2.2.3 Keanjalan Harga Permintaan Anjal dan Tak Anjal Pada asasnya, keanjalan harga permintaan boleh dibahagikan kepada anjal dan tak anjal. Anjal Pekali keanjalan melebihi 1 (Ed 1). Peratus perubahan kuantiti diminta adalah lebih besar daripada peratus perubahan harga (%ΔQ %ΔP). Ini bermakna pengguna sangat responsif terhadap perubahan harga. Contohnya, jika harga diturunkan 5%, kuantiti diminta akan meningkat lebih daripada 5%. Harga (RM) Kuantiti (unit) P0 P1 Q0 Q1 D D %6P %6Q Rajah 2.20 Keanjalan harga permintaan anjal Apabila harga menurun dari P0 ke P1 , kuantiti diminta meningkat dengan banyak dari Q0 ke Q1 . Sebaliknya jika harga meningkat dari P1 ke P0 , kuantiti diminta menurun dengan banyak dari Q1 ke Q0 . Keanjalan harga permintaan anjal mempunyai keluk permintaan yang landai. Contoh barang ialah barang mewah. Tak Anjal Pekali keanjalan kurang daripada 1 (Ed 1). Peratus perubahan harga adalah lebih besar daripada peratus perubahan kuantiti diminta (%ΔP %ΔQ). Ini bermakna pengguna kurang responsif terhadap perubahan harga. Contohnya, jika harga dinaikkan 10%, kuantiti diminta menurun kurang daripada 10%. 1. Apakah maksud permintaan anjal? 2. Nyatakan tiga contoh barang yang permintaannya anjal. JOM Bab 2 92 Rumah mewah merupakan barang yang permintaannya anjal
Harga (RM) Kuantiti (unit) P0 P1 Q1 Q0 D D %6P %6Q Rajah 2.21 Keanjalan harga permintaan tak anjal Apabila harga meningkat dari P0 ke P1 , kuantiti diminta menurun dengan sedikit dari Q0 ke Q1 . Sebaliknya jika harga menurun dari P1 ke P0 , kuantiti diminta meningkat dengan sedikit dari Q1 ke Q0 . Keanjalan harga permintaan tak anjal mempunyai keluk permintaan yang curam. Contoh barang ialah barang keperluan dan barang yang mempunyai ketaatan pengguna yang tinggi. 1. Apakah maksud permintaan tak anjal? 2. Nyatakan tiga contoh barang yang permintaannya tak anjal. JOM Lukis keluk untuk menunjukkan keanjalan harga permintaan bagi dua jenis barangan berikut: (a) Pakej pelancongan (b) Buah-buahan Terangkan keluk yang anda lukis. AKTIVITI AKTIVITI 2.2.3 1. Anjal (a) Ed 1 (b) %ΔQ %ΔP (c) Contoh barang: barang mewah (d) Keluk permintaan berbentuk landai 2. Tak anjal (a) Ed 1 (b) %ΔQ %ΔP (c) Contoh barang: barang keperluan (d) Keluk permintaan berbentuk curam F O K U S Pasaran 93 Jenis-jenis keanjalan harga permintaan Untuk mengetahui jenis-jenis keanjalan dengan lebih lanjut, anda boleh menonton video berikut: https://www.youtube.com/ watch?v=HHcblIxiAAk (Diakses pada 5 Oktober 2016)
Bab 2 Minuman berperisa mempunyai banyak barang pengganti. Oleh itu permintaannya adalah anjal 2.2.4 Penentu Keanjalan Harga Permintaan Terdapat banyak faktor yang mempengaruhi keanjalan harga permintaan suatu barang, antaranya ialah: Jenis Barangan Barang mewah adalah lebih anjal kerana apabila harganya meningkat sedikit, pengguna akan mengurangkan kuantitinya dengan banyak. Sebaliknya, barang keperluan asas seperti beras tak anjal kerana sebarang perubahan harga yang besar hanya akan menyebabkan perubahan kuantiti diminta yang kecil. Pengguna tetap membeli barang tersebut walaupun harga meningkat. Faktor Jangka Masa Dalam jangka masa pendek, permintaan barang biasanya tak anjal. Hal ini kerana dalam jangka masa ini, jika harga barang meningkat, permintaannya tidak banyak berubah kerana sukar untuk mencari barang pengganti yang lain. Sebaliknya, dalam jangka masa panjang, permintaannya adalah anjal kerana jika harga sesuatu barang itu meningkat, pengguna sempat mencari barang penggantinya. Bilangan Barang Pengganti Barang yang mempunyai banyak barang pengganti, permintaannya adalah anjal kerana apabila harganya meningkat sedikit, pengguna akan mengurangkan kuantitinya dengan banyak dengan membeli barang pengganti lain yang lebih murah harganya. Sebaliknya, bagi barang yang tidak mempunyai barang pengganti, jika harganya meningkat dengan banyak, kuantiti diminta tidak dikurangkan dengan banyak kerana barang itu sukar digantikan dengan barang lain. Oleh itu, permintaannya adalah tak anjal. Nyatakan lima contoh barang yang mempunyai banyak barang pengganti dan lima contoh barang yang mempunyai kurang barang pengganti. JOM Barang kemas mempunyai permintaan yang anjal 94
Nisbah Perbelanjaan dengan Pendapatan Semakin besar bahagian pendapatan boleh guna dibelanjakan ke atas sesuatu barang, maka permintaannya akan semakin anjal. Contohnya, perbelanjaan terhadap telefon pintar mengambil bahagian besar daripada jumlah pendapatan dan perbelanjaan terhadap makanan mengambil bahagian kecil daripada jumlah pendapatan. Jika berlaku peningkatan peratusan harga yang sama bagi telefon pintar dan makanan, permintaan bagi makanan akan dikurangkan dengan sedikit tetapi permintaan terhadap telefon pintar akan dikurangkan dengan peratusan yang lebih banyak. Maka, permintaan terhadap makanan adalah tak anjal manakala permintaan terhadap telefon pintar adalah anjal. Bilangan Kegunaan Jika sesuatu barang itu mempunyai banyak kegunaan, maka permintaannya adalah anjal. Contohnya tepung gandum, apabila harga meningkat sedikit, kuantiti permintaannya akan dikurangkan dengan banyak berdasarkan jumlah bilangan kegunaannya. Keadaan sebaliknya berlaku bagi tepung atta yang boleh digunakan untuk membuat capati sahaja. Jika harganya ditingkatkan dengan banyak, kuantiti permintaannya berkurang dengan sedikit sahaja atas sebab bilangan penggunaannya terhad. Ketagihan Jika sesuatu barang mempunyai tahap ketagihan yang tinggi, misalnya rokok dan kopi, pengguna akan tetap membelinya walaupun pada harga yang tinggi. Oleh itu, permintaannya adalah tak anjal. Ketahanan Barang Bagi barang tahan lama, permintaannya adalah anjal, kuantitinya boleh dibeli dengan banyak jika harganya jatuh kerana barangan ini boleh disimpan lama. Contoh bagi barang tahan lama ialah perabot dan barangan elektrik. Sebaliknya, bagi barang yang tidak tahan lama seperti susu segar, permintaannya adalah tak anjal. Kuantitinya tidak boleh dibeli dengan banyak walaupun harganya turun kerana barang ini tidak boleh disimpan lama. 95 Pasaran Permintaan telefon pintar adalah anjal manakala permintaan makanan adalah tidak anjal Susu mempunyai permintaan yang tidak anjal S i i t Mengapakah garam mempunyai permintaan yang tak anjal? Kaitkan jawapan anda dengan penentu keanjalan permintaan. Cabaran KBAT
Bab 2 96 1. Berikut adalah dua jenis barang. Barang yang manakah permintaannya lebih anjal? Mengapa? 2. Gaji sebulan Puan Masariah ialah RM5 000. Pada bulan ini dia telah membelanja RM1 500 untuk membeli sebuah peti sejuk baharu dan RM300 untuk membayar bil elektrik dan air. Apakah kesimpulan yang boleh dibuat terhadap perbelanjaan di atas dengan konsep keanjalan harga permintaan? y g 3. (a) Bahagikan murid kepada empat kumpulan. (b) Setiap kumpulan dikehendaki memerhatikan barang-barang di sekitar rumah dan sekolah, pilih lima jenis barang (setiap kumpulan tidak boleh memilih barang yang sama). (c) Berdasarkan pemerhatian masing-masing, setiap kumpulan dikehendaki merekodkan hasil kajian seperti berikut: Barangan Keanjalan (d) Bincang dalam kumpulan faktor yang mempengaruhi keanjalan harga permintaan barang tersebut. (e) Bentang hasil perbincangan di depan kelas. AKTIVITI AKTIVITI 2.2.4 1. Penentu keanjalan harga permintaan ialah: (a) Jenis barangan (b) Faktor jangka masa (c) Bilangan barang pengganti (d) Nisbah perbelanjaan dengan pendapatan (e) Bilangan kegunaan (f) Ketagihan (g) Ketahanan barang F O K U S
Pasaran 97 2.2.5 Perhubungan antara Keanjalan Harga Permintaan dengan Jumlah Hasil Jumlah hasil ialah pendapatan yang diterima oleh pengeluar daripada perbelanjaan yang dibuat oleh pengguna terhadap barang-barang yang dipasarkan. Oleh itu, jumlah hasil adalah sama dengan jumlah perbelanjaan pengguna. Jumlah hasil = Kuantiti × Harga Berdasarkan rumus, jumlah hasil diperoleh apabila kuantiti barang yang dijual didarab dengan harga seunit barang tersebut. Jika harga berubah, jumlah hasil turut berubah. Sejauh mana perubahan harga sesuatu barang memberi kesan kepada jumlah hasil bergantung pada keanjalan harga permintaan barang itu. Anjal Jika permintaan terhadap sesuatu barang adalah anjal, penurunan harga barang tersebut menyebabkan peningkatan dalam jumlah hasil dan sebaliknya, peningkatan harga barang menyebabkan penurunan dalam jumlah hasil. Contoh: Andaikan pengeluar menjual suatu barang pada harga RM20 dan kuantiti yang berjaya dijual adalah sebanyak 60 unit. Maka jumlah hasilnya sama dengan RM1 200. Andaikan harga barang diturunkan kepada RM16 dan kuantiti diminta meningkat kepada 90 unit. Bagaimanakah keanjalan permintaan mempengaruhi jumlah hasil pengeluar? Penyelesaian: Ed = %ΔQ %ΔP %ΔQ = 90 – 60 60 × 100 = 50% %ΔP = RM16 – RM20 RM20 × 100 = -20% Ed = 50% -20% = -2.5 Nilai keanjalan harga permintaan ialah 2.5. Lengkapkan jadual berikut: Ed Harga Jumlah hasil Anjal Turun Anjal Naik JOM
Bab 2 98 Didapati nilai Ed 1, maka keanjalan harga permintaan barang ini adalah anjal. Bagi barang yang permintaannya anjal, penurunan harga yang sedikit akan menyebabkan peningkatan kuantiti diminta yang lebih besar, kesannya jumlah hasil meningkat. Hubungan antara jumlah hasil dengan permintaan barang anjal dapat dijelaskan melalui rajah berikut: Harga (RM) Kuantiti (unit) D D %6P 20 60 90 16 %6Q Rajah 2.22 Hubungan antara jumlah hasil dengan permintaan barang anjal Berdasarkan rajah, penurunan harga dari RM20 ke RM16 menyebabkan kuantiti diminta meningkat dari 60 unit ke 90 unit. Didapati jumlah kawasan pertambahan hasil lebih besar daripada jumlah kawasan pengurangan hasil. Kesan bersihnya ialah jumlah hasil meningkat. Bukti: Jumlah hasil asal = RM20 × 60 unit = RM1 200 Jumlah hasil baharu = RM16 × 90 unit = RM1 440 Pertambahan jumlah hasil = RM1 440 – RM1 200 = RM240 Kesimpulannya, bagi barang yang permintaannya anjal, penurunan harga barang akan menyebabkan jumlah hasil meningkat. Tak Anjal Jika permintaan terhadap sesuatu barang adalah tak anjal, peningkatan harga barang tersebut menyebabkan peningkatan dalam jumlah hasil dan sebaliknya penurunan harga barang menyebabkan penurunan dalam jumlah hasil. Contoh: Andaikan pengeluar menjual suatu barang pada harga RM40 dan kuantiti yang berjaya dijual adalah sebanyak 100 unit. Apabila harga barang dinaikkan kepada RM72, kuantiti diminta menurun kepada 80 unit. Apakah hubungan antara keanjalan harga permintaan barang dengan jumlah hasil? Berdasarkan Rajah 2.22, cuba anda jelaskan keadaan apabila harga barang meningkat. JOM Lengkapkan jadual berikut: Ed Harga Jumlah hasil Tak anjal Turun Tak anjal Naik JOM
Pasaran 99 Ed = %ΔQ %ΔP %ΔQ = 80 – 100 100 × 100 = -20% %ΔP = RM72 – RM40 RM40 × 100 = 80% Ed = -20% 80% = -0.25 Nilai keanjalan harga permintaan ialah 0.25. Didapati nilai Ed 1, maka keanjalan harga permintaan barang ini adalah tak anjal. Bagi barang yang permintaannya tak anjal, peningkatan harga yang banyak akan menyebabkan penurunan kuantiti diminta yang sedikit, kesannya jumlah hasil meningkat. Hubungan antara jumlah hasil dengan permintaan barang tak anjal dapat dijelaskan melalui rajah berikut: Harga (RM) Kuantiti (unit) D D %6P 72 80 100 40 %6Q Rajah 2.23 Hubungan antara jumlah hasil dengan permintaan barang tak anjal Kenaikan harga daripada RM40 kepada RM72 menyebabkan kuantiti diminta menurun daripada 100 unit kepada 80 unit. Didapati jumlah kawasan pertambahan hasil lebih besar daripada jumlah kawasan pengurangan hasil. Kesan bersihnya ialah jumlah hasil meningkat. Bukti: Jumlah hasil asal = RM40 × 100 unit = RM4 000 Jumlah hasil baharu = RM72 × 80 unit = RM5 760 Pertambahan jumlah hasil = RM5 760 – RM4 000 = RM1 760 Kesimpulannya, bagi barang yang permintaannya tak anjal, kenaikan harga barang akan menyebabkan jumlah hasil meningkat. Berdasarkan Rajah 2.23, cuba anda jelaskan hubungan antara jumlah hasil dengan permintaan barang apabila harga barang menurun dari RM72 ke RM40. JOM Jika barang A mempunyai nilai keanjalan harga permintaan yang melebihi 1, apakah strategi harga yang perlu dijalankan oleh pengeluar untuk memaksimumkan jumlah hasilnya? Buktikan jawapan anda dengan contoh berangka. Cabaran KBAT
Bab 2 100 1. Jadual berikut menunjukkan peratus perubahan harga (%ΔP) dan peratus perubahan kuantiti diminta (%ΔQ) bagi empat jenis barang, gariskan jawapan yang betul. Jenis barang %ΔP %ΔQ Jenis keanjalan harga permintaan Kesan terhadap jumlah hasil Barang A +5% –10% Anjal / Tak anjal Meningkat / Menurun / Tidak berubah Barang B –20% +4% Anjal / Tak anjal Meningkat / Menurun / Tidak berubah Barang C –12% +60% Anjal / Tak anjal Meningkat / Menurun / Tidak berubah Barang D +15% –3% Anjal / Tak anjal Meningkat / Menurun / Tidak berubah 2. Rajah berikut menunjukkan keluk permintaan bagi dua jenis barang. Harga (RM) Kuantiti (unit) D D 10 12 0 3 6 Harga (RM) Kuantiti (unit) D D 10 20 0 4 5 Barang E Barang F Apakah keputusan yang harus diambil oleh firma untuk meningkatkan jumlah hasilnya? 3. Bincang dalam kumpulan dengan memilih sebuah syarikat berikut untuk menerangkan bagaimana syarikat tersebut menggunakan konsep keanjalan harga permintaan untuk menetapkan harga barang bagi memaksimumkan jumlah hasilnya. (a) Syarikat Perodua (b) Penerbangan Malaysia Berhad (MAS) (c) Mana-mana satu taman tema di Malaysia (d) Syarikat pelancongan (e) Pasar raya AKTIVITI AKTIVITI 2.2.5 1. Bagi barang yang permintaannya anjal, penurunan harga barang dapat meningkatkan jumlah hasil pengeluar. 2. Bagi barang yang permintaannya tak anjal, peningkatan harga barang dapat meningkatkan jumlah hasil pengeluar. F O K U S
Pasaran 101 Barang pertanian adalah kurang responsif terhadap perubahan harga Alat komunikasi adalah responsif terhadap perubahan harga 2.2.6 Keanjalan Harga Penawaran Mengikut hukum penawaran, apabila harga sesuatu barang meningkat, kuantiti ditawarkan akan bertambah dan sebaliknya apabila harga sesuatu barang turun, kuantiti ditawarkan akan menurun. Namun, tindak balas dalam perubahan kuantiti ditawarkan kesan daripada perubahan harga adalah berlainan bagi setiap jenis barangan. Contohnya bagi barang pertanian, tindak balas dalam kuantiti ditawarkan adalah kurang daripada perubahan dalam harga kerana kuantiti ditawarkan bagi barang pertanian adalah sukar ditambahkan dalam jangka pendek. Keadaan sebaliknya berlaku bagi barang perkilangan, penawaran barang perkilangan adalah sangat responsif terhadap perubahan harga. Untuk menjelaskan tindak balas penawaran terhadap perubahan harga barang dan perkhidmatan, maka konsep keanjalan harga penawaran adalah diperlukan. Keanjalan harga penawaran (Es ) mengukur peratus perubahan dalam kuantiti ditawarkan kesan daripada peratus perubahan harga barang itu dengan andaian ceteris paribus. Keanjalan harga penawaran dapat dihitung mengikut rumus berikut: Keanjalan harga penawaran (Es ) = % perubahan kuantiti ditawarkan (%ΔQ) % perubahan harga barang (%ΔP) Atau Es = %ΔQ %ΔP %ΔQ = Kuantiti baharu (Q1 ) – Kuantiti asal (Q0 ) Kuantiti asal (Q0 ) × 100 %ΔP = Harga baharu (P1 ) – Harga asal (P0 ) Harga asal (P0 ) × 100
Bab 2 102 Pengiraan keanjalan harga penawaran Anda boleh menonton video berikut untuk mempelajari penghitungan keanjalan harga penawaran melalui penerangan rajah. https://www.youtube. com/watch?v=N-k8509h9bc (Diakses pada 5 Oktober 2016) 1. Apakah maksud tanda positif pada pekali keanjalan harga penawaran? 2. Hitung nilai keanjalan harga penawaran jika peratus perubahan harga ialah 10% dan peratus perubahan kuantiti ialah 5%. 3. Tafsirkan pekali keanjalan harga penawaran yang bernilai Es = 0.7. JOM Contoh pengiraan Hitung nilai keanjalan harga penawaran bagi kasut apabila harga kasut meningkat dari RM50 ke RM52 dan kuantiti ditawarkan meningkat dari 150 pasang ke 180 pasang. Langkah 1 Mengira peratus perubahan kuantiti ditawarkan ¨Q = .XDQWLWLEDKDUX Q1 ±.XDQWLWLDVDO Q0 ) .XDQWLWLDVDO Q0 ) × 100 ¨Q = 180 – 150 150 × 100 = 20% Langkah 2 Mengira peratus perubahan harga ¨P = +DUJDEDKDUX P1 ) – Harga asal (P0 ) Harga asal (P0 ) × 100 ¨P = RM52 – RM50 RM50 × 100 = 4% Langkah 3 Mengira keanjalan harga penawaran Es = ¨4 ¨3 = 20% 4% = 5 Tanda positif pada pekali keanjalan harga penawaran menunjukkan hubungan positif antara harga dengan kuantiti ditawarkan. Dalam contoh di atas, nilai pekali keanjalan harga penawaran 5 bermaksud apabila harga meningkat 4%, kuantiti yang ditawarkan akan meningkat 20% atau apabila harga meningkat 1%, kuantiti ditawarkan akan meningkat 5%. 1. Tindak balas perubahan kuantiti ditawarkan kesan daripada perubahan harga barang itu dikenal sebagai keanjalan harga penawaran. 2. Rumus keanjalan harga penawaran: Keanjalan harga penawaran (Es ) = % perubahan kuantiti ditawarkan (%ΔQ) % perubahan harga barang (%ΔP) Atau Es = %ΔQ %ΔP F O K U S
Pasaran 103 1. Lengkapkan jadual di bawah. Barang % Perubahan harga % Perubahan kuantiti Keanjalan harga (Es ) (a) Getah 20 2 (b) Perabot 35 1.5 (c) Kereta 18 9 2. Jadual berikut menunjukkan kuantiti penawaran bagi dua jenis barang pada pelbagai tingkat harga. Harga (RM) Kuantiti roti ditawarkan (bungkus) Kuantiti tepung ditawarkan (bungkus) 1 4 000 30 2 6 000 60 3 8 000 90 Hitung nilai pekali keanjalan harga penawaran bagi kedua-dua jenis barang apabila harga (a) meningkat daripada RM1 kepada RM2. (b) menurun daripada RM3 kepada RM2. Tafsirkan nilai pekali keanjalan harga penawaran tersebut. 3. Jadual di bawah menunjukkan harga suatu barang dan kuantiti yang ditawarkan. Harga barang (RM) Kuantiti ditawarkan (kg) X 200 30 40 Hitung nilai X jika nilai pekali keanjalan harga penawaran ialah 2. 4. Rajah di bawah menunjukkan keluk penawaran untuk suatu barang. Harga (RM) Kuantiti (unit) S S Y 0 52 50 200 Hitung nilai Y jika nilai pekali keanjalan harga penawaran ialah 0.5. AKTIVITI AKTIVITI 2.2.6
Bab 2 104 2.2.7 Keanjalan Harga Penawaran Anjal dan Tak Anjal Pada asasnya, keanjalan harga penawaran boleh dibahagikan kepada anjal dan tak anjal. Anjal Pekali keanjalan harga melebihi 1 (Es 1). Peratus perubahan kuantiti ditawarkan adalah lebih besar daripada peratus perubahan harga (%ΔQ %ΔP). Ini bermakna kuantiti ditawarkan sangat responsif terhadap perubahan harga. Perubahan harga yang sedikit akan memberikan kesan yang besar kepada kuantiti yang ditawarkan. Contohnya apabila harga ditingkatkan 10%, kuantiti ditawarkan akan meningkat melebihi 20%. Harga (RM) Kuantiti (unit) P0 P1 S S Q0 Q1 0 %6P %6Q Rajah 2.24 Keanjalan harga penawaran anjal Contoh barang terdiri daripada barang-barang perkilangan seperti kereta, pakaian, dan alatan elektrik. Apabila harga meningkat dari P0 ke P1 , kuantiti ditawarkan meningkat dengan banyak dari Q0 ke Q1 . Sebaliknya, jika harga menurun dari P1 ke P0 , kuantiti ditawarkan menurun dengan banyak dari Q1 ke Q0 . Keanjalan harga penawaran anjal mempunyai keluk penawaran yang landai. Barang-barang perkilangan mempunyai keanjalan harga penawaran anjal kerana pengeluarannya dapat ditingkatkan dengan mudah apabila harganya meningkat
Pasaran 105 Tak Anjal Pekali keanjalan kurang daripada 1 (ES 1). Peratus perubahan harga adalah lebih besar daripada peratus perubahan kuantiti ditawarkan (%ΔP %ΔQ). Ini bermakna kuantiti ditawarkan kurang responsif terhadap perubahan harga. Perubahan harga yang besar akan memberikan kesan yang sedikit sahaja kepada kuantiti yang ditawarkan. Contohnya, apabila harga diturunkan sebanyak 20%, kuantiti ditawarkan menurun kurang daripada 20%. Harga (RM) Kuantiti (unit) P0 P1 S S Q1 Q0 0 %6P %6Q Rajah 2.25 Keanjalan harga penawaran tak anjal Contoh barang terdiri daripada barang-barang pertanian seperti kopi dan koko. Apabila harga menurun dari P0 ke P1 , kuantiti ditawarkan menurun dengan sedikit dari Q0 ke Q1 . Sebaliknya, jika harga meningkat dari P1 ke P0 , kuantiti ditawarkan meningkat dengan sedikit dari Q1 ke Q0 . Keanjalan harga penawaran tak anjal mempunyai keluk penawaran yang curam. 1. Nyatakan tiga contoh barang yang penawarannya anjal. 2. Apakah bentuk keluk penawaran bagi barang yang penawarannya anjal? JOM Apabila harga barang pertanian naik, pengeluarannya tidak dapat ditambah serta-merta, maka penawaran barang pertanian adalah tak anjal 1. Anjal (a) Es 1 (b) %ΔQ %ΔP (c) Contoh barang: barang perkilangan (d) Keluk penawaran berbentuk landai 2. Tak anjal (a) Es 1 (b) %ΔQ %ΔP (c) Contoh barang: barang pertanian (d) Keluk penawaran berbentuk curam F O K U S
Bab 2 2.2.8 Penentu Keanjalan Harga Penawaran Terdapat banyak faktor yang mempengaruhi keanjalan harga penawaran suatu barang, antaranya ialah: Tambahan Kos Penawaran adalah tak anjal sekiranya penambahan kuantiti sesuatu barang memerlukan tambahan kos pengeluaran yang sangat besar. Manakala penawaran adalah anjal apabila penambahan dalam penawaran memerlukan tambahan kos yang sedikit. Corak Penggunaan Faktor Pengeluaran Penawaran adalah tak anjal sekiranya pengeluaran sesuatu barang itu memerlukan faktor pengeluaran tertentu atau faktor pengeluaran itu sukar diperoleh. Sebaliknya, penawaran adalah anjal apabila faktor pengeluaran mudah diperoleh dan ditambahkan. Faktor Masa Jangka masa boleh dikelaskan kepada dua jenis iaitu jangka masa pendek dan jangka masa panjang. Dalam jangka masa pendek, penawaran adalah tak anjal kerana penambahan pengeluaran adalah terhad. Manakala dalam jangka masa panjang, penawaran adalah anjal kerana semua faktor pengeluaran boleh diubah dengan mudah. Bilangan Firma dalam Pasaran Penawaran sesuatu barang menjadi anjal sekiranya bilangan firma dalam pasaran adalah banyak kerana kuantiti barang yang ditawarkan adalah banyak. Sebaliknya, penawaran sesuatu barang menjadi tak anjal jika bilangan firma dalam pasaran adalah sedikit kerana jumlah keluaran di pasaran turut berkurangan. Mobiliti Faktor Pengeluaran Jika faktor pengeluaran yang digunakan untuk menghasilkan sesuatu barang boleh dipindahkan dengan mudah dari suatu tempat ke tempat yang lain atau daripada satu keluaran kepada keluaran yang lain, maka penawaran barang tersebut adalah anjal. Sebaliknya, jika mobiliti faktor pengeluaran adalah rendah, maka penawaran barang menjadi tak anjal. 106
Ketersediaan Stok atau Inventori Penawaran suatu barang adalah anjal jika firma mempunyai stok barang yang banyak sama ada dalam bentuk bahan mentah, barang separuh siap ataupun barang siap. Stok ini membolehkan firma bertindak cepat apabila harga barang meningkat di pasaran. Pasaran Ketersediaan stok mempengaruhi keanjalan penawaran 1. Lengkapkan jadual di bawah. Penawaran anjal Penawaran tak anjal (a) Tambahan kos adalah (a) Tambahan kos adalah (b) Bekalan input didapati (b) Bekalan input didapati (c) input pengganti (c) input pengganti (d) Jangka masa (d) Jangka masa 2. Berikut adalah dua jenis barang yang dikeluarkan oleh firma. Bincang dalam kumpulan, barang yang manakah penawarannya lebih anjal? Wakil kumpulan perlu membentangkan hasil perbincangan di depan kelas. AKTIVITI AKTIVITI 2.2.8 1. Penentu keanjalan penawaran ialah (a) Tambahan kos (d) Bilangan firma dalam pasaran (b) Corak penggunaan faktor pengeluaran (e) Mobiliti faktor pengeluaran (c) Faktor masa (f) Ketersediaan stok atau inventori F O K U S 107
Bab 2 108 2.2.9 Kepentingan Keanjalan Harga Firma Firma boleh mempengaruhi jumlah hasil dengan mengubah harga berdasarkan keadaan keanjalan sesuatu barangan yang ditawarkan. Jumlah hasil diperoleh apabila kuantiti barang yang dijual didarab dengan harga. Jumlah hasil = Kuantiti × Harga Jumlah hasil berbeza dengan untung kerana ia belum mengambil kira kos pengeluaran yang terlibat. Maka untuk meningkatkan jumlah hasil, firma itu boleh menjual lebih banyak kuantiti barang menaikkan harga barang Namun, adakah kenaikan harga semestinya meningkatkan jumlah hasil firma? Jawapannya adalah tidak kerana ia bergantung kepada keanjalan harga permintaan barang tersebut. Jumlah hasil (RM) MR AR TR Harga (RM) Kuantiti (unit) Kuantiti (unit) 0 0 Ed < 1 Ed > 1 Rajah 2.26 Hubungan antara harga dengan jumlah hasil Berdasarkan Rajah 2.26, dapat disimpulkan bahawa hubungan antara keanjalan harga permintaan dan jumlah hasil adalah seperti berikut: (a) Pada bahagian keluk permintaan yang anjal (Ed > 1), penurunan harga oleh firma akan menyebabkan peningkatan kuantiti diminta dengan kadar yang lebih besar. Oleh itu, jumlah hasil yang diterima oleh firma akan meningkat. (b) Pada bahagian keluk permintaan yang tidak anjal (Ed < 1), penurunan harga oleh firma hanya menyebabkan peningkatan kuantiti diminta dengan kadar yang kecil. Oleh itu, jumlah hasil yang diterima oleh firma menurun. Pada akhir tahun, pasar raya akan mengadakan jualan penghabisan stok bagi meningkatkan jualan dan keuntungan. Akan tetapi, bukan semua barang akan dijual dengan harga yang lebih murah. Pada umumnya, penjual hanya mengadakan jualan murah untuk barangan yang responsif terhadap perubahan harga. Hasil marginal (MR) merujuk kepada perubahan dalam jumlah kos kesan daripada perubahan dalam seunit output. Hasil purata (AR) merujuk kepada hasil yang diperoleh daripada seunit output. Jumlah hasil (TR) merujuk kepada jumlah nilai penerimaan yang diperoleh firma daripada jumlah outputnya.
Pasaran 109 Kerajaan Bagi kerajaan, konsep keanjalan harga permintaan dan keanjalan harga penawaran adalah penting dalam menjalankan polisi cukai dan subsidi. Beban cukai yang perlu ditanggung oleh pembeli atau pengeluar dan jumlah subsidi yang akan dinikmati oleh pengeluar dan pembeli juga bergantung kepada keanjalan harga permintaan dan keanjalan harga penawaran. Percukaian Pengenaan cukai tak langsung oleh kerajaan kepada pengeluar akan menambahkan kos pengeluaran pengeluar, maka jumlah penawaran akan menurun pada setiap tingkat harga. Pengurangan penawaran ditunjukkan oleh peralihan keluk penawaran ke kiri seperti rajah di bawah. Harga (RM) Kuantiti (unit) 0 A B P1 D D S0 S0 S1 E0 E1 S1 P0 Q1 Q0 C Harga (RM) Kuantiti (unit) 0 A B P1 D D S0 S0 S1 E0 E1 S1 P0 Q1 Q0 C Kedua-dua rajah di atas menunjukkan keseimbangan asal dicapai pada E0 dengan harga keseimbangan P0 dan kuantiti keseimbangan Q0 . Setelah cukai dikenakan, keluk penawaran beralih ke kiri dari S0 S0 ke S1 S1 dengan keseimbangan baharu dicapai pada E1 . Didapati harga keseimbangan meningkat dari P0 ke P1 , manakala kuantiti keseimbangan turun dari Q0 ke Q1 . Dengan cukai per unit sebanyak E1 B, jumlah cukai pada Q1 ialah P1 E1 BC dengan beban cukai pengguna sebanyak P0 P1 E1 A dan beban cukai pengeluar sebanyak CP0 AB. Bagi keluk permintaan anjal beban cukai pengeluar adalah lebih besar daripada beban cukai pembeli. Bagi keluk permintaan tak anjal, beban cukai pengeluar adalah lebih kecil daripada beban cukai pembeli. Masyarakat ASEAN Kadar percukaian di Malaysia masih lagi rendah jika dibandingkan dengan sesetengah negara ASEAN yang lain. SINGAPURA 17 0-20 7 FILIPINA 30 5-32 12 THAILAND 20 5-37 7 INDONESIA 25 5-10 10 VIETNAM 25 5-35 10 LAOS 24 0-24 10 KEMBOJA 20 20 10 MYANMAR 5-40 1-35 12 BRUNEI 20 0 0 MALAYSIA 25 0-26 6 Cukai Pendapatan Korporat (%) Cukai Pendapatan Individu (%) GST/VAT (%) Perbezaan kadar cukai negara-negara ASEAN (Sumber: Dipetik dari akhbar Utusan Malaysia, 8 Feb 2015) Cukai tak langsung ialah cukai yang dikenakan kepada firma yang beban cukainya boleh dipindahkan kepada pengguna untuk dibayar. Contohnya, duti import, duti eksport dan cukai eksais. Jika kerajaan meningkatkan cukai jualan rokok sebanyak 20 sen maka firma akan meningkatkan harga rokok sebanyak 20 sen supaya beban cukai tersebut ditanggung dan dibayar oleh pengguna. Rajah 2.27 Permintaan anjal dan kesan cukai Rajah 2.28 Permintaan tidak anjal dan kesan cukai
Bab 2 110 Masyarakat ASEAN Kerajaan akan menghapuskan subsidi berperingkat untuk dibahagikan dalam bentuk tunai seper ti pemberian Bantuan Rakyat 1Malaysia (BR1M). Antara negara ASEAN yang telah mengamalkan pemberian tunai ialah Singapura dan Indonesia. (Sumber: Dipetik dari akhbar Utusan Malaysia, 18 Nov 2014) Subsidi Pemberian subsidi oleh kerajaan kepada pengeluar akan mengurangkan kos pengeluaran, maka keluk penawaran akan beralih ke kanan. Jumlah subsidi yang akan dinikmati oleh pengeluar dan pembeli bergantung kepada keanjalan harga permintaan dan keanjalan harga penawaran. Harga (RM) Kuantiti (unit) 0 B C P1 D D S1 S1 E0 E1 S0 S0 P0 Q0 Q1 A Harga (RM) Kuantiti (unit) 0 B C P1 D D S1 S1 E0 E1 S0 S0 P0 Q0 Q1 A Rajah 2.29 Permintaan anjal dan subsidi Rajah 2.30 Permintaan tak anjal dan subsidi Kedua-dua rajah di atas menunjukkan keseimbangan asal dicapai pada titik E0 apabila keluk permintaan DD bersilang dengan keluk penawaran S0 S0 . Harga keseimbangan ialah P0 dan kuantiti keseimbangan Q0 . Apabila subsidi per unit BE1 diberi, harga keseimbangan jatuh dari P0 ke P1 , manakala kuantiti keseimbangan bertambah dari Q0 ke Q1 . Bagi keluk permintaan anjal, subsidi yang dinikmati oleh pengeluar iaitu P0 ABC adalah lebih besar daripada subsidi pembeli iaitu P1 P0 CE1 . Bagi keluk permintaan tak anjal, subsidi yang dinikmati oleh pengeluar iaitu P0 ABC adalah lebih kecil daripada subsidi pembeli iaitu sebanyak P1 P0 CE1 . Berdasarkan Rajah 2.27, bincang dalam kumpulan dan lukiskan rajah yang menunjukkan kesan pencukaian atas kes berikut: (a) Penawaran anjal (b) Penawaran tak anjal Murid-murid dikehendaki menerangkan rajah dan membuat kesimpulan seperti dalam teks percukaian. Tugasan ini perlu dihantar kepada guru untuk dinilai. AKTIVITI AKTIVITI 2.2.9 A
Pasaran 111 Rajah di bawah menunjukkan penawaran anjal dan penawaran tak anjal apabila subsidi diberikan. Harga (RM) Kuantiti (unit) 0 C B P1 D0 D0 S0 S0 S1 E1 S1 P0 Q0 Q1 A E0 Harga (RM) Kuantiti (unit) 0 C B P1 S0 S0 S1 E0 E1 S1 P0 Q0 Q1 A D0 D0 Penawaran anjal dan subsidi Penawaran tak anjal dan subsidi Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul. Kedua-dua rajah di atas menunjukkan keseimbangan asal dicapai pada titik dengan tingkat harga keseimbangan dan kuantiti keseimbangan . Selepas subsidi diberi, keluk penawaran S0 S0 akan beralih , tingkat harga keseimbangan menurun dari ke dan kuantiti keseimbangan dari ke . Bagi keluk penawaran anjal, daripada jumlah subsidi , sebanyak akan dinikmati oleh pembeli. Jumlah subsidi pembeli adalah daripada subsidi pengeluar iaitu . Bagi keluk penawaran tak anjal, subsidi yang dinikmati oleh pengeluar iaitu adalah daripada subsidi pembeli iaitu . AKTIVITI AKTIVITI 2.2.9 B 1. Konsep keanjalan harga penting kepada firma untuk menentukan strategi harga. 2. Bagi barang yang permintaan anjal, firma perlu menurunkan harga untuk meningkatkan jumlah hasil. 3. Bagi barang yang permintaan tak anjal, firma perlu meningkatkan harga untuk meningkatkan jumlah hasil. 4. Bagi kerajaan, konsep keanjalan harga penting untuk menentukan polisi percukaian dan subsidi. F O K U S
Keseimbangan Pasaran Kuantiti sesuatu barang atau perkhidmatan yang sanggup dan mampu dikeluarkan oleh pengeluar pada suatu tingkat harga dalam jangka masa tertentu Permintaan Keinginan dan kemampuan seseorang individu untuk membeli sesuatu barang atau perkhidmatan pada suatu tingkat harga dalam jangka masa tertentu Hukum permintaan Apabila P↑, Qd↓ Apabila P↓, Qd↑ Hukum penawaran Apabila P↑, QS↑ Apabila P↓, QS↓ Penentu penawaran +DUJDEDUDQJLWXVHQGLUL +DUJDIDNWRUSHQJHOXDUDQ &XDFD -DQJNDDQKDUJDPDVDGHSDQ 7LQJNDWWHNQRORJL 0DWODPDWSHQJHOXDU 'DVDUNHUDMDDQ Penentu permintaan +DUJDEDUDQJLWXVHQGLUL +DUJDEDUDQJODLQ &LWDUDVD 3HQGDSDWDQLQGLYLGX 0XVLP -DQJNDDQKDUJDPDVDGHSDQ 'DVDUNHUDMDDQ Penentu keanjalan harga Keanjalan Harga Permintaan / Penawaran Tak anjal Keanjalan harga penawaran Anjal Keanjalan harga permintaan 3HUDWXVSHUXEDKDQNXDQWLWLOHELKNHFLOGDULSDGD peratus perubahan harga (%Q %P) 7DPEDKDQNRV &RUDNSHQJJXQDDQIDNWRUSHQJHOXDUDQ )DNWRUPDVD %LODQJDQILUPDGDODPSDVDUDQ 0RELOLWLIDNWRUSHQJHOXDUDQ .HWHUVHGLDDQVWRNDWDXLQYHQWRUL Peratus perubahan kuantiti lebih besar daripada peratus perubahan harga (%Q %P) -HQLVEDUDQJDQ %LODQJDQEDUDQJSHQJJDQWL 1LVEDKSHUEHODQMDDQGHQJDQSHQGDSDWDQ )DNWRUMDQJNDPDVD %LODQJDQNHJXQDDQ .HWDJLKDQ .HWDKDQDQEDUDQJ Peta Konsep Bab 2 112 Penawaran Perubahan kuantiti diminta/ditawar Perubahan permintaan/ penawaran
Pasaran 113 a Penentu Permintaan b Penentu Penawaran Pasaran s .HDQMDODQKDUJDSHUPLQWDDQ (d ) s 3HQJLUDDQ(d s -HQLVNHDQMDODQKDUJDSHUPLQWDDQd s 3HQHQWXNHDQMDODQSHUPLQWDDQ s 3HUKXEXQJDQ(d GHQJDQMXPODKKDVLO s .HDQMDODQKDUJDSHQDZDUDQ (V ) s 3HQJLUDDQ(V s -HQLVNHDQMDODQKDUJDSHQDZDUDQe s 3HQHQWXNHDQMDODQSHQDZDUDQ s .HSHQWLQJDQNHDQMDODQKDUJD s +XNXPSHUPLQWDDQ s 3HPEHQWXNDQNHOXNSHUPLQWDDQ LQGLYLGXGDQSDVDUDQ s 3HQHQWXSHUPLQWDDQa s 3HUXEDKDQGDODPNXDQWLWLGLPLQWD s 3HUXEDKDQSHUPLQWDDQ s +XNXPSHQDZDUDQ s 3HPEHQWXNDQNHOXNSHQDZDUDQ ILUPDGDQSDVDUDQ s 3HQHQWXSHQDZDUDQb s 3HUXEDKDQGDODPNXDQWLWLGLWDZDUNDQ s 3HUXEDKDQSHQDZDUDQ s.HVHLPEDQJDQSDVDUDQ s.HVDQOHELKDQSHUPLQWDDQSHQDZDUDQc s3HUXEDKDQSHUPLQWDDQSHQDZDUDQWHUKDGDS NHVHLPEDQJDQSDVDUDQ Keseimbangan Pasaran Keanjalan Harga %XNX7HNV &LNJX %XNX5XMXNDQ +DUJD EDUDQJLWX 0XVLP +DUJD EDUDQJLWX 3HQGDSDWDQ LQGLYLGX -DQJNDDQ KDUJD PDVDGHSDQ -DQJNDDQ KDUJDPDVD GHSDQ 'DVDU NHUDMDDQ 0DWODPDW SHQJHOXDU 'DVDU NHUDMDDQ 7LQJNDW WHNQRORJL +DUJD EDUDQJ ODLQ +DUJDIDNWRU SHQJHOXDUDQ &LWDUDVD &XDFD ,QWHUQHW Penentu permintaan Penentu penawaran %XNX7HNV &LNJX %XNX5XMXNDQ ,QWHUQHW
Bab 2 114 c Kesan Lebihan Permintaan atau Penawaran D /HELKDQ SHUPLQWDDQ DPDP >6P6P D ,PSOLNDVLOHELKDQSHUPLQWDDQ s+DUJDDNDQPHQLQJNDW s.XDQWLWLSHUPLQWDDQDNDQWXUXQ s.XDQWLWLSHQDZDUDQDNDQQDLN s6HKLQJJDNHVHLPEDQJDQSDVDUDQ GLFDSDLGLWLWLNE E ,PSOLNDVLOHELKDQSHQDZDUDQ s+DUJDDNDQPHQXUXQ s.XDQWLWLSHUPLQWDDQDNDQQDLN s.XDQWLWLSHQDZDUDQDNDQWXUXQ s6HKLQJJDNHVHLPEDQJDQSDVDUDQ GLFDSDLGLWLWLNE Pasaran Barangan E /HELKDQ SHQDZDUDQ 6P6P >'PDP Harga (RM) 0 Kuantiti (unit) P0 E P1 SP SP DP DP Q1 Q0 Q2 Lebihan permintaan 123 Harga (RM) 0 Kuantiti (unit) P0 E P1 SP SP DP DP Q1 Q0 Q2 Lebihan penawaran123 d Jenis Keanjalan Harga Permintaan e Jenis Keanjalan Harga Penawaran Keanjalan Harga Permintaan Keanjalan Harga Penawaran Anjal Anjal Tak anjal Tak anjal s (d s Δ4Δ3 s .HOXNSHUPLQWDDQDGDODKFXUDP s &RQWRKfflEDUDQJPHVWLGDQEDUDQJNHSHUOXDQ s 6WUDWHJLMXDODQfflPHQLQJNDWNDQKDUJDMXDODQ s (V s Δ4Δ3 s .HOXNSHQDZDUDQDGDODKFXUDP s &RQWRKfflEDUDQJSHUWDQLDQ s (d s Δ4Δ3 s .HOXNSHUPLQWDDQDGDODKODQGDL s &RQWRKfflEDUDQJPHZDK s 6WUDWHJLMXDODQfflPHQXUXQNDQKDUJDMXDODQ s (V s Δ4Δ3 s .HOXNSHQDZDUDQDGDODKODQGDL s &RQWRKfflEDUDQJSHUNLODQJDQ
Pasaran 115 Refleksi Selepas mempelajari bab ini, anda dapat: 2.1 Keseimbangan Pasaran Menjelaskan hukum permintaan Melukis dan menjelaskan pembentukan keluk permintaan individu dan pasaran Menghuraikan penentu permintaan Membezakan perubahan dalam kuantiti diminta dan perubahan permintaan Menjelaskan hukum penawaran Melukis dan menjelaskan pembentukan keluk penawaran individu dan pasaran Menghuraikan penentu penawaran Membezakan perubahan dalam kuantiti ditawarkan dan perubahan penawaran Menerangkan konsep keseimbangan pasaran Melukis rajah keseimbangan pasaran berdasarkan jadual permintaan dan penawaran Menjelaskan kesan lebihan permintaan atau lebihan penawaran terhadap harga dan kuantiti Menganalisis kesan perubahan permintaan atau penawaran terhadap keseimbangan pasaran 2.2 Keanjalan Harga Menjelaskan konsep keanjalan harga permintaan dan keanjalan harga penawaran Menghitung keanjalan harga permintaan dan keanjalan harga penawaran Menjelaskan keanjalan harga permintaan anjal dan tak anjal Menjelaskan keanjalan harga penawaran anjal dan tak anjal Menjelaskan penentu keanjalan harga permintaan dan keanjalan harga penawaran Menerangkan hubungan antara keanjalan harga permintaan dengan jumlah hasil Menjelaskan kepentingan keanjalan harga 2.1 Keseimbangan Pasaran UÊ Barang pengganti (Substitute goods) UÊ Barang penggenap (Complementary goods) UÊ Harga keseimbangan (Equilibrium price) UÊ Hukum penawaran (Law of supply) UÊ Hukum permintaan (Law of demand) UÊ Keseimbangan pasaran (Market equilibrium) UÊ Ketidakseimbangan (Disequilibrium) UÊ Lebihan penawaran (Excess supply) UÊ Lebihan permintaan (Excess demand) UÊ Penawaran (Supply) Ê UÊ Permintaan (Demand) UÊ Perubahan penawaran (Change in supply) UÊ Perubahan permintaan (Change in demand) 2.2 Keanjalan Harga Ê UÊ Anjal (Elastic) Ê UÊ Keanjalan harga penawaran (Price elasticity of supply) Ê UÊ Keanjalan harga permintaan (Price elasticity of demand) Ê UÊ Tak anjal (Inelastic) Istilah BM - BI
Bab 2 116 1. Istilah permintaan adalah berkaitan dengan I kemampuan seseorang individu II tingkat pendapatan negara III kos pengeluaran IV harga barang A I dan II C II dan III B I dan IV D III dan IV 2. Rajah di bawah menunjukkan keluk permintaan terhadap sesuatu barang. Harga (RM) Kuantiti (unit) 0 D0 D1 D D1 0 P1 Q0 Q1 Faktor manakah yang akan menyebabkan peralihan keluk permintaan dari D0 D0 ke D1 D1 ? A Harga barang pengganti turun B Pendapatan individu meningkat C Kadar cukai pendapatan meningkat D Harga barang itu dijangka turun pada masa depan 3. Maklumat di bawah menunjukkan hubungan antara dua jenis barang. Apabila harga barang X meningkat, kuantiti barang Y diminta akan berkurangan. Apakah kemungkinan barang X dan barang Y? A Teh dan kopi B Gula dan garam C Kereta dan petrol D Komputer peribadi dan televisyen 4. Rajah di bawah menunjukkan keluk penawaran. Harga (RM) Kuantiti (unit) 0 S S Pernyataan manakah menerangkan keluk penawaran tersebut? A Harga bertambah kuantiti menurun B Harga bertambah kuantiti tidak berubah C Harga berkurang kuantiti meningkat D Harga bertambah kuantiti meningkat 5. Antara yang berikut, yang manakah akan membawa kepada pertambahan kuantiti penawaran rumah kediaman? I Peningkatan tingkat teknologi dalam pembinaan rumah kediaman II Penurunan harga faktor pengeluaran III Penurunan harga rumah kediaman IV Perubahan cita rasa pengguna A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 6. Teliti maklumat di bawah. Apabila pasaran kereta telah mencapai keseimbangan, kuantiti permintaan kereta sama dengan kuantiti penawaran kereta. Apakah yang terjadi dalam pasaran, jika berlaku kenaikan harga kereta? Latihan Sumatif 2 Soalan Objektif Arahan: Tiap-tiap soalan diikuti oleh empat jawapan pilihan. Pilih satu jawapan yang paling tepat.
Pasaran 117 A Berlaku pengurangan pengeluaran kereta di pasaran B Berlaku lebihan penawaran kereta di pasaran C Berlaku lebihan permintaan kereta di pasaran D Tidak terdapat sebarang perubahan kuantiti kereta di pasaran 7. Rajah di bawah menunjukkan keluk keseimbangan pasaran bagi suatu barang. Harga (RM) Kuantiti (unit) 0 P2 D D S S E P0 Q1 Q0 Q2 P1 Apakah kesannya jika harga turun dari P0 ke P1 ? I Ketidakseimbangan pasaran berlaku II Keseimbangan pasaran berlaku di P1 III Berlaku lebihan penawaran sebanyak Q1 Q2 IV Berlaku lebihan permintaan sebanyak Q1 Q2 A I dan II C II dan III B I dan IV D III dan IV 8. Rajah di bawah menunjukkan keluk permintaan sejenis barang. Harga (RM) Kuantiti (kg) 0 D D 6 3 Q 10 1 Andaikan keanjalan harga permintaan ialah 0.6. Jika harga meningkat daripada RM3 kepada RM6, berapakah nilai Q? A 3 kg C 5 kg B 4 kg D 6 kg 9. Seseorang pengeluar akan menurunkan harga sebagai strategi meningkatkan jumlah hasil jika keluarannya ialah barang A mesti C perkilangan B mewah D pertanian 10. Jika nilai keanjalan harga penawaran suatu barang ialah 0.6. Tafsirkan nilai tersebut. A Apabila harga meningkat 1%, kuantiti ditawarkan meningkat 0.6% B Apabila harga meningkat 1%, kuantiti ditawarkan menurun 0.6% C Apabila harga menurun 0.6%, kuantiti ditawarkan berkurang 1% D Apabila harga menurun 0.6%, kuantiti ditawarkan meningkat 1% Soalan Esei Arahan: Jawab soalan-soalan yang berikut. 1. (a) Dengan menggunakan jadual permintaan, terangkan hubungan antara harga dengan kuantiti diminta. (b) Bezakan antara perubahan dalam kuantiti diminta dengan perubahan permintaan. 2. (a) Jelaskan hukum penawaran. (b) Dengan menggunakan rajah, jelaskan pembentukan keluk penawaran pasaran. 3. (a) Dengan menggunakan rajah, terangkan kesan terhadap harga dan kuantiti keseimbangan kereta apabila kerajaan membatalkan subsidi kepada pengeluar kereta tempatan. g (b) Huraikan tiga sebab keanjalan harga penawaran koko kurang anjal berbanding dengan keanjalan harga penawaran coklat.
Bab 2 118 4. (a) Jadual di bawah ini menunjukkan hubungan antara harga barang P dengan permintaan terhadap barang Q dan barang R. Keadaan Harga Barang P Permintaan Barang Q Permintaan Barang R 1 Turun Berkurang Bertambah 2 Naik Bertambah Berkurang (i) Apakah hubungan antara barang P dengan barang Q, dan barang R? (ii) Berikan contoh barang P, barang Q, dan barang R. (b) Jumlah kuantiti diminta barang Z telah meningkat sebanyak 100% dalam masa 8 bulan walaupun harganya tidak berubah. Bagaimanakah situasi ini boleh terjadi? 5. (a) Keluk permintaan A, B, dan C merupakan keluk permintaan individu dalam sebuah pasaran manakala keluk permintaan D mewakili keluk permintaan pasaran. Harga (RM) Kuantiti (unit) 0 2 4 X8 12 Y 15 21 6 5 DA DA DB DC DD DD DC DB Binakan jadual permintaan yang menggambarkan rajah tersebut. (b) Jadual di bawah menunjukkan nilai pekali keanjalan harga permintaan bagi dua jenis barang. Barang A Barang B 0.5 1.5 Bagaimana pengeluar dapat meningkatkan jumlah hasilnya? 6. (a) Situasi 1 dan Situasi 2 berkaitan dengan jual beli buah rambutan antara Pak Mat dan Encik Ali. 1 kg RM3.00 Pak Mat, saya nak beli 5 kg rambutan. Baiklah Encik Ali. 1 kg RM5.00 Eh, Pak Mat, harga dah meningkat. Kalau begitu, saya nak 2 kg sajalah. Baiklah. Dua hari kemudian... 6LWXDVL6LWXDVL (i) Hitung nilai pekali keanjalan harga permintaan buah rambutan berdasarkan peningkatan harga situasi 1 dan situasi 2. (ii) Tafsirkan nilai pekali keanjalan harga permintaan bagi buah rambutan tersebut. (b) Jelaskan setiap perubahan yang berikut terhadap pasaran buah-buahan tempatan: (i) Berlaku kemajuan teknologi dalam penanaman buah-buahan tempatan (ii) Berlaku musim kemarau yang berpanjangan (iii) Berlaku serangan penyakit kulat dan bakteria terhadap pokok buah-buahan tempatan (iv) Tindakan kerajaan membenarkan pengimportan buah-buahan dari luar negara
Pasaran KAJIAN KES 119 Syarikat Bintang Maju Sdn. Bhd. mempunyai modal berbayar sebanyak RM15.5 juta. Berikut adalah pilihan cadangan keluaran syarikat pada permulaan operasi kilangnya di Kawasan Perindustrian Taman Maju Jasin. Kipas angin jenama “Nyaman” Tepung gandum jenama “Matahari” UÊ ffi«>ÃÊ>}ÊÞ>}Êi}iÕ>À>ÊÜ>«Ê>ÀÊ seperti pendingin hawa UÊ ->ÌÕÃ>ÌÕÞ>Ê`iÕ>À>Ê`Êi}>À>ÊÊ menggunakan teknologi Jerman UÊ ffiÃÊ«i}iÕ>À>Ê,fi£ä°xÊÕÌ> UÊ fii}}Õ>>ÊxäÊÌi>}>ÊLÕÀÕ UÊ >À}>ÊÃiÕÌÊ,fixää UÊ /i«Õ}Ê}>`ÕÊÞ>}Ê`«ÀÌÊ`>Ê`V>«ÕÀ>Ê dengan perasa ubi keledek UÊ fii}}Õ>>ÊÌi}Êi}>À>Ê À>â UÊ ffiÃÊ«i}iÕ>À>Ê,fi£ä°ÓÊÕÌ> UÊ fii}}Õ>>ÊxäÊÌi>}>ÊLÕÀÕ UÊ >À}>ÊÃi}À>Ê,fiÓ°xä Disebabkan masalah modal, syarikat ini telah membuat keputusan untuk mengeluarkan kipas angin dan melepaskan kilang pemprosesan tepung gandum. Dijangkakan produk ini akan mendapat sambutan daripada pelbagai lapisan pengguna terutamanya pencinta alam kerana pengeluaran kipas ini menjaga alam sekitar hasil daripada menggunakan teknologi hijau dan mesin dari negara Jerman. Pada peringkat awal, permintaan terhadap kipas angin ini tidak memenuhi sasaran syarikat. Oleh itu, pihak pengurusan telah mengambil keputusan untuk menurunkan harga seunit kipas angin berwap `>À«>`>Ê,fixääÊÃiÕÌÊi«>`>Ê,fi{näÊÃiÕÌ°ÊffiiÃ>Ê`>À«>`>Ê«iÕÀÕ>Ê >À}>ÊÌiÀÃiLÕÌ]Ê«iÀÌ>>Ê ÌiÀ >`>«Ê«À`ÕÊÊÌi> Êi}>ÌÊ>ÌÕÊ`>À«>`>Ê{ääÊÕÌÊi«>`>ÊxääÊÕÌÊ«>`>ÊLÕ>Ê«iÀÌ>>° Jadual di bawah menunjukkan jumlah permintaan kipas angin jenama “Nyaman” pada tiga bulan «iÀÌ>>ÊÌ> ÕÊÓä£ÇÊÃiÌi> Ê >À}>Ê`ÌÕÀÕ>° Harga baharu (RM) Januari (unit) Februari (unit) Mac (unit) {nä xää xnä Èxä Berdasarkan kajian kes di atas, jawab soalan berikut. (a) Jelaskan masalah ekonomi yang dihadapi oleh Syarikat Bintang Maju Sdn. Bhd. (b) Setujukah anda dengan keputusan syarikat mengeluarkan kipas angin? Beri tiga alasan. (c) Jelaskan kepentingan teknologi hijau kepada seorang (i) pengeluar (ii) pengguna (d) (i) Hitung nilai pekali keanjalan harga permintaan bagi kipas angin apabila harga diturunkan daripada RM500 kepada RM480? (ii) Takrifkan nilai pekali keanjalan harga permintaan di (i). (e) Berdasarkan jawapan di (d)(i), setujukah anda dengan penurunan harga yang dilakukan oleh syarikat? Berikan alasan anda. (f) Selain harga kipas angin itu sendiri, nyatakan faktor-faktor lain yang boleh mempengaruhi permintaan terhadapnya? (g) Jelaskan bagaimana harga keseimbangan bagi kipas angin ditentukan di pasaran.
Bab 2 Praktis Arahan: Lengkapkan peta pemikiran di bawah. 1. Apakah yang akan berlaku terhadap permintaan barang apabila perubahan berikut berlaku? (i) Jika harga barang dijangka g pada masa depan. (ii) Jika harga barang dijangka g pada masa depan. (i) Permintaan barang akan sekarang. (ii) Permintaan barang akan sekarang. (i) Jika kerajaan menaikkan kadar cukai . (ii) Jika kerajaan kadar cukai pendapatan. (i) Permintaan barang akan kerana pendapatan boleh guna p . (ii) Permintaan barang akan kerana pendapatan boleh guna p . (i) Apabila harga barang pengganti bagi suatu barang meningkat. (ii) Apabila harga barang bagi suatu barang meningkat. (i) Permintaan terhadap barang itu akan (hubungan ). (ii) Permintaan terhadap barang itu akan menurun (hubungan ). (i) Apabila pendapatan individu . (ii) Apabila pendapatan individu . (i) Permintaan barang akan kerana kuasa beli . (ii) Permintaan barang akan kerana kuasa beli . Penentu Permintaan a Harga barang lain b Pendapatan individu c Jangkaan harga pada masa depan d Dasar kerajaan 120
Pasaran 121 2. Lengkapkan peta pokok tentang penentu keanjalan harga permintaan dan keanjalan harga penawaran. Jenis barangan Tambahan kos Bilangan barang pengganti Faktor masa Mobiliti faktor pengeluaran Bilangan kegunaan Faktor jangka masa Nisbah perbelanjaan Ketagihan dengan pendapatan Bilangan firma dalam pasaran Corak penggunaan faktor pengeluaran Ketersediaan stok atau inventori Ketahanan barang Penentu Keanjalan Harga Permintaan Penentu Keanjalan Harga Penawaran Anjal jika Anjal jika Anjal jika Anjal jika Anjal jika Anjal jika Anjal jika Anjal jika Anjal jika Anjal jika Anjal jika Anjal jika Anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika Tak anjal jika
Bab 3 Berikut adalah perbualan antara seorang ibu dengan anaknya selepas balik kerja. Selepas mempelajari bab ini, cuba anda lukiskan pengurusan wang anda berdasarkan matlamat kewangan anda. Anak: Ibu, kenapa balik lambat hari ini? Ibu: Kereta ibu tu rosak lagi, ibu bercadang untuk membeli sebuah kereta terpakai. Anak: Belilah kereta baharu, ibu. Ibu: Kalau beli kereta baharu, kena buat pinjaman dan bayar kadar faedah. Kalau beli kereta terpakai, boleh jimat kira-kira 50%. Tambahan lagi, ibu perlu kumpul duit sebanyak RM50 000 dalam tiga tahun ini sebagai kos pendidikan Lin di pusat pengajian tinggi nanti. Anak: Ibu, fikir jauhlah, Lin baru belajar di tingkatan 4 sekarang. Ibu: Ibu mesti buat perancangan dari sekarang, kalau tidak dari mana kita nak dapat duit nanti. Tiap-tiap bulan ibu telah asingkan dan simpan 15% daripada pendapatan ibu untuk tujuan ini. Baki pendapatan bulanan, ibu laburkan dalam amanah saham dan emas di bank. Anak: Adakah kerana sebab itu, ibu selalu berjimat cermat dan berbelanja secara bijak? Ibu: Ya, Lin. Kalau kita tak merancang kewangan dengan baik, kita akan susah nanti. Selepas dua jam... Ibu: Lin buat apa ni? Anak: Ibu tengoklah sendiri. %HNHUMDVHEDJDL MXUXKHEDKUDGLR 0HQFDUL SHQGDSDWDQ VDPSLQJDQGHQJDQ EHNHUMDVHEDJDL SHQWHUMHPDK Sumber pendapatan Simpanan Pengurusan wang ibu: VLPSDQDQ 6LPSDQVHEHOXP EHODQMD 'HSRVLWWHWDS GHSRVLWWDEXQJDQ DPDQDKVDKDP 7DEXQJ+DML Perbelanjaan %HUEHODQMDGHQJDQ ELMDN %DUDQJNHSHUOXDQ GLGDKXOXNDQ (ODNNDQSLQMDPDQ SHULEDGLNDGNUHGLW GDQKXWDQJ +LGXSGDODPNHDGDDQ \DQJVHGHUKDQD Pelaburan (PDVVDKDP V\DULNDWERQ NHUDMDDQ 3LOLKSHODEXUDQ \DQJEHULVLNR VHGHUKDQD (ODNVSHNXODVL Matlamat kewangan -DQJNDSDQMDQJffl NRVSHQGLGLNDQ 50 -DQJNDSHQGHNffl SHPEHOLDQNHUHWD BANK WHUSDNDL50 EKONOMI & ANDA
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 123 Wang, Bank, danPendapatan Individu Standard Kandungan: 3.1 Wang dan Bank 3.2 Pendapatan Individu 3.3 Penggunaan Pendapatan Individu Wang, Bank, dan Pendapatan Individu BAB 3 :DQJ 6HNWRUHNRQRPL %D\DUDQSLQGDKDQ 3HQGDSDWDQEROHKJXQD 3RWRQJDQZDMLE .HSHUOXDQ .HKHQGDN %HODQMDZDQSHULEDGL 5LVLNRSHODEXUDQ 3XODQJDQSHODEXUDQ Kata Kunci: Wang adalah alat ciptaan manusia dan digunakan oleh manusia sebagai alat perantaraan pertukaran untuk mendapatkan barang dan perkhidmatan. Wang boleh disimpan dalam bank atau digunakan untuk berbelanja. Seseorang harus merancang perbelanjaan supaya matlamat kewangan masing-masing dapat dicapai. Wang yang terlebih juga dapat digunakan untuk membuat pelaburan. Namun segala-galanya ini perlu bermula dengan mencari wang dahulu iaitu dengan bekerja atau mendapatkan pendapatan daripada sumber-sumber yang lain.
Bab 3 3.1 Wang dan Bank Apakah empat fungsi wang? Bagaimanakah Bank Negara Malaysia (BNM) berfungsi sebagai bank pusat di negara kita? Apakah peranan bank perdagangan dalam membantu masyarakat di Malaysia? BERITA ONLINE Apakah itu Bitcoin? Bitcoin merupakan mata wang maya atau mata wang digital yang mula diperkenalkan sekitar tahun 2008 oleh Satoshi Nakamota. Wang ini tidak dikawal selia oleh mana-mana badan dan tidak berbentuk fizikal seperti mata wang kertas atau duit syiling yang dikeluarkan oleh bank pusat. Bitcoin boleh digunakan untuk membeli barang-barang elektronik oleh sesiapa sahaja di dunia, pada bila-bila masa, dengan akses kepada komputer atau telefon pintar yang disambung Internet. Bitcoin dikatakan sebagai revolusi mata wang digital baharu dan rangkaian pembayaran yang mengubah cara orang melihat dan menggunakan wang. Setujukah anda dengan pernyataan ini? Selama ini, kita menggunakan wang kertas dan duit syiling untuk menjalankan transaksi atau pertukaran barang. Wang yang kita gunakan dicetak dan dikawal selia oleh bank pusat serta perlu disandarkan dengan emas dan pertukaran asing. Berikutan dengan peredaran masa, kini kita juga menggunakan pelbagai alat pembayaran bank seperti cek, kad debit, dan kad kredit untuk membuat pembayaran. Adakah pada masa hadapan, wang digital akan menggantikan wang dan alat-alat pembayaran ini? Abad ke-21 3.1.1 Fungsi Wang Setiap hari kita menggunakan wang untuk jual beli barang dan membuat bayaran. Sebelum wujudnya wang, manusia menggunakan sistem barter iaitu proses pertukaran barang dengan barang. Apakah itu wang? Wang merupakan komoditi atau benda yang diterima umum oleh masyarakat sebagai alat perantaraan pertukaran. 124 (Sumber: http://money.cnn.com/intographic/ technology/what-IS-bitcoin/)
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 125 Kelemahan sistem barter Barang tidak tahan lama Masalah membawa barang Masalah kehendak serentak Kesukaran menentukan kadar pertukaran Kesukaran membahagikan barang kepada unit yang kecil Jenis-jenis wang Duit syiling Wang kertas Deposit semasa CONTOH Lee Cheng Jee A/k Penerima Sahaja 180717 Lapan puluh sahaja 80.00 CO Errin NTOH Wang memainkan empat fungsi utama dalam ekonomi iaitu: Alat Perantaraan Pertukaran Wang berperanan sebagai alat perantaraan pertukaran kerana wang boleh digunakan untuk menjalankan urus niaga iaitu jual beli barang atau perkhidmatan. Seorang nelayan boleh menjual hasil tangkapannya untuk mendapatkan wang. Dia juga boleh menggunakan wang yang diperoleh untuk membeli kasut. Peniaga kasut yang menerima bayaran dalam bentuk wang pula boleh menggunakan wang itu untuk membayar upah pekerja. Fungsi wang ini membolehkan pertukaran pelbagai hala berlaku dan memudahkan urus niaga dalam ekonomi. Alat Ukuran Nilai Setiap barang dan perkhidmatan dalam pasaran mempunyai harga yang dinyatakan dalam nilai wang. Contohnya harga sebuah buku ialah RM20 dan harga sebatang pen ialah RM5. Ini bererti nilai sebuah buku bersamaan dengan 4 batang pen. Fungsi wang ini membolehkan pengguna dan penjual menentukan nilai barang dengan mudah dan perbandingan nilai dengan barang lain dapat dilakukan. Ciri-ciri wang: UÊ ÌiÀ>ÊÕÕ UÊ fiÕ`> Ê`L>Ü> UÊ /> >Ê>> UÊ fiÕ`> Ê`L> >}> UÊ ffiiÃÌ>L>Ê>Ê UÊ *i>Ü>À>ÊÌiÀ >` Wang digunakan untuk membeli barang Kesukaran menemui kehendak serentak dalam sistem barter merumitkan proses pertukaran barang
126 Sedikit-sedikit lama-lama jadi bukit Bab 3 Harga mengikut berat, bagi setiap 100 gram ikan yang siap dimasak dengan pilihan masakan harganya seperti berikut: Siakap RM5.50 Pari Tuka RM4.00 Bawal RM5.50 Merah RM5.50 Keli RM2.50 Udang RM6.00 Kerapu RM5.50 Kembung RM3.50 Sotong RM4.50 Jenahak RM5.50 Ketam RM5.50 Lala RM2.50 Tilapia Merah RM3.00 Kerang RM1.00 Cencaru RM2.50 Pilihan masakan: Stim 3 Rasa Masak Pedas Masak Halia Masam Manis ANANIA Wang dapat mengukur nilai makanan di restoran Alat Penyimpan Nilai Wang boleh disimpan untuk kegunaan pada masa hadapan. Anda mungkin menyimpan sebahagian daripada wang saku anda setiap hari agar dapat membeli sesuatu barang pada masa akan datang. Ciri wang yang tahan lama dan mempunyai nilai yang stabil membolehkan wang berfungsi sebagai alat penyimpan nilai. Alat Bayaran Tertunda Sebahagian urus niaga dalam ekonomi melibatkan bayaran tunai dan ada juga urus niaga yang melibatkan jualan secara hutang atau kredit. Barangan seperti kereta sukar dijual secara tunai kerana harganya mahal dan bukan semua pengguna mampu membeli secara tunai. Penjual mungkin membenarkan pembeli membayar secara ansuran. Contohnya Cik Azizah membeli sebuah kereta Proton dan bayaran ansuran ialah RM600 sebulan. Wang diterima sebagai alat bayaran tertunda kerana mempunyai nilai yang stabil. º/>«> Ê Ü>} Ê ÃiÕ>Þ>Ê tak menjadi” Adakah anda bersetuju dengan pernyataan di atas? Cabaran KBAT
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 127 PERODUA MYVI BAHARU - MODEL TERLARIS DI PASARAN Model DISKAUN/ HADIAH HARGA ASAL (RM) HARGA ATAS JALAN (RM) BULANAN (10% PENDAHULUAN) (RM) BULANAN (PINJAMAN PENUH) (RM) STANDARD G (M) 31 HADIAH PERCUMA 40 862.16 43 862.15 46 862.15 48 862.16 40 862.16 43 862.15 45 774.15 48 862.16 438 470 491 574 487 523 545 582 31 HADIAH PERCUMA 31 HADIAH PERCUMA 31 HADIAH PERCUMA STANDARD G (A) PREMIUM X (A) PREMIUM XS (A) RU - MODEL TERLARIS DI GA (RM) HARGA ATAS JALAN (RM) BULANAN (10% PENDAHULUAN) (RM) Wang sebagai alat bayaran tertunda AKTIVITI AKTIVITI 3.1.1 1. Bandingkan kelebihan sistem wang dengan sistem barter dari aspek berikut: (a) Alat perantaraan pertukaran (b) Alat ukuran nilai (c) Alat penyimpan nilai (d) Alat bayaran tertunda 2. Anda diminta menentukan sama ada barangan berikut boleh memainkan peranannya sebagai wang atau tidak dalam ekonomi: (a) Kad prabayar (b) Kain (c) Ikan (d) Garam (e) Emas Selepas itu, bincang jawapan anda dengan rakan anda. Bentangkan jawapan anda kepada kelas. 1. Wang merupakan komoditi atau benda yang diterima umum oleh masyarakat sebagai alat perantaraan pertukaran. 2. Empat fungsi wang adalah seperti berikut: (a) Alat perantaraan pertukaran (b) Alat ukuran nilai (c) Alat penyimpan nilai (d) Alat bayaran tertunda F O K U S
Bab 3 128 3.1.2 Fungsi Bank Pusat Bank Negara Malaysia merupakan bank pusat di negara kita. Bank ini ditubuhkan pada 24 Januari 1959. Bank pusat mempunyai kuasa tunggal untuk mengeluarkan mata wang negara iaitu Ringgit Malaysia (RM). Hanya wang yang diterbitkan oleh Bank Negara Malaysia sahaja yang sah diperlakukan dengan nilai di negara kita dan pihak lain tidak dibenarkan untuk mencetak atau menerbitkan wang Malaysia. Berikut adalah 5 peranan utama Bank Negara Malaysia: 1 2 4 5 3 Mengeluarkan mata wang Mengawal kestabilan nilai mata wang Jurubank kepada bank perdagangan Mengawal kestabilan ekonomi Jurubank kepada kerajaan Mengawal Kestabilan Nilai Mata Wang Nilai sesuatu mata wang diukur melalui dua cara iaitu dari aspek kuasa beli wang dan juga dalam mata wang asing. Kuasa Beli Kuasa beli wang bermaksud kemampuan wang untuk membeli sesuatu barang atau perkhidmatan. Sekiranya anda mempunyai wang sebanyak RM10 dan harga pen ialah RM2, anda mampu membeli 5 batang pen. Sekiranya harga pen naik kepada RM5, anda mampu membeli 2 batang pen sahaja. Ini bererti kenaikan harga boleh menyebabkan kuasa beli menurun. Kenaikan harga barang secara berterusan dalam ekonomi dikenal sebagai inflasi dan kadar inflasi yang tinggi boleh menjejaskan nilai mata wang. Mata Wang Asing Kebanyakan mata wang negara termasuk Ringgit Malaysia dibandingkan dengan Dolar Amerika Syarikat kerana Dolar Amerika Syarikat digunakan dengan meluas dalam perdagangan antarabangsa. Misalnya US$1 = RM4.20 atau RM1 = US$0.238. Kadar ini sentiasa berubah mengikut keadaan ekonomi semasa. >Ê,}}ÌÊfi>>ÞÃ>ÊÌi> Ê >ÌÕ ÊLiÀL>`}Ê >ÀÊ Amerika Syarikat ffi>`>ÀÊ«iÀ ÌÕ>À>Ê1- Ê LiÀL>`}Ê,fiÊ«>`>Ê 1 September 2014 US$1 = RM3.152 ffi>`>ÀÊ«iÀ ÌÕ>À>Ê1- Ê LiÀL>`}Ê,fiÊ«>`>Ê 1 September 2015 US$1 = RM4.203 Bank Negara Malaysia
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 129 Tiga kaedah bank pusat menstabilkan nilai mata wang: Mewujudkan sandaran minimum 2UGLQDQ %DQN 1HJDUD 0DOD\VLD PHPSHUXQWXNNDQ VDQGDUDQ PLQLPXPflffiGDODPEHQWXNHPDVGDQUL]DEDQWDUDEDQJVD 5L]DEDQWDUDEDQJVDWHUPDVXNODKHPDVSHUWXNDUDQDVLQJPLOLNDQ KDNSHQJHOXDUDQNKDVGDQUL]DENXPSXODQZDQJDQWDUDEDQJVD ,QLEHUHUWLVHNLUDQ\DEDQNSXVDWLQJLQPHQFHWDN50VDQGDUDQ PLQLPXP\DQJSHUOXGLPLOLNLLDODK50flffi Campur tangan dalam pasaran pertukaran asing (FOREX) &RQWRKQ\D%DQN1HJDUD0DOD\VLDDNDQPHPEHOL5LQJJLW0DOD\VLD GHQJDQ PHQMXDO 'RODU $PHULND 6\DULNDW DSDELOD QLODL 5LQJJLW 0DOD\VLDDGDODKUHQGDK .HVDQQ\D MXPODK 5LQJJLW 0DOD\VLD GL GDODP SDVDUDQ DNDQ EHUNXUDQJGDQQLODL5LQJJLW0DOD\VLDDNDQPHQLQJNDWEHUEDQGLQJ GHQJDQ'RODU$PHULND6\DULNDW :DODXSXQ WLQGDNDQ LQL PHQJXUDQJNDQ UL]DE DQWDUDEDQJVD \DQJGLSHJDQJROHK%DQN1HJDUD0DOD\VLDQLODL5LQJJLW0DOD\VLD GDSDWGLVWDELONDQ 0HQJDZDOLQÀDVL %DQNSXVDWDNDQPHPDVWLNDQNDGDULQIODVLGDODPQHJDUDEHUDGD SDGDSDUDVWHUNDZDOGHQJDQPHQJJXQDNDQDODWGDVDUNHZDQJDQ Bagaimanakah bank pusat menstabilkan nilai mata wang negara? JOM Rizab antarabangsa BNM RM418 bilion ffiÕ>>Ê fflÕ«ÕÀ\Ê,â>LÊ>Ì>À>L>}Ã>Ê >Ê i}>À>Êfi>>ÞÃ>Ê fi®Ê >> Ê,fi{£nÊLÊLiÀÃ>>>Ê1-f{°£ÊL®Ê«>`>Ê£xÊ"ÌLiÀÊ Óä£x°Ê >>ÊiÞ>Ì>>Ê >ÀÊ]Ê fiÊLiÀ>Ì>Êi`Õ`Õ>ÊÀâ>LÊÌÕ VÕÕ«ÊÕÌÕÊiL>Þ>Ên°nÊLÕ>Ê«À ÌÊÌiÀ Ì>}}Õ Ê`>Ê£°ÓÊ>Ê hutang luar jangka pendek. ffi«iÊÕÌ>>ÊÀâ>LÊ>Ì>À>L>}Ã>Ê>> ÊÀâ>LÊ>Ì>ÊÜ>}Ê>Ã}Ê 1-fnx°nÊL®]Êi`Õ`Õ>ÊÀâ>LÊ/>LÕ}Êfi>Ì>Ê7>}ÊÌ>À>L>}Ã> 1-fä°nÊ L®]Ê >Ê *i}iÕ>À>Ê ffi >ÃÊ 1-f£°nÊ L®]Ê i>ÃÊ 1-f£°{ÊL®]Ê`>Ê>ÃiÌÊÀâ>LÊ>Ê1-f{°ÎÊL®° Sumber: Diubah suai daripada Harian Metro, 22 Oktober 2015® Logo Bank Negara Malaysia ,}}ÌÊfi>>ÞÃ>ÊÞ>}Ê«iÀÌ>>Ê `ÌiÀLÌ>Ê«>`>Ê£ÓÊflÕÊ£ÈÇÊ i}}>Ì>Ê >ÀÊ fi>>Þ>Ê `>Ê ÀÌÃ Ê Ài°Ê*>`>ÊÌ> ÕÊ £Î]Ê ÃLÊ º,fi»Ê ,}}ÌÊ fi>>ÞÃ>®Ê`«iÀi>>ÊÕÌÕÊ i}}>Ì>ÊÃLʺf»°
Bab 3 Apakah maksud bank pusat memberikan pendahuluan sementara? JOM 130 Tan Sri Dato’ Sri Dr. Zeti Akhtar Aziz Gabenor Bank Negara Malaysia (Mei 2000 – April 2016) Datuk Muhammad bin Ibrahim Gabenor Bank Negara Malaysia (Mulai Mei 2016 – ) Jurubank kepada Kerajaan Mentadbir akaun negara Sebagai jurubank kepada kerajaan, bank pusat menyimpan dan menguruskan akaun kerajaan yang terdiri daripada: (a) Akaun kewangan: Mengandungi catatan semua hasil dan perbelanjaan kerajaan. (b) Akaun pinjaman kewangan: Mengandungi segala rekod pinjaman yang dibuat oleh kerajaan. Bank pusat juga menerima wang yang dibayar kepada kerajaan dan melakukan pembayaran bagi pihak kerajaan. Memberi pendahuluan sementara Bank pusat bertanggungjawab memberi pendahuluan sementara kepada kerajaan apabila kerajaan mengalami masalah kekurangan kewangan. Kerajaan perlu membayar balik tidak lewat daripada tiga bulan setelah berakhirnya tahun kewangan kerajaan. Mengurus hutang negara Bank pusat bertanggungjawab memperoleh pinjaman bagi pihak kerajaan daripada sumber dalam negeri dan luar negara. Bank pusat akan memperoleh pinjaman melalui penjualan bil-bil perbendaharaan dan surat jaminan kerajaan kepada institusi kewangan atau memperoleh pinjaman di pasaran modal antarabangsa. Bank pusat juga menerbitkan sijil pelaburan kepada institusi kewangan Islam. Memberi nasihat pelaburan Bank pusat bertindak sebagai penasihat dan ejen kerajaan untuk aktiviti pelaburan kerajaan di luar negara. Bank pusat akan mengkaji peluang projek pelaburan di luar negara yang berpotensi dan menguntungkan dari semasa ke semasa. Mengurus pertukaran asing Bank pusat akan memastikan rizab antarabangsa sentiasa mencukupi. Bank pusat juga mengawal pertukaran asing dan memastikan bahawa nilai mata wang negara berada dalam keadaan stabil di pasaran kewangan antarabangsa.
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 131 F O K U S 1. Tiga kaedah bank pusat untuk menstabilkan nilai mata wang: (a) Mewujudkan sandaran minimum (b) Campur tangan dalam pasaran pertukaran asing (c) Mengawal inflasi 2. Jurubank kepada kerajaan: (a) Mentadbir akaun negara (d) Memberi nasihat pelaburan (b) Memberi pendahuluan sementara (e) Mengurus pertukaran asing (c) Mengurus hutang negara 3. Jurubank kepada bank perdagangan: (a) Menyediakan akaun penjelasan antara bank (c) Sumber pinjaman terakhir (b) Menjaga rizab berkanun Jurubank kepada Bank Perdagangan Menyediakan akaun penjelasan antara bank Setiap bank perdagangan mempunyai sebuah akaun penjelasan di bank pusat. Wang dalam akaun penjelasan ini akan digunakan untuk membayar hutang antara bank akibat pengeluaran cek. Menjaga rizab berkanun Rizab berkanun ialah simpanan wajib bank perdagangan di bank pusat pada kadar tertentu. Kadar rizab berkanun semasa ialah 4%. Ini bererti sesebuah bank perdagangan perlu menyimpan RM4 sekiranya mempunyai wang sebanyak RM100. Perubahan kadar rizab berkanun akan memberi kesan kepada keupayaan bank perdagangan memberi pinjaman. Sumber pinjaman terakhir kepada bank perdagangan Bank perdagangan yang mengalami masalah kekurangan tunai boleh mendapatkan pinjaman daripada bank pusat. Anda dikehendaki bekerjasama dengan rakan sekelas menjemput penceramah dari BNM untuk menyampaikan ceramah tentang tajuk bersesuaian yang telah dipelajari dalam bab ini. Murid kelas dibahagikan kepada tiga kumpulan: AKTIVITI AKTIVITI 3.1.2 Kumpulan pertama: UÊ fiiÞi`>>ÊÌ>ÕÊViÀ>> ° UÊ fiiiÌ>«>Ê Ì>À ]Ê Ìi«>Ì]Ê >Ã>]Ê `>Ê tempoh masa ceramah diadakan. UÊ fiiLÕ>ÌÊ ÃÕÀ>ÌÊ À>ÃÊ `>Ê i`>«>Ì>Ê kelulusan daripada pihak sekolah. UÊ fii} ÕLÕ}Ê« >ÊL>ÊÕÌÕÊ«i}iÃ> >° Kumpulan kedua: UÊ fiiÀ>V>}Ê>}}>À>Ê«iÀLi>>>° UÊ >Þ>À>Ê Ã>}ÕÊ >ÌÊ >Ì>ÕÊ >`> Ê Vi`iÀ> >ÌÊ penceramah. UÊ *iÀLi>>>Ê>>Ê`>ÊÕÊ«iViÀ>> ]Ê guru, dan murid-murid yang terlibat. UÊ }}>À>Ê «iÀLi>>>Ê Ê «iÀÕÊ i`>«>ÌÊ kelulusan daripada pihak sekolah. Kumpulan ketiga: UÊ *i}>V>À>Ê>ð UÊ fii}À}Ê«iViÀ>> ÊÃi«>>}Ê>ð UÊ fii} >ÃÊ Ìi«>ÌÊ ViÀ>> Ê ÃiLiÕÊ >ÃÊ berlangsung. Setiap kumpulan dikehendaki menyediakan laporan selepas ceramah untuk dinilai oleh guru.
Bab 3 132 3.1.3 Fungsi Bank Perdagangan Bank perdagangan ialah institusi kewangan milik swasta yang bermotifkan keuntungan. Menerima Deposit Bank perdagangan menerima deposit daripada pelbagai lapisan masyarakat seperti pelajar, pekerja, peniaga, dan badan korporat dengan menawarkan tiga jenis akaun iaitu: Akaun Simpanan Membolehkan masyarakat menyimpan wang dalam jumlah yang kecil dan tidak tetap. Simpanan tersebut boleh dikeluarkan pada bila-bila masa. Pemegang akaun simpanan menerima faedah yang rendah berbanding akaun simpanan tetap. Antara kemudahan yang disediakan untuk pemegang akaun simpanan ialah: Pemindahan wang Buku bank atau penyata bank Pembayaran bil dan bayaran ansuran Pemindahan wang antara bank (GIRO) Kemudahan kad juruwang elektronik (ATM) Perbankan Internet PIDM Tahukah anda bahawa simpanan anda di bank tempatan dilindungi oleh insurans? Dapatkan maklumat tambahan dengan layari laman web http://www.pidm.gov.my Video berkaitan: http://www.pidm.gov.my/ downloads/2015/video/ DIS-Lat-BM.mp4 1 2 3 4 Semua bank perdagangan di Malaysia tertakluk kepada Akta Bank dan Institusi Kewangan 1989 Penubuhan Bank perdagangan perlu mendapat kebenaran Bank Negara Malaysia (BNM). Bank perdagangan juga perlu memiliki lesen yang dikeluarkan oleh Menteri Kewangan. Terdapat 27 buah bank perdagangan di Malaysia. Lapan daripadanya merupakan bank milik tempatan dan bakinya milik negara asing. Berikut ialah senarai bank perdagangan tempatan: t "óO#BOL#FSIBE t "MMJBODF#BOL.BMBZTJB Berhad t "N#BOL .#FSIBE t $*.##BOL#FSIBE t )POH-FPOH#BOL#FSIBE t .BMBZBO#BOLJOH#FSIBE t 1VCMJD#BOL#FSIBE t 3)##BOL#FSIBE
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 133 Akaun Simpanan Tetap Akaun ini membolehkan pelanggan bank menyimpan sejumlah wang untuk tempoh tertentu dan dibayar kadar faedah yang lebih tinggi berbanding akaun simpanan. Faedah hanya dibayar apabila tamat tempoh simpanan. Sekiranya pemegang akaun mengeluarkan simpanan lebih awal, maka faedah tidak akan dibayar, walau bagaimanapun bergantung kepada budi bicara bank. Pemegang akaun diberi sijil simpanan. Sijil ini boleh dijadikan cagaran untuk mendapatkan pinjaman bank. Akaun Semasa Lazimnya simpanan dalam akaun semasa tidak dibayar faedah tetapi dikenakan caj perkhidmatan. Sesetengah bank membayar faedah kepada pemegang akaun semasa sekiranya simpanan mereka melebihi had tertentu bergantung kepada pihak bank. Simpanan minimum untuk membuka akaun semasa adalah lebih tinggi berbanding akaun simpanan dan pemohon perlu mengemukakan seorang perujuk iaitu pemegang akaun semasa di cawangan bank yang sama. Pemegang akaun semasa boleh memohon kemudahan overdraf iaitu mengeluarkan wang lebih daripada baki simpanan. Kemudahan yang disediakan untuk pemegang akaun semasa adalah sama seperti pemegang akaun simpanan, yang berbeza ialah: Kemudahan overdraf Kemudahan cek 1. iâ>>\Ê >®Ê >ÕÊë>>Ê dengan akaun simpanan tetap L®Ê >ÕÊÃi>Ã>Ê`>Ê akaun simpanan 2. Jelaskan kelebihan akaun semasa berbanding akaun simpanan. JOM VÊ *iÌiÀÊ iÀÕ«>>Ê ÃiÀ>}Ê «iÊ i`>Ê «iÀ>LÌÊ `Ê ffiÕV }]Ê ->À>Ü>°Ê >Ê mempunyai akaun semasa di Bank Unggul Berhad dan menggunakan kemudahan >>ÕÊÊÕÌÕÊÕÀÕÃ>Ê«iÀ>}>>Þ>°Ê VÊ*iÌiÀÊÕ}>ÊiÊ>>ÕÊë>>Ê ÌiÌ>«Ê `Ê L>Ê ÌiÀÃiLÕÌÊ `i}>Ê Õ> Ê Ã«>>Ê ÃiL>Þ>Ê ,fi£ääÊ äää°Ê >Ê Õ}>Ê membuka akaun simpanan di bank berkenaan untuk tiga orang anaknya. Bincangkan dalam kumpulan untuk mengenal pasti kesesuaian dan kegunaan setiap akaun simpanan dalam situasi di atas. AKTIVITI AKTIVITI 3.1.3 A Pemegang akaun semasa boleh membayar dengan cek
Bab 3 134 Bab 3 134 Memberi Pinjaman 6HPXDSLQMDPDQ EDQNSHUGDJDQJDQ GLNHQDNDQNDGDU IDHGDK .HPXGDKDQ\DQJGLVHGLDNDQNHSDGDSHPHJDQJDNDXQVHPDVDXQWXNPHQJHOXDUNDQZDQJOHELK GDULSDGDEDNLVLPSDQDQQ\DEHUGDVDUNDQKDG\DQJWHODKGLWHWDSNDQROHKEDQN Kelebihan Kekurangan .HELDVDDQQ\D WLGDN PHPHUOXNDQ FDJDUDQDWDXSHQMDPLQ %ROHKPHQJHOXDUNDQZDQJPHQJLNXW NHSHUOXDQ 'LNHQDNDQIDHGDKXQWXNMXPODK\DQJ GLJXQDNDQVDKDMD %ROHKGLJXQDNDQROHKSHQLDJD\DQJ PHQJKDGDSL PDVDODK DOLUDQ WXQDL XQWXN PHPED\DU JDML VHZD DWDX PHPEHOLVWRN 'LNHQDNDQIDHGDK\DQJWLQJJL %XNDQVHPXDSHPHJDQJDNDXQVHPDVD\DQJGLWDZDUNDQ NHPXGDKDQRYHUGUDI $GDKDGWHUWHQWX\DQJWHODKGLWHWDSNDQ Contoh overdraf dalam penyata bank .HPXGDKDQ SHPELD\DDQ XQWXN SHPEHOLDQ KDUWDQDKVHSHUWLUXPDKGDQWDQDK 3LQMDPDQ LQL GLNHQDNDQ IDHGDK GDQ SHQHULPD SLQMDPDQEROHKPHPED\DUEDOLNSLQMDPDQVHFDUD DQVXUDQ .HJDJDODQ PHPED\D U EDOLN SLQMDPDQ PHQJDNLEDWNDQ KDUWD \DQJ GLFDJDUNDQ DNDQ GLOHORQJ 3 Pinjaman bercagar 1 Overdraf Bab 3 134 Memberi Pinjaman Bank perdagangan menyediakan perkhidmatan pembiayaan kewangan dengan memberikan pinjaman. Terdapat lima kaedah utama bank perdagangan dalam menyediakan kemudahan pinjaman iaitu: 2 Pinjaman peribadi %ROHKGLPRKRQROHKLQGLYLGXEHUXPXUflWDKXQNHDWDV\DQJ PHPSXQ\DLVXPEHUSHQGDSDWDQ\DQJWHWDS %LDVDQ\DNHPXGDKDQSLQMDPDQLQLGLJXQDNDQXQWXNPHPELD\DL NRVSHQGLGLNDQSHPEHOLDQEDUDQJWDKDQODPDVHSHUWLSHUDERW GDQNRPSXWHU 3HPRKRQ WLGDN PHPHUOXNDQ FDJDUDQ WHWDSL PHPHUOXNDQ VHRUDQJSHQMDPLQ Bukan semua permohonan pinjaman akan berjaya kerana bank perdagangan perlu meneliti kedudukan kredit pemohon. Sila layari laman web berikut untuk maklumat lanjut: ZZZFWRVFUHGLW FRPP\ FUHGLWEXUHDX EQPJRYP\
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 135 Wang, Bank, dan Pendapatan Individu &RQWRKRYHUGUDIffl (QFLN ,VPDLO PHPSXQ\DL EDNL VHEDQ\DN 50 GDODP DNDXQ VHPDVDQ\D GL %DQN 8QJJXO %HUKDG %DQN 8QJJXO PHPEHULNDQ NHPXGDKDQRYHUGUDIVHEDQ\DN50NHSDGD(QFLN,VPDLO,QL EHUPDNQD(QFLN,VPDLOEROHKPHQJHOXDUNDQ50ZDODXSXQ EDNL VLPSDQDQQ\D KDQ\DODK 50 6HNLUDQ\D (QFLN ,VPDLO PHQJHOXDUNDQZDQJVHEDQ\DN50LQLEHUPDNQDEHOLDXWHODK PHQJJXQDNDQNHPXGDKDQRYHUGUDIVHEDQ\DN50GDQIDHGDK DNDQGLNHQDNDQXQWXN50GDQEXNDQQ\D50 .HPXGDKDQ LQL GLJXQDNDQ XQWXN PHPELD\DL SHPEHOLDQ NHQGHUDDQEDKDUXGDQNHQGHUDDQWHUSDNDL %DQNPHQDZDUNDQSLQMDPDQVHKLQJJDffiKDUJDNHUHWDGDQ WHPSRKED\DUDQEDOLNVHKLQJJDffiWDKXQ 3HPLQMDP GLNHQDNDQ IDHGDK GDQ EROHK PHPED\DU VHFDUD DQVXUDQ 3HPHJDQJ NDG NUHGLW EROHK PHQJJXQDNDQ NDG NUHGLW XQWXN PHQGDSDWNDQSHQGDKXOXDQWXQDLKLQJJDKDGWHUWHQWX -HQLV SLQMDPDQ LQL GLNHQDNDQ IDHGDK \DQJ WLQJJL GDQ WLGDN PHPHUOXNDQVHEDUDQJFDJDUDQDWDXSHQMDPLQ 0HQGLVNDXQNDQ ELO SHUWXNDUDQ EHUPDNVXG EDQN PHPEHOL ELO SHUWXNDUDQSDGDKDUJD\DQJOHELKUHQGDKGDULSDGDKDUJDPXND %LOSHUWXNDUDQLDODKSHUMDQMLDQ\DQJGLODNXNDQROHKSHQJKXWDQJ NHSDGDSHPEHULKXWDQJ $SDELOD SHPEHUL KXWDQJ PHPHUOXNDQ ZDQJ VHEHOXP ELO SHUWXNDUDQ PDWDQJ SHPEHUL KXWDQJ EROHK PHQGDSDWNDQ SLQMDPDQGDULSDGDEDQNSHUGDJDQJDQ %DQN DNDQ PHPEHULNDQ SLQMDPDQ NHSDGD SHPEHUL KXWDQJ GHQJDQPHQGLVNDXQNDQELOSHUWXNDUDQWHUVHEXW -XPODKGLVNDXQNHDWDVELOSHUWXNDUDQPHUXSDNDQNDGDUIDHGDK \DQJGLNHQDNDQ ÊfiÕÀ> Êi`>«>ÌÊ pembiayaan Bank Setia Berhad untuk pembelian sebuah kereta baharu LiÀ >À}>Ê,fi£ääÊäää°Ê ÊfiÕÀ> ÊiL>Þ>ÀÊ pendahuluan sebanyak ,fi£äÊäääÊ`>ÊL>Þ>Ê dibayar secara ansuran Ãi>>ÊnÊÌ> Õ°Êffi>`>ÀÊv>i`> Ê Þ>}Ê`i>>Ê>> ÊÎ¯Ê setahun. ÌÕ}ÊL>Þ>À>Ê>ÃÕÀ>ÊÞ>}Ê «iÀÕÊ`L>Þ>ÀÊi ÊÊfiÕÀ> Ê pada setiap bulan. JOM 6 Mendiskaunkan bil pertukaran 5 Pinjaman kad kredit 4 Pinjaman kenderaan (Kemudahan sewa-beli) Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 135 Êfi>>ÞÃ>]ÊÌiÀ`>«>ÌÊ`Õ>Ê jenis kad kredit utama iaitu Visa dan Mastercard°Ê >>Ê >Ã>ÊÞ>}ÊÃ>>]Ê«i}}Õ>Ê juga dapat membayar secara tunai. Setiap satu cara ada kelebihannya tersendiri. Berikan hujah anda. Cabaran KBAT
Bab 3 136 Menerima dan Membuat Bayaran Bank perdagangan membantu pelanggannya membuat dan menerima bayaran melalui: Sistem cek "SBIBOLFQBEBCBOL Sistem Cek Kemudahan bayaran ini hanya disediakan kepada pemegang akaun semasa. Biasanya cek digunakan oleh peniaga untuk membayar gaji pekerja, pembelian stok atau perbelanjaan lain. Peniaga juga mungkin menerima cek daripada pelanggan untuk perkhidmatan yang disediakan. Bank bertindak sebagai ejen pembayar dan penerima bagi pemegang akaun semasa. *>`>ÊÌ> ÕÊÓä£{]Ê/L>>Ê>LiÀÊ >Ê i}>À>Êfi>>ÞÃ>Ê fi®ÊiÞ>Ì>>ÊL> >Ü>ÊÌiÀ`>«>ÌÊ 101 juta urus niaga melibatkan kedua-dua tunai dan cek yang membawa kepada kos pengendalian Ì}}°Ê >ÀÊÌ> ÕÊÓ䣣ÊqÊÓä£Î]Ê«i}i`>>ÊViÊÃiV>À>Ê«ÕÀ>Ì>ÊÌÕÀÕÊ«>`>Ê>`>ÀÊ`Õ>Ê«iÀ>ÌÕÃ]ÊÃÕÃÕÌÊ £äÊ«iÀ>ÌÕÃÊ«>`>ÊÌ> ÕÊÓä£{Ê`>ÊÌiÀÕÃÊiÀÃÌÊÃiL>Þ>Ê£ÈÊ«iÀ>ÌÕÃÊ`>>ÊÌi« ÊÃiL>ÊLÕ>Ê «iÀÌ>>Ê«>`>ÊÌ> ÕÊÓä£x°Ê* >Ê fiÊi}ÕÕÀ>ÊL>}>ÊViÊÞ>}Ê`i>Ã>ÊÌÕÀÕÊ`>À«>`>Ê À>À>ÊÓäÇÊÕÌ>ÊÕÀÕÃÊ>}>Ê«>`>ÊÌ> ÕÊÓä£äÊi«>`>Ê£{ÊÕÌ>Ê«>`>Ê> ÀÊÌ> Õ°Ê i>ÕÊLiÀ>Ì>Ê menjelang tahun 2020, sasarannya ialah 100 juta cek yang boleh menjimatkan kos pengendalian i«>`>ÊÕÊ,fiÎääÊÕÌ>° (Sumber: Disesuaikan daripada http://malaysiagazette.com/ms/ekonomi/ bnm-gesa-bank-kurangkan-kos-pengendalian-tunai-cek) Bincangkan dalam kumpulan strategi yang boleh diambil oleh industri perbankan untuk mengurangkan penggunaan tunai dan cek dalam kalangan masyarakat. AKTIVITI AKTIVITI 3.1.3 B Arahan kepada Bank Debit langsung Pelanggan boleh mengarahkan bank membuat bayaran yang tidak tetap jumlahnya pada tarikh tertentu kepada penerima bayaran seperti yang dinyatakan dalam bil. Bank akan memindahkan wang daripada akaun pelanggan untuk membayar agensi yang mengeluarkan bil seperti Tenaga Nasional Berhad (TNB), Maxis, dan ASTRO. +DQWDU ELO %XDWED\DUDQNHSDGDVHWLDSDJHQVLEHUNHQDDQ 71% 50 0D[LV50 $VWUR 50 (QFLN'ROODK SHODQJJDQ EDQN E-Bank ELO %XDW ED\DUDQ NHSDGD VHWLDS DJHQVL EHUNHQDDQ Rajah 3.1 Debit langsung %HUL DUDKDQ Tunai 8. 1. 2017 Empat puluh dan sen lima puluh lima 40/ sahaja 55 xx &2172+
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 137 Bandingkan debit langsung dengan pindahan kredit. JOM Pindahan kredit Sesebuah syarikat yang mempunyai pekerja yang ramai akan menghadapi masalah untuk membuat bayaran gaji secara tunai. Pihak pengurusan syarikat boleh menggunakan kemudahan pindahan kredit iaitu membuat bayaran terus ke akaun penerima. Syarikat Wawasan Berhad Bank Setia Berhad "LBVO1FLFSKB Menghantar senarai nama pekerja, jumlah gaji, nombor akaun bank pekerja dan nama bank kepada Bank Setia Berhad Memindahkan wang daripada akaun Syarikat Wawasan Berhad kepada pekerja Pekerja mendapat gaji mereka Rajah 3.2 Pindahan kredit Perintah sedia ada Arahan daripada pemegang akaun tabungan atau akaun semasa kepada bank untuk membuat bayaran tetap dan berulang pada tarikh yang telah ditetapkan. Contohnya bayaran sewa, premium insurans, dan ansuran sewa beli. Draf bank Merupakan cek yang dikeluarkan oleh bank apabila diminta oleh pelanggannya untuk membuat bayaran kepada pihak tertentu. Pelanggan dikenakan caj perkhidmatan. Contohnya, draf bank digunakan untuk membuat kiriman wang di dalam dan luar negara serta melanggani saham baharu. Kad juruwang elektronik (Kad ATM) Pelanggan bank boleh membuat urus niaga kewangan secara layan diri dengan menggunakan kad juruwang elektronik (ATM). Contohnya, membuat simpanan dan pengeluaran wang, membuat bayaran, menyemak baki, pindahan wang, tambah nilai untuk perkhidmatan Touch’n Go dan perkhidmatan telefon mudah alih. Kad ini bertindak sebagai kad debit apabila membuat bayaran untuk pembelian barang atau perkhidmatan di pasar raya, stesen minyak atau urus niaga melalui e-dagang. Kad ATM Dapatkan maklumat tambahan tentang perkhidmatan kad juruwang elektronik dengan layari laman web: KWWSfflZZZPHSVDWPFRP P\EPOHDUQPRUHKWPO Video berkaitan: KWWSfflZZZPHSVDWPFRP P\EPUHVRXUFHFHQWHUKWPO
Bab 3 138 Kad Debit Alternatif Ganti Tunai Biasanya urusan jual beli dilakukan secara tunai, namun seiring dengan peredaran masa, orang ramai kini tidak perlu risau sekiranya tiada wang di dalam poket. Ini adalah kerana kad debit dan kad kredit boleh digunakan di kedai, pusat beli-belah mahupun stesen minyak secara meluas untuk membeli barang. Menyedari kelemahan penggunaan kad kredit, ramai yang sudah beralih kepada ÌÀ>Ã>ÃÊiiÀÕÃÊ>`Ê`iLÌ°Ê >}>>ÊÌÀi`ÊÌÕÊ>>ÊÌiÀÕÃÊi}>Ì° (Sumber: http://www.sinarharian.com.my/bisnes/kad-debit-alternatif-ganti-tunai-1.369859) Bincang dalam kumpulan tentang: (a) Kelebihan dan kelemahan penggunaan kad kredit dengan kad debit. (b) Sebab-sebab peningkatan penggunaan kad debit di Malaysia. AKTIVITI AKTIVITI 3.1.3 C Kad kredit Kad ini membolehkan pelanggan bank membeli barang dan perkhidmatan secara kredit. Bank membiayai perbelanjaan pemegang kad dan pemegang kad boleh membayar balik sekali gus atau secara ansuran. Jika pelanggan gagal membayar mengikut tempoh yang telah ditetapkan, kadar faedah yang tinggi akan dikenakan. Bagi sesetengah bank, pemegang kad kredit juga dikenakan Mesin kad kredit yang yuran tahunan. memudahkan pembelian Perkhidmatan Lain Perbankan Internet Pelanggan bank boleh membuat transaksi perbankan dengan menggunakan komputer, telefon pintar, peranti mudah alih, dan sebagainya. Pelanggan bank hanya memerlukan sambungan Internet untuk membuat capaian dan transaksi kepada akaun bank pada bila-bila masa dan di mana-mana sahaja. Kini kesemua bank perdagangan di Malaysia menawarkan perkhidmatan perbankan Internet. Pelanggan boleh menggunakan perkhidmatan perbankan untuk membuat pelbagai transaksi seperti membayar bil, menyemak baki akaun, membuat pindahan akaun, membuat pembelian, dan mencetak penyata. Penggunaan perbankan Internet di Malaysia semakin meningkat. k d k d
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 139 Perkhidmatan-perkhidmatan lain Selain perbankan Internet, bank perdagangan juga menyediakan perkhidmatan-perkhidmatan ini: Pelaburan emas Penulisan wasiat Urus niaga saham Perkhidmatan insurans Unit amanah Urusan bayaran eksport dan import 1 4 2 5 3 6 Perkhidmatan-perkhidmatan lain yang ditawarkan oleh bank perdagangan Konsep Skim Perbankan Islam (SPI) Layarilah laman web yang berikut untuk mendapat maklumat lanjut tentang Skim Perbankan Islam (SPI) KWWSfflZZZEDQNLQJLQIR FRPP\BV\VWHPPHGLD GRZQORDGDEOHVLVODPLFB EDQNLQJSGI 1FSCBOLBO*TMBNNFSVQBLBOTJTUFN LFXBOHBO*TMBNZBOHQSJOTJQEBO amalannya berlandaskan hukum *TMBN TZBSJBI 1FSCBOLBO*TMBNCFSCF[BEFOHBO perbankan konvensional kerana segala urusannya menghindari unsur-unsur Maghrib seperti riba, maisir, dan gharar. 1SJOTJQBTBTQFSCBOLBO*TMBNJBMBI perkongsian untung dan risiko antara pihak yang berurus niaga. Bank Islam ditubuhkan pada tahun 1983 ialah perbankan berasaskan syariah yang pertama di Malaysia
Bab 3 140 Prinsip Perbankan Islam Prinsip Wadiah (Pemegang amanah) Mudharabah (Perkongsian untung) Bai Bithaman Ajil (Jualan secara ansuran) Maksud t #FSUJOEBLTFCBHBJ wakil untuk menjaga harta pelanggan. t *OJCFSFSUJCBOL merupakan pemegang amanah untuk harta pelanggan. t #BOLUJEBL membayar sebarang pulangan tetapi pelanggan mungkin menerima hibah (hadiah) daripada bank. t 4BUVCFOUVL perkongsian dengan bank bertindak sebagai usahawan dan melabur wang pelanggan (pemodal) dalam bidang pelaburan yang menguntungkan. t 6OUVOHBLBO dibahagikan antara bank dengan pelanggan mengikut nisbah tertentu seperti 30 : 70 atau 50 : 50. t 4FCBSBOHLFSVHJBO pelaburan yang bukan disebabkan oleh kecuaian bank akan ditanggung oleh pelanggan. t #BOLNFOKVBMCBSBOH kepada pelanggan dengan pembayaran tertangguh pada harga tertentu termasuk margin keuntungan yang telah dipersetujui. t 1FMBOHHBOBLBO membayar harga barang secara ansuran berdasarkan syarat yang telah ditetapkan. Perkhidmatan bank yang berkaitan t "LBVOTFNBTB t "LBVOTJNQBOBO %ROHK GLNHOXDUNDQ SDGDELOD ELODPDVD 'HSRVLW 50 t "LBVOQFMBCVSBOBN t "LBVOQFMBCVSBO khas 8QWXQJ 5XJL 8QWXQJ Gunakan untuk SHODEXUDQ $PDQDKNDQ 50 Pelaburan Halal t 1FNCJBZBBO perumahan t *OTUSVNFOEFQPTJU boleh niaga t 1FNCJBZBBO kad kredit dan pembiayaan umrah 5XPDK GLEHOLROHK %D\DU UXPDK VHFDUD DQVXUDQ -XDO kepada
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 141 F O K U S 1. Bank perdagangan ialah institusi kewangan milik swasta yang bermotifkan untung. 2. Fungsi bank perdagangan seperti berikut: (a) Menerima deposit (b) Memberi pinjaman (c) Menerima dan membuat bayaran (d) Menyediakan perkhidmatan lain 3. Perbankan Islam merupakan sistem kewangan Islam yang prinsip dan amalannya berlandaskan hukum Islam (syariah). 4. Konsep perbankan Islam berlandaskan prinsip-prinsip berikut: (a) Wadiah (b) Mudharabah (c) Bai Bithaman Ajil (d) Takjiri Takjiri (Pindah milik harta sewa) t #BOLNFNCFMJBTFU yang diperlukan oleh pelanggan dan pelanggan perlu membayar sewa untuk tempoh tertentu. t 4FMFQBTUBNBUUFNQPI aset yang disewa akan dipindah milik kepada pelanggan. t 1FNCFMJBOLFOEFSBBO t 1FNCFMJBONFTJO t 1FNCFMJBOCPO %D\DU VHZD EXODQDQ VHKLQJJD VDWX WHPSRK akan PHQMDGL PLOLN SHQJLODQJ %DQNEHOL PHVLQ Bank VHZDNDQ PHVLQ kepada SHQJLODQJ 1. Bezakan perbankan Islam dengan perbankan konvensional. Perbankan Islam Perbankan Konvensional 2. Encik Lee mempunyai akaun semasa di Bank Islam Malaysia Berhad. Beliau telah memperoleh pembiayaan Bank Islam untuk pembelian tiga buah bas baharu untuk kegunaan perniagaan. Encik Lee juga telah membuka sebuah kedai buku dengan pembiayaan Bank Islam sebanyak ,fiÈäÊäää°Ê*iLi>ÊLÕÕÊLiÀ>Ê,fi£xÊäääÊÕ}>Ê`L>Þ>Ê oleh Bank Islam. Bincangkan dalam kumpulan, prinsip perbankan Islam yang terlibat dalam situasi di atas. AKTIVITI AKTIVITI 3.1.3 D