Book22 การป้องกันและปราบปรามอาชญากรรม

วิชา ปป. (CP) ๒๒๔๐๒

การป้ องกันและปราบปรามอาชญากรรม

ตาํ ÃÒàÃÂÕ ¹

หลักสตู ร นกั เรยี นนายสบิ ตํารวจ

ÇªÔ Ò »». (CP) òòôðò ¡Òû͇ §¡Ñ¹áÅлÃÒº»ÃÒÁÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ

เอกสารน้ี “໚¹¤ÇÒÁÅѺ¢Í§·Ò§ÃÒª¡ÒÔ หามมิใหผูหนึ่งผูใดเผยแพร คัดลอก ถอดความ
หรอื แปลสว นหนง่ึ สว นใด หรอื ทง้ั หมดของเอกสารนเ้ี พอ่ื การอยา งอน่ื นอกจาก “à¾Íè× ¡ÒÃÈ¡Ö ÉÒͺÃÁ”
ของขาราชการตํารวจเทาน้ัน การเปดเผยขอความแกบุคคลอ่ืนที่ไมมีอํานาจหนาท่ีจะมีความผิดตาม
ประมวลกฎหมายอาญา

กองบญั ชาการศึกษา สํานกั งานตาํ รวจแหงชาติ

พ.ศ.๒๕๖๑

1

คํานาํ

หลักสูตรนักเรียนนายสิบตํารวจ (นสต.) เปนหลักสูตรการศึกษาอบรมท่ีมีเปาหมาย
เพ่ือเสริมสรางใหบุคคลภายนอกผูมีวุฒิประกาศนียบัตรประโยคมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.๖) หรือ
ประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) หรือเทียบเทา ท่ีเขารับการฝกอบรมมีความรู ความสามารถ และ
ทักษะวิชาชีพตํารวจ รวมถึงพัฒนาบุคลิกภาพรางกายใหเหมาะสมสําหรับการปฏิบัติงานตํารวจ
ในกลุมสายงานปองกันปราบปราม ตลอดจนเตรียมความพรอมทางดานจิตใจและวุฒิภาวะใหมี
จติ สาํ นึกในการใหบ รกิ ารเพ่อื บาํ บดั ทุกขบาํ รงุ สขุ ของประชาชนเปนสําคัญ

กองบัญชาการศึกษา ไดรวมกับครู อาจารย และครูฝก ในสังกัดกองบังคับการ
ฝก อบรมตาํ รวจกลาง และกลมุ งานอาจารย กองบญั ชาการศกึ ษา ศนู ยฝ ก อบรมตาํ รวจภธู รภาค ๑ - ๙
และกองบัญชาการตํารวจตระเวนชายแดน ตลอดจนผูทรงคุณวุฒิจากภายนอก จัดทําตําราเรียน
หลกั สตู รนกั เรยี นนายสบิ ตาํ รวจชดุ นี้ ซง่ึ ประกอบดว ยองคค วามรตู า งๆ ทจี่ าํ เปน ตอ การพฒั นาศกั ยภาพ
ของนกั เรยี นนายสบิ ตาํ รวจใหเ ปน ขา ราชการตาํ รวจทพ่ี งึ ประสงคข องประชาชน เพอ่ื ใชส าํ หรบั ประกอบ
การเรียนการสอนนักเรียนนายสิบตํารวจใหมีความพรอมทั้งดานความรู ความสามารถ กําลังกาย
และจติ ใจ จนสามารถเปน ขา ราชการตาํ รวจทป่ี ฏบิ ตั งิ านใหบ รกิ ารสงั คมและประชาชนไดอ ยา งตรงตาม
ความตอ งการอยา งแทจ รงิ และมีความพรอ มในการเขา สูประชาคมอาเซียน

ขอขอบคุณครู อาจารย ครูฝก และผูทรงคุณวุฒิทุกทาน ท่ีไดรวมกันระดมความคิด
ใหคําปรึกษา คําแนะนํา ประสบการณท่ีเปนประโยชน รวมถึงการถายทอดองคความรู
ที่เปนประโยชน จนทําใหการจัดทําตําราเรียนหลักสูตรนักเรียนนายสิบตํารวจสําเร็จลุลวงไดดวยดี
ซ่ึงกองบัญชาการศึกษาหวังเปนอยางยิ่งวาตําราเรียนชุดนี้คงเปนประโยชนตอการจัดการเรียน
การสอนและการจัดการฝกอบรมของครู อาจารย และครูฝก รวมตลอดถึงใชเ ปนคมู อื การปฏบิ ัตงิ าน
ของขาราชการตํารวจ อันจะสงผลทําใหสํานักงานตํารวจแหงชาติสามารถสรางความเชื่อม่ันศรัทธา
และความผาสุกใหแ กประชาชนไดอยา งแทจรงิ

พลตํารวจโท ( รอย อิงคไพโรจน )
ผูบ ญั ชาการศึกษา

1

ÊÒúÑÞ Ë¹ŒÒ

ÇÔªÒ ¡Òû‡Í§¡Ñ¹áÅлÃÒº»ÃÒÁÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ ñ
๓
º··Õè ñ อาํ ¹Ò¨áÅÐ˹ŒÒ·¢èÕ Í§ÊÒÂμÃǨ ññ
- ภารกจิ อํานาจหนา ทข่ี องสายตรวจ ๑๒
๑๒
º··èÕ ò ·ÄÉ®ÇÕ ‹Ò´ŒÇ¡Òû͇ §¡Ñ¹ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ ๑๒
- ทฤษฎกี ารบงั คบั ใชกฎหมาย ๑๓
- ทฤษฎตี าํ รวจชุมชนสมั พันธ ๑๓
- ทฤษฎคี วบคมุ อาชญากรรมจากสภาพแวดลอ ม ๒๓
- ทฤษฎตี ํารวจผรู บั ใชช มุ ชน ๒๔
- ทฤษฎหี นา ตา งแตก ๒๗
๓๐
º··Õè ó »ÃÐàÀ·áÅСÒèѴÊÒÂμÃǨ ๓๕
- การจดั สายตรวจประเภทตา งๆ ๔๘
- แนวทางปฏบิ ัตใิ นงานสายตรวจ õ÷
- การบริหารงานสายตรวจ ๕๘
- การวางแผนการตรวจ ๕๘
- การตงั้ จดุ ตรวจคน ๕๙
๖๒
º··Õè ô ÁÒμáÒÃàªÔ§Ã¡Ø 㹡Òû‡Í§¡¹Ñ »ÃÒº»ÃÒÁÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ ๖๔
- การตีวงสรุ า ๖๕
- การปดลอ มตรวจคน ๖๖
- มาตรการยึดรถตองสงสัย
- การสํารวจจดุ ลอ แหลม
- การซักซอ มแผนเผชิญเหตตุ า งๆ และการสกัดจับ
- การตรวจเยย่ี มชุมชน
- การตั้งดานตรวจ จุดตรวจ หรือจดุ สกดั

˹ŒÒ

º··Õè õ ÃдѺ¡ÒÃ㪡Œ Òí Åѧ¢Í§à¨ŒÒ˹Ҍ ·μÕè íÒÃǨà¾è×Íá¡äŒ ¢Ê¶Ò¹¡Òó (Use of Force) øñ
- ทมี่ าและความสําคญั ของระดบั การใชก าํ ลังของเจาหนาทต่ี าํ รวจ ๘๒
- การศึกษาแบบระดับการใชกาํ ลังของเจา หนา ทต่ี าํ รวจ ๘๓
- คําอธิบายทั่วไปเกยี่ วกบั การกระทําของผูตอ งสงสัย/ผกู ระทําความผดิ ๘๗
- คําอธบิ ายทั่วไปเกี่ยวกับการปฏิบัติของเจา หนาทต่ี าํ รวจ ๙๑

º··èÕ ö ¡ÒÃ༪ÔÞàËμØμÒ‹ §æ áÅÐÃдºÑ ¡ÒÃãªกŒ ําÅѧ¢Í§à¨ŒÒ˹ŒÒ·Õตè าํ ÃǨ ùõ
- ข้นั ตอนการปฏิบัตมิ าตรฐานสาํ หรบั เจาหนา ที่ตํารวจผูเผชิญเหตุคนแรก ๙๖
- ตวั อยางอาวุธและอุปกรณสาํ หรบั เจา หนา ทีต่ ํารวจผูเผชิญเหตคุ นแรก ๙๘

º··Õè ÷ ¡ÒöÇÒ¤ÇÒÁ»ÅÍ´ÀÂÑ ñðó
- การแตงเคร่อื งแบบ ๑๐๔
- การเขา ประจําจุด ๑๐๕

º··èÕ ø ¡ÒÃÊÍè× ÊÒÃã¹Ë¹ÒŒ ·ตี่ ําÃǨ ñðù
- หลกั การสื่อสารท่วั ไป ๑๑๐
- ความหมายของคําวาสอื่ สาร ๑๑๐
- ระเบียบ ตร.วาดวยเครอ่ื งรับ-สงวทิ ยุของกรมตํารวจ พ.ศ.๒๕๒๗ ๑๑๑
- ประมวลลับ ๑๑๔
- การใชและการบาํ รงุ รักษาเครือ่ งมอื สอื่ สาร ๑๑๘

ÀÒ¤¼¹Ç¡ ñòõ

ÇÔªÒ »». (CP) òòôðò
¡Òû͇ §¡Ñ¹áÅлÃÒº»ÃÒÁÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ

¤³Ð¼ŒÙ¨´Ñ ·Òí

ñ. ¾Å.μ.·.ÃÍ ÍÔ§¤ä¾â蹏 ¼ºª.È. ·»èÕ ÃÖ¡ÉÒ
ò. ¾Å.μ.μ.ÈáÄɳ ᡌǼÅÖ¡ Ãͧ ¼ºª.È. ·»èÕ ÃÖ¡ÉÒ
ó. ¾.μ.Í.ÇÊÔ ·Ø ¸ìÔ ¤ÅÒŒ Âáʧ ¼¡¡.ÊÀ.Ç§Ñ »ÃШº À.¨Ç.μÒ¡
ô. ¾.μ.·.ÍÃó¾ ¡ÒÇ¡Ô ØÅ ÍÒ¨ÒÏ (ʺ ó) ¡Í¨.ºª.È.
õ. ¾.μ.·.ªÅҾѹ¸Ø ·Í§á¼‹¹ ÍÒ¨ÒÏ (ʺ ó) ¡Í¨.ȽÃ.À.ô
ö. ¾.μ.·.ªÒí ¹Ô ¤¹äÇ ÍÒ¨ÒÏ (ʺ ó) ¡Í¨.ȽÃ.À.ô

1

๑

º··Õè ñ

อํา¹Ò¨áÅÐ˹ŒÒ·Õè¢Í§ÊÒÂμÃǨ

ÇμÑ ¶»Ø ÃÐʧ¤¡ ÒÃàÃÂÕ ¹ÃŒÙ»ÃÐจาํ º·

๑. เพอื่ ใหน กั เรยี นนายสบิ ตาํ รวจมคี วามรเู กย่ี วกบั อาํ นาจและหนา ทขี่ องตาํ รวจสายตรวจ
๒. เพ่ือใหนักเรียนนายสิบตํารวจมีความเขาใจเก่ียวกับอํานาจและหนาท่ีของตํารวจ
สายตรวจ
๓. เพื่อใหนักเรียนนายสิบตํารวจนําความรูไปปฏิบัติใชไดถูกตอง บรรลุวัตถุประสงค
ของทางราชการ

ÊÇ‹ ¹นํา

การปฏบิ ตั งิ านในหนาทีข่ องตาํ รวจสายตรวจ จะปฏบิ ตั หิ นา ท่ีไดถกู ตอ งตามกฎหมายน้นั
ในเบอื้ งตน จะตอ งมคี วามรู ความเขา ใจ เกย่ี วกบั ความหมายของคาํ วา อาํ นาจและหนา ทข่ี องตาํ รวจกอ น
วาตนเองเปนตํารวจมีอํานาจและหนาท่ีตามกฎหมายมากนอยเพียงใด ตามกฎหมายท่ีกําหนด
การทาํ งานจงึ จะถกู ตอ ง ไมเ ปน การละเมดิ หรอื ละเวน การปฏบิ ตั ติ อ บคุ คลอน่ื การปฏบิ ตั จิ งึ จะชอบธรรม
และเกิดผลดีตอทางราชการ

๒

ตําÃǨ คือ “เจาหนาท่ีซึ่งกฎหมายใหมีอํานาจและหนาท่ีรักษาความสงบเรียบรอย
ของประชาชน”

อํา¹Ò¨ คือ ความชอบท่ีจะกระทําได ที่มาของอํานาจ ไดแก บทบัญญัติของกฎหมาย
จารีตประเพณี เปนตน

˹Ҍ ·èÕ คอื ภาระทจ่ี ะตอ งกระทาํ หนา ทมี่ าจากบทบญั ญตั ขิ องกฎหมายและจารตี ประเพณี
กิจกรรมในการรักษาความสงบเรียบรอย ไดแก การสบื สวน การสอบสวน การปอ งกัน
การปราบปรามและการใหบริการแกประชาชน ระดับของความสงบเรียบรอยน้ันก็คือ การไมละเมิด
ตอ บทบัญญัตขิ องกฎหมาย
ประชาชนมเี สรีภาพในการกระทําไดทกุ อยา ง เวนแตมกี ฎหมายบญั ญตั ิไวหา มกระทํา
สําหรับตํารวจน้ัน ในการปฏิบัติหนาที่ในการรักษาความสงบเรียบรอยหรือการบังคับใช
กฎหมาย โดยหลักการตาํ รวจจะกระทําการใดอนั เปน การละเมดิ ตอสทิ ธิของประชาชนไมไ ด เวน แตวา
จะมกี ฎหมายบัญญตั ไิ วแ ละตํารวจจะตองกระทําการไปตามเงือ่ นไขของกฎหมายทกี่ าํ หนดไว
หลักฐานของการกระทําจะตองเก็บบันทึกไวเปนขอเท็จจริงและพัฒนาไปสูการเปน
พยานหลักฐานตอไป
ÊÒÂμÃǨ¡Ñº¡ÒÃÊ׺Êǹ ตํารวจสายตรวจมีอํานาจในการสืบสวนท่ัวราชอาณาจักร
สายตรวจของสถานตี าํ รวจแหง หนงึ่ จะไมไ ปทาํ การสบื สวนคดอี าญาในอกี ทอ งทหี่ นง่ึ กไ็ ด โดยทจี่ ะไมเ ปน
ความผดิ ฐานเจา พนกั งานปฏบิ ตั หิ นา ทม่ี ชิ อบ เพราะเปน เรอ่ื งของการมอี าํ นาจแตไ มม หี นา ที่ แตส ายตรวจ
ท่ีกําลังตรวจอยูในทองที่สถานีตํารวจของตนกําลังปฏิบัติหนาที่ในการรักษาความสงบเรียบรอย
จงึ มีหนาที่ในการสืบสวนคดีอาญาในทองท่ขี องตนดวย
วธิ กี ารในการสบื สวนแบงได ๒ กรณี คอื การสบื สวนที่เปน การละเมิดสทิ ธิของประชาชน
ซึ่งจะตอ งพจิ ารณาวา มีกฎหมายบญั ญัติใหก ระทาํ ไดห รอื ไม หากไมม กี ฎหมายบญั ญตั ิไวก ก็ ระทาํ ไมได
การสืบสวนอีกประเภทหนึ่ง คือ การสืบสวนท่ีไมไดไปละเมิดสิทธิเสรีภาพของผูใด กรณีเชนน้ี
สายตรวจสามารถกระทําได เชน การจอดรถสังเกตการณ การเขาไปพูดคยุ กับบคุ คลตางๆ
การสบื สวน คือ การแสวงหาขอเท็จจริงและหลักฐาน ซงึ่ ตํารวจไดป ฏิบัตไิ ปตามอาํ นาจ
และหนาที่เพ่ือรักษาความสงบเรียบรอยของประชาชน ในสวนน้ีเรียกวาการสืบสวนกอนเกิดเหตุ
และเพือ่ ทราบรายละเอียดแหงความผดิ ในสวนนเ้ี ปนการสืบสวนหลังเกิดเหตุ
ขอ เทจ็ จรงิ และหลกั ฐานทไี่ ดจ ากการสบื สวนกอ นเกดิ เหตนุ าํ ไปใชเ ปน ขอ มลู ในการปอ งกนั
ปราบปรามและการใหบ รกิ ารประชาชนตอไป
สวนขอเท็จจริงและหลักฐานที่ไดจากการสืบสวนหลังเกิดเหตุใหนําสงพนักงานสอบสวน
ทําการสอบสวนขอเท็จจริงและหลักฐานเหลาน้ีจะเปนพยานหลักฐานในสํานวนการสอบสวน
ของพนักงานสอบสวนตอไป ตํารวจสายตรวจในขณะทําหนาที่สืบสวนจะตองมีการทําบันทึกไวเปน
หลกั ฐานดวย

๓

ºÑ¹·Ö¡ หมายถึง หนังสือที่ตํารวจจดไวเปนหลักฐานในการสืบสวน การจัดทําบันทึก
อาจจะกระทาํ โดยการจดบันทกึ ในกระดาษ สมดุ พก หรือบันทกึ ดวยกลองถา ยรูปก็ได

ÊÒÂμÃǨ¡ºÑ ¡ÒÃÊͺÊǹ การสอบสวน คอื การรวบรวมพยานหลกั ฐานและการดาํ เนนิ การ
ของพนักงานสอบสวน ซ่ึงทําไปเกี่ยวกับความผิดท่ีกลาวหา เพ่ือที่จะทราบขอเท็จจริงหรือพิสูจน
ความผิดและเพ่ือจะเอาตัวผูกระทําผิดมาฟองลงโทษ ดังน้ันสายตรวจจึงไมใชพนักงานสอบสวน
แตเ ปนเจา หนา ท่ีผทู ําการสืบสวนและอยูใ นฐานะผูชวยเหลือพนกั งานสอบสวน

ÊÒÂμÃǨ¡ºÑ ¡Òû‡Í§¡¹Ñ ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ หลักการของการปองกัน คือ
๑. ปอ งกนั มใิ หม อี าชญากรรมเกดิ ข้ึนในทองทท่ี ร่ี บั ผดิ ชอบ
๒. หากมเี หตเุ กดิ ขนึ้ จะตอ งไมก อ ใหเ กดิ ความรนุ แรง ความรนุ แรงวดั ไดจ ากการสญู เสยี
ชวี ติ บาดเจ็บ ความเสยี หายตอทรัพยสิน กระทบกระเทอื นตอ จติ ใจของประชาชน กลา วคือ จะตอ ง
ยบั ยงั้ ไมใ หเ กิดความรุนแรง อันไดแ กมาถงึ จุดทีเ่ กดิ เหตุในเวลาอนั สนั้ มีความรู มียุทธวิธีในการยบั ย้งั
ไมใ หเ กิดความรนุ แรง
๓. กระทําการมใิ หเกิดการลุกลามขยายวงของความเสียหายออกไป
๔. สามารถแกไ ขสถานการณได ควบคมุ สถานการณใ หสคู วามปกติได
๕. สามารถเยียวยาแกไ ขใหก ลับมาสูส ภาพเดมิ หรอื ใกลเ คยี งกบั สภาพเดิม
หลักการและเทคนิคของการปองกันอาชญากรรม ไดแก การแสดงตัว ปรากฏตัว
การตรวจคน การแสวงหาความรวมมือจากประชาชน การสรางแหลงขอมูล การนําขอมูลมาใช
การวางแผน เปนตน
ÊÒÂμÃǨ¡ºÑ ¡ÒûÃÒº»ÃÒÁ ในความหมายน้ี หมายถงึ มอี าชญากรรมหรอื มเี หตเุ กดิ ขนึ้
สายตรวจจะตอ งเปน ผใู ชอ าํ นาจและหนา ทใ่ี นการรกั ษาความสงบเรยี บรอ ย อนั ไดแ ก การถามชอื่ (ป.อาญา
ม.๓๖๗) การออกคําส่ัง (ป.อาญา ม.๓๖๘) ตอสูหรือขัดขวางเจาพนักงานเปนความผิด (ป.อาญา
ม.๑๓๘) ขม ขนื ใจเจา พนกั งานเปน ความผดิ (ป.อาญา ม.๑๓๙) นอกจากนยี้ งั มอี าํ นาจตรวจคน ตวั บคุ คล
ยานพาหนะ จับกุม การควบคุม การควบคุมตัวสงไปยังที่ทําการของพนักงานสอบสวน การยึดไว
เพอื่ ตรวจสอบซงึ่ ทรพั ยท มี่ ไี ว ไดม า ไดใ ช เพอ่ื ใชใ นการกระทาํ ผดิ การรบั แจง เหตแุ ละการรบั คาํ รอ งทกุ ข
ÊÒÂμÃǨ¡Ñº¡ÒÃãËŒºÃÔ¡Òà การใหบริการกับประชาชนเปนสวนหน่ึงของการรักษา
ความสงบเรียบรอ ย สายตรวจจะตองคํานงึ เสมอวาการใหบ ริการแกประชาชนนน้ั จะตองไมกระทบตอ
ภารกิจหลกั คอื ปฏิบตั หิ นา ทส่ี ายตรวจเพ่อื การรักษาความสงบเรยี บรอยแกประชาชน

ÀÒá¨Ô อาํ ¹Ò¨Ë¹ŒÒ·Õ¢è ͧÊÒÂμÃǨ

ñ. ¡Òû¯ÔºÑμÔμÒÁคําÊèѧ¢Í§¼ºŒÙ ѧ¤ÑººÞÑ ªÒ การปฏิบตั ิตามแผนการตรวจ
ò. ¡ÒÃÃѺᨌ§àËμØ จากปากคําของประชาชนโดยตรง หรือจากโทรศัพทมือถือ
เคร่ืองมือสื่อสาร วิทยุกระจายเสยี ง โทรทัศน โดยจะตองไปยงั ท่ีเกดิ เหตุโดยเร็ว

๔

ó. ¡Òè´Ñ ¡ÒáºÑ คาํ Ìͧ·Ø¡¢
ผูเสียหายจะรองทุกขกับตํารวจสายตรวจก็ได หากผูรองทุกขมีหนังสือรองทุกข

สายตรวจจะตองจัดการนําสงพนักงานสอบสวน หากผูเสียหายรองทุกขดวยปากคําใหสายตรวจ
รบี จดั การใหผ เู สยี หายไปพบพนกั งานสอบสวนหรอื สายตรวจจะจดบนั ทกึ แลว รบี สง ใหพ นกั งานสอบสวน

ô. อํา¹Ò¨ã¹¡ÒèѺ
ô.ñ ÊÒÂμÃǨÁÕอาํ ¹Ò¨¨Ñºä´Œ ´Ñ§¹Õé
๔.๑.๑ จับบุคคลตามหมายจับ นอกจากหมายจับตนฉบับแลว เอกสาร

หรือหลักฐานดังตอ ไปน้กี ็สามารถดําเนินการจับได
- สาํ เนาหมายจับทไี่ ดรบั รองวา ถูกตองแลว
- สําเนาหมายจับที่สงทางโทรสาร สื่ออิเล็กทรอนิกส หรือ

สอื่ เทคโนโลยีสารสนเทศประเภทอนื่
๔.๑.๒ จับบุคคลทไ่ี ดก ระทาํ ผดิ ซึ่งหนาสายตรวจ (เห็นกําลงั กระทาํ หรอื พบ

ในอาการใด ซ่งึ แทบจะไมมคี วามสงสยั เลยวา เขาไดก ระทําผดิ มาแลว สดๆ)
๔.๑.๓ จับบุคคลเม่ือสายตรวจพบบุคคลนั้นมีพฤติการณอันควรสงสัยวา

นาจะกอเหตุรายใหเกิดภยันตรายแกบุคคลหรือทรัพยสินของผูอ่ืน โดยมีเครื่องมือ อาวุธ หรือวัตถุ
อยา งอนื่ อันสามารถใชใ นการกระทาํ ผดิ

๔.๑.๔ จบั บคุ คลทมี่ พี ยานหลกั ฐานตามสมควรวา บคุ คลนน้ั นา จะไดก ระทาํ ผดิ
อาญาและมีเหตุอันเชื่อไดวาจะหลบหนีหรือจะไปยุงเหยิงกับพยานหลักฐานหรือกอเหตุอันตราย
ประการอ่ืนอันเปนเหตุท่ีจะออกหมายจับบุคคลน้ันได แตมีความจําเปนเรงดวนที่ไมอาจขอศาล
ออกหมายจบั บุคคลนน้ั ได

๔.๑.๕ จับผูตองหา (บุคคลผูถูกหาวาไดกระทําผิด แตยังมิไดฟองตอศาล)
หรือจําเลย (บุคคลซ่ึงถูกฟองตอศาลแลว โดยขอหาวาไดกระทําผิด) ท่ีสายตรวจพบวาผูตองหา
หรอื จําเลยน้นั หนีหรอื จะหลบหนีในระหวา งถกู ปลอ ยตวั ชัว่ คราว

๔.๑.๖ จับผูตองหา (บุคคลผูถูกหาวาไดกระทําผิด แตยังมิไดฟองตอศาล)
หรือจําเลย (บุคคลซึ่งถูกฟองตอศาลแลว โดยขอหาวาไดกระทําผิด) ท่ีบุคคลซ่ึงทําสัญญาประกัน
หรือหลักประกันในการปลอยตัวช่ัวคราวพบวาผูตองหาหรือจําเลยนั้น หนีหรือจะหลบหนีในระหวาง
ถกู ปลอ ยตวั ชวั่ คราว ขอใหสายตรวจจบั ผูต อ งหาหรอื จําเลยนัน้

๔.๑.๗ จับบุคคล เม่ือสายตรวจเห็นหรือพบบุคคลน้ันถูกไลจับดังผูกระทํา
โดยมีเสยี งรองเอะอะ (ตองเปน ความผดิ อาญาตามทรี่ ะบุไวใ นบัญชที า ยประมวลกฎหมายวิธพี ิจารณา
ความอาญา เชน ลกั ทรพั ย วง่ิ ราวทรพั ย ชงิ ทรพั ย ปลน ทรพั ย กรรโชกทรพั ย ประทษุ รา ยแกช วี ติ รา งกาย
ขม ขืนกระทําชาํ เรา)

๔.๑.๘ จับบุคคล เมื่อสายตรวจพบบุคคลนั้นแทบจะทันทีทันใดหลังจาก
การกระทาํ ผดิ ในถนิ่ แถวใกลเ คยี งกบั ทเ่ี กดิ เหตนุ น้ั และมสี งิ่ ของทไ่ี ดม าจากการกระทาํ ผดิ หรอื มเี ครอื่ งมอื

๕

อาวุธ หรือวัตถุอยางอ่ืน อันสันนิษฐานไดวาไดใชในการกระทําผิดหรือมีรองรอยพิรุธเห็นประจักษท่ี
เส้ือผาหรือเน้อื ตัวของผนู ้ัน

๔.๑.๙ การจบั ตามขอ ๔.๑.๑-๔.๑.๘ นน้ั หากจบั ในทรี่ โหฐานจะตอ งปฏบิ ตั ิ
ตามในเร่ืองการคน ในที่รโหฐานดวย

ô.ò ÇÔ¸Õ¡ÒèѺ สายตรวจตอ งดาํ เนินการดงั น้ี
๔.๒.๑ แจงผูที่จะถูกจับวาเขาตองถูกจับ ถาเปนการจับตามหมายจับ

ผจู บั จะขอความชว ยเหลอื จากบคุ คลใกลเคยี งเพื่อทําการจบั กไ็ ด แตจ ะบังคบั ใหบ ุคคลนั้นชวยโดยอาจ
เกิดอนั ตรายแกเขาไมไ ด

๔.๒.๒ แจงขอกลา วหาใหผ ถู ูกจับทราบ หากมีหมายจับใหแ สดงตอ ผถู กู จบั
๔.๒.๓ แจง สิทธิใหผถู ูกจบั ทราบวา

๑) ผูถูกจับมีสิทธิท่ีจะไมใหการหรือใหการก็ไดและถอยคําของ
ผูถูกจับนน้ั อาจใชเ ปนพยานหลักฐานในการพจิ ารณาคดไี ด

๒) ผูถูกจับมีสิทธิท่ีจะพบและปรึกษาทนายความหรือผูซ่ึงจะเปน
ทนายความ

๓) ถาผูถูกจับประสงคจะแจงใหญาติหรือผูซ่ึงตนไววางใจทราบถึง
การจับกุมหากสามารถดําเนินการไดโดยสะดวกและไมเปนการขัดขวางการจับหรือการควบคุม หรือ
ทําใหเกิดความไมปลอดภัยแกบุคคลหน่ึงบุคคลใด สายตรวจผูจับสามารถอนุญาตใหผูถูกจับ
ดาํ เนนิ การไดตามสมควร

๔.๒.๔ บนั ทกึ การจบั ไว (ตน ฉบบั ๑ ฉบบั สาํ เนาอยา งนอ ย ๒ ฉบบั ) สาํ หรบั
ถอ ยคาํ ทผี่ ถู กู จบั ใหก บั ผจู บั นนั้ หากเปน ถอ ยคาํ รบั สารภาพวา เปน ผกู ระทาํ ผดิ กฎหมายหา มมใิ หร บั ฟง
เปนพยานหลักฐาน แตถาเปนถอยคําอ่ืน จะรับฟงเปนพยานหลักฐานในการพิสูจนความผิด
ของผูถ ูกจับไดเมอื่ ไดมีการแจง สิทธิ ตามขอ ๔.๒.๓ แกผูถกู จบั แลว

๔.๒.๕ สั่งใหผูถูกจับไปยังท่ีทําการของพนักงานสอบสวนพรอมดวยผูจับ
ดงั นี้

๑) ไปยงั ทที่ าํ การของพนกั งานสอบสวนผรู ับผิดชอบ
๒) หากไมสามารถนําไปยังที่ทําการของพนักงานสอบสวน
ผรู ับผดิ ชอบไดใ นขณะทจี่ บั นน้ั ใหไปยงั ที่ทาํ การของพนักงานสอบสวนแหง ทองทที่ ีถ่ กู จับ
๔.๒.๖ ถา จําเปนใหจ บั ตัวผูถกู จบั ไป
๔.๒.๗ ถาบุคคลซึ่งจะถูกจับขัดขวางหรือจะขัดขวางการจับ หรือหลบหนี
หรอื พยายามจะหลบหนี สายตรวจผจู บั มอี าํ นาจใชว ธิ หี รอื การปอ งกนั เทา ทเี่ หมาะแกพ ฤตกิ ารณแ หง เรอ่ื ง
ในการจบั ผูถกู จบั นน้ั
๔.๒.๘ สายตรวจผจู บั มอี าํ นาจคน ตวั ผตู อ งหาและยดึ สง่ิ ของตา งๆ ทอ่ี าจใช
เปนพยานหลักฐานได การคน ตองทําโดยสภุ าพ คนผหู ญิงตองใหผ หู ญงิ คนอ่นื เปน ผูคน

๖

๔.๒.๙ สายตรวจผูจับมีอํานาจในการใชวิธีควบคุมผูถูกจับเทาที่จําเปน
เพ่ือปองกันมใิ หเขาหลบหนเี ทา นัน้

๔.๒.๑๐ สายตรวจผูจับตองนําตัวผูถูกจับไปยังที่ทําการพนักงานสอบสวน
ตามขอ ๔.๒.๕ โดยทันที และสงตัวผูถูกจับใหกับตํารวจของที่ทําการดังกลาว (พรอมบันทึกการจับ
ตน ฉบบั และสงิ่ ของทย่ี ดึ ไว) ในกรณจี าํ เปน ผจู บั จะจดั การพยาบาลผถู กู จบั เสยี กอ นทจ่ี ะนาํ ตวั ไปสง กไ็ ด

๔.๒.๑๑ ณ ที่ทําการของพนักงานสอบสวนท่ีนําผูถูกจับไปสง ใหสายตรวจ
รีบแจง ขอกลาวหาและรายละเอยี ดเกยี่ วกบั เหตุแหงการถูกจับใหผ ถู กู จบั ทราบ ถามหี มายจับใหแ จง ให
ผูถูกจบั ทราบและอานใหผูถ กู จับฟง และมอบสาํ เนาบันทึกการจบั แกผูถูกจับ

õ. อาํ ¹Ò¨ã¹¡Ò乌 ºØ¤¤Åã¹·èÊÕ Ò¸ÒóÐ
๕.๑ กฎหมายกําหนดเปนหลกั วา หามมิใหท าํ การคนบคุ คลใดในท่สี าธารณสถาน

แตกําหนดเปนขอยกเวนไววา เวนแตพนักงานฝายปกครองหรือตํารวจเปนผูคนในเม่ือมีเหตุอันควร
สงสัยวาบุคคลท่ีจะถูกคนนั้นมีสิ่งของในความครอบครองเพื่อจะใชในการกระทําความผิด หรือซ่ึงได
มาโดยการกระทําความผิดหรือซ่ึงมีไวเปนความผิด ดังน้ันสายตรวจจึงมีอํานาจที่จะคนตัวบุคคล
ในท่ีสาธารณะไดโดยบุคคลท่ีจะถูกคนนั้นตองมีเหตุอันควรตองสงสัยวามีส่ิงของในความครอบครอง
๑) เพอ่ื จะใชใ นการกระทาํ ความผดิ หรอื ๒) ซงึ่ ไดม าโดยการกระทาํ ความผดิ หรอื ๓) ซง่ึ มไี วเ ปน ความผดิ
(สายตรวจผูคนตองสามารถตอบไดวาที่คนตัวบุคคลน้ันเพื่ออะไร มิใชคนบุคคลใดก็ไดโดยไมมีเหตุผล
อันเปนการไมป ฏบิ ตั ิตามกฎหมาย)

๕.๒ กอ นลงมอื คน สายตรวจตองแสดงตัวและความบริสุทธติ์ อ ผถู ูกคน เสียกอน
๕.๓ การคนตองทาํ โดยสุภาพ การคน ผหู ญงิ ตองใหหญิงอื่นเปนผูคน และถา เปน
ไปไดควรมีประจกั ษพยานในการคน ดว ย
๕.๔ หากมีสิ่งของที่ยึดจากการคาใหบรรจุหีบหอตีตราไวหรือทําเครื่องหมายไว
เปนสําคัญ
๕.๕ เมื่อเสร็จสิ้นการคน หากตองยึดสิ่งของท่ีไดจากการคนตองทําบันทึกการคน
และบัญชีส่ิงของไว อานใหผูถูกคน ฟง และใหผ ถู ูกคน ลงลายมือช่อื รับรองไว (รวมทง้ั พยาน ถาม)ี และ
รีบนําบันทึกบัญชีและส่ิงของ สงพนักงานสอบสวน หากตองจับผูถูกคนใหดําเนินการตามวิธีการจับ
ในขอ ๔
๕.๖ ถาเปนไปไดควรทําบันทึกการคนไวทุกครั้งและใหผูถูกคนลงลายมือไวดวย
แมวาคนแลวไมพบสิ่งของตามท่ีสงสัยก็ตาม เพ่ือเปนหลักฐานในการปฏิบัติหนาที่ของสายตรวจ
หากมีการรอ งเรยี นหรือกลาวหา
ö. อํา¹Ò¨ã¹¡Ò乌 ÂÒ¹¾Ò˹Ð
๖.๑ ยานพาหนะที่ผคู รอบครองมีเจตนาใชเ ปน ที่พกั อาศยั เปนทรี่ โหฐาน หากจะ
คน ตอ งดาํ เนินการตามหลักการคน ในท่ีรโหฐาน
๖.๒ ยานพาหนะท่ีผูครอบครองใชตามปกติและใชในท่ีสาธารณะ หากสายตรวจ
จะคนตองมีเหตุที่สามารถคนบุคคลที่ครอบครองในขณะน้ันไดตามที่กฎหมายกําหนดในเรื่องการคน

๗

บุคคลในท่ีสาธารณะและสามารถคนภายในยานพาหนะไดเสมือนวาเปนสิ่งของติดตัวของผูถูกคนน้ัน
และปฏบิ ตั เิ ชนเดยี วกับการคน บคุ คลในท่ีสาธารณะโดยอนโุ ลม

÷. อาํ ¹Ò¨ã¹¡Ò䌹·ÃÕè âË°Ò¹
๗.๑ เหตุ ขอบเขต และเวลาในการคน
๗.๑.๑ โดยปกติการคนที่รโหฐานตองมีหมายคนหรือคําสั่งศาลและตองมี

เจา พนกั งานผมู ชี อ่ื ในหมายคน หรอื ผรู กั ษาการแทนซงึ่ หากเปน ตาํ รวจตอ งมยี ศตงั้ แตร อ ยตาํ รวจตรขี นึ้ ไป
เปนหัวหนา ในการจดั การตามหมาย สายตรวจจงึ จะเขารว มการคน ไดโ ดยชอบ

๗.๑.๒ สายตรวจสามารถคน ทร่ี โหฐานไดโ ดยไมม หี มายคน หรอื คาํ สงั่ ศาลได
ในกรณดี ังตอ ไปนี้

๑) เม่ือมีเสียงรองใหชวยมาจากขางในท่ีรโหฐานหรือมีเสียง
หรือพฤตกิ ารณอ น่ื ใดอนั แสดงไดว ามเี หตรุ ายเกดิ ข้ึนในที่รโหฐานน้นั

๒) เมื่อปรากฏความผดิ ซง่ึ หนากําลังกระทาํ ในทรี่ โหฐาน
๓) เมอ่ื บคุ คลทไี่ ดก ระทาํ ความผดิ ซงึ่ หนา ขณะทถ่ี กู ไลจ บั หนเี ขา ไป
หรือมีเหตอุ นั แนนแฟน ควรสงสัยวาไดเขาไปซกุ ซอ นตัวอยูในทีร่ โหฐานนน้ั
๔) เมื่อมีพยานหลักฐานตามสมควรวาสิ่งของท่ีมีไวเปนความผิด
หรอื ไดม าโดยการกระทาํ ความผดิ หรอื ไดใ ชห รอื มไี วเ พอื่ จะใชใ นการกระทาํ ความผดิ หรอื อาจเปน พยาน
หลกั ฐานพสิ จู นก ารกระทาํ ความผดิ ไดซ อ นหรอื อยใู นนนั้ ประกอบทงั้ ตอ งมเี หตอุ นั ควรเชอื่ วา เนอ่ื งจาก
การเนิน่ ชากวา จะเอาหมายคนมาไดส ิ่งของนนั้ จะถูกโยกยา ยหรอื ทาํ ลายเสยี กอ น

ในกรณีนี้สายตรวจผูคนจะตองทําบันทึกการตรวจคน บัญชี
ทรัพยทไี่ ดจ ากการตรวจคน และบันทึกแสดงเหตผุ ลทีท่ าํ ใหสามารถเขาคนได และสง มอบสาํ เนาใหไว
แกผ ูค รอบครองสถานที่ทีถ่ ูกตรวจคน แตถ าไมมผี ูครอบครองอยู ณ ท่นี ้ัน ใหสง มอบหนังสอื ดงั กลา ว
แกบุคคลเชนวานั้นในทันทีท่ีกระทําไดและรีบรายงานเหตุผลและผลการตรวจคนเปนหนังสือตอ
ผบู ังคับบญั ชาเหนือขึ้นไป

๕) เม่ือที่รโหฐานน้ันผูจะตองถูกจับเปนเจาบาน และการจับนั้น
มหี มายจับหรอื เปนการจบั ไดในกรณีท่ไี มตอ งมหี มายจบั

๗.๑.๓ โดยปกติการคนในที่รโหฐานน้ันจะคนไดแตเฉพาะเพ่ือหาตัวคน
หรือสงิ่ ของทีต่ องการคน เทา น้ัน ยกเวนกรณตี อ ไปนี้

๑) ในกรณที คี่ น หาสงิ่ ของโดยไมจ าํ กดั สง่ิ ผคู น มอี าํ นาจยดึ สงิ่ ของใด
ซ่งึ นาจะใชเปนพยานหลักฐานเพอ่ื เปน ประโยชนห รอื ยนั ผตู อ งหาหรอื จําเลย

๒) เมื่อมีหมายจับบุคคลอ่ืนท่ีอยูในท่ีคนน้ัน หรือมีการกระทําผิด
ซึง่ หนา ในท่ีคน น้ัน ผคู น มีอาํ นาจจบั บุคคลนน้ั ได

๗.๑.๔ การคนที่รโหฐานตองกระทําระหวางพระอาทิตยขึ้นและตก
(เวลากลางวัน) เวนแตเมื่อลงมือคนแตในเวลากลางวัน ถายังไมเสร็จจะคนตอไปในเวลากลางคืนก็ได

๘

หรือในกรณีฉุกเฉินอยางยิ่ง หรือซ่ึงมีกฎหมายอ่ืนบัญญัติใหคนไดเปนพิเศษ จะทําการคนในเวลา
กลางคืนก็ได หรือการคนเพ่ือจับผูมีพฤติการณโหดรายหรือผูรายสําคัญจะทําในเวลากลางคืนก็ได
แตต อ งไดร บั อนญุ าตพเิ ศษจากศาลตามหลกั เกณฑแ ละวธิ กี ารทก่ี าํ หนดในขอ บงั คบั ของประธานศาลฎกี า

๗.๒ วิธีการคน ในทีร่ โหฐาน
๗.๒.๑ กรณีมีหมายคนหรือคําส่ังศาลใหแสดงหมายหรือคําส่ังนั้น

ตอ เจา ของหรอื คนอยใู นนน้ั หรอื ผรู กั ษาสถานทซ่ี งึ่ จะคน กรณเี ปน การคน ไดโ ดยไมม หี มายใหแ สดงนาม
และตําแหนงของผูคน ตอเจา ของหรือคนอยใู นน้ันหรอื ผรู กั ษาสถานที่ซ่ึงจะคน

๗.๒.๒ ตํารวจผูคนมีอํานาจส่ังเจาของหรือคนอยูในน้ันหรือผูรักษาสถานท่ี
ซึ่งจะคน ใหยอมใหเขาไปโดยมิหวงหาม อีกท้ังใหความสะดวกตามสมควรทุกประการ ในการคน
หากมิยอมใหเขาไป ตํารวจผูคนมีอํานาจใชกําลังเพ่ือเขาไปในท่ีจะคนได ในกรณีจะเปดหรือ
ทําลายประตูบาน ประตูเรือน หนาตาง รั้วหรือสิ่งกีดขวางอยางอ่ืนทํานองเดียวกันน้ันก็ได
(เปดหรือทําลายไดเ ฉพาะเทา ทจี่ าํ เปนเพือ่ ใหสามารถเขาไปในสถานท่นี ั้นไดเทาน้ัน)

๗.๒.๓ ในกรณคี น หาสง่ิ ของทหี่ าย ถา พอทาํ ไดจ ะใหเ จา ของหรอื ผคู รอบครอง
สง่ิ ของนั้นหรอื ผแู ทนของเขาไปกับเจาพนักงานในการคนนนั้ ดวยกไ็ ด

๗.๒.๔ ถามีเหตุอันควรสงสัยวาบุคคลซ่ึงอยูในท่ีซึ่งคนหรือจะถูกคน
จะขัดขวางถึงกับทําใหการคนไรผล ตํารวจผูคนมีอํานาจเอาตัวผูน้ันควบคุมไวหรือใหอยูในความดูแล
ในขณะที่ทําการคนเทา ท่จี าํ เปนเพ่ือมใิ หข ดั ขวางถงึ กบั ทาํ ใหก ารคน นั้นไรผ ล

๗.๒.๕ ถามีเหตุอันควรสงสัยวาบุคคลซึ่งอยูในที่ซ่ึงคนหาหรือจะถูกคน
ไดเอาส่ิงของท่ีตองการพบซุกซอนในรางกายตํารวจผูคนมีอํานาจคนตัวผูนั้นได โดยการคนตองทํา
โดยสภุ าพ การคนผหู ญิงตองใหผหู ญิงอืน่ เปนผูค น

๗.๒.๖ กอนลงมือคนใหตํารวจผูคนแสดงความบริสุทธิ์เสียกอน และเทาท่ี
สามารถจะทําไดใหคนตอหนาผูครอบครองสถานที่หรือบุคคลในครอบครัวของผูน้ันหรือถาหาบุคคล
เชน กลาวนัน้ ไมไดก ใ็ หคนตอหนาบุคคลอื่นอยางนอ ยสองคนซึง่ ผูคน ไดขอรองมาเปนพยาน

๗.๒.๗ ในการคนน้ัน ตํารวจผูคนตองพยายามมิใหมีการเสียหาย
และกระจัดกระจายเทาทีจ่ ะทาํ ได

๗.๒.๘ สิ่งของซึ่งยึดไดในการคน ใหหอหรือบรรจุหีบหอตีตราไวหรือใหทํา
เคร่อื งหมายไวเปนสําคญั และตองใหผ คู รอบครองสถานท่ี บคุ คลในครอบครวั ผูตองหา จาํ เลย ผูแ ทน
หรือพยานดูเพื่อใหร บั รองวา ถกู ตอ ง ถา บุคคลเชน กลา วน้ันรับรองหรือไมยอมรับรองก็ใหบ ันทึกไว

๗.๒.๙ เมอ่ื เสรจ็ สน้ิ การคน ใหท าํ บนั ทกึ การคน และบญั ชสี งิ่ ของทค่ี น ได และ
ใหอา นใหผ ูค รอบครองสถานท่ี บคุ คลในครอบครัว ผูตองหา จาํ เลย ผูแทนหรอื พยานฟง แลวแตก รณี
แลวใหผ ูน นั้ ลงลายมือช่ือรบั รองไว

๙

๗.๒.๑๐ กรณคี น โดยมหี มาย ใหรบี สงบนั ทึกการคน และบัญชีสง่ิ ของทคี่ นได
พรอ มทง้ั สง่ิ ของทยี่ ดึ มา ไปยงั ผอู อกหมายหรอื เจา พนกั งานตามทกี่ าํ หนดในหมายนน้ั กรณเี ปน การคน
โดยไมม หี มายใหส ง บนั ทกึ การคน และบญั ชขี องทคี่ น ไดพ รอ มทงั้ สง่ิ ของทยี่ ดึ มาไปยงั พนกั งานสอบสวน

ø. อํา¹Ò¨Í¹×è æ
ในขณะปฏิบัติหนาที่ สายตรวจมีสถานะเปนเจาพนักงานตามกฎหมาย ซึ่งในเร่ือง

การจับและการคน กฎหมายไดใหอํานาจไวในการปฏิบัติสวนหน่ึงแลว นอกจากนั้นกฎหมายอาญา
ยังใหอํานาจเพื่อการปฏิบัติงานแกสายตรวจอีก คือ ถามชื่อที่อยูของบุคคล เพ่ือปฏิบัติการ
ตามกฎหมายได โดยหากบุคคลนั้นไมยอมบอกหรือแกลงบอกชื่อที่อยูอันเปนเท็จมีโทษปรับ
ไมเกินหน่งึ พนั บาท

๑๐

๑๑

º··èÕ ò

·ÄÉ®ÇÕ Ò‹ ´ÇŒ ¡Òû‡Í§¡Ñ¹ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ

ÇÑμ¶»Ø ÃÐʧ¤¡ ÒÃàÃÂÕ ¹ÃÙ»Œ ÃÐจําº·

๑. เพอื่ ใหน กั เรยี นนายสบิ ตาํ รวจมคี วามรเู กย่ี วกบั ทฤษฎวี า ดว ยการปอ งกนั อาชญากรรม
๒. เพื่อใหนักเรียนนายสิบตํารวจมีความเขาใจเกี่ยวกับทฤษฎีวาดวยการปองกัน
อาชญากรรม
๓. เพอื่ ใหน กั เรยี นนายสบิ ตาํ รวจนาํ ความรเู กย่ี วกบั ทฤษฎวี า ดว ยการปอ งกนั อาชญากรรม
ไปปฏิบตั ใิ ชใ นหนา ที่ราชการไดถ กู ตอง และบรรลวุ ตั ถุประสงคของทางราชการ

ʋǹนาํ

แนวคิดทฤษฎเี กยี่ วกับการปอ งกันอาชญากรรม เพอ่ื นํามาประยกุ ตป ฏิบัติใชกับงานของ
ตาํ รวจมหี ลายทฤษฎี แตล ะทฤษฎลี ว นมปี ระโยชนต อ งานปอ งกนั อาชญากรรมงานของตาํ รวจ ในบทน้ี
ขอยกเอาทฤษฎี ๕ ทฤษฎี มาเพอ่ื ศกึ ษาเปนแนวทางปฏิบตั ิ เพอื่ จะไดน ําไปปฏบิ ัตงิ านหรอื ปรบั ใชใ ห
ถูกตอ งตามสภาพพืน้ ท่ี เพ่ือใหบ รรลุวัตถุประสงคใ นการปองกันปราบปรามอาชญากรรม

๑๒

·ÄɮաÒú§Ñ ¤Ñºãª¡Œ ®ËÁÒ (Law Enforcement Theory)

ตามประมวลกฎหมายวธิ พี จิ ารณาความอาญา ขา ราชการตาํ รวจมอี าํ นาจสบื สวนตรวจคน
จับกุมผกู ระทําผิดตามประมวลกฎหมายอาญา และกฎหมายอนื่ ๆ และโดยเฉพาะอยางยง่ิ ตํารวจฝาย
ปฏิบัติการระดับผูบังคับหมูซึ่งจะตองปฏิบัติงานในสังคมชุมชนมีโอกาสใกลชิดพบปะกับสถานการณ
เหตุการณอันเกี่ยวของเก่ียวเนื่องกับการกระทําผิดกฎหมาย เชนน้ี ตํารวจจราจร ตํารวจประจํา
จดุ ตรวจ จุดสกดั ตํารวจสายตรวจตางๆ เปนตน ตามแนวทฤษฎีนีถ้ อื วา ขา ราชการตาํ รวจเปนผบู งั คับ
ใชกฎหมาย ซึ่งในการปฏิบัติหนาที่น้ันจะตองมีความรูความเขาใจในหลักกฎหมายที่ตนจะตองปฏิบัติ
เปนอยางดี และตองรับทราบและปฏิบัติตามหลักสิทธิมนุษยชน หลักการคุมครองสิทธิของบุคคล
มุงเนนการจับกุมผูกระทําความผิดใหไดรับโทษ เมื่อมีการกระทําผิดเกิดขึ้นตองรีบสืบสวนจับกุมใหได
อยา งรวดเรว็ เพอ่ื ไมใ หเ ปน เยยี่ งอยา งและคนรา ยไมก ลา กระทาํ ผดิ ซงึ่ แนวทางนถี้ อื เปน การดาํ เนนิ การ
ลดปญ หาอาชญากรรม โดยเจา หนา ท่ีตํารวจ บุคคลหรอื หนว ยงานอน่ื ๆ หรือคนในชุมชน เปนผูช ว ย
ใหข อ มูลหรอื มีสวนรวมตามท่ีเจา หนาทตี่ ํารวจตองการ

·ÄÉ®Õตาํ ÃǨªØÁª¹ÊÑÁ¾¹Ñ ¸ (Police Community Relation Theory)

ในการปองกันแกไขปญหาอาชญากรรมของสังคมชุมชน หากตํารวจกระทําเอง
โดยลาํ พงั อาจประสบปญ หาในหลายๆ ดา น จงึ พยายามแสวงหาแนวรว มเพอื่ ใหง านมปี ระสทิ ธภิ าพมาก
ยงิ่ ขน้ึ หลกั การทฤษฎตี าํ รวจชมุ ชนสมั พนั ธ คอื การเสรมิ สรา งความสมั พนั ธแ ละความรว มมอื กนั ระหวา ง
ประชาชนกบั ตาํ รวจ ในการแกไ ขปญ หาอาชญากรรมและปญ หาตา งๆ อนั เกยี่ วกบั ความเรยี บรอ ยของ
สังคมชมุ ชน เพอ่ื ใหตาํ รวจมีปฏิสมั พันธอันดกี ับชมุ ชน มคี วามเขา ใจในปญ หาซ่งึ กันและกัน ตลอดจน
รว มมือกนั ในการแกไขปญ หาดังน้ี ตาํ รวจฝา ยปฏิบัตกิ ารระดบั ผูบงั คบั หมู จึงตองมคี วามรคู วามเขา ใจ
และมีทกั ษะในการสรางความสมั พนั ธท ่ดี ีตอชมุ ชนเพื่อใหงานของตํารวจบรรลุผล

·ÄÉ®¤Õ Ǻ¤ÁØ ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ¨Ò¡ÊÀÒ¾áÇ´ÅÍŒ Á (Crime Control Through Environmental
Design)

หลักการน้ีเปนแนวทางการปองกันอาชญากรรมที่เช่ือวาสภาพแวดลอมทางกายภาพ
และทางสงั คมถอื ไดว า เปน ปจ จยั สาํ คญั ประการหนงึ่ ทมี่ ผี ลตอ ปญ หาอาชญากรรมในชมุ ชน โดยหลกั การแลว
เราสามารถวางแผนเปลย่ี นแปลง แกไ ข หรอื ออกแบบสภาพแวดลอ มตา งๆ ทง้ั สภาพแวดลอ มรปู ธรรม
และนามธรรม เพอื่ ปอ งกนั และแกไ ขปญ หาอาชญากรรมได โดยทาํ ใหไ มส ามารถเขา ถงึ บคุ คลหรอื ทรพั ย
โดยงา ย อันเปนการปดกนั้ หรอื ลดชองโอกาสในการกอ เหตขุ องคนราย เชน การตดิ ตงั้ กลองวงจรปด
โครงการเพ่ือนบานเตือนภัย โครงการสายตรวจประชาชนตามแหลงที่พักอาศัย เปนตน แนวทางนี้
ตาํ รวจฝา ยปฏบิ ตั กิ ารระดบั ผบู งั คบั หมมู คี วามจาํ เปน ทจี่ ะตอ งทาํ ความเขา ใจและมกี ารสงั เกตการณท ดี่ ี

๑๓

·ÄÉ®ตÕ ําÃǨ¼ÃÙŒ ºÑ 㪪Œ ÁØ ª¹ (Community Policing)

ตํารวจฝายปฏิบัติการระดับผูบังคับหมูยุคปจจุบัน ควรนําแนวคิดทฤษฎีการปองกัน
อาชญากรรมแนวนไ้ี ปประยกุ ตใ ชใ นการทาํ งานอยา งยงิ่ กลา วคอื เปน การทตี่ าํ รวจกบั ประชาชนทาํ งาน
รวมกันโดยใชความริเริ่มสรางสรรค ยอมสามารถแกไขปญหาตางๆ ท่ีเกี่ยวของกับอาชญากรรม
ความรูสึกหวาดกลัวภัยอาชญากรรม ตลอดจนสภาพการไรระเบียบและความเส่ือมโทรมทางสังคม
และทางกายภาพในชุมชนตางๆ ได การที่จะบรรลวุ ตั ถุประสงคดังกลา วไดน ้ันหนวยงานตํารวจจะตอ ง
เสริมสรางความสัมพันธอันดีกับสุจริตชนท่ีอาศัยอยูในชุมชนน้ันๆ โดยเปดโอกาสใหเขามามีสวนรวม
แสดงความคดิ เหน็ เสนอแนะในการจัดลาํ ดับความสําคัญเรงดว นของปญ หา และรว มพฒั นาศักยภาพ
ความเปน อยโู ดยรวมของชมุ ชน หรืออีกนัยหนงึ่ หลักการตาํ รวจผูรับใชชมุ ชน เปนหลกั การการทาํ งาน
ของตํารวจซงึ่ สง เสริม สนับสนุน แกต น เหตุ เพอื่ ลดปญ หาอาชญากรรม ปญ หาความไมเปน ระเบยี บ
ของชมุ ชน โดยใชเทคนิคการแกท่ีตนเหตขุ องปญ หา ดว ยความรวมมือระหวา งตํารวจและชมุ ชน

·ÄÉ®ËÕ ¹ÒŒ μÒ‹ §áμ¡ (Broken Windows Theory)

ทฤษฎีน้ีเปนแนวคิดพื้นฐานวาหากปลอยใหหนาตางบานหรือรถยนตแตกเสียหาย
โดยไมม กี ารซอ มแซม คนทวั่ ไปกจ็ ะคดิ วา เจา ของไมส นใจ ตอ มากจ็ ะมคี นขวา งหรอื ทาํ ลายกระจกบานอนื่
ไปเรื่อยๆ จนกระท่ังบานเรือนหรือรถยนตเสียหายชํารุดทรุดโทรมมาก ยากตอการซอมแซมใหกลับ
ไปสูสภาพเดิม ดังนั้นเมื่อหนาตางแตกแมเพียงเล็กนอยก็ตองรีบซอมแซม เมื่อนํามาเทียบเคียงกับ
ปญหาอาชญากรรมในชุมชน เชน หากเกิดปญ หาความไมเปนระเบยี บเรียบรอ ย (Disorder) ปญหา
ความสกปรกหรอื ปญ หาเกย่ี วกบั คณุ ภาพชวี ติ ในชมุ ชน (Quality Of Life Problems) แลว ปลอ ยทง้ิ ไว
โดยไมมีใครสนใจ ชุมชนน้ันจะยิ่งเส่ือมโทรมลงไปเร่ือยๆ แลวจะกอใหเกิดปญหาอาชญากรรมหรือ
ยาเสพตดิ ตามมาภายหลงั ดงั นนั้ การแกไ ขปญ หาอาชญากรรมตอ งสนใจจดั การปญ หาความเดอื ดรอ น
ของชุมชน ปญหาความไรระเบียบและปญหาคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนดวย ถาชุมชนใด
มีความสะอาดเปนระเบียบเรียบรอย ก็จะทําใหปญหาอาชญากรรมและยาเสพติดลดลงไปดวย ดังนี้
ในการทาํ หนา ทต่ี าํ รวจสายตรวจควรเฝา ระวงั สงั เกตการณส ภาวะเชนน้อี ยา งละเอยี ดถ่ถี วน

á¹Ç·Ò§¡Òû͇ §¡Ñ¹ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ

อาชญากรรม = มลู เหตจุ ูงใจ + ชองโอกาสในการกระทําผดิ
การปอ งกันอาชญากรรมจึงประกอบดวย การตดั มูลเหตุจงู ใจของผูกระทาํ ผิดซึ่งเปนการ
ปอ งกนั อาชญากรรมไมใ หเ กดิ ผกู ระทาํ ผดิ ขน้ึ และในขณะเดยี วกนั กค็ วรมกี ารปอ งกนั ไมใ หต กเปน เหยอื่
อาชญากรรมโดยการตดั ชอ งโอกาสในการกระทําผดิ ของอาชญากร

๑๔

สําหรับวิธีในการปอ งกนั อาชญากรรมประกอบดวย ๔ วิธี ไดแ ก
ñ. ¡Òú§Ñ ¤ºÑ 㪌¡®ËÁÒÂ

แนวทางการปองกันอาชญากรรมโดยการบังคับใชกฎหมายเกิดขึ้นตามความเชื่อ
ของสาํ นกั ดงั้ เดมิ (Classical School) ทม่ี คี วามเชอ่ื วา อาชญากรรมเกดิ ขน้ึ เนอ่ื งจากมนษุ ยม เี จตจาํ นง
อสิ ระ (Free Will) ตดิ ตัวมาต้ังแตก ําเนดิ มนุษยมักจะทําในส่ิงทีเ่ กิดประโยชนก ับตัวเองมากกวาโทษ
ทไ่ี ดร บั หากเหน็ วา การกระทาํ ใดมโี ทษมากกวา ประโยชนท ไ่ี ดร บั มนษุ ยก จ็ ะเลยี่ งไมก ระทาํ ในสง่ิ ดงั กลา ว
และการทเี่ กดิ อาชญากรรมขน้ึ เนอื่ งจากมนษุ ยพ จิ ารณาแลว วา การประกอบอาชญากรรมเกดิ ประโยชน
มากกวาโทษท่ีจะไดรับตอไป ไมเกรงกลัวตอกฎหมายหรือบทลงโทษ รวมท้ังบทลงโทษท่ีไดรับไมมี
ความรนุ แรงจึงไมม ีความเกรงกลวั

ดังนั้นแนวทางการปองกันอาชญากรรมวิธีน้ี จึงมุงเนนการบังคับใชกฎหมายใหมี
ประสิทธิภาพสูงสุดเพื่อเปนการปองกันอาชญากรรมทําใหคนในสังคมมีความเกรงกลัวตอกฎหมาย
และบทลงโทษเปน สําคญั ทําใหตัวมลู เหตจุ ูงใจในการกระทาํ ผดิ

สําหรับการบังคับใชกฎหมายท่ีมปี ระสิทธิภาพควรประกอบดวยแนวทาง ดังนี้
๑. ความแนน อน กฎหมายทใี่ ชบ งั คบั คนในสงั คมจะตอ งมบี ทลงโทษทมี่ คี วามแนน อน
หากกระทําผิดในลกั ษณะคดีประเภทเดยี วกนั จะตองไดร บั การลงโทษอยางแนนอน
๒. ความเสมอภาค กฎหมายท่ีใชบังคับจะตองใชบังคับกับทุกคนในสังคม
อยา งเทา เทยี มกนั ไมม กี ารเลอื กปฏบิ ตั ริ ะหวา งคนรวยกบั คนจน หรอื คนทม่ี อี าํ นาจกบั คนทด่ี อ ยโอกาส
ทางสงั คม
๓. ความรวดเรว็ กฎหมายทใี่ ชบ งั คบั จะตอ งมบี ทลงโทษคนกระทาํ ผดิ ทม่ี คี วามรวดเรว็
เพื่อเปนการปองกันและขมขวัญยับยั้งคนในสังคมท่ีคิดจะกระทําความผิดใหเกิดความเกรงกลัว
ไมต องการประกอบอาชญากรรม
๔. บทลงโทษที่เหมาะสม กฎหมายท่ีใชบังคับในการลงโทษผูกระทําผิดจะตองมี
บทลงโทษที่เหมาะสมกับความผิดไมนอยเกินไปเพราะจะทําใหคนในสังคมที่คิดจะกระทําผิดไมเกิด
ความเกรงกลวั ตอ โทษ ในขณะเดยี วกนั โทษทไี่ ดร บั จะตอ งไมม คี วามรนุ แรงมากเกนิ ไป เพราะอาจทาํ ให
ผกู ระทาํ ความผดิ บางรายอาจตอ งการเสย่ี งในการกระทาํ ผดิ เพราะอาจไดร บั ประโยชนท คี่ มุ คา จากการ
ประกอบอาชญากรรม นอกจากนี้บทลงโทษผูกระทําผิดที่มีความรุนแรงมากเกินไป อาจเปนชองทาง
ในการกลนั่ แกลง บุคคลผูบริสุทธิใ์ หตองตกเปน อาชญากรทงั้ ที่ไมไดท าํ ผิด
สาํ หรบั การปอ งกนั อาชญากรรมดว ยวธิ กี ารบงั คบั ใชก ฎหมาย จะเหน็ ไดใ นกระบวนการ
ยตุ ิธรรมท่มี ลี กั ษณะเนนการปองกันปราบปรามอาชญากรรม (Crime Control) หากประเทศใดทน่ี ํา
แนวทางการปอ งกนั อาชญากรรมวธิ นี มี้ าใช จะมกี ารกาํ หนดบทลงโทษทางกฎหมายตอ ผกู ระทาํ ผดิ ทมี่ ี
ความรนุ แรง สาํ หรบั กรณขี องประเทศไทย ดงั จะเหน็ ไดจ ากนโยบายของรฐั บาลในการประกาศสงคราม
กบั ยาเสพตดิ ในป พ.ศ.๒๕๔๕ รฐั บาลไดน าํ วธิ กี ารปอ งกนั การกระทาํ ผดิ ในคดยี าเสพตดิ ดว ยการกาํ หนด
บทลงโทษท่ีมคี วามรุนแรง มีการจาํ คุกตลอดชวี ติ และการประหารชวี ติ ผูคา ยาเสพตดิ รายใหญ เพ่อื ให
คนในสังคมเกดิ ความเกรงกลัวไมตองการกระทาํ ความผดิ ทเี่ กยี่ วขอ งกบั ยาเสพติด เปนตน

๑๕

¢ŒÍ´Õ เห็นผลทนั ตาในการปอ งกันอาชญากรรม
¢ŒÍàÊÂÕ เปนการแกปญหาท่ีปลายเหตุอาจไมใชเปนการปองกันอาชญากรรม
ใหหมดไปอยางแทจริง
ò. ¡ÒûÃѺÊÀÒ¾áÇ´ÅŒÍÁáÅШμÔ ã¨
แนวทางการปองกันอาชญากรรมโดยการปรับสภาพแวดลอมและจิตใจเกิดข้ึนตาม
ความเชอ่ื ของสาํ นกั ปฏิฐานนิยม (Positive School) ที่มีความเชือ่ วา ผูท ่ีประกอบอาชญากรรม คอื
ผูท่ีถูกสภาพแวดลอมและปจจัยตางๆ บีบบังคับ (Determinism) และหลอหลอมใหตองประกอบ
อาชญากรรม “อาชญากร เปรียบเสมอื น ผูป วย จําเปน ตอ งไดร ับการบาํ บัดรักษา” โดยการแกไขผูมี
บคุ ลิกภาพท่เี สยี ใหก ลบั สสู งั คม เปนบคุ คลท่มี ีบคุ ลกิ ภาพท่ที นทานตอ สิ่งยว่ั ยใุ หป ระกอบอาชญากรรม
แนวทางการปองกันอาชญากรรมดวยการปรับสภาพแวดลอมและจิตใจ จึงมีวิธีใน
การปองกันอาชญากรรม ๒ รูปแบบ คือ การปองกันไมใหผูที่อยูในสังคมตองกลายเปนอาชญากร
ดวยการปรับสภาพแวดลอ มทงั้ ในระดบั มหภาคและระดับจลุ ภาคใหมีความเหมาะสม และการปอ งกนั
ผูที่มีบุคลิกภาพที่เสียไปหรือเปนอาชญากรไมใหมีการถลําลึก หรือการประกอบอาชญากรรมซ้ํา
ดวยการใชม าตรการการปรับสภาพแวดลอ มในสถานท่ีควบคมุ แกไ ขใหม คี วามเหมาะสม
สําหรับแนวทางการปองกันอาชญากรรมดวยการปรับสภาพแวดลอมและจิตใจ
สามารถทําไดด งั น้ี
»Í‡ §¡¹Ñ ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ คอื การปรบั สภาพแวดลอ มในระดบั มหภาคและระดบั จลุ ภาค
ใหม คี วามเหมาะสมตอ คนในสงั คม ไมใ หส งิ่ แวดลอ มเหลา นกี้ ลายเปน สงิ่ ทบี่ บี บงั คบั หรอื กระตนุ ใหค นใน
สงั คมตองประกอบอาชญากรรม ไดแ ก

Positive

เศรษฐกิจ *ครอบครัว กายภาพ/ชวี ภาพ บุคลิกท่ี พฤตกิ รรม
สังคม *โรงเรียน ออ นแอ เบยี่ งเบน
การเมอื ง *การคบเพอ่ื น + หรือ
*ที่อยูอ าศยั ปว ย หรอื
*อาชพี จติ ใจ อาชญากรรม
*อบายมขุ
*ส่อื
*ศาสนา

๑๖

ÊÔè§áÇ´ÅÍŒ Áã¹ÃдºÑ ÁËÀÒ¤

àÈÃÉ°¡¨Ô การทาํ ใหป ระเทศมสี ภาวะเศรษฐกจิ ทดี่ ี คนในสงั คมมงี านทาํ และมรี ายไดด ี
ปญ หาการประกอบอาชญากรรมจะลดลง

Êѧ¤Á การปรับสภาพสังคมใหมีความนาอยู ดังเชนสังคมไทยในอดีตที่มี
ความโอบออมอารี มีน้ําใจเอ้ือเฟอเผ่ือแผ ใหความเคารพนบนอบผูอาวุโสและคนดีมากกวาคนรวย
เพ่ือสรางความรักความผูกพันตอชุมชนหรอื สังคมท่อี ยู ปญ หาอาชญากรรมก็จะลดนอ ยลง

¡ÒÃàÁÍ× § การทาํ ใหก ารเมอื งเปน ตวั แทนของประชาชนในสงั คมอยา งแทจ รงิ ในการชว ยเหลอื
ผูดอยโอกาส ตลอดจนการทําใหกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมสามารถอํานวยความยุติธรรม
อยางแทจริง ไมเลือกปฏิบัติและเปนเคร่ืองมือของกลุมผูแสวงหาผลประโยชนโดยการเลนการเมือง
เพอ่ื เปน การบงั หนา จะทาํ ใหก ารเมอื งมปี ระสทิ ธภิ าพและสามารถปอ งกนั แกไ ขปญ หาอาชญากรรมได

ʧÔè áÇ´ÅŒÍÁã¹ÃдѺ¨ØÅÀÒ¤

¤Ãͺ¤ÃÇÑ การสรา งครอบครวั จากความรกั เพอื่ เปน การสรา งภมู คิ มุ กนั และลอ มรวั้ สมาชกิ
ในสงั คมใหห า งไกลจากการประมวลอาชญากรรม โดยครอบครวั จะตอ งทาํ หนา ทใี่ นกระบวนการขดั เกลา
ทางสังคม การถายทอดคานิยม แบบแผนการดําเนินชีวิตที่มีความถูกตองใหแกสมาชิกในครอบครัว
จะทําใหสังคมหางไกลจากปญหายาเสพติด

ʶҺѹ¡ÒÃÈÖ¡ÉÒ การทําหนาที่ในการถายทอดความรูคูคุณธรรมใหแกสมาชิกในสังคม
ใหม คี วามรใู นการดาํ เนนิ ชวี ติ ทถี่ กู ตอ ง มคี วามยบั ยงั้ ชง่ั ใจในการประกอบอาชญากรรม จะทาํ ใหป อ งกนั
ปญ หาอาชญากรรมได

¡Òäºà¾è×Íน ครอบครัวและโรงเรียนจะตองปลูกจิตสํานึกในเร่ืองการคบเพ่ือนที่ดีใหแก
สมาชกิ ในสงั คมเพอื่ ใหส มาชกิ ในสงั คมมกี ารประพฤตติ นทถี่ กู ตอ งตามแบบอยา งของกลมุ ทเ่ี ลอื กคบหา
สมาคม เชน โครงการเขาคายในระหวางปดเทอม เพื่อปลูกฝงใหเด็กและเยาวชนมีการรวมกลุมกัน
ในการทาํ ประโยชนเ พอื่ สงั คม โครงการ YMCA ซงึ่ หากมกี ารคบเพอื่ นทดี่ ปี ญ หาการประกอบอาชญากรรม
จะลดจาํ นวนลงอยา งแนนอน

·ÍèÕ ÂÍ‹Ù ÒÈÂÑ มคี วามจาํ เปน ตอ ผทู อ่ี ยอู าศยั เนอ่ื งจากอาจมกี ารเรยี นรพู ฤตกิ รรมอาชญากร
จากในถน่ิ ทอี่ ยอู าศยั ดงั นนั้ การจดั ระเบยี บทอ่ี ยอู าศยั จงึ มคี วามจาํ เปน ตามแนวคดิ ของทฤษฎนี เิ วศวทิ ยา
สํานักชิคาโกสคูล โดยการจัดใหโซนของที่อยูอาศัยหรือสถานศึกษาอยูหางจากสถานบันเทิงหรือ
แหลงเสื่อมโทรมอ่ืนๆ เพ่ือไมใหมีการถายทอดและเรียนรูพฤติกรรมอาชญากรจากแหลงดังกลาว
จะสามารถปองกนั อาชญากรใหลดจาํ นวนลงอยา งแนน อน

ÍÒªÕ¾ การสรางอาชีพใหแกคนในทองถิ่นเพ่ือใหสามารถเล้ียงดูตัวเองได ไมอพยพเขา
มาทาํ งานในเมอื งอนั จะนาํ มาซงึ่ ปญ หาตา งๆ เปน สงิ่ ทมี่ คี วามจาํ เปน รวมทง้ั หากประชาชนในประเทศ
มีอาชีพ ปญหาอาชญากรรมโดยเฉพาะอาชญากรรมเก่ียวกับทรัพยสินจะลดจํานวนลง ตัวอยางเชน
การฝกวิชาชีพใหแกคนในชุมชน การสรางโครงการหนึ่งตําบลหน่ึงผลิตภัณฑ เพื่อทําใหคนในทองถิ่น
มีงานทาํ เปน ตน

๑๗

Êè×Í การสรางจิตสํานึกในการรับผิดชอบการนําเสนอของส่ือ ไมมุงผลประโยชนในทาง
พาณิชยแตเพียงประการเดียว โดยการนําเสนอส่ิงท่ีเปนประโยชนในการดําเนินชีวิตตอคนในสังคม
การนําเสนอแนวคิดคานิยมที่ดีงามของสังคมจากส่ือ จะเปนแนวทางที่สําคัญในการปองกันปญหา
อาชญากรรม

ͺÒÂÁØ¢ เปนหนทางแหงความเสื่อม ซ่ึงอบายมุขจึงเปนส่ิงท่ีสมาชิกในสังคม
ไมควรเกี่ยวของเพราะจะนํามาซ่ึงการประพฤติปฏิบัติตนท่ีไมดีงาม รวมท้ังการประกอบอาชญากรรม
สําหรับตัวอยางของอบายมุข ไดแ ก อบายมุข ๖ ประการ ซึง่ ประกอบดวย ดื่มนํา้ เมา เท่ียวกลางคืน
ดูการละเลนเปนนิจ เลนการพนัน คบคนช่ัวเปนมิตร เกียจครานในการทํางาน ซึ่งการเกี่ยวของกับ
อบายมขุ ดงั กลา วยอ มนาํ มาซง่ึ ปญ หาอาชญากรรม ดงั นน้ั หากรฐั บาลมกี ารปราบปรามไมใ หม อี บายมขุ
ในประเทศ จะเปน อีกแนวทางหน่ึงในการปอ งกนั ปญหาอาชญากรรม

ÈÒÊ¹Ò ทกุ ศาสนาสอนใหคนมกี ารประพฤตปิ ฏบิ ตั ิตนเปน คนดี หากศาสนาสามารถทํา
หนาที่ในการถายทอด ส่ังสอนคานิยมในการดําเนินชีวิตท่ีถูกตอง ปญหาอาชญากรรมจะไมเกิดข้ึน
อยา งแนนอน

¡ÒÂÀÒ¾/ªÕÇÀÒ¾ หากทราบวาบุคคลใดมีความผิดปกติของรางกายหรือปจจัยทางดาน
ชวี ภาพในรา งกาย และไดร บั การบาํ บดั รกั ษาตลอดจนการเลย้ี งดใู นสภาพแวดลอ มทด่ี มี คี วามเหมาะสม
จะเปนการปองกันปญหาอาชญากรรมของผูท่ีมีความผิดปกติของรางกายท่ีทําใหเปนอาชญากร
โดยกาํ เนดิ อนั จะทําใหป ญ หาอาชญากรรมลดนอ ยลงอยางแนนอน

¨μÔ ã¨ หากคนในสงั คมไดร บั การขดั เกลาสภาพจติ ใจใหส ามารถทนทานตอ สงิ่ ยว่ั ยไุ ด ไมใ ห
กเิ ลสตณั หาและสญั ชาตญาณดบิ มอี าํ นาจเหนอื การกระทาํ ทกุ อยา ง โดยการใชก ระบวนการขดั เกลาทาง
สังคมใหมสี ภาพจติ ใจท่ดี ี มีความแขง็ แกรงตอ การเอาชนะกเิ ลสทัง้ หลาย จะทาํ ใหป ญ หาอาชญากรรม
ลดจาํ นวนลงอยางแนน อน

อยา งไรกต็ าม เมอ่ื มคี นกระทาํ ผดิ เกดิ ขนึ้ ในสงั คม มคี วามจาํ เปน ตอ งปรบั สภาพแวดลอ ม
และจติ ใจผทู ก่ี ระทาํ ผดิ ซงึ่ เปรยี บเสมอื นผปู ว ยใหม คี วามประพฤตทิ ถ่ี กู ตอ งไมก ระทาํ ผดิ ซาํ้ เปน อาชญากร
ที่ยากตอ การแกไ ข

¡ÒÃá¡äŒ ¢¼¡ŒÙ ÃÐทาํ ¼´Ô หมายถงึ การทาํ ใหผ ทู ก่ี ระทาํ ผดิ ไปแลว ไมก ระทาํ ผดิ ซาํ้ อกี จนกระทงั่
ยากตอ การแกไขฟน ฟู สาํ หรบั มาตรการในการแกไขผูกระทําผดิ สามารถกระทาํ ไดโ ดยการใหก ารศึกษา
การฝก วชิ าชพี การอบรมทางศาสนา ตลอดจนการใชโ ปรแกรมการแกไ ขฟน ฟทู เ่ี หมาะสมกบั ผกู ระทาํ ผดิ
แตละประเภท ตลอดจนการใหโ อกาสทางสังคม โดยการไมตีตราผกู ระทาํ ผิดใหต องถลาํ ลกึ ในเสน ทาง
ของอาชญากรรมยากจะกลับคืนสสู ังคม

สําหรับแนวทางในการปองกันอาชญากรรมดวยวิธีการปรับสภาพแวดลอมและจิตใจ
หากประเทศใดมีการปองกันอาชญากรรมทเ่ี นนวธิ ี กระบวนการยตุ ธิ รรมของประเทศนัน้ จะเนน การใช
หลกั นติ ริ ฐั (Due Process) โดยการใหโ อกาสผกู ระทาํ ผดิ ไดม โี อกาสในการแกต วั มองผถู กู กลา วหาเปน
ผูบริสทุ ธิแ์ ละอาชญากรทกุ คนคอื ผปู ว ยทจ่ี ําเปนตอ งไดรับการบาํ บดั แกไข

๑๘

¢ŒÍ´Õ เปน การปอ งกนั ปญ หาอาชญากรรมทต่ี น เหตุ ซงึ่ เปน การแกไ ขปญ หาอาชญากรรม
อยา งแทจ ริง

¢ŒÍàÊÕ ใชร ะยะเวลานานในการปรบั สภาพแวดลอ มและจิตใจ และเห็นผลชา
ó. ¡ÒÃÅ´ª‹Í§âÍ¡ÒÊ¡ÒáÃÐทํา¤ÇÒÁ¼Ô´

¡ÒÃμ´Ñ ªÍ‹ §âÍ¡ÒÊâ´ÂãªàŒ ·¤â¹âÅÂÕ สาํ หรบั แนวทางปอ งกนั อาชญากรรมแนวทางน้ี
คอื การปอ งกนั สมาชกิ ในสงั คมไมใ หต กเปน เหยอื่ อาชญากรรมโดยการใชเ ทคโนโลยี เนอ่ื งจากอาชญากรรม
นอกจากจะปอ งกนั ทต่ี วั อาชญากรโดยการตดั มลู เหตจุ งู ใจแลว มคี วามจาํ เปน ในการปอ งกนั ไมใ หต กเปน
เหยอีื่ อาชญากรรมซ่ึงสามารถกระทาํ ไดง า ยกวา การแกไ ขทีต่ วั อาชญากร

สาํ หรับแนวทางในการปอ งกนั อาชญากรรมนี้มีหลายระดับ โดยแบงเปน
¡Òû‡Í§¡Ñ¹ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁã¹ÃдѺàÁ×ͧ ซ่ึงสามารถกระทําไดโดยการเริ่มต้ังแตการ
วางผังเมอื งเพ่ือไมใ หม ีแหลง ทเ่ี สีย่ งตอ การประกอบอาชญากรรม การตดิ โทรทัศนวงจรปด ในบรเิ วณท่ี
เสี่ยงตอการประกอบอาชญากรรม เปนตน
¡Òû͇ §¡¹Ñ ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁã¹ÃдºÑ ÍÒ¤Òà ºÒŒ ¹àÃÍ× ¹ ซง่ึ สามารถกระทาํ ไดโ ดยการใช
เทคโนโลยีในอาคารบานเรือน เพื่อเปนการปองกันอาชญากรรม เชน การใชเหล็กดัดติดอาคาร
บา นเรือน การตดิ โทรทัศนว งจรปด และเทคโนโลยอี ่ืนๆ ในการปองกนั อาชญากรรม เปนตน
¡Òû‡Í§¡Ñ¹ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁã¹ÃдѺºØ¤¤Å ซ่ึงสามารถกระทําไดโดยสมาชิกในสังคม
มกี ารใชอ ปุ กรณใ นการปอ งกนั อาชญากรรม อาทิ กางเกงในปอ งกนั การขม ขนื อปุ กรณเ ตอื นภยั อปุ กรณ
ปอ งกันภัยรถยนต อปุ กรณเ ครอ่ื งชอ็ ตไฟฟา การพกพาปน เปนตน
¢ÍŒ ´Õ
๑. สามารถปอ งกันอาชญากรรมไดงาย
๒. สะดวกในการปองกันอาชญากรรม
¢ÍŒ àÊÕÂ
๑. เสียคา ใชจ า ย
๒. เกดิ การเคล่ือนยายอาชญากรรม
๓. เกิดความแยกตัวจากสังคมเน่ืองจากตางคนตางอยู ขาดความรวมมือในการ
ปอ งกนั อาชญากรรม
๔. สะทอนใหเหน็ ถงึ ความกลัวอาชญากรรมในสงั คม
ô. ¡Òû‡Í§¡Ñ¹ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ´ÇŒ ¡Òè´Ñ ÊÀÒ¾áÇ´ÅÍŒ Á·Ò§Êѧ¤Á
เปนการสรางความสัมพันธและความรวมมือท่ีดีของสมาชิกในชุมชน ใหสมาชิก
แตล ะคนมีสวนในการรับผิดชอบสงั คมและการปองกันอาชญากรรมอยางแทจรงิ
ตัวอยา งเชน
- โครงการเพอ่ื นบา นเตอื นภยั

๑๙

- โครงการสายตรวจประชาชน
- โครงการตํารวจชุมชมสัมพนั ธ
- โครงการวิทยอุ าสาสมคั รเตอื นภัยอาชญากรรม
- โครงการแทก็ ซอี่ าสาสมคั รเตือนภัยอาชญากรรม
- โครงการเตอื นภัยเว็บไซตลามก
- โครงการอาสาสมคั รสายตรวจประชาชนบนสะพานลอยเพอ่ื ปอ งกนั อาชญากรรม
- โครงการปองกนั ยาเสพตดิ ท่ีมีประสทิ ธภิ าพ
- โครงการ บ.ว.ร.ส. ในจงั หวดั นาน
● เปนการสภู ัยยาเสพตดิ โดยการรวมพลังของชาวหมูบาน โดย

* บ = บา น ชาวบา นเปน หูเปน ตา ดูวาบา นใดยุงเกยี่ วกับยาเสพตดิ จะมกี าร
ประชุมรวมกันแลวมีการวากลาวตักเตือนใหเลิกยุงเกี่ยวกับยาเสพติด ถาไมเลิกยุงจะไมมีการคบคา
สมาคมดวย

* ว = วดั วดั จะไมท าํ หนา ทท่ี างศาสนาใหแ กค รอบครวั ของผทู ย่ี งุ เกยี่ วกบั ยาเสพตดิ
จะไมบวช ไมเผาศพให

* ร = โรงเรยี น โรงเรยี นจะทําหนา ท่ใี นการสอนหนงั สอื แตจะทําหนาทีใ่ นการ
สอดสองดูแลพฤติกรรมของเด็กวาเก่ียวของกับยาเสพติดหรือไม โดยการใหเด็กเขียนเรียงความ
เกีย่ วกบั เร่อื งของตนเอง ท่ีอาจมีสว นเกย่ี วขอ งกบั ยาเสพตดิ

* ส = สถานอี นามยั สถานอี นามยั จะไมร บั รกั ษาครอบครวั ทย่ี งุ เกย่ี วกบั ยาเสพตดิ
จากโครงการ บ.ว.ร.ส. ดงั กลา วขา งตน ทาํ ใหห มบู า นดงั กลา วประสบความสาํ เรจ็
โดยสมาชิกในหมูบ านไมย งุ เก่ยี วกบั ยาเสพติด
กรณีการตอ สยู าเสพติดของอาํ เภอแมสอด จงั หวัดตาก
● โดยนายอําเภอ สามารถ ลอยฟา ไดมีขอกําหนดตกลงรวมกันกับประชาชน
ในอําเภอ มีขอตกลงรวมกันวาจะไมยุงเกี่ยวกับยาเสพติด หลังจากน้ันมีการทําประชาคมรวมกันของ
ชาวบาน ถา ใครยงุ เกย่ี วกับยาเสพติด จะมีการตักเตอื น ถายังไมเ ลิกจะมีการลงโทษทางสงั คม โดยการ
ตดั นาํ้ ตดั ไฟ และถายงั ไมเลกิ เกี่ยวขอ งกบั ยาเสพติดอีก จะมีการขบั ไลอ อกจากอาํ เภอ
¢ŒÍ´Õ
๑. เปนการสรา งความรว มมอื ของสมาชกิ ในชุมชน
๒. สรา งจติ สํานกึ รับผดิ ชอบของสมาชิกในชมุ ชน
๓. ประหยดั คาใชจาย
¢ŒÍàÊÂÕ
๑. อาจตอ งใชระยะเวลา
๒. หากชมุ ชนใดขาดความสามคั คหี รอื มคี วามเปน อยแู บบตวั ใครตวั มนั เปน อปุ สรรค
สาํ คญั ตอ การปองกันอาชญากรรม

๒๐

¡ÒÃà»ÃÂÕ ºà·Õºá¹Ç·Ò§¡Òû͇ §¡Ñ¹ÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ

วธิ ี ๑ และ ๒ = การตดั มลู เหตจุ งู ใจ
(การปอ งกันทีต่ วั ผูก ระทาํ ผิด)

วธิ ี ๓ และ ๔ = การตดั ชอ งโอกาสในการกระทาํ ผิด
(การปองกันไมใหตกเปน เหยือ่ อาชญากรรม)

ñ. ¡Òú§Ñ ¤ºÑ 㪡Œ ®ËÁÒ ò. ¡ÒûÃѺÊÀÒ¾áÇ´ÅŒÍÁáÅШÔμã¨
Classical School Positive School

เจตจํานงเสรี พฤตกิ รรมถกู กาํ หนดจากสภาพแวดลอ มทบี่ บี คนั้

(Free Will) (Determinism)

กฎหมายออ นแอ คนไมก ลัว ถูกกดดันจากสภาพแวดลอ ม

ทาํ ใหก ฎหมายมีประสิทธภิ าพ แกไขสภาพแวดลอ มและตัวผูกระทําผิด
เพอื่ ขมขวญั ยบั ยงั้

ลงโทษเดด็ ขาดและรุนแรง แกไ ขฟน ฟู

ทาํ ใหก ฎหมายมปี ระสิทธภิ าพ ปจจยั สภาพแวดลอม
ข้ึนอยกู บั เศรษฐกจิ สงั คม เปนนามธรรมและแกไ ขยาก
การเมือง Ex. เศรษฐกจิ สังคม การเมือง
เห็นผลทันตา เห็นผลชา

๒๑

ความเช่ือ á¹Ç·Ò§¡ÒÃμÑ´ª‹Í§âÍ¡ÒÊ
: คนทุกคนทาํ ผดิ ไดถ า มโี อกาส

สาเหตุอาชญากรรม : มีชองโอกาสเปดกวา งให

การปอ งกนั : ตดั ชอ งโอกาสโดยอาศยั
สภาพแวดลอมรูปธรรม โดยใชเทคโนโลยี
สภาพแวดลอมนามธรรม โดยใชส ภาพแวดลอ ม
ความสมั พนั ธในชุมชน

การปฏบิ ตั ิ : ไมเนน เพราะเนน ทเ่ี หย่อื
ตอ ผกู ระทาํ ผิด (ปอ งกันมใิ หเปน เหย่อื )
ทําไดง า ย
แตเ สียคาใชจา ย
เกิดการแยกตวั
เกดิ การเคลอ่ื นยา ยอาชญากรรม
สะทอนความกลัวอาชญากรรม

๒๒

๒๓

º··èÕ ó

»ÃÐàÀ·áÅСÒèѴÊÒÂμÃǨ

ÇμÑ ¶Ø»ÃÐʧ¤¡ÒÃàÃÂÕ ¹ÃÙŒ»ÃÐจําº·

๑. เพือ่ ใหน ักเรยี นนายสบิ ตาํ รวจมีความรเู ก่ยี วกบั ประเภทและการจดั สายตรวจ
๒. เพ่อื ใหน ักเรียนนายสบิ ตาํ รวจมคี วามเขา ใจเก่ียวกบั ประเภทและการจัดสายตรวจ
๓. เพื่อใหนักเรียนนายสิบตํารวจนําความรูเกี่ยวกับประเภทและการจัดสายตรวจ
ไปปฏิบตั ิใชง านไดถกู ตอ ง และบรรลุวัตถุประสงคข องทางราชการ

ʋǹนํา

การปฏบิ ตั งิ านของตาํ รวจสายตรวจในการปอ งกนั อาชญากรรม มกี ลยทุ ธห รอื แนวทางการ
ปฏิบัติหลายวิธีหรือหลายรูปแบบขึ้นอยูกับกําลังพล สภาพพ้ืนท่ี สถิติคดีอาชญากรรม วัสดุอุปกรณ
ในการปฏบิ ตั หิ นา ท่ี ซงึ่ มวี ตั ถปุ ระสงคเ พอื่ การปอ งกนั อาชญากรรม ดงั นนั้ การปฏบิ ตั หิ นา ทข่ี องสายตรวจ
จึงจัดเปนประเภทของสายตรวจรถยนต จักรยานยนต หรือตูยาม เปนตน เพื่อใหครอบคลุมพ้ืนที่
และบงั คับใชกฎหมายไดอ ยา งมปี ระสทิ ธภิ าพ

๒๔

ñ. ¡Òè´Ñ ÊÒÂμÃǨ»ÃÐàÀ·μÒ‹ §æ

ñ.ñ ÊÒÂμÃǨö¹μ
สายตรวจรถยนตเ ปน สายตรวจทม่ี คี วามสาํ คญั มาก มหี นา ทรี่ ะงบั เหตแุ ละแกป ญ หา

ตา งๆ ทเ่ี กดิ ขึน้ ในเบอื้ งตน และควบคุมการปฏิบัตขิ องสายตรวจตา งๆ ใหปฏบิ ัตติ ามแผนการตรวจ
๑.๑.๑ คณุ ลกั ษณะของสายตรวจรถยนต
๑) สายตรวจรถยนตมี รอง สวป. เปนผูควบคุม เรียกวา “หัวหนา

สายตรวจ หรือ รอยเวร ๒๐”
๒) ผูปฏิบัติหนาที่สายตรวจรถยนตจะตองแตงเคร่ืองแบบกากีติดสาย

นกหวดี (สายแดง)
๓) สายตรวจรถยนตจะตองมีวทิ ยุ สามารถติดตอไดต ลอดเวลา
๔) ใหม สี มดุ บนั ทกึ ของ รอง สวป. ทที่ าํ หนา ทห่ี วั หนา สายตรวจประจาํ รถ

สายตรวจทกุ คนั เพอื่ บนั ทกึ เหตกุ ารณต า งๆ ทเี่ กดิ ขน้ึ ในระหวา งปฏบิ ตั หิ นา ทแ่ี ละควรบนั ทกึ เหตกุ ารณ
สาํ คัญท่เี กดิ ข้ึนในทองท่ขี างเคียงดวย

๕) เมอื่ มเี หตุเกดิ ข้นึ สายตรวจรถยนตท เ่ี ขาเวรจะตอ งสามารถไประงบั
เหตุไดท นั และควรไปถึงทีเ่ กดิ เหตุโดยเร็วท่สี ุด

๑.๑.๒ การจัดสายตรวจและการปฏบิ ัติ
๑) ในกรณีท่ีสถานีตํารวจใดมี สวป. หลายนาย ใหมอบหมายหนาท่ี

การปฏบิ ัตใิ หกบั สวป. แตละนายใหช ัดเจน เชน จราจร ชุมชนสัมพนั ธ หรอื ยาเสพติด เปน ตน
๒) ในกรณที ส่ี ถานตี าํ รวจใดมี รอง สวป. ๔ นาย ใหจ ดั รอง สวป. ๓ นาย

เปนหัวหนาสายตรวจในเขตชุมชน และ รอง สวป. อีก ๑ นาย ตองเปนหัวหนาสายตรวจตําบล
โดยควรพิจารณาผลดั เปลีย่ นหมนุ เวยี นกันไป

๓) ในกรณีที่สถานีตํารวจใดมี รอง สวป. ๓ นาย ใหผูบังคับบัญชา
พิจารณาจัดกําลังจากที่อ่ืนมาสนับสนุนใหครบ ๔ นาย หากไมสามารถจัด รอง สวป. มาสนับสนุน
ใหครบ ๔ นายไดก ใ็ หจ ดั สวป. เปน หัวหนาสายตรวจในเขตชมุ ชนดวย

๔) ในกรณที ีส่ ถานีตาํ รวจใดมี รอง สวป.ไมเพยี งพอท่ีจะจัดเปน หวั หนา
สายตรวจ หรอื รอง สวป. ทที่ าํ หนา ทหี่ วั หนา สายตรวจให สวป. พจิ ารณาคดั เลอื ก ด.ต. หรอื จ.ส.ต.อาวโุ ส
ท่ีมีความเหมาะสมเขาเวรเปนหัวหนาสายตรวจ หรอื รองสารวตั รที่ทําหนาท่หี วั หนา สายตรวจดวยกไ็ ด

๕) การจัดสายตรวจรถยนตใ น ๑ ผลัด (๘ ชั่วโมง) ใหตรวจตูแดง ตยู าม
และสายตรวจตางๆ ในเขตชุมชน รวมทั้งยามจุดอยา งนอ ย ๑ รอบ

๑.๑.๓ การควบคมุ การปฏิบตั ิ
๑) หัวหนาสายตรวจหรือ รอง สวป. ที่ทําหนาที่หัวหนาสายตรวจ

จะตอ งเปน ผเู รยี กแถวประชมุ สายตรวจตา งๆ รวมทง้ั ตรวจ ตยู าม ตรู บั แจง เหตุ เพอ่ื ตรวจความเรยี บรอ ย
สรุปสถานการณที่เกิดขึ้นในแตละเขตตรวจ และมอบหมายภารกิจใหปฏิบัติกอนเวลาออกตรวจ
อยา งนอ ย ๓๐ นาที เพอ่ื ไมใหเกิดชอ งวา งระหวา งเปลย่ี นผลดั

๒๕

๒) เมอื่ เสรจ็ สนิ้ ภารกิจใหหวั หนา สายตรวจหรอื รอง สวป. ทีท่ าํ หนาท่ี
หัวหนาสายตรวจรวบรวมและสรุปผลการปฏิบัติของสายตรวจทุกชนิดในผลัดน้ันๆ รายงานเสนอ
ผูบ ังคับบัญชาตามลาํ ดับชัน้ ทราบทุกคร้งั ในทันที

๓) หัวหนาสายตรวจหรือ รอง สวป. ท่ีทําหนาที่หัวหนาสายตรวจ
ซง่ึ ควบคมุ รถยนตท เ่ี ขาเวรผลัด ๐๐.๐๑-๐๘.๐๐ น. ใหตรวจสมดุ ตแู ดงทเ่ี กบ็ มาแลวเสนอ สวป. ภายใน
๐๙.๐๐ น. เปน ประจําทกุ วนั

๑.๑.๔ การจัดสายตรวจและการปฏิบัติ ตามขอ ๑.๑.๒ ในกรณีท่ีมีกําลังพล
ไมเพียงพอตอการจัดดังกลาว ใหหัวหนาสถานีตํารวจพิจารณาจัดสายตรวจตามความเหมาะสม
และจําเปน

ñ.ò ÊÒÂμÃǨö¨¡Ñ ÃÂҹ¹μ
๑.๒.๑ คณุ ลกั ษณะของสายตรวจรถจักรยานยนต
๑) สายตรวจรถจกั รยานยนตต อ งแตง เครอ่ื งแบบชดุ กากี ตดิ สายนกหวดี

(สายแดง) และสวมหมวกนริ ภยั ทกุ นาย
๒) สายตรวจจะตอ งมอี ปุ กรณใ นการออกตรวจ เชน อาวธุ ปน กระสนุ ปน

สํารอง กญุ แจมือ ไฟฉาย กระบอง เสอ้ื กันฝน สมดุ พก แบบการรายงาน แผนการตรวจ ฯลฯ ทกุ นาย
สาํ หรบั ซองใสอ ปุ กรณด ังกลาวใหใ ชสีดํา

๓) สายตรวจจักรยานยนตท่ีออกตรวจทุกคัน ตองมีวิทยุและสามารถ
ติดตอไดตลอดเวลา

๔) เม่ือทราบเหตุ สายตรวจรถจักรยานยนตท่ีปฏิบัติหนาที่อยูเขตท่ี
รับผิดชอบ หรือสายตรวจรถจักรยานยนตท่ีปฏิบัติหนาที่อยูใกลจุดเกิดเหตุจะไปยังท่ีเกิดเหตุ
เพอ่ื ดาํ เนินการในเบ้ืองตน กอ นไดโดยเรว็

๕) สายตรวจทรี่ บั ผดิ ชอบเขตจะตอ งปฏบิ ตั ติ ามคาํ สงั่ ในการตดิ ตามพยาน
หรือภารกจิ อ่นื ๆ ทเี่ กย่ี วขอ งกับตาํ รวจในเขตทร่ี ับผดิ ชอบ

๖) รถจกั รยานยนตข องสายตรวจ ซงึ่ เปน ของทางราชการจะตอ งมกี ะบงั ลม
หนา ตดิ สติก๊ เกอรเ ขยี นวา “สายตรวจ สน. หรือ สภ. ........”

๑.๒.๒ การจัดสายตรวจและการปฏิบัติ
๑) การจดั สายตรวจรถจกั รยานยนตใ น ๑ วนั จดั ๓ ผลดั ๆ ละ ๘ ชวั่ โมง

(๐๐.๐๑-๐๘.๐๐ น., ๐๘.๐๐-๑๖.๐๐ น. และ ๑๖.๐๐-๒๔.๐๐ น.)
๒) การจัดสายตรวจรถจักรยานยนต ควรจัดใหเหมาะสมกับขนาด

ของพื้นที่แตละสถานีตํารวจ โดยจัดแบงพื้นที่เปนเขตตรวจใหเหมาะสม ทั้งน้ีตองพิจารณาจาก
ความหนาแนน ของประชากร ความกวา งของพน้ื ที่ และความรวดเรว็ ในการไปถงึ ทเี่ กดิ เหตภุ ายใน ๕ นาที
แตทงั้ นต้ี องพิจารณาดจู ากจํานวนรถจักรยานยนตและกาํ ลงั ตํารวจวา มีพอหรอื ไมดว ย

๓) ในการตรวจสายตรวจรถจักรยานยนตทุก ๑ ชั่วโมง ใหใชเวลาใน
การตรวจประมาณ ๓๐ นาที หยุดพักรถ สังเกตการณตามตูแดงและจุดตางๆ และพบปะพูดคุยกับ

๒๖

ประชาชน (STOP WALK AND TALK) ๓๐ นาที ซงึ่ เวลาทใ่ี ชใ นการสงั เกตการณแ ละพบปะพดู คยุ กบั
ประชาชนนน้ั ใหค าํ นงึ ถงึ สภาพแวดลอ ม เหตกุ ารณ สถานที่ และเวลาในขณะทตี่ รวจตามความเหมาะสม
และในระหวา งการตรวจใหร ายงานเหตกุ ารณแ ละสถานทต่ี รวจใหห วั หนา สายตรวจหรอื รอง สวป. ทที่ าํ
หนา ทห่ี วั หนา สายตรวจ และศนู ยว ทิ ยทุ ราบตามหว งเวลาทก่ี าํ หนดไวใ นแผนการตรวจของสถานตี าํ รวจ

๔) ในทุก ๔ ชั่วโมง สายตรวจรถจักรยานยนตจะตองตรวจตูแดงทุกตู
ในเขตตรวจท่รี บั ผดิ ชอบ จากนนั้ ใหสลับเขตตรวจไปจนกวาจะครบ ๘ ชั่วโมง

ñ.ó ÊÒÂμÃÇ¨à´¹Ô à·ŒÒ
สายตรวจเดินเทาเปนพื้นฐานของงานสายตรวจ ดังน้ันจึงจําเปนจะตองจัด

สายตรวจเดนิ เทา ไปในเขตชมุ ชน เชน แหลง ทอ งเทยี่ ว ศนู ยก ารคา ฯลฯ โดยมงุ เนน ใหม กี ารพบปะพดู คยุ
ใหคําแนะนําแกประชาชนในเร่ืองตางๆ รับทราบขอมูลขาวสาร แนวความคิดหรือขอเสนอแนะ
ทจ่ี ะเปน ประโยชนต อการปฏบิ ัตงิ านของตาํ รวจ ดงั นี้

๑.๓.๑ สายตรวจเดินเทา ๑ สาย ประกอบดวย เจาหนาท่ีสายตรวจ ๒ นาย
โดยพจิ ารณาจัดในชว งเวลาเหมาะสม

๑.๓.๒ ใหก าํ หนดเขตตรวจในบริเวณยานชุมชนหนาแนน บริเวณท่ียานพาหนะ
เขาไปไมถ ึง หรือพน้ื ทีท่ ม่ี กี ารจราจรคับคงั่ เปนตน

๑.๓.๓ หัวหนาสถานีตํารวจหรือหัวหนางานปองกันปราบปรามเปนผูกําหนด
แผนการตรวจโดยกําหนดบริเวณพื้นที่ใหเดินตรวจ กําหนดจุดตรวจ และระยะทางหรือพ้ืนที่ตาม
ความเหมาะสมของสถานภาพอาชญากรรม

๑.๓.๔ หวงระยะเวลาของแตละผลัดใหสถานีตํารวจพิจารณาจัดตาม
ความเหมาะสม

ñ.ô ÊÒÂμÃǨ·Ò§àÃ×Í
สําหรับสถานีตํารวจที่มีพื้นท่ีท่ีมีแมน้ําลําคลอง และพื้นท่ีท่ีติดกับชายทะเล

ที่รถเขาไมถึง และไมสามารถใชสายตรวจเดินเทาหรือสายตรวจชนิดอ่ืนได ใหหัวหนาสถานีตํารวจ
หรอื หวั หนา งานปอ งกนั ปราบปรามกาํ หนดแผนการตรวจและเขตตรวจบรเิ วณพนื้ ทที่ มี่ กี ารคมนาคมทางนา้ํ
เพ่ือตรวจตราปองกันปราบปรามอาชญากรรม โดยใหเปนไปตามสภาพพื้นที่และความเหมาะสม
ของสถานภาพอาชญากรรม ไดดงั นี้

๑.๔.๑ ใหส ถานตี าํ รวจพจิ ารณาจดั ไดต ามความจาํ เปน ของพนื้ ทแี่ ละความรบั ผดิ ชอบ
๑.๔.๒ จาํ นวนสายตรวจของสายตรวจทางเรอื ขนึ้ อยกู บั หวั หนา สถานหี รอื หวั หนา
งานปองกันปราบปรามเปนผูพ ิจารณาตามสภาพแวดลอ มและความจําเปน ทีต่ องปฏิบัติ
๑.๔.๓ สายตรวจทางเรอื แตล ะสายใหพ ิจารณาจดั ตามความเหมาะสม
๑.๔.๔ เจา หนา ที่ตํารวจสายตรวจทางเรือทีท่ ําหนา ทีผ่ ูข บั ข่ีจะตอ งไดร บั อนุญาต
ใบถือทาย

๒๗

ñ.õ ÊÒÂμÃǨ¨¡Ñ ÃÂÒ¹ÊͧÅÍŒ
สายตรวจจักรยานเปนสายตรวจที่ควรกําหนดใหปฏิบัติหนาท่ีในพ้ืนที่ที่ไมเหมาะ

แกก ารใชสายตรวจรถยนตแ ละรถจักรยานยนต แตมพี ื้นทที่ ีต่ องออกตรวจมากกวา ทสี่ ายตรวจเดินเทา
จะกระทําได ดงั นี้

๑) สถานตี าํ รวจจะจดั สายตรวจจกั รยานสองลอ กใ็ หจ ดั ไดโ ดยอยใู นดลุ ยพนิ จิ ของ
หัวหนาสถานี หรือหัวหนางานปองกันปราบปราม โดยคํานึงถึงความเหมาะสมและความจําเปนของ
พนื้ ท่ี

๒) เจาหนา ทสี่ ายตรวจ ๑ นาย ตอ รถจกั รยานสองลอ ๑ คนั
๓) สายตรวจจักรยานสองลอ ๑ สาย ใหจ ัดอตั รากําลงั ต้ังแต ๒ นาย / ๒ คัน
ขนึ้ ไป และใหอ ยภู ายใตก ารควบคมุ กาํ กบั ดแู ลของหวั หนา สายตรวจ หรอื รอง สวป. ทท่ี าํ หนา ทหี่ วั หนา
สายตรวจ
ñ.ö ÊÒÂμÃǨ»ÃÐàÀ·Í¹è× æ
การจัดสายตรวจประเภทอ่ืนๆ เชน สายตรวจมา สายตรวจสุนัข สายตรวจ
ทางอากาศ เปนตน ใหพิจารณาถึงความเหมาะสมและความจําเปน โดยคํานึงถึงความปลอดภัย
ของผูปฏิบัติดว ย

ò. á¹Ç·Ò§¡Òû¯ºÔ ÑμÔ㹧ҹÊÒÂμÃǨ

๒.๑ การปฏิบตั ิงานสายตรวจมีหลกั การสาํ คัญ ดังนี้
๒.๑.๑ การบังคบั ใชก ฎหมาย
๒.๑.๒ เนน การปองกัน
๒.๑.๓ ตาํ รวจ ประชาชน เปนคนๆ เดยี วกัน ตองเขา หาประชาชน
๒.๑.๔ การใชกําลังและหรืออาวุธ
๒.๑.๕ ช่อื เสียงและภาพพจนของเจา หนาที่ตํารวจและหนว ยงาน

๒.๒ ขอคํานึงในการปฏิบัติ หัวหนาสายตรวจและสายตรวจถือเปนตัวแทนของสถานี
ตาํ รวจในการทาํ หนา ทรี่ กั ษาความปลอดภยั ในชวี ติ และทรพั ยส นิ ของประชาชน และทรพั ยส นิ สาธารณะ
เปนความตองการอันดับแรกของสํานักงานตํารวจแหงชาติท่ีตองการใหเกิดขึ้นในทันทีและเห็นเดนชัด
ดังน้ันในการปฏิบัติหนาทใ่ี หคํานึง ดงั น้ี

๒.๒.๑ การประพฤตปิ ฏิบัตติ อตนเอง
๑) กอนเขา เวรตองเตรียมตวั ใหพ รอ มทงั้ รางกาย จิตใจ
๒) ไมงวงเหงาหาวนอน มีกลิ่นสุรา ตาเย้ิม เวลาพูดจากับประชาชน

ขณะไประงบั เหตุ ประชาชนจะหมดศรทั ธา ขาดความเชอ่ื ถือ

๒๘

๓) ไมท ําผดิ ฝาฝนกฎหมายเสยี เอง เชน ขับรถฝาฝน สญั ญาณไฟแดง
ขับรถยอนศรโดยไมจาํ เปน ขบั ขีร่ ถจกั รยานยนตโ ดยไมส วมหมวกกันนอ็ ก เปน ตน
๔) ตองประพฤตติ นเปนแบบอยา งแกเ จาหนาที่สายตรวจในเรอ่ื ง
การแตง กาย การตรงตอเวลา ความประพฤตสิ ว นตวั
รวมถึงครอบครัว ความขยันหม่ันเพียร ความเปน ผูน ํา
เปนผูมีคณุ ธรรม มีความซ่อื สตั ยส จุ ริต รูจ ักหนา ที่
มีความรบั ผดิ ชอบ มสี ติปญญา จะทาํ อะไรตอ งไตรต รอง
มคี วามสขุ มุ รอบคอบ มีเหตุมีผล
และรูจ ักเปน ผูให อยาเปน แตผ รู บั อยา ใหค นเขาพดู ไดว า
มีนสิ ยั ตาํ รวจ (รบั อยา งเดยี ว) และเปนผเู สียสละ
๒.๒.๒ การประพฤติปฏบิ ัตติ อประชาชน
๑) ตองปฏิบัติหนาท่ีดวยความกระตือรือรนไปถึงที่เกิดเหตุโดยเร็ว
ตามพนั ธสัญญาท่ีสถานตี าํ รวจไดประกาศไว
๒) ตอ งใชกิริยา วาจา สภุ าพ มีมนุษยสัมพันธท ่ีดกี ับประชาชน มคี วาม
ออนนอ มถอมตน
๓) ใหระลึกอยูเสมอวา ประชาชนทุกคนก็เหมือนญาติพี่นองของเรา
สิง่ ไหนชว ยเขาไดก ต็ อ งชวยดวยความเต็มใจ
๔) ตองเปนมิตรกับประชาชน โดยไมเลือกปฏิบัติ แสดงความเห็นอก
เหน็ ใจเมอ่ื ประชาชนไดรับความเดอื ดรอน
๕) ใหหางไกล ไมไปคบหากับผูมีอิทธิพล ผูมีพฤติการณเก่ียวของกับ
ยาเสพติด รวมท้ังเงินนอกระบบ และอบายมุขทุกประเภท ตองหลีกเล่ียงไมเก่ียวของอยางเด็ดขาด
และชว ยกําจดั ใหหมดส้ินไป
๖) ตาํ รวจกบั ประชาชนเปรยี บเหมอื นคนๆ เดยี วกนั แตต าํ รวจตอ งเปน
ฝายเขาหาประชาชน เขาหาหนวยราชการ เพ่ือรับฟงความคิดเห็น ความตองการ ตรวจสอบปญหา
ความเดือดรอนอยา งตอเน่อื ง เพือ่ จะไดแกป ญหาไดอยา งถูกตอง
๒.๒.๓ การปฏิบตั ิตอหนา ท่ีการงาน
๑) ถือวาเปนการใหบ ริการนอกสถานตี ํารวจ
๒) ตอ งทาํ หนา ที่ตํารวจ ไมใ ชหนาที่สายตรวจเพียงอยา งเดียว
๓) อยา ถอื วา ธรุ ะไมใ ช เชน รถชน รถเสยี รถตกถนน กต็ อ งรบี เขา ชว ยเหลอื
ดําเนินการเบ้อื งตน ดวยความเต็มใจ ไมบา ยเบีย่ ง หรือแสดงความไมใสใจ
๔) ตองทําหนาที่ใหครบถวน พบคนวิกลจริต คนขอทาน คนเรรอน
นอนตามปายรถประจําทาง สวนสาธารณะ ตอ งดาํ เนินการ ปลอ ยไวจ ะเกิดปญหาในภายหลงั พบส่ิง

๒๙

ผดิ สงั เกตตอ งตรวจสอบ พบปา ยรถประจาํ ทาง สะพานลอยไมม แี สงสวา งกต็ อ งรายงานใหผ บู งั คบั บญั ชา
ทราบ พบสุภาพสตรเี ดินคนเดียวเวลากลางคืนในที่เปลย่ี วตอ งสอบถาม ใหค ําแนะนํา พบการแตงกาย
วาบหวามเครื่องประดบั หรหู ราตองใหค าํ แนะนําและตักเตอื น เปนตน

๕) ตองคํานึงถึงภาพพจนและชื่อเสียงของสํานักงานตํารวจแหงชาติ
เพราะเปน ท้ังผบู ังคับใชก ฎหมายและผูใ หบ รกิ าร

๖) ตองไมเปนหน่ึงในสวนนอยที่ทําใหองคกรตํารวจเสียหาย ทั้งเร่ือง
ใหญห รือเร่อื งเล็กนอย

๗) การใชก าํ ลงั และอาวธุ ตอ งสมเหตสุ มผล เพราะอยใู นสายตาของสอ่ื
ผดิ พลาดจะเสยี หาย แกไ ขยาก โดยเฉพาะนอกเวลาปฏบิ ตั หิ นา ท่ี หากใชอ าวธุ ปน อาจเกดิ ความเสยี หาย
ได

๘) รอง ผกก.ป. สวป. ตองทําหนา ทีเ่ ปน พ่ีเลี้ยง และควบคุมตรวจสอบ
การทํางานของ รอง สว. และสายตรวจ โดยใกลชดิ

๙) ชวยแกป ญ หาเฉพาะหนา ทอ่ี าจจะเกิดขนึ้ จากการระงับเหตุ การใช
อาวุธปนหรอื เหตุวิกฤต เชน การจบั ตัวประกัน

๑๐) การแสวงหาความรวมมือ เพ่ือใหประชาชนและหนวยราชการ
ทเ่ี กี่ยวของใหความรว มมอื สนบั สนนุ การปฏบิ ัตภิ ารกจิ ตางๆ ตามโครงการ ๓ ประสาน ๔ ประสาน
จะตอ งเรมิ่ จากการสรา งศรทั ธา ความเชอื่ มนั่ ใหก บั ประชาชนและสงั คมยอมรบั กอ น จงึ จะเปน ทมี่ าของ
ความรว มมอื รวมใจของประชาชน และหนว ยราชการทีเ่ ราตองการได

๒.๓ งานสายตรวจตามโครงการพัฒนาสถานตี าํ รวจเพ่อื ประชาชน มดี งั น้ี
๒.๓.๑ พิจารณาปรบั แผนการตรวจทกุ ๑๐ หรอื ๑๕ วนั ตามความเหมาะสม
๒.๓.๒ รายงานผลการปฏิบตั ิของสายตรวจ สวป. รอง สวป. ทท่ี ําหนา ทห่ี วั หนา

สายตรวจทกุ ผลดั
๒.๓.๓ สวป. รอง สวป. ทําหนาที่หัวหนาสายตรวจ ตองรวบรวมขอมูล และ

บันทึกลงในสมดุ ขอ มูลอาชญากรรมทุกผลดั
๒.๓.๔ สายตรวจตองเย่ียมเยียนประชาชน ๒ บาน / สาย / ผลัด
๒.๓.๕ หวั หนา สายตรวจตอ งตรวจหอ งควบคมุ ทกุ ผลดั สวป. และ/หรอื รองผกก.

ตองตรวจทุกวัน
๒.๓.๖ สมดุ รบั แจง เหตปุ ระจาํ ตยู าม จดุ รบั แจง เหตุ มี ๒ เลม เปลย่ี นทกุ วนั จนั ทร
๒.๓.๗ การจัดทาํ แผนและการรวบรวมผลของ ตชส. ตองชดั เจน ตรวจสอบงาย

ตรงตามความเปนจริง
๒.๓.๘ จุดสกดั จับ ตองกําหนดไวในแตละเขตตรวจ
๒.๓.๙ โครงการตามที่ ตร.กาํ หนด ตอ งชัดเจนตอ เนื่อง ไมใชเปนการช่ัวคราว

๓๐

ó. ¡ÒúÃËÔ ÒçҹÊÒÂμÃǨ

๓.๑ ข้นั เตรียมการ (Input)
๓.๑.๑ การจัดทําขอ มูลทองถนิ่ ตองประกอบดว ย
๑) ตองคํานึงถึงขอมูลทองถ่ินท่ีเกี่ยวของกับงานปองกันปราบปราม

อาชญากรรม
๒) มีแบบฟอรมการเก็บขอมูลทช่ี ดั เจน ครอบคลมุ เนือ้ หา
๓) ตองทําขอมูลใหเปนปจจุบันอยูเสมอ (ตรวจสอบ-ปรับเพิ่ม-ลด

ทกุ เดอื น)
๓.๑.๒ การแบงเขตตรวจ ตองประกอบดวย
๑) คาํ นึงถึงขอมูลทอ งถ่ิน
๒) ระยะเวลาถงึ ทเ่ี กดิ เหตุ
๓.๑.๓ การจัดทาํ แผนการตรวจ
๑) ตอ งทาํ แผนการตรวจทกุ ๑๐ หรือ ๑๕ วัน
๒) ตองพิจารณาจากขอมลู อาชญากรรมทีเ่ กดิ ข้นึ จริง
๓.๑.๔ ฐานขอ มลู อาชญากรรม มคี วามสาํ คญั ตอ การปฏบิ ตั งิ านปอ งกนั ปราบปราม

อาชญากรรม การรักษาความสงบเรียบรอย การใหบริการประชาชนและการแกไขปญหา
ความเดือดรอนของประชาชนไดอยางมีประสิทธิภาพ สถิติอาชญากรรมปจจุบันมีเพียงประชาชน
มารองทุกขและพนักงานสอบสวนรับคดีไวเทานั้น สวนท่ีประชาชนไมมารองทุกขหรือตกลงกันได
และอื่นๆ มีอีกจํานวนมาก ฉะน้ันทําอยางไรจึงจะไดขอมูลท่ีถูกตองตรงกับความเปนจริงมากที่สุด
ซงึ่ จะนาํ ไปสกู ารปอ งกนั แกไ ขปญ หาอาชญากรรมไดอ ยา งตรงจดุ ทง้ั นตี้ อ งทาํ การวเิ คราะหส ถานภาพ
อาชญากรรมเชิงรุก หรือพยากรณสถานภาพอาชญากรรมลวงหนาได คดีเกิดขึ้นท่ีใดแลว จะตองไม
เกิดในท่นี ั้นๆ อกี หรอื ไมเกดิ ในทํานองเดยี วกันอกี ในทีอ่ ่ืนๆ เชน ชิงทรพั ยปม นา้ํ มัน บนสะพานลอย
ในรา นสะดวกซ้ือ เปนตน

๓.๑.๕ การคดั เลอื กคน ตอ งคาํ นงึ ถงึ ความเหมาะสมของคตู รวจและความสามารถ
ในการปฏบิ ตั งิ าน

๓.๑.๖ การจัดรูปแบบของสายตรวจ อาจดาํ เนินการได ดงั นี้
๑) จัดผลดั ละ ๒-๓ วัน หรือ ๔ วนั ตามความเหมาะสม
๒) จัดวงรอบการเปลี่ยนเขตตรวจ ๑ รอบ เปลี่ยนเขต (ดึก-เชา-

ค่ํา-พกั เปล่ียนเขต)
๓) กรณีมีเหตุพิเศษ ใหจ ัดสายตรวจเสริม
๔) กาํ หนดจุด ว.๑๐ กอนออกเวร กอ น ๕ นาที หลงั ๑๐ นาที
๕) กาํ หนดจุด ว.๑๐ เมอื่ ฝนตก

๓๑

๓.๑.๗ การสง กาํ ลงั บาํ รงุ ตอ งมกี ารจดั เตรยี มอปุ กรณ เครอ่ื งมอื เครอ่ื งใชท จี่ าํ เปน
ดงั ตอ ไปนี้

๑) อาวุธปน กระบอง กญุ แจมอื วทิ ยุมือถือ-หูฟง ไฟฉาย เสือ้ กนั ฝน
๒) เชอื กก้ันท่ีเกดิ เหตุ (Police Line)
๓) ยางรถยนต
๔) ยานพาหนะ
๕) สมุดพก
๖) เอกสารแบบฟอรม ตา งๆ
๗) นา้ํ มนั เชื้อเพลงิ
๓.๑.๘ หองปฏบิ ัติการสายตรวจ ใหด ําเนินการ ดังน้ี
๑) จัดทาํ สถิติเปรยี บเทยี บคดอี าญา ๔ กลุม (อยางนอย ปป จจบุ นั -ปที่
ผา นมา)
๒) จัดทาํ นาฬกาอาชญากรรม ๒ เรอื น (เดือนปจ จุบัน-เดอื นท่ีผา นมา)
โดยมขี อ มูล ดังตอไปนี้

ก. ลักทรพั ยใ นเวลากลางคืน (ตีนแมว)
ข. ลกั ทรัพยในเวลากลางวัน (กญุ แจเฝา บาน)
ค. ลกั ทรัพยรถยนต รถจักรยานยนต
ง. ประทุษรา ยตอ ทรพั ยโดยใชร ถยนต รถจักรยานยนต
จ. ลักทรพั ยอน่ื ๆ
๓) จดั ทาํ ผลการปฏบิ ตั ขิ องแตล ะชดุ ปฏบิ ตั กิ าร (แปลงผลงานเปน ตวั เลข
ทั้งบวกและลบ)
๔) จดั ทาํ แผนท่แี บง เขตตรวจ
๕) จดั ทาํ แบบฟอรม วเิ คราะหส ถานภาพอาชญากรรม (เหตุ ๑๑๑, ๑๒๑-
๑๓๑-๑๔๑, ๒๐๐)
๖) จดั ทําสมดุ ควบคุมการปฏบิ ัตหิ นาท่ีของสายตรวจ
๗) จัดทําแบบฟอรมรายงานผลการปฏิบัติหนาท่ีของสายตรวจ สวป.,
รอง สวป. ทีท่ ําหนา ทหี่ ัวหนา สายตรวจ
๘) จัดทําสมุดยึดรถตอ งสงสยั
๙) จัดทําสมุดขอ มูลอาชญากรรม
๑๐) จดั ทําสมุดตูแ ดง วนั คู-วนั ค่ี (๑๒-๒๐ ตู)
๑๑) จัดทําแฟมรวบรวมรายละเอียดขอมูลอาชญากรรมประเภทตางๆ
เปน รายเดอื น (ลกั ทรัพย ชิงทรพั ย วง่ิ ราวทรพั ย ปลนทรัพย รถยนต รถจกั รยานยนต)
๑๒) อ่ืนๆ ตามท่ีเห็นวา เหมาะสม

๓๒

๓.๒ กระบวนการ (Process)
๓.๒.๑ การปลอยแถวสายตรวจ ตอ งดําเนนิ การ ดงั น้ี
๑) ตรวจจาํ นวน ความพรอ ม การแตง กาย ซกั ซอ มยทุ ธวธิ ี อปุ กรณต า งๆ
๒) ตรวจยานพาหนะ
๓) สง่ิ ทต่ี อ งนาํ ตดิ ตวั สายตรวจ เชน แผนการตรวจ สมดุ พก แบบรายงาน

ผลการตรวจ
๔) มอบภารกิจ เชน เสน ทางเสด็จฯ เหตพุ ิเศษ
๕) ขอ มลู อาชญากรรม
๖) ตรวจสอบการลงลายมอื ชอ่ื เขา เวร ผลัดใหม
๗) ตรวจสอบการลงลายมือชอื่ ออกเวร ผลดั เกา
๘) ตรวจสอบรายงานผลการปฏิบตั หิ นาทข่ี องสายตรวจ (ผลดั เกา)
๙) ตรวจสอบสมดุ ขอมูลอาชญากรรม
๑๐) ตรวจหองควบคมุ
๑๑) บันทกึ ในสมุดอบรมปลอยแถว ตามคําส่ัง ตร. ท่ี ๐๖๐๑(ปป)/๓๘๑

ลง ๙ ก.ค.๒๕๔๐
๑๒) สวป. ที่เขา เวร ใชรหสั อะไร

๓.๒.๒ การออกตรวจ
๑) ตามแผนการตรวจ
๒) หลกั การของสายตรวจ (stop-walk-talk-report)
๓) ต้งั จดุ ว.๔๓ ว.๔๓ เคลอ่ื นท่ี
๔) ตรวจสอบสถานบริการ
๕) แจง สถานการณส มมติ เพอ่ื ทดสอบระยะเวลาการไปยงั สถานทเ่ี กดิ เหตุ

ของสายตรวจ ๒๐
๖) ปดลอ มตรวจคน แหลงม่ัวสมุ
๗) ว.๔ ว.๑๐ จุดลอแหลม สถานที่เคยเกิดเหตุ
๘) เย่ยี มเยียนประชาชน
๙) ใหทําการบันทึกภาพทั้งบุคคลและรถที่ตองสงสัย เพ่ือเปนขอมูล

ในการปอ งกนั ปราบปรามตอไป
๑๐) อ่ืนๆ ตามทผี่ บู งั คบั บญั ชาสง่ั การ

๓.๒.๓ การควบคุมและตรวจสอบสายตรวจ
๑) อบรมกอนปลอ ยแถว
๒) ตรวจสอบจุด ว.๑๐ ตามแผนการตรวจ
๓) เรยี กพบ
๔) ตรวจสอบทางวิทยุส่อื สาร (สอบถาม ว.๑)

๓๓

๕) แจงสถานการณส มมติ เพอื่ ทดสอบระยะเวลาไปยงั สถานท่เี กิดเหตุ
ของสายตรวจ ๒๐

๖) สุมตรวจสอบการตรวจตแู ดงทัง้ ในพ้ืนทแ่ี ละในหอ งปฏิบัตกิ าร
๗) ตรวจสอบจาก CCTV
๘) เรยี กแถวตรวจจาํ นวน หลงั ว.๑๔
๙) รายงานผลการปฏบิ ตั หิ นา ที่
๑๐) เยย่ี มเยียนสอบถามประชาชน
๑๑) สาํ รวจความคดิ เห็น
๑๒) การตรวจสมั พนั ธ
๓.๒.๔ ระบบการสกัดจบั
๑) กาํ หนดจดุ สกดั จบั ในแตล ะเขตตรวจ ซงึ่ เปน เสน ทางทค่ี าดวา คนรา ย
จะใชเ ปนเสน ทางหลบหนี
๒) สายตรวจเขตตองรีบเดินทางไปยังสถานท่ีเกิดเหตุโดยเร็วที่สุด
เพื่อหาขอมูลรายละเอียดเกี่ยวกับตําหนิรูปพรรณคนราย ยานพาหนะ ทรัพยสินท่ีคนรายไดไป
เสน ทางหลบหนี อาวธุ ทคี่ นรา ยใช แลว แจง สกดั จบั รวมทงั้ รายงานใหผ บู งั คบั บญั ชาทราบ เพอื่ พจิ ารณา
สง่ั การ
๓) หวั หนา สายตรวจตอ งรบี เดนิ ทางไปยงั ทเ่ี กดิ เหตุ เพอื่ หาขอ มลู เพม่ิ เตมิ
แลวแจงศูนยวิทยุใหสายตรวจทเ่ี ขาสกดั จบั ทราบ
๔) ใหสายตรวจ ว.๑๐ ประจําจุดกาวสกัดจับประมาณ ๒๐-๓๐ นาที
จึงคอ ยสงั่ ใหเลิก ว.๑๐
๓.๒.๕ ระบบการติดตอ สอื่ สาร
๑) ทางวิทยุส่ือสาร
๒) โทรศพั ทเ คล่ือนที่
๓) ศนู ยว ทิ ยตุ อ งจดบนั ทกึ การแจง ว.๔ ของสายตรวจและหวั หนา สายตรวจ
และผูบงั คบั บัญชาทุกระดับทุกกรณี
๔) สวป. และหรือหัวหนาสายตรวจตองแจงวิทยุอยางนอยชั่วโมงละ
๑ คร้งั
๕) สายตรวจตอ งแจงวทิ ยทุ ุกๆ ๓๐ นาที
๖) หากศนู ยว ทิ ยเุ รยี กสายตรวจไมร บั ว. ให สวป. หรอื หวั หนา สายตรวจ
รบั วิทยแุ ทน
๗) ศรข. บันทกึ /รวบรวมสถิตกิ ารเกิดคดี ตามทไ่ี ดรับแจง รายงานทุกวัน
กอน ๐๘.๓๐ น.
๘) ศรข. บนั ทึกรวบรวมผลการตรวจทอ งท่ี (แจง ว.๑๐) ของนายตํารวจ
ตงั้ แต สว. ถงึ รอง ผบก. รายงานผลการตรวจทองท่ี ชวงเวลา ๐๖.๐๐ น. ถึง ๐๖.๐๐ น. ของวนั รุงขน้ึ
แลวรายงานทุกวันกอ น ๐๘.๓๐ น. เชนเดียวกัน

๓๔

๓.๒.๖ ระบบการรักษาสถานท่เี กดิ เหตุ
๑) ใชเชือกกั้นสถานท่ีเกิดเหตุ (Police Line) ที่อยูในรถ สวป. หรือ

หวั หนา สายตรวจ ซึ่งเตรียมพรอ มตลอดเวลา
๒) ประชาสมั พนั ธห า มไมใ หบ คุ คลทไ่ี มเ กย่ี วขอ งเขา ไปในบรเิ วณทเี่ กดิ เหตุ

(ภายในเชอื กก้ัน) โดยเด็ดขาด เวนแต พงส. ผูบ งั คบั บญั ชา อยั การ จนท.พฐ.
๓) ผูบงั คับบญั ชาตอ งชวยประชาสัมพันธดว ย
๔) ระบบการรายงานเหตตุ อผูบังคบั บญั ชา
๕) เม่ือไปถึงท่ีเกิดเหตุ ใหรีบหาขอมูลและพยานหลักฐานในท่ีเกิดเหตุ

เพอื่ ใหทราบในเบ้ืองตนวา ใคร ทําอะไร อยางไร ทไ่ี หน เมอื่ ใด ผลเบือ้ งตนเปน ประการใด
๖) รายงานให สวป. หรือหัวหนาสายตรวจทราบ

๓.๓ การปฏบิ ัตหิ ลงั เสรจ็ สนิ้ การตรวจ (Output)
๓.๓.๑ ระบบการรายงานผลการตรวจ
๑) รายงานตามแบบฟอรม รายงานผลการปฏิบัตขิ องสายตรวจ
๒) สายตรวจ รายงาน ๑ แผน/สาย หวั หนา สายตรวจ (๒๐) รายงาน

๑ แผน และ สวป. ท่ที าํ หนาทคี่ วบคมุ หัวหนาสายตรวจ (๒) รายงาน ๑ แผน
๓) วิธีเกบ็ รวบรวมรายงานผลการปฏบิ ตั ขิ องสายตรวจ
ก. ตรวจสอบความถูกตอง ครบถวน ในการรายงานและการ

ลงลายมือช่ือ
ข. สายตรวจเย่ยี มเยียนประชาชน ครบ ๒ บา น/สาย/ผลัด (เยยี่ ม

ทีบ่ าน) ถา ไมครบ ใหไปเยย่ี มใหค รบแลวจึงคอ ยออกเวร
ค. รวบรวมใหครบตามจาํ นวนสายตรวจ รวมกับสรปุ รายงานของ

หัวหนาสายตรวจ (๒๐) และ สวป. ทที่ ําหนาทคี่ วบคุมสายตรวจแลวเย็บรวมเปน ๑ ชดุ
ง. เกบ็ ใสแ ฟม เรยี งลําดับ ดกึ เชา คํ่า (บนสดุ คอื ผลัดคาํ่ ของวัน

สุดทายของเดือน)
จ. เก็บรายผลดั / รายวนั
ฉ. แยกเปน รายเดือน / ครบถวน / ตรวจสอบไดงาย
ช. แตล ะผลดั ไมค รบถว น เยยี่ มเยยี นประชาชนไมค รบทกุ สาย สวป.

หรือหวั หนา สายตรวจในผลดั ตอ งรับผิดชอบ
ซ. รายงานเทจ็ (ภายหลงั ) เยย่ี มเยยี นเทจ็ รอง ผกก.ป. ตอ งรบั ผดิ ชอบ

๔) สมดุ ขอ มูลอาชญากรรม
ก. สวป. หรือหัวหนาสายตรวจแตละผลัดเปนผูรับผิดชอบในการ

เกบ็ รวบรวมขอมูลตามแบบฟอรม

๓๕

ข. หลงั ออกเวร (ว.๑๔) สวป. หรอื หวั หนาสายตรวจตอ งรวบรวม
ขอ มลู อาชญากรรมจากสายตรวจทุกสาย บนั ทึกในสมดุ ขอ มูลอาชญากรรมใหครบถว นทุกเหตุ

ค. เพื่อให สวป. หรือหัวหนาสายตรวจผลัดใหมทราบขอมูลแลว
แจงใหส ายตรวจทราบ และดําเนินการตามอาํ นาจหนา ท่ี

ง. ใชเ ปนขอ มลู (สวนหนึง่ ) เพื่อวเิ คราะหสถานภาพอาชญากรรม/
รายเดอื น/รายป

จ. รอง ผบก.ป. ตองควบคุม ตรวจสอบ ใหมีการรวบรวมอยาง
ครบถว น ถูกตอง และนําไปใชใ นการวิเคราะห ปรับแผน หามาตรการปองกนั และแกไ ขปญ หาใหไ ดผล

๓.๓.๒ ระบบการตรวจสอบส่ิงของหลวง
๑) กอนออกเวร ตรวจรถยนต รถจักรยานยนต เก็บไวบริเวณท่ีจอด

ซ่ึงจดั ไว
๒) กวดขันใหส ง คนื อาวธุ ปน ตามระเบียบ
๓) จัดทํารายงานการใชร ถ
๔) ของหลวงอ่นื ๆ ที่ผลัดตอไปตอ งใชส งมอบใหค รบถว น

การวางแผนการตรวจ

เพื่อใหการปฏิบัติงานสายตรวจบรรลุวัตถุประสงคที่กําหนดไวโดยสมบูรณ การวางแผน
การตรวจน้ันถือเปนหนาท่ีหลักขั้นมูลฐานที่สําคัญท่ีสุดชั้นหนึ่งในกระบวนการบริหารและเปรียบดัง
เขม็ ทิศทีจ่ ะชวยชที้ างในการดาํ เนนิ งานสายตรวจใหสาํ เรจ็ ลุลวงไปไดดวยดี

สําหรับแผนการตรวจประจําวันท่ีจะสามารถทําใหการปฏิบัติงานของสายตรวจบรรลุผล
ตามวัตถปุ ระสงคน ้ัน ควรมีลักษณะดงั นี้

๑. มคี วามออ นตัว สามารถปรับเปล่ยี นได หากมสี ถานการณฉกุ เฉิน
๒. ระยะเวลาในการใชแ ผนการตรวจทกี่ าํ หนดขน้ึ นจี้ ะตอ งสอดคลอ งตอ งกนั กบั สถานภาพ
อาชญากรรม และสถานการณท เ่ี กดิ ขน้ึ ในปจ จุบัน และคาดวาจะเกดิ ในอนาคต
๓. การจดั รปู แบบการตรวจ การแบงเขตตรวจ จะตองมสี วนสมั พนั ธกบั ขอมูลเพอ่ื การ
วางแผนของแผนปฏบิ ัตงิ านสายตรวจทกุ ๆ ๑๕ วนั ดว ย
๔. มีการกําหนดการปฏิบัติพิเศษ ในสถานการณฉุกเฉินเฉพาะหนา เชน การประจํา
จุดสกดั จบั คนรา ย เม่อื เกิดเหตุหรือการประจําจุดทกี่ าํ หนด เมือ่ ไมส ามารถออกตรวจไดต ามปกติ เชน
เมอ่ื กรณีมฝี นตก เปน ตน
แผนปฏบิ ัติการสายตรวจ
สํานักงานตํารวจแหงชาติไดจัดทําคูมือการปฏิบัติในการจัดและควบคุมสายตรวจเพ่ือให
สถานีตํารวจใชเปนแนวทางในการจัดสายตรวจแตป ๒๕๔๐ จนกระทั่งปจจุบันนี้ใชคูมือการปฏิบัติ

๓๖

และควบคุมสายตรวจ (ฉบับปรับปรุงป ๒๕๔๓) โดยกําหนดหนาที่ของผูบริหารงานสถานีตํารวจ
ซง่ึ ไดแ ก หวั หนา สถานตี าํ รวจ หวั หนา ปอ งกันปราบปราม สารวัตรปอ งกันปราบปราม หัวหนา สถานี
ตาํ รวจ ระดบั สารวตั รและรองสารวตั ร การจดั ประเภทสายตรวจตา งๆ การจดั สถานตี าํ รวจ การพจิ ารณา
ติดต้ังตูแดง และการตรวจตูแดง การปฏิบัติของงานสายตรวจในแตละครั้ง พรอมทั้งตัวอยาง
แผนการตรวจและการปฏิบัติของหวั หนา สายตรวจ และสายตรวจประชาชนตาง ๆ

ÀÒá¨Ô ¾àÔ ÈÉã¹´ŒÒ¹¡Òû͇ §¡¹Ñ »ÃÒº»ÃÒÁÍÒªÞÒ¡ÃÃÁ
การปฏิบตั งิ านของตาํ รวจสายตรวจนน้ั นอกจากจะมภี ารกจิ หลักดา นการตรวจตราดแู ล
ความสงบเรยี บรอยตามปกตแิ ลว งานดา นการปองกนั ปราบปรามอาชญากรรมทงั้ ในเชิงรกุ และเชิงรบั
อันไดแก การต้ังจุดตรวจคน การปดลอมตรวจคน การจูโจมตรวจคน การระดมในรูปแบบอ่ืนๆ
ทหี่ นว ยเหนอื กําหนดกถ็ อื เปนภารกจิ พิเศษประเภทหนึง่ ซึง่ ผบู รหิ ารงานสายตรวจจะตอ งกําหนดแผน
ภารกจิ เหลานี้
ภารกจิ พเิ ศษในดา นการปอ งกนั ปราบปรามอาชญากรรมน้ี อาจมกี ารปรบั เปลยี่ นชว งเวลา
เปาหมายคดี และวธิ กี ารปฏบิ ตั ไิ ดต ามความเหมาะสม เพ่ือปอ งกันมิใหเ หลา คนรายหรืออาชญากรรม
รตู วั หลบหนีไปกอ น เชน แผนการตงั้ จุดตรวจคน อาจมีการปรบั เปล่ียนสถานท่ี ๑๐ วัน ตอ ๑ สถานที่
เปน ตน
á¼¹¡ÒÃμÃǨ»ÃÐจําÇѹ¢Í§ÊÒÂμÃǨ ʹ........................................
ผลัดตรวจท่.ี ...................................เวลา.......................................ระหวางวันท.่ี .................

ประเภทการตรวจ การประกอบกาํ ลงั ชวงเวลา เสน ทางหรือที่ต้งั จุดตรวจ หมายเหตุ

(ลงชือ่ )....................................
สวป.สน./สภ.....................

ÊÔ觷դè Çû¯ÔºÑμãÔ ¹¡ÒáíÒ˹´á¼¹¡ÒÃμÃǨ
๑. เปลยี่ นแผนการตรวจทกุ ๑๐ วนั ใหต รงกบั สภาพของอาชญากรรมทเี่ กดิ ขน้ึ ในทอ งท่ี
๒. ตอ งกาํ หนดใหสายตรวจทกุ คนั ปฏบิ ัตดิ ังนี้

๒.๑ ใน ๑ ผลดั ตอ งกาํ หนดใหส ายตรวจแตล ะคนั ว.๑๐ ในจดุ ทกี่ าํ หนดไมน อ ยกวา

๓๗

๓ คร้ังๆ ละ ๒๐ – ๓๐ นาที โดยมีวัตถุประสงคเพื่อแสดงตัวใหปรากฏแกสายตาประชาชน
เปน จุดตรวจคน และเพอื่ การตรวจสอบของผูบ งั คับบัญชา

๒.๒ ใหก าํ หนดจดุ กา วสกัดไวใ นแผนการตรวจสอบสายตรวจแตละคันดวย เพือ่ ให
สายตรวจทราบวา เมือ่ มีคาํ สัง่ ใหกาวสกัดจับตอ งประจําอยทู ่ใี ด

๒.๓ ใหกําหนดถนนท่ีใหสายตรวจแตละคันหาขาวดวย เพื่อใหทราบวาในผลัดท่ี
ออกตรวจนั้นมีหนาท่ีตองหาขาวอาชญากรรมและเยี่ยมเยียนประชาชนในถนนไดบาง เพ่ือนําผลไป
ลงไวใ นรายงานการตรวจหลงั จากเสรจ็ สน้ิ การตรวจในผลดั นนั้ แลว (ควรกาํ หนดถนนทห่ี าขา วเยยี่ มเยยี น
เรยี งตามลาํ ดบั ความสาํ คญั แลว กาํ หนดใหส ายตรวจปฏบิ ตั เิ รยี งกนั ไปจนครบทกุ ถนนจะทาํ ใหไ ดข อ มลู
ท่วั ทอ งทอ่ี ยา งตอ เนือ่ ง)

๒.๔ ใหกาํ หนดจุดที่จะใหสายตรวจแตละสาย ว.๑๐ ในกรณฝี นตกหรือเหตุอนื่ ที่ไม
อาจตรวจตราตามปกติได ไวใ นแผนการตรวจดวย

๒.๕ แผนการตรวจใหจัดทําเปน ๔ ชุด ชุดที่ ๑ เขาแฟมวางไวกับแฟมภารกิจ
หัวหนาสายตรวจ ชุดท่ี ๒ มอบใหหัวหนา สายตรวจเพื่อนําติดตัวไวเ ปนเครอ่ื งมอื ตรวจสอบ ชดุ ที่ ๓
มอบใหสายตรวจถือไวเพื่อใหทราบภารกิจของตน ชุดท่ี ๔ เก็บไวที่สมุดตรวจนายตํารวจช้ันผูใหญ
ที่สถานีเพือ่ ใชต รวจสอบ

Ẻ¿ÍÃÁ ÊÁ´Ø àÂÕÂè ÁàÂÕ¹»ÃЪҪ¹

ลาํ ดับ วัน เดอื น ป ชือ่ – ทอี่ ยขู องผรู ับการ ผลการตรวจเย่ียม ผูตรวจ
เวลาท่ีเย่ยี ม ตรวจเย่ียม

(ลงชือ่ )............................................
(........................................)

สวป.สน./สภ...................................

¡ÒÃẋ§à¢μμÃǨ
ดังท่ีไดกลาวมาแลวขางตนวา สายตรวจถือเปนระบบปองกันอาชญากรรมอันดับแรก
ดงั นี้ การปรากฏตวั ของสายตรวจมมี ากเทา ใด กจ็ ะเปน ผลใหก ารปอ งกนั อาชญากรรมดขี น้ึ เทา นน้ั และ
เพอ่ื ใหก ารจดั ระบบสายตรวจดาํ เนนิ การไปอยา งครอบคลมุ พนื้ ที่ จงึ จาํ ตอ งมกี ารจดั แบง พน้ื ทก่ี ารตรวจ
ใหกับสายตรวจเปนลักษณะเขตตรวจบอย ซึ่งการแบงเขตสายตรวจน้ีเปนไปตามแนวคิดท่ีวาทําพ้ืนท่ี

๓๘

ใหม ขี นาดเหมาะสม ใหสายตรวจรถจักรยานยนต ๑ คนั สามารถเดนิ ทางไปปฏบิ ัตหิ นาทท่ี ้งั ดา นการ
บริหารและปองกนั เหตุไดอยา งมีประสิทธภิ าพ โดยกาํ หนดเปนองคประกอบ ๒ สว น คือ
- เปาหมายในการปฏิบัติหนาที่ของตํารวจสายตรวจ เรียกวาระดับการใหบริการ
ซ่ึงนบั เปนเวลาในการเดนิ ทางของตาํ รวจสายตรวจรถจักรยานยนต (เชน โครงการสายตรวจ ๓ นาที
ถึงท่เี กิดเหต)ุ
- องคป ระกอบตา ง ๆ ในลกั ษณะของขอ มลู ทอ งถนิ่ สภาพอาชญากรรม เสน ทางคมนาคม
เปนตน
การกําหนดองคประกอบในกําหนดเขตตรวจหรือพิจารณาแบงสายตรวจ ไดมีการศึกษา
และวิวัฒนาการเพ่ือใหสะทอนความเปนจริงในสังคมปจจุบันท่ีเปล่ียนแปลงรวดเร็วตลอดมา จนได
ขอ สรปุ ดังน้ี
๑. ระดบั การใหบ รกิ าร โดยวดั เปน ระยะเวลาซงึ่ ถอื เปน เสมอื นเปา หมายในการปฏบิ ตั ขิ อง
สายตรวจ กลาวคือ กาํ หนดระดบั การใหบ ริการกับประชาชน โดยวัดเปน ระยะเวลาทเี่ จา หนา ทต่ี าํ รวจ
จะสามารถเดินทางไปถึงท่ีเกิดเหตุหรือจุดใดก็ตามท่ีจะตองไปปฏิบัติหนาท่ี ณ จุดที่ไกลสุดของ
เขตตรวจ เชน ตองการใหสายตรวจเดินทางไปถึงท่ีเกิดเหตุภายในเวลา ๕ นาที สําหรับผานชุมชน
หนาแนน และในเวลา ๑๐ นาที สําหรับพื้นท่ีหางไกล หรือนอกชุมชน ระดับการใหบริการเชนนี้
จะสงผลใหขนาดของเขตตรวจตองอยูในความเปนไปไดในการเดินทาง เพื่อสนองตอบความตองการ
ในระดบั การบรกิ ารดว ย และหากตวั เลขนนั้ เปลยี่ นแปลงขนาดและจาํ นวนเขตตรวจจะเปลย่ี นแปลงตาม
รวมทงั้ กาํ ลงั วสั ดอุ ุปกรณ เคร่อื งมือ เครื่องใช ยานพาหนะ ก็จะเปล่ียนแปลงตามไปดว ย
ระดับใหบ รกิ ารน้ี เปนเร่ืองสาํ คญั ทฝ่ี ายกาํ หนดนโยบายจะตอ งตัดสนิ ใจเพ่อื เปน แนวทาง
ในการใหบริการกับประชาชนในดานความปลอดภัยในชีวิตและทรัพยสิน อันเปนภาระหนาท่ีของ
เจา หนาท่ีตาํ รวจอยูแ ลว แนวคิดในการใหบ รกิ ารควรพจิ ารณาตามแนวทาง ดงั นี้
- ยา นธรุ กิจ ระดบั การใหบ รกิ าร ๓ – ๕ นาที
- ยานพักอาศยั ” ๕ – ๗ นาที
- ยานเกษตรกรรม ” ๗ – ๑๐ นาที
- ยา นอุตสาหกรรม ” ๑๐ – ๑๕ นาที
- ยา นชมุ ชนไมห นาแนน เชน ตา งจงั หวดั พน้ื ทหี่ า งไกล อาจจะกาํ หนดเวลาไวไ มเ กนิ กวา
๒๐ นาที เชน น้ี เปนตน
ในกรณเี ชน น้ี อาจเปน ปญ หาอยบู า งสาํ หรบั ความรวดเรว็ ในการใหบ รกิ ารทแ่ี ตกตา งกนั ออกไป
ในแตละชุมชนก็ได อยางไรก็ตามนาจะมีคําอธิบายสําหรับกรณีเชนนี้ได กลาวคือ ระดับการบริการ
ท่ีรวดเร็วเพียง ๓ นาทีก็จริง แตเปนระดับที่มีผูใชบริการจํานวนมาก อาจจะเปนประชาชนมากกวา
๑๐,๐๐๐ คน สว นในเวลา ๒๐ นาที นน้ั อาจจะสาํ หรบั ประชาชนในพนื้ ทห่ี า งไกลเพยี ง ๒๐๐ คน เทา นน้ั
เปนตน

๓๙

๒. องคประกอบท่ีตองพิจารณาอ่ืน ๆ ที่จะสงผลตอขนาด ลักษณะพ้ืนที่เขตตรวจ
ตลอดจนรูปทรงเขตตรวจ เพือ่ ใหเหมาะสม คอื

๒.๑ ความหนาแนนของประชากร เชน ในบางพื้นทีม่ อี าณาบรเิ วณกวา งไกล แตม ี
จาํ นวนประชากรเพยี งเลก็ นอ ย ซง่ึ สามารถพบไดใ นเขตพน้ื ทช่ี านเมอื ง แตใ นบางพน้ื ทม่ี อี าณาบรเิ วณเพยี ง
ไมถงึ ๑ ตารางกโิ ลเมตร แตกลบั มจี าํ นวนประชากรพักอาศัย และประกอบกจิ การจาํ นวนเปนแสนคน
เปน ตน

๒.๒ สภาพของชุมชน เชน ในบางพ้ืนที่อาจเปนยานท่ีพักอาศัย จํานวนหมูบาน
จัดสรรเปนจํานวนมาก จะมีประชาชนซึ่งเปนชุมชน กลุมผูพักอาศัยอยูในเขตพื้นที่เทาน้ัน แตใน
บางพื้นที่อาจเปนยานธุรกิจการคา ยานสถานเริงรมย ก็จะมีจํานวนประชากรท้ังเปนชุมชน
กลุม ผูพกั อาศยั ผูป ระกอบการงาน ผูติดตอ การคา ผูเทยี่ วเตร ฯลฯ เปนจาํ นวนมาก ซึ่งลกั ษณะหลังน้ี
เปนชุมชนทีม่ คี วามวุนวายซับซอนกวาชมุ ชนกลมุ แรกอยา งเห็นไดช ดั เปน ตน

๒.๓ สภาพพ้ืนท่ีรับผิดชอบ เชน ในบางพ้ืนท่ี อาจมีสภาพเปนยานธุรกิจการคา
เปนสวนใหญ แตในบางพ้ืนท่ียังมีสภาพเปนสวนเกษตรกรรม หรือพื้นที่ซึ่งกําลังพัฒนาเปนสวนใหญ
เปน ตน รวมถึงจะตอ งพจิ ารณาพ้ืนท่ีทางด่งิ เชน อาคารสูง ๆ กรณีตกึ หรอื คอนโดมเิ นียม ซงึ่ มชี ัน้ ทพ่ี กั
หลายช้นั เปนตน กต็ อ งเพมิ่ อตั รากาํ ลังในการตรวจตราดูแล

๒.๔ เสนทางคมนาคม เชน ในบางพื้นที่ อาจมีเสนทางคมนาคมสะดวก มีถนน
ทางสญั จรทส่ี ามารถเดนิ ทางไปยงั สถานทต่ี า ง ๆ ไดอ ยา งรวดเรว็ แตใ นบางพนื้ ทย่ี งั ไมม ถี นนหรอื เสน ทาง
ตัดผานโดยสะดวก บางคร้ังอาจตองใชเสนทางน้าํ ลําคลอง เปนเสน ทางหลกั ในการคมนาคม เปน ตน

๒.๕ สถานภาพอาชญากรรม ในแตล ะพน้ื ทย่ี อ มมลี กั ษณะของอาชญากรรมทเ่ี กดิ ขน้ึ
แตกตางกันไป เชน ในพ้ืนท่ีท่ีเปนยานธุรกิจการคา ก็มักจะมีคดีประเภทลักทรัพยในศูนยการคา
ชิงทรัพย วิ่งราวทรัพย โดยใชรถจักรยานยนตเปนพาหนะ แตในพ้ืนท่ีท่ีเปนยานหมูบานจัดสรรก็มัก
จะมคี ดปี ระเภทลักทรพั ยในเคหสถาน จาํ พวกตีนแมว ยองเบา เกิดข้ึนเปน ประจาํ เปนตน

๓. ความสมั พนั ธร ะหวา งกาํ ลงั พลและการแบง เขตตรวจทกุ สถานจี ะตอ งสาํ รวจตรวจสอบ
กําลังพลเจาหนาที่ตํารวจในปกครองวา จะสามารถนํากําลังพลผูใดมาเปนเจาหนาท่ีตํารวจสายตรวจ
และกําลังพลท่ีไดรับการคัดเลือกหรือบรรจุแตงตั้งมาแลวน้ัน จะมีจํานวนเพียงพอหรือไมในการที่จะ
จดั ระบบการตรวจใหค รอบคลมุ พนื้ ท่ี และสามารถปฏบิ ตั งิ านดา นการปอ งกนั ปราบปรามอาชญากรรม
ในเขตรับผิดชอบของตนใหไดผล อยางไรก็ตาม ในการพิจารณาประเด็นความสัมพันธกับกําลังพลนี้
จะใชไ ดอยางเหมาะสมในชว งเวลาส้ัน ๆ หรือกรณีทีม่ กี ําลงั พลมากพอเทานนั้ จะใชพิจารณาในการท่ี
ตองใชเขตตรวจที่ถูกแบงโดยขอพิจารณาตามจํานวนกําลังพลน้ีไปเปนงานประจําไมได เพราะจะเปน
ขอจํากัดในการพิจารณาเพิ่มอัตรากําลัง เพราะไมอาจตอบคําถามเกี่ยวกับความคิดเพียงพอของ
กาํ ลงั พลสายตรวจไดอ ยา งชดั เจน และยง่ิ กวา นนั้ ยงั เปน การไมพ จิ ารณาตามความเหมาะสมในประเดน็
อน่ื ๆ ทีก่ ลาวมาแลว ซึง่ เปน การมองขา มสาระสาํ คญั ของการแบง เขตตรวจ

๔๐

ÃٻẺ㹡Òè´Ñ ầ‹ à¢μμÃǨ
๑. การใชกําลังพลเปนหลักในการแบงเขตตรวจ หมายถึง การสํารวจจํานวนกําลังพล
สายตรวจที่มีอยูในแตละสถานี แลวนํามาจัดสรรแบงเปนชุด ๆ โดยแตละชุดจะปฏิบัติหนาท่ี
ในแตล ะผลดั ใหค รอบคลมุ พืน้ ทท่ี ั้งหมด ตวั อยา งการแบง ตรวจเฉพาะสายตรวจ จยย. ก็จะเปน ดงั นี้

สถานีตํารวจ ก. มีกําลังสายตรวจท้ังสิ้น ๒๔ คน ตองการจัดเปนชุดตรวจ ๓ ชุด
จะได ชดุ ตรวจละ ๘ คน และสายตรวจจํานวน ๘ คน ในแตละชดุ น้ี กจ็ ะนาํ มาจัดเปน สายตรวจ จยย.
ได ๔ คนั ฉะน้ัน จะแบง เขตตรวจใหม ี จยย. รับผดิ ชอบเขตละ ๑ คัน ได ๔ เขตตรวจ

การจัดแบงเขตตรวจแบบนจ้ี ะมขี อ เสยี ดงั นี้
๑) จํานวนเขตตรวจจะขน้ึ กบั จํานวนสายตรวจที่มีอยูในแตละสถานนี ้นั
๒) ไมส ามารถกาํ หนดไดอ ยา งชดั เจนวา จาํ นวนสายตรวจทป่ี ฏบิ ตั หิ นา ทอ่ี ยนู นั้ เพยี งพอ
หรือไม และไมส ามารถกาํ หนดจาํ นวนสายตรวจท่เี หมาะสมตามสภาพความเปนจริงไดในแตละสถานี
๓) การแบง เขตตรวจไมไ ดส มั พนั ธก บั ขอ มลู ทเ่ี กยี่ วขอ งอน่ื ๆ (ตามขอ ๑ – ๒ ขา งตน )
ในขอเสียทั้ง ๓ ทไี่ ดก ลา วน้ี ไดอ ธบิ ายถึงเหตผุ ล และโอกาสที่จะนําไปใชอ กี สวนหน่งึ แลวในทายขอ
เกยี่ วกบั ความสมั พนั ธร ะหวา งกาํ ลงั พลและการแบง เขตตรวจ ซง่ึ ในประเดน็ นถี้ อื เปน
ขอ เนน ยาํ้ ทจี่ ะตอ งหลกี เลยี่ ง เพราะการปฏบิ ตั เิ ชน นี้ เปน วธิ กี ารทถี่ อื ปฏบิ ตั กิ นั มาในอดตี และกลายเปน
การปดก้ันการพัฒนาดานกําลังพลสายตรวจโดยตลอด เพราะนอกจากจะไมเหมาะสมในตัวของ
มนั เองในการปฏบิ ตั ทิ ถี่ กู ตอ ง ปฏบิ ตั อิ ยา งตอ เนอ่ื งเปน เวลานานแลว การกาํ หนดจาํ นวนชดุ ปฏบิ ตั กิ าร
สายตรวจเปน ๓ ชดุ กย็ งั เปน ขอ ขัดของอนั เปน การผิดพลาดทไ่ี ดปฏบิ ตั ิกันอยูในปจจุบันเปนอยา งย่ิง
ซงึ่ จะไดกลาวถึงตอไปในหัวขอ เกี่ยวกับประสทิ ธิภาพของสายตรวจ และระบบการจดั สายตรวจ
๒. การใชขอมูลท่ีเกี่ยวของอ่ืน ๆ เปนหลักในการแบงเขตตรวจหมายถึงการใชขอมูล
ท้ังหมดมากําหนดเขตตรวจข้ึนกอนวาควรจะมีก่ีเขตตรวจ โดยไมคํานึงถึงจํานวนกําลังพลสายตรวจ
ที่มอี ยใู นสถานีนนั้ ตวั อยางการแบงเขตตรวจเฉพาะสายตรวจ จยย. เปน ดังนี้

๔๑

สถานี ข. เมื่อใชขอมูลขางตนสามารถแบงเขตตรวจที่เหมาะสมได ๑๐ เขต (สถานี ข.
มีกําลังพลสายตรวจจํานวน ๒๔ คน เชนเดียวกับ สถานี ก.) ซึ่งควรจะมี จยย. ตรวจทั้งสิ้น
๑๐ คน (เขตละ ๑ คนั ) ในแตล ะผลัด ดงั นัน้ จํานวนสายตรวจท่ีควรจะปฏบิ ตั หิ นา ท่ีจรงิ จะเปน ๒๐ คน
ใน ๑ ผลัด และหากมี ๓ ผลัด จะตองใชกาํ ลงั พลสายตรวจ จยย. ทงั้ สิ้น ๖๐ คน เพ่ือทีจ่ ะใหการจดั
สายตรวจ จยย. มีจํานวน ๑ คัน ครบทุกเขตทุกผลัดและโดยหลักการแลวสายตรวจจําเปนอยางยิ่ง
ท่จี ะตอ งมถี งึ ๔ จดุ ท้งั นเี้ นื่องจากใน ๑ วนั ใชจ าํ นวน ๓ ชดุ (๓ ผลดั ๆ ละชดุ ตรวจ) ซ่งึ จะตองใช
ชุดตรวจอกี ชุดหน่งึ ทีเ่ หลอื หยดุ พกั

การจัดแบง เขตตรวจแบบนี้จะมขี อ ดดี งั นี้
๑) การแบงเขตตรวจจะถกู ตอ งสมบรู ณตามหลกั การ
๒) สามารถกาํ หนดไดแนชัดวาตอ งการกาํ ลงั พลสายตรวจเพิ่มเติมอกี จาํ นวนเทา ใด
๓) สายตรวจครอบคลุมพ้นื ท่ไี ดอ ยางมีประสทิ ธิภาพ (หากจดั กาํ ลังไดครบทุกเขตตรวจ)
๔) สามารถวางแผนการตรวจและการจัดกาํ ลังสายตรวจไดอ ยางมรี ะบบ
»ÃÐÊ·Ô ¸ÔÀÒ¾¢Í§ÊÒÂμÃǨ áÅÐÃкº¡ÒèѴÊÒÂμÃǨ
ในประเด็นน้ีจะเปน การกลาวถึง ความสัมพันธข องสาระสาํ คญั ในระบบสายตรวจ คือ
- ชดุ ปฏบิ ัติการสายตรวจ
- ระยะเวลาในการตรวจ
- การจัดสายตรวจประจาํ เขตตรวจ
- การพัฒนางานสายตรวจ
แตจะเปนการกลาวถงึ แตเ พยี งโดยยอ เฉพาะความสมั พนั ธของชดุ ปฏบิ ัติการ ระยะเวลา
และการจดั สายตรวจเทานน้ั กลา วคอื
จากการท่ีสายตรวจจําเปนจะตอ งออกปฏบิ ตั ิการตลอดเวลา ๒๔ ชว่ั โมง ดงั นั้น จึงจาํ เปน
ตอ งแบง เวลาใน ๑ วนั ออกเปนชวงเวลาทเ่ี รยี กวา ผลดั ซ่ึงสว นใหญจะแบง เปน ๓ ผลดั ใน ๑ วันคอื
ผลดั ที่ ๑ (ผลัดดกึ ) ออกปฏบิ ตั ใิ นชวงเวลา ๐๐.๐๑ น. – ๐๘.๐๐ น.
ผลัดที่ ๒ (ผลดั เชา) ออกปฏิบัตใิ นชว งเวลา ๐๘.๐๐ น. – ๑๖.๐๐ น.
ผลัดที่ ๓ (ผลัดเยน็ ) ออกปฏิบัติในชวงเวลา ๑๖.๐๐ น. – ๒๔.๐๐ น.
ในสว นของชดุ ปฏบิ ตั กิ ารในทนี่ หี้ มายถงึ การจดั แบง กาํ ลงั เจา หนา ทฝ่ี า ยปอ งกนั ปราบปราม
ออกเปน ชดุ ปฏบิ ตั กิ าร ซงึ่ ในปจ จบุ นั มกี ารจดั ตงั้ ในระบบ ๓ ชดุ ปฏบิ ตั กิ าร และ ๔ ชดุ ปฏบิ ตั กิ าร ซง่ึ เมอ่ื
พจิ ารณาในความสมั พนั ธก บั ระยะเวลาในการตรวจจะพบวา มคี วามแตกตา งกนั สามารถเปรยี บเทยี บได
อยางชดั เจน ดังตวั อยา งตารางการจดั เจา หนาทส่ี ายตรวจตอ ไปนี้ (ทงั้ นตี้ ามความเหมาะสมของแตล ะ
สถานีตาํ รวจ)