125 นิยามศัพท์ควรรู้ เพศ (Sex) หมายถึง ลักษณะทางกายภาพที่บ่งบอกถึงความแตกต่างของร่างกายมนุษย์ซึ่งตั้งอยู่ บนฐานของอวัยวะเพศที่เกี่ยวข้องกับการเจริญพันธุ์ของชายและหญิง โดยจำแนกแบ่งออกเป็นเพศชาย (Male) และเพศหญิง (Female) ความเท่าเทียมระหว่างเพศ (Gender Equality) หมายถึง การที่บุคคลทุกคนได้รับการปฏิบัติ อย่างเท่าเทียมกัน โดยไม่นำเรื่องเพศและความหลากหลายทางเพศมาใช้เป็นเหตุผลเพื่อทำให้บุคคลนั้นได้การปฏิบัติ ที่แตกต่างกันในการเข้าถึงและได้รับสิทธิประโยชน์ตามกฎหมายเรื่องต่างๆ ความหลากหลายทางเพศ (Sexual Diversity) หมายถึง ความหลากหลายในวิถีทางเพศ อัตลักษณ์ทางเพศ การแสดงออกทางเพศ และคุณลักษณะทางเพศ วิถีทางเพศ (Sexual orientation) หมายถึง การที่บุคคลหนึ่งมีความรู้สึกดึงดูดสนใจลึกซึ้ง ทั้งทางอารมณ์ความรักใคร่และทางเพศ และในสัมพันธ์ภาพที่มีทั้งลักษณะความใกล้ชิดกันทางเพศสัมพันธ์และในทางเพศ ที่มีต่อปัจเจกบุคคลซึ่งมีเพศสภาพที่แตกต่างไปหรือมีเพศสภาพเดียวกันหรือมีมากกว่าหนึ่งเพศสภาพ วิถีทางเพศของบุคคล จึงเป็นสิ่งที่กำหนดแรงดึงดูดหรือความสนใจทางเพศของบุคคลนั้น ๆ โดยทั่วไปอาจแบ่งวิถีทางเพศของบุคคลออก เป็น 3 กลุ่มคือ 1) รักต่างเพศ (Heterosexual) 2) รักเพศเดียวกัน (Homosexual) และ 3) รักสองเพศ (Bisexual) อัตลักษณ์ทางเพศ (Gender Identity) หมายถึง ประสบการณ์ทางเพศสภาพอันสามารถรู้สึกได้ ภายในของแต่ละบุคคลและเป็นของปัจเจกบุคคลซึ่งอาจสอดคล้องหรือไม่ก็ได้กับเพศซึ่งได้ระบุไว้เมื่อแรกเกิด รวมทั้ง ความรู้สึกของบุคคลในร่างกายซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงรูปลักษณ์ หรือระบบการทำงานของร่างกาย ด้วยวิธีทางการแพทย์การศัลยกรรม หรือวิธีการอื่นใด ทั้งที่โดยการตัดสินใจเลือกโดยอิสระ และการแสดงออกต่าง ๆ ทางเพศสภาพ รวมถึงการแต่งกาย คำพูด และกริยาท่าทางต่าง ๆ ได้แก่ การมีอัตลักษณ์เป็นบุคคลรักต่างเพศ (Heterosexuality) การมีอัตลักษณ์เป็นบุคคลรักเพศเดียวกัน (Homosexuality) การมีอัตลักษณ์เป็นบุคคลรักสองเพศ (Bisexuality) และการมีอัตลักษณ์เป็นบุคคลข้ามเพศ (Transgender) ซึ่งในกลุ่มนี้อาจแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มย่อย ได้แก่ บุคคลที่มีการแต่งกายข้ามเพศ (Transvestites) และบุคคลแปลงเพศ (Transsexual) การแสดงออกทางเพศสภาพ (Gender Expression) หมายถึง การนำเสนอเพศสภาพของบุคคล ผ่านการแสดงออกทางกายภาพ รวมถึงการแต่งกาย การไว้ทรงผม การสวมเครื่องประดับ การแต่งแต้มใบหน้า และกริยา ท่าทาง การใช้วาจา พฤติกรรมการแสดงออก การอ้างอิงถึงชื่อและความเป็นตัวตนของบุคคล ตลอดจนการแสดงออก ทางเพศสภาพอื่น ๆ ที่อาจไม่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ทางเพศของบุคคลนั้น ทั้งนี้การแสดงออกทางเพศสภาพ ถือเป็น ส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์ทางเพศ ด้วยเหตุนี้เมื่อมีการกล่าวอ้างถึง “อัตลักษณ์เพศ” จึงเข้าใจได้ว่าหมายความรวมถึง “การแสดงออกทางเพศ” ซึ่งได้รับความคุ้มครองด้วยเช่นกัน
126 คุณลักษณะทางเพศ (Sex Characteristics) หมายถึง ลักษณะทางกายภาพของบุคคลที่มี ความสัมพันธ์กับเพศตามกำเนิด รวมถึงลักษณะทางพันธุ์กรรม หรือกายวิภาคศาสตร์ทางเพศและระบบสืบพันธุ์ โครโมโซม ฮอร์โมน และลักษณะทางกายภาพที่เกิดขึ้นมาพร้อมเมื่อแรกเกิด ตัวอย่างเช่น บุคคลอินเตอร์เซ็ก (Intersex) คือ บุคคลที่เกิดมาโดยมีมีเพศสรีระได้มากกว่าหนึ่งแบบซึ่งจะเห็นว่าเป็นคุณลักษณะทางเพศของมนุษย์อีกรูปแบบหนึ่ง ที่แบ่งแยกออกจากวิถีทางเพศและอัตลักษณ์ทางเพศอย่างชัดเจน
127 กลุมบริหารกองทุน ตรวจสอบเอกสาร และเสนอความเห็นตอ คณะกรรมการกองทุนฯ ภายใน 7 วันทำการ กลุมบริหารกองทุนผูเสียหายไดรับ เงินชดเชยเยียวยาผูเสียหายย�นคำขอรับเงิน ชดเชยเยียวยา จากกองทุนฯ ตามระเบียบขอ 8 + แบบ ทพ.03 ภายใน 1 ป นับจาก วันที่มีหนังสือแจงคำวินิจฉัย 10. กลุมงาน วลพ. รับคำรอง/ตรวงสอบเบื้องตน ตามระเบียบวาดวย การย�นคำรอง ขอ7 2. กลุม กทพ. มีหนังสือแจงใหผูเสียหายทราบ ภายใน 7 วันทำการ เริ่มนับวันดำเนินการ ใหเสร็จสิ้นภายใน 90 วัน ถาไมแลวเสร็จ ใหขอขยายตอรัฐมนตรี 13. คณะกรรมการกองทุนฯ ประชุมพิจารณาอนุมัติ การจายเงินชดเชย ประชุมอยางนอยเดือนละครั้ง เวนแตไมมีคำขอ แผนผังกระบวนการดำ เนินงานตามพระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558 ที่มา : กลุ่มงานคณะกรรมการวินิจฉัยการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศ, เอกสารคู่มือการปฏิบัติงานตาม พระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558, กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว, 2562, น. 45
คู่มือการปฏิบัติงานของหน่วยงานและเจ้าหน้าที่ในการคุ้มครองความเท่าเทียมระหว่างเพศ ตามพระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558 ผู้เขียน ดร. อารยา สุขสม จัดทำ โดย กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ชั้น 12-14 เลขที่1034 ถนนกรุงเกษม แขวงคลองมหานาค เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร 10100 โทรศัพท์ 0 2659 6757 โทรสาร 0 2659 6755 E-mail: [email protected] www.dwf.go.th สนับสนุนโดย โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติประจำประเทศไทย (UNDP) 12 อาคารสหประชาชาติแยกราชดำเนินนอก กรุงเทพ 10200 ประเทศไทย โทรศัพท์+66 2304 9191 โทรสาร +66 2280 0556 Twitter @UNDPThailand Website: http://www.th.undp.org/ ที่ปรึกษา จินตนา จันทร์บำรุง อธิบดีกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กรรณนิกา เจริญลักษณ์ ผู้อำนวยการกองส่งเสริมความเสมอภาคระหว่างเพศ พิมพ์ครั้งที่2 เดือนพฤษภาคม 2566 จำนวน 500 เล่ม ออกแบบ/พิมพ์บริษัท พีระมิตรครีเอชั่น จำกัด ISBN 978-616-331-146-7
¼º ÌĶ ʼÂij¼Íվȯʳɲ£¼Å³£¼ÉÀ www.dwf.go.th ¼º ÌĶ ʼÂij¼Íվȯʳɲ£¼Å³£¼ÉÀ www.dwf.go.th