Сборник 2022 КВПТК Book

өзара кірігуін қамтамасыз ету арқылы кәсіптік білім беру жүйесінің сапасын
арттыратындығы сөзсіз.
1.Бітіруші түлектердің жұмысқа орналасу көрсеткіші жоғары болады, себебі оқу
барысында өндіріспен тығыз байланыста болған оқушы жұмыс берушінің барлық
талаптарын игеріп, меңгерген жұмысшы маман болады.
2. Жақсы білімді, болашақ жұмысшы маман психологиялық жағынан жаңа ортаға
бейімделген дайын маман болып шығады. Өндірісте өздігінен шешім қабылдай алады.
Теория мен тәжірибені меңгеріп, бекітілген жұмысқа деген жауапкершілік сезімі
жоғарылайды. Өндірісте болғандықтан ұжыммен жұмыс жүргізеді және өндірістегі
жұмыстарға бейімделеді.
3. «Тәжірибеден теорияға» принципімен жұмыс жүреді, оқушы теориялық, яғни
текстпен айтудан гөрі, өндірістегі жағдайға сәйкес жұмыс жүргізеді. Теориядағы
қиындық келетін терминдер мен есептерді тәжірибе жүзінде шешеді.
4. Жұмыс берушінің оқушыға берген бағасы дайындалған маманның біліктілігімен
байқалады. Алғашқы күннен бастап ұзақ уақыт өндірісте жұмысшы болған оқушы, өзінің
білім мен ынтасын көрсетеді.
5.Студент тек қана теорияны ғана меңгермей, өндірістегі соңғы жаңалықтарды
біліп, заманауи талаптарды меңгереді.
Дуальді жүйе, өз мәнінде, білім беру мекемесі мен өндірісте қатар білім алуды
білдіреді. Білім беру теория мен тәжірибенің байланысты принципіне негізделеді.
Дуальді жүйеде тараптардың қарым-қатынасы тепе-теңдік және әділдік принциптері
негізінде құрылады. Әлеуметтік серіктестікке қатысушылар оқыту нәтижесіне ғана емес,
сонымен қатар оқытудың мазмұнына, оның ұйымдастырылуына мүдделі. Білім
алушылардың әлеуметтік кепілдікке ие болуға және бәсекеге қабілетті мамандық алуға,
мемлекеттің кәсіби мамандарды даярлауға тапсырыстың қалыптасуына және
орындалуына, өндірістің өмірге және жұмысқа жақсы дайындалған білімді мамандардың
келуіне, оқу орнының білім беру қызметіне сұраныстың артуына деген мақсаттары
орындалады.
Осы мақсатта дуальды оқытудың сапасын арттыру үшін Е.А. Бөкетов атындағы
Қарағанды университетімен бірлесе отырып, дөңгелек үстел ұйымдастырылды өткізудің
мақсаты: колледж — ЖОО — Кәсіпорын серіктестермен бірге «Радиоэлектроника және
байланыс» саласындағы дуальді білім беру бағдарламаларын әзірлеу және жүзеге асыру
мәселелерін талқыланды.
Дөңгелек үстел жұмысы барысында келесі мәселелер талқыланды: білім беру
бағдарламаларын жаңарту; өндіріс орындарында машықтануды ұйымдастыру;
тәлімгерлерді білім беру жүйесіне байланысты дайындау; бірлескен өндірістік
алаңдарды құру, серіктес ұйымдардың оқу орталық базаларында білім алушыларды
дайындау; білім алушылардың практикалық дағдыларын дамыту мен практикалық
оқытуды ұйымдастыру әдістемесі негізінде арнайы пән оқытушыларын дайындау; білім
алушыларды адекватты мониторингілеу үшін педагогикалық дағдыларға ие жұмыс
берушілерді дайындау;
Дөңгелек үстел жұмысының қорытындысы негізінде дуальді оқытуға арналған оқу
кабинеттері мен зертханаларды жабдықтауға байланысты кейбір проблемалық
мәселелер анықталды, сонымен қатар дуальды білім беру бағдарламаларын әзірлеу
бойынша іс-шаралар жоспары жасалынды.
Оның бірі дуальді кәсіби білім беруді дамыту-деп атап өтті. Дуальді оқыту
жүйесінің кәсіби мамандар даярлаудағы тиімділігі мен нәтижелілігінің мәні мынада деп
ойлаймын:
1.мамандықты тереңірек ойланып таңдауға;
2.еңбек нарығында сұраныс деңгейінің жоғарылуына;



100

3.жұмысқа орналастыру, жұмыссыздықтың қысқаруына;
4.кәсіпорындармен өзара әрекеттесу аясын кеңейтуге;
5.білім беру мекемелерінің бәсекеге қабілеттілігі жоғарылайды.
Студенттер осы әлеуметтік серіктестермен теория мен тәжірбиені ұштастырып
жұмыстар жасауда және олар өндірістік машықтану кезінде озат іс тәжірибелі
мамандардан үйреніп, жаңа жабдықталған технологияны меңгереді және жұмыстар
жасайды.
Дуальді жүйе бойынша оқыту білім алушылардың кәсіби біліктер мен дағдыларды,
іскерліктерді тікелей жұмыс орнында меңгеріп, жан-жақты кәсіби дамуына мүмкіндік
беріп, түрлі жүйелердің – білім, ғылым, өндірістің – өзара байланысын, өзара әсерін,
өзара кірігуін қамтамасыз ету арқылы кәсіптік білім беру жүйесінің сапасын
арттыратындығы сөзсіз.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының білім беруді дамытудың 2011-2020
жылдарға арналған бағдарламасы
2. Қазақстан республикасының «Білім туралы»Заңы
3. «Дуальді оқыту жүйесі: кәсіби біліктілікті арттырудың жаңа
мүмкіндігі»
4. «ТжКБ жүйесіне халықаралық тәжірибелерге негізделген оқытудың
дуалды жүйесін енгізу перспективасы»
5. Өндірістік оқу сабақтарын дуальді оқыту жүйесінде қолдану.

WORLDSKILLS – ҚАЗІРГІ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНЕ ЖАСАЛҒАН СӘТТІ
ҚАДАМ

WORLDSKILLS-УСПЕШНЫЙ ШАГ К СОВРЕМЕННОЙ СИСТЕМЕ
ОБРАЗОВАНИЯ

WORLDSKILLS IS A SUCCESSFUL STEP TOWARDS A MODERN EDUCATION
SYSTEM

Кожанова Д.А. - КМҚК "Қарағанды жоғары политехникалық колледжі", Ақпараттық
технологиялар кафедрасы, арнайы пәндер оқытушы, Қарағанды облысы.
Искакова Р.Е.- КМҚК "Қарағанды жоғары политехникалық колледжі", Ақпараттық
технологиялар кафедрасы, арнайы пәндер оқытушы, Қарағанды облысы.

Түйінді сөздер: оқу жұмыс жоспары, WorldSkills халықаралық стандарты, құзыреттілік.
Ключевые слова: рабочий учебный план, международный стандарт WorldSkills,
компетенция.
Keywords: curriculum, WorldSkills Standard, competence.
Түйін: осы мақалада техникалық және кәсіптік білім беру саласында WorldSkills
Kazakhstan қозғалысы құралдарының қолданылу аясын кеңейту және оның стандарттарын
пайдалану іс-әрекеті қарастырылады.
Аннотация: в данной статье рассматриваются действия по расширению сферы
применения средств движения «WorldSkills Kazakhstan» и использованию его стандартов в сфере
технического и профессионального образования.
Abstract: this article discusses actions to expand the scope of the WorldSkills Kazakhstan
movement and the use of its standards in the field of technical and vocational education.

«Техникалық және кәсіптік білім беруді белсенді
дамыту қажет. Біз колледждердің материалдық-
техникалық базасын жаңартып жатырмыз. Тегін



101

техникалық және кәсіптік білім беру
бағдарламасымен жыл сайын 100 мың студент
қамтылған.
... ТжКББ-дегі басқа да маңызды реформалар
академиялық дербестікті енгізу, кредиттік жүйеге
көшу, жан басына шаққандағы қаржыландыруды
енгізу болуға тиіс...»
Мемлекет басшысы Қ. Тоқаевтың 2020 жылғы 27-
мамырдағы ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің үшінші
отырысында сөйлеген сөзінен үзінді

WORLDSKILLS қозғалысы-бұл бүкіл әлемде бір нәрсені өзгерткісі келетін
адамдарды біріктіретін халықаралық қоғамдық қозғалыс. Оның мақсаты жұмысшы
кәсіптерінің беделін арттыру және шеберлік дағдыларын дамыту болып табылады.
WorldSkills Kazakhstan миссиясы-кәсіптік бағдар беру, кадрлар даярлау,
сарапшылық қоғамдастықтарды қалыптастыру және еңбек өнімділігін арттыру
тетіктерін қоса алғанда, халықаралық стандарттар негізінде техникалық мамандықтар
бойынша өнеркәсіптің жоғары технологиялық салаларын кадрлық қамтамасыз ету
тетіктерін қалыптастыру.
WorldSkills негізгі мақсаттары:
1. Жастарды кәсіптік даярлаудың үздік әлемдік практикаларын анықтау және
оларды ҚР техникалық және кәсіптік білім беру (бұдан әрі – ТжКБ) жүйесіне енгізу;
2. Қазақстанның ТжКБ жүйесіне инновациялық процестерді ынталандыру
және оқытудың жаңа технологияларын енгізу;
3. Оқу бағдарламаларын жетілдіру бойынша жүйелі әдістемелік көмек
арқылы Қазақстанның сарапшылық қоғамдастығын дамыту;
4. Еңбек адамының мәртебесін және техникалық кәсіптердің беделін
арттыру.
Күтілетін нәтижелер:
1. Кадрларды даярлаудың инновациялық нысандарына қолжетімділікті ашу;
2. Кәсіби біліктілікті оқытудың озық тәжірибесімен және жоғары дағдылармен
танысу мүмкіндігін беру;
3. Ұлттық және халықаралық кәсіби шеберлік конкурстарына қатысу тәжірибесін
кеңейту;
4. ҚР ТжКБ жүйесін кадрларды кәсіптік даярлаудың үздік халықаралық
практикасымен интеграциялауға жәрдемдесу;
5. ҚР типті жүйенің мамандарды оқытудың жалпыға танылған әлемдік
стандарттарына шығу мүмкіндігін ұсыну.
Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының оқу процесіне WorldSkills
стандарттарын енгізу білім алушылар мен түлектердің білім деңгейін, іскерлігін және
практикалық дағдыларын бағалаудың халықаралық талаптарына сәйкес келетін
Қазақстанда ТжКБ білім беру бағдарламаларының сапасын жақсарту мақсатында
жүргізіледі.
Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының оқу процесіне WorldSkills
талаптарын енгізу мынадай бағыттар бойынша жүргізіледі:
1) WorldSkills стандарттарын ескере отырып, үлгідегі білім беру
бағдарламаларын өзектендіру және кәсіптік модульдердің мазмұнын түзету;
2) келесі бағыттар бойынша кәсіби бағдар беру жұмыстарын ұйымдастыру:
колледж студенттері үшін WorldSkills мамандықтары бойынша өсу мектебі; оқушылар
үшін Zhasskills кәсіби сынамалары;



102

3) WorldSkills колледжішілік чемпионатын өткізу;
4) WorldSkills стандарттары бойынша білім алушылар мен түлектерді аралық
және қорытынды аттестаттаудан өткізу (демонстрациялық емтихан);
5) оқу процесіне WorldSkills стандарттарының енгізілген элементтерімен
білім беру бағдарламаларының тиімділігіне зерттеулер мен мониторинг жүргізу.
WorldSkills International (WSI) стандарттары техникалық және кәсіптік орындау
саласындағы үздік халықаралық тәжірибенің негізінде жатқан білімді, түсінікті және
нақты дағдыларды айқындайды. Олар байланысты жұмыс немесе қызмет өнеркәсіп пен
бизнес үшін нені білдіретіні туралы жалпы ғаламдық түсінікті көрсетеді.
Дағдыларды көрсету барысында білім мен түсінушілікті бағалау жұмысты
ұсынуды бағалаумен байланысты.
Білім беру бағдарламаларына ws стандартын енгізу:
Стандарттар тиісті құзырет бойынша маманның оларды пайдалану пайызы мен
бағалау критерийлерін дайындау шеңберіндегі маңыздылығын көрсете отырып,
дағдылары мен дағдыларының тізімін қамтиды.
Бұл стандарттарды оқу жұмыс бағдарламаларын әзірлеу, практикалық дағдыларды
пысықтау, тиісті құзырет бойынша студентті оқыту нәтижелерін бақылау және өңірлік,
WorldSkills Kazakhstan чемпионаттарына және WorldSkills және EuroSkills халықаралық
чемпионаттарына дайындық кезінде ескеру қажет.
Стандарттар "Таlаp" КЕАҚ ресми сайтында орналастырылған: (www.kasipkor.kz)
және WorldSkills Kazakhstan сайтында (www.worldskills.kz ).
WORLDSKILLS (WSSS)СТАНДАРТТАРЫНЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ТУРАЛЫ
ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТТЕР
WSSS жұмысты орындаудың техникалық және кәсіптік деңгейінің үздік
халықаралық практикаларының негізінде жатқан білімді, түсінікті және нақты
құзыреттерді айқындайды. Ол тиісті жұмыс мамандығы немесе кәсібі өнеркәсіп пен
бизнес үшін нені білдіретіні туралы ұжымдық жалпы түсінікті көрсетуі керек.
Құзыреттілік бойынша жарыстың мақсаты WSSS-те сипатталғандай және оларды
жүзеге асыруға болатын дәрежеде үздік халықаралық тәжірибелерді көрсету болып
табылады. Осылайша, WSSS-бұл құзыреттілік бойынша жарыстарға қажетті дайындық
және дайындық бойынша нұсқаулық.
WS құзыреттілік стандарты:
- тақырыптар мен сілтеме нөмірлері бар белгілі бір бөлімдерден. Олардың
құзыретіне байланысты 5-тен 9-ға дейін болуы мүмкін;
- әр бөлімде осы құзіреттіліктің маманы не білуі, түсінуі және білуі керек екендігі
сипатталады;
- барлық бірге бөлімдер құрайды жалпы сипаттамасы құзыреті, маманы
Халықаралық еңбек нарығының талаптарына жауап береді.
- әр бөлімге құзыреттілік стандарттары шеңберіндегі бөлімнің салыстырмалы
маңыздылығына сүйене отырып, барлық бағалау сомасының белгілі бір пайызы беріледі.
Барлық бағалардың сомасы 100 пайыз/баллға тең.











103

Техникалық және кәсіптік білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті
стандартына сәйкес

Білім беру қызметін жоспарлау Білім беру бағдарламалары

және ұйымдастыру білім беру ТжКБ мамандықтары мен

бағдарламалары негізінде жүзеге біліктіліктері бойынша оқу

асырылады жоспары моделінің негізінде


Білім беру бағдарламаларын Білім беру бағдарламалары

білім беру ұйымы оқытудың кәсіпорын басшысымен

барлық кезеңіне дербес әзірлейді келісіледі және ТжКБ ұйымының

басшысымен бекітіледі

Үлгідегі білім беру бағдарламаларының мазмұны мыналарды көздейді:

тізбесі мен көлемі бейіндік оқытуды (қоғамдық-гуманитарлық бағыт және жаратылыстану-
математикалық бағыт )ескере отырып айқындалатын жалпы білім беретін пәндерді зерделеу


теориялық сабақтарды, зертханалық-практикалық жұмыстарды орындауды, өндірістік оқытудан және
кәсіптік практикадан өтуді қамтитын базалық және кәсіптік модульдерді зерделеу



аралық және қорытынды аттестаттаудан өту


МЖМБС-ДАҒЫ БАЗАЛЫҚ МОДУЛЬ
Базалық құзыреттер салауатты өмір салтын қалыптастыруға және дене қасиеттерін
жетілдіруге, қоғамда және еңбек ұжымында әлеуметтенуге және бейімделуге,
патриотизм сезімін және ұлттық сана-сезімді дамытуға, кәсіпкерлік қызмет дағдыларын
және қаржылық сауаттылықты игеруге, кәсіби қызметте ақпараттық-коммуникациялық
және цифрлық технологияларды қолдануға бағытталған.
Келесі негізгі модульдер оқу үшін міндетті болып табылады:
- физикалық қасиеттерді дамыту және жетілдіру;
- ақпараттық-коммуникациялық және цифрлық технологияларды қолдану;
- экономиканың базалық білімін және кәсіпкерлік негіздерін кәсіби қызметте
қолдану;
- қоғамда және еңбек ұжымында әлеуметтену және бейімделу үшін әлеуметтік
ғылымдар негіздерін қолдану(орта буын маманы деңгейінде оқытылады).
КӘСІБИ МОДУЛЬ
- Кәсіптік модульдер / арнайы пәндер экологиялық және/немесе өнеркәсіптік
қауіпсіздіктің қазіргі заманғы талаптарын ескере отырып, еңбек функциялары мен
біліктілік бойынша кәсіби міндеттердің мазмұнын көрсетеді.
ӨНДІРІСТІК ОҚЫТУ ЖӘНЕ КӘСІПТІК ПРАКТИКА
- өндірістік оқыту мен кәсіптік практиканың мерзімдері мен мазмұны оқу
процесінің жоспарымен және жұмыс оқу бағдарламаларымен айқындалады.
- оқыту және/немесе кәсіптік практика кәсіби модульдің кемінде 40% - ын құрайды



104

WorldSkills стандарттарын ескере отырып, кәсіби модульдерді әзірлеу көздері
WorldSkills International құжаттары болып табылады:
 Техникалық сипаттама-құзыреттің атауын, WorldSkills (WSSS) және/ немесе
салалық кәсіптік стандарттар (WSSК) стандарттарының ерекшелігін, бағалау
стратегиясын, емтихан тапсырмасына қойылатын негізгі талаптарды, емтихан алаңының
схемасын, еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптарын айқындайтын құжат;
 инфрақұрылымдық Парақ-демонстрациялық емтихан өткізу үшін қажетті
материалдар мен жабдықтардың тізбесі, жабдықтар, құрал-саймандар, шығыс
материалдары, жиһаздар, кеңсе керек-жарақтары мен басқа да заттардың тізімі;
 конкурстық тапсырма;
 бағалау критерийлері-оқыту нәтижелерін біліктілікке қойылған талаптарға
сәйкестігін бағалау бойынша шешім қабылдауға арналған көрсеткіштерТжКБ МЖМБС-
да " 2-тарау. Оқыту нәтижелеріне бағдарлана отырып, техникалық және кәсіптік білім
беру мазмұнына қойылатын талаптар":
 5-тармақпен: білім беру бағдарламаларын осы МЖМБС, кәсіптік стандарттар
(болған жағдайда), WorldSkills кәсіптік стандарттары (болған жағдайда)талаптарының
негізінде жұмыс берушілердің қатысуымен ТжКБ ұйымдары дербес әзірлейді.;
 6-тармақпен: қосымша базалық модульдерді қосуға рұқсат етіледі;
 7-тармақпен: кәсіптік модульдерді (пәндерді) ТиППО ұйымы дербес айқындайды.
Білім беру бағдарламаларына өзгерістер енгізу алгоритмі


WSK құзыреттіліктерін талдау
Қызмет түрлерін анықтау
Қызметтің жалпы сипаттамасы
құзыреттердің сипаттамасы


Мазмұнның сәйкестігін анықтау

Оқыту нәтижелеріне бағдарлана отырып, техникалық және кәсіптік білім беру
мазмұнына қойылатын талаптар



Алынған деректер негізінде ББ әзірлеу
Талдау технологиясын таңдау WorldSkills стандарттарына сәйкес келетін

талдау нәтижелері бойынша ұсыныстар модульдер бойынша оқу жұмыс жоспарлары
әзірлеу мен бағдарламаларын әзірлеу


Кәсіби модульдерді түзетудің қадамдық алгоритмін келесідей көрсетуге болады:
 WorldSkills стандарттары тізімінен қажетті стандарттарды таңдау;
 WorldSkills ресми сайтында конкурстық тапсырманың техникалық
сипаттамасының мазмұнымен танысу;
 WorldSkills кәсіптік құзыретінің техникалық сипаттамасындағы ерекшеліктер
стандартының және үлгілік оқу бағдарламасының мазмұнына салыстырмалы талдау
жүргізу;
 Жұмыс оқу бағдарламасының кәсіби Модулінің мазмұнына өзгерістер енгізу.
 Кәсіби модульдерді түзету нәтижесі:



105

 кәсіби модуль мазмұнын кеңейту;
 модуль бағдарламасының мазмұнын өзгерту;
 кәсіби модульге жаңа пәндерді, оқу және өндірістік практикадағы жұмыс түрлерін
енгізу, аудиториядан тыс өзіндік жұмыстың тақырыбы мен нысандарын өзгерту.
Осылайша, білікті кадрларды даярлауда Worldskills стандарттарын қолдану
техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінің алдында тұрған басты міндетті шешуге –
бітірушілерді әлемдік стандарттар деңгейінде даярлаудың жоғары деңгейін қамтамасыз
етуге, Қарағанды облысының техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінің
бәсекелестік артықшылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Профессиональные стандарты WSI. http://worldskills.ru/
2. http://worldskills.kz/

ТЕОРИЯЛЫҚ ОҚЫТУДАҒЫ ПРАКТИКАЛЫҚ БІЛІМНІҢ РӨЛІ

РОЛЬ ПРАКТИЧЕСКИХ ЗНАНИЙ В ТЕОРЕТИЧЕСКОМ ОБУЧЕНИИ
THE FUNCTION OF PRACTICAL KNOWLEDGE IN THEORETICAL
EDUCATION

Караманова А.А. - магистр технических наук, педагог- модератор, Карагандинский
высший политехнический колледж, Караганда, Республика Казахстан.
Зейнуллин С.С. - старший лейтенант гражданской обороны, Департамент
чрезвычайных ситуаций Карагандинской области МЧС РК.
Түйінді сөздер: техникалық және кәсіптік білім беру, алынған дағдыларды жұмыста
қолдану, мамандыққа қызығушылық, бәсекеге қабілеттілік.
Ключевые слова: техническое и профессиональное образование, применение
полученных навыков в работе, интерес к профессии, конкурентоспособность.
Keywords: technical and vocational education, application of acquired skills in work, interest in
the profession, competitiveness.
Түйін: колледжді кеңейту жаңа мамандықтардың ашылуына және ТЖД жұмыс істеп
жатқан қызметкерлерін қоса алғанда, студенттерді дуальді білім беру нысанында оқытуға
мүмкіндік беретін практикалық және теориялық тәжірибесі бар жаңа кадрларды тартуға
мүмкіндік берді.
Аннотация: расширение колледжа позволило открытию новых специальностей и
привлечению новых кадров, включая действующих работников ДЧС, имеющих практический и
теоретический опыт, который позволяет обучать студентов в дуальной форме образования.
Abstract: the expansion of the college allowed the opening of new specialties and the attraction
of new personnel, including existing employees of the emergency department with practical and
theoretical experience that allows students to teach in a dual form of education.
Развитие Карагандинского высшего политехнического колледжа позволило
пополнить свои ряды новыми специальностями, тем самым открыв новые возможности
будущему поколению выбирать интересующие их профессии именно в нашем колледже,
где имеются отличная база и перспективные условия для дальнейшего трудоустройства
по специальности, благодаря коллаборации колледжа с крупными организациями
нашего города, например: ДЧС Карагандинской области, ГУ «СПиАСР» ДЧС
Карагандинской области и другие. Сотрудничество, которое привлекает специалистов и
профессионалов своего дела для дополнительного обучения студентов, позволило
увеличить практическую базу знаний.
Так, в 2015 году была открыта кафедра «Пожарная безопасность», предназначенная
для подготовки специалистов в области пожарной безопасности. Выпускники будут


106

иметь возможность работать инженерами по пожарной безопасности,
проектировщиками систем пожарной безопасности, а также - сотрудниками МЧС
Республики Казахстан. В Карагандинском высшем политехническом колледже в 2019
году благополучно окончили обучение 36 студентов, в 2020 году - 65 студентов и в 2021
году - более 70 студентов, часть которых не остановилась на достигнутом, а продолжила
обучение по родственным специальностям в высших учебных заведениях нашей страны.
Кроме того, в Карагандинском высшем политехническом колледже имеются студенты,
которые трудоустроились пожарными-спасателями МЧС Республики Казахстан и на
сегодняшней день выполняют поставленные задачи, наряду с этими показателями
профессионального ориентирования, есть студенты, которых данная профессия не
смогла привлечь своей важностью и перспективностью.
На примере кафедры "Пожарная безопасность", которая является одной из
молодых кафедр, можно констатировать тот факт, что преподавательский состав состоит
из сотрудников, которые имеют теоретическую грамотность и знание, но не имеют
практического профессионального опыта работы в производственных участках. Именно
аоэтому связь теории с практикой, или практикоориентированное обучение, играет
очень большую роль для обучения компетентных специалистов теоретическим и
практическим знаниям и навыкам одновременно.
В этой связи на кафедре "Пожарная безопасность" практикуется дуальное
обучение, осуществляемое преподавателями, которые являются действующими
сотрудниками органов Гражданской защиты МЧС Республики Казахстан. Таким
образом, студенты осваивают техническое и профессиональное образование, умения и
навыки которого в будущем можно применить в работе.
Благодаря полученному опыту, наши выпускники имеют возможность
конкурировать с выпускниками высших учебных заведений, так как владеют
профессиональными компетенциями через понимание и осознание алгоритма работы в
своей будущей профессиональной деятельности.
Дуальное обучение - это направление, при котором студенты имеют возможность
получать практические знания и навыки без отрыва от учебных занятий. Таким образом,
колледж имеет возможность представить конкретные направления и внести данный план
модернизации в образовательный процесс, потому что благодаря работе действующих
сотрудников организаций, которые осуществляют преподавательскую деятельность в
колледже, можно видеть и иметь представление, какими навыками должен обладать
выпускник или специалист, владеющий профессиональными умениями, для будущего
трудоустройства, так как на современном рынке труда самыми важными критериями
профессионального образования являются наличие практического опыта работы и
умение применять его в трудовой деятельности.

Список использованной литературы:
1. Отчеты кафедры Карагандинского высшего политехнического колледжа
«Пожарная безопасность» за 5 лет.












107

ЖАҢА ҚАДАМ БАСҚАН ОҚЫТУШЫНЫҢ «ТАУ-КЕН МАМАНДЫҒЫ»
БОЙЫНША ДУАЛЬДІ ОҚЫТУ ЖУЙЕСІНЕ КӨЗҚАРАСЫ
ВЗГЛЯД НАЧИНАЮЩЕГО ПРЕПОДАВАТЕЛЯ К СИСТЕМЕ ДУАЛЬНОГО
ОБУЧЕНИЯ НА СПЕЦИАЛЬНОСТИ «ГОРНОЕ ДЕЛО»
THE VIEW OF A NOVICE TEACHER ON THE SYSTEM OF DUAL EDUCATION
IN THE SPECIALTY "MINING"


Кожахметова Г.У. - «Қарағанды жоғарғы политехникалық колледжі» КМҚК, арнайы
пәндер оқытушысы.
Боранбай Н.Б. - «Қарағанды жоғарғы политехникалық колледжі» КМҚК, 11-ПРМПИ-
20 тобының студенті.

Түйінді сөздер: тау-кен өнеркәсібі, дуальді оқыту жүйесі, кәсіпорын, өндіріс, бәсекеге
қабілетті.
Ключевые слова: горное дело, дуальная система обучения, предприятие, производство,
конкурентоспособный.
Keywords: mining, dual education system, company, production, competitive.
Түйін: осы мақалада Қарағанды жоғарғы политехникалық колледжінде, «Тау-кен
мамандығына» дуальді оқыту жүйесін дамыту кезеңдері.
Аннотация: в данной статье описаны этапы развития дуальной системы обучения в
Карагандинском высшем политехническом колледже на специальности «Горное дело».
Abstract: this article describes the stages of development of the dual education system at the
Karaganda Higher Polytechnic College in the specialty "Mining".
Әлемдік нарықта тау-кен өнеркәсібінің ауқымына байланысты негізгі бәсекелестік
орта әлемдік нарық болып табылады. Жаһандық нарықта бәсекенің жоғары
болғандығынан шикізат қорына деген баға тұрақсыз және де шикізатқа деген арнайы
талаптары жоғары.
Тау-кен өнеркәсібі нарықтағы талаптарға сай болу үшін келесі аспектілерді
қамтамасыз етеді:
1. Тау-кен жағдайлары және таңдалған өндіріс технологиясымен өңдеу;
2. Дайын өнімнің сапасы;
3. Жеткізу құны;
Өндірушілер мен тұтынушылардың географиялық алшақтығы тау-кен өндірісінің
ең маңызды проблемаларының бірі болып табылады.
4. Минералды шикізатты кешенді пайдалану мүмкіндігі. Кешенді қолдану –
күрделі құрамды шикізатты барынша толық өңдеу мақсатында әр түрлі бағалы өнімдерге
ретімен өңдеуден тұрады. Шикізаттың барлық компоненттерін пайдалану. Бұл қоршаған
ортаны сақтау үшін қажетті аспекті.
5. Шахтаның жылдық өнімділігін жоғарылату үшін, заманауи талаптарға сай
автоматтандырылған қондырғыларды жұмыс барысына енгізу.
Жоғарыда көрсетілген талаптарды орындау үшін, өндіріс орындары білікті де
сапалы және автоматтандырылған құрылғылармен жұмыс жасай алатын мамандарды
қажет етеді.
Ал бүгінгі таңда еңбек нарығында жоғарғы білікті мамандар тапшылығы ерекше
орын алып жатқандығы баршамызға мәлім. Осы проблеманың шешімі ретінде –
мемлекеттік құрылымдардың күшін біріктіру, жұмыс берушілер мен оқу орындарын,
кәсіпорындар мен өнеркәсіптерді білікті мамандармен қамтамасыз ету үшін, елімізде
білім беру саласына дуальдық жүйе енгізілген болатын. [1]






108

2019 жылы «Тау-кен мамандығының» студенттеріне дуальді оқыту жүйесін енгізу
мақсатында, колледжіміз және «АрселорМиттал Теміртау» АҚ келісім шартқа отырған
болатын.
Үш жақты келісімге сәйкес арнайы пәндер бойынша тәжірибелік сабақтар,
өндірістік оқыту және кәсіптік практика «АрселорМиттал Теміртау» АҚ Көмір
департаментінің кеніштерінде және «Шахтер» оқу орталығында өтіледі. Мұндай
келісімшарт бәсекеге қаблетті және техникалық білімді жетік меңгерген студенттерді
даярлап қана қоймай, сонымен қатар колледжге келген жас мамандарға, өз саласы
бойынша практикалық білімдерін дамытып жетілдіруге үлкен көмек деп білемін.
Кен орнымен таныстыру мақсатында студенттерімен «АрселорМиттал Теміртау»
АҚ Көмір депортаментінің «Костенко», «Күзембаев», «Ленин», «Саран» кеніштерінде
практикалық экскурсия жүргізген болатынмын.













Практикалық сабақтардың нәтижесінде, кеніштерде қолданылып жатқан жаңа
қазбаны ашу жүйелерімен танысып және де қолданысқа енді енгізілейін деп жатқан EBZ-
200 маркалы комбайнының техникалық сипаттамасымен танысып қайттым.















«АрселорМиттал Теміртау» АҚ Көмір департаментінің жетекші мамандары, басты
механигі Тротт А.А., басты энергетик Барковский Ю.Г. және техникалық директордың
кеңесшісі Костогладов Л.М. арнайы пәндер мен практика бойынша жұмыс оқу
жоспарларды талқылауға және дайындауға белсене қатысып қана қойған жоқ. Сонымен
қатар, әдістемелік айлық аясында 02.04.2022 және 18.03.2022 жылы аралығында «Тау-
кен мамандығы» ұйымдастырған іс-шарада студенттер мен оқытушыларға арнап апта
сайынғы дәрістер оқыды.



109

Өндіріс орнында тәжірибеден өту кезінде студенттер кәсіпорынның корпоративтік
мәдениетімен, оның ерекшеліктерімен танысады, бұл түлектердің жаңа жұмыс
ұжымында арнайы және еңбекке бейімделуіне кететін шығындарды барынша азайтады.
Жұмыс берушілер де оқытудың бұл түрін пайда көре алады, себебі олар өз талаптарына
сай келетін мамандарды алады.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. «Құзыреттілік орталық – техникалық және кәсіптік, орта білімнен
кейінгі білім беру (ТжКОБ) жүйесін дамытудың жаңа мүмкіндіктері» Халықаралық
ғылыми-практикалық конференцияның материалдар жиынтығы.

МАМАНДАРДЫ ДАЯРЛАУДА ТӘЖІРИБЕГЕ БАҒЫТТАЛҒАН ТӘСІЛ

ПРАКТИКО-ОРИЕНТИРОВАННЫЙ ПОДХОД В ПОДГОТОВКЕ
СПЕЦИАЛИСТОВ

A PRACTICE-ORIENTED APPROACH TO TRAINING SPECIALISTS

Мергенбаева Н.Е. - «Төтенше жағдайларда қорғау» кафедрасының арнайы пән
оқытушысы, Қарағанды жоғары политехникалық колледжі, Қарағанды, Қазақстан
Республикасы.

Түйінді сөздер: мамандарды даярлауда тәжірибе, кәсіптік білім беру, кәсіби қызмет,
құзыреттілік, практика, білім, білік, дағды, еңбек нарығындағы бәсекелестік.
Ключевые слова: практико-ориентированный подход, профессиональное образование,
профессиональная деятельность, компетенции, практика, знания, умения, навыки, конкуренция
на рынке труда.
Түйін: мақалада кәсіби білім берудегі практикаға бағытталған тәсілдің мәні ашылады. Бұл
тәсіл студенттерді жоғары білікті мамандар ретінде қалыптастыруға кең мүмкіндіктер береді.
Кәсіби құзыреттерді кезең-кезеңімен қалыптастыру айқындалған, олар бойынша ең үздік
нәтижелерге қол жеткізу үшін практикаға бағытталған тәсіл іске асырылуға тиіс. Бір-бірімен
байланысты және бір-бірін толықтыратын қарастырылатын оқытудың тәсілдері сипатталған.
Практикалық-бағдарланған тәсілді пайдаланудың түпкілікті нәтижесі айқындалды, бұл
түлектерді болашақ кәсіби қызмет саласында бәсекеге қабілетті етеді.
Аннотация: в статье раскрывается сущность практико-ориентированного подхода в
профессиональном образовании. Такой подход дает широкие возможности для формирования


110

студентов как высококвалифицированных специалистов. Определено поэтапное формирование
профессиональных компетенций, по которым должен быть реализован практико-
ориентированный подход для достижения наилучших результатов. Описаны подходы к
рассматриваемому обучению, которые взаимосвязаны и дополняют друг друга. Определен
конечный результат использования практико-ориентированного подхода, что делает
выпускников конкурентоспособными в области будущей профессиональной деятельности.

Кәсіптік білім беруді жаңғыртудың қазіргі кезеңінде өндіріс - орындары пайда
табуға, идеяларды ұсынуға және әзірлеуге, дәстүрлі емес шешімдерді табуға және
экономикалық тиімді жобаларды іске асыруға қабілетті дербес, шығармашылық
мамандарға, бастамашыл кәсіпкерлерге мұқтаж.
Өндірістің осы қажеттілігін қанағаттандырудың және болашақ мамандарды
қоғамның әлеуметтік қайта құру процесіне тартудың әдіснамалық аспектісі
студенттердің кәсіби қалыптасуы болып табылады. Кәсіптік білім беруді студенттерді
оқыту мен тәрбиелеудің практикалық-бағытталған технологияларына жүгінбестен,
қойылған міндеттерді орындау өте қиын.
Қазіргі заманғы кәсіптік білім беру үшін практикаға бағытталған оқытудың
маңыздылығына қарамастан, оның мазмұны мен формалары әлі де жеткілікті теориялық
және әдістемелік әзірлеме алған жоқ. Педагогикалық теория мен практикада оқу
орнының білім беру ортасында болашақ мамандардың кәсіби қалыптасуының маңызды
сипаттамалары жеткілікті түрде негізделмеген, оны жүзеге асыру өндірістің әртүрлі
салаларында мамандарды даярлау сапасын арттыруға мүмкіндік беретін тиісті модель
жоқ.
Оқу орнының практикаға бағытталған білім беру ортасын құру, оның тұлғаның
қалыптасуына, іске асырылуына, ашылуына, өзін-өзі жетілдіруге әсерін зерттеу
педагогиканың өзекті мәселесі болып қала береді.
Мамандарды оқытуда тәжірибеге бағытталған тәсіл дегеніміз не?
Кем дегенде үш тәсіл бар, олар білім беру процесінің элементтерін қамту
дәрежесінде де, студенттер мен оқытушылардың дамып келе жатқан практикаға
бағытталған оқыту жүйесінде де ерекшеленеді.
Ең тар тәсіл практикаға бағытталған оқытуды оқу, өндірістік және дипломалды
практика барысында кәсіби ортаға ену кезінде студенттердің кәсіби тәжірибесін
қалыптастырумен байланыстырады.
Екінші тәсіл практикаға бағытталған оқыту кезінде бейіндік және бейіндік емес
пәндерді контекстік (Кәсіби бағытталған) оқыту мүмкіндіктерін пайдалану негізінде
оқытудың кәсіптік - бағдарланған технологияларын және болашақ кәсіптік қызметтің
фрагменттерін модельдеу әдістемелерін пайдалануды көздейді.
Үшінші, кең тәсіл, практикаға бағытталған білім кәсіби және әлеуметтік маңызды
құзыреттілікке қол жеткізу үшін білімнен, дағдылардан, дағдылардан басқа практикалық
іс - әрекет тәжірибесін алуға бағытталған. Бұл студенттерді оқытушының
белсенділігімен салыстыруға болатын жұмысқа және олардың белсенділігіне тартуды
қамтамасыз етеді. Теориялық материалды зерттеуге ынталандыру практикалық мәселені
шешу қажеттілігінен туындайды. Тәжірибеге бағытталған тәсілдің бұл түрі іс-әрекеттік
және құзыреттілік тәсіл болып табылады.
Осылайша, практикаға бағытталған білім беруді құру үшін жаңа, белсенді және
құзыреттілік тәсіл қажет.
Білімді игеруге бағытталған дәстүрлі білімнен айырмашылығы, практикаға
бағытталған білім, дағдылардан басқа практикалық іс-әрекет тәжірибесін алуға
бағытталған. Жалпы білім беру жүйесінде іс-әрекет тәжірибесі көбінесе оқу-танымдық
іс-әрекеттің тәжірибесін білдіреді. Ал тәжірибе алу дәстүрлі дидактикалық "білім – білік
– дағды" триадасы аясында білім алушыларда практикалық дағдылар мен машықтарды


111

қалыптастыру жолымен жүзеге асырылады. Іс-әрекет-құзыреттілік тәсілінде дәстүрлі
үштік жаңа дидактикалық бірлікпен толықтырылады: білім-дағды - дағдылар-іс-әрекет
тәжірибесі.
Соңғы жылдары түлектерді жұмысқа орналастыру тәжірибесі жұмыс берушілер
мамандарды іріктеу кезінде арнайы білімнен басқа жұмыс тәжірибесі бар кадрларға
қызығушылық танытатынын көрсетеді. Сондықтан бүгінгі таңда жас мамандар еңбек
нарығындағы бәсекелестік пен қызмет жағдайларына бейімделуде қиындықтарға тап
болып отыр. Кәсіби даму оқу орнын бітіргеннен кейін тағы бірнеше жыл уақытты алады
және жас мамандардың өзінен қосымша күш-жігерді және олар жұмыс істейтін
компаниялардан қайта даярлау үшін ақшалай шығындарды талап етеді.
Түлектердің төмен кәсіби құзыреттілігінің және олардың бәсекеге қабілетсіздігінің
негізгі проблемасы болашақ кәсіби қызмет саласындағы міндеттерді шешу
практикасының болмауы болып табылады.
Аталған проблемаларды еңсеру үшін бүгінгі күннің өзінде кәсіптік білім беру
мазмұнын қалыптастырудың қағидаттарын, әдістері мен рәсімдерін қайта айқындау,
сондай-ақ мамандарды даярлау жөніндегі стандарттарды белгілі бір саланың кәсіптік
стандарттарымен келісу қажет.
Маманды оқытуды ұйымдастыру және білім беру мазмұнын қалыптастыру кезінде
диалогизм мен практикаға бағдарлану принциптеріне баса назар аудару қажет. Бұл
болашақ мамандарда диалогтік қарым-қатынас дағдыларын, әріптестердің пікірлері мен
көзқарастарына толерантты қарым-қатынасты қалыптастыруға, мәселені жалпы
жағдайдан бөліп көрсетуге, шешудің оңтайлы тәсілін таңдауға, нәтижелерді болжауға
және талдауға мүмкіндік береді, бұл маманның кәсіби құзыреттілік критерийлеріне
сәйкес келеді.
Маманды оқытуды ұйымдастыру және білім беру мазмұнын қалыптастыру кезінде
диалогизм мен практикаға бағдарлану принциптеріне баса назар аудару қажет. Бұл
болашақ мамандарда диалогтік қарым-қатынас дағдыларын, әріптестердің пікірлері мен
көзқарастарына толерантты қарым-қатынасты қалыптастыруға, мәселені жалпы
жағдайдан бөліп көрсетуге, шешудің оңтайлы тәсілін таңдауға, нәтижелерді болжауға
және талдауға мүмкіндік береді, бұл маманның кәсіби құзыреттілік критерийлеріне
сәйкес келеді.
Осы қағидаттарды іске асыру негізіне мыналар жатқызылуға тиіс:
- күрделілігі курстан курсқа дейін өсетін нақты кәсіби міндеттер;
- жеке, шағын топтарда және үлкен ұжымдарда жұмыс істейтін мамандардың
кәсіби қызметінің ерекшелігі;
- білім интеграциясы, ғылым мен практиканың әртүрлі салаларының әдістері.
Білім беру мекемесінде оқытуға практикалық-бағытталған көзқарасты
педагогикалық ұжым оқытудың алғашқы күндерінен бастап қолдануы керек және одан
әрі студент тұлғасының кәсіби құзыреттілігін кезең-кезеңмен қалыптастыруға ықпал етуі
керек.
1-кезең – мағыналы
Білім беру кеңістігіне бейімделу. Студенттерде мәдени сұраныстар мен
қажеттіліктер, болашақ мамандығының мәні мен әлеуметтік маңыздылығын түсіну, оған
тұрақты қызығушылықтың көрінісі қалыптасады.
2-кезең – құндылық
Мамандандырудың басталуы, студенттердің кәсіби мүдделерін нығайту және
тереңдету. Кәсіби және жеке даму міндеттерін анықтаудағы дербестік.
Зертханалық және практикалық жұмыстардың міндеттері жеке іздеу қызметіне
бағытталуы керек, онда студент оқу материалының негізгі теориялық ережелерін бекітіп
қана қоймай, болжауды, жоспарлауды, диалогта оқу мәселесін шешудің таңдалған әдісі



112

бойынша өз пікірлері мен ұстанымдарын ашуға, өз қызметін дербес ұйымдастыруға
үйренеді. Зертханалық-практикалық жұмыстарды АКТ-ны қолдана отырып
ұйымдастырған жөн.
3-кезең - практикалық
Кәсіби модульдерді меңгеру және оқу практикасынан өту кезеңінде кәсіби
қызметпен тікелей танысу, өзінің кәсіби деңгейін және позиция белсенділігін саралап
бағалауға дайындық.
Оқу пәндерін/пәнаралық курстарды игеру кезеңінде студенттер 5-6 адамнан
тұратын шағын топтарда жобалар әзірлейді, онда жұмыс диалогқа негізделген. Диалог-
бұл мәселені және оны шешу жолдарын анықтау құралы. Бұл кезеңде зерттеу
жұмыстарының толық циклі жүзеге асырылады: пәндік саланы зерттеуден және
проблеманы бөлуден бастап оны жүзеге асыруға дейін.
Оқу практикасының нәтижесі мамандардың жетекшілігімен әзірленген, өзекті
мәселелер шеңберінен таңдап алынған көлемі шағын міндеттерді шешуге арналған
бағдарламалық өнім болып табылады. Практикалық жұмыстан басқа болашақ мамандар
өндірістің нақты міндеттерімен, оларды қоюмен, шешумен, құжаттандырумен және
таныстырумен танысады.
4-кезең-қорытынды
Өз қызметін ұйымдастыруға, кәсіби міндеттерді орындаудың типтік әдістері мен
тәсілдерін таңдауға, олардың тиімділігі мен сапасын бағалауға дайын болу.
Оқытудың соңғы кезеңіне мыналар жатады:
- кәсіби қызмет түрі бойынша өндірістік тәжірибе, кәсіби модуль бойынша емтихан
(біліктілік) тапсыру;
- диплом алдындағы практика және дипломдық жобаны (жұмысты) қорғау.
Міндеттері: нақты өндіріс базасында кәсіби қызметтің практикалық тәжірибесін
қалыптастыру, кәсіби қызмет түрі бойынша кәсіби және жалпы құзыреттерді игеру;
нақты өндіріс жағдайында болашақ маманның өзіндік жұмыс мүмкіндіктерін тексеру;
кәсіби қызмет түрін игеру бойынша емтихан (біліктілік) тапсыруға материалдарды
жинау және дайындау, курстық жұмысты (жобаны) жазу. Диплом алдындағы практика
кезінде студенттер жұмысшының (қызметшінің) лауазымдық міндеттеріне сәйкес
келетін нақты тапсырмаларды орындайды, бос лауазымдарға жұмысқа қабылдануы
мүмкін.
Осылайша, практикаға бағдарлану және диалог студенттерге қажетті ең аз кәсіби
шеберлік пен дағдыларды, ұйымдастырушылық жұмыс тәжірибесін, теориялық білім
жүйесін, кәсіби ұтқырлық пен құзыреттілікті алуға мүмкіндік береді, бұл білім беру
стандартына сәйкес келеді және біздің түлектерімізді бәсекеге қабілетті етеді.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Анисимов О.С. Основы методологического мышления - М., 1989
2. Скамницкий А.А., Модульно-компетентностный подход и его реализация
в среднем профессиональном образовании, М., 2006. – 247 с.
3. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологии. - М.: Педагогика,
1989
4. Брушлинский A.B. Деятельность субъекта и психологическая
деятельность//Деятельность: теория, методология, проблемы. М.: Политиздат, 1990.
5. Михеев В.А. Основы социального партнерства: теория и политика,
практика: Учебник для вузов. М., 2007





113

ДУАЛЬДІ ОҚЫТУ- МЕМЛЕКЕТТІК ТІЛ МӘРТЕБЕСІН ӨСІРУ ТЕТІГІ
ДУАЛЬНОЕ ОБУЧЕНИЕ - ЗАЛОГ РАЗВИТИЯ ГОСУДАРСТВЕННОГО
ЯЗЫКА

DUAL EDUCATION IS THE KEY TO THE DEVELOPMENT OF THE STATE
LANGUAGE

Омарова Б.З.- қазақ тілі, кәсіби қазақ тілі пәнінің оқытушысы, Энергетика бөлімінің
меңгерушісі, Қарағанды жоғары политехникалық колледжі, Қарағанды, Қазақстан
Республикасы
Хасенов М.М. - директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары. Қарағанды жоғары
политехникалық колледжі, Қарағанды, Қазақстан Республикасы
Түйінді сөздер: дуальді оқыту, орта кәсіптік білім, кәсіби қазақ тілі, өндірістік орта.
Ключевые слова: дуальное обучение, среднее профессиональное образование,
профессиональный казахский язык, производственная среда
Keywords: dual education, secondary vocational education, professional Kazakh language,
working environment
Түйін: бұл мақалада дуалді оқыту платформасы аясында қазақ тілінің өндірістік тілге
айналып, кәсіби қазақ тілі арқылы Мемлекеттік тіл мәртебесін өсіру жолдары туралы.
Аннотация: в данной статье рассматриваются задачи статуса государственного языка
через развитие профессионального казахского языка на производстве в рамках дуального
образования.
Abstract: this article discusses the tasks of the status of the state language, through the
development of a professional Kazakh language in the workplace within the framework of dual
education.

“Қазақ тілі ғылым жолына салынып реттелсе,
ешбір жұрттың тілінен кем болатын емес,
бұған илануымыз керек”.
Халел Досмұхаммедұлы

Дуальді оқыту - мемлекеттік тіл мәртебесін өсіру тетігі, өйткені, тіл өндіріс, ғылым
тілінде сөйлегенде ғана қолдану аясы кеңейіп, сұраныс артып, нәтижесіз оқытудан
арылып, бір кездері айтылған «Қазақ тілі ас үй деңгейінде қала береді...» деген сыңар
жақты пікірден құтыламыз, ал тілді дамыту мәселесі мемлекет алдында тұрмас еді.
Қазіргі таңда Мемлекеттік тілді дамыту аясында шығарылған заңнамадан бастап
жүзеге асырылған түрлі шараларға дейін өз жемісін беруде. Алайда, ХХІ ғасыр басында
биік мінбеден 2020 жылы Мемлекеттік тілді меңгерген саны -80% ға жетеді деген
жарлыққа сәйкеспіз бе? Жетістікке жеткен, тоқтап тұрған тұстар аз емес. Осы тұрғыда
Кәсіптік білім беру мекемелерінде жүргізілетін «Кәсіби қазақ тілі пәні» – тілді
дамытудың бірден бір тетігі, шешуші ролін атқаратындай іспеттес. Әрине, бұл пән
бойынша арнайы Оқу жұмыс бағдарламасы әзірленіп, әдістемелік кешен де бар, жұмыс
жүргізіліп те жатыр.
Колледжде енгізілген дуальді оқыту жүйесі оқытушылар үшін мемлекеттік тілді
дамыту барысына жаңаша көзқарас берді. Өндіріс барысында жүрген студенттердің
сұранысы негізінде жоспарланған сабақ нәтижесі ұтымды екені байқалды.
Атап айтсақ, «КазТехно» зауыты базасында дуалді оқыту бағыты бойынша оқып
жүрген 11-2-ТОРА-21 тобының студенттеріне дәріс беру барысында тілді үйрену, оқыту
мәселесі жайында сауалнамалар алынды.
Өндіріс базасында жүрген студенттердің саулнамасын саралай келе, қазақ тілінің
өндірісте мүлде қолданылмайтындығы айтылып, тілге деген сұраныстың осы тұста
тоқтағаны белгілі болды.Ұстаздық тұрғыдан ойлана келе, жас маманның тұлғалық өсуі,


114

мемлекет алдындағы парыз т.б. жайында студенттермен сұқбат жүргізілді. «Тұтынушы
ұсынысы –ұтымды» қағидасын ескере «Кәсіби қазақ тілін» оқыту барысы түрлі жаңашыл
ойын, тапсырмалар арқылы жалғасты.
Олар: Ауысым бойы жабдық пен машинаның ірі бөлшегінің атауын тек қазақша
айту, жоспарлы істердің қойын дәптерін жасау әдіс-тәсілдері арқылы және «Бір күн –бір
тіркес»,«Баламасыз сөздер», «Белсенді баяндауыш» т.б. тапсырмалар ұтымды
қолданылды. Нәтижесінде, студенттер зауттағы жұмыс барысында автомобиль
бөлшектерімен негізгі атауларды қазақша айтып үйреніп, тілге деген қызығушылықтары
арта түсті. Кәсіби тілді дамыту оқулықтар арқылы емес, тәжірибеде өндіріс барысында
қолдану анағұрлым жеңілдігі байқалды.
Кәсіби қазақ тілін өндірісте сөйлету үшін жүйелі іс әрекет пен еңбек қажет.
«Кеңсе тілі қазақша болмай, іс оңға баспайды...» деп Шоқан Уәлиханов ХІХ ғ. да
атап өткендей, тілдің дамуы қазіргі таңда қызмет көрсету саласы мен әдебиет, өнер
саласында ғана айқын. Ал, ірі техникалық өнеркәсіп тілі – ақсап тұр. Осы тұрғыдан
дуальді оқыту жүйесі тіл дамыту мәселесін түбегейлі шешпегенімен, өндірістік техника
тілін қазақ тілінде сөйлетуге үлес қосушы тетік бола алады. Себебі,тілдің дамуы ешбір
техника, нанотехнологиямен емес, тек ұтымды, тәжірибелі қолданыс жүйесі арқылы
жүзеге асады.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы;
2. «ҚР Тіл туралы» заңы 1997 жыл 11- шілде;
3. «Кәсіби қазақ тілі» пәнінен «Автомобиль көліктеріне техникалық қызмет
көрсету, жөндеу және пайдалану» мамандығына арналған Мәтіндер жинағы. Оқу
құралы/ Құрас.: Мусатаева Т.Ш. 2012 ж.;
4. Дуальді оқытуды ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы Қазақстан
Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 21 қаңтардағы № 50
бұйрығы;

КӘСІПТІК БІЛІМ БЕРУДІҢ ИНТЕГРАТИВТІ МАКРООРТАСЫНДА ДУАЛЬДІ
БІЛІМ БЕРУ

ДУАЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ В ИНТЕГРАТИВНОЙ МАКРОЦЕНТРЕ
ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ

DUAL EDUCATION IN THE INTEGRATIVE MACRO CENTER OF VOCATIONAL
EDUCATION

Рымбек А.Ж. - Қарағанды жоғары политехникалық колледжі, Қарағанды қаласы,
Қазақстан Республикасы.
Түйінді сөздер: дуальді білім беру, интеграция, интегративті макроорта кәсіптік білім
беру.
Ключевые слова: дуальное образование, интеграция, интегративное макросреднее
профессиональное образование.
Keywords: dual education, integration, integrative macro secondary vocational education.
Түйін: оқытуды дуализациялау процестері қазіргі білім беру орталарында жүзеге
асырылады, олар ақпараттандыру мен жаһанданудың әсерінен бірігу тенденцияларымен
сипатталады, бұл "кәсіптік білім берудің интегративті макроортасы" ұғымын енгізуді
анықтайды. Мұндай макроорта жалпы, кәсіптік және қосымша білім берудің білім беру
ресурстарын біріктіреді. Қолданыстағы ішкі байланыстар интегративті макроорта ішкі жүйелері



115

мен ресурстарын біртұтас бірлікке біріктіреді. Бұл орта дуальді білім беруді дамытудың негізгі
үрдістерін айқындайды.
Аннотация: процесс дуализации образования осуществляется в современных
образовательных средах, для которых характерна тенденция к интеграции под влиянием
информатизации и глобализации, что определяет введение понятия «интегративная макросреда
профессионального образования». Такая макросреда объединяет образовательные ресурсы
общего, профессионального и дополнительного образования. Существующие внутренние связи
объединяют интегративные подсистемы и ресурсы макросреды в единое целое. Это определяет
основные тенденции развития среднего дуального образования.
Abstract: the process of dualization of education is carried out in modern educational
environments, which are characterized by a tendency to integrate under the influence of informatization
and globalization, which determines the introduction of the concept of "integrative macro environment
of vocational education." Such a macro environment combines the educational resources of general,
vocational and additional education. Existing internal connections integrate integrative macro-
environment subsystems and resources into a single unit. This determines the main trends in the
development of secondary dual education.

Оқытуды дуализациялау процестері қазіргі білім беру орталарында жүзеге
асырылады, олар ақпараттандыру мен жаһанданудың әсерінен бірігу тенденцияларымен
сипатталады, бұл "кәсіптік білім берудің интегративті макро ортасы"ұғымын енгізуді
анықтайды. Бұл әр түрлі деңгейдегі білім беру орталарының әр түрлі кәсіби-
дамытушылық ресурстарын және функционалды тиістілігін біріктіру ретінде
ұйымдастырылған орта. Мұндай орталардың көптігі бірыңғай ашық жүйені тудырады
[1-5].
Кәсіптік білім берудің интегративті макроортасының тұжырымдамалық моделі
интеграция деңгейлерін, қоршаған ортаның компоненттері мен қасиеттерін, мұғалімнің
өзін-өзі дамытудағы функцияларын, сондай-ақ өзгермелі кәсіби даму ресурстарын
қамтиды. Қарастырылып отырған тұжырымдамалық модельдің айрықша ерекшелігі
оның әдіснамалық, құрылымдық-функционалдық және мазмұндық деңгейлердегі
деңгейлік интеграциясы идеясы болып табылады.
Кәсіби білім берудің макро ортасын интеграциялаудың әдіснамалық деңгейінің
негізі жүйелік, синергетикалық, экологиялық, жеке белсенділік, экологиялық және
психологиялық, құзыреттілік тәсілдердің синтезі болып табылады. Синтез дегеніміз-
белгіленген әдіснамалық тәсілдердің принциптерін жалпылау және біртұтастандыру.
Құрылымдық функционалдық деңгейдегі кәсіптік білім берудің интегративті макроорта
келесі ішкі жүйелермен ұсынылған:
- жекелеген білім беру ұйымдары мен олардың құрылымдық бөлімшелерінің
микроорталары;
- жалпы, кәсіптік және қосымша білім берудің мезоорталары;
- макро орта ішкі жүйелері өзара әрекеттесетін ашық ғаламдық жүйе ретінде бір-
бірімен ақпарат пен ресурстармен алмасады, интеграциялық процестердің әсерінен
өзгереді.
Қазіргі заманғы макроорта жалпы, кәсіптік және қосымша білім берудің білім беру
ресурстарын біріктіреді. Бөлінген ішкі жүйелер оның функционалды мақсаты аясында.
Қолданыстағы ішкі байланыстар интегративті білім беру ортасының ішкі жүйелері мен
ресурстарын біртұтас тұтастыққа біріктіреді. Интеграцияның мазмұнды деңгейі
өзгермелі кәсіби даму ресурстарының бірлестігі ретінде ұйымдастырылған, олардың
арасындағы қатынастар мен қатынастар кооперативті сипатқа ие. Бұл ресурстар жүйелі
өзгерістер арқылы қалаған дуальді білім алуға мүмкіндік береді. Вариативті жіктеу
кәсіптік білім берудің интегративті макроортасының кәсіби даму ресурстарына
бағдарламалық-техникалық, ақпараттық білім беру, әлеуметтік-коммуникативтік және




116

ғылыми-әдістемелік ресурстар кіреді. Ұсынылған жіктеудің негізі дуальді білім берудегі
ресурстардың мәні мен орнын анықтайтын функционалды белгі болып табылады.
1. Кәсіптік білім берудің интегративті макроортасының бағдарламалық-
техникалық ресурстары-бұл білім беру процесін және оны автоматтандыруды қолдауға,
сондай-ақ ортаның ақпараттық-техникалық инфрақұрылымын үздіксіз дамытуға
арналған техникалық және тиісті бағдарламалық құралдардың жиынтығы.
2. Ақпараттық-білім беру ресурстары бірыңғай білім беру ортасының ресурстарын
қамтиды: іздеу және анықтамалық жүйелер, білім беру порталдары, электрондық
кітапханалар, тренажерлер, оқыту бағдарламалары, мультимедиялық құралдар және
басқа да электрондық ресурстар.
3. Білім беру желісін құратын әлеуметтік-коммуникативті ресурстар
телекоммуникациялық ресурстар мен желілік қауымдастықтарды біріктіреді, бұл
ресурстар білім беру процесіне қатысушылардың өзара әрекеттесуіне бағытталған.
4. Ғылыми-әдістемелік ресурстар ғылыми практикалық конференцияларға,
симпозиумдарға, семинарларға қатысу, сондай-ақ қашықтықтан оқыту нысанында
біліктілікті арттыру мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Кәсіптік білім берудің интегративті макроорта құрылымында материалдық-
техникалық, мазмұнды-әдістемелік және әлеуметтік коммуникативті компоненттер
ерекшеленеді. Материалдық-техникалық компонент-бұл қоршаған ортаның пәндік және
материалдық жағдайларының жиынтығы. Мазмұнды-әдістемелік компонент білім
беруді дуализациялау үшін жағдай жасаудың технологиялық тетіктерін қамтиды.
Әлеуметтік коммуникативтік компонент білім беру процесі субъектілерінің өзара іс-
қимылын және дуальды оқытуды ұйымдастырудың басқарушылық аспектілерін
анықтайды. Кәсіптік білім берудің интегративті макро ортасы интегративтіліктің,
дискреттіліктің, иерархияның, тұтастықтың, өзгергіштіктің, қарқындылықтың
қасиеттерімен сипатталады.
1. Интегративтілік қоршаған ортаның маңызды сипаттамасы ретінде оның көп
өлшемділік пен бірліктің қосымша қасиеттерін анықтайды. Интегративті макроорта
қасиеттері оны құрайтын жеке компоненттердің қасиеттерімен анықталмайды. Бұл
жағдайда макроорта эмердженттілік қасиетімен немесе жүйенің жеке элементтеріне тән
емес қасиеттері бар жүйелік әсерімен сипатталады.
2. Дискреттілік-макроорта әртүрлі білім беру микроорталарымен (жеке мұғалімдер,
оқу аудиториялары, оқу орындары және т.б.) ұсынылған, бұл тұрғыда жеке бөліктерден
тұратын интегративті макро орта дискретті.
3. Иерархия элементтерді төменнен жоғарыға қарай құру ретінде макроортаның,
мезоортаның және макроортаның Ғаламдық көрінісіндегі бағыныңқы өзара әрекеттесу
деңгейлерінде көрінеді.
4. Тұтастық-интегративті макро орта оның жеке бөліктерінің (микро орта)
қарапайым қосындысы емес және бірлігі құрамдас элементтер арасындағы ішкі
байланыстармен анықталатын жүйе ретінде қарастырылады.
5. Вариативтілік-интегративті макро орта студенттерге кәсіби шеберліктің жоғары
деңгейіне, өзін-өзі тануға және әлеуметтік тануға қол жеткізу үшін жеке даму
траекторияларын құру үшін кәсіби дамудың балама мүмкіндіктерін ұсынады.
6. Қарқындылық-қоршаған ортаның кәсіби даму ресурстарымен қанықтылығы,
кәсіптік білім берудің интегративті макро ортасының жағдайлары, әсерлері мен
мүмкіндіктерінің шоғырлануы. Кәсіптік білім берудің интегративті макроортасы
дуальды оқытудың сапасын едәуір арттыруға мүмкіндік беретін көп өлшемді және
реттелген кеңістік және еркіндіктің жаңа дәрежесі ретінде көрінеді.
Кәсіптік білім берудің интегративті макроорта жағдайындағы қосарлы білім беру
үздіксіздік, тұтастық, жүйелілік, вариативтілік, ортаны ресурстық қамтамасыз ету



117

қағидаттарын іске асыруға негізделеді. Жүйені қалыптастыратын принцип-бұл адамның
өмір бойы дамуын қарастыруға мүмкіндік беретін үздіксіздік принципі. Осылайша,
зерттеу кәсіптік білім берудің интегративті макро ортасының білім беруді дуализациялау
процестеріне анықтайтын әсері туралы қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Әрі
қарайғы зерттеулердің перспективалары алынған теориялық және эмпирикалық
нәтижелерді жалпылауға, оларды білім беру ұйымдарының қызметіне енгізуге
байланысты.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Дудчик С.В. Тьюторское сопровождение образовательных событий в
системе повышения квалификации // Высшее образование в России. 2016. № 4. С. 161-
165.
2. Зимняя И.А. Интегративный подход к оценке единой социально-
профессиональной компетентности выпускников вузов / И.А. Зимняя, Е.В. Земцова //
Высшее образование сегодня. 2008. № 5. С. 14-19.
3. Курденкова О.П. Образование длиною в жизнь: внешние и внутренние
конструкты личностной мотивации // Вестник МГИМО. 2015. № 1 (40). С. 237-242.
4. Ходякова Н.В. Оценка качества педагогической деятельности в вузе:
методологические основания и технологии // Вестник Волгоградской академии МВД
России. 2014. № 4 (31). С. 149-156.
5. Ясвин В.А. Образовательная среда: от моделирования к проектированию.
– М.: Смысл, 2001. – 365 с.

БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМЫНЫҢ ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫН БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІНІҢ
ӘЛЕУМЕТТІК ТИІМДІЛІГІ

СОЦИАЛЬНАЯ ЭФФЕКТИВНОСТЬ СИСТЕМЫ УПРАВЛЕНИЯ
ВОСПИТАТЕЛЬНОЙ РАБОТЫ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ ОРГАНИЗАЦИИ

SOCIAL EFFICIENCY OF THE MANAGEMENT SYSTEM OF EDUCATIONAL
WORK OF AN EDUCATIONAL ORGANIZATION

Сатубалдина Г.К. - преподаватель специальных дисциплин, Карагандинский высший
политехнический колледж.
Жилкибаева А.А. - преподаватель специальных дисциплин, Карагандинский высший
политехнический колледж.
Түйінді сөздер: техникалық және кәсіптік білім беру, кәсіптік білім беруді жаңғырту,
колледждегі тәрбие жұмысы.
Ключевые слова: техническое и профессиональное образование, модернизация
профессионального образования, воспитательная работа в колледже.
Keywords: technical and vocational education, modernisation of vocational education,
educational work in college.
Түйін: қазіргі уақытта білім беру ұйымының білім беру жүйесі айтарлықтай өзгерістерге
ұшырауда. Бұл заманауи білім беруді модернизациялау да бірқатар себептерге байланысты. Бұл
тақырып сөзсіз өзекті, өйткені тәрбие жұмысының рухани-адамгершілік, патриоттық және т.б.
маңызды бағыттары, мамандардың пікірінше, жоғары педагогикалық құрамның қатысуын талап
етеді.
Аннотация: в настоящее время воспитательная система образовательной организации
претерпевает существенные изменения. Эту обусловлено рядом причин, связанных с
модернизацией современного образования. Тема безусловна актуальная, так как такие важные
направления воспитательной работы, как духовно-нравственное, патриотическое и др., по
мнению специалистов, требуют участия высшего педагогического состава.


118

Abstract: nowadays the educational system of an educational organization is undergoing
significant changes. This is due to a number of reasons related to the modernization of modern education.
The topic is undoubtedly relevant, since such important areas of educational work as spiritual, moral,
patriotic, etc., according to experts, require the participation of higher pedagogical staff.
Во все времена выдающиеся реформаторы Казахстан обращали свои взоры к
молодому поколению, когда задумывались о переустройстве государства. Успех
задуманного во многом зависит от подготовки молодых людей, готовых к новым
свершениям. Поэтому важность работы по воспитанию в настоящее время не вызывает
никаких сомнений. В последнее время стали актуальными вопросы совершенствования
учебно-воспитательного процесса и поиск наиболее эффективных путей для достижения
его конечной цели – формирования личности будущего гражданина и специалиста.
Воспитательная работа со студентами колледжа является неотъемлемой частью процесса
качественной подготовки специалистов, согласно национальному проекту «Білімді ұлт».
На сегодняшний день идет совершенствование образовательного процесса на основе
внедрения национального проекта «Білімді ұлт», ориентированного на развитие
личности студента и совершенствование педагогического мастерства преподавателя. Из
стен колледжа должен выходить человек не только обученный, но и воспитанный. Иначе
его нельзя назвать образованным. Личность человека формируется и развивается в
процессе становления социально значимых качеств человека, его убеждений, взглядов,
способностей, черт характера. На наш взгляд, воспитание и есть процесс
целенаправленного формирования личности, оно имеет огромное значение для процесса
обучения, они взаимосвязаны. Это передача накопленных знаний, нравственных
ценностей и социального опыта, а также профессиональное становление студентов
колледжа.
На сегодняшний день существует ряд проблем функционирования системы
воспитания, на одни из них хотим обратить внимание особое внимание:
1. Разрушение системы традиционных ценностей.
2. Активное навязывание обществу западных ценностей.
3. Возникновение феномена бездуховности, которое проявляется в агрессивном
невежестве, которое уничтожает духовный «код» нации.
4. Переоценка роли образования и недооценка роли воспитания в становлении
новых поколений.
Для решения таких проблем, система воспитания должна четко ориентировать
молодого человека в ценностном мире, формировать личность, умеющую четко
отстаивать свои интересы, учитывая при этом интересы своей социально-
профессиональной группы и всего общества в целом.
Основным направлением работы кураторов отделения IT, которыми являются
авторы статьи, способствующим отвлечению студентов от негативного поведения,
является организация досуга студента, раскрытие и реализация личностных творческих
способностей, привлечение его к участию в научной, спортивной жизни, в
художественной самодеятельности.
Поэтому, на мой взгляд – как координатора коллегиального совета молодежи
«Жігер», необходима работа творческих коллективов различной направленности:
театры-студии, хореографический или фольклорный ансамбли, интеллектуальный клуб,
команды КВН и проч. В них студенты объединяются по интересам и имеют возможность
самореализации творческого развития личности.
Фракции КВПТК объединяющие клубы, секции, кружки по направлениям и
интересам:





119

Клуб молодого
предпринимателя
ориентирован на подготовку
специалистов для сферы
малого и среднего бизнеса,
повышение их квалификации,
а также создание субъектов
молодежного
предпринимательства.
Проектами охвачено 214
студентов.
Дебатный клуб
функционирует на трех
языках: государственном,
русском и английском языках.
Это добровольное
объединение студентов,
осуществляющее развитие
толерантности, навыки
ораторского мастерства,
логики, критического
мышления и лидерских
качеств молодежи.
Клуб Волонтеров (уч.
центр «Құтқарушы»).
Клуб Волонтеров – это
студенческое объединение
добровольцев, объединенное
общими интересами,
направленное на воспитание
честности, справедливости,
дружбы, верности, 1
милосердия, вдохновения,
ответственности, трудолюбия,
терпимости. Миссия
волонтерского движения –
внести вклад в физическое и
нравственное оздоровление
молодежной среды.
Волонтерские группы
колледжа создаются с целью
создания условий развития и
реализации организаторского,
творческого и
интеллектуального
потенциала социально-
активных студентов. На
сеголняшний день данный
клуб озватывает большую




120

часть учащихся – 1213
студентов.
Клуб Веселых и
Находчивыхосуществляет
свою деятельность с целью
культурно-массовой работы
со студентами,
обучающимися в колледже,
улучшения творческой
самореализации студентов,
активизация их участия в
общественной жизни
Колледжа.
Клуб интеллектуалов
является самоуправляемой
секцией Студенческого
Парламента, сформированной
с целью повышения общего
интеллектуального уровня,
совершенствования
внеучебной жизни, сплочения
коллектива преподавателей и
студентов на почве
интеллектуального
соревнования

Клуб блогеров
занимается ведением страниц
колледжа на всех цифровых
площадках, таких как:
Instagram, Facebook и т.д., а
также съёмка хода
мероприятий, репортажей,
интервьюирование.




Клуб современного танца
Цель: централизация всех
танцевальных событий,
клубов в едином ресурсе.
Помощь в развитии
танцевальной культуры среди
студентов колледжа.
Популяризация танцев и
пропаганда здорового образа
жизни. Поддержка
государственной программы
развития спорта.
Миссия: объединение
интересов новичков и


121

профессионалов в области
танцев.

Саналы ұрпақ направлен
на развитие
добропорядочности,
антикоррупционной
культуры, нулевой
нетерпимости к
коррупционному проявлению
в обществе среди студентов.
Всем известно об акции
«Чистая сессия», часах
добропорядочности,
видеороликах
подготавливаемых
студентами.
Киноклуб «Стоп кадр» -
это студенческое
объединение, которое
предназначено для учащихся,
занимающихся съёмкой и
монтажом фото- и видео-
фильмов, созданием
презентаций PowerPoint к
различным мероприятиям.
Основное требование к
предварительному уровню
подготовки - освоение
"Базового курса" по
информатике.
Студенты киноклуба
тесно взаимодействуют с
Клуб блогеров.

«Академия
совершенства» клуб для
девочек, направленный на
развитие социально-бытовому
развитию женской половины
колледжа. Именно здесь
студентки приобретают
знания деловой этики и тд.













122

ВПК колледж имени
Героя СССР Нуркена
Абдирова «Бүркіт» имеет
славные традиции, его
деятельность направлена на
военно-патриотическое
воспитание молодежи, а также
подготовки юношей к службе
в ВСРК. В этом учебном году
клуб на правах победителя
областных соревнований
принимал участие в
Республиканских военно-
патриотических соревнований
«Айбын-2022».

Если более подробно остановиться на деятельности Клуба мобилографов и
блогеров. Студенты и кураторы отделения IT, РЭС и ОЖТ в рамках проекта
благотворительности, совместно с благотворительным фондом “Ayala” приобрели
кухонные бытовые приборы для специальной школы- интернат № 6. Помогая тем, кто
нуждается, кто обращается к нам, мы улучшаем нашу энергию, делаем её чище и
качественнее.
Также мы продолжаем акцию «Твори добро». Студенты группы ТЭУ-18 и 9-2ТЭУ-
19 посетили центр крови с целью сдать донорскую кровь и плазму для тех, кто в них
нуждается. Руководила инициативной группой волонтеров куратор отделения ЭСП
Шелиховская О.В.
Караганда, 25 сентября 2021 г. - КГКП «Карагандинский высший политехнический
колледж» и ЧУ «Новое время» в рамках проекта «ЭкоЖастар» при поддержке
Управления образования Карагандинской области, Общества красного полумесяца РК
провели акцию «День чистоты» в формате спортивного субботника – плоггинг, как одна
из форм экологического движения. Плоггинг объединяет две современные тенденции:
здоровый образ жизни и заботу об окружающей среде. Всего в акции приняло участие
более 100 человек. Перед началом плоггинга экотренерами Школы «Экожастар» был
проведен мастер-класс по сортировке и правильному сбору мусора.Организаторы
планируют, что субботники в формате плоггинга станут популярным среди молодежи, а
также станут инструментом к привлечению внимания горожан к проблемам экологии и
участию в подобных мероприятиях.
6 октября в КВПТК в рамках работы Фестиваля кружков прошла презентация
нового направления организации внеурочной деятельности студентов - Академии
совершенства. Стать участниками данной Академии предложили девушкам 1-го курса.
Гость презентации - победительница конкурса "Мисс Караганда 2018" и участница
конкурса "Мисс Казахстан 2019" Сакбасынова Дарига рассказала о работе модели и
блогера.
В колледже функционирует театральный кружок «Вся наша жизнь игра».
Руководителем которого является преподаватель русского языка и литературы Шилин
А.Г., который неоднократно приводил своих подопечных на различных конкурсах и
фестивалях. В этом году им покорился международный Московский театральный
фестиваль.
На отделении ЗЧС функционируют секции по прикладным видам спорта: лыжная
подготовка, спортивный туризм с основами скалолазания, спортивное ориентирование и


123

плавание. За годы работы секций студенты выполняют как массовые спортивные
разряды, так и спортивные звания. В рамках работы секции спортивного туризма и
скалолазания помимо соревнований студенты участвуют в туристических походах по
горам Каркаралинска, Тянь-Шаня, полуострове Камчатка и др.) различной категории
сложности. Студенты, занимающиеся в секции спортивного ориентирования,
становились участниками и призерами Чемпионатов Азии в Южной Корее, Китае,
Японии и Турции.Кроме занятий в секциях и участия в соревнованиях студенты
колледжа сами занимаются организацией соревнований. Например, ежегодно студенты
вместе с преподавателями организовывают этапы кубка по плаванию.
Воспитательная работа в современной образовательной организации носит
приоритетный характер. Это определяет необходимость регулярного изучения и
переосмысления подходов к моделированию воспитательной работы и системе
управления ею. Эффективность системы управления воспитательной работой
образовательной организации должно опираться на соблюдение структурно-
организационных, структурно-функциональных и структурно-процессуальных
принципов.
В основе совершенствования оценки эффективности системы управления
воспитательной работой должен быть положен мониторинг. Разработанный подход к
сущности и проведению данного мониторинга позволит регулярно отслеживать качество
управления воспитательной работой, определять необходимые направления для ее
совершенствования. Комплексная система оценки социальной эффективности
воспитательной работы в образовательной организации позволит повысить ее
результативность и создаст условия для ее совершенствования.
Итак, одним из основных принципов современного процесса обучения является
единство обучения и воспитания, поэтому педагог системы ТиППО должен владеть
знаниями и умениями организации воспитательного воздействия на студентов.
Воспитывающая функция преподавателя в образовательном учреждении ТиППО может
быть реализована на занятиях при достижении поставленной воспитательной задачи и
во внеаудиторной работе.
Процесс воспитания должен постоянно творчески развиваться и обогащаться. Для
этого необходимо постоянно изучать, обобщать положительный опыт воспитательной
работы со студентами и распространять его среди классных руководителей, мастеров
производственного обучения, кураторов и других учебных заведений.

Список использованной литературы:
1. Бондаренко А.Ю., Козырева О. А. Некоторые особенности уточнения
понятия «воспитание» в изучении курса «Методика воспитательной работы»//
Инновационная наука. –2016.–No1-2(13). – С. 150-151.
2. Копылов С.Н. Воспитание как составляющая образовательного процесса
в учреждениях СПО // Теоретические и методологические проблемы современных наук:
Мат. XV междунар. науч.-практ. конф. / Научн. ред. Е. А. Омельченко. – Новосибирск:
Центр содействия развитию научных исследований, 2015. – С. 49-54.
3. Петрова А.А. Психолого-педагогическая сущность понятий
«воспитание», «нравственность», «мораль», «духовность», «личность», «нравственное
воспитание», «духовно-нравственное воспитание»//. Научный журнал. –2015.–No1(1). –
С. 41-44.
4. Старикова Л.Д. О соотношении понятий «воспитание» и «обучение»//
Вестник Челябинского государственного педагогического университета. –2010.–No1. –
С. 194-202.



124

Ы.АЛТЫНСАРИННІҢ ЕҢБЕККЕ ТӘРБИЕЛЕУ ИДЕЯСЫ ЖӘНЕ КӘСІПТІК
ОҚУ ОРЫНДАРЫНДАҒЫ ДУАЛЬДІ ОҚЫТУ ЖҮЙЕСІ
ИДЕЯ ТРУДОВОГО ВОСПИТАНИЯ Ы. АЛТЫНСАРИНА И СИСТЕМА
ДУАЛЬНОГО ОБУЧЕНИЯ В ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ УЧЕБНЫХ
ЗАВЕДЕНИЯХ
THE IDEA OF ALTYNSARIN'S LABOR EDUCATION AND THE SYSTEM OF
DUAL TRAINING IN PROFESSIONAL EDUCATIONAL INSTITUTIONS

Сулейменова Ж.К. – қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің оқытушысы, Қарағанды жоғары
политехникалық колледжі, Қарағанды қ., Қазақстан Республикасы
Түйінді сөздер: құзырет, экология, энергия үнемдеуші экономика, оқыту.
Ключевые слова: компетенция, экология, энергосберегающая экономика, обучение.
Keywords: competence, ecology, energy-saving economy, training.
Түйін: мақалада Ыбырай Алтынсариннің өз заманында оқу-ағарту ісіндегі жаңалығы,
қазақ жастарына кәсіби мамандық беру мәселесі, оның кәсіптік білім беру саласындағы жасалған
еңбектері, қазақ жастарына білім беріп, оларды белгілі бір кәсіппен айналысуына
атсалысқандығы туралы айтылады. Ы.Алтынсарин жастардың ізгі жүректі, инабатты, талапты,
ел-жұртына пайдалы азамат болуын көздегені туралы айтылады. Кәсіптік оқу орындарында
еңбекке тәрбиелеу жүйесі және дуальді оқыту жүйесінің ұқсастығы өзара байланыста
қаралады.
Аннотация: в статье рассказывается о новизне Ибрая Алтынсарина в сфере
профессионального образования, вопросе профессиональной подготовки казахской молодежи,
об огромной проделанной работе великого просветителя в сфере профессионального
образования, его воспитании казахской молодежи и их приобщении к определенным
профессиям. Еще одной целью педагога был, чтобы молодые люди были добрыми,
уважительными, требовательными и полезными для общества, страны. Также в статье
рассматривается взаимосвязь системы трудового воспитания и дуального обучения в сфере
профессионального образования.
Abstract: the article tells about the novelty of Ibrai Altynsarin in the field of vocational education,
the issue of vocational training of Kazakh youth, about the great work done by the great educator in the
field of vocational education, his upbringing of Kazakh youth and their introduction to certain
professions. Another goal of the teacher was for young people to be kind, respectful, demanding and
useful for society and the country. The article also examines the relationship between the system of labor
education and dual training in the field of vocational education.
«Халық үшін қызмет ететін білімді адамдардың
қатарын көбейту арқылы қазақ қоғамының
мешеулігін жоюға болады, сондықтан жастарды
оқытып-тәрбиелеу ісінен артық ешнәрсе жоқ»
Ы.Алтынсарин

Шәкіртті тәрбиелеу, оқыту барысында ақыл-ойын дамыту бүгінгі педагогиканың
ең өзекті мәселелерінің бірі. Халқымыз жас ұрпақты өмірге дайындап, «сегіз қырлы, бір
сырлы», жан-жақты жетілген азамат етіп тәрбиелеу үшін бар күшін, мүмкіндігін сарп
еткен.
Тәрбие ісінің туғаннан өмір бойы үздіксіз жүргізілуін халық педагогикасы да,
ғылыми педагогика да құптайды.
Ыбырай (Ибраһим) Алтынсарин қазақтың ағартушылық тарихында және ұлттық
мектебінің қалыптасуында терең із қалдырды. Ы.Алтынсарин «адам мінезін түзеп
болмайды, сүйекке біткен мінез, сүйекпен бірге кетеді» -деген қате пікірге «адамның
жақсы, не жаман болуы тәрбиеге, өскен ориелеу ісіне ең басты мәселе деп қарады.



125

Ауыл-ауылдарды аралап, халықтан қаржы жинап, Торғайда, Ырғызда, Тобылда,
Қостанайда, Красно-Уфимскіде орыс-қазақ бастауыш мектептерін ашады, бар күш-
қайратын, ақыл-парасатын халық ағарту ісіне жұмсайды.
Қазақ халқының келешегі тек өнер-білімде деп түсінген Ы.Алтынсарин өз ойын
іске асыруда екі бірдей кертартпа күшпен алысып бақты. Оның бірі қазақ даласындағы
Ислам дініне негізделген татарша оқу болса, екіншісі патша үкіметінің отарлау
саясатына негізделген қазақ балаларына христиан дінінің заңдарын оқытуды көздеген
миссионерлік саясат еді. Миссионерлік саясатты қолдаушылар мүмкін болғанша қазақ
жастарын орысша оқыта отырып, өз ұлтының тілінен, дінінен, салт-дәстүрінен мүлде
бездіріп, орыстандыруды-шоқындыруды көздейді.
Ұлы педагог осы келеңсіз жайттар мен қиындықтарға, педагогке жабылған жала,
молдалардың таратқан өсектеріне қарамастан өзі ашқан орыс-қазақ мектептерін
миссионерлік бағыттағы жат пікірден де, шығыстың жаттамалы діни оқуынан да қорғап
бақты. Жастарға шынайы білім беретін дүнияуи пәндерді оқытуды іске асырды.
Ол алдыңғы қатарлы орыс педагогтерінің оқу құралдарын басшылыққа ала
отырып, қазақ ауыз әдебиеті мен салт-дәстүрлеріне негізделген екі төл оқу құралын
«Қазақ хрестоматиясы» мен «Қазақтарға орыс тілін үйретудің бастауыш құралы» 1879
жылы жазып бастырып шығарды. Ол өзінің хрестоматияға енгізілген әдеби
шығармаларының бәрін негізгі педагогтік ісімен тығыз байланыстыра білген.
Шығармаларды енгізудегі мақсаты: біріншіден, әр халықтың тұрмыс-тіршілігі мен салт-
дәстүрлерінен хабар беру принципі көзделсе, екіншіден, оқушыларды адалдыққа,
еңбекке, ұқыптылыққа, талаптылыққа тәрбиелеу, адамгершілік жақсы қасиеттерді
олардың бойына дарыту көзделді, үшіншіден , жастардың, әсіресе, бастауыш сынып
оқушыларының түсінігіне жеңіл, тілі жатық әңгімелерді беруге тырысты. Ол өзі
аударып, хрестоматияға енгізілген Пауэльсонның, Ушинскийдің, Толстойдың
әңгімелерінде қайырымдылық, кішіпейілділік, талаптылық, еңбек сүйгіштік сияқты зор
адамгершілік қасиеттер дәріптеліп, оған қарама-қарсы жауыздық, екі жүзділік,
дүниеқорлық, т.б. жексұрын мінез-құлықтарды әшкерелеу өзекті орын алады. Ыбырай
Алтынсарин осы арқылы жастардың ізгі жүректі, инабатты, талапты, ел-жұртына
пайдалы азамат болуын көздейді.
Ыбырай Алтынсарин бұл еңбегінде көркем шығармалары арқылы өзінің
ағартушылық және педагогикалық идеяларын толық көрсетіп насихаттады.
Ыбырайдың оқу-ағарту ісіндегі тағы бір жаңалығы қазақ жастарына кәсіби
мамандық беру мәселесін қолға алуы болды. Ол Торғайда, Қарабұтақта қолөнер
училищесін, Қостанайда ауыл шаруашылығы училищесін ашып, қазақ жастарына
қажетті мамандар даярлау ісіне зер салды. Ыбырай Алтынсариннің ұсынысымен және
Орынбор оқу округінің белгілі қайраткері В.В.Катаринскийдің қолдауымен қолөнер
мектебі 1883 жылы Торғайда да ашылды. Мұнда негізгі оқу пәндерінен басқа
оқушыларды ұсталық өнерге баулыды. Бұл мектеп Орскіде де ашылды. Қазақ қыздары
үшін ашылған пансионаты қыздар училищелерінің маңызы зор еді. Қазақ қыздарына
тұңғыш білім беру ісіне жол ашқан да Ы.Алтынсарин болды. Ол Ырғызда қазақ
қыздарына арнап интернаты бар мектеп аштырды. Мұнда негізгі оқу пәндері-тігіншілік
өнері болды, онымен бірге қазақ қыздары орыс тілін (жазу,оқу) және арифметиканы
оқыды.
Ы. Алтынсарин жан-жақты білімді адам болды. Білімді адам ретінде ол прогреске,
білімге ұмтылудың қазақ халқы үшін қаншалықты зор маңызы бар екенін айқын көре
білді. Ол қазақтардың арасында ағартушылық жұмыстарын жүргізіп, темір жолдар мен
электр қуатының, егіншілік кәсібінің, телеграфтың және әр түрлі қолөнердің пайдасы
туралы айтып берумен болды. Қазақстанның экономикалық дамуы үшін қажетті
мамандар даярлауға ерекше мән берді. Қолөнер және ауыл шаруашылық училищелерін



126

ашуға да көп күш-жігер жұмсады. Алдыңғы қатарлы орыс зиялы қауымының
өкілдерімен кездесу кезінде қолөнер кәсібі, бау-бақша егу, мал өсіру және диқаншылық
жөнінде жазылған оқу құралдарын табуға көмектесулерін өтінді.
Ол қазақ жастарына тері илеу, сабын қайнату, май шайқау және кірпіш күйдіру,
көзе жасауды үйретуге тырысты. Сондай-ақ ағаш ұсталығы, темір жону, слесарьлық
кәсіпке баулуды да армандады. Ол жастарға жаңа машиналарды қалай пайдалану, ауру
малдарды қалай емдеудің және зиянды жәндіктерге қарсы қалай күресудің тәсілдерін
үйретуге тікелей өзі де қатысып жүрді. Өзінің очерктер мен ауызекі әңгімелерінде
қазақтарды диқаншылықпен айналысуға шақырды. Ы. Алтынсарин жастарды еңбек
сүйгіштікке баулыды, уақытты босқа өткізуден және жалқаулыққа салынудан сақтануға
шақырды.
Ұлы кемеңгер педагогтың ойлары мен аталы сөздерінің айтылғанына көп уақыт
өтсе де жаңа ғасырдың білімді де, бәсекеге қабілетті, білікті жастар қоғамы болып отыр,
сондықтан Ыбырай тәлімінің күннен-күнге арта, мәртебесі биіктей түседі. Біздің мақсат
ұлы ұстаздың ой-пікірін түсіндіріп қою емес, оны өнегелі тұлға тәрбиелеу ісінде әрекет
арқылы өмірмен байланыста пайдалану, оқыту үрдісінде басшылыққа алу.
«Тәрбие-тал бесіктен», «Ел болам десең бесігіңді түзе» деген даналық сөздер
бекерге айтылмаса керек. Ыбырайдың еңбектері тек білім, ғылым жайында емес,
тәрбиелік мәні зор.
Қазақстанның индустриалдық-инновациялық даму жағдайында кадрлық әлеуетті
сапалы даярлау көкейкесті болып табылады. Техникалық кәсіптік білім берудің басты
мақсаты білім алушылардың болашақ мамандықтарына қажетті білім мен практикалық
білік жүйесін қалыптастыру ғана емес, сонымен қатар шығармашыл белсенді және
әлеуметтік бейімделген тұлғаны тәрбиелеу болып табылады.
Дуальдік оқытуды енгізу –бұл мемлекетіміздің бастамасымен жүзеге асырылған
мемлекеттік бағдарлама.













Дуальдік оқытудың басты артықшылығы–түлектердің жұмысқа орналасуы жоғары
пайызға жетеді, себебі оқу барысы максималды түрде өндіріс жағдайына жақын
болғандықтан, олар жұмыс берушілердің барлық талаптарына жауап береді.
2012 ж. қыркүйек айында Қарағанды жоғары политехникалық колледжі «Дуальдік
оқыту жүйесін енгізу» республикалық пилоттық жобаға кірді. «KEGOC» АҚ, Қарағанды
облысы Білім басқармасы, «Қарағанды жоғары политехникалық колледжі» ҚМКМ
арасында 3жақты келісім-шарт жасалды.
Кәсіпорын өкілдерімен бірлесе 0901000 «Электрстансалары мен қосалқы
стансаларының электр жабдықтары» мамандығы бойынша эксперименттік оқу жұмыс
жоспары және практика жоспары жасалды.




127

«KEGOC» АҚ ремонттық базасында оқу практикасы












Сонымен қатар кәсіпорын өкілдері оқу үдерісіне белсене қатысады:
- кәсіпорынның жетекші мамандары арнайы пәндерді оқыту үшін шақыртылады;
- Қорытынды аттестациялау бойынша Мемлекеттік комиссия, біліктілік
комиссиясы отырыстарына қатысады, дипломдық жобалар рецензенттері және кәсіптік
шеберлік байқауларынада кеңесші болып табылады.
Өндірістік оқыту оқытушылары мен шеберлерінің біліктілігін арттыру мәселесіне
көп көңіл бөлінеді. Ол көптеген факторлармен белгіленеді:
-техника мен технология саласындағы жетістіктер;
- білім, ғылым және өндірістің интеграциясы;

















128

Қазіргі кезде колледжде «Энергопарк» құрылды, онда энергетикалық саласының
бірнеше жұмысшы мамандықтары бойынша мамандарды даярлау және қайта даярлау
жұмыстары жүргізілуде.
Оқытудың дуальдік жүйесін пайдалану оқытудың дәстүрлі түріне қарағанда келесі
артықшылықтарға ие:
• Теория мен практика арасындағы алшақтықты жою;
• дуальдік жүйе механизмінде жұмысшы тұлғасына ықпал ету, болашақ
жұмысшының жаңашыл психологиясын құру болып табылады;
• тиісті кәсіпорын басшыларының өзінің болашақ жұмысшысының кәсіпорында
тәжірибе алуына қызығушылығы;
• кәсіптік-техникалық оқу орны әлеуметтік серіктестерімен тығыз қарым-
қатынаста жұмыс жасайды және оның жетекші мамандарын тиісті мамандықтар
бойынша оқу мен практикадан өту оқу жұмыс жоспарын жасауға тартады;
• өндіріс жағдайында өндірістік технологиялар жылдам жаңартылады, заманауи
құрал-жабдықтар қолданылады;
• тәжірибесі мол өндіріс жұмысшыларының студенттерге ықпал етуі және
өндірістік орта психологиясының жас жұмысшының қалыптасуына, оның нақты
өндіріске бағытталуына оңтайлы әсер етеді.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Ы. Алтынсарин тағлымы.\\ Жазушы, 1991ж.А.
2. ЫАлтынсарин. «Екі томдық шығармалар жинағы» \\ Алматы, 2003ж. 18
– 21 б.
3. C.Қалиев «Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері мен мен
тарихы» \\ Білім, 2003 ж. А.
http://ecoinfo.iacoos.kz/lite/index.php?option=com_content&task=view&id=852.

КОЛЛЕДЖ ТҮЛЕКТЕРІНІҢ ЕҢБЕКПЕН ТАБЫСТЫ ҚАМТЫЛУЫНА ЫҚПАЛ
ЕТЕТІН ТАЛАПТАР МЕН ІС-ШАРАЛАР

КРИТЕРИИ И МЕРОПРИЯТИЯ, СПОСОБСТВУЮЩИЕ УСПЕШНОМУ
ТРУДОУСТРОЙСТВУ ВЫПУСКНИКОВ КОЛЛЕДЖА

CRITERIA AND ACTIVITIES THAT CONTRIBUTE TO SUCCESSFUL
EMPLOYMENT OF COLLEGE GRADUATES

Сыздыкова З.А. - заместитель директора по информационным технологиям,
Карагандинский высший политехнический колледж.
Тапин Н.А. - менеджер по трудоустройству и профориентационной работе,
Карагандинский высший политехнический колледж
Санаков Е.Б. - Менеджер дуальной системы обучения, Карагандинский высший
политехнический колледж.
Түйінді сөздер: колледж түлектерін жұмыспен қамту, жұмысқа орналастыру мәселелері,
түлектерді жұмысқа орналастыру бойынша іс-шаралар.
Ключевые слова: проблемы занятости, трудоустройство выпускников колледжа,
мероприятия по трудоустройству выпускников.
Keywords: problems of employment, college graduates employment, employment measures.
Түйін: түлектерді жұмысқа оңтайлы орналастыру мақсатында Қарағанды жоғары
политехникалық колледжінің ұйымдастыруымен өтетін іс-шаралар, әртүрлі ұйымдармен және
кәсіпорындармен өтетін кездесулер.





129

Аннотация: мероприятия, проводимые Карагандинским высшим политехническим
колледжем с различными организациями и предприятиями для успешного трудоустройства
выпускников.
Abstract: meetings and events held by the Karaganda Higher Polytechnic College with various
organizations and enterprises for the successful employment of graduates.

Современные реалии таковы, что выпускники колледжей должны задумываться о
будущем трудоустройстве еще в период обучения. Именно в это время закладываются
основы их трудовых и профессиональных траекторий.
Выпускники должны знать, по каким критериям их будут принимать на работу
потенциальные работодатели. Основные критерии отбора специалистов группируются
вокруг 4 тем: выявление профессиональных и деловых качеств, оценка типа личности,
определение способности нестандартного решения проблемы или самообучения, оценка
предыдущего опыта и образования.
В настоящее время работодатель ставит довольно высокую планку для молодых
специалистов. А именно – выпускник колледжа должен соответствовать следующим
критериям:
- актуальность и полнота полученных знаний и умений;
- способность решать профессиональные задачи на основе сформированных
компетенций;
- способность к профессиональной эксплуатации современного оборудования;
- способность использовать современные методы обработки и интерпретации
информации;
- деловые коммуникативные качества (владение навыками проведения деловых
переговоров, деловой письменной и устной речью);
- умение работать в команде.
Именно работа колледжа по сопровождению своих выпускников на рынке труда,
создания для них условий, облегчающих поиск работы по полученной специальности,
имеет большое значение для успешного трудоустройства молодых специалистов.
Для решения подобных задач в Карагандинском высшем политехническом
колледже была создана «Служба профориентации и содействия в трудоустройстве
выпускников» (далее СПиСТВ), дающая консультации и напрямую занимающаяся
проблемами трудоустройства, а также работает «Социально-психологическая служба» и
«Бизнес школа», которые на протяжении всего курса обучения стремятся улучшить
положение наших студентов, помогают нуждающимся в правовой и психологической
поддержке, проводят различные тренинги для дальнейшего трудоустройства.
СПиСТВ взаимодействует с социальными партнёрами колледжа, центрами
занятости Карагандинской области, ВУЗами и другими организациями.
Основной целью деятельности данной Службы является организация работы по
содействию занятости студентов и выпускников Карагандинского высшего
политехнического колледжа.
Для достижения указанной цели Службой выполняются следующие задачи:
• профессиональная ориентация студентов КВПТК;
• создание системы информирования студентов и выпускников о рынке труда и
образовательных услугах, помогающих решать конкретные вопросы трудоустройства;
• содействие в установлении договорных и партнерских отношений кафедр с
предприятиями и учреждениями;
• поддержка государственных и региональных программ по трудоустройству
студентов;
• учет и регистрация студентов, обратившихся в Службу с целью поиска работы;




130

• проведение совместно с работодателями презентаций профессий, семинаров,
конференций, ярмарок вакансий и т. д.;
• осуществление психологической и консультационной поддержки студентов при
трудоустройстве.
В соответствии с основными задачами, Служба осуществляет следующие функции:
• создание, ведение и актуализацию компьютерного банка трудоустройства
выпускников;
• своевременное обеспечение выпускников информацией по имеющимся
вакансиям;
• создание и ведение базы данных о студентах старших курсов и выпускниках по
специальностям;
• участие в презентациях, тематических выставках, «День социального партнёра»,
«День карьеры» и других мероприятиях колледжа;
• проведение анкетирования среди специалистов предприятий, студентов и
выпускников колледжа;
• взаимодействие с предприятиями и организациями, предоставляющими вакансии
для выпускников;
• оказание содействия в отборе и организации производственных стажировок для
выпускников;
• реклама работы Службы на сайте Карагандинского высшего политехнического
колледжа;
• организация производственных практик во время обучения студентов с
возможным последующим трудоустройством на данных предприятиях.
Ежегодно СПиСТВ совместно с «производственной службой колледжа» проводит
среди наших социальных партнеров анкетирование, которое позволяет определить
наличие дефицита кадров на таких предприятиях, как АО «АрселорМиттал Темиртау»,
ТОО «Карагандинский турбомеханический завод, ТОО «КЦО КАМАЗ», ТОО ИП
«Борусан Макина Казахстан», ТОО «ОЛДИМАКС», ТОО «Караганда Энергоцентр».
Цель проведения анкетирования:
- определить, специалисты каких профессий необходимы, в первую очередь;
- узнать условия приема студентов на практику;
- основные типы нового оборудования и машин, применяемых на производстве и
оценку важности производственных операций.
СПиСТВ совместно с социальным педагогом и другими службами организовывает
и проводит встречи не трудоустроенных выпускников с представителями ВУЗов, с
Центром занятости населения г. Караганды и с работодателями. На данных встречах
присутствуют дети сироты и оставшиеся без попечения родителей, где решаются
вопросы их трудоустройства.
В колледже ежегодно проводятся мероприятия с участием социальных партнеров
в форме «круглых столов», обучающих семинаров, практических конференций. В рамках
данных мероприятий рассматриваются вопросы совершенствования учебного процесса,
решаются проблемы, возникающие при прохождении производственной практики.
Специалистами предприятий проводятся обзорные лекции по использованию новых
технологий, оборудования и программного обеспечения.
Для студентов 4 курса организуются посещения ярмарок вакансий, проводимых
центрами занятости не только в г. Караганде, но и в городах спутниках. Также
организуются встречи членов рабочей группы со специалистами центров занятости по
вопросам трудоустройства выпускников и участия их в программе «Молодежная
практика».




131

На сегодняшний день, для будущего трудоустройства выпускников, в колледжах
очень важную роль играет дуальная система обучения (ДСО). В Карагандинском
высшем политехническом колледже обучается по ДСО 323 студента по 10
специальностям, из них около 20% проходят оплачиваемую практику на предприятиях
социальных партнеров, согласно трехстороннего договора.
Статистика трудоустройства за три года такова: в 2019 году окончили колледж 629
студента, из них 73% трудоустроены; в 2020 году выпустилось из стен колледжа 532
студента, из них 80% трудоустроены; в 2021 году выпустилось 640 студентов, из них
83% трудоустроены.
Как видно, показатели трудоустройства наших выпускников растут с каждым
годом, что свидетельствует о высоком уровне подготовки наших студентов, и
качественно проводимых мероприятиях, которые способствуют успешному
трудоустройству выпускников нашего колледжа.


ӘЛЕУМЕТТІК СЕРІКТЕСТІК - БІЛІМ БЕРУДІҢ ДУАЛЬДІ ФОРМАСЫНЫҢ
НЕГІЗІ

СОЦИАЛЬНОЕ ПАРТНЕРСТВО КАК ОСНОВА ДУАЛЬНОЙ ФОРМЫ
ОБРАЗОВАНИЯ
SOCIAL PARTNERSHIP AS THE BASIS OF A DUAL FORM OF EDUCATION

Такшылыкова Д.Р. - преподаватель специальных дисциплин Карагандинского высшего
политехнического колледжа, Республика Казахстан, Караганда
Айдарбек А.Г. - преподаватель кафедры теории и истории государства и права
Карагандинский университет им. академика Е.А.Букетова, Республика Казахстан,
Караганда. Карагандинский высший политехнический колледж, Республика Казахстан,
город Караганда
Суйндыкова А.С. - магистр технических наук, преподаватель специальных дисциплин
Карагандинского высшего политехнического колледжа, Республика Казахстан,
Караганда
Аубакиров Г.Д. - к.п.н. руководитель центра качества и мониторинга, преподаватель
специальных дисциплин Карагандинского высшего политехническогоколледжа,
Республика Казахстан, Караганда
Түйінді сөздер: кәсіптік білім беру, дуальді серіктестік, жұмыс істеудің нарықтық моделі,
дуальді оқыту, тәжірибеге бағытталған оқыту.
Ключевые слова: профессиональное образование, дульное партнерство, рыночная модель
функционирования, дуальное образование, практико-ориентированное обучение.
Keywords: vocational education, dual partnership, market model of functioning, dual education,
practice-oriented learning.
Түйін: бұл мақалада білім беру ұйымдары мен шаруашылық жүргізуші субъектілер
арасындағы өзара іс-қимылдың ең перспективалы және тәжірибеге бағытталған нысаны ретінде
дуальді модельді құру және қызмет ету мәселелері қарастырылады. Дуальді модель шеңберінде
серіктес ұйымдар арасындағы қарым-қатынас принциптері талданады. Кәсіпорын ішінде де,
оның сыртында да қос серіктестіктің нарықтық моделін құру қажеттілігі анықталып, негізделді.
Автор білім беру ұйымы мен кәсіпорын арасындағы мүдделердің өзара тепе-теңдігін құрайтын
серіктестік принциптерін ұсынады.
Аннотация: в данной статье рассмотрены проблемы построения и функционирования
дуальной модели, как наиболее перспективной и практико-ориентированной формы
взаимодействия образовательных организаций и субъектов предпринимательской деятельности.
Проанализированы принципы взаимоотношений организаций партнеров в рамках дуальной



132

модели. Выявлена и обоснована необходимость построения рыночной модели
функционирования дуального партнерства как во внутренней, так и во внешней среде
функционирования. Автором предлагаются принципы партнерства, обусловливающие взаимный
баланс интересов между образовательной организацией и предприятием.
Abstract: this article discusses the problems of building and functioning of the dual model, as
the most promising and practice-oriented form of interaction between educational organizations and
business entities. Analyzed the principles of relationships between partner organizations in the dual
model. The necessity of building a market model of the functioning of the dual partnership both in the
internal and external functioning environment has been identified and substantiated. The author
proposes the principles of partnership, causing a mutual balance of interests between the educational
organization and the enterprise.
В наше время одной из главных проблем профессионального образования является
огромный разрыв между теоретической частью обучения и практикой, которая не
позволяет обеспечить работодателя качественными квалифицированными кадрами.
Возникла необходимость проведения реформы в профессиональном образовании,
которая невозможна без участия социальных партнеров. Очевидно, что нам нужны
новые механизмы управления и взаимодействия в образовательном процессе, по
подготовки различных специалистов совместно с работодателями. Таким механизмом
стала дуальная форма образования, получившая развитие во многих российских
регионах. В чем ее преимущества и каковы ее функции? Давайте попробуем это
выяснить.
Дуальная форма образования означает обучение одновременно и на производстве,
и на предприятии. Основой является принцип взаимосвязи между теорией и практикой.
Образовательным учреждениям поступают заказы на конкретное количество
специалистов, а работодатели в свою очередь принимают участие в формировании
наиболее актуальной учебной программы. Практика у студентов проходит на
предприятиях без отрыва от учебы.
Дуальная система обучения усиливает и значительно меняет роль работодателя.
Предприятия на своих территориях создают для студентов учебные рабочие места,
которые обычно отличаться от других наличием различного виртуального
ассимиляционного оборудования. Важнейшим компонентом считают наличие
подготовленных кадров, выступающих в роли наставников.
Модернизация сети учреждений профессионального образования. На
современном этапе развития страны перед учебными заведениями технического и
профессионального образования стоит ряд вопросов. Какими они должны быть? Как
организовать образование? Как поднять престиж учебного заведения на рынке
образовательных услуг? Определить формы взаимодействия с социальными партнерами.
Качественное профессиональное образование сегодня – это средство социальной
защиты, гарантия стабильности, профессиональной самореализации человека на разных
этапах жизни. Государственная политика в области ТиПО стала частью Госпрограммы
развития образования на 2011–2020 годы. На основании государственной программы
развития образования Республики Казахстан на 2011-2020 годы и Госпрограммы
формированного индустриального и инновационного развития была разработана форма
соглашения (договора) о сотрудничестве и социальном партнерстве с вышеуказанными
предприятиями, в котором пришли к согласию содействовать максимальному
удовлетворению потребности работодателя квалификационными специалистами
технического направления.
Модернизация профобразования определяет необходимость принципиального
изменения ряда традиционных подходов к системе подготовки специалистов. На сегодня
дуальная система обучения – одна из самых эффективных форм подготовки



133

профессионально-технических кадров в мире. Ее особенность заключается в том, что
обучение проводится большей частью не в учебном заведении, а на предприятии.
Данная система успешно используется в таких странах, как Германия, Австрия,
Дания, Нидерланды, Швейцария. Родоначальником системы дуального образования
принято считать Германию. Её экономические успехи красноречиво свидетельствуют о
ценности дуального обучения. По оценкам международного института мониторинга
качества рабочей силы, расположенного в Швейцарии, абсолютными лидерами по
уровню квалификации кадров является Германия и некоторые страны еврозоны. В
Германии более половины детей проходят через профессионально-техническое
образование. В настоящее время насчитываются сотни профессий, которые можно
изучить по дуальной системе, и этот список регулярно пополняется. Для молодого
населения Германии дуальное обучение — это прекрасный шанс рано приобрести
самостоятельность и безболезненно адаптироваться к взрослой жизни. За свой труд они
получают денежное вознаграждение, а после окончания обучения – работу, к которой
прекрасно подготовлены. Дуальная система дает возможность плавно войти в трудовую
деятельность, без неизбежного для иных форм обучения стресса, вызванного нехваткой
информации и некачественной практической подготовкой. Оно позволяет не только
научиться выполнять определенные трудовые обязанности, но и развивает навыки
работы в коллективе, формируя социальную компетентность и ответственность.
Также в безусловном выигрыше остается и государство, которое эффективно
решает задачу подготовки квалифицированных кадров для своей экономики. В отличие
от Казахстан, в Германии основная нагрузка в области образования лежит на
предприятиях, которые тратят более 40 млрд евро ежегодно на повышение
профессиональной квалификации своих сотрудников. Эта сумма больше чем та, в какую
государству обходится содержание вузов.
В Карагандинском высшем политехническом колледже с января 2021 года внедрен
Международный проект "Erasmus+": «Внедрение дуальной системы в
Казахстане/KAZDUAL». В проект привлечены социальные партнеры ТОО "OLDI
MAX", АО "Алма Телекоммуникейшнс Казахстан", АО "ТрансТелеКом",АО
"Казтелерадио", АО "Каз почта", ТОО "Связь плюс", ТОО «КарагандаЭнергоЦентр».
Для повышения качества дуального образования в колледже, была проведена
колоссальная работа, с предприятиями и компаниями, а также выработан план по
организации учебного процесса в рамках трехстороннего договора между колледжем,
предприятием и студентом в соответствии нормативными правовыми актами.
Для эффективного процесса обучения в колледже используется образовательная
платформа Platonus-College где автоматизирован и прежде всего обеспечен доступ для
преподавателей, наставников с предприятии и студентов к образовательному контенту,
онлайн расписанию, ведению электронного журнала, проверки заданий и выставления
оценок, проведение учебных занятий в режиме видеоконференции, тестирования и
проведение онлайн экзаменов. За время использования платформы повысилась IT-
компетенции студентов и преподавателей. Получили развитие образовательные
интернет-платформы, занятия обогатились дополнительными учебными ресурсами. У
студентов развились самостоятельность и самоконтроль, т.к. большую часть материала
студент осваивает самостоятельно.
Второй год подряд 21-22 апреля в КВПТК проводится совместно с проектом
KAZDUAL Международная научно-практическая конференция. Организаторами и
участниками Международной научно-практической конференции выступили
преподаватели Карагандинского высшего политехнического колледжа, Управление
образования Карагандинской области, преподаватели Карагандинского университета
им. академика Е.А.Букетова, научные сотрудники Oтто-фон-Герике-Университета



134

(Федеративная Республика Германия), представители GeKaVoC проекта из средств
Федерального министерства образования и науки ФРГ, под патронатом Немецкого
аэрокосмического центра, Агентства по управлению проектами, рабочей группы
«Интернационализация профессионального образования», представители KAZDUAL
проекта из средств Erasmus+ / EACEA Европейского союза.

Доклады международных участников 2021 года
Приветствие Международной конференцииА. Xохрадель, Департамент 222 - ЭРАСМУС;
международное сотрудничество в области профессионального образования и обучения,
Федеральное министерство образования и науки (BMBF), Германия
Продвижение, сотрудничество и общение: Как специализированное агентство по
управлению проектами DLR-PT поддерживает BMBF в его деятельности в области
международного сотрудничества в сфере профессионального образования и обучения
А. Вессельс, Немецкий аэрокосмический центр (DLR-PT), Интернационализация
профессионального образования
Представление проекта GeKaVoC
Ф. Винсерлинг, WMU (Экономика - Человек - Окружающая среда) ГмбХ
Проект Внедрение дуальной системы в Казахстане — KAZDUAL, программыERASMUS+
Б.О. Сапаргалиева, Казахский национальный педагогический университет имени Абая
Приветствие и презентация проекта DIARKAZ
M. Савич, Университет Нови-Сада, СербияУ.К. Гёз, DHBW Хайльбронн: Кооперативный
университет земли Баден-Вюртемберг
Прозрачность между профессиональным и академическим образованием в международном
контексте
K. Еневейн, Oтто-фон-Герике-Университет, г. Магдебург
Оценка проекта GeKaVoC: Результаты апробации пилотных проектных разработок по
профессиональному обучению в Казахстане
К. Мачадо, Oтто-фон-Герике-Университет, г. Магдебург
Развивая людей... Укрепляя предприятия... Долгосрочные решения, расширяющие
возможностизанятости для ваших граждан
К. Кайзер, Академия TÜV Рейнланд
Фотогальванические технологии солнечной энергетики - сфера предпринимательства и
профессиональной деятельности в Германии: Стратегии и их воздействие на
профессионально-техническое образование и подготовку специалистов с точки зрения
предприятий
М. Массман, Oтто-фон-Герике-Университет, г. Магдебург
Казахстан на пути к двойному профессиональному образованию и обучению - Подведение
итогов в образовательных сферах логистики, мехатроники и устойчивого
энергообеспечения
A. Мертен, проект GeKaVoC
Внедрение элементов дуального образования, как основа практико –ориентированной
модели профессионального образования
М. А. Алексеева, директор Старорусского политехнического колледжа, филиал НовГУ
"Практика и методика подготовки профессиональных кадров с учетом стандарта
Worldskills Russia в Оренбургской области"
С.В.Лукашенко, заместитель директора по научно-методической работе ГАПОУ "Гуманитарно-
технического техникума" г. Оренбурга
Развитие рынка труда и перспективы в образовании Германии
О.Н. Цехиель, Oтто-фон-Герике-Университет, г. Магдебург
Analysis of Vocational Technical Education in Kazakhstan (logistics, mechatronics, energy)
Т. Керимбеков, (координатор Офиса проектов ГЕКАВОК) Казахский национальный
педагогический университет имени Абая
Междисциплинарные потребности в подготовке педагогов профессионально-технического и
высшего образования в разработке и внедрении инклюзивного образования в Казахстане

135

Рекомендации по расширению профиля компетенций в инклюзивно-образовательном
ракурсе
Ю.A. Непомящая, Oтто-фон-Герике-Университет, г. Магдебург
Особенности пилотного курса повышения квалификации "Устойчивое энергоснабжение",
проводимого в рамках проекта GeKaVoC
Д.А. Оспанова, Ж.Г. Нургалиева, Карагандинский университет имени академика Е.А. Букетова
Модернизация системы управления образовательными организациями через развитие
межинституциональной среды сотрудничества (на примере проекта GeKaVoC)
Ю.A. Непомящая, Oтто-фон-Герике-Университет, г. Магдебург
С. Г. Карстина, Карагандинский университет им. академика Е.А.Букетова, Республика Казахстан,
Караганда
Трансфер и интеграция обучающих программ по немецким стандартам
С.С. Серебрянский,OOOЯнсер Консалт, генеральный директор
Некоторые аспекты обучения на протяжении всей жизни в контексте индустрии 4.0 и
устойчивого экономического развития: перспективы внедрения немецкого опыта в систему
технического и профессионального образования и подготовки (ТиПО) в Казахстане
С. Г. Карстина, Заведующая отделом последипломного образования,
Карагандинский университет имени академика Е.А. Букетова
О.Н. Цехиель, Oтто-фон-Герике-Университет, г. Магдебург
Ключевые компетенции в профессиональной подготовке в условиях цифровизации и
глобализации
Е.О. Карпова, к.пед.н., доцент кафедры иностранных языков, Одесский национальный
экономический университет, Украина


Доклады международных участников 2022 года


Трудности внедрения дуальной системы в Казахстане.
Доктор Карлос Мачадо – директор СТ консалтинг, эксперт высшего образования Европы
"Обзор и условия проведения дуального профессионального обучения в Германии".
Доктор философии Юля Непомящая. Oтто-фон-Герике-Университет, г. Магдебург.
Представление стратегии проекта KAZDual
Сапаргалиева Баян Оралхановна - постдокторант, Казахский национальный
педагогический университет имени Абая.
Рынок труда и рынок профессионального образования: неразрывное единство.
Шишов Сергей Евгеньевич - доктор педагогических наук, профессор, профессор ФГБОУ
ВО «Московский государственный университет технологий и управления имени К. Г.
Разумовского (ПКУ)».
Дуальное обучение в Российской Федерации: современные реалии.
Ряхимова Елена Григорьевна. Академия социального управления г. Москва
Внедрение дуального обучения по педагогическим ОП: опыт университета
Шакарима.
Тлемисов Улан Багдатович - директор Департамента организации образовательного
процесса НАО "Университет имени Шакарима города Семей
О внедрении Модели дуального педагогического образования в Республике
Казахстан.
Абаева Галия Аскербековна -директор института педагогики и психологии. Казахский
национальный педагогический университет имени Абая.

Идея дуального обучения приобретает свои реальные практические контуры.
Взаимодействие образования с бизнесом, субъектами рынками труда – это одна из


136

составляющих современной модели, которая востребована обществом. Поэтому, именно
сейчас нужна всемерная поддержка программы дуального образования и должна быть
продолжена работа по ее реализации в тесном сотрудничестве с работодателями и
социальными партнерами, заинтересованными в развитии дуального образования.
Социальное партнерство в области профессионального образования ориентировано на
повышение адекватности результатов деятельности системы образования, приближение
уровня подготовки кадров к потребностям отраслей экономики и работодателей,
укрепление связей обучения с производством, привлечение дополнительных источников
финансирования. В рамках проведения Международной конференции была проведена
дискуссионная площадка с участием социальных партнеров.

Секция: Дуальное обучение – требование времени.

«Развития человеческого капитала»
Оспанова Карлыгаш Асановна - руководитель отдела Палаты предпринимателей
Карагандинской области.
Эффективность дуальной системы обучения в подготовке квалифицированных
кадров.
Катпанов Мурат Касенович – полковник, начальник Департамента по ЧС
Карагандинской области МЧС РК.
Проблемы организации ДСО в условиях предприятий.
Ким Сергей Константинович – Вице-президент ассоциации застройщиков
Карагандинской области
ДСО - подготовка узконаправленных специалистов.
Майконов Аргулан Салтанатович – и.о.генерального директора ТОО «QazTehna».
Социальное партнерство в реализации дуальной системы обучения.
Сыздыкова Айгуль Шаяхметовна - директор ЧУ «Политехнический колледж
корпорации "Казахмыс».
Дуальное обучение, как фактор укрепления социального партнерства.
Саттыбаева Алия Рахимбековна – директор КГКП «Шахтинский технологический
колледж»
Критерии и мероприятия, способствующие успешному трудоустройству
выпускников колледжа.
Тапин Нуркен Айжолович –менеджер по трудоустройству и профориентационной
работе.


Карагандинский высший политехнический колледж стремится расширить
перспективы как регионального, так и международного сотрудничества, с целью
трансферта новейших образовательных технологий для повышения качества подготовки
выпускников колледжа до международных стандартов. Таким образом, проведение
Международной конференции будет способствовать углублению всестороннего
взаимовыгодного сотрудничества государств - Германии, России и Казахстана в научно-
технической и инновационной сферах.
26-28 апреля 2021 года от Карагандинского Высшего Политехнического колледжа
приняла участие рабочая группа в образовательном туре "KAZDUAL - "Внедрение
дуальной системы в Казахстане" по международной программе Erasmus+. Обучающие
курсы организованы в онлайн формате через платформу ZOOM. В проведенных курсах
приняли участие все партнеры проекта. Организаторы и модераторы - Otto-von-Guericke-
University Magdeburg (Германия) и КазНПУ имени Абая. Участники обучающего тура


137

были ознакомлены со спецификой внедрения и организации дуального образования в
Германии, с преимуществами этого подхода в целом, более того, у участников была
возможность задать интересующие вопросы, а также обсудить типы дуального обучения
напрямую с составителями рабочих планов и представителями крупных предприятий,
которые успешно внедрили в свою практику методы дуального обучения. Нам
понравились презентации различных экспертов и дискуссии о возможностях и
проблемах двойного высшего и профессионального образования. В частности, передача
опыта Германии и Казахстана была очень плодотворной и будет полезной для решения
предстоящих задач проекта.
5-7 мая 2021 года прошли обучающие туры Австрийского университета. Рабочая
группа КВПТК принимает активное участие в "KAZDUAL - "Внедрение дуальной
системы в Казахстане" по международной программе «Erasmus+» и в этом году
планируются образовательные туры в Германию и Австрию.
Начало внедрения экспериментальной программы дуального обучения в
Карагандинском высшем политехническом колледже положено, но еще больше
предстоит сделать. Проведя и анализируя участие КВПТК в проекте KAZDUAL,
вырисовывается роль и дальнейшая деятельность колледжа в следующих этапах проекта
внедрения дуального образования. Интеграция с производством и систематическая
консультация практикующих профессионалов поможет в подготовке компетентных
специалистов, в соответствии с потребностями работодателя, что даст значимый
социально-экономический эффект в масштабах всей страны. Таким образом, мы
получим возможность выйти на совершенно новый уровень трехстороннего партнерства
- объединение интересов бизнеса, молодого человека и государств.
Идея дуального обучения приобретает свои реальные практические контуры.
Взаимодействие образования с бизнесом, субъектами рынками труда – это одна из
составляющих современной модели, которая востребована обществом. Поэтому, именно
сейчас нужна всемерная поддержка программы дуального образования и должна быть
продолжена работа по ее реализации в тесном сотрудничестве с работодателями и
социальными партнерами, заинтересованными в развитии дуального образования.
Социальное партнерство в области профессионального образования
ориентировано на повышение адекватности результатов деятельности системы
образования, приближение уровня подготовки кадров к потребностям отраслей
экономики и работодателей, укрепление связей обучения с производством, привлечение
дополнительных источников финансирования.
В результате внедрения дуальной системы колледж разрабатывает программы,
исходя из потребностей рынка в регионе, развивает свой потенциал, повышает
квалификацию преподавательского состава, что в целом позволит повысить качество
подготовки кадров в учебном заведении и приведет к росту конкурентоспособности
колледжа.

Список использованной литературы:
1. Жанкабыл Г.Е. Дуальное обучение – залог качественного образования //
Молодой ученый. 2017. №10.1. С. 35-38.
2. Кузембаев С.Б., Альжанов М.К., Нурмагамбетов Д.Д., Атамбаев Ж.Н.,
Аймагамбетова Г.Т. Вопросы перехода на дуальное обучение // Вестник КарГУ. 2013.
3. Сидакова Л.В. Сущность и основные признаки дуальной модели обучения
// Образование и воспитание. 2016. №2. С. 62-64.
4. Терещенкова Е. В. Дуальная система образования как основа подготовки
специалистов // Научно-методический электронный журнал «Концепт». 2014. № 4
(апрель). С. 41–45.



138

5. Харитонова Н.Д. Дуальная система образования в высшей школе:
эффективность внедрения // Электронный научно-методический журнал Омского ГАУ.
2017. Спецвыпуск


«ЖЭС ЖЫЛУ ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ ҚОНДЫРҒЫЛАРЫ» МАМАНДЫҒЫНДА
ДУАЛЬДІ ОҚЫТУ ЖҮЙЕСІН ЕНГІЗУ ТӘЖІРИБЕСІ

ОПЫТ ВНЕДРЕНИЯ ДУАЛЬНОЙ СИСТЕМЫ ОБУЧЕНИЯ НА
СПЕЦИАЛЬНОСТИ «ТЕПЛОЭНЕРГЕТИЧЕСКИЕ УСТАНОВКИ ТЭС»

EXPERIENCE OF INTRODUCING A DUAL SYSTEM OF EDUCATION FOR THE
SPECIALTY "HEAT POWER PLANTS"

Шелиховская О.В. - магистр техники и технологии, заведующая кафедрой
энергетических дисциплин преподаватель специальных дисциплин, Карагандинский
высший политехнический колледж, Республика Казахстан, Караганда.
Амантаева А.С.- магистр техники и технологии, преподаватель специальных
дисциплин, Карагандинский высший политехнический колледж, Республика Казахстан,
Караганда.
Табаева С.А. - магистр технических наук, преподаватель специальных дисциплин,
Карагандинский высший политехнический колледж, Республика Казахстан, Караганда.

Түйінді сөздер: дуальді оқыту нысаны (ҚБД), мехатроника, техникалық терминдердің
глоссарийі, бинарлық сабақтар, мамандық бойынша конкурстар, үлгерімнің сапалық
көрсеткіштері, жұмысқа орналастыру, күшті және әлсіз жақтары.
Ключевые слова: дуальная форма обучения (ДСО), мехатроника, глоссарий технических
терминов, бинарные занятия, конкурсы по профессии, качественные показатели успеваемости,
трудоустройство, сильные и слабые стороны.
Keywords: dual form of education (DSO), mechatronics, glossary of technical terms, binary
classes, competitions by profession, qualitative indicators of academic performance, employment,
strengths and weaknesses.
Түйін: мақалада ТжәнеКББ дуальді оқыту жүйесін енгізуді зерттеу бойынша оқу
бағдарламасына енгізілген өзгерістерге талдау жүргізіледі, студенттердің үлгерім және
түлектердің берілген мамандық бойынша жұмысқа орналасу динамикасы көрсетіледі.
Мақаланың негізгі идеясы дуальді оқыту жүйесін оның оң және теріс факторларын ескере
отырып, енгізу тәжірибесін зерттеу болып табылады.
Аннотация: в статье по исследованию внедрения дуальной системы обучения ТиПО
проводится анализ внесенных изменений в программы обучения, указывается динамика
успеваемости студентов и трудоустройства выпускников данной специальности. Основная идея
статьи заключается в исследовании опыта внедрения ДСО с учетом положительных и
отрицательных ее факторов.
Abstract: the article on the study of the introduction of a dual system of education in technical
and vocational education analyzes the changes made to the training programs, indicates the dynamics
of student performance and employment of graduates of this specialty. The main idea of the article is to
study the experience of implementing dual system of education, taking into account its positive and
negative factors.
Дуальная система профессионального образования получила мировое признание,
это наиболее распространенная и признанная форма подготовки кадров, которая
комбинирует теоретическое обучение в учебном заведении и производственное
обучение предприятии.
Сегодня параллельно существуют промышленность и профессиональное
образование, а им необходимо сойтись в одной точке для решения общей важнейшей
задачи – подготовки хороших специалистов для развития экономики страны. Для этого


139

предприятия должны активно участвовать в практикоориентированном процессе
подготовки будущих профессионалов.
По специальности 0906000 «Теплоэнергетические установки тепловых
электрических станций» согласно рабочим учебным планам и программам в рамках
дуальной системы обучения (далее ДСО) в КВПТК обучались студенты групп 9-ТЭУ-
15с и 9-ТЭУ-16.
Для данных групп в рабочем учебном плане были внесены изменения по
количеству часов для лабораторно-практических занятий в сторону увеличения
(дисциплин общепрофессионального и специального циклов). Например, для предмета
«Котельные установки тепловых электрических станций» количество часов ЛПР в
обычных группах составляет 12 часов, а для групп ДСО – 30 часов.
Для приобретения начальных знаний автоматизации и робототехники в рабочий
учебный план был включен факультатив «Мехатроника».
Для укрепления языковых профессиональных знаний у студентов, обучающихся по
дуальной системе, был составлен глоссарий на государственном и английском языках по
таким специальным дисциплинам, как «Котельные установки тепловых электрических
станций» и «Тепловые электрические станции и трубопроводы».
Для интеграции дисциплин в учебном процессе проводились бинарные занятия по
дисциплинам «Котельные установки тепловых электрических станций», «Тепловые
электрические станции и трубопроводы», «Ремонт и обслуживание
котельного/турбинного оборудования» и «Охрана труда».
















Экскурсия на Карагандинской ТЭЦ-3
Во время учебной практики студенты посещали такие предприятия, как АО
"Карагандинская ТЭЦ-3" и АО "Карагандинская ТЭЦ-1", АО "Топарская ГРЭС", ТОО
«Карагандинский турбомеханический завод», АО «КарагандаЭнергоремонт», ТОО
«Эргономика», ТОО «Караганда-Теплотранзит» и другие, где глубже подчерпнули
информацию о будущей профессии и организации работы. Кроме того, прошли практику
в сварочном и слесарно-механическом цехах колледжа.
На энергетическом отделении для групп ДСО проводились конкурсы по
профессии. Конкурс «Лучший специалист по охране труда» был нацелен на
демонстрацию полученных теоретических и практических навыковв разделе «Охрана
труда», где освещались решения таких вопросов по ОТ и ТБ, как работа со знаками
безопасности, работа со средствами индивидуальной защиты, допуск к работе с
электроустановками и теплоэнергетическим оборудованием. Конкурс по слесарно-



140

механической практике показал практические навыки студентов по нарезке резьбы,
вытачиванию шестигранников, резе по металлу, сверлению отверстий и гибу металла на
токарных, вертикально-фрезерных, заточных станках при соблюдении правил техники
безопасности.
В рамках Дня социального партнера были организованы встречи с
представителями предприятий – социальных партнеров, которые являются
выпускниками колледжа по специальности 0906000 «Теплоэнергетические установки
ТЭС». В живой и активной беседе студенты узнали ответы на наиболее представляющие
для них интерес вопросы. Выпускники поделились опытом прохождения
производственных практик и трудоустройства после окончания колледжа. На встрече с
выпускниками студенты узнали о местах работы бывших студентов - теплоэнергетиков.
Кроме того, студенты участвовали в олимпиаде по такой дисциплине, как
"Теоретические основы теплотехники", где обучающиеся показали хорошие знания по
дисциплине. Студенты проявили большое упорство и соревновательный характер.
Обучающиеся данных групп очень активно участвовали в работе с психологом,
особенно в проекте «Подготовка студентов к семейной жизни».
На примере групп 9-ТЭУ-15с и 9-ТЭУ-16 были показаны изменения успеваемости
в разрезе курсов при обучении на выпускающем отделении.

Таблица - Качественные показатели успеваемости по группе

Показатели
Группа 2016-2017 2017-2018 2018-2019 2019-2020
Абсол. Кач. Абсол. Кач. Абсол. Кач. Абсол. Кач.
усп, % усп, % усп, % усп, % усп, % усп, % усп, % усп, %
9-ТЭУ-15с 99 56 91 64 100 68 - -

9-ТЭУ-16 - - 96 32 100 54 100 96

Как видно по результатам таблицы, качество успеваемости в разрезе курсов
повышается. После второго курса у большинства студентов значительно усиливается
интерес к специальности и будущей профессии, особенно после ознакомления со
спецификой работы на предприятиях.
Проанализируем показатели трудоустройства выпускников данных групп. В
группе 9-ТЭУ-15с выпустилось 19 студентов, из них по предоставленным справкам
трудоустроены по специальности:
- ТОО «Карагандинская ТЭЦ-3» – 5 человек;
- АО «КарагандаЭнергоремонт» - 1 человек;
- ТОО «Топарская ГРЭС» – 1 человек;
- ТОО «Темиртауская ГРЭС» – 1 человек;
- ТОО «Теплотразит Караганда» -1 человек;
- ТОО «КТМЗ» - 1 человек.
Кроме того, по профилю специальности продолжили обучение в ВУЗе 6 человек.
В группе 9-ТЭУ-16 выпустилось 26 студентов, из них по предоставленным
справкам трудоустроены по специальности:
- ТОО «Карагандинская ТЭЦ-3» – 1 человек;
- ТОО «ХМКК» - 1 человек;
- ТОО «Караганда Жарык» – 1 человек;
- ТОО «Алтай Полиметаллы» – 1 человек;
- ТОО «Теплотразит Караганда» - 2 человека;
- ТОО «КТМЗ» - 2 человека;

141

- ТОО «АкваРем» - 1 человек.
Кроме того, по профилю специальности продолжили обучение в ВУЗе 8 человек,
один выпускник переехал на ПМЖ в Россию, где продолжил обучение по данной
специальности и трудоустроился на тепловые сети.
Обзор сильных и слабых сторон внедрения ДСО. На наш взгляд, сильной стороной
ДСО стало применение студентами практических знаний, полученных во время всех
видов производственной практики. Как следствие, по окончании колледжа у них уже был
опыт и знания, точнее более высокие конкурентные преимущества, способствующие
успешному трудоустройству. Уже в период практик студентов данных групп оформляли
как сотрудников предприятия и им начисляли заработную плату. Несомненно, что
размер зарплаты зависел от масштабов предприятия, от решения работодателя,
способностей студентов, их усердия, но, очевидно, что некоторые из них остались
сотрудниками предприятий и после окончания практик. Студенты были ознакомлены с
предприятиями, а работодатели были убедились в их профессиональной
трудоспособности.
Вместе с тем, дуальное обучение имеет ряд недостатков, сдерживающих активное
участие работодателей при внедрении ДСО. Сложности внедрения обсуждались и
обсуждаются с работодателями региона на различных Круглых столах, Днях
социального партнера и технических советах и т.д.
В первую очередь, как утверждают работодатели, слабой стороной ДСО являются
временные затраты, непонимание долгосрочной выгоды и сложность с
прогнозированием потребности в кадрах. Современный бизнес ставит задачи
прибыльности здесь и сейчас. Причем прибыльность понимается только в денежном
эквиваленте. У энергопредприятий нет стабильности и уверенности в завтрашнем дне,
отсюда, нет сильного понимания прибыли от вложения в человеческий капитал.
Еще одной сложностью становится смена выбранной специальности или
прерывание учебы. Для студентов «традиционной» системы образования обычно не
составляет проблем сменить профессию или вовсе бросить обучение. В случае дуального
обучения дело обстоит по - другому. Если студент понимает, что такая форма обучения
ему не подходит или он выбрал не ту специальность, прервать учебу может быть
довольно непросто. Предприятие может потребовать выполнение обязательств
трехстороннего Договора, что в свою очередь влияет на сотрудничество в дальнейшем.
К тому же, студент и его родители могут оказаться в некой психологической ловушке,
которая будет оказывать давление на их здоровье и принятие решения.
Нужно отметить еще одну слабую сторону опыта внедрения ДСО - студенту уже
на втором курсе следует выбрать рабочую профессию, или более узкую ее
специализацию, не понимая и не зная всех нюансов и необходимых навыков специалиста
среднего звена. В то время как в «традиционной» форме обучения студенты выбирают
рабочую профессию только на третьем, а то и на четвертом курсе, после того как
ознакомятся со всеми возможными отраслями своей специальности. Будучи студентом
дуального обучения, надо будет сразу определиться с тем, какой области деятельности
выбранной профессии он себя посвятит. На предприятии, как правило, его сразу должны
определить в конкретный отдел/цех, где будет проходить его обучение, и сменить
специализацию чаще всего бывает сложно.
И конечно следует понимать, что суть дуального обучения в ориентированности на
практику. Но, к сожалению, некоторые работодатели не доверяют практикантам и не
допускают их к реальным работам даже под присмотром, студенты в основном
выполняют хозяйственные работы. Также следует отметить, что разработанная
совместно с работодателями программа дуального обучения не нацелена на
исследования, главным акцентом работы является приобретение навыков простых



142

производственных операций. Это может стать препятствием для тех, кто хочет посвятить
себя научной или исследовательской деятельности в своей области.
Однако хочется подчеркнуть то, что это только начало пути. И конечно же есть и
сильные, и слабые стороны внедрения ДСО. Но что уже очевидно сегодня, так это тот
факт, что дуальная форма обучения – это самый кратчайший путь становления студента
в специалиста среднего звена и самый легкий способ его качественного трудоустройства.

Список использованной литературы:
1. Дуальное обучение: западные модели и казахстанские реалии.
Абдыманапова Ш. Б., Интернет-журнал «Просвещение», 2016.
2. Отчеты по учебно-методической, учебно-воспитательной,
производственной работе, сведения о трудоустройстве по группам 9-ТЭУ-15с, 9-ТЭУ-
16.

ДУАЛЬДІ ОҚЫТУ НЕГІЗІНДЕ КӘСІБИ ҚҰЗЫРЕТТІЛІКТІ ҚАЛЫПТАСТЫРУ

ФОРМИРОВАНИЕ ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ НА ОСНОВЕ
ДУАЛЬНОГО ОБУЧЕНИЯ

FORMATION OF PROFESSIONAL COMPETENCIES BASED ON DUAL
TRAINING

Шлыкова Н.В. - Преподаватель специальных дисциплин КГКП «Карагандинский
высший политехнический колледж», г. Караганда, Республика Казахстан.
Казкенова Б.М. - Методист КГКП «Карагандинский высший политехнический
колледж», г. Караганда, Республика Казахстан.
Түйінді сөздер: дуальді оқыту, кәсіби құзыреттер, ұйымдастыру, практикалық оқыту, іске
асыру, өндіріс.
Ключевые слова: дуальное обучение, профессиональные компетенции, организация,
практическое обучение, реализация, производство.
Keywords: dual training, professional competencies, organization, practical training,
implementation, production.
Түйін: бұл мақалада "QazTehna" ЖШС автоқұрастыру зауыты базасында КМҚК ҚЖПТК
«Автомобиль көлігіне техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану» мамандығы
студенттерінің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мақсатында дуальді оқыту нысанын
ұйымдастыру және іске асыру мәселелері қарастырылады.
Аннотация: в данной статье рассматриваются вопросы организации и реализации
дуальной формы обучения с целью формирования профессиональных компетенций студентов
специальности «Техническое обслуживание, ремонт и эксплуатация автомобильного
транспорта» КГКП КВПТК на базе автосборочного завода ТОО «QazTehna».
Abstract: this article considers the organization and implementation of the dual form of education
in order to form the professional competencies of students of the specialty "Maintenance, repair and
operation of motor transport" KGKP KVPTK on the basis of the automobile assembly plant LLP
"QazTehna".

Дуальное обучение является продуктом взаимодействия образовательных
организаций и работодателей по успешной профессиональной и социальной адаптации
будущего специалиста. Применяемые системы ученичества и наставничества в дуальном
обучении можно считать традиционными методами профессионального обучения на
рабочем месте, так как, работая рядом с мастером, молодые рабочие изучают азы
профессии. При внедрении дуального обучения уже на ранних этапах процесса учебы
студент колледжа включается в производственный процесс в качестве работника
предприятия. [1]


143

Квалификации «3W07161301 – Слесарь по ремонту автомобилей», «3W07161303 –
Мастер по ремонту автомобильного транспорта», «4S07161304 – Техник-механик» по
специальности «07161300 – Техническое обслуживание, ремонт и эксплуатация
автомобильного транспорта» являются востребованными на современном рынке труда.
Выпускники данной специальности должны обладать широким набором
профессиональных компетенций, владение которыми позволит без затруднений
выполнять трудовые обязанности с первого дня трудоустройства. Свободное владение
профессиональными компетенциями обеспечивается внедрением дуального обучения в
колледже.
Дуальное обучение может пониматься как форма организации и реализации
образовательного процесса, которая подразумевает теоретическое обучение в
образовательной организации, а практическое – в организации работодателя. Реальные
условия формируют у студентов профессиональные компетенции за счет выполнения
ими практических задач. Функциональное назначение понятия «дуальное обучение» –
приблизить теорию к практике. Именно поэтому его называют «практико-
ориентированным».
Дуальное обучение реализуется через взаимодействие с работодателями и
социальными партнерами в течение всего периода подготовки молодых специалистов.
Отбор на дуальное обучение ведется по результатам собеседования со студентами,
изъявившими желание обучаться по дуальному обучению, проводимого предприятием
(организацией); по заявлениям граждан в произвольной форме.
Организация учебного процесса осуществляется в соответствии с рабочими
учебными планами и программами, разработанными на основе соответствующих
типовых учебных планов и программ, утвержденными учебным заведением и
согласованными с предприятием (организацией). [2]
При организации дуального обучения специалисты предприятия являются
экспертами по оценке учебных планов, рабочих учебных программ учебных дисциплин,
профессиональных модулей, программ практик и т.п. Специалисты предприятий
являются руководителями практического обучения. Образовательной программой
предусмотрено 61% от общего количества часов на проведение производственного
обучения и профессиональной практики. График учебного процесса утверждается
организацией образования и согласовывается с предприятием.
Основным партнёром кафедры транспортно-технологических дисциплин КГКП
«Карагандинский высший политехнический колледж» (далее КВПТК) по дуальному
обучению является ТОО «QazTehna» - завод по производству автобусов, электробусов и
специальной техники в городе Сарань Карагандинской области. Завод «QazTehna»
создан в партнерстве с крупнейшим мировым производителем автобусов «Yutong».
При направлении студентов на предприятие были заключены трехсторонние
договоры о дуальном обучении между КВПТК в лице директора колледжа, ТОО
«QazTehna» в лице руководителя предприятия и студентами. При составлении договоров
о дуальном обучении с несовершеннолетними студентами, давали разрешение на работу
и подписывали трехсторонний договор законные представители студентов.
На основании договора от 31.08.2021 о социальном партнерстве и дуальном
обучении между колледжем и ТОО «QazTehna», в 2021-2022 учебном году на данном
предприятии обучаются две группы специальности 07161300 «Техническое
обслуживание, ремонт и эксплуатация автомобильного транспорта», в количестве 30
человек. ТОО «QazTehna» за счёт собственных средств организовало развозку студентов
по маршруту Караганда-Сарань-Караганда, горячее питание в обеденный перерыв и
выплату ежемесячной заработной платы студентам.




144

Проведение дуального обучения совместно с ТОО «QazTehna» организовано в
экспериментальной форме, на комбинированном формате обучения. Теоретические
занятия проводятся в нескольких форматах:
1. Согласно расписанию, учебные занятия проводятся в вечернее времяна
платформе Zoom.
2. Учебный материал и домашние задания для студентов выкладываются на
оболочке Moodle для самостоятельного изучения учебного материала. Студенты
получают задания, которые должны предоставить к проверке до установленного срока.
3. Каждую субботу в колледже для студентов проводятся консультации по
изучаемым дисциплинам, с отчетами преподавателям о проделанной работе.
Практическое обучение, формирующие профессиональные компетенции
студентов, включает в себя выполнение на рабочих постах таких видов
производственной деятельности, как:
 крупноузловая сборка (установка двигателя и трансмиссии, сборка кузова
автомобиля);
 малярно-подготовительные работы (зачистка, грунтовка, окраска,
частичная правка поврежденных деталей);
 общие работы по дефектовке (выявление поврежденных частей, снятие
поврежденных частей с последующей заменой);
 работы по автоэлектрике (замена частей, укладка электротехнической
части, дефектовка с частичным ремонтом, подключение электропотребляющих
приборов автомобиля).
Во время проведения практического обучения группа студентов делится на
подгруппы численностью 6 – 8 человек. Каждая подгруппа направляется на
определенный рабочий участок и за студентами закрепляется наставник из числа
работников завода согласной уровню выполняемых работ. Наставник обучает студентов
на конкретном рабочем месте, выдаёт производственные задания и контролирует
качество выполняемых работ. Помимо наставников от производства, студентов
контролирует преподаватель кафедры транспортно-технологических дисциплин
Карагандинского высшего политехнического колледжа.
По окончанию изучения отдельного вида деятельности студенты сдают
практический экзамен внутри производства. Для студентов на рабочем месте
моделируется рабочая задача, оценивание выполнения которой осуществляется
комиссией из числа инженерно-технических работников предприятия.











Помимо практического обучения, согласно учебного плана, во время прохождения
дуального обучения студенты имеют возможность пройти внутреннее обучение на базе
учебного центра ТОО «QazTehna» и получить рабочую квалификацию «стропальщик».
По окончании учебного года студентам предложено продолжить работу на заводе
во время летних каникул.


145

При осуществлении дуального обучения преподаватели кафедры транспортно-
технологических дисциплин, по согласованию с ТОО «QazTehna», имеют возможность
стажировки на рабочих местах, оснащенных современными производственными
оборудованиями, благодаря чему улучшат собственные профессиональные
компетенции.
Основной принцип дуальной системы обучения – это равная ответственность
учебных заведений и предприятий за качество подготовки кадров. При внедрении
модели дуального обучения основная нагрузка лежит на конкретной образовательной
организации и конкретном предприятии, которое хочет получить для себя рабочие
кадры. Это значит, что современный бизнес начнёт инвестировать в подготовку
собственных кадров [3].
Дуальная система обеспечивает выпускнику плавное вхождение в трудовую
деятельность, без стресса, вызванного недостатком информации и слабой практической
подготовкой. Дуальная система позволяет сформировать профессиональные
компетенции, достаточные для самостоятельного и качественного выполнения
конкретных трудовых обязанностей при трудоустройстве, развивает умение работать в
коллективе, формирует социальную компетентность и ответственность.
Идея реализации дуального обучения на базе автосборочного завода ТОО
«QazTehna» и кафедры транспортно-технологических дисциплин КВПТК стала
результатом взаимной заинтересованности предприятия и колледжа в подготовке
специалистов среднего звена, соответствующих требованиям производства.

Список использованной литературы:
1. Сидакова, Л. В. Сущность и основные признаки дуальной модели обучения
/ Л. В. Сидакова. – Текст: непосредственный // Образование и воспитание. – 2016. – №
2 (7). – С. 62-64. – URL: https://moluch.ru/th/4/archive/29/803/
2. Приказ Министра образования и науки Республики Казахстан от 21
января 2016 года № 50 «Об утверждении Правил организации дуального обучения»
3. Опыт внедрения элементов системы дуального обучения в
профессиональных образовательных организациях Свердловской области:
методические рекомендации / авт.-сост.: Е. Н. Байдало, М. А. Герасимова, Е. В.
Шлыкова; Государственное автономное образовательное учреждение
дополнительного профессионального образования Свердловской области «Институт
развития образования». – Екатеринбург: ГАОУ ДПО СО «Институт развития
образования», 2016. – 70 с.

ТЕМІРЖОЛ САЛАСЫ ДУАЛЬДІ ОҚЫТУДЫ ДАМЫТУ ПЛАТФОРМАСЫ
РЕТІНДЕ
ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНАЯ ОТРАСЛЬ КАК ПЛАТФОРМА РАЗВИТИЯ
ДУАЛЬНОГО ОБУЧЕНИЯ
THE RAILWAY INDUSTRY AS A PLATFORM FOR THE DEVELOPMENT OF
DUAL TRAINING

Нагаева К.Е. - старший преподаватель кафедры «Технологическое оборудование и
машиностроение», НАО «Университет имени Шакарима города Семей», Республика
Казахстан, г.Семей
Түйінді сөздер: көлік, дуальді оқыту жүйесі, стейкхолдерлер.
Ключевые слова: транспорт, дуальная система обучения, стейкхолдеры.
Keywords: transport, dual training system, stakeholders.


146

Түйін: мақалада көліктік бағыттағы білім беру бағдарламаларын жобалайтын
стейкхолдерлер мен жоғары оқу орындары ынтымақтастығының элементтері қамтылған.
Аннотация: в статье освещены элементы сотрудничества стейкхолдеров и ВУЗов,
проектирующие образовательные программы транспортного направления.
Abstract: the article highlights the elements of cooperation between stakeholders and universities
that design educational programs in the transport sector.
Современная система дуального образования, сложившаяся в нашей стране,
способна решить сразу две задачи: повысить качество профессиональной подготовки и
сократить дефицит высококвалифицированных кадров.
В Казахстане набирает ход тенденция организации дуального обучения, не только
для повышения профессионализма, но и для полного взаимодействия производства и
учебных заведений.
Дуальное обучение – это своего рода профессиональное образование, которое
осуществляется на рабочем месте в виде практической отработки, а в теоретической
части - на базе учебного заведения.
Образовательные программы технического и профессионального, послесреднего
образования с использованием дуального обучения предусматривают теоретическое
обучение в организациях образования и не менее шестидесяти процентов
производственного обучения, профессиональной практики на базе предприятия
(организации) [1, с. 6].
Основной принцип дуального обучения – это равная ответственность учебного
заведения и предприятия за качество подготовки кадров.
Что же дает дуальная система обучения? Учебному заведению – привлечение
специалистов для проведения практических занятий, для предприятия — это
возможность подготовить для себя кадры, экономия времени по поиску и подбору
сотрудников, повышения их квалификации. А обучающимся после окончания учебного
заведения - работу, к которой готовы на все 100%.
В основу дуального обучения положен принцип взаимосвязи теории с практикой
[2, с.4].
В целях развития дуального образования по образовательной программе
бакалавриата «Организация перевозок, движения и эксплуатация транспорта» открыт
филиал на базе филиала ТОО «КТЖ - Грузовые перевозки» - «Семейское отделение
грузовых перевозок».
На данном предприятии обучающиеся проходят профессиональную
производственную и преддипломную практику и изучают на производстве
профилирующие дисциплины по образовательной программе. Практические занятия
ведут сотрудники с большим профессиональным опытом.
Дуальная форма обучения обеспечивает гибкость при трудоустройстве
выпускников в организации, в которых они проходили практику.
В свою очередь, выпускники по образовательной программе «Организация
перевозок, движения и эксплуатация транспорта» подготовлены к использованию
требуемых знаний на практике, к коммуникации в условиях рабочего места, активному
участию в групповой работе, управленческому общению с работниками, с владельцами
бизнеса и к соблюдению законов о труде и правил экономики.
ТОО «КТЖ - Грузовые перевозки» - «Семейское отделение грузовых перевозок»
сотрудничает с Университетом имени Шакарима города Семей более 7 лет.
В настоящее время на основании подписанного договора сотрудничество
осуществляется по следующим направлениям:
обучающиеся проходят производственную и преддипломную практики на базе
филиала;



147

на базе филиала проводятся практические занятия по дисциплинам
профессионального блока;
специалисты участвуют в разработке образовательной программы, а также
каталога элективных дисциплин;
специалисты ТОО «КТЖ - Грузовые перевозки» - «Семейское отделение грузовых
перевозок», как представители работодателей участвуют в различных мероприятиях,
организуемых Университетом имени Шакарима г. Семей;
ведущие специалисты участвуют в работе государственной аттестационной
комиссии.
За годы сотрудничества были трудоустроены выпускники образовательной
программы «Организация перевозок, движения и эксплуатация транспорта», которые на
данный момент занимают должности, такие как старший приемо-сдатчик, дежурный по
станции, сигналист, дежурный по вокзалу, товарный кассир, логист и т.д.
Филиал кафедры является важной формой сотрудничества высшего учебного
заведения с работодателями и функционирует в целях улучшения качества подготовки
квалифицированных специалистов, усиления практической направленности учебного
процесса.
Дуальное обучение способно показать технологию работы предприятия изнутри,
что является важным аспектом для обучающегося на пути к успешной карьере.
Учебное заведение в свою очередь должно разработать нормативно- правовую и
учебно-методическую документацию по системе дуального обучения, рассмотреть
возможность обучения сотрудников предприятия основам педагогического мастерства,
а также прохождение производственных стажировок преподавателями учебного
заведения на предприятиях в целях повышения квалификации.
Такое социальное партнерство, а именно взаимодействие субъектов,
ориентированное на повышение результатов деятельности системы образования,
достижения уровня подготовки кадров с учетом потребностей отраслей экономики и
работодателей, укрепление связей обучения с производством, в том числе путем
внедрения дуального обучения [2, с.5] является наиважнейшим условием для создания
новых направлений и усовершенствования действующих.
Университет имени Шакарима разработал Положение об организации учебного
процесса с элементами дуального обучения, в котором раскрыты самые основные
положения организации учебного процесса с элементами дуального обучения, функции
участников учебного процесса, контроль и оценку результатов. А также на кафедре
совместно со специалистами разрабатываются методические указания к практическим
(семинарским) занятиям по дисциплинам.
Так как требуется улучшить модель и механизмы профессиональной подготовки,
которые бы способствовали преодолению отставания в структуре, объемах и качестве
трудовых ресурсов от реальных требований конкретных предприятий в Казахстане
реализуется национальный проект «Атлас новых профессий и компетенций Республики
Казахстан». В рамках которого проводятся форсайты при участии экспертов
транспортно-логистической отрасли Республики Казахстан, целью которых является
сформировать перечень профессий транспортно-логистической отрасли, которые
претерпят значительные изменения или исчезнут полностью под влиянием
технологического прогресса и социальных преобразований, а также профессий, которые
не существуют сейчас, но потребность в которых может возникнуть в будущем.
В рамках форсайта, проводимого в августе 2020 года в ходе мозгового штурма,
были сформированы компетенции и предложена новая профессия как data-логист. Ведь
все больше компаний активнее начинают использовать системы автоматизации




148

логистических процессов с целью их оптимизации, сокращения затрат, уменьшения
ошибок, в рамках человеческого фактора и в целом прозрачности функционирования.
Все больше возрастает необходимость цифровизации логистических операций, а
также возможности для внедрения современных технологий, повышения
конкурентоспособности транспортных организаций.
Цифровые технологии позволяют накапливать огромную массу информации,
которой компании должны владеть и грамотно использовать.
Какую же ценность несут данные для транспортно-логистического комплекса?
Во-первых, систематизация транспортных заявок. Во-вторых, учет затрат. В-
третьих, планирование загруженности склада.
Использование цифровых решений в управлении транспортными процессами
позволяет отделу логистики устанавливать различные статусы выполнения тех или иных
работ.
Отсюда вытекает новое препятствие: логист должен знать на 5 не только принципы
логистики, но профессионально владеть компьютерными технологиями. При этом
постоянно обновлять свои знания, расширяя свои компетенции.
Именно поэтому должно быть тесное сотрудничество учебных заведений и
предприятий. В постоянном диалоге и мониторинге отрасли рождаются новые решения
и технологии работы.
Основываясь на опыте отдела логистики ТОО «КТЖ - Грузовые перевозки» -
«Семейское отделение грузовых перевозок», анализируется использование цифровых
решений в управлении транспортными процессами, устанавливая различные статусы
выполнения тех или иных работ. Данная информация позволяет видеть четкую картину
и все недостатки оказания услуги по перевозке. А также в сэкономленное время,
оказывать услуги новым клиентам, увеличивая при этом доход предприятия.

Список использованной литературы:
1. Правила организации дуального обучения. Приказ Министра образования
и науки Республики Казахстан от 21 января 2016 года № 50.
2. П 042-1.30.2020 Положение об организации учебного процесса с
элементами дуального обучения – НАО «Университет имени Шакарима города Семей»,
2020 г




















149