พระราชบัญญัติจราจรทางบก

พระราชบัญญตั ิจราจรทางบก
พ.ศ.๒๕๒๒

(รวมฉบับแกไ้ ขเพิม่ เติม พ.ศ.๒๕๖๒)

กองบัญชาการศึกษา



คำ� นยิ ม

ปัจจัยส�ำคัญท่ีจะน�ำไปสู่การบังคับใช้
กฎหมายและสามารถเปลี่ยนพฤติกรรมผู้ใช้ทาง
ไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ คอื กฎหมายทดี่ ี ซง่ึ จะ
ต้องมีการทบทวนและปรับปรุงให้เหมาะสมกับ
มาตรฐานสากลและแนวทางปฏิบัติที่สามารถ
บังคับใช้กฎหมายได้อย่างเต็มที่ พ.ร.บ.จราจร
ทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ (รวมฉบบั แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ พ.ศ.
๒๕๖๒) เล่มน้ี จึงเป็นเครื่องมืออย่างหนึ่งท่ีจะ
ทำ� ใหส้ งั คม ตระหนกั วา่ “กฎจราจร คอื กฎของ
ความปลอดภัย”ตามเจตนารมณ์ของส�ำนักงาน
ตำ� รวจแหง่ ชาติ
ขอขอบพระคุณทุกท่านท่ีมีส่วนในการ
ผลักดันให้กฎหมายฉบับนี้ ผ่านกระบวนการ
นติ บิ ญั ญตั ทิ กุ ขนั้ ตอนจนประกาศใชเ้ ปน็ กฎหมาย
เป็นเคร่ืองมือให้ส�ำนักงานต�ำรวจแห่งชาติ ใช้
ปกปอ้ งชวี ติ และทรพั ยข์ องประชาชนจากอบุ ตั เิ หตุ

พระราชบญั ญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ล่าสดุ ) ๓3

ทางถนน ขอบพระคุณคณะกรรมการกฤษฎีกา
(คณะท่ี 4) ซง่ึ มี ศ.ดร.อมร จนั ทรสมบรู ณ์ เปน็
ประธาน ท่านสุรชัย เล้ียงบุญเลิศชัย อดีตรอง
ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ สมาชิกสภา
นิติบัญญัติแห่งชาติ คณะกรรมาธิการวิสามัญ
พจิ ารณารา่ ง พ.ร.บ.จราจรทางบก (ฉบบั ท่ี ..) พ.ศ.
.... ซง่ึ มี พล.อ.อ.อดศิ กั ดิ์ กลน่ั เสนาะ เปน็ ประธาน
ทา่ นนกิ ร จำ� นง คณุ ปญั ญา จน่ั สกลุ และคณุ วลิ ลี่
อมราภรณ์ จากสำ� นกั งานคณะกรรมการกฤษฎกี า
จึงมุ่งหวังให้ผู้ที่เก่ียวข้อง โดยเฉพาะ
ต�ำรวจจราจรยึดถือปฏิบัติตามกฎหมายฉบับนี้
เพอ่ื นำ� ไปสกู่ ารสรา้ งสงั คมทด่ี ตี อ่ ไป

พล.ต.ต.
(เอกรกั ษ์ ลม้ิ สงั กาศ)

รอง ผบช.ศ./คณะทำ� งานพจิ ารณาปรบั ปรงุ
แกไ้ ขกฎหมายวา่ ดว้ ยการจราจรทางบก

สำ� นกั งานตำ� รวจแหง่ ชาติ

๔4 พระราชบัญญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสดุ )

คำ� นำ�
ตามที่สภานิติบัญญัติแห่งชาติมีมติ
เหน็ ชอบ รา่ ง พ.ร.บ.จราจรทางบก (ฉบบั ท่ี ๑๒)
พ.ศ. ๒๕๖๒ เม่ือวันที่ ๒๒ ก.พ. ๒๕๖๒ และ
ประกาศในราชกจิ จานเุ บกษา เมอ่ื วนั ท่ี ๒๒ พ.ค.
๒๕๖๒ โดยจะมผี ลบงั คบั ใชเ้ ปน็ กฎหมายในวนั ท่ี
๒๐ ก.ย. ๒๕๖๒ โดยสำ� นกั งานตำ� รวจแหง่ ชาติ
ตอ้ งออกกฎหมายระดบั รองภายใน ๙๐ วนั นบั แต่
กฎหมายมผี ลบงั คบั ใช้ กลา่ วคอื ตอ้ งแลว้ เสรจ็ ใน
วนั ท่ี ๑๙ ธ.ค. ๒๕๖๒ สำ� นกั งานตำ� รวจแหง่ ชาติ
จงึ ไดม้ คี ำ� สงั่ ที่ ๒๔๑/๒๕๖๒ แตง่ ตงั้ คณะทำ� งาน
จดั ทำ� กฎหมายระดบั รอง ซง่ึ มี พล.ต.ท. ดำ� รงศกั ด์ิ
กติ ตปิ ระภสั ร์ ผชู้ ว่ ยผบู้ ญั ชาการตำ� รวจแหง่ ชาติ
เปน็ ประธาน และมี พล.ต.ต. เอกรกั ษ์ ลมิ้ สงั กาศ
เปน็ รองประธาน และแตง่ ตงั้ คณะทำ� งานยอ่ ยเพอื่
ศึ ก ษ า แ ล ะ จั ด ท� ำ ก ฎ ห ม า ย ร ะ ดั บ ร อ ง ต า ม

พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สุด) ๕5

พ.ร.บ.จราจรทางบก (ฉบบั ที่ ๑๒) พ.ศ. ๒๕๖๒
ใหเ้ หมาะสมและมปี ระสทิ ธภิ าพมากขน้ึ
พ.ร.บ.จราจรทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ ฉบบั นี้
ไดร้ วบรวมและแกไ้ ข พ.ร.บ.จราจรทางบก พ.ศ.
๒๕๒๒ ฉบบั แกไ้ ขทกุ ฉบบั ไวด้ ว้ ยกนั และเพม่ิ ขอ้
สังเกตถึงท่ีมา แนวคิด และเจตนารมณ์ของ
กฎหมายในบางมาตราทม่ี คี วามสำ� คญั พรอ้ มระบุ
แหลง่ ทม่ี าเพอื่ การสบื คน้ ขอ้ มลู ตอ่ ไป โดยมงุ่ หวงั
ให้ผู้ปฏิบัติหน้าที่ด้านการจราจรและประชาชน
สามารถนำ� ไปใชเ้ ปน็ แนวทางในการปฏบิ ตั หิ นา้ ท่ี
และเป็นแนวทางในการด�ำเนินชีวิตประจ�ำวัน
อยา่ งปลอดภยั

พนั ตำ� รวจโท พชร์ ฐาปนดลุ ย์
พนั ตำ� รวจเอกหญงิ จนิ ดา กลบั กลาย

๖6 พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สุด)

สารบญั

หนา้

คำ� นยิ ม ๓
คำ� นำ� ๕
พระราชบญั ญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ ๙
ลกั ษณะ ๑ การใชร้ ถ ๒๖
ลกั ษณะ ๒ สญั ญาณจราจรและ ๓๘
เครอื่ งหมายจราจร
ลกั ษณะ ๓ การใชทางเดนิ รถ ๔๙
ลกั ษณะ ๔ การใชท้ างเดนิ รถทจ่ี ดั เปน็ ๙๒
ชอ่ งเดนิ รถประจำ� ทาง
ลกั ษณะ ๕ ขอ้ กำ� หนดทเี่ กยี่ วกบั ๙๕
ความเรว็ ของรถ
ลกั ษณะ ๖ การขบั รถผา่ นทางรว่ ม ๙๗
ทางแยกหรอื วงเวยี น
ลกั ษณะ ๗ รถฉกุ เฉนิ ๑๐๒

พระราชบญั ญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สุด) ๗7

สารบญั (ตอ่ )

หนา้

ลกั ษณะ ๘ การลากรถหรอื การจงู รถ ๑๐๕
ลกั ษณะ ๙ อบุ ตั เิ หต ุ ๑๐๖
ลกั ษณะ ๑๐ รถจกั รยาน ๑๐๙
ลกั ษณะ ๑๑ รถบรรทกุ คนโดยสาร ๑๑๕
ลกั ษณะ ๑๒ รถแทก็ ซ ่ี ๑๒๐
ลกั ษณะ ๑๓ คนเดนิ เทา้ ๑๒๘
ลกั ษณะ ๑๔ สตั วแ์ ละสง่ิ ของในทาง ๑๓๔
ลกั ษณะ ๑๕ รถมา้ เกวยี นและเลอื่ น ๑๓๗
ลกั ษณะ ๑๖ เขตปลอดภยั ๑๓๙
ลกั ษณะ ๑๗ เบด็ เตลด็ ๑๔๐
ลกั ษณะ ๑๘ อำ� นาจของเจา้ พนกั งานจราจร
และพนกั งานเจา้ หนา้ ท ่ี ๑๕๒
ลกั ษณะ ๑๙ บทกำ� หนดโทษ ๒๑๗
หมายเหตุ พระราชบญั ญตั จิ ราจรทางบก
(ฉบบั ที่ ๑๒) พ.ศ. ๒๕๖๒ ๒๔๑

8๘ พระราชบัญญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สุด)

พระราชบัญญัติ
จราจรทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒

ภมู พิ ลอดลุ ยเดช ป.ร.
ให้ไว้ ณ วนั ที่ ๑๘ มกราคม พ.ศ. ๒๕๒๒

เป็นปีท่ี ๓๔ ในรชั กาลปัจจุบัน

พระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ล
อดลุ ยเดช มพี ระบรมราชโองการโปรดเกลา้ ฯ ให้
ประกาศว่า
โดยท่ีเป็นการสมควรปรับปรุงกฎหมาย
ว่าดว้ ยการจราจรทางบก
จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตรา
พระราชบญั ญตั ขิ นึ้ ไว้ โดยคำ� แนะนำ� และยนิ ยอม
ของสภานติ บิ ญั ญัติแห่งชาติ ดังตอ่ ไปน้ี

พระราชบัญญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ ) ๙9

มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า
“พระราชบญั ญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒”

มาตรา ๒1 พระราชบญั ญตั นิ ใ้ี หใ้ ชบ้ งั คบั
เมื่อพ้นก�ำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศใน
ราชกิจจานเุ บกษาเปน็ ตน้ ไป

มาตรา ๓ ให้ยกเลกิ
(๑) พระราชบัญญัติจราจร
ทางบก พทุ ธศกั ราช ๒๔๗๗
(๒) พระราชบัญญัติจราจร
ทางบก แกไ้ ขเพ่ิมเตมิ พทุ ธศกั ราช ๒๔๗๘
(๓) พระราชบัญญัติจราจร
ทางบก (ฉบับที่ ๓) พทุ ธศกั ราช ๒๔๘๑

1 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๙๖/ตอนท่ี ๘/ฉบับพิเศษ หน้า
๑/๒๙ มกราคม ๒๕๒๒

๑10๐ พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ล่าสุด)

(๔) พระราชบัญญัติจราจร
ทางบก (ฉบับท่ี ๔) พ.ศ. ๒๕๐๘
(๕) ประกาศของคณะปฏิวัติ
ฉบบั ท่ี ๕๙ ลงวันที่ ๒๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๑๕

มาตรา ๔ ในพระราชบญั ญตั ินี้
(๑) “การจราจร” หมายความว่า การ
ใชท้ างของผขู้ บั ขี่ คนเดนิ เทา้ หรอื คนทจ่ี งู ขี่ หรอื
ไลต่ ้อนสัตว์
(๒) “ทาง” หมายความว่า ทางเดินรถ
ช่องเดินรถ ช่องเดินรถประจ�ำทาง ไหล่ทาง
ทางเทา้ ทางขา้ ม ทางรว่ มทางแยก ทางลาด ทาง
โคง้ สะพาน และลานทปี่ ระชาชนใชใ้ นการจราจร
และใหห้ มายความ
รวมถงึ ทางสว่ นบคุ คลทเ่ี จา้ ของยนิ ยอมให้
ประชาชนใช้ในการจราจรหรือท่ีเจ้าพนักงาน
จราจรไดป้ ระกาศใหเ้ ปน็ ทางตามพระราชบญั ญตั ิ

พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ ) ๑1๑1

น้ดี ้วย แตไ่ ม่รวมไปถงึ ทางรถไฟ
(๓) “ทางเดนิ รถ” หมายความว่า พ้ืนท่ี
ทท่ี ำ� ไวส้ ำ� หรบั การเดนิ รถไมว่ า่ ในระดบั พน้ื ดนิ ใต้
หรือเหนอื พ้นื ดนิ
(๔) “ช่องเดินรถ” หมายความว่า ทาง
เดินรถที่จัดแบ่งเป็นช่องส�ำหรับการเดินรถ
โดยท�ำเครื่องหมายเป็นเส้นหรือแนวแบ่งเป็น
ช่องไว้
(๕) “ ช ่ อ ง เ ดิ น ร ถ ป ร ะ จ� ำ ท า ง ”
หมายความว่า ช่องเดินรถที่ก�ำหนดให้เป็นช่อง
เดินรถส�ำหรับรถโดยสารประจ�ำทางหรือรถ
บรรทุกคนโดยสารประเภททีผ่ ู้บญั ชาการตำ� รวจ
แหง่ ชาตกิ �ำหนด
(๖) “ทางเดนิ รถทางเดยี ว” หมายความ
ว่า ทางเดินรถใดท่ีก�ำหนดให้ผู้ขับรถขับไปใน
ทิศทางเดียวกันตามเวลาท่ีเจ้าพนักงานจราจร
ก�ำหนด

1๑2๒ พระราชบัญญตั ิจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสดุ )

(๗) “ขอบทาง” หมายความว่า แนวรมิ
ของทางเดินรถ
(๘) “ไหล่ทาง” หมายความวา่ พ้นื ทีท่ ี่
ตอ่ จากขอบทางออกไปทางดา้ นขา้ งซงึ่ ยงั มไิ ดจ้ ดั
ท�ำเปน็ ทางเท้า
(๙) “ทางรว่ มทางแยก” หมายความว่า
พื้นท่ที ีท่ างเดินรถตง้ั แตส่ องสายตัดผ่านกนั รวม
บรรจบกนั หรอื ตดิ กัน
(๑๐) “วงเวียน” หมายความว่า ทาง
เดนิ รถทกี่ ำ� หนดใหร้ ถเดนิ รอบเครอ่ื งหมายจราจร
หรือส่ิงท่สี ร้างข้นึ ในทางร่วมทางแยก
(๑๑) “ทางเทา้ ” หมายความวา่ พนื้ ทที่ ี่
ทำ� ไวส้ ำ� หรบั คนเดนิ ซงึ่ อยขู่ า้ งใดขา้ งหนงึ่ ของทาง
หรือทั้งสองข้างของทาง หรือส่วนที่อยู่ชิดขอบ
ทางซ่งึ ใชเ้ ป็นท่สี �ำหรบั คนเดนิ
(๑๒) “ทางข้าม” หมายความว่า พ้ืนที่
ท่ีท�ำไว้ส�ำหรับให้คนเดินเท้าข้ามทางโดยท�ำ

พระราชบัญญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ ) ๑1๓3

เครอื่ งหมายเปน็ เสน้ หรอื แนวหรอื ตอกหมดุ ไวบ้ น
ทาง และให้หมายความรวมถึงพื้นท่ีท่ีท�ำให้คน
เดินเท้าข้ามไม่ว่าในระดับใต้หรือเหนือพื้นดิน
ดว้ ย
(๑๓) “เขตปลอดภัย” หมายความว่า
พน้ื ทใ่ี นทางเดนิ รถทมี่ เี ครอ่ื งหมายแสดงไวใ้ หเ้ หน็
ได้ชัดเจนทุกเวลา ส�ำหรับให้คนเดินเท้าที่ข้าม
ทางหยดุ รอหรอื ใหค้ นทขี่ นึ้ หรอื ลงรถหยดุ รอกอ่ น
จะขา้ มทางต่อไป
(๑๔) “ที่คบั ขัน” หมายความว่า ทางที่
มกี ารจราจรพลกุ พลา่ นหรอื มสี ง่ิ กดี ขวาง หรอื ใน
ท่ีซ่ึงมองเห็นหรือทราบได้ล่วงหน้าว่าอาจเกิด
อนั ตรายหรือความเสียหายแก่รถหรือคนได้งา่ ย
(๑๕) “รถ” หมายความวา่ ยานพาหนะ
ทางบกทกุ ชนิด เว้นแตร่ ถไฟและรถราง
(๑๖) “รถยนต”์ หมายความว่า รถที่มี
ล้อต้ังแต่สามล้อและเดินด้วยก�ำลังเคร่ืองยนต์

1๑4๔ พระราชบัญญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสุด)

ก�ำลังไฟฟ้าหรือพลังงานอ่ืน ยกเว้นรถที่เดินบน
ราง
(๑๗) “รถจักรยานยนต์” หมายความ
ว่า รถที่เดินด้วยก�ำลังเคร่ืองยนต์ ก�ำลังไฟฟ้า
หรือพลังงานอื่น และมีล้อไม่เกินสองล้อ ถ้ามี
พ่วงขา้ งมลี ้อเพมิ่ อีกไม่เกินหนงึ่ ลอ้
(๑๘) “รถจักรยาน” หมายความวา่ รถ
ที่เดนิ ด้วยกำ� ลงั ของผขู้ ับขีท่ ี่มิใช่เป็นการลากเขน็
(๑๙) “รถฉุกเฉิน” หมายความว่า รถ
ดบั เพลงิ และรถพยาบาลของราชการบรหิ ารสว่ น
กลาง ราชการบรหิ ารสว่ นภมู ภิ าค และราชการ
บรหิ ารสว่ นทอ้ งถนิ่ หรอื รถอน่ื ทไ่ี ดร้ บั อนญุ าตจาก
ผบู้ ญั ชาการตำ� รวจแหง่ ชาตใิ หใ้ ชไ้ ฟสญั ญาณแสง
วับวาบ หรือให้ใช้เสียงสัญญาณไซเรนหรือเสียง
สญั ญาณอยา่ งอนื่ ตามทจ่ี ะกำ� หนดให้
(๒๐) “รถบรรทุก” หมายความว่า
รถยนตท์ ีส่ รา้ งขึน้ เพ่อื ใชบ้ รรทกุ สง่ิ ของหรอื สัตว์

พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สุด) ๑1๕5

(๒๑) “ ร ถ บ ร ร ทุ ก ค น โ ด ย ส า ร ”
หมายความว่า รถยนต์ที่สร้างข้ึนเพ่ือใช้บรรทุก
คนโดยสารเกินเจด็ คน
(๒๒) “รถโรงเรียน” หมายความว่า
รถบรรทกุ คนโดยสารทโ่ี รงเรยี นใช้รบั ส่งนกั เรยี น
(๒๓) “ ร ถ โ ด ย ส า ร ป ร ะ จ� ำ ท า ง ”
หมายความว่า รถบรรทุกคนโดยสารที่เดินตาม
ทางท่ีก�ำหนดไว้ และเรียกเก็บค่าโดยสารเป็น
รายคนตามอัตราท่ีวางไว้เป็นระยะทางหรือ
ตลอดทาง
(๒๔) “รถแทก็ ซ”่ี หมายความวา่ รถยนต์
ทใ่ี ชร้ บั จา้ งบรรทกุ คนโดยสารไมเ่ กนิ เจด็ คน
(๒๕) “รถลากจูง” หมายความว่า
รถยนต์ที่สร้างขึ้นเพ่ือใช้ส�ำหรับลากจูงรถหรือ
เครื่องมือการเกษตรหรือเครื่องมือการก่อสร้าง
โดยตัวรถนั้นเองมิได้ใช้ส�ำหรับบรรทุกคนหรือ
ส่ิงของ

๑16๖ พระราชบัญญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สุด)

(๒๖) “รถพ่วง” หมายความว่า รถที่
เคลือ่ นที่ไปโดยใชร้ ถอ่นื ลากจูง
(๒๗) “มาตรแท็กซี่” หมายความว่า
เครื่องแสดงอัตราและค่าโดยสารของรถแท็กซี่
โดยอาศัยเกณฑ์ระยะทางหรือเวลาการใช้รถ
แท็กซี่ หรือโดยอาศัยท้ังระยะทางและเวลาการ
ใชร้ ถแทก็ ซี่
(๒๘) “ผ้ขู ับข”่ี หมายความว่า ผู้ขับรถ
ผู้ประจ�ำเครื่องอุปกรณ์การขนส่งตามกฎหมาย
ว่าดว้ ยการขนส่ง ผูล้ ากเขน็ ยานพาหนะ
(๒๙) “คนเดินเท้า” หมายความว่า
คนเดินและให้รวมตลอดถึงผู้ใช้เก้าอ้ีล้อส�ำหรับ
คนพิการหรอื รถส�ำหรับเด็กด้วย
(๓๐) “เจ้าของรถ” หมายความรวมถึง
ผูม้ รี ถไวใ้ นครอบครองดว้ ย
(๓๑) “ผเู้ กบ็ คา่ โดยสาร” หมายความวา่
ผซู้ ง่ึ รับผิดชอบในการเก็บค่าโดยสาร และผู้ดูแล

พระราชบัญญตั ิจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สุด) ๑1๗7

คนโดยสารทีอ่ ยปู่ ระจ�ำรถบรรทกุ คนโดยสาร
(๓๒)2 “ใบอนญุ าตขบั ข”่ี หมายความวา่
ใบอนุญาตขับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์
และใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถตามกฎหมายว่าด้วย
การขนส่งทางบก
(๓๓) “สญั ญาณจราจร” หมายความวา่
สญั ญาณใด ๆ ไมว่ า่ จะแสดงดว้ ยธง ไฟ ไฟฟา้ มอื
แขน เสยี งนกหวดี หรอื ด้วยวธิ อี ืน่ ใด ส�ำหรับให้
ผู้ขับข่ี คนเดินเท้า หรือคนท่ีจูง ขี่ หรือไล่ต้อน
สตั ว์ ปฏบิ ัติตามสญั ญาณนน้ั
(๓๔) “เครอ่ื งหมายจราจร” หมายความ
ว่า เคร่ืองหมายใด ๆ ท่ีได้ติดต้ังไว้ หรือท�ำให้
ปรากฏในทางสำ� หรับใหผ้ ู้ขบั ขี่ คนเดนิ เทา้ หรือ
คนท่ีจูง ขี่ หรือไล่ต้อนสัตว์ ปฏิบัติตาม
เคร่ืองหมายนนั้

2 มาตรา ๔ (๓๒) แก้ไขเพิม่ เตมิ โดยพระราชบัญญตั จิ ราจร
ทางบก (ฉบับที่ ๑๒) พ.ศ. ๒๕๖๒

๑18๘ พระราชบัญญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ล่าสดุ )

(๓๕) “รัฐมนตรี” หมายความว่า
รฐั มนตรีผู้รักษาการตามพระราชบญั ญัติน้ี
(๓๖)3 (ยกเลิก)
(๓๗)4 “เจา้ พนกั งานจราจร” หมายความ
ว่า หัวหน้าเจ้าพนักงานจราจรและข้าราชการ
ตำ� รวจซึง่ ดำ� รงตำ� แหน่ง ดงั ต่อไปน้ี
(ก) รองผ้กู ำ� กับการจราจร
(ข) สารวตั รจราจร
(ค) รองสารวัตรจราจร
(ง) ผบู้ ังคบั หม่งู านจราจร
(จ) รองผู้บงั คบั หมู่งานจราจร
(ฉ) ข้าราชการต�ำรวจต�ำแหน่งอื่นซึ่ง

3 มาตรา ๔ (๓๖) ยกเลกิ โดยพระราชบัญญตั จิ ราจรทางบก
(ฉบับท่ี ๑๑) พ.ศ. ๒๕๕๙
4 มาตรา ๔ (๓๗) แกไ้ ขเพิ่มเติมโดยพระราชบญั ญัติจราจร
ทางบก (ฉบบั ที่ ๑๒) พ.ศ. ๒๕๖๒

พระราชบญั ญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ ) ๑1๙9

หัวหน้าเจ้าพนักงานจราจรแต่งต้ังให้ปฏิบัติ
หนา้ ท่ีควบคุมการจราจร
(๓๘)5 “หัวหน้าเจ้าพนักงานจราจร”
หมายความว่า ผู้บญั ชาการตำ� รวจแหง่ ชาติ หรอื
ข้าราชการต�ำรวจซ่ึงด�ำรงต�ำแหน่งไม่ต่�ำกว่า
รองผู้ก�ำกับการหรือเทียบเท่าท่ีได้รับแต่งต้ังจาก
ผู้บญั ชาการต�ำรวจแหง่ ชาติ

หมายเหตุ : พระราชบัญญัติจราจรทาง
บก (ฉบบั ที่ ๑๒) พ.ศ.๒๕๖๒ บญั ญตั ิวา่
มาตรา ๕ ใหแ้ กไ้ ขคำ� วา่ “เจา้ พนกั งาน
จราจร” ในพระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ.
๒๕๒๒ เปน็ ค�ำวา่ “หวั หนา้ เจ้าพนกั งานจราจร”
ทกุ แหง่

5 มาตรา ๔ (๓๘) แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญตั ิจราจร
ทางบก (ฉบับท่ี ๑๒) พ.ศ. ๒๕๖๒
2๒0๐ พระราชบญั ญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สดุ )

ให้แก้ไขค�ำว่า “เจ้าพนักงานจราจรและ
พนักงานเจา้ หน้าท”่ี และ “พนกั งานเจา้ หน้าท”่ี
ในพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
เปน็ คำ� วา่ “เจา้ พนกั งานจราจร” ทกุ แหง่ เวน้ แต่
ในมาตรา ๗๘ แห่งพระราชบัญญัติจราจร
ทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ ใหแ้ กไ้ ขคำ� ว่า “พนกั งาน
เจ้าหน้าท”่ี เป็นคำ� วา่ “ต�ำรวจ”
อนึ่ง การแก้ไขนิยาม ของค�ำว่า
“เจ้าพนักงานจราจร” เพ่ิมค�ำว่า “หัวหน้า
เจา้ พนกั งานจราจร” และยกเลกิ คำ� วา่ “พนกั งาน
เจ้าหน้าที่” เนื่องจากผู้ร่างกฎหมายต้องการ
ก�ำหนดให้มีความชัดเจน และถ้อยค�ำสามารถ
สอ่ื ถงึ ต�ำรวจผ้ปู ฏบิ ัติหนา้ ท่ไี ด้อย่างถกู ต้อง โดย
เฉพาะค�ำว่า “พนักงานเจ้าหน้าท่ี” นั้น ตาม
กฎหมายอน่ื จะหมายถงึ เจา้ หนา้ ทผ่ี มู้ อี ำ� นาจทส่ี งู
กวา่ เจา้ หนา้ ท่ผี ู้ปฏิบตั ิการทวั่ ไป แต่ในกฎหมาย
จราจรเดมิ “พนกั งานเจ้าหน้าท่”ี กลับหมายถงึ

พระราชบญั ญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สดุ ) ๒2๑1

ต�ำรวจท่ีปฏิบัติหน้าท่ีอ�ำนวยการจราจรทั่วไป
ถ้อยค�ำจึงไม่สอดคล้องกับ นิยามของ พนักงาน
เจา้ หนา้ ท่ี ในกฎหมาย อืน่ ๆ จงึ เปน็ เหตใุ หม้ ีการ
ปรับแก้นิยาม โดยยกเลิกค�ำว่า “พนักงาน
เจา้ หนา้ ท”ี่ แลว้ แกไ้ ขเปน็ “เจา้ พนกั งานจราจร”
แทน สว่ นผูบ้ ังคับบัญชาของเจา้ พนกั งานจราจร
(ซึ่งจะมีอำ� นาจบางประการตามกฎหมายจราจร
ที่มากกว่าต�ำรวจท่ีปฏิบัติหน้าที่อ�ำนวยการ
จราจรท่ัวไป เช่น การออกข้อบังคับต่างๆ) ได้
ปรับเปล่ียนไปใช้ค�ำว่า “หัวหน้าเจ้าพนักงาน
จราจร” แทน
(๓๙) “อาสาจราจร” หมายความว่า
ผู้ซ่ึงผ่านการอบรมตามหลักสูตรอาสาจราจร
และไดร้ บั แตง่ ตง้ั จากผบู้ ญั ชาการตำ� รวจแหง่ ชาติ
ให้ช่วยเหลือการปฏิบัติหน้าที่ของพนักงาน
เจ้าหนา้ ทต่ี ามทบ่ี ญั ญตั ิไวใ้ นพระราชบัญญตั ิน้ี

2๒2๒ พระราชบัญญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สดุ )

(๔๐)6 “ผู้ตรวจการ” หมายความว่า
ผตู้ รวจการตามกฎหมายวา่ ดว้ ยการขนสง่ ทางบก
และผู้ตรวจการตามกฎหมายวา่ ด้วยรถยนต์
[ค�ำว่า “ผู้บัญชาการต�ำรวจแห่งชาติ”
แก้ไขเพมิ่ เตมิ โดยมาตรา ๔ แหง่ พระราชบัญญตั ิ
จราจรทางบก (ฉบบั ท่ี ๑๑) พ.ศ. ๒๕๕๙]
มาตรา ๔/๑7 เพื่อประโยชน์ในการ
ควบคมุ ดแู ลและบงั คบั ใชก้ ฎหมายใหเ้ ปน็ ไปตาม
บทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัตินี้หรือตาม
กฎหมายอน่ื อนั เกยี่ วกบั การจราจร ใหส้ ำ� นกั งาน
ต�ำรวจแห่งชาติและกรมการขนส่งทางบกจัดให้
มีข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์เก่ียวกับประวัติและ
การกระท�ำความผิดตามกฎหมายของผู้ได้รับใบ

6 มาตรา ๔ (๔๐) แกไ้ ขเพ่ิมเติมโดยพระราชบัญญัตจิ ราจร
ทางบก (ฉบบั ท่ี ๖) พ.ศ. ๒๕๔๒
7 มาตรา ๔/๑ เพ่มิ โดยพระราชบญั ญัตจิ ราจรทางบก (ฉบบั
ที่ ๑๒) พ.ศ. ๒๕๖๒

พระราชบญั ญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ล่าสดุ ) ๒2๓3

อนุญาตขับขี่ ข้อมูลทะเบียนรถ และข้อมูลอ่ืนที่
เกยี่ วขอ้ ง รวมทง้ั ใหม้ กี ารประสานขอ้ มลู ดงั กลา่ ว
ทั้งน้ี ตามระเบียบที่ผู้บัญชาการต�ำรวจแห่งชาติ
และอธิบดีกรมการขนส่งทางบกร่วมกันก�ำหนด
หมายเหตุ : มาตรานมี้ เี จตนารมณเ์ พอ่ื ให้
ส�ำนักงานต�ำรวจแห่งชาติและกรมการขนส่ง
ทางบก ต้องมฐี านข้อมูลอิเลก็ ทรอนกิ ส์ สามารถ
ใช้และประสานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าว
ระหวา่ งกนั เพอ่ื นำ� ไปใชใ้ นการจดั เกบ็ สถติ ิ ขอ้ มลู
ผขู้ บั ขี่ ประวตั กิ ารกระทำ� ผดิ ระบบคะแนนความ
ประพฤติในการขับรถ การสั่งพักใช้หรือส่ัง
เพิกถอนใบอนุญาตขับขี่ ทั้งนี้ เพ่ือให้มาตรการ
บงั คับใช้กฎหมายเป็นไปอยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ

๒24๔ พระราชบญั ญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ล่าสดุ )

มาตรา ๕ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการ
ตามพระราชบัญญัตินี้ และมีอ�ำนาจออกกฎ
กระทรวง เพ่ือปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติ
นี้8
กฎกระทรวงนั้น เม่ือได้ประกาศใน
ราชกจิ จานเุ บกษาแล้ว ให้ใช้บงั คบั ได้

8 มาตรา ๕ วรรคหนึ่ง แก้ไขเพ่ิมเติมโดยพระราชบัญญัติ
จราจรทางบก (ฉบับที่ ๑๒) พ.ศ. ๒๕๖๒

พระราชบญั ญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสุด) ๒2๕5

ลกั ษณะ ๑
การใช้รถ
หมวด ๑
ลักษณะของรถท่ีใช้ในทาง
มาตรา ๖ หา้ มมใิ หผ้ ใู้ ดนำ� รถทม่ี สี ภาพ
ไม่มั่นคงแขง็ แรง หรืออาจเกิดอันตราย หรอื อาจ
ทำ� ใหเ้ สอ่ื มเสยี สขุ ภาพอนามยั แกผ่ ใู้ ช้ คนโดยสาร
หรือประชาชนมาใช้ในทางเดินรถ
รถที่ใช้ในทางเดินรถ ผู้ขับข่ีต้องจัดให้มี
เครื่องยนต์ เครื่องอุปกรณ์และหรือส่วนควบที่
ครบถ้วนตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์ กฎหมาย
ว่าด้วยการขนส่ง กฎหมายว่าด้วยล้อเล่ือน
กฎหมายว่าด้วยรถลาก หรือกฎหมายว่าด้วย
รถจ้าง และใชก้ ารได้ดี

2๒6๖ พระราชบญั ญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สดุ )

สภาพของรถทอี่ าจทำ� ใหเ้ สอื่ มเสยี สขุ ภาพ
อนามยั ตามวรรคหนงึ่ และวธิ กี ารทดสอบ ใหเ้ ปน็
ไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่ก�ำหนดใน
กฎกระทรวง
(ฝา่ ฝนื มาตรา ๖ วรรคหนงึ่ หรอื วรรคสอง
มโี ทษปรับไมเ่ กนิ ๕๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๔๘)
มาตรา ๗ ห้ามมิให้ผู้ใดน�ำรถที่มิได้ติด
แผ่นป้ายเลขทะเบียน แผ่นป้ายเครื่องหมายเลข
ทะเบยี นหรอื ปา้ ยประจำ� รถ ตามกฎหมายวา่ ดว้ ย
รถยนต์ กฎหมายว่าดว้ ยการขนส่ง กฎหมายว่า
ด้วยล้อเล่ือน กฎหมายว่าด้วยรถลาก หรือ
กฎหมายวา่ ดว้ ยรถจ้าง มาใช้ในทางเดนิ รถ
(ฝ่าฝืนมาตรา ๗ มีโทษปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)

พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สดุ ) ๒2๗7

มาตรา ๘ ห้ามมิให้ผู้ใดน�ำรถที่ผู้ขับขี่
ไม่อาจแลเห็นทางพอแก่ความปลอดภัยมาใช้ใน
ทางเดินรถ
เพอ่ื ประโยชนแ์ หง่ มาตรานี้ ใหผ้ บู้ ญั ชาการ
ต�ำรวจแห่งชาติมีอ�ำนาจออกระเบียบเกี่ยวกับ
การใช้วัสดุกรองแสงกับรถที่น�ำมาใช้ในทาง
เดินรถได้ โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา
(ฝา่ ฝืนมาตรา ๘ วรรคหนึง่ มโี ทษปรบั ไม่
เกนิ ๕๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๔๘)
(ไมป่ ฏบิ ตั ติ ามมาตรา ๘ วรรคสอง มโี ทษ
ปรบั ไมเ่ กิน ๕๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๐)

มาตรา ๙ ห้ามมิให้ผู้ใดน�ำรถที่เกิด
เสียงอื้ออึงหรือมีสิ่งลากถูไปบนทางเดินรถมาใช้
ในทางเดินรถ
(ฝา่ ฝืนมาตรา ๙ มโี ทษปรับไม่เกิน ๕๐๐
บาท ตามมาตรา ๑๔๘)

2๒8๘ พระราชบัญญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สุด)

มาตรา ๑๐ ห้ามมิให้ผู้ใดน�ำรถที่มีล้อ
หรือส่วนที่สัมผัสกับผิวทางไม่ใช่ยางมาใช้ในทาง
เดนิ รถ เวน้ แตเ่ ปน็ รถทไ่ี ดร้ บั ยกเวน้ ตามทกี่ ำ� หนด
ในกฎกระทรวง หรือเป็นรถที่ได้รับอนุญาตจาก
หัวหน้าเจา้ พนักงานจราจร*
(ฝา่ ฝนื มาตรา ๑๐ มโี ทษปรบั ไมเ่ กนิ ๕๐๐
บาท ตามมาตรา ๑๔๘)

มาตรา ๑๐ ทว9ิ ห้ามมิให้ผู้ใดน�ำรถที่
เครื่องยนต์ก่อให้เกิดก๊าซ ฝุ่น ควัน ละอองเคมี
หรอื เสยี งเกนิ เกณฑท์ ผ่ี บู้ ญั ชาการตำ� รวจแหง่ ชาติ
ก�ำหนดโดยประกาศในราชกิจจานเุ บกษา มาใช้
ในทางเดินรถ
(ฝ่าฝนื มาตรา ๑๐ ทวิ มีโทษปรบั ไม่เกนิ
๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)

9 มาตรา ๑๐ ทวิ เพิ่มโดยพระราชบัญญัติจราจรทางบก
(ฉบบั ท่ี ๔) พ.ศ. ๒๕๓๕

พระราชบัญญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ล่าสุด) ๒2๙9

หมวด ๒
การใชไ้ ฟหรือเสียงสัญญาณของรถ

มาตรา ๑๑ ในเวลาที่มีแสงสว่างไม่
เพียงพอท่ีจะมองเห็นคน รถหรือส่ิงกีดขวางใน
ทางได้โดยชัดแจ้งภายในระยะไม่น้อยกว่าหน่ึง
รอ้ ยหา้ สบิ เมตร ผขู้ บั ขซ่ี งึ่ ขบั รถในทางตอ้ งเปดิ ไฟ
หรือใช้แสงสว่างตามประเภท ลักษณะ และ
เงอื่ นไขท่กี ำ� หนดในกฎกระทรวง
(ฝา่ ฝนื มาตรา ๑๑ มโี ทษปรบั ไมเ่ กนิ ๕๐๐
บาท ตามมาตรา ๑๔๘)

มาตรา ๑๒ รถแต่ละชนิดที่ใช้ในทาง
เดนิ รถ ผู้ขบั ขี่ต้องใช้เสยี งสญั ญาณโดยเฉพาะดัง
ต่อไปนี้
(๑) เสียงแตร ส�ำหรับรถยนต์หรือรถ
จกั รยานยนต์ และใหไ้ ดย้ นิ ไดใ้ นระยะไมน่ อ้ ยกวา่

3๓0๐ พระราชบัญญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ )

หกสบิ เมตร
(๒) เสียงระฆัง ส�ำหรับรถม้า และให้
ไดย้ นิ ได้ในระยะไม่นอ้ ยกวา่ สามสิบเมตร
(๓) เสียงกระดิ่ง ส�ำหรับรถจักรยาน
และใหไ้ ดย้ นิ ไดใ้ นระยะไมน่ อ้ ยกวา่ สามสิบเมตร
สว่ นรถอนื่ นอกจากทก่ี ลา่ วขา้ งตน้ ผขู้ บั ขี่
ต้องใช้เสียงสัญญาณตามที่ผู้บัญชาการต�ำรวจ
แหง่ ชาตกิ ำ� หนดโดยประกาศในราชกจิ จานเุ บกษา
(ฝา่ ฝนื มาตรา ๑๒ มโี ทษปรบั ไมเ่ กนิ ๒๐๐
บาท ตามมาตรา ๑๔๗)

มาตรา ๑๓ หา้ มมใิ หผ้ ขู้ บั ขซี่ งึ่ ขบั รถทกุ
ชนิดในทางเดินรถใช้ไฟสัญญาณแสงวับวาบ
เสียงสัญญาณไซเรน เสียงสัญญาณท่ีเป็น
เสียงนกหวีด เสียงที่แตกพร่า เสียงหลายเสียง
เสียงดังเกินสมควร หรือเสียงสัญญาณอย่างอื่น
ตามท่ีผู้บัญชาการต�ำรวจแห่งชาติก�ำหนดโดย

พระราชบัญญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสุด) ๓3๑1

ประกาศในราชกจิ จานุเบกษา
ผู้บัญชาการต�ำรวจแห่งชาติมีอ�ำนาจ
อนุญาตให้รถฉุกเฉิน รถในราชการทหารหรือ
ต�ำรวจ หรือรถอ่ืนใช้ไฟสัญญาณวับวาบหรือใช้
เสียงสัญญาณไซเรนหรือเสียงสัญญาณอย่างอื่น
ได้ ในการน้ีผู้บัญชาการต�ำรวจแห่งชาติจะ
ก�ำหนดเงื่อนไขในการใช้ไฟสัญญาณหรือเสียง
สัญญาณรวมท้ังก�ำหนดเครื่องหมายท่ีแสดงถึง
ลักษณะของรถดังกล่าวด้วยก็ได้โดยประกาศใน
ราชกจิ จานเุ บกษา
(ฝ่าฝนื มาตรา ๑๓ วรรคหนึง่ มีโทษปรบั
ไมเ่ กิน ๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)
(ไม่ปฏิบัติตามเง่ือนไขตามมาตรา ๑๓
วรรคสองมีโทษปรับไม่เกิน ๕๐๐ บาท ตาม
มาตรา ๑๕๐)

๓32๒ พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สดุ )

มาตรา ๑๔ การใช้เสียงสัญญาณ
ผู้ขับขี่จะใช้ได้เฉพาะเม่ือจ�ำเป็นหรือป้องกัน
อบุ ตั เิ หตเุ ทา่ นนั้ แตจ่ ะใชเ้ สยี งยาวหรอื ซำ�้ เกนิ ควร
ไม่ได้
การใช้เสียงสัญญาณของรถหรือการ
กำ� หนดเงอื่ นไขในการใชเ้ สยี งสญั ญาณในเขตหรอื
ท้องท่ีใด ให้ผู้บัญชาการต�ำรวจแห่งชาติก�ำหนด
โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา
(ฝา่ ฝืนมาตรา ๑๔ วรรคหนงึ่ มโี ทษปรบั
ไมเ่ กนิ ๕๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๔๘)
(ไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๑๔ วรรคสอง
มีโทษปรบั ไมเ่ กนิ ๕๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๐)

มาตรา ๑๕ รถที่บรรทุกของยื่นเกิน
ความยาวของตวั รถ ขณะทอ่ี ยใู่ นทางเดนิ รถ และ
ในเวลาต้องเปิดไฟตามมาตรา ๑๑ หรือมาตรา
๖๑ ผู้ขับขี่ต้องจุดไฟสัญญาณแสงแดง หรือใน

พระราชบญั ญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ลา่ สุด) ๓3๓3

เวลากลางวันต้องติดธงสีแดงไว้ท่ีตอนปลายสุด
ของสงิ่ ทบ่ี รรทกุ นน้ั โดยจดุ ไฟสญั ญาณหรอื ตดิ ธง
ไว้ให้มองเห็นได้ในระยะไม่น้อยกว่าหน่ึงร้อยห้า
สิบเมตร
ไฟสัญญาณแสงแดงหรือธงสีแดงตาม
วรรคหนง่ึ จะใชช้ นดิ ลกั ษณะ หรอื จำ� นวนเทา่ ใด
ให้ผู้บัญชาการต�ำรวจแห่งชาติก�ำหนดโดย
ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
(ฝ่าฝืนมาตรา ๑๕ วรรคหน่ึง มีโทษปรับ
ไม่เกนิ ๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)

มาตรา ๑๖ ผู้ขับข่ีซ่ึงขับรถบรรทุก
ของเหลว ไวไฟทม่ี จี ดุ วาบไฟในอณุ หภมู ยิ ส่ี บิ เอด็
องศาเซลเซยี ส หรือต่�ำกวา่ น้นั หรอื ท่ีบรรจุกา๊ ซ
ไวไฟ ตอ้ งปฏบิ ตั ติ ามมาตรา ๑๕ และมาตรา ๕๖
แต่ไฟสัญญาณท่ีใช้น้ันต้องมิใช่เป็นชนิดที่ใช้
เชือ้ เพลงิ

3๓4๔ พระราชบญั ญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสุด)

(ฝ่าฝืนมาตรา ๑๖ มีโทษปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)
มาตรา ๑๗ ผขู้ บั ขซ่ี ง่ึ ขบั รถทใี่ ชบ้ รรทกุ
วตั ถรุ ะเบดิ หรอื วัตถอุ ันตรายชนดิ อน่ื ใด ตอ้ งจดั
ให้มีป้ายแสดงถึงวัตถุท่ีบรรทุกและเคร่ืองดับ
เพลงิ และต้องปฏบิ ัติตามเงื่อนไขในการป้องกัน
อันตราย
ลักษณะและวิธีการติดป้ายแสดงถึงวัตถุที่
บรรทุกและเครื่องดับเพลิงตลอดจนเงื่อนไขใน
การป้องกันอันตราย ให้เป็นไปตามท่ีก�ำหนดใน
กฎกระทรวง
(ฝา่ ฝนื มาตรา ๑๗ วรรคหนงึ่ มโี ทษจำ� คกุ
ไม่เกนิ ๑ เดือน ปรบั ไม่เกิน ๒,๐๐๐ บาท หรือ
ท้งั จ�ำทัง้ ปรับ ตามมาตรา ๑๕๘)

พระราชบญั ญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ ) ๓3๕5

หมวด ๓
การบรรทุก

มาตรา ๑๘10 รถที่ใช้บรรทุกคน สัตว์
หรือสิ่งของ จะใช้บรรทุกในลักษณะใดโดยรถ
ชนิดหรือประเภทใด ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์
และวิธีการท่กี �ำหนดในกฎกระทรวง
(ไมป่ ฏบิ ตั ติ ามกฎกระทรวง ตามมาตรา ๑๘
มโี ทษปรบั ไมเ่ กนิ ๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๐)

มาตรา ๑๙ ในกรณที มี่ คี วามจำ� เปน็ จะ
ตอ้ งบรรทกุ คน สตั ว์ หรอื สง่ิ ของนอกเหนอื ไปจาก
หลักเกณฑ์และวิธีการที่ก�ำหนดในกฎกระทรวง
เม่ือเจ้าของรถร้องขอหัวหน้าเจ้าพนักงาน

10 มาตรา ๑๘ แก้ไขเพ่ิมเติมโดยพระราชบัญญัติจราจรทาง
บก (ฉบับท่ี ๗) พ.ศ. ๒๕๕๐
๓36๖ พระราชบญั ญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสดุ )

จราจร*จะผ่อนผันโดยอนุญาตเป็นหนังสือ
เป็นการชั่วคราวเฉพาะรายก็ได้
มาตรา ๒๐ ผขู้ บั ขซ่ี งึ่ ขบั รถบรรทกุ คน
สตั ว์ หรอื ส่งิ ของ ต้องจดั ให้มสี ง่ิ ปอ้ งกันมิให้ คน
สตั ว์ หรอื สง่ิ ของทบี่ รรทกุ ตกหลน่ รวั่ ไหล สง่ กลน่ิ
ส่องแสงสะท้อน หรือปลิวไปจากรถ อันอาจ
ก่อเหตุเดือดร้อนร�ำคาญ ท�ำให้ทางสกปรก
เปรอะเปื้อน ท�ำให้เส่ือมเสียสุขภาพอนามัยแก่
ประชาชน หรือก่อใหเ้ กดิ อนั ตรายแก่บคุ คลหรือ
ทรัพยส์ นิ
(ฝา่ ฝนื มาตรา ๒๐ มโี ทษปรบั ไมเ่ กนิ ๕๐๐
บาท ตามมาตรา ๑๔๘)

พระราชบัญญตั ิจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สุด) ๓3๗7

ลกั ษณะ ๒
สัญญาณจราจร
และเคร่อื งหมายจราจร

มาตรา ๒๑ ผู้ขับขี่ต้องปฏิบัติให้ถูก
ต้องตามสัญญาณจราจรและเคร่ืองหมายจราจร
ที่ได้ติดตั้งไว้หรือท�ำให้ปรากฏในทาง หรือท่ี
เจ้าพนกั งานจราจร*แสดงใหท้ ราบ
สญั ญาณจราจร เครอ่ื งหมายจราจร และ
ความหมายของสญั ญาณจราจรและเครอ่ื งหมาย
จราจร ใหผ้ บู้ ญั ชาการตำ� รวจแหง่ ชาตกิ ำ� หนดโดย
ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและให้มีรูป
ตัวอยา่ งแสดงไว้ในประกาศด้วย
(ฝา่ ฝืนมาตรา ๒๑ วรรคหนึ่ง มโี ทษปรบั
ไมเ่ กนิ ๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)

3๓8๘ พระราชบัญญตั ิจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ล่าสดุ )

มาตรา ๒๒ ผู้ขับขี่ต้องปฏิบัติตาม
สญั ญาณจราจรหรอื เครอื่ งหมายจราจรทปี่ รากฏ
ขา้ งหนา้ ในกรณตี อ่ ไปนี้
(๑) สัญญาณจราจรไฟสีเหลืองอ�ำพัน
ให้ผู้ขับข่ีเตรียมหยุดรถหลังเส้นให้รถหยุด
เพอื่ เตรยี มปฏบิ ตั ติ ามสญั ญาณทจ่ี ะปรากฏตอ่ ไป
ดังกล่าวใน (๒) เว้นแต่ผู้ขับข่ีที่ได้เลยเส้นให้
รถหยดุ ไปแล้วใหเ้ ลยไปได้
(๒) สัญญาณจราจรไฟสีแดงหรือ
เคร่ืองหมายจราจรสีแดงที่มีค�ำว่า “หยุด” ให้
ผู้ขบั ขห่ี ยดุ รถหลงั เส้นให้รถหยดุ
(๓) สัญญาณจราจรไฟสีเขียวหรือ
เครื่องหมายจราจรสีเขียวที่มีค�ำว่า “ไป” ให้
ผู้ขับขี่ขับรถต่อไปได้ เว้นแต่จะมีเครื่องหมาย
จราจรก�ำหนดไว้เป็นอย่างอื่น

พระราชบญั ญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ ) ๓3๙9

(๔)11 สญั ญาณจราจรไฟลกู ศรสเี ขยี วชใ้ี ห้
เล้ียวหรือช้ีให้ตรงไป หรือสัญญาณจราจรไฟ
สีแดงแสดงพร้อมกับสัญญาณจราจรไฟลูกศร
สเี ขยี วชใ้ี หเ้ ลยี้ วหรอื ชใี้ หต้ รงไป ใหผ้ ขู้ บั ขเ่ี ลยี้ วรถ
หรือขับรถตรงไปได้ตามทิศทางที่ลูกศรชี้ และ
ตอ้ งขบั รถด้วยความระมัดระวัง และตอ้ งให้สิทธิ
แก่คนเดินเท้าในทางข้ามหรือรถท่ีมาทางขวา
ก่อน
(๕) สัญญาณจราจรไฟกระพริบสีแดง
ถา้ ติดตั้งอยทู่ ท่ี างร่วมทางแยกใดเปดิ ทางด้านใด
ให้ผู้ขับขี่ท่ีมาทางด้านน้ันหยุดรถหลังเส้นให้
รถหยุด เม่ือเห็นว่าปลอดภัยและไม่เป็นการ
กีดขวางการจราจรแลว้ จงึ ใหข้ บั รถต่อไปไดด้ ว้ ย
ความระมดั ระวัง

11 มาตรา ๒๒ (๔) แก้ไขเพ่ิมเตมิ โดยพระราชบัญญัตจิ ราจร
ทางบก (ฉบับท่ี ๔) พ.ศ. ๒๕๓๕
๔40๐ พระราชบญั ญตั ิจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสุด)

(๖) สัญญาณจราจรไฟกระพริบสีเหลือง
อำ� พัน ถา้ ติดต้ังอยู่ ณ ท่ใี ด ให้ผขู้ บั ข่ีลดความเร็ว
ของรถลงและผ่านทางเดินรถน้ันไปด้วยความ
ระมดั ระวัง
ผู้ขับขี่ซึ่งจะขับรถตรงไปต้องเข้าอยู่ในช่อง
เดนิ รถทม่ี เี ครอื่ งหมายจราจรแสดงใหต้ รงไป สว่ น
ผู้ขับข่ีซ่ึงจะเล้ียวรถต้องเข้าอยู่ในช่องเดินรถที่มี
เครื่องหมายจราจรแสดงให้เล้ียว การเข้าอยู่ใน
ช่องเดินรถดังกล่าวจะต้องเข้าต้ังแต่เริ่มมี
เคร่อื งหมายจราจรแสดงใหป้ ฏิบตั เิ ชน่ นัน้
(ฝ่าฝืนมาตรา ๒๒ มีโทษปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)

มาตรา ๒๓ ผู้ขับข่ีซ่ึงขับรถในทาง
เดนิ รถทมี่ สี ญั ญาณจราจรไฟสเี ขยี วหรอื ไฟสแี ดง
ตดิ ตง้ั ไวเ้ หนอื ชอ่ งเดนิ รถ มากกวา่ สองชอ่ งขนึ้ ไป
ต้องปฏิบตั ิดังตอ่ ไปนี้

พระราชบัญญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสดุ ) ๔4๑1

(๑) สญั ญาณจราจรไฟสแี ดงทที่ ำ� เปน็ รปู
กากบาทเฉียงอยู่เหนือช่องเดินรถใด ห้ามมิให้
ผขู้ ับขีข่ บั รถในช่องเดนิ รถนัน้
(๒) สัญญาณจราจรไฟสีเขียวท่ีท�ำเป็น
รูปลูกศรอยู่เหนือช่องเดินรถใด ให้ผู้ขับข่ีซ่ึง
ขับรถในช่องเดนิ รถนน้ั ขบั รถผ่านไปได้
(ฝ่าฝืนมาตรา ๒๓(๑) มีโทษปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)

มาตรา ๒๔ ผู้ขับขี่ต้องปฏิบัติตาม
สัญญาณจราจรที่พนักงานเจ้าหน้าที่แสดงให้
ปรากฏข้างหน้าในกรณตี ่อไปนี้
(๑) เม่ือเจ้าพนักงานจราจร*ยืน และ
เหยยี ดแขนซา้ ยออกไปเสมอระดบั ไหล่ ผขู้ บั ขซ่ี ง่ึ
ขับรถมาทางด้านหลังของเจ้าพนักงานจราจร*
ต้องหยุดรถ แต่ถ้าเจ้าพนักงานจราจร*ลดแขน

4๔2๒ พระราชบญั ญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ )

ขา้ งทเี่ หยยี ดออกไปนน้ั ลงและโบกมอื ไปขา้ งหนา้
ใหผ้ ขู้ บั ขซี่ งึ่ หยดุ รถอยทู่ างดา้ นหลงั ขบั รถผา่ นไป
ได้
(๒) เมื่อเจ้าพนักงานจราจร*ยืน และ
เหยยี ดแขนขา้ งใดขา้ งหนง่ึ ออกไปเสมอระดบั ไหล่
และต้ังฝ่ามือขึ้น ผู้ขับข่ีซึ่งขับรถมาทางด้านท่ี
เหยียดแขนข้างนั้นของเจ้าพนักงานจราจร*ต้อง
หยุดรถ แต่ถ้าเจ้าพนักงานจราจร*พลิกฝ่ามือท่ี
ตั้งอยู่นั้น แล้วโบกผ่านศีรษะไปทางด้านหลัง
ใหผ้ ู้ขบั ขี่ซึ่งหยดุ รถอยู่นน้ั ขบั รถผ่านไปได้
(๓) เม่ือเจ้าพนักงานจราจร*ยืน และ
เหยียดแขนท้ังสองข้างออกไปเสมอระดับไหล่
และต้ังฝ่ามือข้ึน ผู้ขับข่ีซึ่งขับรถมาทางด้านท่ี
เหยียดแขนท้ังสองข้างของเจ้าพนักงานจราจร*
ต้องหยุดรถ
(๔) เมอ่ื เจา้ พนกั งานจราจร*ยนื และยก
แขนขวาท่อนล่างต้ังฉากกับแขนท่อนบนและ

พระราชบญั ญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ ) ๔4๓3

ตัง้ ฝ่ามอื ข้ึน ผู้ขบั ขซ่ี ึง่ ขบั รถมาทางดา้ นหน้าของ
เจ้าพนักงานจราจร*ต้องหยุดรถ แต่ถ้าเจ้า
พนักงานจราจร* พลิกฝ่ามือท่ีต้ังอยู่น้ันโบกไป
ดา้ นหลงั ใหผ้ ขู้ บั ขซ่ี ง่ึ หยดุ รถอยทู่ างดา้ นหนา้ ของ
เจ้าพนกั งานจราจร* ขับรถผา่ นไปได้
(๕) เมอ่ื เจา้ พนกั งานจราจร*ยนื และยก
แขนขวาท่อนล่างต้ังฉากกับแขนท่อนบนและตั้ง
ฝา่ มอื ขนึ้ สว่ นแขนซา้ ยเหยยี ดออกไปเสมอระดบั
ไหล่ ผขู้ บั ขซ่ี ง่ึ ขบั รถมาทางดา้ นหนา้ และดา้ นหลงั
ของเจ้าพนกั งานจราจร*ตอ้ งหยดุ รถ
การหยดุ รถตามมาตรานี้ ใหห้ ยดุ หลงั เสน้
ให้รถหยุด ในกรณีท่ีทางเดินรถใดไม่มีเส้นให้
รถหยุด ให้ผู้ขับข่ีหยุดรถห่างจากเจ้าพนักงาน
จราจร*ในระยะไม่นอ้ ยกว่าสามเมตร
การแสดงสญั ญาณจราจรของเจา้ พนกั งาน
จราจร*ตามมาตราน้ี เจ้าพนักงานจราจร*จะใช้
ไฟฉายเรืองแสงหรืออุปกรณ์เรืองแสงอื่นด้วย

๔44๔ พระราชบัญญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสุด)

ก็ได1้ 2
(ฝ่าฝืนมาตรา ๒๔ มีโทษปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)

มาตรา ๒๕ ผู้ขับข่ีต้องปฏิบัติตาม
สัญญาณจราจรที่เจ้าพนักงานจราจร*ได้แสดง
ดว้ ยเสียงสัญญาณนกหวีดในกรณตี ่อไปนี้
(๑) เมื่อเจ้าพนักงานจราจร*ใช้เสียง
สัญญาณนกหวีดยาวหน่ึงคร้ัง ให้ผู้ขับขี่หยุดรถ
ทันที
(๒) เม่ือเจ้าพนักงานจราจร*ใช้เสียง
สัญญาณนกหวีดส้ันสองครั้งติดต่อกัน ให้ผู้ขับข่ี
ขับรถผ่านไปได้ (ฝ่าฝืนมาตรา ๒๕ มีโทษปรับ
ไมเ่ กิน ๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)

12 มาตรา ๒๔ วรรคสาม เพมิ่ โดยพระราชบญั ญตั ิจราจรทาง
บก (ฉบบั ที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๕๕๗

พระราชบญั ญตั ิจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบบั ล่าสุด) ๔4๕5

มาตรา ๒๖ ในทางเดนิ รถทม่ี สี ญั ญาณ
จราจรหรือเครื่องหมายจราจรตามมาตรา ๒๒
หรือสัญญาณจราจรตามมาตรา ๒๓ ถ้า
เจ้าพนักงานจราจร*ผู้ควบคุมการจราจรในทาง
เดินรถนั้น เห็นสมควรเพื่อความปลอดภัยหรือ
ความสะดวกในการจราจร จะใหส้ ญั ญาณจราจร
เปน็ อย่างอน่ื ก็ได้ ในกรณเี ชน่ นี้ ใหผ้ ู้ขับขี่ปฏบิ ัติ
การเดินรถตามสัญญาณที่เจ้าพนักงานจราจร*
กำ� หนดให้
(ฝ่าฝืนมาตรา ๒๖ มีโทษปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)

มาตรา ๒๗ สั ญ ญ า ณ จ ร า จ ร ห รื อ
เ ค รื่ อ ง ห ม า ย จ ร า จ ร ต า ม ที่ บั ญ ญั ติ ไว ้ ใ น
พระราชบัญญัตินี้ เมื่อมีเหตุอันสมควร ให้
ผู้บัญชาการต�ำรวจแห่งชาติมีอ�ำนาจแก้ไข
เปลย่ี นแปลงไดโ้ ดยประกาศในราชกจิ จานเุ บกษา

๔46๖ พระราชบญั ญตั ิจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ )

มาตรา ๒๘ ห้ามมิให้ผู้ใดนอกจาก
เจา้ พนักงานจราจร*หรอื เจา้ พนักงาน ท�ำ ตดิ ต้งั
หรือท�ำให้ปรากฏซ่ึงสัญญาณจราจร หรือ
เครื่องหมายจราจรในทางที่ผู้บัญชาการต�ำรวจ
แหง่ ชาตกิ ำ� หนด ตามมาตรา ๒๑
(ฝ่าฝนื มาตรา ๒๘ มีโทษจ�ำคกุ ไมเ่ กนิ ๑
เดอื น หรอื ปรับไมเ่ กิน ๒,๐๐๐ บาท หรอื ทั้งจำ�
ทง้ั ปรับ ตามมาตรา ๑๕๘)

มาตรา ๒๙ หา้ มมใิ หผ้ ใู้ ดทำ� ใหเ้ สยี หาย
ท�ำลาย ซ่อนเร้น เปล่ียนแปลง เคล่ือนย้าย
ขดี เขยี น หรอื ทำ� ใหไ้ รป้ ระโยชนซ์ ง่ึ สญั ญาณจราจร
หรอื เครอื่ งหมายจราจรทเี่ จา้ พนกั งานจราจร* หรอื
เจา้ พนกั งานตดิ ตง้ั ไว้ หรอื ท�ำให้ปรากฏในทาง
(ฝ่าฝืนมาตรา ๒๙ มีโทษปรับไม่เกิน
๑,๐๐๐ บาท ตามมาตรา ๑๕๒)

พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสุด) ๔4๗7

มาตรา ๓๐ สั ญ ญ า ณ จ ร า จ ร ห รื อ
เครอ่ื งหมายจราจรทที่ ำ� ตดิ ตง้ั หรอื ทำ� ใหป้ รากฏ
ในทางโดยฝ่าฝืนมาตรา ๒๘ หรือมาตรา ๒๙
หวั หนา้ เจา้ พนักงานจราจร*มอี ำ� นาจยึด รือ้ ถอน
ท�ำลาย หรือท�ำให้สิ้นไปซ่ึงสัญญาณจราจรหรือ
เครอ่ื งหมายจราจรนน้ั ได้

๔48๘ พระราชบัญญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับล่าสุด)

ลักษณะ ๓
การใช้ทางเดินรถ

หมวด ๑
การขับรถ

มาตรา ๓๑ นอกจากท่ีบัญญัติไว้เป็น
พเิ ศษในลกั ษณะ ๔ วา่ ดว้ ยการใชท้ างเดนิ รถทจ่ี ดั
เป็นช่องเดินรถประจ�ำทาง การใช้ทางเดินรถให้
เปน็ ไปตามท่ีบญั ญัตไิ ว้ในลักษณะนี้

มาตรา ๓๑/๑13 ในขณะขับรถในทาง
เดนิ รถ ผขู้ บั ขตี่ อ้ งมใี บอนญุ าตขบั ขอี่ ยกู่ บั ตวั และ
ตอ้ งแสดงต่อเจา้ พนักงานจราจรเมอื่ ขอตรวจ

13 มาตรา ๓๑/๑ เพมิ่ โดยพระราชบญั ญตั จิ ราจรทางบก (ฉบบั
ที่ ๑๒) พ.ศ. ๒๕๖๒

พระราชบัญญัตจิ ราจรทางบก พ.ศ.๒๕๒๒ (ฉบับลา่ สดุ ) ๔4๙9