dit wederzijds invullen over wie de ander is, zorgt voor onzekerheid in het
sociaal contact.

19

Wat heb je nodig; T HR
Kleine zakjes gevuld met zand of erwten.

Wat is het doel?
Contact maken / kennismaking.

1e ronde; &
1 zakje over en weer gooien en je eigen naam noemen.

Wat hebben we waargenomen?

2e ronde; CAT
Veranderingen toepassen bij het gooien, de naam noemen van de

ander en oogcontact maken voor het gooien.
Eventueel meer zakjes in de groep brengen.

Wat hebben we waargenomen?

20

ROW 21
T&CHWat is je conclusie?

De hele groep staat in een Dan klinkt een vooraf
(grote) kring met de gezichten afgesproken signaal.
naar elkaar toe. Er is één
begeleider die de opdracht uitlegtPIEEEEEEEP .
(deze kan ook meedoen,
bij een oneven aantal) Je krijgt een rol schildertape en
We gaan kort kennis maken met twee stiften. Je gaat weer op je
elkaar. Kom van je plek, oorspronkelijke plek in de kring
loop vrij door de ruimte ga op staan met allebei (het begin of
zoek naar een gesprekspartner. het uiteinde) van de tape in je
Maak contact en vertel je naam. hand, deze rolt dus af terwijl je
De ander doet uiteraard terugloopt naar je plek. Je plakt
hetzelfde. In het gesprek dat je nu op de grond een lijn met de
met elkaar aangaat ga je op tape naar je gesprekspartner.
zoek naar gezamenlijke De lijnen van de groep zullen
over elkaar heen lopen kris kras
TAPinteresses, passies en belangen.
Het is een korte date dus geef door elkaar. Nu ga je op de tape

elkaar de ruimte, stel vragen en schrijven wat jullie met elkaar

laat ook zien wie jij bent. verbindt.

22

Als je klaar bent ga je weer
terug in de kring staan en begint
het hele verhaal opnieuw.
Je kunt afhankelijk van de tijd
en de groepsgrootte deze
oefening een aantal keer
herhalen. Op de grond ontstaat
een prachtig netwerk met daarop
geschreven de zojuist ontdekte
gezamenlijke passies, interesses
en belangen.

PET i P :kEoroips.oHookebbvrearedndebereorvsdecenhtaialfdpeteerthlaeopzeeebn(e2itse4.r mdemt)etkest
23

PORTRAIT Schrijf je naam op je papier.
Geef je papier aan iemand die tegenover je zit.

Jij krijgt het papier van hem/haar.
Jullie gaan elkaar tekenen en ondertussen vragen stellen.

De antwoorden schijf je om het portret heen.
Dit doe je ongeveer 3 minuten.

Hierna geef je het portret terug en ga je opzoek naar iemand anders.

TiP : TiP :Expirimenteer zelf met het aantal wisselingen en tijd
In grote groepen kun je 1 plaats doorschuiven

24

25

Door deze oefening te doen, kunnen we zelf ervaren hoe het is om elkaar
op een minder oppervlakkige manier te leren kennen.

Vergeleken met het gebruikelijke en ons bekende voorstelrondje naam,
wat je doet, etc. is deze oefening informeler, echter wel directer.

WHO AR
Ti P :Je kunt wanneer er een lange stilte valt en je ziet dat degene die vijf minuten over ‘wie ben ik’,
vertelt vast is gelopen deze verder helpen door het accent te verleggen van de woorden in de vraag.
Wie ben je, Wie ben je, Wie ben jij, stimuleert dan vaak tot het geven van ander soort antwoorden.

26

We maken groepjes van drie
(iemand die de vraag stelt, iemand aan wie de vraag wordt gesteld en een waarnemer).

Ieder krijgt 5 minuten om de vraag ‘Wie ben je?’ te beantwoorden.
Hierna worden waarnemingen gedeeld vanuit de verschillende perspectieven.

Neem daar ook 5 minuten voor.

Wissel na de eerste ronde van rol.
Vijf minuten voor de vraag en vijf minuten voor het delen van waarnemingen.

RE YOU?Herhaalhetgeheelnog1keer.
Variatie: Wissel na 5 minuten van rol en deel je waarnemingen aan het einde
nadat ieder in elke rol aan de beurt is geweest.
Je hebt daar 15 minuten voor.

Totale tijd van deze oefening is 30 minuten.

27

HOEERZBIITJ?JE

Beschrijf of teken: hoe voel jij je?

28

29

Waar ga je “entry” gebruiken? Wat is je opgevallen?

CONCLUSION

Wat heb je gezien? Wat neem je mee?
Wat doe je de volgende keer anders?

30

31

GFET OCU

UsED

CONTRA
In co-creatie processen is het belangrijk om goed afgestemd te zijn met elkaar. “Contracting” helpt
daarbij. Tijdens de contracting fase maak je afspraken met elkaar over: wat gaan we doen, hoe gaan
we dat doen? Wat verwacht je daarbij van elkaar? Als er later in het werkproces onduidelijkheid
ontstaat, kan de samenwerking weer snel doelgericht worden door op de afspraken terug te komen.

In co-creatie wil je graag dat ieder individu zichtbaar wordt en zijn eigen unieke bijdrage kan
leveren. Omdat je in het co-creatieproces stapt met je eigen talenten, vragen en beelden, ontstaat er

makkelijk misverstand. Vaak denk je dat je hetzelfde verwacht, maar blijkt dat niet zo te zijn.
Als in de beginfase iedereen de kans krijgt zich uit te spreken, dan leg je een basis van
gelijkwaardigheid en eigenaarschap.

34

ACTING
Een comntarkaecnt misentieetl:kaar Achter houden wat je graag zou willen doen, x
Ach, laat maar, het is al gezegd! x

Je verplicht voelen om iets bij te dragen. x
Achteraf zeggen wat je vindt. x

Zeggen wat een ander doen moet. x
Het niet uitspreken van je verwachtingen. x
Het niet uitspreken waar je minder goed in bent en hulp nodig hebt. x

De ander uit het oog verliezen. x
In je eentje doorbijten! x

Achter elkaars rug om zaken snel regelen. x
Ja zeggen en nee doen! x

Alleen met de eer gaan strijken! x

35

Naam: ...........................................
Datum: ........................................

Dit wil ik graag leren:

Dit heb ik nodig: 36
Hier ben ik goed in:

ONTRDitismijnvalkuil:

Bespreek de verwachtingen
in de samenwerking:

Wat spreken we af?
Wat verwacht je van de ander?
Wat vind jij belangrijk in samenwerking?
Waar kunnen we op bouwen?

TRACTConclusie, bevindingen en afspraken:
37

BRAINWat is je onderwerp bij deze co-creatie?

STORM 38
Het onderwerp is ......................................................................

Wat is je doel bij deze co-creatie?

Stel het in de vragende vorm:

39

Welke afspraken maak je met elkaar

Agreover de samenwerking?

TiP :Hou het luchtig!

40

ee?!

41

PLAYRandvoorwaarden:
Reserveer tijd om ongestoord met elkaar te werken.
Zoek een ruimte op waar je niet gestoord wordt.
Laat je verplichtingen van alle dag achter je, zodat je van
een gesloten houding naar een open houding kunt bewegen.
Zoals John Cleese aangeeft kunnen we op deze manier schakelen

van een ‘closed mode’/ ‘gesloten manier’ naar een

Dus :Spring er in en laat het gebeuren! ‘open mode’ / open manier.
Deze hebben we nodig om creatief te kunnen zijn.

Alles is mogelijk.

Verzamel een rijkdom aan ideeën, ervaringen en voorbeelden als werkmateriaal en leg het in het midden.

Of laat de ruimte leeg, verbind je met het onderwerp en kijk wat er in je opkomt.

42

Leg je onderwerp in het midden en laat het maar gebeuren....

TIP:--S--V-tH-OeeSLrlompzjueearaisimmonrtmogeeerrelvaddramelelhneeeoisltddeueaweibteaaheënattndekgaoreo!cpkph,etdoeennltocagekinstcrhaleenpolenkmogelijk klinkt
43

SKETCH 44

45

WRITE

46

47

COLLECT

48

49

HOEERZBIITJ?JE

50