วิเคราะห์เนื้อหาของนิราศภูเขาทอง

วนิเริคารศาภะหูเขเ์ นาท้ืออหงา

เร่ืองยอ่ นิราศภเู ขาทอง

สุนทรภู่เริ่มเรื่องด้วยการกล่าวถึงสาเหตุที่ต้องออกจากวัดราชบุรณราชวรวิห ารและ
การเดินทางโดยเรือพร้อมหนูพัดซึ่งเป็นบุตรชาย ล่องไปตามลาน้าเจ้าพระยาผ่าน
พระบรมมหาราชวัง จนมาถึง วัดประโคนปัก โรงเหล้า บางจาก บางพลู บางพลัด บางโพ
บ้านญวณ วัดเขมา ตลาดแก้ว ตลาดขวัญ บางธรณี เกาะเกร็ด บางพูด บ้านใหม่ บางเดื่อ
บางหลวง เชิงราก สามโคก บา้ นงว้ิ เกาะใหญร่ าชคราม จนถงึ กรงุ เกา่ เม่อื เวลาเยน็

โดยจอดเรือพักที่ท่าน้าวัดหน้าพระเมรุ ครั้นรุ่งเช้าจึงไปนมัสการเจดีย์ภูเขาทอง
ส่วนขากลับ สุนทรภู่กล่าวแต่เพียงว่า เมื่อถึงกรุงเทพฯ ได้จอดเทียบเรือที่ท่าน้าวัดอรุณราช-
วรารามราชวรวหิ าร

เส้นทางนริ าศภูเขาทอง ภูเขาทอง

กรงุ เทพมหานคร วัดราชบุรณราชวรวหิ าร

วดั ราชบรุ ณราชวรวิหาร โอ้อาวาสราชบุรณะพระวหิ าร
แต่นี้นานนบั ทิวาจะมาเหน็
เหลอื ราลึกนึกน่าน้าตากระเด็น
เพราะขกุ เข็ญคนพาลมารานทาง

เสน้ ทางนิราศภเู ขาทอง ภูเขาทอง

พระบรมมหาราชวงั พระบรมมหาราชวัง

วัดราชบุรณราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร ถงึ หน้าวงั ดงั หน่งึ ใจจะขาด
คิดถงึ บาทบพิตรอดิศร
โอ้ผ่านเกล้าเจ้าประคณุ ของสนุ ทร
แต่ปางกอ่ นเคยเฝา้ ทุกเชา้ เย็น

เสน้ ทางนิราศภเู ขาทอง ภูเขาทอง

พระบรมมหาราชวัง หน้าแพ

หน้าแพ ถึงหนา้ แพแลเหน็ เรอื ทน่ี ั่ง
คดิ ถึงครง้ั ก่อนมาน้าตาไหล
วัดราชบุรณราชวรวหิ าร กรงุ เทพมหานคร เคยหมอบรับกบั พระจมื่นไวย
แล้วลงในเรือทนี่ ่งั บลั ลังกท์ อง

เส้นทางนริ าศภูเขาทอง ภูเขาทอง

วดั ประโคนปัก วัดประโคนปกั
พระบรมมหาราชวงั
ถึงอารามนามวดั ประโคนปกั
หน้าแพ ไม่เห็นหลกั ลอื เลา่ ว่าเสาหิน
เป็นสาคัญปันแดนในแผน่ ดนิ
วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร กรงุ เทพมหานคร มริ ู้สิน้ สดุ ชือ่ ทล่ี ือชา

เส้นทางนิราศภเู ขาทอง ภูเขาทอง

วัดประโคนปกั โรงเหลา้

พระบรมมหาราชวงั ถงึ โรงเหล้าเตากล่ันควนั โขมง
หนา้ แพ มีคันโพงผูกสายไว้ปลายเสา
โอ้บาปกรรมน้านรกเจียวอกเรา
โรงเหล้า ให้มัวเมาเหมอื นหน่งึ บ้าเป็นน่าอาย

วดั ราชบุรณราชวรวหิ าร กรงุ เทพมหานคร

เส้นทางนริ าศภูเขาทอง ภูเขาทอง

วัดประโคนปัก บางจาก

พระบรมมหาราชวงั บางจาก ถงึ บางจากจากวดั พลัดพี่น้อง
หนา้ แพ มามวั หมองมว้ นหน้าไมฝ่ า่ ฝนื
เพราะรกั ใคร่ใจจืดไม่ยืดยนื
โรงเหล้า จาต้องขืนใจพรากมาจากเมอื ง

วดั ราชบุรณราชวรวหิ าร กรุงเทพมหานคร

เส้นทางนิราศภเู ขาทอง ภเู ขาทอง

วดั ประโคนปัก บางโพ บางโพ
บางจาก
พระบรมมหาราชวงั ถึงบางโพโอพ้ ระศรีมหาโพธิ
หนา้ แพ ร่มนโิ รธรกุ ขมลู ใหพ้ นู ผล
ขอเดชะอานภุ าพพระทศพล
โรงเหลา้ ใหผ้ อ่ งพน้ ภยั พาลสาราญกาย ฯ

วดั ราชบุรณราชวรวหิ าร กรุงเทพมหานคร

เสน้ ทางนิราศภูเขาทอง ภูเขาทอง

วัดประโคนปกั

พระบรมมหาราชวัง บางโพ บา้ นญวน บา้ นญวน
หน้าแพ บางจาก
สมทุ รปราการ ถึงบา้ นญวนล้วนแตโ่ รงแลสะพรง่ั
มขี ้องขังกุง้ ปลาไว้ค้าขาย
โรงเหลา้ ตรงหน้าโรงโพงพางเขาวางราย
พวกหญิงชายพร้อมเพรียงมาเมยี งมอง
วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร กรงุ เทพมหานคร

เสน้ ทางนิราศภูเขาทอง ภเู ขาทอง

นนทบุรี

วดั เขมาภิรตาราม

วัดประโคนปกั

พระบรมมหาราชวงั บางโพ บา้ นญวน วดั เขมาภริ ตาราม
หน้าแพ บางจาก
สมุทรปราการ จะเหลียวกลบั ลบั เขตประเทศสถาน
ทรมานหมน่ ไหม้ฤทยั หมอง
โรงเหลา้ ถงึ เขมาอารามอร่ามทอง
พึง่ ฉลองเลกิ งานเมือ่ วานซนื ฯ
วดั ราชบรุ ณราชวรวหิ าร กรงุ เทพมหานคร

เส้นทางนิราศภูเขาทอง ภเู ขาทอง

นนทบรุ ี ตลาดแกว้

วดั เขมาภิรตาราม ตลาดแก้วแลว้ ไมเ่ หน็ ตลาดตงั้
สองฟากฝง่ั ก็แตล่ ว้ นสวนพฤกษา
ตลาดแก้ว โอ้รนิ รินกลนิ่ ดอกไมใ้ กลค้ งคา
เหมอื นกลิน่ ผา้ แพรดารา่ มะเกลือ

เสน้ ทางนริ าศภูเขาทอง ภเู ขาทอง

นนทบรุ ี ตลาดขวญั

ตลาดขวัญ ถึงแขวงนนท์ชลมารคตลาดขวัญ
วดั เขมาภริ ตาราม ตลาดแกว้ มพี ว่ งแพแพรพรรณเขาคา้ ขาย
ท้งั ของสวนลว้ นเรืออยู่เรยี งราย
พวกหญงิ ชายประชุมกันทกุ วันคนื

เส้นทางนิราศภูเขาทอง ภูเขาทอง

บางธรณี บางธรณี

นนทบุรี มาถงึ บางธรณีทวีโศก
ยามวิโยคยากใจให้สะอนื้
ตลาดขวญั โอส้ ธุ าหนาแน่นเปน็ แผน่ พน้ื
ถึงสห่ี มืน่ สองแสนท้งั แดนไตร
วดั เขมาภริ ตาราม ตลาดแก้ว

เสน้ ทางนริ าศภเู ขาทอง ภูเขาทอง

เกาะเกร็ด เกาะเกร็ด

นนทบรุ ี บางธรณี ถงึ เกรด็ ย่านบ้านมอญแต่ก่อนเกา่
ผู้หญงิ เกลา้ มวยงามตามภาษา
ตลาดขวญั เดยี๋ วน้ีมอญถอนไรจกุ เหมอื นตกุ๊ ตา
วดั เขมาภิรตาราม ตลาดแกว้ ทั้งผัดหนา้ จับเขม่าเหมอื นชาวไทย

เส้นทางนริ าศภเู ขาทอง ภเู ขาทอง

บางพูด บางพูด
เกาะเกร็ด
ถึงบางพูดพดู ดเี ป็นศรศี ักด์ิ
นนทบุรี บางธรณี มคี นรักรสถ้อยอรอ่ ยจิต
แม้นพดู ชว่ั ตัวตายทาลายมิตร
ตลาดขวญั จะชอบผิดในมนุษย์เพราะพดู จา
วดั เขมาภิรตาราม ตลาดแก้ว

เส้นทางนริ าศภูเขาทอง ภูเขาทอง

บางพดู บ้านใหม่ บา้ นใหม่
เกาะเกร็ด
นนทบรุ ี ถึงบา้ นใหมใ่ จจติ ก็คดิ อา่ น
บางธรณี จะหาบ้านใหมม่ าดเหมือนปรารถนา
ขอให้สมคะเนเถดิ เทวา
ตลาดขวญั จะไดผ้ าสกุ สวสั ดก์ิ าจดั ภัย

วดั เขมาภริ ตาราม ตลาดแก้ว

เส้นทางนิราศภเู ขาทอง ภเู ขาทอง

ปทมุ ธานี บางเดื่อ บางเดือ่

บางพูด บา้ นใหม่ ถงึ บางเด่อื โอม้ ะเด่อื เหลอื ประหลาด
เกาะเกรด็ บงั เกดิ ชาติแมลงหว่ีมีในไส้
นนทบรุ ี บางธรณี เหมือนคนพาลหวานนอกย่อมขมใน
อุปไมยเหมือนมะเดือ่ เหลือระอา
ตลาดขวัญ

วดั เขมาภิรตาราม ตลาดแก้ว

เส้นทางนริ าศภูเขาทอง ภเู ขาทอง

บางหลวง บางหลวง

ปทุมธานี ถึงบางหลวงเชงิ รากเหมอื นจากรัก
สเู้ สียศักดส์ิ ังวาสพระศาสนา
บางเดื่อ เป็นลว่ งพ้นรนราคราคา
ถงึ นางฟ้าจะมาใหไ้ ม่ไยดี ฯ
บางพูด บ้านใหม่
เกาะเกร็ด

นนทบรุ ี บางธรณี

ตลาดขวญั

วดั เขมาภริ ตาราม ตลาดแก้ว

เส้นทางนริ าศภูเขาทอง ภูเขาทอง

ปทุมธานี บางหลวง เชียงราก

นนทบุรี บางเดอ่ื เชยี งราก
บางพูด บ้านใหม่
เกาะเกรด็ ถึงบางหลวงเชงิ รากเหมือนจากรัก
ส้เู สียศกั ดสิ์ ังวาสพระศาสนา
บางธรณี เปน็ ล่วงพน้ รนราคราคา
ถงึ นางฟา้ จะมาให้ไมไ่ ยดี ฯ
ตลาดขวัญ

วดั เขมาภิรตาราม ตลาดแกว้

เส้นทางนริ าศภูเขาทอง ภเู ขาทอง

ปทมุ ธานี บางหลวง

นนทบรุ ี บางเดอื่ เชยี งราก สามโคก
บางพูด บา้ นใหม่ สามโคก
เกาะเกรด็ ถึงสามโคกโศกถวลิ ถึงปิน่ เกลา้
พระพุทธเจา้ หลวงบารุงซง่ึ กรงุ ศรี
บางธรณี ประทานนามสามโคกเปน็ เมืองตรี
ชื่อปทมุ ธานีเพราะมบี วั
ตลาดขวญั

วดั เขมาภริ ตาราม ตลาดแก้ว

เส้นทางนริ าศภูเขาทอง ภูเขาทอง

ปทุมธานี บางหลวง

นนทบุรี บางเด่ือ เชยี งราก บา้ นงิ้ว บา้ นง้วิ
บางพูด บา้ นใหม่ สามโคก
เกาะเกรด็ ถงึ บ้านงว้ิ เหน็ แตง่ วิ้ ละล่วิ สูง
ไม่มีฝงู สตั วส์ งิ ก่งิ พฤกษา
บางธรณี ดว้ ยหนามดกรกดาษระดะตา
นกึ ก็นา่ กลัวหนามขามขามใจ
ตลาดขวัญ

วดั เขมาภิรตาราม ตลาดแกว้

เส้นทางนริ าศภเู ขาทอง ภเู ขาทอง

ปทุมธานี บางหลวง

นนทบุรี บางเดอื่ เชยี งราก เกาะใหญร่ าชคราม
บางพูด บ้านใหม่ สามโคก
เกาะเกรด็ บ้านงิว้ เกาะใหญร่ าชคราม

บางธรณี โอ้คดิ มาสารพัดจะตัดขาด
ตดั สวาทตัดรักมิยักไหว
ตลาดขวญั ถวลิ หวังนั่งนึกอนาถใจ
ถงึ เกาะใหญ่ราชครามพอยามเย็น
วดั เขมาภิรตาราม ตลาดแกว้

เส้นทางนิราศภูเขาทอง ภูเขาทอง

พระนครศรอี ยุธยา

ตาบลกรุงเกา่ ตาบลกรงุ เก่า
เกาะใหญ่ราชคราม
นี่จนใจไมม่ เี ทา่ ขเี้ ลบ็
ข้เี กียจเก็บเลยทางมากลางหน
พอรอนรอนอ่อนแสงพระสุรยิ น
ถึงตาบลกรงุ เก่ายงิ่ เศร้าใจ ฯ

เสน้ ทางนริ าศภเู ขาทอง ภเู ขาทอง

พระนครศรีอยธุ ยา วัดพระเมรุ

ตาบลกรุงเก่า วดั พระเมรุ
เกาะใหญร่ าชคราม
มาจอดทา่ หน้าวัดพระเมรุขา้ ม
ริมอารามเรือเรียงเคียงขนาน
บา้ งขน้ึ ล่องรอ้ งราเล่นสาราญ
ทัง้ เพลงการเก้ยี วแก้กันแซเ่ ซง็

เส้นทางนิราศภูเขาทอง ภเู ขาทอง

พระนครศรอี ยุธยา วัดพระเมรุ

ตาบลกรุงเก่า ภูเขาทอง
เกาะใหญ่ราชคราม
ครนั้ รงุ่ เช้าเขา้ เป็นวันอุโบสถ
เจรญิ รสธรรมาบูชาฉลอง
ไปเจดียท์ ่ีช่อื ภูเขาทอง
ดูสงู ลอ่ งลอยฟา้ นภาลัย

เน้อื เรอ่ื งนิราศภเู ขาทอง

เดือนสิบเอ็ดเสร็จธรุ ะพระวสา
รบั กฐนิ ภญิ โญโมทนา ชุลลี าลงเรือเหลืออาลยั

ถึงเดือน ๑๑ ซึ่งออกจากการจาพรรษาแล้ว เมื่อรับกฐิน
อย่างยินดเี สรจ็ แล้ว กต็ ้องลงเรือไปด้วยความเศรา้ โศก

เนือ้ เรอื่ งนิราศภเู ขาทอง

ออกจากวัดทศั นาดูอาวาส เม่ือตรุษสารทพระพรรษาไดอ้ าศยั
สามฤดอู ยดู่ ไี มม่ ีภัย มาจาไกลอารามเมอ่ื ยามเย็น

ออกจากวดั กม็ องดูวดั ทเ่ี คยอาศยั อย่เู ม่อื ปที ่ีผา่ นมา
อีกทง้ั ๓ ฤดูท่อี ยูม่ าก็ไมม่ ีอะไรมากวนใจ

เนอ้ื เร่ืองนิราศภเู ขาทอง

โอ้อาวาสราชบุรณะพระวหิ าร แต่นี้นานนบั ทิวาจะมาเหน็
เหลอื ราลึกนึกนา่ นา้ ตากระเด็น เพราะขุกเข็ญคนพาลมารานทาง

อีกทั้งวัดราชบุรณะพระวิหารนี้คงอีกนานกว่าจะได้มาเห็น
นึกแลว้ ยง่ิ เศร้าใจยง่ิ นัก เพราะมีคนพาลมารงั แกใส่รา้ ย

เน้อื เร่อื งนริ าศภูเขาทอง

วัดราชบรุ ณะราชวรวหิ าร

เน้อื เรอ่ื งนริ าศภูเขาทอง

จะยกหยบิ ธบิ ดีเป็นทต่ี ั้ง กใ็ ชถ้ ังแทนสัดเห็นขดั ขวาง
จึ่งอาลาอาวาสนริ าศรา้ ง มาอ้างว้างวิญญาในสาครฯ

คดิ จะใหผ้ ้ใู หญ่คอยชว่ ยเหลอื ทา่ นกไ็ มม่ คี วามยุตธิ รรม
จึงตอ้ งอาลาวัดไปจนต้องมาอา้ งว้างอยกู่ ลางสายน้า

เน้อื เร่อื งนริ าศภเู ขาทอง

สดั : ภาชนะตวงขา้ ว

เน้ือเรอ่ื งนริ าศภเู ขาทอง

ถึงหน้าวงั ดงั หนง่ึ ใจจะขาด คิดถึงบาทบพิตรอดิศร

โอ้ผ่านเกล้าเจ้าประคุณของสุนทร แตป่ างกอ่ นเคยเฝ้าทกุ เชา้ เยน็

ถึงหน้าวังก็โศกเศร้าเหมือนใจจะขาด คิดถึงพระบาทสมเด็จ
พระพุทธเลศิ หลา้ นภาลัยผซู้ ึ่งมีพระคุณกับสุนทรภู่อย่างมาก
เมอ่ื ก่อนเคยเข้าเฝา้ รบั ใช้อย่างใกลช้ ิด

เน้ือเร่ืองนริ าศภเู ขาทอง

พระนพิ พานปานประหน่งึ ศรี ษะขาด ด้วยไร้ญาติยากแคน้ ถึงแสนเข็ญ

ทง้ั โรคซ้ากรรมซดั วบิ ตั เิ ปน็ ไมเ่ ล็งเหน็ ที่ซึ่งจะพง่ึ พา

เมื่อรัชกาลที่ ๒ สวรรคตก็เหมือนกับสุนทรภู่ตายไปด้วย
เพราะไม่มีญาติหรือคนคอยช่วยเหลือ ชีวิตจึงยากแค้นแสน
เขญ็ อีกทง้ั มีโรคมีกรรมเขา้ มารุมล้อม ไมม่ ีใครทจ่ี ะพ่ึงพาได้

เน้ือเรื่องนิราศภูเขาทอง

จึงสรา้ งพรตอตสา่ ห์ส่งส่วนบญุ ถวาย ประพฤติฝา่ ยสมถะท้ังวสา

เป็นส่งิ ของฉลองคุณมุลกิ า ขอเปน็ ข้าเคยี งบาททกุ ชาตไิ ปฯ

จึงได้บวชเพื่ออุทิศส่วนกุศลให้แก่รัชกาลที่ ๒ ประพฤติตน
อยใู่ นศลี ธรรมตลอดเวลา เพอ่ื เป็นสิ่งทดแทน แม้เกิดชาตใิ ด
ขอให้เปน็ ขา้ รับใช้พระองค์ตลอดไป

เนอ้ื เรือ่ งนิราศภเู ขาทอง

ถงึ หน้าแพแลเห็นเรือท่นี ั่ง คิดถงึ ครง้ั กอ่ นมานา้ ตาไหล
เคยหมอบรับกบั พระจมืน่ ไวย แลว้ ลงในเรอื ทนี่ ง่ั บัลลงั กท์ อง

เมื่อถึงหน้าแพก็เห็นเรือพระที่นั่ง คิดถึงเมื่อก่อนก็เศร้าจน
น้าตาไหล เคยหมอบกราบรัชกาลที่ ๒ กับพระจมื่นไวย
ผเู้ ปน็ เพ่ือน แลว้ ก็ลงไปในเรือ

เน้อื เรื่องนิราศภเู ขาทอง

เคยทรงแต่งแปลงบทพจนารถ เคยรับราชโองการอ่านฉลอง
จนกฐินสนิ้ แม่นา้ ในลาคลอง มไิ ด้ข้องเคอื งขดั หัทยา

เคยแตง่ แปลงบทความ เคยรบั ราชโองการในงานอ่านฉลอง
จนเรือที่มาทอดกฐินหมดแล้วก็ยังมิได้ทาให้รัชกาลที่ ๒
ขัดใจแต่อยา่ งใด

เนื้อเร่อื งนริ าศภเู ขาทอง

เคยหมอบใกล้ได้กลิน่ สุคนธ์ตรลบ ละอองอบรสร่ืนชนื่ นาสา

สนิ้ แผน่ ดินสิ้นรสสุคนธา วาสนาเรากส็ นิ้ เหมือนกล่นิ สุคนธฯ์

เคยหมอบกราบจนใกล้จนได้กลิ่นหอมจากพระวรกาย กลิ่นหอมนั้น
หอมจนติดจมูก แต่เมื่อรัชกาลที่ ๒ สวรรคตก็สิ้นกลิ่นหอมไปด้วย
อกี ทัง้ ก็ยงั เหมอื นวาสนาของสนุ ทรภ่กู ็ส้ินตามกลิ่นไป

เน้ือเร่ืองนิราศภเู ขาทอง

ดใู นวังยังเหน็ หอพระอฐั ิ ต้งั สติเติมถวายฝ่ายกศุ ล
ทง้ั ป่นิ เกล้าเจา้ พิภพจบสกล ใหผ้ ่องพ้นภยั สาราญผา่ นบุรินทร์ฯ

มองไปในวังยังเห็นหอที่เก็บพระอัฐิของรัชกาลที่ ๒ ก็ตั้งสติถวาย
ส่วนบุญส่วนกุศล ทั้งส่งส่วนกุศลไปให้รัชกาลที่ ๓ ให้พ้นภัยใน
การปกครองบ้านเมือง

เนือ้ เร่อื งนริ าศภูเขาทอง

ถงึ อารามนามวัดประโคนปกั ไมเ่ หน็ หลกั ลือเลา่ วา่ เสาหนิ
เปน็ สาคัญปนั แดนในแผน่ ดนิ มิร้สู น้ิ สุดชอ่ื ท่ลี อื ชา

ถึงวดั ประโคนปักกม็ องไปไม่เห็นเสาหินท่ลี ือกัน
เป็นเสาท่ีสาคัญในแผน่ ดิน

เน้อื เรอ่ื งนริ าศภูเขาทอง

วดั ประโคนปัก

เน้ือเรือ่ งนิราศภูเขาทอง

ขอเดชะพระพทุ ธคุณชว่ ย แมน้ มอดมว้ ยกลับชาติวาสนา
อายยุ นื หมื่นเท่าเสาศลิ า อยูค่ ู่ฟา้ ดินได้ดังใจปอง

ถึงจะไม่เห็นก็ขอเดชะพระพุทธคุณช่วย ขอให้อายุ
ยืนหมื่น ๆ ปี เท่าดังเสาศิลา อยู่คู่ฟ้าดินได้
ตลอดไป

เนอ้ื เรือ่ งนิราศภเู ขาทอง

ไปพ้นวัดทศั นารมิ ทา่ น้า แพประจาจอดรายเขาขายของ
มแี พรผา้ สารพัดสีม่วงตอง ท้ังสง่ิ ของขาวเหลืองเครื่องสาเภาฯ

พอเรอื ลอ่ งเลยวัดก็มองดูริมท่าน้า มีแพมาจอดขาย
ของอยู่เรียงราย มีขายทั้งผ้าแพรสีม่วงและสีอื่น ๆ
ทัง้ สิง่ ของที่มาจากเมอื งจีน

เน้อื เรอ่ื งนิราศภูเขาทอง

ถึงโรงเหล้าเตากลั่นควนั โขมง มคี ันโพงผกู สายไวป้ ลายเสา
โอ้บาปกรรมน้านรกเจียวอกเรา ให้มัวเมาเหมือนหนึ่งบา้ เป็นนา่ อาย

ถึงโรงเหล้าก็มีควันออกมาจากเตากลั่นมากมาย
มีเครื่องตักน้าผูกไว้ปลายเสา สุนทรภู่เคยดื่มน้า
เหลา้ จนเมาเหมอื นคนบา้

เน้อื เรือ่ งนริ าศภูเขาทอง

ทาบุญบวชกรวดนา้ ขอสาเร็จ สรรเพชญโพธญิ าณประมาณหมาย
ถงึ สุราพารอดไมว่ อดวาย ไม่ใกล้กรายแกลง้ เมินก็เกินไป

จึงได้บวชเพื่อจะได้พ้นจากอบายมุข ขอให้ได้ตรัสรู้
ดังพระพุทธเจ้า แต่เหล้าเคยทาให้รอดชีวิต ดังนั้น
จะเมนิ ไปก็เกนิ ไป

เนอ้ื เรอื่ งนริ าศภเู ขาทอง

ไมเ่ มาเหล้าแลว้ แตเ่ รายงั เมารกั สดุ จะหกั ห้ามจติ คดิ ไฉน

ถงึ เมาเหลา้ เชา้ สายก็หายไป แตเ่ มาใจน้ีประจาทุกคา่ คนื ฯ

ถึงจะไม่เมาเหล้าแต่ยังเมารักอยู่ หักห้ามจิตใจไม่ให้
รักไม่ได้ การเมาเหล้านั้นพอรุ่งขึ้นก็หายไป แต่การ
เมารกั นี้จะเปน็ ทกุ ๆ คนื

เนอ้ื เร่อื งนริ าศภเู ขาทอง

ถงึ บางจากจากวดั พลดั พีน่ ้อง มามัวหมองม้วนหน้าไม่ฝ่าฝืน
เพราะรักใครใ่ จจืดไม่ยดื ยนื จึงตอ้ งขนื ใจพรากมาจากเมอื ง

ถึงบางจากไม่อยากได้ยินคาว่าจาก เพราะสุนทรภู่
จากหลาย ๆ อย่างมา ต้องมีใจมัวหมองเพราะรัก
นน้ั ไม่ยนื ยาว จึงพรากมาจากเมือง

เนือ้ เรือ่ งนิราศภูเขาทอง

ถึงบางพลคู ดิ ถึงคูเ่ มื่ออยคู่ รอง เคยใสซ่ องส่งใหล้ ว้ นใบเหลอื ง
ถึงบางพลัดเหมือนพ่พี ลดั มาขดั เคือง ทง้ั พลัดเมืองพลัดสมรมาร้อนรน

ถึงบางพลคู ิดถงึ นางจันเมือ่ แต่งงานกนั เคยส่งหมากพลูโดยใส่ซอง
ให้ทั้งหมดเป็นใบเหลืองซึ่งอร่อยมาก ถึงบางพลัดก็ไม่อยากได้ยิน
คาวา่ พลัดเพราะได้พลดั จากนางจัน ทั้งยังพลัดจากเมอื งดว้ ย

เน้อื เร่อื งนริ าศภูเขาทอง

หมากพลู

เน้ือเร่ืองนิราศภเู ขาทอง

ถึงบางโพโอ้พระศรมี หาโพธิ ร่มนิโรธรุกขมูลใหพ้ ูนผล
ขอเดชะอานภุ าพพระทศพล ให้ผ่องพ้นภัยพาลสาราญกายฯ

ถึงบางโพก็คิดถึงต้นโพธิ์ให้ร่มเงาให้ความร่มเย็นทั้งยังทาให้
โคนต้นไม้งอกงามได้ ขอเดชะของพระพุทธเจ้า ให้พ้นภัยพาล
ตลอดไป