อยุธยา

สำนั กวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาข ั้ นพื้ นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

ลิขสิทธิ์ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาข ั้ นพื้ นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ถนนราชดำเนินนอก เขตด ุ สิต กร ุ งเทพฯ 10300 โทรศั พท  0 2288 5735 โทรสาร 0 2281 2602 สำนั กวิชาการและมาตรฐานการศึกษา ดำเนินการจ ั ดพิมพ  ISBN 978-616-202-859-5 พิมพ  คร ั้ งที่ 1 พ.ศ. 2556 จำนวนพิมพ  34,000 เลม พิมพ  ที่ โรงพิมพ ช ุ มน ุ มสหกรณ การเกษตรแหงประเทศไทย จำกั ด 79 ถนนงามวงศ วาน แขวงลาดยาว เขตจต ุ จ ั กร กร ุ งเทพมหานคร 10900 โทร. 0-2561-4567 โทรสาร 0-2579-5101 นายโชคดีออส ุ วรรณ ผ ู  พิมพ  ผ ู โฆษณา

คุณคาในการเรียนรูประวัติศาสตรไทย คือ การกอใหเกิด “การเขาใจ รากเหงาความเปนไทย รักและภาคภูมิใจในชาติไทย” ซึ่งการพัฒนาผูเรียน ใหเกิดคุณลักษณะดังกลาว ครูผูสอนประวัติศาสตรจะตองเขาใจและสามารถ จัดกระบวนการเรียนรูไดถูกตองตามธรรมชาติของวิชา หลักการ หลักคิด และวิธีการ ทางประวัติศาสตรซึ่งเปนวิธีการศึกษาเรื่องราวสำคัญที่เกิดขึ้นในอดีตดวยการสืบคน จากหลักฐานรองรอยทางประวัติศาสตรอยางเปนระบบ ผานการคิด วิเคราะห วินิจฉัยบนพื้นฐานของความเปนเหตุและผลจากขอเท็จจริงที่หลากหลาย สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ไดจัดทำ สื่อการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง : Virtual Field Trip ประวัติศาสตรสุโขทัย อยุธยา และรัตนโกสินทร เปนสื่อการเรียนรูออนไลนที่เสนอเนื้อหาสาระในรูปแบบ ที่หลากหลายทั้งวีดิทัศนสาระความรูเพิ่มเติมจากวีดิทัศนภาพ 360 ํแบบทดสอบ กอนเรียน - หลังเรียน มุมสนทนาแลกเปลี่ยนเรียนรูรวมกัน ซึ่งเปนสื่อที่สงเสริมใหทุกคน สามารถเรียนรูดวยตนเองไดทุกเวลาทุกสถานที่ตามความสนใจ อีกทั้งชวยกระตุน ใหผูเรียนสนใจใฝเรียนรูเรื่องราวความเปนมาของชาติไทยที่สะทอนใหเห็นถึง ความสามารถและภูมิปญญาของบรรพบุรุษไทยในอดีตที่ไดสรางสรรคเปนมรดก ทางวัฒนธรรมสืบตอมาจวบจนปจจุบัน นอกจากนี้ยังเปนเครื่องมือชวยใหครูผูสอน สามารถจัดการเรียนรูประวัติศาสตรไดบรรลุผลตามเจตนารมณของหลักสูตร เอกสาร “การเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip” เปนสวนหนึ่งของสื่อการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง ซึ่งจัดพิมพขึ้นเพื่อรองรับ กลุมผูเรียนที่ไมสามารถเรียนรูผานระบบออนไลนไดภายในเลมแบงออกเปน 2 สวน คือ สวนที่ 1 การจัดการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยาสำหรับครูและสวนที่ 2 การเรียนรู ประวัติศาสตรอยุธยาสำหรับนักเรียน ในสวนของเนื้อหานำเสนอ 5 ประเด็นหลัก คือ การสถาปนากรุงศรีอยุธยา วีรกษัตริยแหงอยุธยา อยุธยาเมืองทาการคานานาชาติ ประณีตศิลปแหงอยุธยา และนครประวัติศาสตรอยุธยา : มรดกโลก สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ขอขอบคุณผูเขียน ผูตรวจ และผูที่มีสวนเกี่ยวของในการจัดทำเอกสารนี้ใหสำเร็จลุลวงดวยดีไวณ โอกาสนี้ (นายชินภัทร ภูมิรัตน) เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน คำนำ

สารบั ญ หน  า สวนที่ 1 การจ ั ดการเรียนร ู ประวั ติศาสตร อย ุ ธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip สำหรั บคร ู ♦ แนวทางการใชชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา 2 ♦ คำชี้แจงการใชชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา 9 ❂ กรอบเนื้อหาสาระของเอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา 10 ❂ การวิเคราะหหลักสูตรสาระประวัติศาสตรชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 11 ❂ การวิเคราะหเนื้อหาและการนำเสนอในชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา 16 ❂ โครงสรางของเอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา 19 ❂ วิธีการใชชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา 20 ♦ แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา 23 สวนที่ 2 การเรียนร ู ประวั ติศาสตร อย ุ ธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip สำหรั บน ั กเรียน ♦ ความรูพื้นฐานประวัติศาสตรอยุธยา 32 ❂ ชุดที่ 1 การสถาปนากรุงศรีอยุธยา 35 ❂ ชุดที่ 2 วีรกษัตริยแหงอยุธยา 52 ❂ ชุดที่ 3 อยุธยาเมืองทาการคานานาชาติ 73 ❂ ชุดที่ 4 ประณีตศิลปแหงอยุธยา 89 ❂ ชุดที่ 5 นครประวัติศาสตรอยุธยา : มรดกโลก 100 ♦ บรรณานุกรม 113 ♦ คณะผูจัดทำ 114

บางครั้งในการจัดการเรียนรูประวัติศาสตรนักเรียนหลายคนมักตั้งคำถามวา “จริงหรือไม” “เชื่อไดหรือไม” “รูไดอยางไร” ทั้งสงสัยคลางแคลงใจวาที่เรียนกันมาในหนังสือเรียนประวัติศาสตรนั้น เปนเรื่องถูกตองหรือไม อันที่จริงเรื่องราวในประวัติศาสตรแมไดผานระยะเวลามาเนิ่นนานมานานมาก บางเรื่อง ยาวนานมากกวา 10,000 ปแตยังคงปรากฏรองรอยบางประการหลงเหลือใหไดศึกษารองรอยที่ หลงเหลือใหศึกษาไดในปจจุบันนี้เราเรียกวา หลักฐานทางประวัติศาสตรซึ่งมีทั้งสิ่งของเครื่องใชอาวุธ เครื่องประดับ โครงกระดูก รองรอยคันน้ำ คูดิน กำแพงเมือง แสดงรองรอยการสรางบานเมือง สิ่งกอสราง ที่ทรุดโทรมปรักหักพัง รูปเคารพ เชน เทวรูป พระพุทธรูป ภาพตามผนังถ้ำหรือตามศาสนสถาน เหลานี้ คือ หลักฐานโบราณคดีซึ่งนักโบราณคดีที่มีความรูไดศึกษาวิเคราะหดวยกระบวนการทางวิทยาศาสตร และโบราณคดีแลวจึงตีความอธิบายใหเราไดเขาใจ นอกจากนี้ยังมีหลักฐานที่เปนตัวหนังสือ เรียกวา หลักฐานลายลักษณอักษร เชน ศิลาจารึก เอกสารโบราณเขียนในใบลานหรือวัสดุตาง ๆ รวมทั้งจารึก ตามเสา ที่ตองใชนักภาษาศาสตรที่เชี่ยวชาญทางตัวหนังสือโบราณชาติตาง ๆ ศึกษาและวิเคราะห ตีความอธิบายใหเราไดรับรูเรื่องราวที่บอกเลาผานวัตถุนั้น ๆ สวนนักประวัติศาสตรคือผูที่สืบคน ความจริงในอดีต โดยรวบรวมหลักฐานทางประวัติศาสตรที่มีทั้งหลักฐานของนักโบราณคดี นักภาษาศาสตรนักภูมิศาสตรนักวิทยาศาสตรรวมทั้งบันทึกที่เปนจดหมาย แผนที่ภาพวาด หรือเอกสารในภาษาตาง ๆ ของนักเดินทางที่เกี่ยวของกับเรื่องที่ศึกษาทั้งหมดมาประมวลเขาดวยกัน และศึกษาวิเคราะหอยางเปนระบบดวยวิธีการที่เรียกวา วิธีการทางประวัติศาสตรเพื่อใหไดความจริง ในอดีตที่มีเหตุผลเชื่อถือไดเปนประวัติศาสตรใหอนุชนรุนตอมาไดเรียนรู ดังนั้น เรื่องราวท่ีนักเรียนไดเรียนรูจึงไมใชเปนเรื่องที่เชื่อถือไมไดเพราะแตละเรื่องไดผาน กระบวนการศึกษาวิเคราะหมาจากหลักฐานทางประวัติศาสตรทั้งสิ้น แตบางเรื่องอาจมีการเปลี่ยนแปลงได หากมีการพบหลักฐานใหมหรือการศึกษาวิเคราะหใหมที่นาเชื่อถือมากกวา วีดิทัศนชุดสื่อการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง : Virtual Field Trip และเนื้อหาสาระ ประเด็นตาง ๆ ที่เพิ่มเติมในเอกสารการจัดการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip เลมนี้จะชวยใหนักเรียนเขาใจประวัติศาสตรอยุธยาไดดียิ่งขึ้น เพราะไดเห็นหลักฐานทางประวัติศาสตร ที่สะทอนความสามารถและภูมิปญญาของบรรพบุรุษไทยในอดีตที่ไดสรางสรรคเปนมรดกทางวัฒนธรรม สืบตอมาจวบจนปจจุบัน เกริ่ นนำ

“ บางคร ั้งในการเรียนประวั ต ิศาสตร น ั กเรี ยนหลายคนต ั้ งคำถามว า “จร ิ งหร ือไม” “เชื ่อได หร ือไม” “ร ู ได อย างไร” รวมถ ึ งย ังสงสัยคลางแคลงใจว าท ี ่ เรี ยนมาน ั้ น เปนเรื ่ องถ ู กต  องหร ือไม ”

สำหรั บคร ู

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร เปนที่ยอมรับกันโดยทั่วไปแลววา คุณคาทางการเรียนรูประวัติศาสตรคือการกอใหเกิด “การเขาใจรากเหงาความเปนไทย รัก และภูมิใจในชาติตน” ซึ่งประโยชนดังกลาวจะเกิดขึ้นไดก็ตอเมื่อ ครูผูสอนประวัติศาสตรเขาใจและสามารถจัดกระบวนการเรียนรูไดถูกตองตามธรรมชาติของวิชา หลักการ และหลักคิด (Concept) และวิธีการทางประวัติศาสตร (Historical Method) ซึ่งเปนวิธีการศึกษา เรื่องราวสำคัญที่เกิดขึ้นในสังคมมนุษยในอดีต ดวยการสืบคนจากหลักฐานรองรอยตาง ๆ อยางเปนระบบ ผานการคิดวิเคราะหคิดวิพากษวิจารณและคิดวินิจฉัยบนพื้นฐานของความเปนเหตุและผลจากขอเท็จจริง ที่หลากหลาย จากวีดิทัศนประกอบสื่อการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง : Virtual Field Trip ประวัติศาสตร เปนสื่อการเรียนรูอีกรูปแบบหนึ่งที่จะชวยกระตุนใหผูเรียนสนใจความเปนมาของชาติบานเมือง และ การศึกษาจากเอกสาร “การเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip” อันเปนเนื้อหาสาระ ที่เสริมความรูเพิ่มเติมจากสาระประวัติศาสตรที่นำเสนอในวีดิทัศนจะเปนเครื่องมือที่ชวยใหครูผูสอน ประวัติศาสตรสามารถจัดการเรียนการสอนใหบรรลุวัตถุประสงคของหลักสูตรไดอยางมีประสิทธิภาพ มากยิ่งขึ้น อันที่จริงองคประกอบของการจัดกิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตรนั้นเหมือนกับสาระอื่น ๆ คือ ประกอบดวย (1) หลักสูตร (2) ครูผูสอน (3) วิธีสอน (4) สื่อการเรียนการสอน และ (5) การวัดและ ประเมินผล ทั้งนี้เอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยาชุดนี้จะมีบทบาทเปนสื่อการเรียนการสอน ที่ครูผูสอนสามารถนำไปใชทั้งในหองเรียน นอกหองเรียน ประกอบกิจกรรมการเรียนรูอื่น ๆ หรือมอบหมาย ใหผูเรียนศึกษาดวยตนเองตามความสนใจ อยางไรก็ตาม องคประกอบในการจัดกิจกรรมการเรียนรูดังกลาว ครูผูสอนนับวามีความสำคัญ ที่สุดที่จะตองเปนผูจัดการดึงศักยภาพของผูเรียนใหสามารถเรียนรูไดดวยตนเองอยางมีประสิทธิภาพ บนพื้นฐานของการสังเกต การศึกษาจากสถานการณจริง และการคิดวิเคราะหเพื่อบูรณาการความรู ไดดวยตนเองโดยสอดคลองกับระดับวุฒิภาวะที่เหมาะสม คุณสมบัติสำคัญที่สุดที่ครูผูสอนประวัติศาสตรพึงมีอยางนอยที่สุด 3 ประการ ประการแรก คือ ความเขาใจหลักสูตร มาตรฐานการเรียนรูและตัวชี้วัดชั้นปประการที่สอง คือ การมพี ื้นฐานความรูในเรื่อง เนื้อหาสาระ และ Concept ทางประวัติศาสตรที่ดีพอสมควร ซึ่งในกรณีนี้หากครูผูสอนมิไดมีพื้นฐานมากอน แนวทางการใชช ุ ดสื่ อการเรียนร ู ประวั ติศาสตร อย ุ ธยา ผ านสื่ อ Virtual Field Trip

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร ก็สามารถศึกษาไดดวยตนเอง ในที่นี้ขอแนะนำหนังสือ 2 เลม ที่สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา ไดจัดพิมพและแจกใหสถานศึกษาทุกแหง รวมทั้งแจกใหผูเขาประชุมสัมมนาประวัติศาสตรที่สำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานไดจัดขึ้นในระหวาง พ.ศ. 2545 - 2554 คือ เอกสาร คูมือการจัด กิจกรรมการเรียนการสอนประวัติศาสตร : ประวัติศาสตรไทยจะเรียนจะสอนกันอยางไร (กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, 2543) และคูมือครูการพัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตร (เอกสาร โรเนียว, 2554) และประการสุดทาย คือ ความสามารถในการจัดกิจกรรมการเรียนรูบรรลุตามหลักสูตร (เปาหมายในการพัฒนาผูเรียน สมรรถนะสำคัญของผูเรียน และคุณลักษณะอันพึงประสงค) และคุณคาของ ประวัติศาสตรเพื่อสรางความเขาใจดังกลาวจึงไดวิเคราะหหลักสูตรใหเห็นชัดเจน ดังนี้ 1. เปาหมายในการพัฒนาผูเรียน เนื่องจากประวัติศาสตรเปนวิชาหนึ่งในกลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และ วัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ซึ่งความใน “ทำไมตองเรียน สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม” ที่ครูผูสอนประวัติศาสตรควรจัดกิจกรรมการเรียนรูใหสอดคลองกับ เปาหมายดังกลาว ดังนี้ ทำไมต องเรียนสังคมศึกษา ศาสนา และว ั ฒนธรรม กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชวยใหผูเรียนมีความรูความเขาใจ การดำรงชีวิตของมนุษยทั้งในฐานะปจเจกบุคคลและการอยูรวมกันในสังคม การปรับตัว ตามสภาพแวดลอม การจัดการทรัพยากรที่มีอยูอยางจำกัด เขาใจถึงการพัฒนาที่เปลี่ยนแปลง ตามยุคสมัย กาลเวลาตามเหตุปจจัยตาง ๆ เกิดความเขาใจในตัวเองและผูอื่น มีความอดทน อดกลั้น ยอมรับในความแตกตาง และมีคุณธรรม สามารถนำความรูไปปรับใชในการดำเนินชีวิต เปนพลเมืองดีของประเทศชาติและสังคมโลก ภารกิจของครูผูสอนในการจัดการเรียนรูจึงควรเนนการพัฒนาผูเรียน ดังนี้ 1) พัฒนาตนเองเปนปจเจกบุคคลที่มีคุณภาพ เชน ใฝเรียนรูเพิ่มศักยภาพตนเองใหกาวหนา ทันสมัยทันเหตุการณ 2) สามารถอยูรวมกับผูอื่นในสังคมไดอยางมีความสุข เชน การยอมรับในความสามารถ ของตนเองและผูอื่น ยอมรับและเคารพในความแตกตาง อดทนอดกลั้น 3) เขาใจและเห็นคุณคาของการอยูรวมกันในสังคม เชน การเปนพลเมืองไทยและพลโลกที่มี ประสิทธิภาพ มีจิตสำนึกในความเปนชาติมีจิตสาธารณะ เสียสละสวนตนและพวกพอง เพื่อรักษาประโยชน ของสังคมและประเทศชาติ

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร 4) เขาใจและเห็นคุณคาทรัพยากรและสิ่งแวดลอม เชน การมีจิตสำนึกและจิตอาสาในการ รักษาธรรมชาตและสิ ิ่งแวดลอม 5) รูเทาทันและปรับตัวในโลกปจจุบันไดอยางมีประสิทธิภาพ โลกปจจุบันยุคโลกาภิวัตน ที่กาวไกล และเปลี่ยนแปลงอยางรวดเร็ว โดยเฉพาะทางดานขอมูลและการสื่อสาร ที่มีทั้งเท็จและจริง ปะปนกันอยูดังนั้น นอกจากการพัฒนาผูเรียนใหสามารถใชเทคโนโลยีไดแลว ยังควรใหความสำคัญกับ การตรวจสอบขอมูลเพื่อใหเปนบุคคลที่รูเทาทันขอมูลขาวสารดวย 2. สมรรถนะสำคัญของผูเรียน หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ไดระบุวาการพัฒนาผูเรียน ใหบรรลุมาตรฐานการเรียนรูจะชวยใหผูเรียนเกิดสมรรถนะสำคัญ 5 ประการ คือ 1) ความสามารถในการสื่อสาร 2) ความสามารถในการคิด 3) ความสามารถในการแกปญหา 4) ความสามารถในการใชทักษะชีวิต 5) ความสามารถในการใชเทคโนโลยี สมรรถนะสำคัญที่หลักสูตรกำหนดดังกลาวเปนสิ่งที่หลักสูตรคาดหวังวากิจกรรมการจัด การเรียนรูควรพัฒนาผูเรียนใหมีความสามารถทั้ง 5 ดาน ในที่นี้ขอยกตัวอยางสมรรถนะสำคัญเพียง 1 ดาน เพื่อแสดงใหเห็นวา สมรรถนะสำคัญของผูเรียนจะนำไปสูการออกแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรูไดอยางไร ความสามารถในการสื่อสาร ประกอบดวย 1. การรับสาร เชน การฟง - การอาน จับใจความสำคัญได การดู - การเห็น - การสำรวจ แยกแยะรายละเอียดของเรื่องราวได 2. การสงสาร เชน การเลาเรื่อง การเขียนเรื่อง การจัดนิทรรศการ 3. การตอรอง เชน การแสดงเหตุผล การใชภาษาโนมนาวเพื่อลดความขัดแยง 4. การเลือกรับ - ไมรับขอมูล เชน การตรวจสอบความนาเชื่อถือของแหลงที่มาขอมูล จะเห็นวาขอพิจารณาดังกลาว จะทำใหครูผูสอนไดกรอบแนวคิดนำมาซึ่งวิธีการออกแบบกิจกรรม การเรียนรูในการฝกทักษะผูเรียนไดอยางมีประสิทธิภาพ เชน การใหศึกษาวีดิทัศนและใหตอบคำถาม ตามลำดับขั้นตอนที่ถูกตอง โดยเริ่มจากคำถามที่เปนขอเท็จจริง (เชน ใคร ทำอะไร ที่ไหน เมื่อไร อยางไร) อันเปนการทบทวนเรื่องที่ไดศึกษาจากสื่อ จากนั้นจึงเปนคำถามวิเคราะห (ทำไม) ตามดวยการแสดง ความคิดเห็นตอเรื่องที่ไดศึกษาอยางมีเหตุผล (นักเรียนคิดวา) หรืออาจแสดงความคิดเห็นตอสื่อวีดิทัศน ทางดานคุณภาพหรือความนาเชื่อถือของขอมูลหลักฐาน เปนตน

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร 3. คุณลักษณะอันพึงประสงค หลักสูตรไดระบุไวชัดเจนถึง “คุณลักษณะอันพึงประสงค” อันเปรียบเสมือนเจตคติ คานิยมที่สำคัญในการเปนพลเมืองไทยและพลโลกไว 8 ขอ คือ 1) รักชาติศาสนกษัตริย 2) ซื่อสัตยสุจริต 3) มีวินัย 4) ใฝเรียนรู 5) อยูอยางพอเพียง 6) มุงมั่นในการทำงาน 7) รักความเปนไทย 8) มีจิตสาธารณะ ทั้งเปาหมายในการพัฒนาผูเรียน สมรรถนะสำคัญของผูเรียน และคุณลักษณะอันพึงประสงค ลวนเปนสิ่งที่คาดหวังวาจะปรากฏในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนของครูผูสอนในทุกสาระวิชา เพื่อให “บรรลุผลตามหลักสูตร” สวนคุณคาของประวัติศาสตรที่หวังวาจะเกิดในตัวผูเรียน คือกระบวนการ สรางภูมิปญญาที่จะพัฒนาผูเรียนใหเปนปญญาชนของชาติไดแก 1) สงเสริมจิตใจใฝรู (Inquiring Mind) ในเรื่องราวที่เกี่ยวของกับสังคมมนุษยทั้งในระดับ ทองถิ่น ประเทศชาติและสังคมมนุษยอื่น ๆ 2) มีทักษะในการจัดระบบขอมูล ตรวจสอบ และประเมินคา เพื่อหาขอเท็จจริง ในประวัติศาสตร 3) ปลูกฝงแนวคิดวิเคราะห (Critical Thinking) คิดวิพากษวิจารณบนพื้นฐานขอเท็จจริง ที่ไดจากหลักฐานทางประวัติศาสตร 4) มีทักษะในการวินิจฉัยขอเท็จจริงจากขอสนเทศที่หลากหลาย ที่สืบคนไดจากหลักฐาน ทางประวัติศาสตร 5) มีทักษะในการเขียนความเรียง การเลาเรื่อง และการนำเสนอดวยวิธีการตาง ๆ ไดอยางมีเหตุผล กระชับชัดเจน นาสนใจ และเชื่อถือได ที่สำคัญประวัติศาสตรในยุคโลกาภิวัตนหรือโลกของขอมูลขาวสารที่รวดเร็ว และมีอิทธิพล ตอคานิยมและวิถีการดำเนินชีวิตของผูคนอยางกวางขวางนี้การจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ประวัติศาสตรอยางถูกตอง จะมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาผูเรียนใหเปนผูรูจักใชวิจารณญาณในการรับรู และประเมินความนาเชื่อถือหรือความไมนาเชื่อของขอมูลตาง ๆ ในขั้นตอนที่เรียกวา “วิพากษวิธี ทางประวัติศาสตร” ดวยการที่ครูผูสอนตั้งคำถามเพื่อประเมินแหลงที่มาของขอมูลของผูเรียนทุกครั้ง เชน “ขอมูลมาจากแหลงใด ใครทำขึ้น ผูทำมีความรูดานใด หรือรูเรื่องนั้นดีหรือไม ทำขึ้นทำไม ของจริง หรือของปลอม” ซึ่งเปนขั้นตอนของการวิพากษตัวหลักฐาน กอนที่จะตรวจสอบวาขอเท็จจริงที่ไดนั้น

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร สอดคลองหรือขัดแยงกับหลักฐานอื่น ๆ หรือไม ทำไมจึงเหมือนกัน ทำไมจึงแตกตาง สิ่งเหลานี้ถือวา เปนกระบวนการศึกษาขอมูลที่จำเปน อันเปนการพัฒนาภูมิปญญา เพื่อที่จะฝกฝนผูเรียนใหยึดถือเหตุผล เปนสำคัญ ขจัดความอคติสวนตัวและความเชื่อดั้งเดิมออกไป อยางไรก็ตาม ครูผูสอนประวัติศาสตรควรเขาใจดวยวา การจัดกิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตรที่ดี โดยเนนกระบวนการพัฒนาภูมิปญญาดังกลาว จะกอใหเกิดคุณคาดานเจตคติและคานิยมที่ดีใหแกผูเรียนดวย ทั้งตอตนเอง ครอบครัว ทองถิ่น และประเทศชาติตอบสนองคุณลักษณะอันพึงประสงคที่ระบุไวในหลักสูตร คือ “ความรักชาติศาสนกษัตริยและรักความเปนไทย” (ขอ 1 และขอ 7) นอกจากนี้ยังสามารถ สรางเจตคติและคานิยมอันเปนคุณคาสำคัญของประวัติศาสตรไดดวยดังนี้ 1. รักและภูมิใจในบรรพบุรุษ 2. ใชเหตุผลในการดำเนินชีวิต 3. สรางความรูสึกรวมเปนอันหนึ่งอันเดียวกันในสังคม 4. ตระหนักในคุณคาของมรดกทางวัฒนธรรมของทองถิ่นและชาติ 5. ยอมรับและเขาใจความแตกตางของมนุษยชาติที่เปนผลจากปจจัยทางภูมิศาสตร และสังคม 6. อยูรวมกับสังคมอื่นไดอยางสันติสุข และมีจิตสำนึกตอสังคมไทยโดยรวม แมวาการเรียนรูประวัติศาสตรสามารถทำไดหลายรูปแบบ ทั้งการอานหนังสือดวยตนเอง การฟงคำบรรยายจากครูหรือผูเชี่ยวชาญเฉพาะสาขา การสำรวจและศึกษาจากสถานที่จริง การวิเคราะห จากเสนเวลา (Time - Line) การชมภาพยนตรหรือวีดิทัศนการสืบคนโดยผานกระบวนการเรียนรู ทางการศึกษา เชน การบรรยาย การอภิปราย การแสดงบทบาทสมมุติการเลนละคร การศึกษานอกสถานที่ หลากหลายวิธีที่ครูผูสอนสามารถนำมาใชในการจัดการเรียนรูประวัติศาสตรไดอยางมีประสิทธิภาพ แตสิ่งสำคัญที่สุดคือ การพัฒนาภูมิปญญาของผูเรียนใหเขาถึงคุณคาของประวัติศาสตรอยางแทจริง ซึ่งจะเกิดไดจากการจัดการของครูผูสอนที่มีประสิทธิภาพเปนสำคัญ โดยเฉพาะอยางยิ่งการจัดการเรียนรูเพื่อใหผูเรียนไดเขาถึงสภาพสังคมในความเปนจริง ที่ปรากฏในปจจุบันซึ่งลวนเปนผลมาจากอดีตทั้งสิ้น ดังนั้น การกระตุนใหผูเรียนไดสนใจเหตุการณในสังคม ปจจุบัน แลวหันมาสืบคนวาปญหาและสิ่งแวดลอมในสังคมปจจุบันนั้นเกิดขึ้นเพราะเหตุใด อันเปนการ ยอนศึกษาอดีตเพื่อสรางความเขาใจปจจุบัน และหาแนวทางกาวสูอนาคตที่ดีกวา จึงนับเปนวิธีการจัด การเรียนรูที่มีคุณคาตอประวัติศาสตรไดอยางแทจริง วิธีการกระตุนใหผูเรียนสนใจสภาพสังคมไทยในปจจุบันทำไดหลายวิธีเชน มอบหมายใหเด็ก รวบรวมภาพเหตุการณในสังคมแลวนำมาศึกษาวิเคราะหหรือมอบประเด็นศึกษาใหผูเรียนไปสำรวจชุมชน หรือสถานที่ที่มีผูคนหลากหลาย เชน ตลาด สำนักงานอำเภอ สำนักงานเทศบาล แลวนำขอมูลมาวิเคราะห เชื่อมโยงอดีตกับปจจุบัน หรือนำวีดิทัศนที่เกี่ยวของกับชุมชน ทองถิ่น แหลงทองเที่ยวทางประวัติศาสตร การศึกษานอกสถานที่รวมทั้งการจัดนิทรรศการภาพเหตุการณสำคัญในประวัติศาสตรลวนเปนวิธี ที่สามารถกระตุนใหผูเรียนเกิดความอยากรูอยากเห็น และนำไปสูการสืบคนอดีตไดเปนอยางดี

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร สำหรับการจัดการเรียนการสอนโดยการศึกษานอกสถานที่แมวาจะทำใหเกิดการเรียนรู อยางเปนรูปธรรม ซึ่งจะกระตุนใหเกิดความตองการสืบคนเรื่องราวในอดีต ผูเรียนจะไดสัมผัสกับแหลงเรียนรู ในรูปแบบตาง ๆ เกิดประสบการณตรง มีโอกาสแลกเปลี่ยนประสบการณกับบุคคลภายนอกโรงเรียน ซึ่งเทากับเปนการเพิ่มพูนความรูไปในตัวดวย อีกทั้งยังไดรับความสนุกสนานจากการเรียนรูแตก็ยังมี ขอจำกัดหลายประการ เชน แหลงเรียนรูตาง ๆ อยูไกลทำใหประสบปญหาในการเดินทาง การดูแลนักเรียน การประกันความปลอดภัย มีการลงทุนสูง รวมถึงขาดวิทยากรที่มีความรูที่จะขยายประสบการณ ที่เกี่ยวเนื่องกับแหลงเรียนรูนั้น ๆ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีแนวคิดในการนำสื่อเทคโนโลยีมาใชในการ จัดการเรียนรูประวัติศาสตรจึงไดจัดทำสื่อ Virtual Field Trip ประวัติศาสตรสุโขทัย อยุธยา และ รัตนโกสินทรเพื่อใหนักเรียนไดเรียนรูและรับประสบการณตาง ๆ จากนอกหองเรียน โดยมีการออกแบบ ใหเสมือนไดเรียนรูในสถานที่จริง เปนการชวยใหครูผูสอนไดกาวพนขอจำกัดของการเรียนรูนอกสถานที่ ที่ตองเดินทางไปในแหลงเรียนรูจริง ซึ่งการเรียนรูเสมือนจริงมีจุดเดนดังนี้ 1. ผูเรียนไดเรียนรูนอกหองเรียน ไดพบกับสิ่งแวดลอมที่แปลกใหมแตกตางหลากหลาย 2. ผูเรียนสามารถยอนกลับไปศึกษาสถานที่นั้นซ้ำไดอีกจนกวาการเรียนรูบรรลุตาม วัตถุประสงคของผูเรียน 3. ผูเรียนไดเรียนรูในแงมุมที่ไมสามารถสนใจไดตามปกติอาจเนื่องมาจากเหตุผล ดานความปลอดภัย ความหางไกล 4. ผูเรียนสามารถเรียนรูสถานที่ตาง ๆ ที่เรียนรูไดทุกที่ทุกเวลา 5. ผูเรียนไมจำเปนตองเดินทางไปยังแหลงเรียนรูดวยตนเอง ทำใหประหยัดปลอดภัย จากอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นจากการเดินทางได 6. ผูเรียนสามารถซักถามความรูจากวิทยากรหรือผูเชี่ยวชาญโดยการออนไลนได เอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip สวนนี้เปนเครื่องมือ สำหรับครูผูสอนประวัติศาสตรชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 สามารถนำไปใชในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู ประวัติศาสตรอยุธยาไดตามศักยภาพ ซึ่งอาจนำไปใชเปนสื่อหลักในการจัดกิจกรรม หรือนำไปเปน สื่อกระตุนการนำเขาสูบทเรียน สื่อที่ใชในระหวางจัดกิจกรรมการสอนอื่น ๆ สื่อที่ใหแสดงความคิดเห็น หรือ เปนสื่อสรุปความเขาใจก็สามารถทำไดทั้งนี้สื่อวีดิทัศนจะกระตุนใหผูเรียนสนใจเรียนรูประวัติศาสตร ไดเปนอยางดีเพราะเปนเครื่องมือที่สรางขึ้นเพื่อแสดงความเจริญรุงเรืองของอาณาจักรไทยในอดีต ผานรองรอยทางสถาปตยกรรมและประติมากรรม อันเปนภูมิปญญาของชาวไทยในแตละยุคสมัยที่มี เอกลักษณทางศิลปกรรมที่แตกตางกัน รวมทั้งเปนสิ่งที่จะเชื่อมโยงเรื่องราวที่เปนนามธรรมใหเห็น เปนรูปธรรมไดสวนเอกสารที่เปนเนื้อหาเสริมความรูนั้น ครูผูสอนสามารถนำไปประยุกตใชเปน “ใบความรู” หรือเพิ่มพูนความรูในประเด็นตาง ๆ เพิ่มเติม

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร แมวาสาระสำคัญจะเปนประวัติศาสตรอยุธยา ซึ่งสอดคลองกับมาตรฐานการเรียนรูและ ตัวชี้วัดของระดับชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 แตครูผูสอนประวัติศาสตรชั้นอื่นสามารถนำไปใชในฐานะ ที่เปนเครื่องมือ ที่จะกระตุนใหเด็กเขาใจถึงความเปนชาติไทยที่บรรพบุรุษไทยไดกอรางสรางตัวจนเปน ประเทศไทยในปจจุบัน อนึ่ง เนื้อหาสาระที่นำเสนอในเอกสารการจัดการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยาฉบับนี้เปนเพียง สวนหนึ่งของสื่อการเรียนรู Virtual Field Trip ที่จัดทำขึ้น ซึ่งสามารถเปนสื่อหรือเครื่องมือสำหรับครู นักเรียน และผูสนใจใชเปนแนวทางในการศึกษาเรียนรูผานสื่อออนไลน Virtual Field Trip ที่ทุกคน สามารถเรียนรูดวยตนเอง ตามความสนใจไดตลอดเวลา เปนสื่อที่นำเสนอในรูปแบบสื่อที่หลากหลาย ทั้งวีดิทัศนในรูปแบบของสารคดีสั้น เนื้อหาสาระซึ่งเปนความรูเพิ่มเติมจากวีดิทัศนแตละตอน กิจกรรม แบบทดสอบ ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว และสื่อประสมแบบ 360 ทั้งนี้คาดหวังวาจะเปนแนวทางหนึ่ง ที่จะกระตุนใหผูเรียนสนใจใฝเรียนรูเรื่องราวความเปนมาและสืบคนความรูเกี่ยวกับประวัติศาสตรชาติไทย ไดดวยตนเองตอไป

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร การจัดกิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip ประกอบดวยเครื่องมือ 2 ชุด คือ 1. วีดิทัศนประกอบสื่อการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง : Virtual Field Trip ประวัติศาสตร สุโขทัย อยุธยา รัตนโกสินทร สำหรับประวัติศาสตรอยุธยา มีเนื้อหา 5 ตอน คือ 1) การสถาปนากรุงศรีอยุธยา 2) วีรกษัตริยแหงอยุธยา 3) อยุธยาเมืองทาการคานานาชาติ 4) ประณีตศิลปแหงอยุธยา 5) นครประวัติศาสตรอยุธยา : มรดกโลก 2. เอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip ซึ่งแบงออกเปน 2 สวน คือ สวนที่ 1 การจัดการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip สำหรับครู สวนที่ 2 การเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip สำหรับนักเรียน ว ั ตถ ุ ประสงค 1. เพื่อใหครูผูสอนและผูเรียนใชสื่อวีดิทัศนฯ และเอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip ประกอบการเรียนรูประวัติศาสตร 2. เพื่อเพิ่มพูนความรูใหแกครูผูสอนเกี่ยวกับการจัดกิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ทั้งดานเนื้อหาสาระ กิจกรรมการเรียนรูการวัดและการประเมินผล 3. เพื่อใหเด็ก เยาวชน และคนไทยมีความรูความเขาใจ และตระหนักถึงความสำคัญของ ประวัติศาสตรชาติไทย เกิดความรัก ความผูกพัน ความหวงแหน และความภาคภูมิใจในแผนดินไทย คำชี้ แจง การใชช ุ ดสื่ อการเรียนร ู ประวั ติศาสตร อย ุ ธยา ผ านสื่ อ Virtual Field Trip

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร กรอบเนื้อหาสาระของเอกสารการเรียนร ู ประวั ติศาสตร อย ุ ธยา ผ านสื่ อ Virtual Field Trip สวนที่ 1 การจัดการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip สำหรับครู ประกอบดวยรายละเอียดดังนี้ - การวิเคราะหหลักสูตรสาระประวัติศาสตรชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 เปนการนำเสนอสาระเกี่ยวกับ การวิเคราะหหลักสูตรประวัติศาสตรกับสาระที่ปรากฏในสื่อวีดิทัศนการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง : Virtual Field Trip ประวัติศาสตรอยุธยา เพื่อใหครูใชเปนแนวทางในการจัดกิจกรรมการเรียนรูที่เหมาะกับผูเรียน - โครงสรางของเอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip เปนการ นำเสนอเกี่ยวกับโครงสรางของเอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip เพื่อให ครูผูสอนเขาใจภาพรวมของเอกสารทั้งหมด จะไดนำไปใชในการจัดกิจกรรมไดอยางมีประสิทธิภาพ - วิธีการใชชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip เปนการ นำเสนอสาระเกี่ยวกับวิธีการใชชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip เพื่อให ครูผูสอนสามารถนำไปปรับใชตามความเหมาะสม สวนที่ 2 การเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip สำหรับนักเรียน ซึ่งเปน เนื้อหาสาระที่จะเสริมความรูเพิ่มเติมจากสื่อวีดิทัศนทั้ง 5 ตอน โดยจำแนกเนื้อหาเพิ่มเติมจากวีดิทัศน ออกเปนประเด็นยอยเพื่อใหครอบคลุมเนื้อหาสาระของแตละตอนดังนี้ 1. การสถาปนากรุงศรีอยุธยา 1) หลักฐานทางประวัติศาสตรที่เกี่ยวกับประวัติศาสตรอยุธยา 2) แผนที่กรุงศรีอยุธยาของชาวตะวันตก 3) พระราชประวัติและความเปนมาของพระเจาอูทอง 4) ทำเลที่ตั้งของกรุงศรีอยุธยา 5) การขยายอำนาจของอาณาจักรอยุธยา 2. วีรกษัตริยแหงอยุธยา 1) พระเจาอูทอง : กษัตริยผูสถาปนากรุงศรีอยุธยาเปนราชธานีไทย 2) ขุนหลวงพะงั่ว : กษัตริยผูเสริมสรางอำนาจอาณาจักรอยุธยา 3) สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ : กษัตริยผูปฏิรูปการปกครอง 4) พระสุริโยทัย : วีรสตรีไทย 5) สมเด็จพระนเรศวรมหาราช : วีรกษัตริยผูกอบกูเอกราช 6) สมเด็จพระนารายณมหาราช : กษัตริยที่สงเสริมวรรณกรรมและการตางประเทศ 7) ออกญาโกษาธิบดี (ปาน) : ราชทูตไทยไปฝรั่งเศส 8) พันทายนรสิงห : ผูรักษากฎระเบียบยิ่งกวาชีวิต 9) ชาวบานบางระจัน : กลุมผูรักชาติรวมตัวสูกองทัพพมา

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร 3. อยุธยาเมืองทาการคานานาชาติ 1) ปจจัยสงเสริมใหอยุธยาเปนเมืองทาการคานานาชาติ 2) การคานานาชาติกับหลักฐานทางประวัติศาสตร 3) ชาวตางชาติที่สำคัญในสมัยอยุธยา 4) ชุมชนชาวตางชาติในสมัยอยุธยา 4. ประณีตศิลปแหงอยุธยา 1) ชางสิบหมูและการสรางสรรคงานประณีตศิลป 2) งานประดับมุก 3) งานเครื่องถมและเครื่องลงยาสี 5. นครประวัติศาสตรอยุธยา : มรดกโลก 1) มรดกโลก (The world Heritage) 2) พระราชวังโบราณในนครประวัติศาสตรพระนครศรีอยุธยา 3) โบราณสถานที่สำคัญในนครประวัติศาสตรพระนครศรีอยุธยา 4) พระพุทธรูปสำคัญในนครประวัติศาสตรพระนครศรีอยุธยา การวิเคราะห  หล ักส ู ตรสาระประวั ติศาสตรชั้ นม ัธยมศึกษาปที่ 2 ปญหาของการเรียนการสอนประวัติศาสตรสวนหนึ่งมาจากการที่ครูผูสอนไมเขาใจหลักสูตรวา จะใหสอนอะไร สอนแคไหน สอนไปทำไม หรือเปาหมายในการสอนแตละเรื่องคืออะไร ทำใหไมสามารถ จัดกิจกรรมการเรียนการสอนไดอยางมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ยังไมรวมถึงคำถามที่มักเกิดขึ้นในใจครูผูสอน ตลอดเวลาวาจะสอนอยางไร (ในเนื้อหาแตละเรื่อง) ใหบรรลุผลตามที่หลักสูตรคาดหวัง คือ รักถิ่น รักชาติภูมิใจในชาติตน ตระหนักในคุณคาของมรดกทางวัฒนธรรมและภูมิปญญาไทย ดังไดกลาวแลววาคุณสมบัติสำคัญที่สุดที่ครูผูสอนประวัติศาสตรพึงมีประการแรก คือ ความเขาใจหลักสูตร มาตรฐานการเรียนรูและตัวชี้วัดชั้นปสำหรับมาตรฐานการเรียนรูประวัติศาสตร หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ระบุหลักการสำคัญของการเรียนรู ประวัติศาสตรในมาตรฐานการเรียนรู 3 มาตรฐาน คือ มาตรฐานการเรียนรูประวัติศาสตรส 4.1 เขาใจความหมายความสำคัญของเวลาและยุคสมัย ทางประวัติศาสตรสามารถใชวิธีการทางประวัติศาสตรมาวิเคราะหเหตุการณตาง ๆ อยางเปนระบบ จะเห็นวามาตรฐาน ส 4.1 วาดวยเรื่องประวัติศาสตรและวิธีการศึกษาประวัติศาสตรซึ่งกำหนด ใหเรียนเนื้อหาสำคัญ 2 เรื่อง คือ 1. เวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร 2. วิธีการทางประวัติศาสตร

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร เนื่องจากครูผูสอนประวัติศาสตรสวนใหญไมไดศึกษามาทางประวัติศาสตรโดยตรงจึงอาจไมเขาใจ เปาหมายของหลักสูตรในมาตรฐาน ส 4.1 ซึ่งมีลักษณะเปนหลักการหรือ Concept ประวัติศาสตรอยูบาง จึงขออธิบายสั้น ๆ ดังนี้ เวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตรมีเปาหมายดังนี้ 1. เพื่อใหผูเรียนมีทักษะพื้นฐานในการศึกษาเอกสารทางประวัติศาสตรการเขาใจเรื่องเวลา จะทำใหเขาใจเรื่องราวในเอกสารนั้น ๆ แมวาจะอยูตางพื้นที่ก็จะทำใหเชื่อมโยงไดวามีใคร ทำอะไร ที่ไหน เมื่อไร จนสามารถเรียบเรียงลำดับเหตุการณตามเสนเวลา (Time Line) ได 2. เพื่อใหผูเรียนเขาใจเหตุการณทางประวัติศาสตรการเขาใจเรื่องเวลาจะทำใหเขาใจ เหตุการณวาแตละเหตุการณมีความสำคัญอยางไร ปจจัยใดเปนเหตุ (เหตุการณที่เกิดกอน) ปจจัยใดเปนผล (เหตุการณที่เกิดหลัง) นอกจากนี้ยุคสมัยทางประวัติศาสตรยังแสดงภาพรวมของเหตุการณในแตละชวงเวลา ไดชัดเจน หรือแสดงลักษณะเดนในแตละชวงเวลานั้น 3. เครื่องมือบอกเวลาเปนภูมิปญญาของมนุษยอันเนื่องมาจากมนุษยตองปรับตัวใหกับ ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม ดังนั้น การสอนเรื่องนี้อยางถูกตองจะสรางความภาคภูมิใจในความเปนชาติไดดวย 4. เพื่อใหผูเรียนใชคำบอกเวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตรบอกเลาเรื่องราวไดอยางถูกตอง ซึ่งจะกลายเปนหลักฐานทางประวัติศาสตรไดตอไปในอนาคต ทั้งนี้การเรียนรูเรื่องเวลา เนื้อหาสาระในแตละปของผูเรียนจะมีความแตกตางกันไป สำหรับ ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 ไมไดมีเนื้อหาใหเรียน วิธีการทางประวัติศาสตร วิธีการทางประวัติศาสตร (Historical Method) หมายถึง กระบวนการแสวงหาขอเท็จจริง ในอดีตของสังคมมนุษยอยางเปนระบบ ดวยการศึกษาวิเคราะหขอมูลหลักฐานประเภทเอกสารเปนหลัก และศึกษาหลักฐานอื่น ๆ ประกอบ เพื่อใหไดมาซึ่งความรูใหมทางประวัติศาสตรบนพื้นฐานของความมีเหตุผล วิธีการทางประวัติศาสตรมีเปาหมายดังนี้ 1. เพื่อใหผูเรียนไดออกนอกหองเรียนไปสูโลกแหงความเปนจริงดวยการสืบคน (สำรวจ สอบถาม ลงมือปฏิบัติศึกษาดวยการอาน ฟง สังเกต จดบันทึกขอมูล) เรื่องราวที่ตนอยากรูดวยตนเอง 2. เพื่อใหผูเรียนรูเทาทันขอมูลขาวสารในโลกยุคโลกาภิวัตนดวยการตรวจสอบ กลั่นกรองขอมูล เพื่อใหไดขอเท็จจริง 3. เพื่อใหผูเรียนฝกฝนทักษะการคิดวิเคราะหอยางเปนเหตุเปนผล กอนวินิจฉัยเรื่องราวตาง ๆ 4. เพื่อใหผูเรียนมีความสามารถในการใชทักษะชีวิต โดยนำกระบวนการตาง ๆ ที่ไดเรียนรู ในหองเรียนไปใชในการดำเนินชีวิตและการอยูรวมกันในสังคม รูจักแกปญหาและความขัดแยงตาง ๆ ไดอยางเหมาะสม

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร ทั้งนี้การเรียนรูเรื่องวิธีการทางประวัติศาสตรในแตละชั้นปของผูเรียนจะมีความแตกตางกันไป สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 ไดกำหนดไวในตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง ดังนี้ ตัวชี้วัด 1. ประเมินความนาเชื่อถือของหลักฐานทางประวัติศาสตรในลักษณะตาง ๆ 2. วิเคราะหความแตกตางระหวางความจริงกับขอเท็จจริงของเหตุการณทางประวัติศาสตร 3. เห็นความสำคัญของการตีความ หลักฐานทางประวัติศาสตรที่นาเชื่อถือ สาระการเรียนรูแกนกลาง 1. วิธีการประเมินความนาเชื่อถือของหลักฐานทางประวัติศาสตรในลักษณะตาง ๆ อยางงาย ๆ เชน การศึกษาภูมิหลังของผูทำหรือผูเกี่ยวของ สาเหตุชวงระยะเวลา รูปลักษณะของหลักฐานทาง ประวัติศาสตรเปนตน 2. ตัวอยางการประเมินความนาเชื่อถือของหลักฐานทางประวัติศาสตรไทยที่อยูในทองถิ่น ของตนเองหรอหลื ักฐานสมัยอยุธยา (เชื่อมโยงกับ มฐ. ส 4.3) 3. ตัวอยางการวิเคราะหขอมูลจากเอกสารตาง ๆ ในสมัยอยุธยาและธนบุรี (เชื่อมโยงกับ มฐ. ส 4.3) เชน ขอความบางตอนในพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา จดหมายเหตุชาวตางชาติ 4. การแยกแยะระหวางขอมูลกับความคิดเห็น รวมทั้งความจริงกับขอเท็จจริงจากหลักฐาน ทางประวัติศาสตร 5. ตวอยั างการตีความขอมูลจากหลักฐานที่แสดงเหตุการณสำคัญในสมัยอยุธยาและธนบุรี 6. ความสำคัญของการวิเคราะหขอมูลและการตีความทางประวัติศาสตร มาตรฐานการเรียนรูประวัติศาสตรส 4.2 เขาใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึง ปจจุบันในดานความสัมพันธและการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณอยางตอเนื่อง ตระหนักถึงความสำคัญ และสามารถวิเคราะหผลกระทบที่เกิดขึ้น จะเห็นวามาตรฐาน ส 4.2 วาดวยเรื่องพัฒนาการของมนุษยชาติสวนการเปลี่ยนแปลงของ สังคมมนุษยที่มีอยูอยางตอเนื่องตามกาลเวลาและมีความแตกตางกันในแตละพื้นที่ซึ่งรวมทั้งความขัดแยง ที่กอใหเกิดสงคราม การลมสลายของอาณาจักรหรือแวนแควนตาง ๆ รวมทั้งความรวมมือทางดานตาง ๆ ที่เกิดขึ้นในสังคมมนุษยดังนั้น หลักสูตรกำหนดใหเรียนเนื้อหาสำคัญ 2 เรื่อง คือ 1. วัฒนธรรมและอารยธรรมของสังคมมนุษยในพื้นที่ตาง ๆ 2. การเปลี่ยนแปลงของมนุษยชาติ เปาหมายในการเรียนรูเรื่องพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงของมนุษยชาติ เนื่องจากอดีต ปจจุบัน และอนาคตแสดงธรรมชาติของสังคมมนุษยที่มีการเปลี่ยนแปลง อยูตลอดเวลา และแมในชวงเวลาเดียวกันสังคมมนุษยในแตละพื้นที่ยังมีความเหมือนและความตาง ประวัติศาสตรจึงใหความสำคัญอยางมากกับความแตกตางที่เปนลักษณะเฉพาะในสังคมมนุษยที่เกิดจาก

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร สาเหตุปจจัยของสิ่งแวดลอมที่แตกตางกัน ซึ่งยอมสงผลกระทบตอสิ่งอื่น ๆ ในสังคมดวย (ทั้งการเมือง การปกครอง เศรษฐกิจ และสังคม) ดังนั้น เปาหมายในการเรียนรูพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงของ มนุษยชาติคือ 1. เพื่อใหนักเรียนเขาใจเหตุการณในประวัติศาสตร โดยเริ่มตนดวยการสืบคนหาขอเท็จจริง วา “มีใคร ทำอะไร ที่ไหน เมื่อไร” เพื่อเปนขอมูลพื้นฐานที่จะวิเคราะหตอไปไดวา ทำไมจึงเกิด เหตุการณนั้นขึ้น เหตุการณนั้นมีการเปลี่ยนแปลงอยางไร และมีผลกระทบทางดานใดบาง “ทำไม และอยางไร” จึงเปนคำถามสำคัญ 2. เพื่อใหนักเรียนเขาใจสังคมมนุษยในพื้นที่ตาง ๆ ซึ่งมีพัฒนาการจากอดีตสูปจจุบัน ซึ่งมีความแตกตางกัน เพราะสภาพแวดลอมทางธรรมชาติและทางสังคมอันสงผลใหเกิดความแตกตาง ทางดานการเมือง การปกครอง เศรษฐกิจ สังคม และวฒนธรรมั 3. เพื่อใหนักเรียนรูเทาทันโลกในยุคปจจุบัน สามารถคิดวิเคราะหถึงความรวมมือและ ความขัดแยงที่กอใหเกิด “พัฒนาการและการเปลี่ยนแปลง” ของสังคมมนุษยสามารถปรับเปลี่ยนตนเอง 4. เพื่อใหนักเรียนเขาใจลักษณะเฉพาะทางวัฒนธรรม (ขนบธรรมเนียม ประเพณีภาษา ศาสนา และวิถีการดำเนินชีวิต) ที่มีความแตกตางและคลายคลึงกันในสังคมมนุษยการสอนเรื่องนี้ อยางถูกตองจะทำใหนักเรียนมีความรักและความภาคภูมิใจในความเปนทองถิ่นและความเปนชาติไทย รวมทั้งแหลงอารยธรรมในพื้นที่ตาง ๆ ที่แสดงถึงความเจริญของมนุษยชาติ ทั้งนี้การเรียนรูเนื้อหาสาระในชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 กำหนดไวในตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู แกนกลาง ดังนี้ ตัวชี้วัด 1. อธิบายพัฒนาการทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองของภูมิภาคเอเชีย สาระการเรียนรูแกนกลาง 1. ที่ตั้งและสภาพทางภูมิศาสตรของภูมิภาคตาง ๆ ในทวีปเอเชีย (ยกเวนเอเชียตะวันออกเฉียงใต) ที่มีผลตอพัฒนาการโดยสังเขป 2. พัฒนาการทางประวัติศาสตรสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองของภูมิภาคเอเชีย (ยกเวนเอเชียตะวันออกเฉียงใต)  ตัวชี้วัด 2. ระบุความสำคัญของแหลงอารยธรรมโบราณในภูมิภาคเอเชีย สาระการเรียนรูแกนกลาง 1. ที่ตั้งและความสำคัญของแหลงอารยธรรมตะวันออกและแหลงมรดกโลกในประเทศตาง ๆ ในภูมิภาคเอเชีย 2. อิทธิพลของอารยธรรมโบราณที่มีตอภูมิภาคเอเชียในปจจุบัน

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร มาตรฐานการเรียนรูประวัติศาสตรส 4.3 เขาใจความเปนมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ และธำรงความเปนไทย จะเห็นวามาตรฐาน ส 4.3 วาดวยเนื้อหาสำคัญ 3 เรื่อง คือ 1. ความเปนมาของชาติไทย ซึ่งรวมวีรกรรมของบรรพบุรุษไทย และผูทำคุณงามความดี สรางสรรคความเจริญใหประเทศ 2. วัฒนธรรมไทย 3. ภูมิปญญาไทย สาระการเรียนรูในเรื่องนี้ไดบรรจุอยูในหลักสูตรตั้งแตเริ่มมีการจัดการเรียนการสอนใหเปนระบบ ตามแบบตะวันตก ซึ่งนาจะเปนความเชี่ยวชาญของครูผูสอนที่นาจะมีพัฒนาการดานการจัดกิจกรรม การเรียนการสอนใหตอเนื่องและดียิ่งขึ้นไดแตกลายเปนวาเนื้อหาดังกลาวกลับเปนปญหาของสังคมไทย ในปจจุบันที่ “ความเปนไทย” กลายเปนเรื่องลาสมัย “บรรพบุรุษไทย” ที่ไดเสียสละเพื่อชาติก็ไมไดใสใจ ที่จะนำมาเปนแบบอยางในการประพฤติปฏิบัติที่สำคัญ อดีต “ความบกพรองหรือความสำเร็จ” ที่นาจะ เปนบทเรียนของปจจุบัน ก็มิไดถูกนำพาหรือหยิบยกมาเปนอุทาหรณไดอยางแทจริง ทั้งนี้เขาใจวาปจจัยหนึ่งที่ทำใหเกิดสภาพดังกลาวมาจากโลกยุคโลกาภิวัตนและเศรษฐกิจ แบบทุนนิยมหรือตลาดเสรีทำใหเยาวชนไทยนิยมชมชอบวัฒนธรรมของชาติที่เจริญมั่งคั่งทางเศรษฐกิจ คนเกง คนรวย ไดรับความชื่นชมมากกวาคนดีมีจริยธรรม อยางไรก็ตาม นาจะเปนเรื่องทาทายครูมืออาชีพ ที่จะนำเยาวชนของชาติใหเขาถึงเปาหมายของหลักสูตร คือ “มีความรัก ความภูมิใจ และสราง ความเปนไทย” การเรียนรูเรื่องความเปนชาติไทยนี้หลักสูตรกำหนดเนื้อหาสาระในชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 ใหเรียนเรื่องประวัติศาสตรไทยสมัยอยุธยาและธนบุรีและพัฒนาการของอยุธยาและธนบุรีทางดานตาง ๆ โดยกำหนดไวในตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง ดังนี้ ตัวชี้วัด 1. วิเคราะหพัฒนาการของอาณาจักรอยุธยาและธนบุรีในดานตาง ๆ สาระการเรียนรูแกนกลาง 1. พัฒนาการของอาณาจักรอยุธยาในดานการเมือง การปกครอง สังคม เศรษฐกิจ และ ความสัมพันธระหวางประเทศ 2. การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1 และการกูเอกราช 3. การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 การกูเอกราชและการสถาปนาอาณาจักรธนบุรี 4. วีรกรรมของบรรพบุรุษไทย ผลงานของบุคคลสำคัญของไทยทมี่ีสวนสรางสรรคชาติไทย เชน - สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 - พระสุริโยทัย - พระนเรศวรมหาราช

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร - พระนารายณมหาราช - สมเด็จพระเจาตากสินมหาราช - พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟาจุฬาโลกมหาราช (ดวง) - สมเด็จพระบวรราชเจามหาสุรสิงหนาท (บุญมา) ตัวชี้วัด 2. วิเคราะหปจจัยที่สงผลตอความมั่นคงและความเจริญรุงเรืองของอาณาจักรอยุธยา สาระการเรียนรูแกนกลาง 1. การสถาปนาอาณาจักรอยุธยา 2. ปจจัยที่สงผลตอความเจริญรุงเรืองของอาณาจักรอยุธยา ตัวชี้วัด 3. ระบุภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาและธนบุรีและอิทธิพลของภูมิปญญา ดังกลาวตอการพัฒนาชาติไทยในยุคตอมา สาระการเรียนรูแกนกลาง 1. ภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยา เชน การควบคุมกำลังคนและศิลปวัฒนธรรม 2. ภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยธนบุรี การวิเคราะห  เนื้อหาและการนำเสนอ ในช ุ ดสื่อการเรียนร ู ประวั ติศาสตร อย ุ ธยา ผ านสื่อ Virtual Field Trip ประกอบดวย 1. สื่อประกอบการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง ซึ่งเปนวีดิทัศนเร ื่อง ประวัติศาสตรอยุธยา 2. เอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip ชุดสื่อการเรียนรูดังกลาว ทั้งเนื้อหาและการนำเสนอจะสอดคลองกับมาตรฐานการเรียนรู ส 4.1 และ ส 4.3 ในบางตัวชี้วัด และสาระการเรียนรูแกนกลางของชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 ดังนี้

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร ตัวชี้วัด สาระการเรียนรูแกนกลาง 1. ประเมินความนาเชื่อถือของหลักฐาน ทางประวัติศาสตรในลักษณะตาง ๆ 2. วิเคราะหความแตกตางระหวางความจริง กับขอเท็จจริงของเหตุการณ ทางประวัติศาสตร 3. เห็นความสำคัญของการตีความ หลักฐาน ทางประวัติศาสตรที่นาเชื่อถือ 1. วิธีการประเมินความนาเชื่อถือของหลักฐาน ทางประวัติศาสตรในลักษณะตาง ๆ อยางงาย ๆ เชน การศึกษาภูมิหลังของผูทำหรือผูเกี่ยวของ สาเหตุ ชวงระยะเวลา รูปลกษณะของหลั ักฐานทางประวัติศาสตร เปนตน 2. ตัวอยางการประเมินความนาเชื่อถือของหลักฐาน ทางประวัติศาสตรไทยที่อยูในทองถิ่นของตนเอง หรือหลักฐานสมัยอยุธยา (เชื่อมโยงกับ มฐ. ส 4.3) 1. ตัวอยางการวิเคราะหขอมูลจากเอกสารตาง ๆ ในสมัยอยุธยาและธนบุรี (เชื่อมโยงกับ มฐ. ส 4.3) เชน ขอความบางตอนในพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา จดหมายเหตุชาวตางชาติ 2. การแยกแยะระหวางขอมูลกับความคิดเห็น รวมทั้ง ความจริงกับขอเท็จจริงจากหลักฐานทางประวัติศาสตร 1. ตัวอยางการตีความขอมูลจากหลักฐานที่แสดงเหตุการณ สำคัญในสมัยอยุธยาและธนบุรี 2. ความสำคัญของการวิเคราะหขอมูลและการตีความ ทางประวัติศาสตร ส 4.1 เขาใจความหมายความสำคัญของเวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตรสามารถ ใชวิธีการทางประวัติศาสตรมาวิเคราะหเหตุการณตาง ๆ อยางเปนระบบ

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร 1. วิเคราะหพัฒนาการของอาณาจักรอยุธยา และธนบุรีในดานตาง ๆ 2. วิเคราะหปจจัยที่สงผลตอความมั่นคงและ ความเจริญรุงเรืองของอาณาจักรอยุธยา 3. ระบุภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทย สมัยอยุธยาและธนบุรีและอิทธิพลของ ภูมิปญญาดังกลาวตอการพัฒนาชาติไทย ในยุคตอมา 1. พัฒนาการของอาณาจักรอยุธยาในดานการเมือง การปกครอง สังคม เศรษฐกิจ และความสัมพันธ ระหวางประเทศ 2. การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1 และการกูเอกราช 3. การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 การกูเอกราช และการสถาปนาอาณาจักรธนบุรี 4. วีรกรรมของบรรพบุรุษไทย ผลงานของบุคคลสำคัญ ของไทยที่มีสวนสรางสรรคชาติไทย เชน - สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 - พระสุริโยทัย - พระนเรศวรมหาราช - พระนารายณมหาราช - สมเด็จพระเจาตากสินมหาราช - พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟาจุฬาโลกมหาราช (ดวง) - สมเด็จพระบวรราชเจามหาสุรสิงหนาท (บุญมา) 1. การสถาปนาอาณาจักรอยุธยา 2. ปจจัยที่สงผลตอความเจริญรุงเรืองของอาณาจักรอยุธยา 1. ภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยา เชน การควบคุมกำลังคนและศิลปวัฒนธรรม 2. ภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยธนบุรี ส 4.3 เขาใจความเปนมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ และธำรงความเปนไทย ทั้งนี้ครูผูสอนควรไดศึกษาชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip จะเห็นวาในบางเรื่อง สาระที่ปรากฏจะมีบางเรื่องที่เกินหรือลุมลึกกวาที่กำหนดใหเรียนในหลักสูตร ซึ่งจะ เปนความรูเพิ่มเติมสำหรับนักเรียน ที่จะสงผลใหนักเรียนมีความภูมิใจในความเปนชาติไทยที่มีพัฒนาการ ตอเนื่องจนถึงปจจุบัน สวนสาระการเรียนรูแกนกลางที่ขาดไปหรือมีไมครบถวน (เฉพาะมาตรฐาน ส 4.1 และ ส 4.3) ตามที่หลักสูตรกำหนดใหนักเรียนในชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 ครูผูสอนอาจเชื่อมโยงโดยมอบหมายใหศึกษา เพิ่มเติมและเชื่อมโยงกันก็ได ตัวชี้วัด สาระการเรียนรูแกนกลาง

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร โครงสรางของเอกสารการเรียนร ู ประวั ติศาสตร อย ุ ธยา ผ านสื่อ Virtual Field Trip เอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip มีจุดมุงหมายใหเปนเครื่องมือ สำหรับครูผูสอนประวัติศาสตรชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 นำไปจัดกิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตรไดอยาง มีประสิทธิภาพ จึงไดจัดทำโครงสรางของเอกสารดังกลาว ประกอบดวยสาระสำคัญดังนี้ 1. แนวทางการใชชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip เปนสาระเกี่ยวกับพื้นฐานความเขาใจในเรื่องการจัดกิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตรที่มีประสิทธิภาพ โดยใหความสำคัญกับหลักสูตร ความรูพื้นฐานในเนื้อหาสาระ รวมทั้ง Concept ทางประวัติศาสตรและ ความสามารถในการจัดกิจกรรมการเรียนรูใหไดผลตามที่หลักสูตรคาดหวัง และคุณคาของประวัติศาสตร ที่ใหความสำคัญกับกระบวนการสรางปญญาใหผูเรียน ทั้งนี้เพื่อใหครูผูสอนเห็นแนวทางการนำ ชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยาไปใชไดอยางมีประสิทธิภาพ 2. คำชี้แจงการใชเอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip เปน สาระเกี่ยวกับวิธีการนำชุดสื่อการเรียนรูไปใชในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนประวัติศาสตรอยุธยา ไดอยางมีประสิทธิภาพ ชุดสื่อการเรียนรูประกอบดวย (1) วีดิทัศนสื่อการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง ประวัติศาสตรจำนวน 1 ชุด (2) เอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip จำนวน 1 เลม ซึ่งรายละเอียดประกอบดวย - กรอบเนื้อหาสาระของเอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip - การวิเคราะหหลักสูตรสาระประวัติศาสตร - โครงสรางของเอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip - วิธีการใชชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip 3. แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตรซึ่งเปนตัวอยางการเสนอแนะการจัด กิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตรที่เนนการปฏิบัติจากสภาพจริง และการคิดวิเคราะหเพื่อที่จะพัฒนาผูเรียน ใหบรรลุผลตามความคาดหวังของหลักสูตร และคุณคาของประวัติศาสตรไดอยางแทจริง 4. ตัวอยางแผนการจัดการเรียนรูเปนการเสนอแนะการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน เพื่อเปนตัวอยางใหกับครูในการบูรณาการใชชุดสื่อการเรียนรูดังกลาวสูหองเรียน 5. การเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip สำหรับนักเรียน ซึ่งเปน เนื้อหาสาระสวนที่จะใหผูเรียนศึกษาเรียนรูเพิ่มเติมจากวีดิทัศนทั้ง 5 ตอน ประกอบดวย - เกริ่นนำ เพื่อกระตุนใหผูเรียนสนใจศึกษาประวัติศาสตร โดยศึกษาจากหลักฐาน ประวัติศาสตรดวยชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip - ความรูพื้นฐานประวัติศาสตรอยุธยา เพื่อใหผูเรียนมีพื้นฐานความรูเกี่ยวกับ ประวัติศาสตรอยุธยากอนที่จะศึกษาจากวีดิทัศนและเอกสารความรู

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร - เอกสารความรูเพิ่มเติม แยกเปนประเด็นยอยที่สอดคลองกับสื่อวีดิทัศนซึ่งครูผูสอน อาจนำไปปรับใชในการจัดกิจกรรมการสอนหรืออาจเสนอแนะใหเด็กสืบคนประเด็นตาง ๆ เพิ่มเติมตาม ความสนใจ ทั้งนี้ในเอกสารความรูเพิ่มเติมแตละประเด็นประกอบดวยโครงสราง ดังนี้ 1. แบบทดสอบกอนเรียน เพื่อใหผูเรียนตรวจสอบพื้นฐานความรูกอนศึกษาชุดสื่อ การเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา 2. เนื้อหาสาระความรูเพิ่มเติม เปนรายละเอียดประเด็นยอยซึ่งสอดคลองกับสื่อวีดิทัศน ที่นำเสนอเกี่ยวกับประวัติศาสตรอยุธยาแตละตอน 3. แบบทดสอบหลังเรียน เปนแบบวัดและประเมินผลที่มุงเนนการตรวจสอบ Concept และสาระความรูที่จำเปนสำหรับผูเรียน ขอมูลที่ไดจากการประเมินจะชวยในการปรับกิจกรรมการเรียนรูให เหมาะสมกับระดับความรูของผูเรียนมากขึ้น 6. บรรณานุกรม ในเนื้อหาแตละเรื่องเปนสาระเพิ่มเติมเพื่อใหผูเรียนศึกษาเรียนรูดวยตนเองได นำเสนอหนังสืออางอิง ซึ่งเปนที่มาของขอมูลไวทายเนื้อหา ผูเรียนสามารถศึกษาคนควาเพิ่มเติมไดตาม ความสนใจของแตละคน หรือหากผูเรียนมีขอสงสัยในขอมูล ผูเรียนสามารถตรวจสอบความถูกตองได นอกจากนี้ยังรวบรวมหนังสือที่มีเนื้อหาสาระที่เกี่ยวของทั้งหมดไวทายเลมดวย ซึ่งเปนเครื่องมือในการ ศึกษาคนควาสำหรับผูเรียน ครูผูสอน และผูสนใจศึกษาประวัติศาสตรตอไป วิธีการใชช ุ ดสื่อการเรียนร ู ประวั ติศาสตร อย ุ ธยา ผ านสื่อ Virtual Field Trip เนื่องจากชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip ชุดนี้ประกอบดวย (1) สื่อวีดิทัศนการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง : Virtual Field Trip ประวัติศาสตรสุโขทัย อยุธยา และรัตนโกสินทรจำนวน 1 ชุด (2) เอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip ซึ่งครูผูสอนประวัติศาสตรจำเปนตองเตรียมการกอนการจัดการเรียนการสอนในแตละขั้นตอน ตั้งแตการนำ เขาสูบทเรียน กิจกรรมการเรียนการสอน การสรุปผลและการวัดผลประเมินผล ดังนี้ 1. การเตรียมการกอนการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน เพื่อใหการดำเนินการจัดกิจกรรม การเรียนรูเกิดประสิทธิภาพสูงสุด ครูผูสอนตองเตรียมการดังนี้ 1) การเตรียมหองเรียนและแหลงเรียนรูเนื่องจากการใชชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตร อยุธยาตองใชสื่ออุปกรณประกอบ เชน คอมพิวเตอรโปรเจกเตอรหรืออุปกรณอื่น ๆ 2) ศึกษาสื่อวีดิทัศนประกอบการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง เนื่องจากในการจัดทำ สื่อวีดิทัศนดังกลาวประกอบดวยเนื้อหาสาระประวัติศาสตรสุโขทัยสอดคลองกับหลักสูตรประวัติศาสตร ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 1 ประวัติศาสตรอยุธยาสอดคลองกับหลักสูตรประวัติศาสตรชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร และประวัติศาสตรรัตนโกสินทรสอดคลองกับหลักสูตรประวัติศาสตรชั้นมัธยมศึกษาปที่ 3 ดังนั้น กอนใช ครูผูสอนจำเปนตองจำแนกหรือแยกแยะเฉพาะเนื้อหาที่จะใช อนึ่ง ในสาระประวัติศาสตรอยุธยา ยังจำแนกเนื้อหาออกเปน 5 สวน คือ 1. การสถาปนากรุงศรีอยุธยา 2. วีรกษัตริยแหงอยุธยา 3. อยุธยาเมืองทาการคานานาชาติ 4. ประณีตศิลปแหงอยุธยา 5. นครประวัติศาสตรอยุธยา : มรดกโลก ดังนั้น ครูผูสอนจึงตองวางแผนลวงหนาวาจะใชสื่อดังกลาวอยางไร และใชเวลาเทาใด จึงจะเหมาะสม การนำเขาสูบทเรียนเพื่อกระตุนใหเกิดความสนใจตอการเรียนการสอนควรเปนอยางไร เปนตน 3) ศึกษาเอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip ซึ่งเปน สื่อคูขนานกัน เพื่อทำความเขาใจใหชัดเจนวามีเนื้อหาเพิ่มเติมในเรื่องใดบาง 4) จัดเตรียมเอกสารใหเพียงพอสำหรับนักเรียน เชน แบบทดสอบกอน - หลังเรียน ภาพ แผนที่แผนผัง หรือสาระเนื้อหาที่จะใหนักเรียนศึกษาเพิ่มเติม 5) จัดทำแผนการจัดการเรียนรูเพื่อเตรียมการสอนลวงหนา โดยใหการใชชุดสื่อการเรียนรู ผานสื่อ Virtual Field Trip ไดอยางมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ไดเสนอแนะตัวอยางแผนการจัดการเรียนรูไว ในลำดับตอไป 2. การจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ครูผูสอนประวัติศาสตรสามารถดำเนินการสอนตามแผนการจัดการเรียนรูที่กำหนดไวหรือ อาจใชตัวอยางแผนการจัดการเรียนรูที่เสนอแนะไวอาจมีการปรับเปลี่ยนกิจกรรมไดตามความเหมาะสม โดยดำเนินการตามลำดับดังนี้ 1) กิจกรรมกระตุนใหนักเรียนสนใจศึกษาชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip 2) ทำแบบทดสอบกอนเรียน 3) ชมสื่อการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง (เฉพาะตอนที่กำหนดใหศึกษา) 4) สนทนาและแสดงความคิดเห็นรวมกัน 5) ศึกษาเอกสาร “ความรูเพิ่มเติมเกี่ยวกับประเด็นที่เกี่ยวของกับวีดิทัศนตอนที่ศึกษา” 6) ทำแบบทดสอบหลังเรียน ทั้งนี้ครูผูสอนอาจจะใหนักเรียนทำกิจกรรมการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยากอนการทำ แบบทดสอบหลังเรียน หรือทำแบบทดสอบหลังเรียนแลวจึงเพ่ิมเติมกิจกรรมการเรียนรูเพื่อฝกฝนทักษะ กระบวนการเรียนรูทางประวัติศาสตรและสรางเจตคติคานิยมทางประวัติศาสตรก็ได

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร 3. การสรุปผลการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ครูผูสอนสามารถสรุปผลการจัดกิจกรรม ไดหลายลักษณะ เชน ❖ การบันทึกผลการเรียนรูเนื้อหาสาระ ดวยการใหนักเรียนชวยกันระดมความคิดวา ไดรับความรูเกี่ยวกับเรื่องใดบาง และจดบันทึกเพื่อเตือนความจำรวมกัน ❖ การใชแบบทดสอบ เพื่อประเมินความกาวหนาในการเรียนรูของนักเรียน และ อาจนำมาใชในการสรุปเนื้อหาก็ได ❖ การสอบถามความคิดเห็น เพื่อใชเปนขอมูลในการปรับปรุงการเรียนการสอนตอไป

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร กิจกรรมที่ 1 การสถาปนากร ุ งศรีอย ุ ธยา กิจกรรม หลักฐานนั้นสำคัญไฉน ความสอดคลองกับหลักสูตร มาตรฐานการเรียนรูส 4.1 ม.2/1 และ ส 4.1 ม.2/3 แนวคิด ความรูที่เกี่ยวกับกรุงศรีอยุธยาราชธานีที่ยิ่งใหญ และคงความสำคัญทางการเมือง การปกครอง ยาวนานมากวา 4 ศตวรรษนี้ไดมาจากการศึกษาวิเคราะหหลักฐานทางประวัติศาสตรและโบราณคดี สมัยอยุธยาที่หลงเหลือปรากฏอยูในปจจุบัน จุดประสงค เพื่อใหนักเรียนมีความรูความเขาใจ และตระหนักถึงความสำคัญของหลักฐานทางประวัติศาสตร และโบราณคดีที่เกี่ยวของกับประวัติศาสตรอยุธยา แนวทางจัดกิจกรรม 1. นักเรียนศึกษาสื่อวีดิทัศนและเอกสารการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ตอนการสถาปนา กรุงศรีอยุธยา เรื่องที่ 1 หลักฐานทางประวัติศาสตรที่เกี่ยวของกับประวัติศาสตรอยุธยา และรวมกัน อภิปรายสาระสำคัญที่ไดเรียนรู 2. นักเรียนเขียนแผนผังความคิด (Mind Map) แสดงหลักฐานทางประวัติศาสตรกรุงศรีอยุธยา 3. นักเรียนนำแผนผังความคิด (Mind Map) ของตนไปแลกเปลี่ยนเรียนรูกับเพื่อน ๆ ในชั้นเรียน เพื่อปรับปรุงแผนผังความคิดของตนเองใหถูกตอง แลวนำไปติดที่ปายนิทรรศการหนาหองเรียน แนวทางการจ ั ดกิจกรรมการเรียนร ู  ประวั ติศาสตร อย ุ ธยา

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร 4. นักเรียนรวมกันอภิปรายเชิงวิเคราะหในประเด็นตอไปนี้ 4.1 การศึกษาเกี่ยวกับการสถาปนากรุงศรีอยุธยาเปนราชธานีอาศัยหลักฐานใดบาง ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... 4.2 หลักฐานที่ระบุมีความนาเชื่อถือเพียงใด และเปนหลักฐานประเภทใด ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... 4.3 วิเคราะหวามีหลักฐานใดบาง ทั้งในดานประวัติศาสตรและโบราณคดีที่ระบุวาบริเวณ อยุธยากอนการสถาปนาเปนชุมชนที่มีความเจริญรุงเรืองมากอน ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... 5. นักเรียนรวมกันอภิปรายเชิงวิเคราะหถึงความสำคัญของหลักฐานทางประวัติศาสตรที่มีตอ การสืบคนประวัติศาสตรอยุธยา คำถามสะทอนคิด 1. สิ่งที่ไดเรียนรูผานกิจกรรม “หลักฐานนั้นสำคัญไฉน” คืออะไร และอธิบายเหตุผลประกอบ 2. หลักฐานเกี่ยวกับตัวเราในปจจุบัน เชน บัตรประจำตัวประชาชน เอกสารทะเบียนบาน เปนตน มีความสำคัญตอการดำเนินชีวิตอยางไร 3. “อิฐเกา ๆ แผนเดียวก็มีคา ควรจะชวยกันรักษาไวถาเราขาดสุโขทัย อยุธยา และ กรุงเทพฯ แลว ประเทศไทยก็คงจะไมมีความหมาย...” พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ทรงใหความสำคัญตอเรื่องหลักฐานทางประวัติศาสตรอยางไร

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร กิจกรรมที่ 2 วีรกษ ั ตริย  แห  งอย ุ ธยา กิจกรรม แรงจูงใจ ความสอดคลองกับหลักสูตร มาตรฐานการเรียนรูส 4.3 ม.2/1 แนวคิด พลังแหงศรัทธา ในเกียรติภูมิของวีรกษัตริยไทย และวีรกรรมของบรรพบุรุษไทยในสมัยอยุธยา ที่มุงมั่น เสียสละแมชีวิต ตลอดจนมีความชาญฉลาดจนประสบความสำเร็จในการปกปองและพัฒนา ชาติไทยใหคงอยูและเจริญรุงเรือง สืบสานจนถึงปจจุบัน เปนปจจัยสำคัญที่กระตุนใหเกิดแรงจูงใจที่จะ เปลี่ยนความคิด เปลี่ยนพฤติกรรมของตนไปในทางที่ดีและตระหนัก มุงมั่น รักษาบานเมืองใหเจริญรุงเรือง สืบไป จุดประสงค เพื่อสรางแรงจูงใจที่จะกระตุนนักเรียนใหเกิดความรัก และภาคภูมิใจในความเปนไทย แนวทางจัดกิจกรรม 1. นักเรียนศึกษาสื่อวีดิทัศนและเอกสารประกอบเรื่องอยุธยา ตอนวีรกษัตริยแหงอยุธยา แลว รวมกันอภิปรายเชิงวิเคราะหถึงผลงานสำคัญ ๆ ของวีรกษัตริยและวีรกรรมของบรรพบุรุษไทยสมัยอยุธยา 2. นักเรียนวิเคราะหและเขียนสรุปประเด็นสำคัญ ขอคิดที่ไดจากการศึกษาเรื่องราวดังกลาว 3. นักเรียนแลกเปลี่ยนเรียนรูถึงขอคิด และความประทับใจ (ความรูสึก) ในความกลาหาญ และความชาญฉลาดของวีรกษัตริยและบรรพบุรุษสมัยอยุธยา 4. นักเรียนวิเคราะหและกำหนดแนวทางการปฏิบัติตนในชีวิตประจำวันที่จะชวยพัฒนา ชาติไทยใหเจริญรุงเรือง และบันทึกพฤติกรรมดังกลาวในสมุด เพื่อเตือนตนเองและกำหนดเปนเปาหมาย สำคัญของชีวิต 5. นักเรียนทุกคนรวมกันใหคำมั่นสัญญาที่จะปฏิบัติตนเพื่อปกปองและรักษาชาติไทย ใหเจริญรุงเรือง โดยใหนักเรียนแบงกลุม กลุมละ 5 - 6 คน นั่งเรียงกัน คนที่ 1 ที่นั่งขวาสุด ลุกขึ้นมา ยืนตรงกลางหันหนาเขาหากลุม ทุกคนเลื่อนที่นั่งไปทางขวา คนท่ 1 - ี แนะนำชื่อ - หันหนาไปหาคนที่ 2 ในกลุม - บอกสิ่งที่ตั้งใจจะทำเพื่อประเทศชาติ คนที่ 2 ในกลุมเขาไปจับมือใหกำลังใจ และบอกวา คุณทำได

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร คนที่ 1 ทำเชนนี้จนครบทุกคน คนที่ 2, 3, 4, 5, 6 ทำเหมือนคนที่ 1 6. นักเรียนหาโอกาสดูภาพยนตรละคร อานหนังสือ ฯลฯ ที่เกี่ยวกับวีรกษัตริยวีรบุรุษ และวีรสตรีสมัยอยุธยาและสมัยอื่น ๆ ตลอดจนภูมิปญญาในทองถิ่นเพิ่มเติมเพื่อปลูกฝงความดี ความภาคภูมิใจไวในจิตใตสำนึก และเปนแนวทางในการปฏิบัติความดีตอประเทศชาติจนเปนนิสัย 7. นักเรียนประเมินพฤติกรรมตามคำมั่นสัญญาเปนระยะ ๆ และบันทึกผลดีที่เกิดขึ้น ในครอบครัว สังคม และประเทศชาติดวยความภาคภูมิใจ มั่นใจ และสุขใจ และเขียนรายงานตอครูผูสอน ผูปกครอง และเพื่อนนักเรียน การสรุป/สะทอนคิด การเรียนรูครั้งนี้เปนตัวอยางของการจุดประกายทางความคิด ปลุกเราศรัทธา เกิดแรงจูงใจที่มุงมั่น กระทำความดีตามบุคคลที่มีอุดมการณและคุณธรรม และประสบความสำเร็จในชีวิตโดยมีเปาหมาย ที่ชัดเจน และดำเนินชีวิตสูเปาหมายดวยความขยันหมั่นเพียร อดทนอดกลั้น ฯลฯ จนประสบความสำเร็จ

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร กิจกรรมที่ 3 ประณีตศิลป แห  งอย ุ ธยา กิจกรรม หนูอยากเปนชางศิลป ความสอดคลองกับหลักสูตร มาตรฐานการเรียนรูส 4.3 ม.2/3 แนวคิด ประณีตศิลปแหงอยุธยาเปนผลงานศิลปะที่ทำดวยฝมือและความชำนาญของชางไทย นับเปน หลักฐานทางประวัติศาสตรสำคัญที่บงบอกถึงความเจริญรุงเรืองทางวัฒนธรรมและภูมิปญญาอันสูงสง ของคนไทยในสมัยอยุธยา และสืบทอดมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทรในปจจุบัน จุดประสงค เพื่อสรางความตระหนัก เห็นคุณคาของงานประณีตศิลปแขนงตาง ๆ จากหลักฐานที่ปรากฏ ในสมัยอยุธยา แนวทางจัดกิจกรรม 1. นักเรียนศึกษาวีดิทัศนและเอกสารประกอบเรื่อง ประณีตศิลปแหงอยุธยาที่กำหนดให 2. นักเรียนรวมกันวางแผนสืบคนหลักฐานงานประณีตศิลปแหงอยุธยา ณ พิพิธภัณฑสถาน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา (โดยคำนึงถึงความปลอดภัย และการประสานงานกับภัณฑรักษและผูเกี่ยวของ อยางรอบคอบ) 3. นักเรียนแบงกลุม กลุมละ 4 - 6 คน ใหแตละกลุมเลือกวาดภาพงานประณีตศิลปกลุมละ 1 ชิ้น พรอมศึกษาสืบคนประวัติความเปนมา ลักษณะ และรูปแบบอันงดงามของงานประณีตศิลปแลวจัดทำ เปนสมุดภาพงานประณีตศิลปแหงอยุธยา 4. ใหนักเรียนทุกคนจินตนาการวา ตนเองอยากเปนชางศิลปดานใด แลวจัดกลุมนักเรียนที่มี จินตนาการเดียวกันไปสืบคนรายละเอียดเกี่ยวกับชางศิลปประเภทนั้น แลวนำผลที่ไดจากกระบวนการเรียนรู ดังกลาวมาแลกเปลี่ยนเรียนรู 5. นักเรียนรวมกันอภิปรายถึงคุณคาของงานประณีตศิลปที่ไดไปศึกษามา และเชื่อมโยงมาถึง งานประณีตศิลปสมัยรัตนโกสินทรจนไดขอสรุปที่วา “ความงดงามของมรดกชางศิลปไทยเปนอันมากที่ปรากฏอยูในสังคมไทยทุกวันนี้ลวนเปน ผลงานที่เกิดจากการสรางสรรคของชางไทยในอดีต และสืบทอดมาจนถึงปจจุบัน นับเปนมรดกวัฒนธรรม อันมีคาที่แสดงใหเห็นถึงเอกลักษณของความเปนไทย จึงควรอนุรักษและส ืบทอดใหยั่งยืนมิใหสูญหายไป ตามกาลเวลา”

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร หน  วยการเรียนร ู  : อาณาจ ั กรอย ุ ธยา เรื่อง ภ ู มิป ญญาและว ัฒนธรรมไทยสมั ยอย ุ ธยา กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระประวัติศาสตร ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2 เวลา 3 ชั่วโมง มาตรฐานการเรียนรู ส 4.3 เขาใจความเปนมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ และธำรงความเปนไทย ตัวชี้วัด ระบุภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาและธนบุรีและอิทธิพลของภูมิปญญาดังกลาว ตอการพัฒนาชาติไทยในยุคตอมา สาระสำคัญ กรุงศรีอยุธยาเปนราชธานีที่ตอเนื่องตลอดชวงเวลาอันยาวนาน ทำใหเกิดภูมิปญญาและ วัฒนธรรมดานตาง ๆ ที่มีคุณคาควรแกความภาคภูมิใจมากมาย ที่สามารถนำมาประยุกตใชใหเหมาะสมกับ ชีวิตความเปนอยูของสังคมในปจจุบันไดและควรรวมกันอนุรักษไวในการดำเนินชีวิตไดอยางเหมาะสม จุดประสงคการเรียนรู 1. ยกตัวอยางภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาได 2. วิเคราะหความสำคัญของภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาที่มีอิทธิพลตอวิถีชีวิต ของคนสมัยอยุธยาได 3. สรุปการนำภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยามาประยุกตใชในการดำเนินชีวิต ไดอยางเหมาะสมในปจจุบัน สาระการเรียนรู 1. ผลงานภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยา 2. ความสำคัญของภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาที่มีอิทธิพลตอวิถีชีวิตของคน 3. การเลือกใชภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาใหเหมาะสมกับการดำเนินชีวิต ต ั วอย  าง แผนการจ ั ดการเรียนร ู 

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร กิจกรรมการเรียนรู 1. นำเขาสูบทเรียนโดยใหนักเรียนดูวีดิทัศนสื่อการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง : Virtual Field Trip ประวัติศาสตรอยุธยา เพื่อใหผูเรียนเกิดความสนใจ โดยเนนใหนักเรียนศึกษาในสวนที่เกี่ยวของกับ ภูมิปญญาและวัฒนธรรมและรวมกันอภิปราย เชน - นักเรียนคิดวาวิถีชีวิตของคนไทยในสมัยอยุธยาเปนอยางไร - ภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยในเรื่องใดบางที่มีการกลาวถึงในสื่อวีดิทัศน - ภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาเรื่องใดบางที่สามารถนำมาประยุกตใชกับ คนไทยในปจจุบันไดเพราะอะไร 2. แบงกลุมนักเรียนกลุมละ 4 - 5 คน ซึ่งมีความสามารถประกอบดวย เกง ปานกลาง ออน 3. แตละกลุมเลือกประเด็นที่จะศึกษาตามความสนใจ โดยมีกรอบในการศึกษาดังนี้ - เลือกภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยา 1 เรื่อง - วิเคราะหความสำคัญของภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาที่มีอิทธิพลตอ วิถีชีวิตของคนสมัยอยุธยา - สรุปการนำภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยามาประยุกตใชในการดำเนินชีวิต ไดอยางเหมาะสมในปจจุบัน 4. แตละกลุมเลือกประเด็นที่สนใจจากหัวขอ “ภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยา” พรอมกับตั้งจุดมุงหมายของการศึกษาครั้งนี้ 5. นักเรียนรวมกันวางแผนการดำเนินการเพื่อใหเปนไปตามกรอบที่วางไวประกอบดวย 5.1 ชื่อโครงงานที่นักเรียนจะทำ 5.2 หลักการและเหตุผลของโครงงาน โดยบอกที่มาและเหตุผลของการจัดทำ 5.3 วัตถุประสงคของโครงงาน ระบุผลดีที่จะไดรับ 5.4 เจาของโครงงาน ระบุชื่อผูจัด 5.5 ที่ปรึกษา ระบุชื่อผูใหคำแนะนำและชวยเหลือ 5.6 สถานที่ปฏิบัติโครงงาน 5.7 ระยะเวลาในการปฏิบัติตั้งแตเริ่มตนจนสิ้นสุดโครงงาน 5.8 งบประมาณในการดำเนินการ แยกรายการในการใชจายเรื่องใดบาง 5.9 วิธีการศึกษาคนควา โดยระบุวาใชวิธีหาขอมูลอยางไรบาง 5.10 เครื่องมือและอุปกรณที่ใชศึกษา 5.11 ผลที่คาดวาจะไดรับ 6. นักเรียนดำเนินงานตามขั้นตอนที่กำหนดโดยมีการรายงานความกาวหนาเปนระยะ ๆ 7. นักเรียนประเมินผลความสำเร็จของโครงงาน บรรลุจุดมุงหมายหรือไม และไดประโยชน อยางไร

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร 8. ขั้นติดตามผล ครูและนักเรียนติดตามผลของโครงงานเพื่อพัฒนางานใหดียิ่งขึ้น 9. ครูและนักเรียนรวมกันสรุปผลการศึกษาจากโครงงาน “ภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทย สมัยอยุธยา” อีกครั้ง และนำเสนอหนาชั้นเรียนดวยวิธีการของตนเองใหนาสนใจ 10. ทดสอบนักเรียนเปนรายบุคคล สื่อและแหลงเรียนรู 1. วีดิทัศนสื่อการเรียนรูนอกหองเรียนเสมือนจริง : Virtual Field Trip ประวัติศาสตรอยุธยา 2. แหลงเรียนรูตาง ๆ เชน หองสมุดโรงเรียน หองคอมพิวเตอรอินเทอรเน็ต การสอบถามผูรู แหลงขอมูลภายนอกโรงเรียน หรือหองสมุดประชาชน การประเมินผล 1. สังเกตความสนใจกระบวนการทางประวัติศาสตรในการศึกษาและการนำเสนอผลงาน 2. ตรวจผลงาน 3. ทดสอบนักเรียนเปนรายบุคคล และจากการรวมกิจกรรมที่กำหนดให

สำหรั บน ั กเร ี ยน

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร อาณาจักรอยุธยาสถาปนาขึ้นในบริเวณที่ราบลุมอุดมสมบูรณมีแมน้ำ 3 สายลอมรอบ ไดแก แมน้ำเจาพระยา แมน้ำปาสัก และแมน้ำลพบุรีปรากฏหลักฐานในพระราชพงศาวดารไทยหลายฉบับวา สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 หรือพระเจาอูทอง ทรงสรางกรุงศรีอยุธยาขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1893 และเจริญรุงเรือง สืบตอมายาวนานมากกวา 400 ป กรุงศรีอยุธยาดำรงความเปนราชธานีของไทย ระหวาง พ.ศ. 1893 - 2310 มีพระมหากษัตริย ปกครองอาณาจักรอยุธยา 33 พระองคดังนี้ ที่มา : ราชบัณฑิตยสถาน. สารานุกรมประวัติศาสตรไทย อักษร ก ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กทม. 2537. * ไมนับเปนกษัตริย 1. สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 1893 - 1912 (พระเจาอูทอง) 2. สมเด็จพระราเมศวร (ครั้งที่ 1) 1912 - 1913 3. สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 1913 - 1931 (ขุนหลวงพะงั่ว) 4. สมเด็จพระเจาทองลัน 1931 - 1931 (หรือเจาทองจันท) สมเด็จพระราเมศวร (ครั้งที่ 2) 1931 - 1938 5. สมเด็จพระรามราชาธิราช 1938 - 1952 6. สมเด็จพระอินทราชา 1952 - 1967 (พระนครินทราธิราช) 7. สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 1967 - 1991 (เจาสามพระยา) 8. สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ 1991 - 2031 9. สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 3 2031 - 2034 10. สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 2034 - 2072 (พระเชษฐาธิราช) 11. สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 4 2072 - 2076 (หนอพุทธางกูร) 12. พระรัษฎาธิราช 2076 - 2077 13. สมเด็จพระไชยราชาธิราช 2077 - 2089 14. พระยอดฟา (พระแกวฟา) 2089 - 2091 ขุนวรวงศาธิราช* 2091 - 2091 15. สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ 2091 - 2111 16. สมเด็จมหินทราธิราช 2111 - 2112 17. สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช 2112 - 2133 18. สมเด็จพระนเรศวรมหาราช 2133 - 2148 19. สมเด็จพระเอกาทศรถ 2148 - 2153 20. พระศรีเสาวภาคย 2153 - 2154 21. สมเด็จพระเจาทรงธรรม 2154 - 2171 22. สมเด็จพระเชษฐาธิราช 2171 - 2172 23. พระอาทิตยวงศ 2172 - 2172 24. สมเด็จพระเจาปราสาททอง 2172 - 2199 25. สมเด็จเจาฟาไชย 2199 - 2199 26. สมเด็จพระศรีสุธรรมราชา 2199 - 2199 27. สมเด็จพระนารายณมหาราช 2199 - 2231 28. สมเด็จพระเทพราชา 2231 - 2246 29. สมเด็จพระสรรเพชญที่ 8 2246 - 2251 (พระเจาเสือ) 30. สมเด็จพระสรรเพชญที่ 9 2251 - 2275 (พระเจาทายสระ) 31. สมเด็จพระเจาอยูหัวบรมโกศ 2275 - 2301 32. สมเด็จพระเจาอุทุมพร 2301 - 2301 (ขุนหลวงหาวัด) 33. สมเด็จพระที่นั่งสุริยาศนอมรินทร 2301 - 2310 (พระเจาเอกทัศ) ความร ู  พื้นฐานประวั ติศาสตร อย ุ ธยา

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร ประวัติศาสตรอยุธยามีพัฒนาการแบงไดเปน 3 ระยะ คือ 1. สมัยอยุธยาตอนตน (พ.ศ. 1893 - 1991) เริ่มตั้งแตสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจา อูทอง) จนถึงสมัยสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 (เจาสามพระยา) เปนชวงเวลาของการวางรากฐานอำนาจ และเสริมสรางความมั่นคงใหอาณาจักร โดยรวมเมืองสุพรรณบุรีและลพบุรีเปนสวนหนึ่งของอาณาจักร มีการประกาศใชกฎหมายในการควบคุมกำลังคน ติดตอคาขายกับจีน และขยายอำนาจไปครอบคลุม อาณาจักรสุโขทัยทางตอนเหนือ อาณาจักรเขมรทางตะวันออก และหัวเมืองทางตะวันตก เชน มะริด ทวาย และตะนาวศรี 2. สมัยอยุธยาตอนกลาง (พ.ศ. 1991 - 2231) เริ่มตั้งแตสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ จนถึงสมัยสมเด็จพระนารายณมหาราช เปนชวงเวลาที่อยุธยามีความเปนปกแผน มีอำนาจทางการเมืองและ เจริญรุงเรืองทางเศรษฐกิจ มีการเจริญสัมพันธไมตรีกับนานาประเทศอยางกวางขวาง เปนศูนยกลางการคา ที่สำคัญในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใตในสมัยพระบรมไตรโลกนาถไดปฏิรูปการปกครอง โดยแยกทหาร ออกจากพลเรือนและออกกฎหมายควบคุมราษฎรเปนระบบที่เรียกวา มูลนายและศักดินา ในชวงที่อยุธยา ไดขยายอำนาจทางการเมืองครอบคลุมดินแดนตาง ๆ อยางกวางขวาง เปนเหตุใหตองทำสงครามกับพมา ซึ่งเปนอาณาจักรใหญอีกอาณาจักรหนึ่ง สงครามไทยกับพมาเปนสงครามที่ยืดเยื้อตอเนื่อง อันเปนผล ทำใหกรุงศรีอยุธยาเสียกรุงครั้งแรกแกพมาใน พ.ศ. 2112 3. สมัยอยุธยาตอนปลาย (พ.ศ. 2231 - 2310) เริ่มตั้งแตสมัยสมเด็จพระเทพราชา จนถึงสมัย สมเด็จพระเจาเอกทัศ เปนชวงเวลาที่อาณาจักรอยุธยาเริ่มเสื่อมอำนาจลง ซึ่งมีสาเหตุมาจากการแยงชิง อำนาจกันเองที่ทำใหเสียชีวิตผูคนและขุนนางเปนจำนวนมาก เปนผลใหการควบคุมกำลังไพรพลเสื่อมลงไป ดวยผนวกกับการรุกรานจากพมาที่มีอยางตอเนื่อง ผูนำไทยไมมีความสามารถพอที่จะปกปองประเทศได ทำใหอาณาจักรอยุธยาลมสลายลงใน พ.ศ. 2310 อาณาจักรธนบุรี (พ.ศ. 2310 - 2325) สมเด็จพระเจาตากสินมหาราชทรงสถาปนาอาณาจักรธนบุรีขึ้น ภายหลังจากที่ทรงกอบกูเอกราช คืนมาจากพมา และทรงเห็นวากรุงศรีอยุธยามีสภาพทรุดโทรมไมสามารถฟนฟูใหกลับคืนสภาพเดิมได จึงทรงตั้งราชธานีใหมที่กรุงธนบุรีแลวเสด็จขึ้นครองราชสมบัติทรงพระนามวา สมเด็จพระบรมราชาที่ 4 กรุงธนบุรีสถาปนาขึ้นในบริเวณเมืองทาการคาใกลทะเล และเปนเมืองหนาดานทางทะเลของ กรุงศรีอยุธยามากอน ในระยะแรกของการสถาปนาสมเด็จพระเจาตากสินมหาราชทรงฟนฟูบานเมือง ทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และสรางความเขมแข็งทางการเมืองการปกครองขึ้นมาใหมดวยการปราบปราม คนไทยกลุมตาง ๆ ใหเขามาอยูภายใตอาณาจักรใหม และขยายอำนาจไปยังดินแดนตาง ๆ ไดหลวงพระบาง เวียงจันทนจำปาศักดิ์และเขมร เปนเมืองประเทศราช ตอนปลายสมัยของสมเด็จพระเจาตากสินมหาราช เกิดการจลาจลในกรุงธนบุรีจนเปนเหตุให สมเด็จพระเจาตากสินมหาราชสิ้นสุดอำนาจทางการเมือง สมเด็จเจาพระยามหากษตรั ิยศึกจึงปราบดาภิเษก ขึ้นเปนกษัตริยใน พ.ศ. 2325 และยายราชธานีมาอยูที่กรุงรัตนโกสินทร

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร สำหรับการศึกษาด  วยตนเอง 1. ศึกษาความรูพื้นฐานประวัติศาสตรสุโขทัย 2. ทำแบบทดสอบกอนเรียน 3. ชมสื่อวีดิทัศน “ประวัติศาสตรอยุธยา” ทีละตอน 4. ศึกษาเนื้อหาสาระที่จัดใหเพิ่มเติม เพื่อเติมเต็มความรูใหกวางขึ้น 5. ทำแบบทดสอบหลังเรียน 6. เฉลยแบบทดสอบและเปรียบเทียบผลทดสอบกอน - หลังดวยตนเอง 7. ศึกษาเพิ่มเติมจากหนังสือที่ปรากฏในบรรณานุกรมทายเนื้อหาหรือสื่ออื่น ๆ เมื่อตองการความรเพู ิ่มขึ้น พักและหาเวลาศึกษาประเด็นตอไปเมื่อพรอม คำชี้แจงการใชช ุ ดสื่ อการเรียนร ู ประวั ติศาสตร อย ุ ธยา ผ านสื่ อ Virtual Field Trip

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร ความสอดคล องก ั บหล ักส ู ตรแกนกลางการศึกษาข ั้ นพื้ นฐาน พ ุ ทธศักราช 2551 การศึกษาชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip ชุดที่ 1 การสถาปนากรุงศรีอยุธยา นักเรียนจะไดรับความรูซึ่งสอดคลองกับมาตรฐานการเรียนรู และตัวชี้วัดชั้นปดังนี้ ส 4.1 เขาใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร สามารถใชวิธีการทางประวัติศาสตรมาวิเคราะหเหตุการณตาง ๆ อยางเปนระบบ ม.2/ส 4.1 ขอ 1 ประเมินความนาเชื่อถือของหลักฐานทางประวัติศาสตร ในลักษณะตาง ๆ ส 4.3 เขาใจความเปนมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ และธำรงความเปนไทย ม.2/ส 4.3 ขอ 1 วิเคราะหพัฒนาการของอาณาจักรอยุธยาและธนบุรีในดานตาง ๆ ม.2/ส 4.3 ขอ 2 วิเคราะหปจจัยที่สงผลตอความมั่นคงและความเจริญรุงเรือง ของอาณาจักรอยุธยา ม.2/ส 4.3 ขอ 3 ระบุภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาและธนบุรี และอิทธิพลของภูมิปญญาดังกลาวตอการพัฒนาชาติไทยในยุคตอมา ชุดท ี่ 1 การสถาปนากรุงศรี อยุธยา

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร PRE-TEST คำชี้แจง ใหนักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกตองที่สุดเพียงขอเดียวลงในกระดาษคำตอบ 1. ขอใดคือหลักฐานสำคัญที่กลาวถึงสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถของอาณาจักรอยุธยา ทรงผนวชที่เมืองพิษณุโลกในขณะที่ครองราชยเชนเดียวกับพระมหาธรรมราชาที่ 1 (พระยาลิไทย) แหงอาณาจักรสุโขทัย ก. ศิลาจารึกเจดียศรีสองรัก ข. จดหมายเหตุโกษาปาน ค. ศิลาจารึกวัดจุฬามณี ง. จดหมายเหตุลาลูแบรฉบับสมบูรณ 2. ขอใดคือพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาฉบับเกาที่สุดที่คอนขางสมบูรณและหลงเหลือ มาถึงปจจุบัน ก. ชินกาลมาลีปกรณ ข. พงศาวดารโยนก ค. พระราชพงศาวดารกรุงเกา ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์ ง. พระราชพงศาวดารกรุงสยาม หรือพระราชพงศาวดาร ฉบับบริติชมิวเซียม 3. แผนที่กรุงศรีอยุธยาที่ชาวตะวันตกสรางขึ้นเริ่มตนในสมัยใด ก. สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ข. สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 ค. สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ง. สมเด็จพระนารายณมหาราช 4. ปจจัยที่ทำใหอาณาจักรอยุธยามีความมั่นคงทางการเมืองตั้งแตเริ่มสถาปนากรุงศรีอยุธยา ขึ้นใน พ.ศ. 1893 คือขอใด ก. ตั้งอยูในบริเวณที่มีความอุดมสมบูรณ ข. การรวมแควนลพบุรีและสุพรรณบุรีเขามาในอาณาจักร ค. การรวมแควนสุโขทัยเปนสวนหนึ่งของอาณาจักรอยุธยา ง. ถูกทุกขอ 5. สาเหตุใดทำใหไมสามารถระบุพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระเจาอูทองได ก. ไมปรากฏหลักฐานชั้นตนชัดเจน ข. มีหลักฐานชั้นตนหลากหลายจนไมสามารถสรุปได ชุดที่ 1 การสถาปนากรุงศรีอยุธยา

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร ค. เมืองอูทองรางไปกอนการตั้งกรุงศรีอยุธยาถึง 200 ป ง. พระองคทรงอพยพยายถิ่นฐานหลายเมือง พระราชประวัติจึงไมชัดเจน 6. ปจจัยที่ดึงดูดใหผูคนจากที่ตาง ๆ ยายถิ่นฐานเขามาอยูกรุงศรีอยุธยาคือขอใด ก. ความเขมแข็งทางการทหาร ข. ความอุดมสมบูรณและศูนยกลางการคา ค. ที่ตั้งเปนเกาะกลางแมน้ำเสมือนปราการตามธรรมชาติ ง. อยุธยาขยายอำนาจครอบครองหัวเมืองตาง ๆ ไดอยางมั่นคง 7. ปจจัยใดทำใหอยุธยาเกิดความขัดแยงกับพมาถึงขั้นทำสงครามตอเนื่องกันหลายครั้ง ก. แขงขันกันขยายอิทธิพลเหนือหัวเมืองมอญที่เปนเมืองทาการคา ทางทะเลอันดามัน ข. อยุธยาขยายอำนาจครอบครองอาณาจักรสุโขทัยและลานนา ค. ความตองการแสดงความเปนจักรพรรดิราช หรือกษัตริยที่ยิ่งใหญ ง. ความพยายามควบคุมหัวเมืองนครศรีธรรมราช และหัวเมืองในคาบสมุทรมลายู 8. อาณาจักรอยุธยาไดครอบครองอาณาจักรสุโขทัยอยางสมบูรณในสมัยใด ก. สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจาอูทอง) ข. สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 (ขุนหลวงพะงั่ว) ค. สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ง. สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 (เจาสามพระยา) 9. สงครามครั้งแรกระหวางอาณาจักรอยุธยากับอาณาจักรพมาคือขอใด ก. ศึกเมืองเชียงกราน ข. สงครามชางเผือก ค. สงครามยุทธหัตถี ง. สงครามครั้งเสียสมเด็จพระสุริโยทัย 10. อาณาจักรอยุธยาไดหัวเมืองเขมรเปนเมืองประเทศราชในสมัยใด ก. สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจาอูทอง) ข. สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 (ขุนหลวงพะงั่ว) ค. สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ง. สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 (เจาสามพระยา) เฉลย 1. ค 2. ค 3. ง 4. ข 5. ก 6. ข 7. ก 8. ค 9. ก 10. ง

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร ชุดที่ 1 การสถาปนากรุงศรีอยุธยา กรุงศรีอยุธยาเปนราชธานีของอาณาจักรไทย ยาวนานมากกวา 400 ปและมีความสำคัญ ในฐานะศูนยกลางทางการเมือง การปกครอง เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมของภูมิภาค เอเชียตะวันออกเฉียงใตแมชาวตะวันตกที่เดินทางเขามายังภูมิภาคนี้ตั้งแตพุทธศตวรรษที่ 21 เปนตนมา ยังไดกลาวถึงกรุงศรีอยุธยาวาเปนศูนยกลางการปกครองและการคาขามภูมิภาค ตัวอยางหลักฐานทางประวัติศาสตร ที่มาของภาพ : 1. ศิลปากร, กรม. ประชุมพงศาวดารฉบับกาญจนาภิเษก. หนาปก. 2. ศิลปากร, กรม. รวมบันทึกประวัติศาสตรอยุธยาของฟาน ฟลีต (วัน วลิต). หนาปก.  «¥ ±²™—²‡›£°§± • ´¨²ª•£l — µÈ À µÈ ¢§‚ i ­‡ ±š›£°§± • ´¨²ª•£l ­¢ ¸ ˜¢²

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร ความรูเกี่ยวกับกรุงศรีอยุธยาราชธานีที่ยิ่งใหญ และคงความสำคัญทางการเมืองการปกครอง ยาวนานมากกวา 4 ศตวรรษนี้ไดมาจากการศึกษาวิเคราะหหลักฐานทางประวัติศาสตรและโบราณคดี ที่หลงเหลืออยูในปจจุบัน เฉพาะหลักฐานที่เปนลายลักษณอักษร ไดแก 1. จารึก หมายถึง หลักฐานการเขียนตัวหนังสือลงในวัสดุที่มีความคงทน เชน แทงหิน แผนเงิน แผนทองคำ แผนทองแดง แผนอิฐ ฐานพระพุทธรูป ฐานเจดียถือเปนหลักฐานประเภทลายลักษณอักษร ที่เกาแกที่สุด และมีความนาเชื่อถือ เพราะเปนหลักฐานชั้นตนที่จัดทำขึ้นโดยผูมีสวนรวมกับเหตุการณ ซึ่งไมอาจแกไขหรือดัดแปลงไปจากเดิมไดจารึกในสมัยอยุธยา เชน ศิลาจารึกวัดจุฬามณีจังหวัดพิษณุโลก กลาวถึงสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงผนวช ที่วัดจุฬามณีเมืองพิษณุโลก เมื่อ พ.ศ. 2008 ศิลาจารึกเจดียศรีสองรัก อำเภอดานซาย จังหวัดเลย กลาวถึงการประกาศความเปนมิตร ระหวางสมเด็จพระมหาจักรพรรดิของอาณาจักรอยุธยา กับพระไชยเชษฐาแหงอาณาจักรลานชาง เมื่อ พ.ศ. 2103 2. พระราชพงศาวดาร หมายถึง การบันทึกเรื่องราวภายใตการอุปถัมภของราชสำนัก เนื้อหาจะเนนพระราชกรณียกิจของพระมหากษัตริยที่ปกครองอาณาจักร เชื่อวาประเพณีการสราง พระราชพงศาวดารไทยเริ่มในสมัยอยุธยา พระราชพงศาวดารในสมัยอยุธยาที่สำคัญ เชน พระราชพงศาวดารกรุงเกา ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์เปนพระราชพงศาวดาร ฉบับเกาแกที่สุด ที่คอนขางสมบูรณและเหลือมาถึงปจจุบัน เขียนขึ้นในสมัยสมเด็จพระนารายณมหาราช เมื่อ พ.ศ. 2223 มีเนื้อหาคอนขางสังเขป เริ่มตั้งแตการสรางพระพุทธรูปพนัญเชิง เมื่อ พ.ศ. 1867 กอนการสถาปนากรุงศรีอยุธยา 26 ปการสถาปนากรุงศรีอยุธยาใน พ.ศ. 1893 และเนื้อหาจบลงใน พ.ศ. 2147 กลาวถึงเหตุการณที่สมเด็จพระนเรศวรยกทัพไปถึงเมืองหางหลวง เขาใจวาตนฉบับคงหายไป หรือไดมาไมครบ พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับหอสมุดวชิรญาณ เปนพระราชพงศาวดารที่มี เนื้อหาละเอียดสมบูรณเปนประโยชนตอการศึกษาประวัติศาสตรอยุธยาอยางยิ่ง 3. จดหมายเหตุหมายถึง การบันทึกเหตุการณรวมสมัย หรือในชวงเวลาใกลเคียงกับผูที่พบเห็น เหตุการณแลวบันทึกไวนับเปนเอกสารที่ใหความถูกตองชัดเจนในเรื่องชวงเวลาที่เกิดเหตุการณ จดหมายเหตุในสมัยอยุธยา เชน จดหมายเหตุโกษาปาน ซึ่งเขียนโดยออกพระวิสุทธสุนทร (ปาน) ราชทูตไทยที่นำคณะทูต ไปเฝาพระเจาหลุยสที่ 14 แหงฝรั่งเศส เมื่อ พ.ศ. 2229 4. เอกสารชาวตางชาติหมายถึง เอกสารที่เขียนโดยชาวตางชาติที่ไดเขามาในอาณาจักร อยุธยา ซึ่งมีทั้งพอคา นักบวช ผูเผยแพรศาสนา คณะทูต และนักเดินทาง เอกสารชาวตางชาติที่สำคัญ ตอการศึกษาประวัติศาสตรอยุธยา คือ เอกสารของจีน เชน บันทึกเกี่ยวกับการคา จดหมายเหตุประจำ รัชกาล ประวัติศาสตรราชวงศหมิงหรือหมิงสือลูและเอกสารชาวตะวันตกชาติตาง ๆ เชน โปรตุเกส ฮอลันดา อังกฤษ ฝรั่งเศส เอกสารตะวันตก เชน

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร จดหมายเหตุการณเดินทางของโตเม ปเรส เขียนโดยโตเม ปเรส ชาวโปรตุเกส ซึ่งเดินทาง มากรุงศรีอยุธยาในราว พ.ศ. 2055 ในสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 จดหมายเหตุลาลูแบรฉบับสมบูรณเขียนโดย ซีมง เดอ ลาลูแบรราชทูตฝรั่งเศสที่ได เดินทางมากรุงศรีอยุธยา ใน พ.ศ. 2230 ในสมัยสมเด็จพระนารายณมหาราช ประวัติศาสตรธรรมชาติและการเมืองแหงราชอาณาจักรสยาม เขียนโดยนิโกลาส แชรแวส พอคาชาวฝรั่งเศสซึ่งเดินทางมากรุงศรีอยุธยาในสมัยพระนารายณมหาราช 5. วรรณกรรมสมัยอยุธยา หมายถึง คำประพันธทั้งประเภทรอยกรองและรอยแกว ซึ่งแตงขึ้น ดวยความบันเทิงและจินตนาการของผูเขียน แตสะทอนสภาพของสังคมและวัฒนธรรมในชวงสมัยนั้น วรรณกรรมสมัยอยุธยาที่มีคุณคาตอการศึกษาประวัติศาสตรเชน โคลงยวนพาย (ลิลิตยวนพาย) ซึ่งแตงโดยพระเบญจาพิศาล เพื่อยอพระเกียรติสมเด็จ พระบรมไตรโลกนาถแหงอยุธยา ในการทำสงครามกับพระเจาติโลกราชของลานนา โคลงมังทรารบเชียงใหมตนฉบับเปนใบลาน ไมปรากฏนามผูแตง มีขอความระบุเพียงวา ผูแตงเปนเชื้อพระวงศลานนาที่ถูกกวาดตอนจากเมืองเชียงใหมไปเมืองหงสาวดีของพมา เมื่อประมาณ พ.ศ. 2158 วรรณกรรมเรื่องนี้กลาวถึงความสัมพันธของเมืองเชียงใหมกับอยุธยาในสมัยสมเด็จ พระนเรศวรมหาราช 6. คำใหการ เปนเอกสารที่จดบันทึกจากคำบอกเลาของขาศึกที่จับมาไดจากสงคราม หรือ พอคาที่เดินทางมาคาขาย คำใหการที่เกี่ยวของกับประวัติศาสตรอยุธยา เชน คำใหการชาวกรุงเกา เปนเอกสารที่มาจากคำบอกเลาของเชลยศึกชาวอยุธยาที่ถูกพมา จับตัวไป มี 2 ภาค คือ ภาคแรกเปนเรื่องประวัติศาสตรตั้งแตการตั้งกรุงศรีอยุธยาจนถึงเสียกรุงศรีอยุธยา ภาคที่ 2 เปนเรื่องเบ็ดเตล็ดตาง ๆ คำใหการขุนหลวงหาวัด เปนเอกสารที่ไดมาจากคำบอกเลาของพระเจาอุทุมพรที่ถูกพมา จับตัวไปเปนเชลย คราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 เนื้อหาเกี่ยวกับประวัติศาสตรอยุธยาตั้งแตสมัย สมเด็จพระนเรศวรมหาราช จนเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 บรรณาน ุ กรม ปรีดีพิศภูมิวิถี. คูมือทองเที่ยวอยุธยา เพื่อการศึกษาประวัติศาสตรสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา. สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม : เชียงใหม, 2552. วินัย พงศศรีเพียร. บรรณาธิการ. อยุธยา : พรรณนาภูมิสถาน และมรดกความทรงจำแหงพระนครศรีอยุธยา. โครงการวิจัยเมธีวิจัยอาวุโส (สกว.). กรุงเทพฯ : อุษาคเนย, 2551. ศึกษาธิการ, กระทรวง. พระนครศรีอยุธยา : มรดกโลกล้ำคา ภูมิปญญาเลื่องลือ. กรุงเทพฯ : องคการคา ของคุรุสภา, 2548.

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร แผนที่กรุงศรีอยุธยาของชาวตะวันตกมีหลายฉบับ และเขียนโดยจิตรกรหลายคน แผนที่ ดังกลาวนี้ถือเปนเอกสารทางประวัติศาสตรชั้นตนที่สำคัญของการศึกษาประวัติศาสตรอยุธยา เมื่อนำไปศึกษาเทียบเคียงกับเอกสารชนิดอื่น ๆ ตลอดจนแหลงโบราณสถานที่หลงเหลือในปจจุบัน แผนที่กรุงศรีอยุธยาทั้งหมดเปนภาพเขียนสีที่มีชื่อเสียงที่สุด คือภาพเขียนสีน้ำมันชื่อ Iudea เปนภาพ มุมกวางที่ทำใหเห็นสภาพกรุงศรีอยุธยาอยางชัดเจนวาเปนเกาะเมือง ลอมรอบดวยกำแพงอิฐ เทือกเขา แมน้ำ ลักษณะบานเรือน วัดวาอาราม พระบรมมหาราชวัง และถนนหนทาง แผนที่กรงศรุีอยุธยาฉบับนี้ วาดโดยจิตรกรชาวฮอลันดาชื่อ โจฮานสวิงบูนสเมื่อ พ.ศ. 2206 ตรงกับสมัยพระนารายณมหาราช โดยบริษัทอินเดียตะวันออกของฮอลันดา (VOC) เปนผูวาจางเพื่อนำไปประดับไวที่หองประชุม East India House สำนักงานใหญที่กรุงอัมสเตอรดัม ปจจุบันเก็บรักษาไวที่พิพิธภัณฑสถานแหงชาติ กรุงอัมสเตอรดัม ประเทศเนเธอรแลนด Áœ™— µÈ £ ¸ ‡¨£µ­¢ ¸ ˜¢²‚­‡Š²§•°§ ± ™•
ที่มาของภาพ : ชาญวิทยเกษตรศิริ. อยุธยา : ประวัติศาสตรและการเมือง. หนา 29. ภาพกรุงพระนครศรีอยุธยา “Iudea” ของดัทชประมาณปพ.ศ. 2193 ชุดที่ 1 การสถาปนากรุงศรีอยุธยา 

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร แผนที่เมืองสำคัญสมัยอยุธยา แผนที่แสดงทัศนียภาพกรุงศรีอยุธยา ที่สำคัญอีกฉบับหนึ่ง ชื่อ India ou Sian เขียนโดย อแลง มาเลตที่กรุงปารีส เขียนเมื่อ พ.ศ. 2226 เชื่อวาเปนแผนที่ที่อาศัยตนแบบจากภาพเขียนโดย วิงบูนสแผนที่ฉบับนี้ใหบรรยากาศรอบเกาะเมืองที่มี เรือสินคาเขามาตามลำน้ำเจาพระยา แผนที่ชื่อ Sian ou Iudia วาดโดย บาทหลวงชาวฝรั่งเศสชื่อ คูรตอ แลง เมื่อ พ.ศ. 2229 แสดงที่ตั้งของสถานที่สำคัญในกรุงศรีอยุธยา หมูบาน ของชาวตางชาติที่กระจายอยูนอกเกาะอยุธยา ยานที่มีผูคนอาศัยอยางหนาแนน ถนนและแมน้ำของ กรุงศรีอยุธยา แผนที่นี้ชาวอิตาลีชื่อ วินเซนโซ โคโรเนลลี ไดคัดลอกเพื่อลงในหนังสือ เมื่อ พ.ศ. 2239 ที่มาของภาพ : ชาญวิทยเกษตรศิริ. อยุธยา : ประวัติศาสตรและการเมือง. หนา 25.

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร แผนที่กรุงศรีอยุธยาของชาวตะวันตก แผนที่ที่วาดโดยนักภูมิศาสตรชื่อ R.P. Placide ในคณะราชทูตฝรั่งเศสของพระเจาหลุยส ที่ 14 ที่เดินทางมาอยุธยาในสมัยสมเด็จพระนารายณ มหาราช เมื่อ พ.ศ. 2229 ซึ่งแสดงใหเห็นเรือ ของคณะทูตฝรั่งเศสชื่อ เชอวาลิเอรเดอ โชมองต เดินทางผานมหาสมุทรอินเดียเขาชองแคบซุนดา ที่อยูระหวางเกาะสุมาตราและเกาะชวา ผาน คาบสมุทรมลายูเขาอาวไทยถึงปากน้ำเจาพระยา การทำแผนที่กรุงศรีอยุธยาเจริญรุดหนา มากในสมัยสมเด็จพระนารายณมหาราช ดวย พระองคทรงเห็นประโยชนของการทำแผนที่ จึงอนุญาตใหนักบวชชาวฝรั่งเศสทำการสำรวจ ทางดานดาราศาสตรและภูมิศาสตรและใหออก พระศักดิสงคราม (เดอ ฟอรบัง) นายทหารฝรั่งเศส สอนวิธีการทำแผนที่ใหทหารไทยดวย แผนที่ที่จัดทำ ปลายสมัยอยุธยาจึงมีความแมนยำ ถูกตองมากกวา แผนที่ที่ทำกอนหนานั้น บรรณาน ุ กรม ชาญวิทยเกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ ตำราสังคมศาสตรและมนุษยศาสตรและมูลนิธิโตโยตาแหงประเทศไทย, 2546. วินัย พงศศรีเพียร. บรรณาธิการ. อยุธยา : พรรณนาภูมิสถาน และมรดกความทรงจำแหงพระนครศรีอยุธยา. โครงการวิจัยเมธีวิจัยอาวุโส (สกว.). กรุงเทพฯ : อุษาคเนย, 2551. ศึกษาธิการ, กระทรวง. พระนครศรีอยุธยา : มรดกโลกล้ำคา ภูมิปญญาเลื่องลือ. กรุงเทพฯ : องคการคา ของคุรุสภา, 2548. . หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานประวัติศาสตรชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2. กรุงเทพฯ : องคการคา ของคุรุสภา, 2554.

 Virtual Field Trip ประวั ต ิศาสตร  ž£°£²Š›£°§± • ´Á¥°„§²¡À›s™¡²‚­‡ž£°Àˆ i ²­ ¹ h—­‡
พระเจาอูทอง หรือสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 กษัตริยผูสถาปนากรุงศรีอยุธยาขึ้นใน พ.ศ. 1893 พระราชประวัติและความเปนมาของพระองคยากจะ ระบุไดชัดเจนวาพระองคเปนใคร มาจากไหน เพราะ ไมปรากฏหลักฐานชั้นตน มีแตหลักฐานชั้นรอง ซึ่งเปน เอกสารที่แตงขึ้นภายหลังหลายฉบับ กลาวถึงที่มาของ พระเจาอูทองแตกตางกัน บางระบุวาพระองคมีเชื้อสาย มอญ เขมร หรืออาจมีเชื้อสายจีน บางระบุวาพระองค มาจากเมืองอูทอง (จังหวัดสุพรรณบุรี) เมืองเชียงแสน เมืองลพบุรีและเมืองเพชรบุรี เอกสารที่กลาวถึงพระเจาอูทองมีเนื้อความ ที่แตกตางกันมาก แตพอจะวิเคราะหจัดกลุมไดดังนี้ 1. พระเจาอูทองมาจากทางเหนือ เอกสาร ที่กลาวถึง ไดแกพระราชพงศาวดารสังเขปของสมเด็จฯ พระบรมราชานุสาวรียพระรามาธิบดีที่ 1 กรมพระปรมานุชิตชิโนรส จุลยุทธการวงศพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาของสมเด็จพระวันรัตนพงศาวดาร โยนก ของพระยาประชากิจกรจักรพงศาวดารเมืองเหนือและจดหมายเหตุลาลูแบรฉบับสมบูรณ กลาวตรงกันวาพระเจาอูทองมาจากสายสกุลทางเชียงแสน แลวอพยพลงมาถึงกำแพงเพชร จากนั้นมาตั้ง กรุงศรีอยุธยาที่หนองโสน 2. พระเจาอูทองมาจากเมืองเพชรบุรีเอกสารที่กลาวถึง ไดแกพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับวันวลิต พ.ศ. 2182 และคำใหการชาวกรุงเกากลาวถึงการอพยพของบรรพบุรุษของพระเจาอูทอง วาอยูที่อื่นแลวมาตั้งเมืองอยูที่เพชรบุรีและในที่สุดไดยายมาอยูที่หนองโสน ซึ่งเปนที่ตั้งของ กรุงศรีอยุธยานั่นเอง 3. พระเจาอูทองมาจากละโวหรือลพบุรีเอกสารที่กลาวถึง ไดแกชินกาลมาลีปกรณ ซึ่งเปนตำนานภาษาบาลีของลานนาที่แตงโดยพระภิกษุเชียงใหมและพระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา ที่มาของภาพ : ชาญวิทยเกษตรศิริ. อยุธยา : ประวัติศาสตรและการเมือง. หนา 14. ชุดที่ 1 การสถาปนากรุงศรีอยุธยา