آسان خوان قانون مجازات اسلامی

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪154‬‬

‫ﻗﺮاﺋﻦ ﻣﻌﻘﻮل‬ ‫ب‪ -‬دﻓﺎع ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ‬

‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﯾﺎ ﺧﻮف ﻋﻘﻼﯾﯽ‬

‫اﻗﺪام آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ‬ ‫پ‪ -‬ﺧﻄﺮ و ﺗﺠﺎوز ﺑﻪ ﺳﺒﺐ‬
‫ﯾﺎ ﺗﺠﺎوز ﺧﻮد ﻓﺮد‬
‫ﺻﻮرت ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫و دﻓﺎع دﯾﮕﺮي‬

‫ت‪ -‬ﺗﻮﺳﻞ ﺑﻪ ﻗﻮاي دوﻟﺘﯽ ﺑﺪون ﻓﻮت وﻗﺖ ﻋﻤ ًﻼ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻣﺪاﺧﻠﻪ آﻧﺎن در دﻓـﻊ‬
‫ﺗﺠﺎوز و ﺧﻄﺮ ﻣﺆﺛﺮ واﻗﻊ ﻧﺸﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪155‬‬
‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :1‬ﺷﺮاﯾﻂ دﻓﺎع ﻣﺸﺮوع از دﯾﮕﺮي‬

‫دﻓﺎع از ﻧﻔﺲ‪،‬‬

‫ﻧﺎﻣﻮس‪،‬‬

‫دﯾﮕﺮي در ﺻﻮرﺗﯽ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﻋﺮض‪،‬‬

‫ﻣﺎل‬

‫و آزادي ﺗﻦ‬

‫او از ﻧﺰدﯾﮑﺎن دﻓﺎعﮐﻨﻨﺪه ﺑﻮده‬

‫ﯾﺎ ﻣﺴﺆوﻟﯿﺖ دﻓﺎع از وي ﺑﺮﻋﻬﺪه دﻓﺎعﮐﻨﻨﺪه ﺑﺎﺷﺪ‬

‫ﯾﺎ ﻧﺎﺗﻮان از دﻓﺎع ﺑﻮده‬

‫ﯾﺎ ﺗﻘﺎﺿﺎي ﮐﻤﮏ ﻧﻤﺎﯾﺪ‬
‫ﯾﺎ در وﺿﻌﯿﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﻣﮑﺎن اﺳﺘﻤﺪاد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه ‪ :2‬ﺑﺎر اﺛﺒﺎت ادﻋﺎي ﺗﺠﺎوز از ﺷﺮاﯾﻂ دﻓﺎع ﻣﺸﺮوع‬
‫ﻫﺮﮔﺎه اﺻﻞ دﻓﺎع ﻣﺤﺮز ﺑﺎﺷﺪ وﻟﯽ رﻋﺎﯾﺖ ﺷﺮاﯾﻂ آن ﻣﺤﺮز ﻧﺒﺎﺷﺪ اﺛﺒﺎت ﻋﺪم رﻋﺎﯾـﺖ ﺷـﺮاﯾﻂ دﻓـﺎع‬

‫ﺑﺮﻋﻬﺪه ﻣﻬﺎﺟﻢ اﺳﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪156‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه ‪ :3‬ﺳﻘﻮط دﯾﻪ در ﻣﻮارد دﻓﺎع ﻣﺸﺮوع‬

‫در ﻣﻮارد دﻓﺎع ﻣﺸﺮوع دﯾﻪ ﻧﯿﺰ ﺳﺎﻗﻂ اﺳﺖ ﺟﺰ درﻣﻮرد دﻓﺎع در ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﺗﻬـﺎﺟﻢ دﯾﻮاﻧـﻪ ﮐـﻪ دﯾـﻪ از‬

‫ﺑﯿﺖاﻟﻤﺎل ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :157‬ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻗﻮاي اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ و ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ‬

‫ﻗﻮاي اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ‬ ‫ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ‬

‫و دﯾﮕﺮ ﺿﺎﺑﻄﺎن دادﮔﺴﺘﺮي‬

‫در ﻣﻮاﻗﻌﯽ ﮐﻪ ﻣﺸﻐﻮل اﻧﺠﺎم وﻇﯿﻔﻪ ﺧﻮد ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬دﻓﺎع ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﯽﺷﻮد ﻟﮑﻦ ﻫﺮﮔﺎه ﻗﻮاي ﻣﺰﺑﻮر‬

‫از ﺣﺪود وﻇﯿﻔﻪ ﺧﻮد ﺧﺎرج ﺷﻮﻧﺪ‬

‫و ﺣﺴﺐ ادﻟﻪ و ﻗﺮاﺋﻦ ﻣﻮﺟﻮد ﺧﻮف آن ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻋﻤﻠﯿﺎت آﻧﺎن ﻣﻮﺟﺐ‬

‫ﻗﺘﻞ‪،‬‬

‫ﺟﺮح‪،‬‬

‫ﺗﻌﺮض ﺑﻪ ﻋﺮض‬

‫دﻓﺎع ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﯾﺎ ﻧﺎﻣﻮس ﮔﺮدد‪،‬‬
‫ﯾﺎ ﻣﺎل‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪157‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :158‬ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺼﺎدﯾﻖ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺟﻬﻪ ﺟﺮم‬

‫ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻮارد ﻣﺬﮐﻮر در ﻣﻮاد ﻗﺒﻞ‪ ،‬ارﺗﮑﺎب رﻓﺘﺎري ﮐﻪ ﻃﺒﻖ ﻗﺎﻧﻮن ﺟﺮم ﻣﺤﺴﻮب ﻣـﯽﺷـﻮد‪ ،‬در‬
‫ﻣﻮارد زﯾﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺠﺎزات ﻧﯿﺴﺖ‪:‬‬

‫ﺣﮑﻢ‬ ‫اﻟﻒ‪ -‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ارﺗﮑﺎب رﻓﺘﺎر ﺑﻪ‬
‫ﯾﺎ اﺟﺎزه‬
‫ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ب‪ -‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ارﺗﮑﺎب رﻓﺘﺎر ﺑﺮاي اﺟﺮاي ﻗﺎﻧﻮن اﻫﻢ ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫اﻣﺮ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﻣﻘﺎم ذي ﺻﻼح ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫پ‪ -‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ارﺗﮑﺎب رﻓﺘﺎر ﺑﻪ‬

‫و اﻣﺮ ﻣﺬﮐﻮر ﺧﻼف ﺷﺮع ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫واﻟﺪﯾﻦ‬ ‫ت‪ -‬اﻗﺪاﻣﺎت‬
‫و اوﻟﯿﺎي ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ‬
‫ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر‬ ‫ﺻﻐﺎر‬
‫و ﻣﺠﺎﻧﯿﻦ‬ ‫و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﺎن‬

‫ﺗﺄدﯾﺐ‬ ‫آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺬﮐﻮر در‬
‫ﯾﺎ ﺣﻔﺎﻇﺖ‬

‫ﺗﺄدﯾﺐ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺪ ﻣﺘﻌﺎرف‬
‫و ﺣﺪود ﺷﺮﻋﯽ‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪158‬‬

‫ﻋﻤﻠﯿﺎت ورزﺷﯽ‬ ‫ث‪-‬‬
‫و ﺣﻮادث ﻧﺎﺷﯽ از آن‪،‬‬
‫ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺳﺒﺐ ﺣﻮادث‪،‬‬

‫ﻧﻘﺾ ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن ورزش ﻧﺒﺎﺷﺪ‬

‫و اﯾﻦ ﻣﻘﺮرات ﻫﻢ ﻣﻐﺎﯾﺮ ﻣﻮازﯾﻦ ﺷﺮﻋﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ج‪ -‬ﻫﺮ ﻧﻮع ﻋﻤﻞ ﺟﺮاﺣﯽ ﯾﺎ ﻃﺒﯽ ﻣﺸﺮوع ﮐﻪ‬

‫ﺷﺨﺺ‪،‬‬ ‫ﺑﺎ رﺿﺎﯾﺖ‬

‫اوﻟﯿﺎء‬

‫وي‬
‫ﯾﺎ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﺎن‬

‫ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ‬
‫ﯾﺎ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﮔﺎن‬

‫و رﻋﺎﯾﺖ ﻣﻮازﯾﻦ ﻓﻨﯽ‬

‫و ﻋﻠﻤﯽ‬

‫و ﻧﻈﺎﻣﺎت دوﻟﺘﯽ‬

‫اﻧﺠﺎم ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫در ﻣﻮارد ﻓﻮري أﺧﺬ رﺿﺎﯾﺖ ﺿﺮوري ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪159‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :159‬اﻣﺮ ﻏﯿﺮﻗﺎﻧﻮﻧﯽ آﻣﺮ‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﺑﻪ اﻣﺮ ﻏﯿﺮﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﯾﮑﯽ از ﻣﻘﺎﻣﺎت رﺳﻤﯽ‪ ،‬ﺟﺮﻣﯽ واﻗﻊ ﺷﻮد آﻣﺮ‬
‫و ﻣﺄﻣﻮر‬
‫ﺑﻪ ﻣﺠﺎزات ﻣﻘﺮر در ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺤﮑﻮم ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﻟﮑﻦ ﻣﺄﻣﻮري ﮐﻪ اﻣﺮ آﻣﺮ را ﺑﻪﻋﻠﺖ‬

‫اﺷﺘﺒﺎه ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل‬
‫و ﺑﻪ ﺗﺼﻮر اﯾﻨﮑﻪ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ اﺳﺖ‪،‬‬
‫اﺟﺮاء ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺠﺎزات ﻧﻤﯽﺷﻮد و در دﯾﻪ و ﺿﻤﺎن ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪160‬‬

‫ﺑﺨﺶ ﭘﻨﺠﻢ ـ ادﻟﻪ اﺛﺒﺎت در اﻣﻮر ﮐﯿﻔﺮي‬

‫ﻓﺼﻞ اول ـ ﻣﻮاد ﻋﻤﻮﻣﯽ‬

‫ﻣﺎده‪ :160‬ادﻟﻪ اﺛﺒﺎت در اﻣﻮر ﮐﯿﻔﺮي‬
‫ادﻟﻪ اﺛﺒﺎت ﺟﺮم ﻋﺒﺎرت از اﻗﺮار‪،‬‬
‫ﺷﻬﺎدت‪،‬‬
‫ﻗﺴﺎﻣﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫و ﺳﻮﮔﻨﺪ در ﻣﻮارد ﻣﻘﺮر ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ‬
‫و ﻋﻠﻢ ﻗﺎﺿﯽ‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :‬اﺣﮑﺎم و ﺷﺮاﯾﻂ ﻗﺴﺎﻣﻪ‬

‫ﻗﺼﺎص‬ ‫اﺣﮑﺎم و ﺷﺮاﯾﻂ ﻗﺴﺎﻣﻪ ﮐﻪ ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت‬

‫ﯾﺎ ﻧﻔﯽ و دﯾﻪ‬

‫ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﻘﺮرات ﻣﺬﮐﻮر در ﮐﺘﺎب ﻗﺼﺎص و دﯾﺎت اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪161‬‬
‫ﻣﺎده‪ :161‬ﻣﻮﺿﻮﻋﯿﺖ ادﻟﻪ ﺷﺮﻋﯽ‬

‫در ﻣﻮاردي ﮐﻪ دﻋﻮاي ﮐﯿﻔﺮي ﺑﺎ ادﻟﻪ ﺷﺮﻋﯽ از ﻗﺒﯿﻞ‬

‫ﮐﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﯿﺖ دارد‪ ،‬اﺛﺒﺎت ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻗﺎﺿﯽ ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد آﻧﻬﺎ رأي ﺻـﺎدر‬ ‫اﻗﺮار‬
‫ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﺧﻼف آن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫و ﺷﻬﺎدت‬

‫ﻣﺎده ‪ :162‬اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ ادﻟﻪ ﻏﯿﺮﺷﺮﻋﯽ و ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻣﺎره‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ادﻟﻪاي ﮐﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﯿﺖ دارد ﻓﺎﻗﺪ ﺷﺮاﯾﻂ‬
‫ﺷﺮﻋﯽ‬

‫و ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ‬
‫ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻣﺎره ﻗﻀﺎﺋﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻨﺎد ﻗﺮار ﮔﯿﺮد ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﯾﻨﮑـﻪ ﻫﻤـﺮاه ﺑـﺎ‬

‫ﻗﺮاﺋﻦ و اﻣﺎرات دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﻣﻮﺟﺐ ﻋﻠﻢ ﻗﺎﺿﯽ ﺷﻮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪162‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :163‬ﺑﻄﻼن دﻟﯿﻞ اﺛﺒﺎت ﮐﻨﻨﺪه ﺟﺮم‬

‫اﮔﺮ ﭘﺲ از اﺟﺮاي ﺣﮑﻢ‪ ،‬دﻟﯿﻞ اﺛﺒﺎتﮐﻨﻨﺪهﺟﺮم ﺑﺎﻃﻞ ﮔﺮدد‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻧﮑﻪ در دادﮔـﺎه ﻣﺸـﺨﺺ‬
‫ﺷﻮد ﮐﻪ‬

‫و ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﺟﺮاي ﺣﮑﻢ‪ ،‬دﭼﺎر‬ ‫ﻣﺠﺮم‪ ،‬ﺷﺨﺺ دﯾﮕﺮي ﺑﻮده‬
‫ﯾﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﺟﺮم رخ ﻧﺪاده اﺳﺖ‬

‫ﺑﺪﻧﯽ‪ ،‬آﺳﯿﺐ‬

‫ﺟﺎﻧﯽ‬

‫ﯾﺎ ﺧﺴﺎرت ﻣﺎﻟﯽ‬

‫ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﯾﺮاد آﺳﯿﺐ ﯾﺎ ﺧﺴﺎرت ﻣﺬﮐﻮر‪ ،‬ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ آﻧﺎن اﺳﺖ‪ ،‬اﻋﻢ از‬

‫ﻗﺼﺎص‬ ‫اداﮐﻨﻨﺪه ﺳﻮﮔﻨﺪ‪،‬‬

‫ﻣﻘﺮر در‬ ‫ﯾﺎ ﭘﺮداﺧﺖ دﯾﻪ‬ ‫ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد ﺑﻪ‬ ‫ﺷﺎﮐﯽ‬
‫ﻗﺎﻧﻮن‬ ‫ﯾﺎ ﺗﻌﺰﯾﺮ‬ ‫ﯾﺎ ﺷﺎﻫﺪ‬

‫و ﺟﺒﺮان ﺧﺴﺎرت ﻣﺎﻟﯽ‬
‫ﻣﺤﮑﻮم ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪163‬‬
‫ﻓﺼﻞ دوم ـ اﻗﺮار‬

‫ﻣﺎده ‪ :164‬ﺗﻌﺮﯾﻒ اﻗﺮار‬
‫اﻗﺮار ﻋﺒﺎرت از اﺧﺒﺎر ﺷﺨﺺ ﺑﻪ ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم از ﺟﺎﻧﺐ ﺧﻮد اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :165‬ﺷﺨﺺ اﻗﺮارﮐﻨﻨﺪه‬

‫وﮐﯿﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﻮﮐﻞ‬ ‫اﻇﻬﺎرات‬

‫اﻗﺮار ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫و وﻟﯽ‬
‫و ﻗﯿﻢ‬
‫ﻋﻠﯿﻪ ﻣﻮﻟﯽﻋﻠﯿﻪ‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :‬ﻋﺪم ﺟﻮاز ﺗﻮﮐﯿﻞ در اﻗﺮار‬
‫اﻗﺮار ﺑﻪ ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﮐﯿﻞ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪164‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :166‬ﻧﺤﻮه اﻗﺮار‬

‫اﻗﺮار ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﻟﻔﻆ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‬

‫ﯾﺎ ﻧﻮﺷﺘﻦ‬

‫ﺑﺎ ﻓﻌﻞ از ﻗﺒﯿﻞ اﺷﺎره ﻧﯿﺰ واﻗﻊ ﻣﯽﺷﻮد‬ ‫و در ﺻﻮرت ﺗﻌﺬر‪،‬‬

‫و در ﻫﺮ ﺻﻮرت ﺑﺎﯾﺪ روﺷﻦ و ﺑﺪون اﺑﻬﺎم ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻌﻠﻖ‬ ‫ﻣﺎده ‪ :167‬ﺷﺮاﯾﻂ اﻗﺮار‬
‫و ﻣﺸﺮوط‬ ‫اﻗﺮار ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻨ ‪‬ﺠﺰ ﺑﺎﺷﺪ و اﻗﺮار‬

‫ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :168‬ﺷﺮاﯾﻂ ‪‬ﻣﻘ‪‬ﺮ‬

‫اﻗﺮار در ﺻﻮرﺗﯽ ﻧﺎﻓﺬ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻗﺮارﮐﻨﻨﺪه در ﺣﯿﻦ اﻗﺮار‪،‬‬

‫ﻋﺎﻗﻞ‪،‬‬

‫ﺑﺎﻟﻎ‪،‬‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﺻﺪ‬

‫و ﻣﺨﺘﺎر‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪165‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :169‬ﺷﺮاﯾﻂ ﺻﺤﺖ اﻗﺮار‬
‫اﻗﺮاري ﮐﻪ ﺗﺤﺖ اﮐﺮاه‪،‬‬

‫اﺟﺒﺎر‪،‬‬

‫أﺧﺬ ﺷﻮد‪،‬‬ ‫ﺷﮑﻨﺠﻪ‬
‫و ﯾﺎ اذﯾﺖ‬
‫روﺣﯽ‬
‫ﯾﺎ ﺟﺴﻤﯽ‬ ‫و آزار‬

‫ﻓﺎﻗﺪ ارزش و اﻋﺘﺒﺎر اﺳﺖ‬
‫و دادﮔﺎه ﻣﮑﻠﻒ اﺳﺖ از ﻣﺘﻬﻢ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻣﺠﺪد ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ :170‬اﻫﻠﯿﺖ ﻣ‪ ‬ﻘﺮ‬

‫ﺷﺨﺺ ﺳﻔﯿﻪ ﮐﻪ ﺣﮑﻢ ﺣﺠﺮ او ﺻﺎدر ﺷﺪه اﺳﺖ‬ ‫اﻗﺮار‬
‫و ﺷﺨﺺ ورﺷﮑﺴﺘﻪ‪،‬‬

‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻣﻮر ﮐﯿﻔﺮي ﻧﺎﻓﺬ اﺳﺖ‪،‬‬
‫اﻣﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺿﻤﺎن ﻣﺎﻟﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﺟﺮم ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪166‬‬

‫ﻣﺎده‪ :171‬ﻃﺮﯾﻘﯿﺖ ادﻟﻪ در اﻣﻮر ﮐﯿﻔﺮي‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﻣﺘﻬﻢ اﻗﺮار ﺑﻪ ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﮐﻨﺪ‪ ،‬اﻗﺮار وي ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ و ﻧﻮﺑﺖ ﺑﻪ ادﻟـﻪ دﯾﮕـﺮ ﻧﻤـﯽرﺳـﺪ‪ ،‬ﻣﮕـﺮ‬

‫اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺎﺿﯽ رﺳﯿﺪﮔﯽﮐﻨﻨﺪه ﻗﺮاﺋﻦ و اﻣﺎرات ﺑﺮﺧﻼف ﻣﻔـﺎد اﻗـﺮار ﺑﺎﺷـﺪ ﮐـﻪ دراﯾـﻦ ﺻـﻮرت‬

‫دادﮔﺎه‪ ،‬ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻻزم را اﻧﺠﺎم ﻣـﯽدﻫـﺪ و ﻗـﺮاﺋﻦ و اﻣـﺎرات ﻣﺨـﺎﻟﻒ اﻗـﺮار را در رأي ذﮐـﺮ‬

‫ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :172‬ﻧﺼﺎب اﻗﺮار‬
‫در ﮐﻠﯿﻪ ﺟﺮاﺋﻢ‪ ،‬ﯾﮏﺑﺎر اﻗﺮار ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ در ﺟﺮاﺋﻢ زﯾﺮ ﮐﻪ ﻧﺼﺎب آن ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ‪:‬‬

‫اﻟﻒ‪ -‬ﭼﻬﺎر ﺑﺎر در زﻧﺎ‪،‬‬

‫ﻟﻮاط‪،‬‬

‫ﺗﻔﺨﯿﺬ‬

‫و ﻣﺴﺎﺣﻘﻪ‬

‫ﺷﺮب ﺧﻤﺮ‪،‬‬ ‫ب‪ -‬دو ﺑﺎر در‬

‫ﻗﻮادي‪،‬‬

‫ﻗﺬف‬

‫و ﺳﺮﻗﺖ ﻣﻮﺟﺐ ﺣﺪ‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪167‬‬
‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :1‬ﻧﺼﺎب اﻗﺮار‬

‫ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت ﺟﻨﺒﻪ ﻏﯿﺮ ﮐﯿﻔﺮي ﮐﻠﯿﻪ ﺟﺮاﺋﻢ‪ ،‬ﯾﮏﺑﺎر اﻗﺮار ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺟﻠﺴﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :2‬ﺗﺸﺮﯾﻔﺎت اﻗﺮار‬

‫در ﻣﻮاردي ﮐﻪ ﺗﻌﺪد اﻗـﺮار ﺷـﺮط اﺳـﺖ‪ ،‬اﻗـﺮار ﯾﮏ‬
‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ در‬

‫ﯾﺎ ﭼﻨﺪ‬

‫ﻣﺎده ‪ :173‬اﻧﮑﺎر ﺑﻌﺪ از اﻗﺮار‬
‫اﻧﮑﺎر ﺑﻌﺪ از اﻗﺮار ﻣﻮﺟﺐ ﺳﻘﻮط ﻣﺠﺎزات ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻪﺟﺰ در اﻗﺮار ﺑﻪ ﺟﺮﻣﯽﮐﻪ ﻣﺠﺎزات آن‬

‫رﺟﻢ‬
‫ﯾﺎ ﺣﺪ ﻗﺘﻞ‬
‫اﺳﺖ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﺻﻮرت در ﻫﺮ ﻣﺮﺣﻠﻪ‪ ،‬وﻟﻮ در ﺣﯿﻦ اﺟﺮاء‪ ،‬ﻣﺠﺎزات ﻣﺰﺑﻮر ﺳﺎﻗﻂ و ﺑﻪ ﺟﺎي آن‬
‫در زﻧﺎ و ﻟﻮاط ﺻﺪ ﺿﺮﺑﻪ ﺷﻼق‬
‫و در ﻏﯿﺮ آﻧﻬﺎ ﺣﺒﺲ ﺗﻌﺰﯾﺮي درﺟﻪ ﭘﻨﺞ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪168‬‬
‫ﻓﺼﻞ ﺳﻮم ـ ﺷﻬﺎدت‬

‫ﻣﺎده ‪ :174‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺷﻬﺎدت‬

‫ﺷﻬﺎدت ﻋﺒﺎرت از اﺧﺒﺎر ﺷﺨﺼﯽ ﻏﯿﺮ از ﻃﺮﻓﯿﻦ دﻋﻮي ﺑﻪ‬

‫ﺟﺮم ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺘﻬﻢ‬ ‫وﻗﻮع‬
‫ﯾﺎ ﻋﺪم وﻗﻮع‬
‫ﻧﺰد ﻣﻘﺎم ﻗﻀﺎﺋﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﯾﺎ ﻫﺮ اﻣﺮ دﯾﮕﺮي‬

‫ﻣﺎده ‪ :175‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ‬

‫ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺎرع آن را‬

‫ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫داﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ اﻋﻢ از آن ﮐﻪ ﻣﻔﯿﺪ ﻋﻠﻢ‬ ‫ﻣﻌﺘﺒﺮ‬
‫ﯾﺎ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫و داراي ﺣﺠﯿﺖ‬

‫ﻣﺎده ‪ :176‬اﺳﺘﻤﺎع ﺷﺎﻫﺪ ﻓﺎﻗﺪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺮﻋﯽ‬
‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺪ واﺟﺪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬اﻇﻬﺎرات او اﺳـﺘﻤﺎع ﻣـﯽﺷـﻮد‪ .‬ﺗﺸـﺨﯿﺺ‬

‫ﻣﯿﺰان ﺗﺄﺛﯿﺮ و ارزش اﯾﻦ اﻇﻬﺎرات در ﻋﻠﻢ ﻗﺎﺿﯽ در ﺣﺪود اﻣﺎره ﻗﻀﺎﺋﯽ ﺑﺎ دادﮔﺎه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪169‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :177‬ﺷﺮاﯾﻂ ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺮﻋﯽ‬

‫ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺮﻋﯽ در زﻣﺎن اداي ﺷﻬﺎدت ﺑﺎﯾﺪ ﺷﺮاﯾﻂ زﯾﺮ را دارا ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬

‫اﻟﻒ‪ -‬ﺑﻠﻮغ‬

‫ب‪ -‬ﻋﻘﻞ‬

‫پ‪ -‬اﯾﻤﺎن‬

‫ت‪ -‬ﻋﺪاﻟﺖ‬

‫ث‪ -‬ﻃﻬﺎرت ﻣﻮﻟﺪ‬

‫ﻃﺮﻓﯿﻦ‬ ‫ج‪ -‬ذيﻧﻔﻊ ﻧﺒﻮدن در ﻣﻮﺿﻮع‬
‫ﯾﺎ ﯾﮑﯽ از آﻧﻬﺎ‬ ‫چ‪ -‬ﻧﺪاﺷﺘﻦ ﺧﺼﻮﻣﺖ ﺑﺎ‬

‫ح‪ -‬ﻋﺪم اﺷﺘﻐﺎل ﺑﻪ ﺗﮑﺪي‬

‫خ‪ -‬وﻟﮕﺮد ﻧﺒﻮدن‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :1‬ﻟﺰوم اﺣﺮاز ﺷﺮاﯾﻂ ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺮﻋﯽ‬
‫ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻮﺿﻮع اﯾﻦ ﻣﺎده ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻗﺎﺿﯽ اﺣﺮاز ﺷﻮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪170‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه ‪ :2‬ﺷﺮاﯾﻂ ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺮﻋﯽ‬

‫در ﻣﻮرد ﺷﺮط ﺧﺼﻮﻣﺖ‪ ،‬ﻫﺮﮔﺎه ﺷﻬﺎدت ﺷﺎﻫﺪ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﻃﺮف ﻣﻮرد ﺧﺼﻮﻣﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :178‬ﺷﻬﺎدت ﻣﺠﻨﻮن ادواري‬
‫ﺷﻬﺎدت ﻣﺠﻨﻮن ادواري در ﺣﺎل اﻓﺎﻗﻪ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﻣﺸﺮوط ﺑﺮآﻧﮑﻪ ﺗﺤﻤـﻞ ﺷـﻬﺎدت ﻧﯿـﺰ در ﺣـﺎل‬

‫اﻓﺎﻗﻪ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :179‬ﺷﻬﺎدت ﻏﯿﺮﺑﺎﻟﻎ‬
‫ﻫﺮﮔﺎه ﺷﺎﻫﺪ در زﻣﺎن ﺗﺤﻤﻞ ﺷﻬﺎدت‪ ،‬ﻏﯿﺮﺑﺎﻟﻎ ﻣﻤﯿﺰ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ در زﻣـﺎن اداي ﺷـﻬﺎدت ﺑـﻪ ﺳـﻦ ﺑﻠـﻮغ‬

‫ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬ﺷﻬﺎدت او ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻓﺮاﻣﻮﺷﮑﺎر‬ ‫ﻣﺎده‪ :180‬ﺷﻬﺎدت اﺷﺨﺎص ﻏﯿﺮﻋﺎدي‬
‫ﺷﻬﺎدت اﺷﺨﺎص ﻏﯿﺮﻋﺎدي‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‬

‫و ﺳﺎﻫﯽ‬

‫ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﯿﺴﺖ ﻣﮕﺮ آﻧﮑﻪ ﻗﺎﺿﯽ ﺑﻪ ﻋﺪم‬

‫درﻣﻮرد ﺷﻬﺎدت ﻋﻠﻢ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ‪،‬‬
‫ﺳﻬﻮ‬

‫و اﻣﺜﺎل آن‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪171‬‬
‫ﻣﺎده‪ :181‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻋﺎدل‬

‫ﻋﺎدل ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻧﻈﺮ ﻗﺎﺿﯽ‬

‫ﯾﺎ ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻋﺪاﻟﺖ وي ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﯽدﻫﺪ‪،‬‬

‫اﻫﻞ ﻣﻌﺼﯿﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ .‬ﺷﻬﺎدت ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ‬ ‫اﺷﺘﻬﺎر ﺑﻪ ﻓﺴﻖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬

‫ﻣﺮﺗﮑﺐ ﮔﻨﺎه ﮐﺒﯿﺮه ﺷﻮد‬

‫ﯾﺎ ﺑﺮ ﮔﻨﺎه ﺻﻐﯿﺮه اﺻﺮار داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‬

‫ﺻﻼﺣﯿﺖ‬ ‫ﺗﺎ اﺣﺮاز ﺗﻐﯿﯿﺮ در اﻋﻤﺎل او و اﻃﻤﯿﻨﺎن از‬
‫و ﻋﺪاﻟﺖ وي‪،‬‬
‫ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده‪ :182‬ﻟﺰوم وﺣﺪت ﻣﻮﺿﻮع ﺷﻬﺎدت در ﻣﻮارد ﺗﻌﺪد ﺷﻬﻮد‬

‫در ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ‪ ،‬در ﺻﻮرت ﺗﻌﺪد ﺷﻬﻮد‪،‬‬

‫وﺣﺪت ﻣﻮﺿﻮع ﺷﻬﺎدت ﺿﺮوري اﺳﺖ‬
‫و ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻔﺎد ﺷﻬﺎدتﻫﺎ در ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻣﺆﺛﺮ در اﺛﺒﺎت ﺟﺮم ﯾﮑﺴﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻫﺮﮔﺎه اﺧﺘﻼف ﻣﻔﺎد ﺷﻬﺎدتﻫﺎ‬ ‫ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻌﺎرض ﺷﻮد‬

‫و ﯾﺎ وﺣﺪت ﻣﻮﺿﻮع را ﻣﺨﺪوش ﮐﻨﺪ‪،‬‬
‫ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪172‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :183‬ﻗﻄﻊ و ﯾﻘﯿﻨﯽ ﺑﻮدن ﺷﻬﺎدت‬

‫ﺷﻬﺎدت ﺑﺎﯾﺪ از روي ﻗﻄﻊ و ﯾﻘﯿﻦ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﮐﻪ ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ‬

‫اداء ﺷﻮد‪.‬‬ ‫اﻣﻮر ﺣﺴﯽ‬
‫و از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺘﻌﺎرف ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :184‬ﻧﺤﻮه اداي ﺷﻬﺎدت‬

‫ﺑﺎ ﻟﻔﻆ‬ ‫ﺷﻬﺎدت ﺑﺎﯾﺪ‬

‫ﺑﺎﺷﺪ‬

‫ﯾﺎ ﻧﻮﺷﺘﻦ‬

‫و در ﺻﻮرت ﺗﻌﺬر‪ ،‬ﺑﺎ ﻓﻌﻞ از ﻗﺒﯿﻞ اﺷﺎره واﻗﻊ ﺷﻮد‬
‫و در ﻫﺮ ﺻﻮرت ﺑﺎﯾﺪ روﺷﻦ و ﺑﺪون اﺑﻬﺎم ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :185‬ﺗﻌﺎرض ﺑﯿﻦ دو ﺷﻬﺎدت‬
‫در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﺗﻌﺎرض ﺑﯿﻦ دو ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ‪ ،‬ﻫﯿﭻ ﯾﮏ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :186‬ﻣﺘﻌﺬر ﺑﻮدن ﺣﻀﻮر ﺷﺎﻫﺪ‬
‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﻀﻮر ﺷﺎﻫﺪ ﻣﺘﻌﺬر ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮔﻮاﻫﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﮑﺘﻮب‪ ،‬ﺻﻮﺗﯽ‪ -‬ﺗﺼﻮﯾﺮي زﻧﺪه و ﯾﺎ ﺿﺒﻂ ﺷﺪه‪،‬‬

‫ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺎ اﺣﺮاز ﺷﺮاﯾﻂ‬
‫و ﺻﺤﺖ اﻧﺘﺴﺎب‪،‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪173‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :187‬ﻃﺮﯾﻘﯿﺖ داﺷﺘﻦ ادﻟﻪ در اﻣﻮر ﮐﯿﻔﺮي‬

‫در ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﺧﻼف ﻣﻔﺎد ﺷﻬﺎدت وﺟﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬ﻫﺮﮔـﺎه ﻗـﺮاﺋﻦ و اﻣـﺎرات ﺑـﺮ‬
‫ﺧﻼف ﻣﻔﺎد ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬دادﮔﺎه‪ ،‬ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻻزم را اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﺪ و در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐـﻪ ﺑـﻪ‬

‫ﺧﻼف واﻗﻊ ﺑﻮدن ﺷﻬﺎدت‪ ،‬ﻋﻠﻢ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺷﻬﺎدت ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫ﺣﻀﻮر وي ﻣﺘﻌﺬر ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺎده ‪ :188‬ﻣﻮارد اﻋﺘﺒﺎر ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ ﺷﻬﺎدت‬
‫ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ در ﺻﻮرﺗﯽ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ‬

‫ﺷﺎﻫﺪ اﺻﻠﯽ ﻓﻮت ﻧﻤﻮده‬
‫و ﯾﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻏﯿﺒﺖ‪،‬‬
‫ﺑﯿﻤﺎري‬
‫و اﻣﺜﺎل آن‪،‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :1‬ﺷﺮاﯾﻂ ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ ﺷﻬﺎدت‬
‫ﺷﺎﻫﺪ ﺑﺮ ﺷﻬﺎدت ﺷﺎﻫﺪ اﺻﻠﯽ ﺑﺎﯾﺪ واﺟﺪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻘﺮر ﺑﺮاي ﺷﺎﻫﺪ اﺻﻠﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه ‪ :2‬ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ ﺷﻬﺎدت ﺷﺎﻫﺪ ﻓﺮع‬
‫ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ ﺷﻬﺎدت ﺷﺎﻫﺪ ﻓﺮع‪ ،‬ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪174‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :189‬ﻣﻮارد ﻋﺪم اﻣﮑﺎن اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ ﺷﻬﺎدت‬

‫ﺣﺪ‬ ‫ﺟﺮاﺋﻢ ﻣﻮﺟﺐ‬
‫و ﺗﻌﺰﯾﺮ‬
‫ﺑﺎ ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ ﺷﻬﺎدت اﺛﺒﺎت ﻧﻤﯽﺷﻮد ﻟﮑﻦ‬

‫ﻗﺼﺎص‪،‬‬

‫ﺑﺎ آن ﻗﺎﺑﻞ اﺛﺒﺎت اﺳﺖ‪ .‬دﯾﻪ‬

‫و ﺿﻤﺎن ﻣﺎﻟﯽ‬

‫ﻣﺎده‪ :190‬اﻧﮑﺎر ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ ﺷﻬﺎدت‬

‫ﭘﺲ از اﻗﺎﻣﻪ ﺷﻬﺎدت ﺑﻪوﺳﯿﻠﻪ ﺷﻬﻮد ﻓﺮع‬ ‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺪ اﺻﻠﯽ‪،‬‬

‫و ﭘﯿﺶ از ﺻﺪور رأي‪،‬‬

‫ﻣﻨﮑﺮ ﺷﻬﺎدت ﺷﻮد‪ ،‬ﮔﻮاﻫﯽ ﺷﻬﻮد ﻓﺮع از اﻋﺘﺒﺎر ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد اﻣﺎ ﺑﺮ اﻧﮑﺎر ﭘﺲ از ﺻﺪور ﺣﮑـﻢ‪،‬‬
‫اﺛﺮي ﻣﺘﺮﺗﺐ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪175‬‬
‫ﻣﺎده‪ :191‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺟﺮح و ﺗﻌﺪﯾﻞ ﺷﻬﻮد‬

‫ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺮﻋﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺮح‬

‫و ﺗﻌﺪﯾﻞ‬

‫اﺳﺖ‪ .‬ﺟﺮح ﺷﺎﻫﺪ ﻋﺒﺎرت از ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ ﻓﻘﺪان ﯾﮑﯽ از ﺷـﺮاﯾﻄﯽ ﮐـﻪ ﻗـﺎﻧﻮن ﺑـﺮاي ﺷـﺎﻫﺪ‬
‫ﺷﺮﻋﯽ ﻣﻘﺮر ﮐﺮده اﺳﺖ و ﺗﻌﺪﯾﻞ ﺷﺎﻫﺪ ﻋﺒﺎرت از ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ وﺟﻮد ﺷﺮاﯾﻂ ﻣـﺬﮐﻮر ﺑـﺮاي‬

‫ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺮﻋﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :192‬اﻋﻼم ﺣﻖ ﺟﺮح و ﺗﻌﺪﯾﻞ ﺷﻬﻮد ﺑﻪ ﻃﺮﻓﯿﻦ‬

‫ﺟﺮح‬ ‫ﻗﺎﺿﯽ ﻣﮑﻠﻒ اﺳﺖ ﺣﻖ‬
‫و ﺗﻌﺪﯾﻞ‬
‫ﺷﻬﻮد را ﺑﻪ ﻃﺮﻓﯿﻦ اﻋﻼم ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :193‬ﻣﻬﻠﺖ ﺟﺮح ﺷﺎﻫﺪ‬
‫ﺟﺮح ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺮﻋﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﭘﯿﺶ از اداي ﺷﻬﺎدت ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﯾﺪ ﻣﮕﺮ آﻧﮑﻪ ﻣﻮﺟﺒـﺎت ﺟـﺮح ﭘـﺲ از ﺷـﻬﺎدت‬
‫ﻣﻌﻠﻮم ﺷﻮد‪ .‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت‪ ،‬ﺟﺮح ﺗﺎ ﭘﯿﺶ از ﺻﺪور ﺣﮑﻢ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﯽآﯾﺪ و در ﻫﺮ ﺣﺎل دادﮔـﺎه ﻣﮑﻠـﻒ‬

‫اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﺟﺮح‪ ،‬رﺳﯿﺪﮔﯽ و اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪176‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :194‬ﺗﻌﺪﯾﻞ ﺷﺎﻫﺪ‬

‫رد ﺷﺎﻫﺪ ﺷﺮﻋﯽ از ﺳﻮي ﻗﺎﺿﯽ‬ ‫در ﺻﻮرت‬

‫ﯾﺎ ﺟﺮح وي‪،‬‬
‫ﻣﺪﻋﯽ ﺻﻼﺣﯿﺖ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت آن دﻟﯿﻞ اﻗﺎﻣﻪ ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :195‬ﻧﺤﻮه اﺛﺒﺎت ﺟﺮح ﯾﺎ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﺷﺎﻫﺪ‬

‫ﺟﺮح‬ ‫در اﺛﺒﺎت‬
‫ﯾﺎ ﺗﻌﺪﯾﻞ‬
‫ﺷﺎﻫﺪ‪ ،‬ذﮐﺮ اﺳﺒﺎب آن ﻻزم ﻧﯿﺴﺖ و ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﻄﻠﻖ ﺑﻪ‬

‫ﺗﻌﺪﯾﻞ‬ ‫ﮐﻔﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﺷﺎﻫﺪ داراي ﺷﺮاﯾﻂ ﺷﺮﻋﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﯾﺎ ﺟﺮح‪،‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :‬ﻧﺤﻮه اﺛﺒﺎت ﯾﺎ ﻧﻔﯽ ﻋﺪاﻟﺖ‬

‫ﻋﺪاﻟﺖ‬ ‫ﻋﻠﻢ ﺷﺎﻫﺪ ﺑﻪ‬ ‫در اﺛﺒﺎت‬
‫ﯾﺎ ﻓﻘﺪان آن‬ ‫ﯾﺎ ﻧﻔﯽ‬
‫ﻻزم اﺳﺖ‬ ‫ﻋﺪاﻟﺖ‪،‬‬

‫و ﺣﺴﻦ ﻇﺎﻫﺮ ﺑﻪ ﺗﻨﻬـﺎﯾﯽ ﺑـﺮاي اﺣـﺮاز ﻋـﺪاﻟﺖ ﮐـﺎﻓﯽ‬
‫ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪177‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :196‬ﺗﻌﺎرض ﮔﻮاﻫﯽ ﺷﻬﻮد ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺷﺪه در اﺛﺒﺎت ﺟﺮح ﯾﺎ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﺷﺎﻫﺪ‬

‫ﺷﺎﻫﺪ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﻌﺎرض ﺑﺎﺷﺪ از اﻋﺘﺒﺎر‬ ‫ﺟﺮح‬ ‫ﻫﺮﮔـﺎه ﮔـﻮاﻫﯽ ﺷـﻬﻮد‬
‫ﺳﺎﻗﻂ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﯾﺎ ﺗﻌﺪﯾﻞ‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺷﺪه در اﺛﺒﺎت‬

‫ﻣﺎده ‪ :197‬ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺬﯾﺮش ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ‬

‫ﻫﺮﮔﺎه دادﮔﺎه‪ ،‬ﺷﻬﻮد ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺷﺪه را‬
‫واﺟﺪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺗﺸﺨﯿﺺ دﻫﺪ‪ ،‬ﺷﻬﺎدت را ﻣﯽﭘﺬﯾﺮد‬
‫و در ﻏﯿﺮ اﯾﻦ ﺻﻮرت‪ ،‬ﺷﻬﺎدت را ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‬
‫و اﮔﺮ از وﺿﻌﯿﺖ آﻧﻬﺎ اﻃﻼع ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ زﻣﺎن اﺣﺮاز ﺷﺮاﯾﻂ و ﮐﺸـﻒ وﺿـﻌﯿﺖ ﮐـﻪ ﻧﺒﺎﯾـﺪ‬

‫ﺑﯿﺶ از ده روز ﻃﻮل ﺑﮑﺸﺪ‪،‬‬
‫رﺳﯿﺪﮔﯽ را ﻣﺘﻮﻗﻒ‬

‫و ﭘﺲ از آن‪ ،‬ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد‪ ،‬اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ‬
‫ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻗﺎﺿﯽ اﺣﺮاز ﺷﺮاﯾﻂ در ﻣﺪت ده روز ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :198‬رﺟﻮع از ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ‬
‫رﺟﻮع از ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ‪ ،‬ﻗﺒﻞ از اﺟﺮاي ﻣﺠﺎزات ﻣﻮﺟـﺐ ﺳـﻠﺐ اﻋﺘﺒـﺎر ﺷـﻬﺎدت ﻣـﯽﺷـﻮد و اﻋـﺎده‬

‫ﺷﻬﺎدت ﭘﺲ از رﺟﻮع از آن‪ ،‬ﻣﺴﻤﻮع ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪178‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :199‬ﻧﺼﺎب ﺷﻬﺎدت‬

‫در ﮐﻠﯿﻪ ﺟﺮاﺋﻢ‪ ،‬دو ﺷﺎﻫﺪ ﻣﺮد اﺳﺖ‬ ‫ﻧﺼﺎب ﺷﻬﺎدت‬

‫ﻣﮕﺮ در زﻧﺎ‪،‬‬

‫ﮐﻪ ﺑﺎ ﭼﻬﺎر ﺷﺎﻫﺪ ﻣـﺮد‬ ‫ﻟﻮاط‪،‬‬
‫اﺛﺒﺎت ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬ ‫ﺗﻔﺨﯿﺬ‬

‫و ﻣﺴﺎﺣﻘﻪ‬ ‫ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت زﻧﺎي‬
‫ﻣﻮﺟﺐ ﺣﺪ ﺟﻠﺪ‪،‬‬

‫ﺗﺮاﺷﯿﺪن‬

‫و ﯾﺎ ﺗﺒﻌﯿﺪ‪،‬‬
‫ﺷﻬﺎدت دو ﻣﺮد و ﭼﻬﺎر زن ﻋﺎدل ﻧﯿﺰ ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺠﺎزات ﻏﯿﺮ از ﻣﻮارد ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ‪،‬‬
‫ﺣﺪاﻗﻞ ﺷﻬﺎدت ﺳﻪ ﻣﺮد و دو زن ﻋﺎدل ﻻزم اﺳﺖ‪.‬‬

‫در اﯾﻦ ﻣﻮرد ﻫﺮﮔـﺎه دوﻣـﺮد و ﭼﻬـﺎر زن ﻋـﺎدل ﺑـﻪ آن‬
‫ﺷﻬﺎدت دﻫﻨﺪ ﺗﻨﻬﺎ ﺣﺪ ﺷﻼق‪ ،‬ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﺟﻨﺎﯾﺎت ﻣﻮﺟﺐ دﯾﻪ ﺑﺎ ﺷﻬﺎدت ﯾﮏ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﺮد و دو ﺷﺎﻫﺪ زن ﻧﯿﺰ ﻗﺎﺑﻞ اﺛﺒﺎت اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪179‬‬
‫ﻣﺎده‪ :200‬ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ زﻧﺎ ﯾﺎ ﻟﻮاط‬

‫زﻧﺎ‬ ‫درﺧﺼﻮص ﺷﻬﺎدت ﺑﺮ‬
‫ﯾﺎ ﻟﻮاط‪،‬‬
‫ﺷﺎﻫﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺣﻀﻮري ﻋﻤﻠﯽ را ﮐﻪ‬

‫زﻧﺎ‬ ‫ﺑﺎ آن ﻣﺤﻘﻖ ﻣﯽﺷﻮد دﯾﺪه ﺑﺎﺷﺪ و‬
‫ﯾﺎ ﻟﻮاط‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﺷﻬﺎدت ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺒﺎﺷﺪ‬

‫و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺷﻬﻮد ﺑﻪ ﻋﺪد ﻻزم ﻧﺮﺳﻨﺪ‬
‫ﺷﻬﺎدت درﺧﺼﻮص زﻧﺎ ﯾﺎ ﻟﻮاط‪ ،‬ﻗﺬف ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد و ﻣﻮﺟﺐ ﺣﺪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪180‬‬
‫ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم ـ ﺳﻮﮔﻨﺪ‬

‫ﻣﺎده‪ :201‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺳﻮﮔﻨﺪ‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻋﺒﺎرت از ﮔﻮاه ﻗﺮاردادن ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ درﺳﺘﯽ ﮔﻔﺘﺎر اداءﮐﻨﻨﺪه ﺳﻮﮔﻨﺪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :202‬ﺷﺮاﯾﻂ اداء ﮐﻨﻨﺪه ﺳﻮﮔﻨﺪ‬

‫اداءﮐﻨﻨﺪه ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﻋﺎﻗﻞ‪،‬‬

‫ﺑﺎﻟﻎ‪،‬‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﺻﺪ‬

‫و ﻣﺨﺘﺎر‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪181‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :203‬ﺗﺸﺮﯾﻔﺎت اداي ﺳﻮﮔﻨﺪ‬

‫ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﺮار دادﮔﺎه‬ ‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﺎﯾﺪ‬

‫و ﺑﺎ ﻟﻔﻆ ﺟﻼﻟﻪ واﷲ‪ ،‬ﺑﺎﷲ‪ ،‬ﺗﺎﷲ‬

‫ﯾﺎ ﻧﺎم ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺑﻪ ﺳﺎﯾﺮ زﺑﺎﻧﻬﺎ‬

‫اداء ﺷﻮد و در ﺻﻮرت ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺗﻐﻠﯿﻆ و ﻗﺒﻮل اداءﮐﻨﻨﺪه ﺳﻮﮔﻨﺪ‪ ،‬دادﮔﺎه ﮐﯿﻔﯿﺖ اداي آن را از ﺣﯿﺚ‬

‫زﻣﺎن‪،‬‬

‫ﻣﺴﻠﻤﺎن‬ ‫ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬در ﻫﺮ ﺻﻮرت‪ ،‬ﺑﯿﻦ‬ ‫ﻣﮑﺎن‪،‬‬
‫و ﻏﯿﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎن‬ ‫اﻟﻔﺎظ‬

‫در اداي ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺗﻔﺎوﺗﯽ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫و ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻧﻬﺎ‬

‫ﻣﺎده ‪ :204‬ﺷﺮاﯾﻂ اﻋﺘﺒﺎر ﺳﻮﮔﻨﺪ‬

‫ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ادﻋﺎ‪،‬‬ ‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﺎﯾﺪ‬

‫ﺻﺮﯾﺢ در ﻣﻘﺼﻮد ﺑﺎﺷﺪ‬

‫و ﺑﺪون ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ اﺑﻬﺎم‬

‫و از روي ﻗﻄﻊ و ﯾﻘﯿﻦ اداء ﺷﻮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪182‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :205‬ﻧﺤﻮه اداي ﺳﻮﮔﻨﺪ‬

‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﺎﯾﺪ‬

‫ﺑﺎ ﻟﻔﻆ ﺑﺎﺷﺪ‬

‫و در ﺻﻮرت ﺗﻌﺬر‪ ،‬ﺑﺎ ﻧﻮﺷﺘﻦ‬

‫ﯾﺎ اﺷﺎرهاي ﮐﻪ روﺷﻦ در ﻣﻘﺼﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬

‫اداء ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :206‬ﻧﺤﻮه اداي ﺳﻮﮔﻨﺪ‬

‫اﺷﺎره‪ ،‬ﻣﻔﻬﻮم ﻧﺒﺎﺷﺪ‬ ‫در ﻣﻮاردي ﮐﻪ‬

‫ﯾﺎ ﻗﺎﺿﯽ ﺑﻪ زﺑﺎن ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﯾﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬آﺷﻨﺎ ﻧﺒﺎﺷﺪ‬

‫و ﯾﺎ اداءﮐﻨﻨﺪه ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺗﮑﻠﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪،‬‬

‫دادﮔﺎه ﺑﻪوﺳﯿﻠﻪ‬ ‫ﻣﺘﺮﺟﻢ‬
‫ﯾﺎ ﻣﺘﺨﺼﺺ اﻣﺮ‪،‬‬
‫ﻣﺮاد وي را ﮐﺸﻒ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :207‬ﻣﺤﺪوده ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬاري ﺳﻮﮔﻨﺪ‬

‫ﻃﺮﻓﯿﻦ دﻋﻮي‬ ‫ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻓﻘﻂ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬

‫ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ‪.‬‬

‫و ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﺎم آﻧﻬﺎ‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪183‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :208‬ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺳﻮﮔﻨﺪ در ﺣﺪود و ﺗﻌﺰﯾﺮات‬

‫ﻧﻤﯽﺷﻮد ﻟﮑﻦ‬ ‫ﻧﻔﯽ‬ ‫ﺑﺎ ﺳﻮﮔﻨﺪ‬ ‫ﺣﺪود‬
‫ﻗﺼﺎص‪،‬‬ ‫ﯾﺎ اﺛﺒﺎت‬ ‫و ﺗﻌﺰﯾﺮات‬

‫دﯾﻪ‪،‬‬
‫ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﻘـﺮرات اﯾـﻦ ﻗـﺎﻧﻮن ﺑـﺎ ﺳـﻮﮔﻨﺪ‬

‫اﺛﺒﺎت ﻣﯽﮔﺮدد‪ .‬ارش‬

‫و ﺿﺮر و زﯾﺎن ﻧﺎﺷﯽ از ﺟﺮاﺋﻢ‪،‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :209‬ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺳﻮﮔﻨﺪ در دﻋﺎوي ﻣﺎﻟﯽ‬

‫دﯾﻪ ﺟﻨﺎﯾﺎت‬ ‫ﻫﺮﮔﺎه در دﻋﺎوي ﻣﺎﻟﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬

‫و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ دﻋﺎوﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻘﺼﻮد از آن ﻣﺎل اﺳﺖ‬

‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﻨﺎﯾﺎت‬ ‫ﺧﻄﺎﺋﯽ‬

‫و ﺷﺒﻪﻋﻤﺪي‬

‫ﻣﻮﺟﺐ دﯾﻪ‪ ،‬ﺑﺮاي ﻣﺪﻋﯽ ﺧﺼﻮﺻﯽ اﻣﮑﺎن اﻗﺎﻣﻪ ﺑﯿﻨﻪ ﺷﺮﻋﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬وي ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ‬

‫ﺑﻪ ﺿﻤﯿﻤﻪ ﯾﮏ ﺳﻮﮔﻨﺪ‪ ،‬ادﻋﺎي ﺧﻮد را ﻓﻘﻂ از‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﯾﮏ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﺮد‬
‫ﺟﻨﺒﻪ ﻣﺎﻟﯽ اﺛﺒﺎت ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﯾﺎ دو ﺷﺎﻫﺪ زن‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪184‬‬
‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :‬ﺗﺸﺮﯾﻔﺎت اداي ﺳﻮﮔﻨﺪ‬
‫اﺑﺘﺪاء ﺷﺎﻫﺪ واﺟﺪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺷﻬﺎدت ﻣﯽدﻫﺪ‬
‫و ﺳﭙﺲ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺪﻋﯽ اداء ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫در ﻣﻮارد ﻣﺬﮐﻮر در اﯾﻦ ﻣﺎده‪،‬‬

‫ﻣﺎده‪ :210‬ﺑﻄﻼن ﺳﻮﮔﻨﺪ‬

‫ﺳﻮﮔﻨﺪ‪ ،‬دروغ‬ ‫ﻫﺮﮔﺎه ﺛﺎﺑﺖ ﺷﻮد‬
‫و ﯾﺎ اداءﮐﻨﻨﺪه ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻓﺎﻗﺪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ‪،‬‬
‫ﺑﻪ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻣﺰﺑﻮر ﺗﺮﺗﯿﺐ اﺛﺮ داده ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪185‬‬
‫ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ ـ ﻋﻠﻢ ﻗﺎﺿﯽ‬

‫ﻣﺎده‪ :211‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻋﻠﻢ ﻗﺎﺿﯽ‬
‫ﻋﻠﻢ ﻗﺎﺿﯽ ﻋﺒﺎرت از ﯾﻘﯿﻦ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺴﺘﻨﺪات ﺑ ‪‬ﯿﻦ در اﻣﺮي اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧـﺰد وي ﻣﻄـﺮح ﻣـﯽﺷـﻮد‪ .‬در‬
‫ﻣﻮاردي ﮐﻪ ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺣﮑﻢ‪ ،‬ﻋﻠﻢ ﻗﺎﺿﯽ اﺳﺖ‪ ،‬وي ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ ﻗﺮاﺋﻦ و اﻣﺎرات ﺑ ‪‬ﯿﻦ ﻣﺴﺘﻨﺪ ﻋﻠـﻢ ﺧـﻮد را‬

‫ﺑﻪﻃﻮر ﺻﺮﯾﺢ در ﺣﮑﻢ ﻗﯿﺪ ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :‬ﻣﺼﺎدﯾﻖ اﻣﺎره ﻗﻀﺎﯾﯽ و ﺗﺄﺛﯿﺮ آن ﺑﺮ ﻋﻠﻢ ﻗﺎﺿﯽ‬

‫ﻧﻈﺮﯾﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎس‪،‬‬ ‫ﻣﻮاردي از ﻗﺒﯿﻞ‬

‫ﻣﻌﺎﯾﻨﻪ ﻣﺤﻞ‪،‬‬

‫ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻣﺤﻠﯽ‪،‬‬

‫اﻇﻬﺎرات ﻣﻄﻠﻊ‪،‬‬

‫ﮔﺰارش ﺿﺎﺑﻄﺎن‬

‫و ﺳﺎﯾﺮ ﻗﺮاﺋﻦ و اﻣﺎرات‬

‫ﮐﻪ ﻧﻮﻋ ًﺎ ﻋﻠﻢآور ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣـﯽﺗﻮاﻧـﺪ ﻣﺴـﺘﻨﺪ ﻋﻠـﻢ ﻗﺎﺿـﯽ ﻗـﺮار ﮔﯿـﺮد‪ .‬در ﻫﺮﺣـﺎل ﻣﺠـ ّﺮد ﻋﻠـﻢ‬
‫اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﯽ ﮐﻪ ﻧﻮﻋ ًﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﯾﻘﯿﻦ ﻗﺎﺿﯽ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻼك ﺻﺪور ﺣﮑﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪186‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :212‬ﺗﻌﺎرض ﻋﻠﻢ ﻗﺎﺿﯽ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ادﻟﻪ‬

‫در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻋﻠﻢ ﻗﺎﺿﯽ ﺑﺎ ادﻟﻪ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ دﯾﮕﺮ در ﺗﻌﺎرض ﺑﺎﺷﺪ‬

‫اﮔﺮﻋﻠﻢ‪ ،‬ﺑ ‪‬ﯿﻦ ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬آن ادﻟﻪ ﺑﺮاي ﻗﺎﺿﯽ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﯿﺴﺖ و ﻗﺎﺿﯽ ﺑﺎ ذﮐﺮ‬

‫رأي ﺻـﺎدر ﻣـﯽﮐﻨـﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺘﻨﺪات ﻋﻠﻢ ﺧﻮد‬
‫و ﺟﻬﺎت رد ادﻟﻪ دﯾﮕﺮ‪،‬‬

‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺮاي ﻗﺎﺿﯽ ﻋﻠﻢ ﺣﺎﺻﻞ ﻧﺸﻮد‪ ،‬آن ادﻟﻪ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ و ﺑﺮ اﺳﺎس آﻧﻬـﺎ‬

‫رأي ﺻﺎدر ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :213‬ﺗﻌﺎرض ادﻟﻪ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ‬

‫در ﺗﻌﺎرض ﺳﺎﯾﺮ ادﻟﻪ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ‪،‬‬

‫ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ‪،‬‬ ‫اﻗﺮار ﺑﺮ‬
‫ﻗﺴﺎﻣﻪ‬
‫ﻣﻘﺪم اﺳﺖ‪.‬‬

‫و ﺳﻮﮔﻨﺪ‬

‫ﻗﺴﺎﻣﻪ‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ ﺑﺮ‬
‫و ﺳﻮﮔﻨﺪ‬
‫ﺗﻘﺪم دارد‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪187‬‬

‫ﺑﺨﺶ ﺷﺸﻢ ـ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺘﻔﺮﻗﻪ‬

‫ﻣﺎده ‪ :214‬رد ﻣﺎل ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺠﺮم‬

‫ﻣﺠﺮم ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺎﻟﯽ را ﮐﻪ در اﺛﺮ ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﺗﺤﺼﯿﻞ ﮐﺮده اﺳﺖ‪،‬‬

‫اﮔﺮ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ ﻋﯿﻦ آن را‬

‫و اﮔﺮ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﺜﻞ آن را‬

‫و در ﺻﻮرت ﻋﺪم اﻣﮑﺎن رد ﻣﺜﻞ‪ ،‬ﻗﯿﻤﺖ آن را‬

‫ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺒﺶ رد ﮐﻨﺪ و از ﻋﻬﺪه ﺧﺴﺎرات وارده ﻧﯿﺰ ﺑﺮآﯾﺪ‪ .‬ﻫﺮﮔﺎه از ﺣﯿﺚ ﺟﺰاﺋﯽ وﺟﻬﯽ ﺑﺮﻋﻬـﺪه‬
‫ﻣﺠﺮم ﺗﻌﻠﻖ ﮔﯿﺮد‪،‬‬

‫ﺑﺮ آن ﻣﻘﺪم اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺳﺘﺮداد اﻣﻮال‬
‫ﯾﺎ ﺗﺄدﯾﻪ ﺧﺴﺎرت ﻣﺪﻋﯿﺎن ﺧﺼﻮﺻﯽ‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪188‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :215‬ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺗﮑﻠﯿﻒ اﻣﻮال ﮐﺸﻒ ﺷﺪه از ﺟﺮم‬

‫ﻣﻨﻊ‬ ‫ﺑﺎزﭘﺮس ﯾﺎ دادﺳﺘﺎن در ﺻﻮرت ﺻﺪور ﻗﺮار‬
‫ﯾﺎ ﻣﻮﻗﻮﻓﯽ ﺗﻌﻘﯿﺐ‬
‫ﺑﺎﯾﺪ ﺗﮑﻠﯿﻒ اﺷﯿﺎء و اﻣﻮال ﮐﺸﻒ ﺷﺪه را ﮐﻪ‬

‫دﻟﯿﻞ‬ ‫ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﺑﻮده‬
‫ﯾﺎ وﺳﯿﻠﻪ‬ ‫و ﯾﺎ از ﺟﺮم ﺗﺤﺼﯿﻞ ﺷﺪه‬

‫ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد‪،‬‬

‫ﯾﺎ ﺣﯿﻦ ارﺗﮑﺎب‪ ،‬اﺳﺘﻌﻤﺎل‬

‫و ﯾﺎ ﺑﺮاي اﺳﺘﻌﻤﺎل اﺧﺘﺼﺎص داده ﺷﺪه اﺳﺖ‬

‫درﻣـﻮرد ﺿـﺒﻂ‪ ،‬دادﮔـﺎه ﺗﮑﻠﯿـﻒ اﻣـﻮال و اﺷـﯿﺎء را‬ ‫ﻣﺴﺘﺮد‪،‬‬
‫ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‬ ‫ﺿﺒﻂ‬

‫ﯾﺎ ﻣﻌﺪوم ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﺑﺎزﭘﺮس‬

‫و ﯾﺎ دادﺳﺘﺎن‬

‫ﻣﮑﻠﻒ اﺳﺖ ﻣﺎدام ﮐﻪ ﭘﺮوﻧﺪه ﻧﺰد وي ﺟﺮﯾﺎن دارد ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎي ذيﻧﻔﻊ و ﺑﺎ رﻋﺎﯾﺖ ﺷﺮاﯾﻂ‬
‫زﯾﺮ دﺳﺘﻮر رد اﻣﻮال و اﺷﯿﺎء ﻣﺬﮐﻮر را ﺻﺎدر ﻧﻤﺎﯾﺪ‪:‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪189‬‬

‫ﺗﻤﺎم‬ ‫اﻟﻒ‪ -‬وﺟﻮد‬
‫ﯾﺎ ﻗﺴﻤﺘﯽ‬
‫از آن اﺷﯿﺎء و اﻣﻮال در‬

‫ﺑﺎزﭘﺮﺳﯽ‬ ‫ﻻزم ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﯾﺎ دادرﺳﯽ‬
‫ﺿﺒﻂ‬ ‫ب‪ -‬اﺷﯿﺎء و اﻣﻮال‪ ،‬ﺑﻼﻣﻌﺎرض ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﮔﺮدد‪.‬‬ ‫ﯾﺎ ﻣﻌﺪوم‬ ‫پ‪ -‬ﺟﺰء اﺷﯿﺎء و اﻣﻮاﻟﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪190‬‬

‫در ﮐﻠﯿﻪ اﻣﻮر ﺟﺰاﺋﯽ دادﮔﺎه ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺪ ﺿﻤﻦ ﺻﺪور ﺣﮑﻢ‬

‫ﯾﺎ ﻗﺮار‬

‫اﻋﻢ از اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ‬ ‫ﯾﺎ ﭘﺲ از آن‬
‫ﻣﺤﮑﻮﻣﯿﺖ‬

‫ﯾﺎ ﺑﺮاﺋﺖ‬

‫ﯾﺎ ﻣﻮﻗﻮﻓﯽ ﺗﻌﻘﯿﺐ ﻣﺘﻬﻢ‬

‫وﺳﯿﻠﻪ ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﺑﻮده‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در ﻣﻮرد اﺷﯿﺎء و اﻣﻮاﻟﯽ ﮐﻪ‬

‫ﯾﺎ در اﺛﺮ ﺟﺮم ﺗﺤﺼﯿﻞ ﺷﺪه‬

‫ﯾﺎ ﺣﯿﻦ ارﺗﮑﺎب‪ ،‬اﺳﺘﻌﻤﺎل‬

‫و ﯾﺎ ﺑﺮاي اﺳﺘﻌﻤﺎل اﺧﺘﺼﺎص ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪،‬‬

‫ﺑﺎﯾﺪ رأي ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ‬ ‫اﺳﺘﺮداد‪،‬‬
‫ﺿﺒﻂ‬
‫ﺻﺎدر ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﯾﺎ ﻣﻌﺪوم ﺷﺪن آن‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪191‬‬
‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :1‬اﻋﺘﺮاض ﺑﻪ ﻧﺤﻮه ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺗﮑﻠﯿﻒ اﻣﻮال ﮐﺸﻒ ﺷﺪه از ﺟﺮم‬

‫ﺑﺎزﭘﺮس‬ ‫ﻣﺘﻀﺮر از ﻗﺮار‬

‫ﯾﺎ دادﺳﺘﺎن‬

‫ﯾﺎ ﻗﺮار‬
‫دادﮔﺎه‬

‫ﯾﺎ ﺣﮑﻢ‬

‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ از ﺗﺼﻤﯿﻢ آﻧﺎن راﺟﻊ ﺑﻪ اﺷﯿﺎء و اﻣﻮال ﻣﺬﮐﻮر در اﯾﻦ ﻣﺎده ﺷﮑﺎﯾﺖ ﮐﻨﺪ و ﻃﺒﻖ ﻣﻘـﺮرات‬
‫در دادﮔﺎﻫﻬﺎي ﺟﺰاﺋﯽ ﺷﮑﺎﯾﺖ ﺧﻮد را ﺗﻌﻘﯿﺐ و درﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺠﺪﯾﺪﻧﻈﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻗﺮار ﯾﺎ ﺣﮑـﻢ‬

‫دادﮔﺎه ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻣﺮ ﺟﺰاﺋﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺷﮑﺎﯾﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪192‬‬
‫ﺗﺒﺼﺮه ‪ :2‬ﻓﺮوش اﻣﻮال ﮐﺸﻒ ﺷﺪه از ﺟﺮم‬

‫ﻣﺴﺘﻠﺰم ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﺎﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي دوﻟﺖ اﺳﺖ‬ ‫ﻧﮕﻬﺪاري آن‬ ‫ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ‬

‫آن ﻣﯽﮔﺮدد‬ ‫ﯾﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﺧﺮاﺑﯽ‬
‫ﯾﺎ ﮐﺴﺮ ﻓﺎﺣﺶ ﻗﯿﻤﺖ‬

‫و ﺣﻔﻆ ﻣﺎل ﻫﻢ ﺑﺮاي دادرﺳﯽ ﻻزم ﻧﯿﺴﺖ‬

‫ﺿﺎﯾﻊ ﺷﺪﻧﯽ‬ ‫و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻣﻮال‬

‫و ﺳﺮﯾﻊاﻟﻔﺴﺎد‬

‫ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد‬ ‫ﺑﻪ دﺳﺘﻮر‬ ‫دادﺳﺘﺎن‬
‫ﯾﺎ دادﮔﺎه‬
‫ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺖ روز ﻓﺮوﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‬

‫و وﺟﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺗﺎ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺗﮑﻠﯿﻒ ﻧﻬﺎﺋﯽ در ﺻﻨﺪوق دادﮔﺴﺘﺮي ﺑﻪﻋﻨﻮان اﻣﺎﻧﺖ‬
‫ﻧﮕﻬﺪاري ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪193‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :216‬آﯾﯿﻦﻧﺎﻣﻪ ﻧﺤﻮه اﺟﺮاي اﺣﮑﺎم ﺣﺪود‪ ،‬ﻗﺼﺎص و ﺗﻌﺰﯾﺮات‬

‫اﺟﺮاي اﺣﮑﺎم ﺣﺪود‪،‬‬

‫ﻗﺼﺎص‬

‫و ﺗﻌﺰﯾﺮات‬

‫ﺑﺮاﺳﺎس آﯾﯿﻦﻧﺎﻣﻪاي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺎ ﺷﺶ ﻣﺎه از ﺗﺎرﯾﺦ ﻻزماﻻﺟﺮاء ﺷﺪن اﯾﻦ ﻗـﺎﻧﻮن ﺗﻮﺳـﻂ رﺋـﯿﺲ‬
‫ﻗﻮه ﻗﻀﺎﺋﯿﻪ‬

‫ﺗﻬﯿﻪ‪،‬‬

‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﺼﻮﯾﺐ‬

‫و اﺑﻼغ‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪194‬‬

‫ﮐﺘﺎب دوم – ﺣﺪود‬

‫ﺑﺨﺶ اول ‪ -‬ﻣﻮاد ﻋﻤﻮﻣﯽ‬

‫ﻣﺎده ‪ :217‬ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﮐﯿﻔﺮي در ﺟﺮاﯾﻢ ﻣﻮﺟﺐ ﺣﺪ‬
‫در ﺟﺮاﺋﻢ ﻣﻮﺟﺐ ﺣﺪ‪ ،‬ﻣﺮﺗﮑﺐ در ﺻﻮرﺗﯽ ﻣﺴﺆول اﺳﺖ ﮐﻪ‬
‫ﻋﻼوه ﺑﺮ داﺷﺘﻦ ﻋﻠﻢ‪،‬‬
‫ﻗﺼﺪ‬

‫و ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺴﺆوﻟﯿﺖ ﮐﯿﻔﺮي‬
‫ﺑﻪ ﺣﺮﻣﺖ ﺷﺮﻋﯽ رﻓﺘﺎر ارﺗﮑﺎﺑﯽ ﻧﯿﺰ آﮔﺎه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪195‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :218‬ﻗﺎﻋﺪه دراء‬

‫در ﺟﺮاﺋﻢ ﻣﻮﺟﺐ ﺣﺪ‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﻣﺘﻬﻢ ادﻋﺎي ﻓﻘﺪان ﻋﻠﻢ‬

‫ﯾﺎ ﻗﺼﺪ‬

‫ﯾﺎ وﺟﻮد ﯾﮑﯽ از ﻣﻮاﻧﻊ ﻣﺴﺆوﻟﯿﺖ ﮐﯿﻔﺮي‬

‫را در زﻣﺎن ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﻧﻤﺎﯾﺪ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ اﺣﺘﻤﺎل ﺻﺪق ﮔﻔﺘﺎر وي داده ﺷﻮد‬

‫و اﮔﺮ ادﻋﺎء ﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﻗﺮار او ﺑﺎ ﺗﻬﺪﯾﺪ‬

‫و ارﻋﺎب‬

‫ﯾﺎ ﺷﮑﻨﺠﻪ‬

‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ادﻋﺎي ﻣﺬﮐﻮر ﺑﺪون ﻧﯿﺎز ﺑﻪ‬ ‫ﺑﯿﻨﻪ‬
‫و ﺳﻮﮔﻨﺪ‬
‫ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪196‬‬
‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :1‬ﻧﺤﻮه اﻋﻤﺎل ﻗﺎﻋﺪه دراء‬

‫ﻣﺤﺎرﺑﻪ‬ ‫در ﺟﺮاﺋﻢ‬

‫و اﻓﺴﺎد ﻓﯽاﻻرض‬
‫ﻋﻨﻒ‪،‬‬

‫و ﺟﺮاﺋﻢ ﻣﻨﺎﻓﯽ ﻋﻔﺖ ﺑﺎ‬
‫اﮐﺮاه‪،‬‬

‫رﺑﺎﯾﺶ‬

‫ﯾﺎ اﻏﻔﺎل‪،‬‬

‫ﺻﺮف ادﻋﺎء‪ ،‬ﻣﺴﻘﻂ ﺣﺪ ﻧﯿﺴﺖ و دادﮔﺎه ﻣﻮﻇﻒ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ و ﺗﺤﻘﯿﻖ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :2‬ﺷﺮاﯾﻂ اﻋﺘﺒﺎر اﻗﺮار ﺑﻪ ﻋﻨﻮان دﻟﯿﻞ ﺷﺮﻋﯽ‬

‫ﻧﺰد ﻗﺎﺿﯽ‬ ‫اﻗﺮار در ﺻﻮرﺗﯽ اﻋﺘﺒﺎر ﺷﺮﻋﯽ دارد ﮐﻪ‬
‫در ﻣﺤﮑﻤﻪ‬
‫اﻧﺠﺎم ﮔﯿﺮد‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪197‬‬
‫ﻣﺎده‪ :219‬ﻋﺪم اﻣﮑﺎن‪ ،‬ﺗﺨﻔﯿﻒ‪ ،‬ﺗﺒﺪﯾﻞ ﯾﺎ ﺳﻘﻮط ﻣﺠﺎزات ﺣ ‪‬ﺪي‬

‫ﮐﯿﻔﯿﺖ‪،‬‬ ‫دادﮔﺎه ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ‬
‫ﻧﻮع‬
‫ﺣﺪود ﺷﺮﻋﯽ را ﺗﻐﯿﯿﺮ‬
‫و ﻣﯿﺰان‬
‫ﺗﻘﻠﯿﻞ دﻫﺪ‬ ‫ﯾﺎ ﻣﺠﺎزات را‬

‫ﯾﺎ ﺗﺒﺪﯾﻞ‬
‫ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬

‫ﯾﺎ ﺳﺎﻗﻂ‬

‫اﯾﻦ ﻣﺠﺎزاتﻫﺎ ﺗﻨﻬﺎ از ﻃﺮﯾﻖ‬ ‫ﺗﻮﺑﻪ‬

‫و ﻋﻔﻮ‬ ‫ﺑﻪ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻣﻘﺮر در اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﻗﺎﺑﻞ‬
‫ﺳﻘﻮط‪،‬‬

‫ﺗﻘﻠﯿﻞ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﯾﺎ ﺗﺒﺪﯾﻞ‬

‫ﻣﺎده‪ :220‬ﻧﻘﺾ اﺻﻞ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺑﻮدن ﺟﺮم و ﻣﺠﺎزات – ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻓﻘﻬﯽ ﻣﻌﺘﺒـﺮ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﻨﺒـﻊ‬
‫اﺻﻠﯽ ﺣﻘﻮق‬

‫در ﻣﻮرد ﺣﺪودي ﮐﻪ در اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن ذﮐﺮ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ ﻃﺒﻖ اﺻﻞ ﯾﮑﺼﺪ و ﺷﺼـﺖ و ﻫﻔـﺘﻢ)‪ (167‬ﻗـﺎﻧﻮن‬
‫اﺳﺎﺳﯽ ﺟﻤﻬﻮري اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان ﻋﻤﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪198‬‬

‫ﺑﺨﺶ دوم ‪ -‬ﺟﺮاﺋﻢ ﻣﻮﺟﺐ ﺣﺪ‬

‫ﻓﺼﻞ اول – زﻧﺎ‬

‫ﺟﻤﺎع ﻣﺮد و زﻧﯽ ﮐﻪ ﻋﻠﻘﻪ زوﺟﯿﺖ ﺑﯿﻦ آﻧﻬﺎ ﻧﺒﻮده‬ ‫ﻣﺎده‪ :221‬ﺗﻌﺮﯾﻒ زﻧﺎ‬
‫و از ﻣﻮارد وﻃﯽ ﺑﻪ ﺷﺒﻬﻪ ﻧﯿﺰ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫زﻧﺎ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :1‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺟﻤﺎع‬

‫ﺟﻤﺎع ﺑﺎ دﺧﻮل اﻧﺪام ﺗﻨﺎﺳﻠﯽ ﻣﺮد ﺑﻪ اﻧﺪازه ﺧﺘﻨﻪﮔﺎه در‬

‫زن ﻣﺤﻘﻖ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻗُﺒ‪‬ﻞ‬
‫ﯾﺎ د‪‬ﺑ‪‬ﺮ‬

‫ﻃﺮﻓﯿﻦ‬ ‫ﺗﺒﺼﺮه‪:2‬‬
‫ﻫﺮﮔﺎه‬

‫ﯾﺎ ﯾﮑﯽ از آﻧﻬﺎ‬

‫ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬زﻧﺎ ﻣﺤﻘﻖ اﺳﺖ ﻟﮑﻦ ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ ﻣﺠﺎزات ﻧﻤﯽﺷﻮد و ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد ﺑﻪ اﻗـﺪاﻣﺎت ﺗـﺄﻣﯿﻨﯽ و‬
‫ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ﻣﻘﺮر در ﮐﺘﺎب اول اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺤﮑﻮم ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪199‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :222‬ﺟﻤﺎع ﺑﺎ ﻣﯿﺖ‬

‫ﺟﻤﺎع ﺑﺎ ﻣﯿﺖ‪ ،‬زﻧﺎ اﺳﺖ ﻣﮕﺮ ﺟﻤﺎع زوج ﺑﺎ زوﺟﻪ ﻣﺘﻮﻓﺎي ﺧﻮد ﮐﻪ زﻧﺎ ﻧﯿﺴﺖ ﻟﮑﻦ ﻣﻮﺟﺐ ﺳﯽ و ﯾﮏ ﺗـﺎ‬
‫ﻫﻔﺘﺎد وﭼﻬﺎر ﺿﺮﺑﻪ ﺷﻼق ﺗﻌﺰﯾﺮي درﺟﻪ ﺷﺶ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :223‬اﻋﻤﺎل ﻗﺎﻋﺪه دراء‬

‫زوﺟﯿﺖ‬ ‫ﻫﺮﮔﺎه ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻪ زﻧﺎ‪ ،‬ﻣﺪﻋﯽ‬
‫ﯾﺎ وﻃﯽ ﺑﻪ ﺷﺒﻬﻪ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ادﻋﺎي وي ﺑﺪون‬
‫ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﻣﮕﺮ آﻧﮑﻪ ﺧﻼف آن ﺑـﺎ ﺣﺠـﺖ ﺷـﺮﻋﯽ‬
‫ﺑﯿﻨﻪ‬ ‫ﻻزم ﺛﺎﺑﺖ ﺷﻮد‪.‬‬
‫ﯾﺎ ﺳﻮﮔﻨﺪ‬

‫ﻣﺎده ‪ :224‬زﻧﺎ ﻣﻮﺟﺐ اﻋﺪام‬
‫ﺣﺪ زﻧﺎ در ﻣﻮارد زﯾﺮ اﻋﺪام اﺳﺖ‪:‬‬

‫اﻟﻒ‪ -‬زﻧﺎ ﺑﺎ ﻣﺤﺎرم ﻧﺴﺒﯽ‬

‫ب‪ -‬زﻧﺎ ﺑﺎ زن ﭘﺪر ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ اﻋﺪام زاﻧﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺮد ﻏﯿﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﺎ‬ ‫پ‪ -‬زﻧﺎي‬
‫زن ﻣﺴﻠﻤﺎن‬
‫ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ اﻋﺪام زاﻧﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ت‪ -‬زﻧﺎي ﺑﻪ ﻋﻨﻒ ﯾﺎ اﮐﺮاه از ﺳﻮي زاﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ اﻋﺪام زاﻧﯽ اﺳﺖ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪200‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :1‬ﻣﺠﺎزات زاﻧﯿﻪ در ﻣﻮارد زﻧﺎ ﻣﻮﺟﺐ اﻋﺪام‬

‫ﻣﺠﺎزات زاﻧﯿﻪ در ﺑﻨﺪﻫﺎي)ب( و)پ( ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد‪ ،‬ﺗﺎﺑﻊ ﺳﺎﯾﺮ اﺣﮑﺎم ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻧﺎ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺗﺒﺼﺮه‪ :2‬ﻣﻮارد در ﺣﮑﻢ زﻧﺎي ﺑﻪ ﻋﻨﻒ‬

‫ﻫﺮﮔﺎه ﮐﺴﯽ ﺑﺎ زﻧﯽ ﮐﻪ راﺿﯽ ﺑﻪ زﻧﺎي ﺑﺎ او ﻧﺒﺎﺷﺪ در ﺣﺎل‬

‫ﺑﯿﻬﻮﺷﯽ‪،‬‬

‫زﻧﺎ ﮐﻨﺪ رﻓﺘﺎر او در ﺣﮑﻢ زﻧﺎي ﺑﻪ ﻋﻨﻒ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺧﻮاب‬
‫ﯾﺎ ﻣﺴﺘﯽ‬

‫اﻏﻔﺎل‬ ‫از ﻃﺮﯾﻖ‬ ‫در زﻧﺎ‬
‫و ﻓﺮﯾﺐ دادن‬ ‫ﯾﺎ از ﻃﺮﯾﻖ‬
‫دﺧﺘﺮ ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ‬

‫رﺑﺎﯾﺶ‪،‬‬

‫ﺗﻬﺪﯾﺪ زن‬

‫وﯾﺎ ﺗﺮﺳﺎﻧﺪن‬

‫اﮔﺮﭼﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺴﻠﯿﻢ ﺷﺪن او ﺷﻮد‬

‫ﻧﯿﺰ ﺣﮑﻢ ﻓﻮق ﺟﺎري اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪201‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :225‬زﻧﺎ ﻣﻮﺟﺐ رﺟﻢ‬

‫زاﻧﯽ ﻣﺤﺼﻦ‬ ‫ﺣﺪ زﻧﺎ ﺑﺮاي‬
‫و زاﻧﯿﻪ ﻣﺤﺼﻨﻪ‬
‫رﺟﻢ اﺳﺖ‪ .‬درﺻﻮرت ﻋﺪم اﻣﮑﺎن اﺟﺮاي رﺟﻢ ﺑﺎ‬

‫ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد دادﮔﺎه ﺻﺎدرﮐﻨﻨﺪه ﺣﮑﻢ ﻗﻄﻌﯽ‬ ‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺟﺮم‬
‫و ﻣﻮاﻓﻘﺖ رﺋﯿﺲ ﻗﻮه ﻗﻀﺎﺋﯿﻪ‬

‫ﺑﺎ ﺑﯿﻨﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻮﺟﺐ اﻋﺪام زاﻧﯽ ﻣﺤﺼﻦ و زاﻧﯿﻪ ﻣﺤﺼﻨﻪ اﺳﺖ‬

‫و در ﻏﯿﺮ اﯾﻦﺻﻮرت ﻣﻮﺟﺐ ﺻﺪ ﺿﺮﺑﻪ ﺷﻼق ﺑﺮاي ﻫﺮ ﯾﮏ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫آﺳﺎن ﺧﻮان ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪202‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :226‬ﺗﻌﺮﯾﻒ اﺣﺼﺎن‬

‫اﺣﺼﺎن در ﻫﺮﯾﮏ از ﻣﺮد و زن ﺑﻪ ﻧﺤﻮ زﯾﺮ ﻣﺤﻘﻖ ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬

‫اﻟﻒـ اﺣﺼﺎن ﻣﺮد ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از آﻧﮑﻪ‬

‫داراي ﻫﻤﺴﺮ داﺋﻤﯽ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‬

‫و ﺑﺎﻟﻎ‬

‫ﺑﻮده از ﻃﺮﯾﻖ ﻗُ ‪‬ﺒﻞ ﺑﺎ وي در ﺣﺎل ﺑﻠـﻮغ‬ ‫ﺑﺎﻟﻎ‬ ‫و در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ‬
‫ﺟﻤﺎع ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫و ﻋﺎﻗﻞ‬

‫و ﻫﺮ وﻗﺖ ﺑﺨﻮاﻫﺪ اﻣﮑﺎن ﺟﻤﺎع از ﻃﺮﯾﻖ ﻗُﺒ‪‬ﻞ را ﺑﺎ وي داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ب ـ اﺣﺼﺎن زن ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از آﻧﮑﻪ‬

‫داراي ﻫﻤﺴﺮ داﺋﻤﯽ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‬

‫و ﺑﺎﻟﻎ‬

‫ﺑﺎﻟﻎ‬ ‫ودر ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ‬
‫و ﻋﺎﻗﻞ‬
‫ﺑﻮده‪ ،‬ﺑﺎ او از ﻃﺮﯾﻖ ُﻗ ‪‬ﺒﻞ ﺟﻤﺎع ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‬

‫و اﻣﮑﺎن ﺟﻤﺎع از ﻃﺮﯾﻖ ﻗُﺒ‪‬ﻞ را ﺑﺎ ﺷﻮﻫﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﺆﺳﺴﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻃﺮح ﻧﻮﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ ‪203‬‬
‫ﻣﺎده ‪ :227‬ﻣﻮارد ﺧﺮوج از اﺣﺼﺎن‬

‫ﻣﺴﺎﻓﺮت‪،‬‬ ‫اﻣﻮري از ﻗﺒﯿﻞ‬

‫ﺣﯿﺾ‪،‬‬

‫ﺣﺒﺲ‪،‬‬

‫ﻧﻔﺎس‪،‬‬

‫ﺑﯿﻤﺎري ﻣﺎﻧﻊ از ﻣﻘﺎرﺑﺖ‬

‫ﯾﺎ ﺑﯿﻤﺎرﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺧﻄﺮ ﺑﺮاي ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﯽﮔﺮدد ﻣﺎﻧﻨﺪ‬

‫زوﺟﯿﻦ را از اﺣﺼﺎن ﺧﺎرج ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﯾﺪز‬
‫و ﺳﻔﻠﯿﺲ‪،‬‬

‫ﻣﺎده ‪ :228‬زﻧﺎ ﺑﺎ ﻣﺤﺎرم ﻧﺴﺒﯽ ﯾﺎ زﻧﺎي ﻣﺤﺼﻨﻪ زاﻧﯿﻪ ﺑﺎﻟﻎ و زاﻧﯽ ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ‬

‫زاﻧﯿﻪ ﺑﺎﻟﻎ‬ ‫زﻧﺎ ﺑﺎ ﻣﺤﺎرم ﻧﺴﺒﯽ‬ ‫در‬
‫و زاﻧﯽ ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫و زﻧﺎي ﻣﺤﺼﻨﻪ‪،‬‬
‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬

‫ﻣﺠﺎزات زاﻧﯿﻪ ﻓﻘﻂ ﺻﺪ ﺿﺮﺑﻪ ﺷﻼق اﺳﺖ‪.‬‬