คู่มือการพิทักษ์สุขภาพกำลังรบ

๔๓

ดี มีอาการปNวย มีโรคประจำตัว การออกกำลังกายหรือฝ_กหนักเกินไป การด่ืมน้ำไม;เพียงพอกับ
ความตGองการของร;างกาย และการรับประทานยาบางชนิดทมี่ ีผลในการขับป{สสาวะหรือยาที่ยบั ยั้งการ
หล่ังเหงื่อ

๒. บคุ คลท่มี คี วามเส่ยี งตอ; การบาดเจ็บจากความรGอน ไดGแก;
ก. ผทGู ม่ี คี า; ดัชนีมวลกาย มากกวา; ๒๘
ข. ผูGที่มรี า; งกายไมเ; คยชินกับการออกกำลงั กาย การฝก_ และความรอG น
ค. ผทูG ี่ดืม่ เครื่องดม่ื ทม่ี ีแอลกอฮอล.อย;างหนกั ภายใน ๑ สปั ดาห. โดยเฉพาะอยา; งยงิ่ ชว; ง

๒๔ ชั่วโมง ก;อนเขGารบั การฝก_
ง. ผทGู ี่ตรวจพบสารเสพติดในปส{ สาวะหรอื มปี ระวัติใชยG าเสพตดิ อย;างตอ; เน่อื งโดยเฉพาะ

๓ วนั ก;อนเขาG รับการฝ_ก
จ. ผูGที่มอี าการปวN ยก;อนเขGารบั การฝก_ เชน; มไี ขG เปน\ หวัด ทGองเสยี หอบหืด เป\นตนG
ฉ. ผูGที่ไดรG บั บาดเจ็บจากอุบัติเหตุ ถูกทำรGายร;างกาย จนกลGามเนอื้ ฟกช้ำอย;างรนุ แรง

และ ยังปรากฏอาการอยู; เมื่อเขาG รบั การฝก_
ช. ผทGู ่อี ดนอน พักผ;อนไม;เพยี งพอ (นอนหลับนGอยกว;า ๘ ชั่วโมงตอ; วนั )
ซ. ผGทู ่ีมีโรคประจำตวั ท่ีตGองรบั ประทานยาเป\นประจำ หรือตอG งรบั ประทานยาบางชนิดซึ่ง
ทำใหGการระบายความรGอนออกจากร;างกายทางเหงื่อไดGลดลง เช;น ยาลดน้ำมูก ยาแกGแพG ยาแกG
ทอG งเสีย ยาขับป{สสาวะ ยาจิตเวชผทGู เ่ี คยมอี าการบาดเจบ็ จากความรGอนมาก;อน
ฌ. ผGูที่ไดบG ริจาคโลหิตภายใน ๓ วันก;อนเขGารบั การฝก_ (ทั้งน้ี ไม;แนะนำใหGทหารใหม;ขณะ

อย;ใู นช;วงการฝ_กบริจาคโลหติ (ถาG ไมจ; ำเปน\ )

๓.หนGาท่ขี องนายสบิ พยาบาลประจำหน;วยฝ_กทหารใหม; สรุปไดGดังน้ี
ก. เผยแพรค; วามรูเG กยี่ วกับการเฝKาระวัง ปอK งกนั การปฐมพยาบาลการบาดเจบ็ จากความ

รอG นใหแG กก; ำลงั พล เจGาหนGาที่ของหน;วยฝก_ ทหารใหม; รวมถงึ ตัวทหารใหม;ทง้ั กอ; นและระหว;างการฝก_
ทหารใหม; และท่สี ำคญั ทสี่ ุดจะตGองพัฒนาความรูแG ละทกั ษะของตนเอง ในเรอ่ื งดังกล;าวดวG ย

ข. ใหGคำปรกึ ษาแกผ; ูGบังคับบญั ชาของหน;วยฝ_กทหารใหม;ในการจัดเตรียมความพรGอมของ
หน;วยฝ_กทหารใหม;ในการเฝKาระวัง ปอK งกันและปฐมพยาบาลการบาดเจ็บจากความรGอนและการส;งต;อ
ผปGู Nวย หากเกิดเหตุการณ.ท่ีมีผปGู Nวยท่บี าดเจ็บจากความรอG น ใหGทำการสง; ต;อผูปG Nวย ควรมีการใหGความรGู
ในการจัดเตรียมสิ่งอุปกรณ.ที่จำเป\นสำหรับการปฐมพยาบาล เช;น กระบอกฉีดน้ำ ภาชนะใส;น้ำ
ผGาขนหนู ทำการปฐมพยาบาลในขณะท่ีทำการการสง; กลับ

ค. จัดเตรียมสถานท่ี เครื่องมือและส่ิงอุปกรณ.ทางการแพทยใ. นการปKองกันการบาดเจ็บจาก
ความรGอน จัดทำแผนผงั มีหมายเลขโทรศพั ท.ของโรงพยาบาลทีต่ อG งทำการส;งกลับ

๔๔

ง. ดำเนินการคัดกรองทหารใหม;กล;ุมเส่ียงตั้งแต;แรกเขGารับราชการทหาร รวมถึงการคัด
กรองประจำวนั ตลอดหวG งการฝ_กทหารใหม;

จ. ติดตามสภาพอากาศ ป{จจัยเสี่ยงต;อการเกิดการบาดเจ็บจากความรอG นในระหว;างหGวง
การฝ_กทหารใหม; เพ่ือใหขG Gอเสนอแนะแก;ผGบู ังคบั บัญชาหนว; ยฝ_กทหารใหม;

ฉ. ใหGคำแนะนำแกผ; Gูฝก_ ทหารใหม; และผลักดันใหGมีการฝก_ ซอG มความพรGอมในการเผชญิ เหตุ
กรณเี กดิ ผGูบาดเจบ็ จากความรGอนอยเ;ู สมอ

ช. ดำเนินการฉีดวัคซีนใหGแก;ทหารใหม;ตามคำแนะนำของกรมแพทย.ทหารบก และเฝKา
ตดิ ตามความเส่ยี งต;อการเกดิ การบาดเจบ็ จากความรอG นหลงั ไดรG บั วคั ซีน

ซ. ประสานการปฏิบัติกับหน;วยสายแพทย.ทั้งในสังกัดกองทัพบกและหน;วยงานอ่ืนๆใน
พ้นื ที่

ฌ. เม่ือมีผูGปNวยที่บาดเจ็บจากความรGอน ใหGรีบโทรแจGงโรงพยาบาลทันที โดยที่ในระหว;าง
นำส;งโรงพยาบาลใหGนายสิบพยาบาลทำการปฐมพยาบาลดGวยผGาชุบน้ำและฉีดละอองน้ำอย;าง
ต;อเนื่องตลอดทางท่นี ำผGูปNวยส;งโรงพยาบาล

ญ. สรุปป{ญหาขGอขัดขGองและขGอเสนอแนะในการดำเนินการใหGแก;ผGูบังคับบัญชา
โรงพยาบาลกองทัพบกในพ้ืนที่ เพ่ือรับทราบและดำเนินการแกGไขป{ญหาเฉพาะหนGา รวมถึงการ
พฒั นาแนวทางการดำเนนิ การในอนาคต

๔. การลดความรอ้ น วธิ อี ่นื ๆ ท่ีสามารถปฏบิ ัตไิ ด้หากหน่วยมคี วามพร้อม และปฏบิ ัติได้อย่าง
ถกู ต้อง ตามประกาศกรมแพทยท์ หารบก เรอ่ื ง คำแนะนำการปอ้ งกนั การเฝา้ ระวงั การปฐม
พยาบาลและการรักษาพยาบาลการบาดเจบ็ จากความรอ้ น

๔.๑ การหอ่ ตัวดว้ ยผา้ เย็น ( Ice sheet ) ขGอบ;งชใี้ นการใชแG ละวธิ ีการใชG ผาG ชุบน้ำเย็นจัด (Iced
Sheet) มีดังต;อไปนี้

๔.๑.๑ ใหจG ัดเตรียม ผGาปูท่ีนอนทหารที่เป\นผGาฝKายจำนวนอย;างนGอย ๘ ผืนตอ; หน่ึงหน;วย
ฝ_กทหารใหม; หรอื การฝ_กประมาณ ๑๐๐ นาย โดยใหGจัดเตรียมเก็บไวGในสภาพที่ยงั แหงG สะอาดแยก
ใสถ; ุงพลาสติกปอK งกันการปนเป}อ‰ นในขณะทเ่ี กบ็ รกั ษา

๔.๑.๒ จัดเตรยี มกระติกน้ำแข็ง ขนาดใหญพ; อทจ่ี ะ เอาผาG ปทู ่ีนอน หน่งึ ผืนลงไปชุบนำ้ ผสม
น้ำแข็งที่เยน็ จัด ไดGอย;างสะดวก โดยเม่ือมีการฝ_กใหGบรรจุน้ำแขง็ ลงในกระตึก ๒/๓ ของความจุ
และใสน; ้ำสะอาด ๑/๓ ของความจุกระติกน้ำแข็ง พรอG มใชGงานไดตG ลอดเวลา เมือ่ ตอG งการใชใG น การ

๔๕

ปฐมพยาบาล ใหGนำผาG ปูทน่ี อนแหGงที่เตรียมไวG ๑ ผนื ลงชุบนำ้ เย็นจดั ที่ปนอยกู; บั น้ำแข็งในกระติดท่ี
จดั เตรยี มไวG จนผGาชม;ุ น้ำ ใหGดำเนนิ การชุบ ตั้งแต;เร่มิ กระบวนการถอดเสื้อผGาผูปG วN ยและนำเขGาที่ร;ม
เม่ือผปGู Nวยถอดเส้อื ผาG พรอG มแลGวผGาท่ีชุบน้ำไวจG ะชุม; น้ำเย็นจัดพอดี

๔.๑.๓ ควรนำผาG ปทู ี่นอนแหงG และกระตกิ น้ำแข็งที่ใส;นำ้ และนำแขง็ ไวพG รGอมนี้ อยู;ใกลชG ิดกบั
กลม;ุ ของทหารในทกุ เวลา ไม;ว;าจะเป\นสนามฝ_ก การเดนิ ทางไกล

๔.๑.๔ ผาG ชบุ น้ำเย็นจัด ( Iced Sheet ) สามารถนำมาใชGไดทG กุ เวลาเมอ่ื พบว;า ทหารท่เี ขGา
รบั การฝก_ มกี ารเปล่ียนแปลงความรสGู ึกตัว และการออกกำลงั ภายใตสG ภาวะรอG นอบอาG วอาจจะเปน\
ส;วนประกอบสำคญั ในการเกิดอาการดงั กลา; ว อาการสามารถรวมถึงไดG ตงั้ แต; การตอบสนองทีช่ าG
กว;าปกตไิ ม;สามารถทำตามคำส่งั ไดตG ามปกติ หรอื ถงึ ขนั้ หมดสติ

๔.๑.๕ การใชG ผGาชบุ นำ้ เย็นจัด ( Iced Sheet ) เพอ่ื ลดความรGอนใหดG ำเนนิ การนำผปูG วN ยเขาG
ทีร่ ;มและถอดเส้ือผGาออกหมดจนเหลอื แต;กางเกงช้ันในแลGว โดยในขณะทีเ่ รมิ่ ทำการปฐมพยาบาลใหG
เรียกรถเพอ่ื นำส;งโรงพยาบาลโดยทันที ในระหวา; งการรอการนำสง; ใหเG ริ่มปฐมพยาบาล ดงั น้ี

๑) วางผาG ปทู ่ีนอนท่ชี ุบน้ำเยน็ จดั จนชุ;มแลGว วางบนพน้ื หรอื เปลสนาม ทใ่ี ชGในการ
ปฐมพยาบาล

๒) วางผูGปวN ยสงสยั โรคลมรอG นลงบนผGาเยน็ จดั ดังกลา; ว
๓) ใชผG Gาชุบน้ำเย็นจัดผนื ต;อๆ ไป วางบรเิ วณขาหนบี รกั แรG รอบคอผูGปNวย
๔) นำชายผGาผืนแรกที่รองผGูปNวย หGุมห;อใหGทั่วตัวรวมถึงบริเวณศีรษะ โดยเหลือ
บรเิ วณใบหนาG ใหหG ายใจไดสG ะดวก
๕) ในระหว;างเปล่ียนผาG ควรมีการพดั ระบายลมแรงๆ บนตวั ผูGปNวยตลอดเวลา

๖) ใหGหยดุ ทำการผลัดเปลยี่ นผGาเย็นจัดตามวงรอบลักษณะนี้ เมอื่ สง; ตัวผูGปวN ยไปถึง
โรงพยาบาล หรือ เมื่อผูGปNวยมีอาการหนาวส่ัน ในการลดความรGอนผูGปNวยน้ัน จะไม;มีการวัด
อณุ หภมู ิกายผGปู Nวย เพ่อื ประเมนิ ว;าจะหยุดการลดความรอG นแต;อย;างใด เพราะอุณหภูมเิ ปKาหมายนั้น
จะตGองประเมินดGวยอุณหภูมิแกนกายที่ไดGจากการวัดทางทวารหนักท่ีโรงพยาบาลเท;านั้น การวัด
อณุ หภูมผิ ิวหนังขณะลดความรGอนผูGปวN ยมักจะเปน\ อณุ หภมู ทิ ี่ต่ำกว;าอุณหภมู แิ กนกาย

๔๖

๔.๑.๖ การแช;ร;างกายผูปG Nวยลงในถังท่บี รรจนุ ้ำแข็ง ( Ice Immersion ) มีดังตอ; ไปน้ี

๑) ผGูเขGารับการฝ_กเกิดอาการที่อาจเขGาไดGกับการเป\นโรคลมรGอน ไดGแก;เกิดการ
เปลยี่ นแปลงความรูสG ึกตัวขณะออกกำลังหรือภายหลังการออกกำลัง อาการสามารถรวมถงึ ไดG ต้ังแต;
การตอบสนองที่ชGากว;าปกติ ไม;สามารถทำตามคำส่ังไดGตามปกติ หรือถึงขั้นหมดสติ การสังเกต
ความรูGสึกตวั ของทหารท่ีเขGารับการฝ_กน้นั สำคัญกว;าการวัดอณุ หภูมกิ าย ในการตัดสินใจเรม่ิ ใหGการ
ปฐมพยาบาลผูGปวN ยโรคลมรอG น เมอ่ื พบผGูปNวยเร่มิ มีอาการดงั กลา; ว ใหนG ำเขาG ท่รี ม; และถอดเสื้อผาG ออก
หมดจนเหลือแต;กางเกงช้ันใน แลGวพาไปยงั จุดท่ีเตรยี มอุปกรณก. ารลดความรGอนดGวยวธิ ีการแช;ลงใน
ถงั น้ำแข็งไวG โดยหากจดุ ท่เี ตรียมอุปกรณ.ดังกล;าวอย;ไู กล ใหGดำเนินการลดความรGอนโดยการเชด็ ตัว
ดGวยน้ำและพดั เปNาระบายอากาศหรือใชGวธิ ใี ชGผาG ชุบน้ำเย็นจดั หอ; หGุม ( Iced Sheet ) ในขณะที่นำตัว
ผปGู วN ยไปยังจุดท่เี ตรียมอปุ กรณ.ไวG

๒) การเตรียมอุปกรณ. ใหGใชGถังต้นื ๆ ขนาดความกวาG งพอท่ีรองรบั ผGปู วN ยทตี่ วั ใหญ;ไดG
โดยถังน้ีจะตGองมีรูระบายน้ำออกทางดGานล;างที่สามารถป˜ดไวGไดGและเป˜ดเพ่ือระบายน้ำออกไดG
กระบะพลาสติกหรือไฟเบอร. ทีจ่ ะใชสG ำหรับการแชต; ัวผูGปNวยน้ี จะตGองมีความยาวอย;รู ะหวา; ง ๑๐๐
ถงึ ๑๕๐ เซนตเิ มตร โดยยาวพอท่ีจะแช;ตัวผGปู Nวยลงไปในท;านอนและสว; นศรี ษะจะอยู;พGนจากระดับ
ความสูงของถงั เช;นกระบะ กวGาง x ยาว X สูง = ๘๙ x ๑๑๖ x ๓๒ เซนติเมตร ความจุ ๑๗๕ ลิตร มี
กŠอกระบายน้ำออกทางดGานล;าง หรือ กวGาง x ยาว X สูง = ๗๙ x ๑๓๔ x ๓๐ เซนติเมตร ความจุ
๑๙๐ ลิตร มีกŠอกระบายนำ้ ออกทางดาG นลา; ง ใหGทำการเตรยี มน้ำแข็งกGอน ยูนิค ไวใG หเG พียงพอทีจ่ ะเท
ลงลงในถังตน้ื ๆ ท่ีเตรียมไวGพรอG มกบั นำ้ เยน็ จดั โดยบรรจไุ วGในภาชนะบรรจนุ ้ำแข็งรักษาอณุ หภูมิแยก
ไวG ดGานขGางถังตืน้ พรGอมใชGงานตลอดเวลา เมื่อผูGปNวยลงแช;ใหGเทน้ำแข็งและน้ำเย็นจัดลงในถงั ต้ืนท่ี
เตรียมไวGนั้นโดยใส;ลงไปประมาณครง่ึ หนึ่งของความสูงของถัง ใหสG ังเกตวา; มีน้ำแข็งปรมิ าณมากพอ
จนกระจายอย;ูบนพ้ืนผิวดGานบนทง้ั หมด

๓) ใชGผูชG ;วยเหลือผGปู วN ยอยา; งนอG ย ๒ นาย ช;วยกนั นำผูGปNวยทีถ่ อดเสอ้ื ผาG เหลือแต;
กางเกงชน้ั ในแลGววางลงในถังที่มีน้ำเย็นจดั และน้ำแข็งอย;ูในถังแลวG ประมาณคร่ึงหนึ่ง โดยจัดผGูปNวย
อย;ูในท;านอนหงายก่ึงนั่งหลงั พิงขอบดGานแคบของตัวถังขGอเขา; เหยียดออก ในขณะท่ีนำผGูปNวยลงถัง
แชล; ดความรอG นเพือ่ ปKองกันไม;ใหGศรี ษะผปูG วN ยจมลงในน้ำ ตอG งใหรG ;างกายผปGู Nวยระดบั คอและศรี ษะอย;ู
พนG น้ำเสมอ โดยใหใG ชGผGาผืนใหญ;เช;นผาG เช็ดตัว หรอื เสอ้ื ยืด พาดทบั หนGาอกผูGปNวยดGานหนGาและซอก

๔๗

รักแรGทัง้ สองขGางมาทางดGานหลงั แลวG ใหGผชูG ;วยเหลอื ผGปู Nวยยดึ ปลายผาG ไวGที่ขอบบนของถงั เพือ่ ยึดแผ;น
หลงั ผGูปวN ยไวGกบั ขอบของถงั ระบายความรGอน

๔) พยายามรักษาระดบั ปรมิ าณน้ำแขง็ ใหมG ปี รมิ าณมากพอ ท่ีจะแผ;เต็มพน้ื ผิวหนาG
ของระดับนำ้ ท้งั หมดในถังแช; เมอื่ ตอG งเติมน้ำแขง็ ลงไปเพิ่ม ใหGระบายนำ้ ออกจากรูระบายน้ำทกี่ Gนถัง
เพ่ือไมใ; หรG ะดับน้ำในถังสงู จนเกินไป ระดบั น้ำท่เี หมาะสมคือสูงจนท;วมต้งั แต;ระดับหนGาอกของผGปู Nวย
ลงมาทง้ั หมดยกเวGนบริเวณคอและศรี ษะ การระบายความรGอนจะมีประสิทธภิ าพมากข้ึนเมื่อมีการ
กวนน้ำแข็งในถังใหGมกี ารวนรอบๆ รา; งกายของผูปG Nวยอยา; งต;อเนื่อง

๕) ตอG งสังเกตอาการผปGู Nวยตลอดเวลา ในกรณที ่ผี Gปู Nวยอาการหนักมาก จนถงึ
ระดับ ที่ไม;หายใจ หรือหัวใจหยุดเตGน ตGองดำเนินการช;วยฟ}‰นคืนชีพ ( CPR ) ใหGกับผูGปNวย โดยนำ
ผปGู วN ยออกจากถงั และดำเนินการตามข้นั ตอน

๖) ในกรณีท่ีอาการไม;หนักมากจนถึงข้นั ตGองชว; ยฟ‰}นคืนชีพ( CPR )ใหแG ชใ; นถังน้ำ
เยน็ จัดผสมน้ำแข็งน้ี จนกว;ารถนำสง; ผปูG NวยจะพรGอมทจ่ี ะนำตัวผูGปNวยส;งโรงพยาบาล โดยใหGเลือกใชG
วิธกี ารลดความรGอนดGวยวิธีอื่นในขณะนำส;งบนรถส;งปNวยหรอื รถพยาบาลเช;นการใชGการเช็ดตัวและ
พกั ระบายลม หรือการใชGวธิ หี อ; หมุG ตัวดวG ยผาG เยน็ จดั เป\นตGน

๕.การปอK งกันการบาดเจบ็ จากความรอG นในการปฏบิ ัตภิ ารกิจอืน่ ๆ สำหรบั การปฏิบตั ิภารกิจใน
สนามหรือการฝ_กในภาคสนาม สามารถนำแนวทางปฏิบัติน้ี ไปประยุกต.ใชGไดG เพ่ือใหGเกิดความ
ปลอดภยั

๔-๘ อนั ตรายจากเสียง
๑. แหลง; กำเนดิ ของเสียงท่อี าจกอ; ใหเG กิดอันตรายจากการปฏบิ ัตภิ ารกจิ ทางทหาร ไดGแก;

เสยี งปน} เสียงปน} ใหญ; เสยี งเครอ่ื งยนต. เช;น รถถัง เคร่ืองบิน เครอ่ื งเรอื โรงงานอุตสาหกรรม
๒. อันตรายจากเสียงทีด่ งั เกินมาตรฐาน สภาพแวดลGอมในการทำงานจะตGองมเี สยี งนGอย

กว;า ๙๐ เดซเิ บล (เอ) ทหารทฝี ก_ ยิงป}น หรอื อาวธุ ต;างๆในสภาพแวดลอG มที่มเี สียงดงั เกินมาตรฐาน
ดงั กล;าว จะสง; ผลกระทบตอ; รา; งกาย คือ

ก. อันตรายต;อหูและมีผลกระทบต;อการไดGยิน เสียงที่ดังเกินไปทำใหGการไดGยิน
เสื่อมสภาพลง อนั ตรายทเี่ กดิ ข้นึ กบั ระบบการไดยG นิ มี ๓ แบบ คอื

๑) หูตึง หรอื หอู ือ้ ช่ัวคราว การสญู เสยี นี้อาจดีขึ้นหลงั จากพกั ๒-๓ ช่ัวโมง

๔๘

๒) หูตึงหรือหูหนวกอย;างถาวร เกิดจากเสียงท่ีหูไดGรับนั้นดังมากเกินไป ถึงขั้น
ทำลายประสาทและเซลประสาทอย;างถาวร ทำใหGสูญเสียการไดGยินจนไม;อาจคนื ดีดังเดิมไดG

๓) หูหนวกเฉียบพลัน เกิดจากเสียงดังอย;างเฉียบพลันที่ทำใหGเกิดหูหนวก
ทันทีทันใดหลังจากไดGรับเสียงดังมากๆ เช;นเสียงระเบิด เสียงป}นใหญ; เสียงฟKาผ;า และผลจาก
แรงสน่ั สะเทอื นนี้เองทำใหปG ลายประสาทและเซลประสาทถูกทำลาย และอาจทำใหเG ยื่อแกGวหฉู กี ขาด
อีกดGวย

ข. ผลกระทบต;อสุขภาพอนามัยทั่วไป เสียงที่ดังมากเกินไปอาจทำใหGเกิดการ
เปลยี่ นแปลงทางสรีระวิทยา เช;น ความดนั โลหติ สูง กรดในกระเพาะหล่งั มากขึ้น หัวใจเตGนแรง การ
หดเกรง็ ของกลGามเนื้อ ปวดศีรษะ คลืน่ ไสอG าเจียน ตอ; มไทรอยด.เปน\ พิษ และ หลอดเลอื ดสว; นปลาย
หดตวั ทำใหGเกดิ อาการชาไดG

ค. ผลกระทบทางดGานจิตใจและการปฏิบัติงาน ทำใหGเกิดความรำคาญ หงุดหงิด ขาด
สมาธิในการทำงาน ประสทิ ธิภาพในการทำงานลดลง การสือ่ สารผดิ พลาด หากปฏิบัติงานในสนาม
อาจรบกวนสญั ญาณแจงG เตือนภยั ต;างๆ

๔-๙ การป=องกนั อนั ตรายจากเสยี งดัง
ทหารท่ีตGองปฏิบัติงานสัมผัสกับเสียงดัง ตามประกาศของกรมสวสั ดิการและคGุมครอง

แรงงาน กระทรวงแรงงาน จะตGองใหGมีการดำเนินการโครงการอนุรักษ.การไดGยิน ซ่ึงประกอบดGวย
การดำเนนิ การท่สี ำคัญดงั ต;อไปน้ี

๑.จัดใหGมีนโยบาย ระเบียบ คำส่งั ท่ีเก่ียวขGองกับ การดำเนินโครงการอนรุ ักษ.การไดGยิน
และกำกบั ดูแลใหพG นกั งานปฏบิ ัติตามนโยบาย ระเบียบ คำส่ังดังกลา; วอยา; งเครง; ครดั

๒.การปKองกนั หน;วยทหารควรมกี ารดำเนนิ การดงั น้ี
๒.๑ ควรจะมีการดำเนินการปรับสภาพแวดลGอมจากการทำงานหรือการใชGใหGลด

เสยี งดังไม;เกนิ กวา; ท่กี ฎหมายกำหนด
๒.๒ ควรมีการเพิ่มระยะห;างระหว;าง แหล;งกำเนิดเสียงและผูGปฏิบัตงิ าน หรอื การ

หมนุ เวยี นพนักงาน หรือลดระยะเวลาในการสัมผัสเสยี งดังของพนักงาน
๒.๓ หน;วยตGองจัดใหGมีการตรวจวัดระดับเสียงดังในสภาพแวดลGอมในการ

ปฏิบัตงิ านและท่ีตัวบคุ คล โดยเครอื่ งมือทางวิทยาศาสตร.ท่ีไดGมาตรฐานอยา; งนGอยป|ละ ๑ ครั้ง หรือ
ในสภาพแวดลอG มการปฏบิ ตั งิ านเปน\ ครั้งคราว ตามภารกิจ เพื่อเปน\ การเฝKาระวงั การสมั ผสั เสยี งดังใน
การปฏิบัติงาน รวมถึงเก็บผลการตรวจ ณ ท่ีตั้งหน;วย ตลอดจนจัดทำแผนผังพ้ืนที่ที่เส่ียงต;อการ
สมั ผสั เสยี งดังและตดิ ประกาศผลการตรวจวดั ใหGผGูปฏบิ ตั ิงานทราบ

๔๙

๒.๔ หน;วยตGองจัดใหGมีการตรวจสมรรถภาพการไดGยินในผGูปฏิบัติงานท่ีสัมผัสเสียงดัง
โดยใชGเครื่องมอื และวธิ ีการตรวจทีไ่ ดมG าตรฐาน ต้ังแต;ระยะก;อนเขาG ปฏบิ ตั งิ านเพ่ือเปน\ ขอG มูลพน้ื ฐาน
ระยะระหวา; งการปฏบิ ตั งิ าน อยา; งนอG ยป|ละ ๑ ครง้ั เพ่ือเฝKาระวงั และกอ; นออกจากงาน และแจงG ผล
การตรวจใหGผูปG ฏบิ ตั ิงานทราบ

๒.๕ หน;วยจะตGองมกี ารจัดใหมG กี ารอบรมเกีย่ วกบั อันตรายจากเสยี งดงั และการปอK งกัน
อนั ตรายจากเสียงดงั

๒.๖ หน;วยจะตGองจัดใหGมีอุปกรณ.ปKองกันอันตรายส;วนบุคคล(personel
protective equipment) ไดGแก;ที่ครอบหู(ear muff) หรือ ท่ีอุดหู(ear plug) และเนGนย้ำใหG
ผGูปฏบิ ตั ิงานทุกคน สวมใส;อุปกรณ.ปอK งกนั อันตรายส;วนบคุ คล ทุกครงั้ ทีป่ ฏิบัตงิ านสัมผสั กบั เสียงดงั

๒.๗ หากพบผGูปฏิบัติงานท่ีสัมผัสกับเสียงดังมีความผิดปกติจากการตรวจ
สมรรถภาพการไดGยิน ทีส่ งสยั ว;าน;าจะเกดิ จากการสัมผสั เสียงดัง ใหGส;งตรวจซ้ำภายใน ๓๐ วัน นับ
จากวนั ท่ีตรวจครัง้ แรกหรือรับทราบผลการตรวจ หากมีความผดิ ปกติซ้ำและสงสยั ว;าน;าจะเกิดจาก
การสมั ผัสเสยี งดัง ใหGดำเนินการส;งพบแพทยผ. ูGผา; นการอบรมความรพGู ้นื ฐานทางดาG นอาชีวเวชศาสตร.
และ/หรือแพทย.อาชีวเวชศาสตร. และหน;วยจะตGองดำเนินการตามข้ันตอนของกฎหมายว;าดGวยเงิน
ทดแทนหรือระเบยี บ คำสัง่ ทเี่ กย่ี วขGองกับการบาดเจบ็ หรือเจบ็ ปNวยท่ีเกยี่ วเนือ่ งกับการปฏบิ ัติหนGาที่

๒.๘ หนว; ยจะตGองจดั ใหมG รี ายงาน/บนั ทกึ /ผลการตรวจสขุ ภาพ รวมถึงผลการตรวจ
สมรรถภาพการไดGยิน เก็บไวG ณ ท่ีตงั้ หน;วย เปน\ ระยะเวลาอย;างนGอย ๕ ป|

๒.๙ หน;วยตGองจดั ใหมG ีการทบทวนโครงการ/การดำเนนิ งาน อย;างนอG ยป|ละ ๑ คร้ัง

๔-๑๐ การบาดเจบ็ ของกลาI มเนือ้ กระดูกและขอI จากการฝกs ทหารใหม7 และการป=องกนั
ปtจจยั เส่ียงต7อการบาดเจ็บ

๑. น้ำหนักตัวมากเกนิ ไป โดยจะตอG งดจู ากคา; ดชั นีมวลกาย (Body Mass Index : BMI)
การคำนวณ = นำ้ หนักตวั (กโิ ลกรมั )
ความสงู (เมตร) ๒

๒. ไม;เคยออกกำลังกายมากอ; น
๓. ออกกำลังกายหรือทำการฝก_ ต;อเน่อื ง เกินกำลงั
๔. มโี รคประจำตวั ร;างกายเคยไดGรบั บาดเจ็บ หรือมอี าการบาดเจบ็ เรอ้ื รังมาก;อน
๕. ไม;เคยชินกบั การสวมใสเ; คร่อื งแบบทหารในการทำการฝ_กหรือออกกำลงั กาย โดยเฉพาะรองเทGา

คอมแบท
๖. การปฏบิ ัตทิ ;าออกกำลงั กายผิดวิธี
๗. เกิดจากอุบตั เิ หตใุ นระหว;างทำการฝ_ก

๕๐

๘. แกลGงใหไG ดGรบั บาดเจบ็ เพอ่ื จะไดทG ุเลาฝก_
๙. ไมป; ฏบิ ตั ิตาม คำสง่ั หรอื คำแนะนำของครูฝก_ เป\นตGน

๔-๑๑ การป=องกนั การบาดเจ็บจากการฝกs
การฝ_กจะตอG งปฏิบัติตามคำแนะนำ ระเบียบปฏิบัติประจำ แนวสอนหรือคู;มือในการฝ_กอย;าง

เคร;งครัด โดยเฉพาะในเรอ่ื งทเ่ี ก่ยี วขGองกบั ความปลอดภัยในการฝ_ก
๑. ควรมกี ารตรวจร;างกายและคดั แยกกลม;ุ เสยี่ งตอ; การบาดเจ็บจากการฝก_ โรคประจำตัว โดย
ควรทำการแยกกลม;ุ ในการฝ_กตามแตล; ักษณะ ขGอจำกัดของแต;ละบุคคล เพื่อลดความเสีย่ ง
จากการบาดเจบ็ และเป\นการเสริมสรGางสมรรถภาพของร;างกายอยา; งมีประสิทธภิ าพ ไม;
เกดิ การบาดเจ็บ
๒. การฝ_กหรือออกกำลังกายควรทำอย;างค;อยเป\นค;อยไป ไม;หักโหมเพ่ือใหGร;างกายและ
กลGามเน้ือค;อยๆปรับตัว ไม;เกิดการบาดเจ็บ โดยเฉพาะอย;างยิ่งในการฝ_กทหารใหม; พึง
ระลึกไวGเสมอว;า ทหารใหม;ท่ีผ;านการตรวจเลือกเขGามารบั ราชการบางนาย ไม;เคยกับการ
ออกกำลังกายหนักมากอ; น ทำใหรG า; งกายตอG งใชเG วลาในการปรับตัว
๓. การฝ_กปฏบิ ัตใิ นท;าการปฏบิ ัติตา; งๆตอG งเปน\ ไปตามแบบฝ_กทถ่ี กู ตGอง ไม;ควรสัง่ ใหปG ฏบิ ัติท;า
การออกกำลงั กายครั้งละมากๆ ควรทำทีละนอG ยและใหมG กี ารพักกลาG มเนื้อ แลGวจึงใหGทำเพม่ิ
จะเป\นการลดการบาดเจ็บของกลาG มเน้ือ กระดูกและขGอไดG
๔. การเสริมอาหารประเภทโปรตนี เช;น ไข; เน้ือสัตว. จะชว; ยเสริมความแขง็ แรงของกลาG มเน้อื
๕. ควรมีการอบอ;ุนรา; งกาย กอ; นการออกกำลังกายหรือทำการฝก_ ในท;าทีต่ GองใชGความแข็งแรง
ของกลาG มเนอื้ ในการปฏบิ ตั ิ และควรมยี ืดเหยียดกลGามเนือ้ หลงั การฝก_ หรือออกกำลงั กาย
๖. การฝ_กการหายใจท่ีถูกวิธี เช;น การออกกำลังกายหรือออกแรงควรทำในขณะหายใจออก
เพือ่ ลดแรงดันในช;องทอG ง ปKองกันการเกิดการออกกำลงั แบบเบ;ง ลดความเสย่ี งต;อหัวใจ ลด
การปวดหลังจากหมอนรองกระดกู เคลอื่ น การหายใจตGองหายใจเขGาทางจมูกเป\นหลัก
ทางปากเล็กนอG ย เวลาหายใจออกใหGหายใจออกทางทางปากเปน\ หลัก

การดูแลเทGาระหวา; งการฝ_กและการปฏบิ ตั ภิ ารกิจ เทาG นับเปน\ อวยั วะท่ีมคี วามสำคญั อยา; งยิ่งใน
การเคลื่อนที่ โดยเฉพาะอยา; งย่งิ ในการฝก_ ออกกำลังกายและปฏบิ ตั ภิ ารกิจทางยทุ ธวิธีของทหารซึ่ง
อาจจะตGองเคล่ือนที่ไปในภูมิประเทศที่ยากลำบาก เดินหรือวิ่งเป\นเวลานาน เกิดความอับชื้น
เน่ืองจากอาจจะตGองแช;น้ำเป\นเวลานาน เกิดเป\นโรคผิวหนัง เกิดบาดแผลพอง หรือแผลติดเช้ือ
เนื่องจากรองเทาG กัด รองเทาG แข็งเกนิ ไป ขนาดไม;พอดี ทำใหGเกิดการบาดเจ็บและสง; ผลกระทบในการ

๕๑

การฝ_กและปฏบิ ัติงาน ดงั น้ัน การดูแลสขุ ภาพเทาG จึงมคี วามสำคัญ เพือ่ ใหกG ารดแู ลเทGาเป\นไปอยา; ง
ถูกตGอง ลดการบาดเจบ็ ของเทGา ควรปฏิบตั ิ ดังน้ี

๑. การปอK งกนั การเสยี ดสขี องจดุ ตา; งๆของเทGา ตามภาพ โดยการตดิ พลาสเตอร.ปด˜ แผล

ทมี- า : เวชสารแพทย.ทหารบก,ปท| ่ี ๖๘ ฉบบั ท่ี ๑,๒๕๕๘
๒. หากเกิดแผลใหลG าG งทำความสะอาดแลGวใสย; าฆ;าเช้อื
๓. ปKองกันการอับชืน้ หรอื โรคทเ่ี กิดจากเชื้อรา โดยการหมน่ั ลGางเทาG แลGวเชด็ ใหGแหGงบ;อยๆ

ทันทที ่ีสามารถกระทำไดG และควรโรยดGวยผงโรยเทGา ถGาไม;มีอาจใชGแปKงฝนNุ แทนไดG แต;
ไดผลไมด; ีเทา; ผงโรยเทGา
๔. เลือกสวมใส;รองเทGา หรือ รองเทGาคอมแบทใหGพอดีกับเทGา อาจใส;แผ;นรองพ้ืนดGานใน
เพื่อลดการเสียดสี และเพิ่มความนุ;ม การสวมใส;รองเทGาคอมแบตจะช;วยประคองขGอ
เทาG ไมใ; หเG กดิ พลกิ และปอK งกันอนั ตรายจากของมคี มไดGดี
๕. นำรองเทGาคอมแบต ออกมาผึง่ ตากแดดบ;อยๆ อย;างนGอยอาทติ ย.ละ ๑-๒ ครงั้ นอกจาก
จะชว; ยลดความอับช้นื กล่ินเหม็น ยงั ช;วยในการฆ;าเช้ือและทำใหรG องเทGาคอมแบทนิ่ม สวม
ใสส; บายข้ึนอีกดGวย
๔-๑๒ การดแู ลสุขภาพชอ7 งปาก
๑. แปรงฟน{ อย;างถกู วิธี อยา; งนGอยวันละ ๒ คร้ัง
๒. เลอื กใชGยาสฟี {นที่ผสมฟลูออไรด.
๓. หลกี เลี่ยงการกนิ ลูกอม ทอฟฟ|´
๔. ควรงดสบู บุหรี่
๕. ตรวจสุขภาพช;องปากอยา; งนGอยปล| ะ ๒ ครั้ง
๖. หGามใชGฟน{ ขบกดั ของแข็ง

๕๒

กล;าวโดยสรปุ ไดวG า; การดำเนินการส;งเสรมิ สุขภาพและเวชกรรมปKองกนั ทหารนน้ั จะตอG ง
ดำเนินการใหGครอบคลมุ ทั้งงานดาG นการส;งเสรมิ สุขภาพ การสุขาภบิ าล การเฝKาระวงั ปอK งกันและ
ควบคมุ โรค การโภชนาการ การอาชีวอนามัย การดแู ลสขุ ภาวะทางจติ รวมถึงการปอK งกนั อันตราย
จากสารเคมี รังสี นิวเคลียร.และชีวะ ซงึ่ จะตGองกระทำอยา; งต;อเนอ่ื งท้งั ในยามปกติ ก;อน ระหวา; ง
และหลังการปฏบิ ตั ิราชการสนาม การจดั ทำขา; วกรองทางการแพทยท. เี่ ก่ยี วขGองกบั การสง; เสรมิ
สุขภาพและเวชกรรมปอK งกัน รวมถึง การจัดทำแผนปฏบิ ตั งิ านทางดGานเวชกรรมปอK งกัน รวมถึงการ
ไดรG ับการเอาใจใส;และการกำกับดแู ลจากผบGู งั คับบัญชาในทกุ ระดบั ชัน้ เพอ่ื ใหกG ำลงั พลทกุ นายมี
สขุ ภาพกายและสุขภาพใจทดี ี พรอG มทจี่ ะปฏบิ ัติภารกจิ ไดอG ยา; งมปี ระสทิ ธิภาพ สมตามความมงุ; หมาย
ของทางราชการ คมุG ค;ากบั การใชจG ;ายงบประมาณ ซง่ึ กำลงั พลและหนว; ยสายแพทยใ. นทกุ ระดบั
จะตอG งใหGความสำคญั เพ่ือใหกG ารดำเนินการดงั กล;าวเปน\ ไปไดดG Gวยดี

๕๓

บทที่ ๕
การจัดการดแู ลผปIู Zวยเจ็บ และ การบรกิ ารทางการแพทย1

พ.อ.หญิง จริ าภรณ. ชมศรี

๕-๑ การจดั การดูแลผIปู วZ ยเจบ็
ก. การจัดการดแู ลผปGู วN ยเจบ็ เปน\ เสาหลักทส่ี ามของการพทิ ักษส. ขุ ภาพกำลังรบ ซง่ึ ใน

ปจ{ จบุ นั การบริการทางการแพทย.ควรมกี ารจัดเป\นชุดแพทยข. นาดเลก็ ทส่ี ามารถปฏิบตั ิการไดGอยา; ง
คลอ; งตัว สามารถเคลอ่ื นทีไ่ ดGอยา; งรวดเรว็ สามารถปรบั ขยายขีดความสามารถใหเG ขาG กับสถานการณ.
มีการนำเทคโนโลยเี ขาG มาบูรณาการในการบรกิ าร ซ่งึ จะทำใหกG ารจดั การผปGู วN ยเจบ็ ครอบคลมุ ในทุก
พนื้ ทปี่ ฏบิ ัตกิ าร ควรมกี ารสง; ชดุ แพทยไ. ปสนบั สนนุ ในแนวหนGาใหไG กลมากทส่ี ดุ เทา; ทจ่ี ะกระทำไดG ใหG
การรกั ษาท่ที นั เวลาเพอ่ื รกั ษาชวี ิตและลดการสูญเสียพกิ ารในระยะยาว

ข. การรกั ษาในแนวหนGาเนGนท่กี ารส;งคืนไปปฏบิ ตั หิ นGาทีเ่ พอ่ื คงประสิทธิภาพของการรบใน
แนวหนGาไวใG หไG ดG สำหรบั ผGูทต่ี Gองการการรักษาเพม่ิ เตมิ ควรมที ำการส;งกลบั ทางการแพทย.อยา; ง
เหมาะสม ควรมกี ารรายงานผลขณะทกี่ ำลงั ปฏบิ ัตงิ านในป{จจบุ นั นนั้ ไดG มีการเกบ็ บนั ทกึ ขGอมลู ทาง
การแพทย.ไวG และ มีการรักษาทคี่ รอบคลุมเฉพาะทางมากยง่ิ ขนึ้

ค.การจัดการดูแลผูGปวN ยเจบ็ หรอื การบริการทางการแพทยก. ระทำไดใG น ๕ ระดับ ทีม่ กี ารจดั
ขึน้ อยก;ู ับขีดความสามารถของสงิ่ อปุ กรณแ. ละกำลังในอัตรา ไดแG ก;

•การบรกิ ารแพทยร. ะดบั หนว; ย
•การบรกิ ารแพทย.ระดบั กองพล
•การบรกิ ารแพทย.ระดบั กองทพั
• การบริการแพทย.ในเขตหลงั
• การบริการแพทย.ในเขตภายใน
ง. การจดั การดูแลผปGู Nวยเจบ็ ตอG งกระทำอยา; งต;อเน่อื งสัมพนั ธก. ันตลอด นบั ตัง้ แตห; น;วย
แพทย.ในเขตหนGาทตี่ ง้ั อยขู; าG งหนาG สดุ จนถึงหน;วยแพทยท. ต่ี ้ังอยขู; Gางหลงั สุดของยุทธบรเิ วณ

๕-๒ การบรกิ ารทางแพทยร1 ะดับหนว7 ย
ก.การบรกิ ารทางแพทยร. ะดับหน;วยเปน\ การใหGการบรกิ ารทางการแพทย.ระดบั ท่ี ๑ ในเขต

หนGา ซ่งึ มคี วามสำคญั อยา; งยง่ิ ทจ่ี ะชว; ยลดการสูญเสียกำลงั พล ซึง่ หากสามารถทำการปฐมพยาบาล
แลวG สามารถคนื ไปปฏิบัตกิ ารรบไดGอกี ยอ; มจะเป\นการดำรงภารกิจทางยทุ ธวธิ ไี ดอG ย;างตอ; เนื่อง ถGาไม;
สามารถคนื ไปปฏบิ ัตกิ ารรบไดGอกี กค็ วรรบี ดำเนนิ การสง; กลบั ทางการแพทย. หลงั จากท่ไี ดGใหGการปฐม

๕๔

พยาบาลในเบอื้ งตนG แลวG ทำการดูและระหวา; งทางทส่ี ;งกลบั ไปยังหน;วยใหGบรกิ ารทางการแพทย.ใน
ระดับกองพล ท่ีมีขดี ความสามารถสงู กว;าตามสายการสง; กลบั ท่ีกำหนดไวใG นแผนทางการแพทยต. ;อไป

ข.ปจ{ จุบันมกี ารนำหลกั การดแู ลผบGู าดเจ็บเชิงยทุ ธวธิ ี ( Tactical Combat Casualty Care)
มาใชG โดยมเี ปKาหมายหลัก ๓ ประการ ไดGแก; การชว; ยเหลอื ผบูG าดเจบ็ จากการเสยี ชีวติ ทปี่ อK งกนั ไดG
ปอK งกนั ไมใ; หมG ผี ูGบาดเจบ็ เพมิ่ เตมิ และปฏบิ ตั ภิ ารกจิ ใหGสำเรจ็ ลลุ ว; ง

ค. ในสถานการณท. ไี่ มม; กี ารรบทำการเปด˜ ท่ตี รวจโรค กำกบั ดูแลเรอ่ื งเวชกรรมปKองกัน
ฝ_กสอนกำลงั พลภายในหน;วยใหGมีความรเGู รอื่ งการปฐมพยาบาล สขุ ศาสตรส. ว; นบุคคล สุขาภิบาลใน
สนามเพอ่ื คงสภาวะทางสุขภาพของทหารไวใG นระดบั สงู สดุ

ง. หน;วยแพทยท. ใี่ หGบริการในระดับน้ี ไดแG ก; หมวดเสนารกั ษ. ตอนเสนารกั ษ. หม;ูเสนารกั ษ. ท่ี
จดั อย;ใู นอตั ราของหน;วยรบ หรอื หน;วยสนบั สนุนการรบ

๕-๓ การบริการทางแพทย1ระดบั กองพล
ก.เปน\ การใหกG ารบรกิ ารทางการแพทยร. ะดบั ที่ ๒ ในเขตหนาG โดยรับผดิ ชอบในการ

ใหบG รกิ ารทางการแพทย.เพิ่มเตมิ ตอ; จากการไดรG บั บริการทางการแพทยร. ะดบั หน;วยแลGว มุ;งเนGนทำ
การรกั ษาพยาบาลชว; ยชวี ติ อย;างเรง; ดว; นภายใตขG ดี จำกัดของเคร่อื งมือทางการแพทยต. ามอตั ราที่
สามารถเคลือ่ นยาG ยไปกับหน;วยไดG ใหกG ารรกั ษาพยาบาลทีไ่ มส; มบรู ณ. เน่อื งจากตอG งการเพยี งใหรG อด
ชวี ติ และปลอดภัย ทำการรกั ษาเพอ่ื รอการส;งกลบั ไปรกั ษายงั หน;วยที่ใหกG ารบริการทางการแพทย.
ระดับกองทพั ภาคตอ; ไป

ข. ขดี ความสามารถของการบรกิ ารแพทย.ระดบั กองพล ประกอบดGวย :
๑) การสง; กลับผปGู Nวยเจบ็ จากบริการแพทยร. ะดบั หน;วยต;าง ๆ ทป่ี ฏบิ ตั กิ ารอยใู; นพน้ื ท่ี
๒) ใหGการรักษาพยาบาลตอ; จากการบริการแพทยร. ะดบั หนว; ย
๓) ใหกG ารบริการแพทยท. างประตทู าG ยรถ ( Tailgate Medical Support )
๔) ใหบG รกิ ารแพทย.แบบพ้นื ที่แกห; นว; ยตา; ง ๆ
๕) มขี ดี ความสามารถในการรบั ผปGู NวยไวGรกั ษา และสงั เกตอาการเทา; ทจี่ ำเปน\
ค.หนว; ยแพทยใ. นระดบั กองพล ไดGแก; กองพนั เสนารกั ษ.

๕-๔ การบริการทางการแพทยร1 ะดับกองทพั
ก. การบรกิ ารทางการแพทยร. ะดบั กองทัพจัดไวเG ปน\ ระดับท่ี ๓ ในเขตหนาG เพอื่ ใหGการ

รักษาพยาบาลแก;ผปูG Nวยเจ็บทสี่ ง; กลบั ทางการแพทยม. าจากการบรกิ ารทางการแพทยร. ะดับกองพล มี
ขดี ความสามารถในการช;วยชวี ิต การรกั ษาเฉพาะทางตามรูปแบบของโรงพยาบาล ใหGการบริการ

๕๕

ทางการแพทยแ. บบเป\นพน้ื ทภี่ ายในพ้ืนทีข่ องกองทัพ หน;วยแพทยท. ร่ี บั ผิดชอบในการใหบG ริการทาง
การแพทยร. ะดบั กองทพั ไดแG ก; กองพนั ทหารเสนารักษ. กองบัญชาการชว; ยรบ กองทพั ภาค

ข. ภารกจิ ของการบรกิ ารแพทยใ. นระดบั กองทพั
๑) จัดบรกิ ารทางการแพทย.ในระดับกองทัพภาคใหGแก;หนว; ยในพ้นื ที่ที่รบั ผดิ ชอบ
๒) เพิ่มเติมขดี ความสามารถใหGกับหน;วยเสนารักษต. ;าง ๆ ระดับกองพล
๓) จดั ชุดศลั ยกรรมสนามสนบั สนุนหนว; ยในแนวหนาG
๔) จดั บรกิ ารเวชกรรมปKองกันในพ้ืนทที่ รี่ บั ผิดชอบ
๕) ส;งกำลงั และซอ; มบำรงุ สงิ่ อุปกรณ.สายแพทยใ. นพน้ื ที่
๖) จดั ชุดศัลยกรรมสนามและชดุ รกั ษาพยาบาล ปฏิบัตงิ านในโรงพยาบาลในยามปกติ

ค. ขดี ความสามารถ
๑) จัดต้ังและดำเนินการท่ีพยาบาลเพ่ือเพิ่มเติมหรือเสริมขีดความสามารถในทาง

ศัลยกรรมและอายรุ กรรมใหกG ับหน;วยท่ีขอรับการสนบั สนนุ ไดG ๔ ชดุ ในอัตราเต็ม ๒ ชดุ ในอัตราลด
๒) สามารถทำการผ;าตัดเรง; ดว; นและดูแลผปGู Nวยเจ็บหลงั ผา; ตดั
๓) ดำเนินการส;งกลับผGูปNวยเจ็บจากที่พยาบาลกองพล มายังหน;วยรักษาพยาบาลใน

พื้นที่ หรือ โรงพยาบาลระดบั กองทพั และสามารถเพ่ิมเติมสนบั สนุนการสง; กลับจากท่ีพยาบาลของ
หน;วยขGางหนาG

๔) ส;งกำลังส่ิงอุปกรณ.สายแพทย.ทุกชนิดใหGโรงพยาบาล และหน;วยเสนารักษ.ที่
ปฏบิ ตั กิ ารในพนื้ ทรี่ ับผิดชอบ

๕) ซ;อมบำรงุ ส่งิ อุปกรณ.สายแพทยไ. ดGถึงขั้น ๔ อย;างจำกัด
๖) สนับสนนุ และบรกิ าร กำกบั ดแู ลดาG นเวชกรรมปอK งกนั ใหกG ับหน;วย และกำลงั พลใน
พนื้ ท่ที ่รี บั ผิดชอบ

๕-๕ การบรกิ ารทางการแพทยร1 ะดบั เขตหลงั /เขตภายใน
ก.การบรกิ ารแพทยร. ะดบั เขตหลงั จดั ไวเG ป\นระดับท่ี ๔ เป\นระดบั สดุ ทGายของระบบการ

รกั ษาพยาบาลและการส;งกลบั ในยทุ ธบรเิ วณ การบริการทางการแพทย.ระดบั นี้ประกอบดGวย การรบั
ผปูG Nวยเจบ็ ที่สง; กลบั มาจากเขตหนGา โดยเครื่องบินของกองทพั อากาศ รถยนต.พยาบาล ใหGการรกั ษา
เพ่ือช;วยชวี ิต การรักษาเฉพาะทาง การรกั ษาฟ}‰นฟทู ่ีชว; ยใหมG ีสุขภาพดขี ้นึ ในโรงพยาบาล ใหกG าร
บริการทางการแพทยแ. บบพ้นื ทภ่ี ายในเขตหลังท่มี กี ำลงั ทหารอยู;หนาแน;น

ข.การบรกิ ารทางการแพทย.ในระดับเขตหลงั ของประเทศไทย คอื การบรกิ ารทางการแพทย.
ทม่ี ีอยูต; ามปกติ (เขตหลงั และเขตภายในของไทย คอื พ้ืนทีเ่ ดยี วกนั ) จัดระเบียบควบคมุ ทาง
การแพทย.ในการสง; กลับใหรG ดั กมุ มีโรงพยาบาลต;างๆ จดั ใหมG ีการดแู ลรักษาพยาบาลเฉพาะทางไดดG ี

๕๖

เนนG ทีก่ ารรักษาฟ‰}นฟูสภาพรา; งกายใหฟG น‰} คืนกลบั มาสมบรู ณเ. หมอื นเดมิ หน;วยแพทยท. รี่ ับผิดชอบใน
การใหบG ริการทางการแพทย.ในระดบั เขตหลงั ไดGแก; รพ.พระมงกฎุ เกลาG รพ.อานันทมหดิ ล รพ.คา; ย
สุรนารี

๕-๖ การบริการทางการแพทย1
ก. การบริการทางการแพทยเ. ป\นสว; นหน่ึงในระบบการสง; กำลงั บำรงุ ของ กองทพั บก โดยไดG

แบ;งมอบความรบั ผิดชอบในการสง; กำลงั บำรงุ ของหนว; ยระดบั ต;างๆ โดยเป\นไปตามระบบการสง;
กำลงั ของกองทัพบก กำหนดหนว; ยปฏิบัติตามลำดับสายการบังคบั บญั ชาคอื กองทพั ภาค – มณฑล
ทหารบก ใหกG ารสนบั สนุนการบริการแพทย.ในพืน้ ทร่ี บั ผดิ ชอบของหนว; ยบังคบั บัญชา ท้งั สนับสนุน
โดยตรงทง้ั สง่ิ อปุ กรณ. สายแพทย. (ยาและเวชภัณฑ.สิ้นเปลือง) การรักษาพยาบาล และการสง; กลับ

ข. กรมแพทยท. หารบก เป\นกรมฝาN ยยทุ ธบรกิ ารหนว; ยหนงึ่ เป\นหน;วยวางแผน อำนวยการ
ประสานงาน แนะนำ กำกบั การ ดำเนนิ การวิจัยและพฒั นาเกย่ี วกับ การผลิต จัดหา สง; กำลงั ซอ; ม
บำรงุ และบรกิ าร เกี่ยวกบั กจิ การและส่งิ อปุ กรณ.ในความรบั ผิดชอบ มีการดำเนนิ การผลิต สง; กำลัง
และซ;อมบำรงุ สงิ่ อปุ กรณ.ในรายการที่กองทัพบกมอบหมายใหรG บั ผิดชอบ รวมถงึ กำหนดหลักนยิ ม
และจดั ทำตำรา ตลอดจนการฝ_กและศึกษาเกย่ี วกบั กจิ การและสง่ิ อุปกรณใ. นความรบั ผดิ ชอบ อีกทัง้
สนบั สนุนทางการสง; กำลงั บำรงุ แกห; น;วยตา; งๆ ในกองทพั บก ตามรอG งขอ

ค. การบรกิ ารทางการแพทย.ในสนามมคี วามมง;ุ หมายเพือ่ อนรุ กั ษก. ำลงั พลใหมG คี วามพรอG ม
ในการปฏบิ ัตกิ ารทางทหาร โดยจัดใหGมบี รกิ ารดGานเวชกรรมปอK งกนั เพอ่ื มิใหกG ำลงั พลเกิดความ
เจบ็ ปNวย ใหGการรกั ษาพยาบาลและบรกิ ารอ่นื ๆ อนั จะชว; ยเพ่ิมพนู ประสิทธภิ าพของการบรกิ ารทาง
การแพทย.การทจี่ ะใหGภารกิจดงั กล;าวบรรลผุ ลสำเรจ็ ตามความมุง; หมาย

ง.การบรกิ ารแพทย.ในทีต่ ง้ั ปกติ หมายถงึ การบริการทางการแพทยใ. นภาวะทม่ี ใิ ช;สงคราม
กำลังพลอยูใ; นทีต่ งั้ และมกี ารดูแลกำลงั พลและครอบครวั ของกำลงั พลใหมG สี ุขภาพท่ีดโี ดยมงี านดGาน
การแพทย. ๔ งานคอื งานส;งเสรมิ สขุ ภาพ งานเวชกรรมปKองกนั งานรกั ษาพยาบาล/ฟ‰น} ฟู
สมรรถภาพ และการสง; กลับ รวมถงึ การส;งกำลงั และซอ; มบำรุงสงิ่ อปุ กรณส. ายแพทย.

๕-๗ การดำเนินการระบบการบรกิ ารการแพทยแ1 บบเปนv พน้ื ที่
ก.ตามคำสงั่ กองทัพบก (เฉพาะ) ที่ ๑๑/๕๓ เรือ่ งการดำเนนิ การระบบการบรกิ าร

การแพทย.แบบเปน\ พื้นท่ี (ลง ๒๐ เม.ย. ๕๓) เพอื่ ใหกG ารบรหิ ารงานและบรู ณาการในการบรหิ าร
จดั การทรพั ยากรสายแพทยข. องกองทัพบกในพ้ืนที่กองทัพภาคเกดิ ประโยชนส. งู สุด และสอดคลอG ง
ตามแผนพัฒนากองทัพบกจึงใหGมกี ารดำเนนิ การดงั น้ี

ข.เครือข;ายระบบการบริการการแพทย.แบบเปน\ พืน้ ท่ี แบง; ออกเปน\ ๔ พื้นท่ี ดังนี้

๕๗

-กองทพั ภาคที่ ๑ โรงพยาบาลพระมงกฎุ เกลาG โรงพยาบาลอานันทมหิดล โรงยาบาลคา; ยธ
นะรชั ต. โรงพยาบาลโรงเรยี นนายรGอยพระจลุ จอมเกลาG โรงพยาบาลคา; ยจกั รพงษ. โรงพยาบาล
คา; ยนวมนิ ทราชินี โรงพยาบาลคา; ยรามราชนิเวศน. โรงพยาบาลค;ายภาณุรงั ษี โรงพยาบาลค;ายสรุ สหี .

โรงพยาบาลค;ายอดศิ ร โรงพยาบาลค;ายสรุ สงิ หนาท และหน;วยรักษาพยาบาล หรือ หน;วยเสนารักษ.
ในอัตราของหน;วยทหารในพ้ืนท่ี กองทพั ภาคท่ี ๑ โดยมี รองแพทยใ. หญ; กองทพั ภาคท่ี ๑ ปฏิบตั ิ
หนGาทีน่ ายแพทย.ใหญ; กองทพั ภาคที่ ๑ เปน\ ผูGรบั ผิดชอบ

-กองทัพภาคท่ี ๒ โรงพยาบาลคา; ยสรุ นารี โรงพยาบาลคา; ยสรรพสทิ ธปิ ระสงค. โรงพยาบาล
ค;ายศรีพชั รนิ ทร. โรงพยาบาลค;ายประจกั ษ.ศิลปาคม โรงพยาบาลค;ายวรี วัฒนโ. ยธนิ โรงพยาบาลคา; ย
สมเดจ็ เจGาพระยามหากษัตรยิ ศ. กึ โรงพยาบาลค;ายสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟาK จุฬาโลกมหาราช

โรงพยาบาลค;ายศรสี องรกั โรงพยาบาลค;ายกฤษณ.สวี ะรา โรงพยาบาลคา; ยพระยอดเมอื งขวาง และ
หนว; ยรกั ษาพยาบาล หรอื หนว; ยเสนารักษ. ในอตั ราของหนว; ยทหารในพ้นื ท่ี กองทพั ภาคที่ ๒ โดยมี
ผอ.รพ.ค;ายสรุ นารี ปฏบิ ตั ิหนาG ทนี่ ายแพทยใ. หญ; กองทพั ภาคที่ ๒ เป\นผรูG ับผิดชอบ

- กองทัพภาคที่ ๓ โรงพยาบาลค;ายสมเดจ็ พระนเรศวรมหาราช โรงพยาบาลค;ายจริ ะ
ประวตั ิ โรงพยาบาลคา; ยสรุ ศักด์ิมนตรี โรงพยาบาลคา; ยกาวลิ ะ โรงพยาบาลค;ายขนุ เจอื งธรรมกิ ราช
โรงพยาบาลคา; ยพิชัยดาบหัก โรงพยาบาลคา; ยพ;อขนุ ผาเมือง โรงพยาบาลค;ายเมง็ รายมหาราช

โรงพยาบาลค;ายสุริยพงษ. โรงพยาบาลคา; ยวชิรปราการ และหน;วยรักษาพยาบาล หรือ หนว; ยเสนา
รกั ษ. ในอัตราของหน;วยทหารในพืน้ ที่ กองทพั ภาคที่ ๓ โดยมี ผอ.รพ.ค;ายสมเด็จพระนเรศวร
มหาราช ปฏบิ ตั หิ นGาทีน่ ายแพทยใ. หญ; กองทัพภาคที่ ๓ เป\นผGรู บั ผิดชอบ

- กองทพั ภาคที่ ๔ โรงพยาบาลคา; ยวชริ าวุธ โรงพยาบาลคา; ยเขตอุดมศกั ดิ์ โรงพยาบาล
คา; ยวภิ าวดรี ังสิต โรงพยาบาลค;ายอิงคยุทธบรหิ าร และหนว; ยรกั ษาพยาบาล หรอื หน;วยเสนารักษ.
ในอัตราของหน;วยทหารในพน้ื ที่ กองทพั ภาคที่ ๔โดยมี ผอ.รพ.คา; ยวชิราวธุ ปฏบิ ตั ิหนาG ทนี่ ายแพทย.

ใหญ; กองทพั ภาคท่ี ๔ เปน\ ผรูG บั ผดิ ชอบ
ภารกจิ หนาG ที่และแนวทางปฏบิ ตั ิของนายแพทย.ใหญ; กองทพั ภาค
ก. ภารกิจ เปน\ ฝาN ยกจิ การพิเศษดาG นการแพทย.

ข. หนาG ที่ วางแผน อำนวยการ ประสานงาน ใหคG ำปรึกษา และใหGขอG เสนอแนะ
เกยี่ วกบั กจิ การสายแพทย. ในดGานกำลงั พล ดGานการข;าว ดาG นยุทธการ ดาG นการฝ_กศกึ ษา ดาG นการสง;
กำลงั บำรงุ ดGานกิจการพลเรอื น และดาG นงบประมาณ ของหน;วยแพทยใ. นเครอื ขา; ยพน้ื ทก่ี องทพั ภาค

ทีร่ บั ผดิ ชอบ
ค. แนวทางการปฏบิ ัติ นายแพทย.ใหญก; องทพั ภาคสามารถบริหารจัดการและ บูรณา
การทรัพยากรสายแพทย.ของกองทัพบกในพื้นท่ีกองทัพภาคใหGเกิดประโยชน.สูงสุด อันจะทำใหG

หนว; ยแพทย.ในพ้นื ท่ีสามารถตอบสนองภารกิจท่ไี ดGรับมอบไดอG ย;างมปี ระสิทธิภาพ เปน\ การแกGป{ญหา

๕๘

การขาดแคลนกำลังพลสายแพทย. และการขาดแคลนยาและเวชภัณฑ. โดยสามารถระดมกำลังพล
และทรัพยากรสายแพทย.ในพ้ืนที่ เพื่อช;วยเหลือ รพ. ขนาดเล็กใน พ้ืนที่กองทัพภาค นอกจากนี้
นายแพทย.ใหญ; กองทัพภาค สามารถตัดสินใจ เพื่อแกGป{ญหาต;างๆ ดGานกจิ การสายแพทย.ในพ้ืนที่
รบั ผดิ ชอบ เพื่อใหGขGอเสนอต;อแม;ทัพภาคพจิ ารณาสั่งการตอ; ไป

๕-๘ แนวคดิ การพฒั นาหนว7 ยสายแพทยก1 องทัพบกในการสนองตอบตอ7 ภารกจิ ของกองทัพบก
ก. ตามยทุ ธศาสตรก. องทัพบก ป| ๒๕๖๐-๒๕๗๙ กำหนดประเด็นยุทธศาสตรไ. วG จำนวน

๖ ประเดน็ คอื
๑) การพทิ กั ษ.รกั ษาและเทิดทนู สถาบันพระมหากษตั รยิ .
ก ) ก าร จั ด ก ำลั งถวาย ค วาม ป ล อ ด ภั ย ใหG กั บ พ ร ะ ม ห าก ษั ต ริ ย. แ ล ะ

พระบรมวงศานุวงศ.
ข) การเผยแพร;พระเกียรติคุณ รวมถึงการพัฒนาตามแนวทางอันเนื่องมาจาก

พระราชดำริ และหลักปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพียง
ค) การติดตามความเคลื่อนไหวของกลุ;มผGูไม;หวังดีต;อสถาบันพระมหากษัตริย.

เพ่อื ดำเนนิ การตามกฎหมาย
๒) การเสรมิ สราG งศักยภาพในการปอK งกันประเทศของกองทัพบก
ก) การปรับปรุงโครงสรGางการจัดกองทัพบกโดยเฉพาะการจัดตั้งกำลังรบผสม

เหลา; ระดับ กรม.ร. และ กรม.ม.
ข) การเสริมสรGางความพรอG มรบ
ค) การเสริมสราG งความต;อเนอ่ื งในการรบ
ง) การเสรมิ สราG งระบบปKองกนั ชายแดน

๓) การสนบั สนนุ ภารกิจการรักษาความมนั่ คงภายใน
ก) การสนบั สนุนการแกไG ขปญ{ หาความไมส; งบภายในพื้นท่ี จชต.
ข) การสราG งความสมานฉันท.ของประชาชนในชาติ
ค) การดำเนินการตามมาตรการดาG นการข;าวกรอง
ง) การสนับสนุนการบงั คบั ใชGกฎหมายต;อภัยคุกคามทสี่ ง; ผลกระทบกบั ความมน่ั คง

ภายในประเทศและความสงบเรียบรGอยภายในประเทศ
๔) การสนบั สนนุ รัฐบาลในการพัฒนาประเทศและช;วยเหลอื ประชาชน โดยเฉพาะใน

การชว; ยเหลอื ทางมนุษยธรรมและบรรเทาภัยพิบตั ิ
๕) การเสรมิ สรGางความร;วมมือดาG นความมน่ั คงกบั มติ รประเทศ
ก) การส;งเสรมิ บทบาทนำในประชาคมอาเซียน

๕๙

ข) การบรหิ ารจดั การพน้ื ท่ีแนวชายแดนและการพฒั นาเศรษฐกจิ ขGามแดน
๖) การพัฒนาระบบการบริหารจัดการทรัพยากรในการปKองกันประเทศ ท้ังในดGาน
การปฏบิ ัติภารกิจ ดGานกำลังพล ดGานยทุ โธปกรณ. และดGานงบประมาณ
ข. หน;วยสายแพทย. กองทัพบกท้ังหมด จึงมหี นGาที่ปฏิบัติงานเพื่อตอบสนองต;อภารกิจ
ของกองทพั บกใหGเต็มขีดความสามารถท่ีมอี ย;ู จึงกำหนดขอบเขตและกรอบการปฏบิ ัติในการพฒั นา
กจิ การสายการแพทย.ของกองทัพบกประกอบดวG ย

๑) การพัฒนาศกั ยภาพและขดี ความสามารถดาG นการแพทย.ใหกG ับ รพ.ทบ. เพอื่ ใหG
สามารถสนบั สนุนการจดั เตรยี มกำลงั กองทัพบกไดอG ย;างมีประสทิ ธิภาพ

๒) การพัฒนาศักยภาพและขีดความสามารถดGานการแพทย.ใหGกับหน;วยสาย
แพทยก. องทัพบกทุกระดับ เพื่อเตรยี มการสนับสนนุ การใชGกำลงั กองทพั บกและกำหนดความเร;งดว; น
ใหกG บั การจัดเตรยี มกำลงั เพื่อการปฏิบตั กิ ารทางการแพทย. ตามลำดบั ดงั นี้

ก) การถวายความปลอดภัยและถวายพระเกียรติพระมหากษัตริย.และ
พระบรมวงศานวุ งศ.

ข) การปฏบิ ตั ิการทางทหารตามแบบในภารกจิ การปอK งกนั ประเทศ
ค) การรกั ษาความสงบเรียบรGอยภายในประเทศ
ง) การช;วยเหลอื ทางมนษุ ยธรรมและบรรเทาภัยพบิ ัติ
จ) การรกั ษาสนั ตภิ าพ
ฉ) การต;อตาG นการกอ; การราG ย
ช) การปKองกันการแพร;กระจายของยาเสพติดภายในหน;วยทหาร และการ
บำบดั ฟ‰น} ฟสู มรรถภาพผตูG ิดยาเสพติด
ซ) การปฏิบัติการกิจการพลเรือน และการปฏบิ ัตกิ ารจติ วทิ ยาสายแพทย.
ด) การตอบสนองตอ; โรคระบาดและโรคติดเช้ืออุบตั ิใหม;
๓) การพัฒนาศักยภาพและขีดความสามารถดGานการแพทย.ใหGกับหน;วยสาย
แพทย.กองทัพบกทุกระดบั เพอื่ เตรียมการสนบั สนุนการดำเนินงานความรว; มมือดGานความมนั่ คงกับ
มติ รประเทศ โดยกำหนดความเร;งด;วนใหGกบั การดำเนนิ งานความรว; มมือดาG นการแพทย.กับประเทศ
เพอ่ื นบGาน ประเทศสมาชกิ อาเซยี น ประเทศมหาอำนาจ และมติ รประเทศอน่ื ๆ ตามลำดับ
๔) การพัฒนาศักยภาพและขีดความสามารถดGานการแพทย. รวมถึงการพัฒนา
คุณภาพการบริการของ รพ.ทบ. เพื่อใหGสามารถบริการกำลงั พล ครอบครัว และประชาชนทั่วไปไดG
อยา; งมีประสิทธภิ าพ

๖๐

๕-๙ แนวทางการบริการดาI นการแพทย1ทงั้ ในท่ีตั้งปกติ
กำหนดแนวความคดิ ในการพัฒนาหน;วยสายแพทยก. องทพั บกไปสกู; ารเปน\ องคก. รที่มี

ความเป\นเลิศดGานการบริการทางการแพทย.ในที่ตั้งคือ การพัฒนาศักยภาพของ รพ.ทบ. ใหGมีขีด
ความสามารถในการสนับสนุนการจัดเตรียมกำลังกองทัพบกและการบริการใหGกับกำลังพล
ครอบครัว และประชาชนทว่ั ไป ไดGอย;างมปี ระสิทธิภาพและมคี วามสอดคลGองกบั สภาพแวดลGอมดาG น
สาธารณสุขในพ้ืนที่ตั้งปกตขิ องหน;วย ควบค;ูไปกับการผลักดนั การจัดต้งั ศูนยค. วามเป\นเลศิ (center
of excellence) ดาG นการแพทย.เฉพาะสาขา

ก. พิจารณาการปรบั รปู แบบอัตราการจดั รพ.นขต.มทบ. ไปส;กู ารจดั หนว; ย ใน
รูปแบบ อฉก. เพื่อพฒั นาใหG รพ.นขต.มทบ. มีโครงสรGางและอัตราการจัดทสี่ ามารถสนับสนุนการ
ปฏบิ ัติภารกิจของมณฑลทหารบก ไดGอยา; งมีประสทิ ธิภาพ และมคี วามสอดคลGองกบั สภาพแวดลGอม
ดGานสาธารณสุขและดGานความมั่นคงในพื้นท่ีปกติของหน;วย รวมถึงการมีศักยภาพและมี
ขีดความสามารถในดGานอาชวี เวชศาสตร. โดยกำหนดความเรง; ด;วนใหGกับการปรับรปู แบบอัตราการ
จัดของ รพ.นขต.มทบ. ขนาด ๒๐๐ เตียง และขนาด ๙๐ เตยี ง ตามลำดับ

ข. จัดตั้งและพัฒนาศูนย.ความเป\นเลิศ (center of excellence) ดGานการแพทย.
เฉพาะสาขาเพื่อสราG งความต;อเน่ืองในการพัฒนาองค.ความรูGดGานการแพทย.เฉพาะทางสาขาต;างๆ
และเพ่ือพัฒนาคุณภาพการบริการใหGกบั กำลังพล ครอบครัว และประชาชนท่ัวไป รวมถึงเพ่ือสรGาง
โอกาสการแข;งขันบนเวทีความร;วมมือดGานการแพทย.ทหารระหว;างประเทศ โดยกำหนดความ
เร;งด;วนใหGกับการจดั ต้ังและพัฒนาศูนย.ความเป\นเลิศของ นขต.ศพม. และ รร.สร.พบ. ทั้งน้ีหมาย
รวมถึงการพัฒนากระบวนการสำคัญในดGานการรักษาพยาบาลของ รพ.ทบ. ตามบริบทของ
สภาพแวดลGอมดGานสาธารณสุขในพื้นทีต่ ้ังปกตขิ องหนว; ย

ค. พจิ ารณาการพฒั นาและปรบั ปรุงหลกั สตู รนายสิบทนั ตกรรมใหGมขี ดี ความสามารถ
ตามเกณฑ.มาตรฐานของหลกั สูตรทันตภิบาลของประเทศไทย

ง. พัฒนาระบบและแนวทางพฒั นาสมรรถภาพร;างกายกำลงั พลใหGมีศกั ยภาพ ในการ
ปฏิบัติการทางทหารไดGอย;างมีประสิทธิภาพ โดยการนำเทคโนโลยีดGานวิทยาศาสตร.การแพทย.ไป
สนับสนนุ การพัฒนารา; งกายกำลงั พลไปส;ูการเปน\ smart soldier

จ. จัดทำและพฒั นาระบบนิรภัยการฝ_กในดGานการแพทย. รวมถึงกำหนดแนวทางใน
การถ;ายทอดองค.ความรGูและแนวทางปฏิบัติดGานการแพทย.ใหGกับหน;วยฝ_กของกองทัพบกเพ่ือ
สนับสนุนการพัฒนาระบบการจัดการฝ_กของกองทัพบกในทุกระดับและทุกหลักสูตร ใหGมีความ
ปลอดภัยควบค;ไู ปกับการมผี ลลัพธก. ารฝ_กทีม่ ปี ระสทิ ธิภาพสูงสดุ

ฉ. ปรับรปู แบบและแนวทางจดั หายทุ โธปกรณ.และ สป.สายแพทย. เขGาประจำการใน
รพ.ทบ. ไปส;กู ารพิจารณาใชทG รพั ยากรจากภายนอก (out-sourcing) สำหรับกรณที ่ียุทโธปกรณ.หรือ

๖๑

สป.สายแพทย. ไม;เกย่ี วขGองกับการปฏบิ ตั ิการทางทหารของกองทัพบกเพอื่ การลดตGนทุนการบรกิ าร
และเพิ่มประสทิ ธิภาพการปฏิบตั ิงาน รวมถงึ การพฒั นาความตอ; เนอ่ื งในการปฏบิ ตั ิงานของ รพ.ทบ.

ช. จัดต้ังศูนย.ทดสอบเคร่ืองมือแพทย. เพ่ือพฒั นาศักยภาพและขดี ความสามารถการ
ปรนนิบัติบำรุงยุทโธปกรณ.และ ส่ิงอุปกรณ.สายแพทย. ของกองทัพบกใหGมีคุณภาพและมี
ประสทิ ธิภาพตามมาตรฐานสากล

๕-๑๐ การส7งกลบั ทางการแพทยใ1 นสนาม
ก.หนว; ยแพทยท. อี่ ยู;ขาG งหลงั รบั ผิดชอบในการส;งกลบั จากหนว; ยขาG งหนGามายงั หน;วยของ
ตน โดยหน;วยแพทยท. ่อี ย;ขู Gางหลงั จะตGองจัดเตรยี มชดุ สง; กลบั (รถยนต.พยาบาลหรอื หมเ;ู ปลหรอื ทั้ง

สอง ) ไปรอรบั อยท;ู หี่ น;วยขาG งหนGา ณ ตำบล และเวลาทค่ี าดว;าจะมีการส;งกลบั ผปGู วN ยเจบ็ เกิดขน้ึ โดย
มิตอG งรอคอยการรอG งขอจากหน;วยขาG งหนGา
ข.กองบญั ชาการชว; ยรบรับผิดชอบในการสง; กลับในพน้ื ทท่ี ง้ั หมดของกองทพั ภาค และทำ

การสง; กลับผูปG วN ยเจ็บมาไวGที่ กองพนั เสนารกั ษ. หรือส;งไปรกั ษาพยาบาลทห่ี นว; ยรักษาพยาบาลอน่ื
ๆ ในพน้ื ทขี่ องกองทัพภาค รวมทัง้ เพ่ิมขีดความสามารถ ในการรบั สง; กลับ และการทดแทนเป\น
หน;วยทางการแพทย.ใหกG บั กองพลเมื่อไดรG บั การรอG งขอ

ค. บช.กบ.ทบ. (พบ.) รบั ผดิ ชอบการสง; กลบั จากพืน้ ทก่ี องทพั ภาคมายงั เขตภายใน
ง. เมอื่ ไมม; ีชดุ ส;งกลบั จากหน;วยขาG งหลงั มารออยู; และมผี Gปู วN ยเจ็บขึน้ ซง่ึ จำเปน\ จะตอG ง
ส;งกลบั โดยเร็วใหผG บูG งั คับหน;วยท่มี ผี Gปู วN ยเจบ็ เกิดขนึ้ รบั ผิดชอบในการส;งกลับ

จ. หากมผี ปูG Nวยเจบ็ จำนวนมากเกดิ ข้นึ ผบGู งั คับหน;วยจะตGองแกปG {ญหาเผชญิ หนGาทนั ทโี ดย
การใชกG ำลงั พลและเคร่ืองมือทกุ ชนิดที่ตนมีอยแ;ู กปG {ญหา พรอG มกนั นั้นจะตGองรายงานดว; นถึง
เหตกุ ารณ.ทเี่ กิดขึ้น จำนวนผปูG Nวยเจบ็ อาการท่ัวๆ ไปของผปูG Nวย ใหGผบGู งั คบั บญั ชาตามลำดบั ข้นั

ทราบดวG ย หนว; ยทไ่ี ดรG บั รายงานจะตGองรายงานตอ; ไปจนถึง กองทัพบกโดยใหG พบ.ทราบดวG ย
ฝาN ยแพทย.ทีไ่ ดรG ับทราบตามลำดบั ขนั้ ตGองเฝาK ตดิ ามสถานการณ.ใกลGชดิ และกำกบั ดแู ลทางเทคนคิ ใน
การปฏบิ ตั ขิ องหน;วยทเี่ กิดเหตุการณ.ข้ึนและเตรยี มการใหพG รอG มเพ่อื สนับสนุนหนว; ยน้นั เมอ่ื ไดรG บั

คำสั่ง ฉ. ผูปG Nวยเจบ็ ทีแ่ พทย.หรือ ผบ.หนว; ยพจิ ารณาว;าจำเป\นตอG งขอส;งกลับทางอากาศโดยดว; น

ใหGส;งคำขอตามแบบทก่ี ำหนดขึน้ ผ;าน ผพ.พล.หรอื ผพ.ทภ.

ช. การขอการส;งกลบั ผปูG Nวยจำนวนมากทางอากาศ และ อาการ ของผGปู วN ยเจบ็ สามารถรอ
คอยการรกั ษาพยาบาลท่ีเหมาะสมไดG ใหG ผพ.ทภ. ประสานงานกับ พบ.เพื่อกำหนดหนทางปฏบิ ตั ทิ ี่
เหมาะสมซึ่งขอรับการสง; กลับโดยเครอื่ งบนิ ของกองทพั อากาศ หรือ กองทัพบก หรอื กรมแพทย.

๖๒

ทหารบกจดั สง; ชดุ แพทยม. าใหกG ารรกั ษาพยาบาลในทีน่ น้ั (รายละเอยี ดการสง; กลับทางอากาศ ใน
ผนวก จ)

ซ. การสง; กลบั เชลยศกึ ทเี่ จบ็ ปNวย ใหดG ำเนินการเชน; เดยี วกับผเGู จบ็ ปNวยของฝาN ยเรา แตใ; หมG ี
การควบคมุ เพ่ือรกั ษาความปลอดภยั เปน\ กรณพี เิ ศษ

ด. การแลกเปลย่ี นอปุ กรณ.สายแพทยท. ีต่ ิดตัวคนไขใG หGปฏิบตั ิทกุ ขัน้ ตอนของการสง; กลบั

๖๓

บทท่ี ๖
การบรกิ ารแพทย1ในปฏบิ ัตกิ ารรูปแบบตา7 งๆ

พ.อ.หญงิ จริ าภรณ. ชมศรี

๖-๑ ขอบเขตการปฏิบตั ิการ
ก.สงครามสมัยใหม;จะเช่ือมโยงหนว; ยทที่ ำการรบ หน;วยในอัตรา และ หน;วยใหม; กองกำลัง

ปอK งกันชาติ และ แผนยุทธการจำตอG งมีความออ; นตวั และ มีขีดความสามารถในการปรับตัวใหGเขGา
กับการเปลี่ยนแปลงในสนามรบ นอกจากนี้ หน;วยและแผนจำตอG งสามารถปรับเปลีย่ นจากยามสงบ
เป\นสถานการณ.ยามสงครามไดG ปรับเปล่ียนสถานการณ.ใหGเหมาะกับสถานการณ.ท่ีแตกต;างไดG
พรGอมๆกนั เชน; การใหGความชว; ยเหลอื ทางมนษุ ยธรรมพรอG มกับการปฏบิ ัติทางยทุ ธวธิ ี

๖-๒ ปฏิบตั กิ ารรกุ
ก.การสนบั สนนุ ปฏบิ ตั ิการรกุ
(๑) การรุกเป\นรปู แบบในยามสงคราม ผบ.มีเปKาหมายทชี่ ัดเจน หรอื มีการทำลายขGาศกึ การ

รุกถูกจัดใหGออกปฏิบัติการไดGอย;างรวดเร็ว เขGาแทรกซึมไปในทางลึกไดG เป\นปฏิบัติท่ีดุดัน และ
สามารถดำรงจังหวะของการต;อตGานการยงิ และ มาตรการตอบโตGไดG

(๒) เม่อื พิจารณาแผนการสนับสนุนบรกิ ารสุขภาพในการสนับสนุนปฏิบตั กิ ารรกุ ผูวG างแผน
ระบบบริการสขุ ภาพจะตGองพจิ ารณาป{จจยั ตา; งๆมากมาย รปู แบบการดำเนนิ กลยทุ ธ. เชน; เดยี วกันกับ
ขีดความสามารถของขGาศึก ผลกระทบจากจำนวนผGูปNวย เวลา และ การกระจายในพ้ืนที่ การ
วเิ คราะห.ภาระงานเปน\ ส่งิ กำหนดการจัดสรรทรพั ยากรในการสนบั สนุนและทต่ี ง้ั ของสถานพยาบาล

(๓) ปฏบิ ัติการรบแบบด้ังเดิม พ้ืนทีท่ ี่มีผGปู Nวยหนาแน;นของกองพลจะอยู;ในพ้ืนทีโ่ จมตีหลัก
ซง่ึ เป\นเปาK หมายหลักของการโจมตี ไดGรับสิทธิ์ในการไดรG ับกำลังพลรบเป\นลำดบั แรกๆ การจัดสรร
ทรัพยากรทางการแพทย.ตอG งมากเพราะจะมจี ำนวนผGปู วN ยเจ็บหนาแนน; กฎโดยทั่วไป สถานท่ใี หGการ
พยาบาลในระดบั กองพลตง้ั อย;ูในส;วนทไี่ กลออกไปขGางหนGาเทา; ทสี่ ถานการณ.จะเอ้ืออำนวย อนญุ าต
ใหGใชGส่งิ อำนวยความสะดวกไดGเพราะมเี สนG ทางการส;งกลบั ยาว ไกลออกไปดาG นหนGา

(๔) ในปฏิบัติการท่ีรบมีการใชGอาวุธ คชรน. เปาK หมายทส่ี นับสนนุ การช;วยเหลือผปูG Nวยเจ็บ
เป\นกลม;ุ กGอน อาจจะปฏบิ ตั ใิ นพ้นื ทส่ี ว; นหลัง

(๕) ขGอดีของการควบคุมขอบเขตของสนามรบในส;วนหนาG ไดG หน;วยสนับสนนุ ระบบบรกิ าร
สุขภาพรับผGูปNวย สถานที่ใหGบริการเหล;าน้ีไดGมาจากลักษณะบาดแผลท่ีเกิดจากการรบ และ ลด
ระยะเวลาการบาดเจ็บ และไดGรับการรักษา ในปฏิบัติการรุก ป{ญหาท่ีสำคัญสองเร่ืองในการ
สนับสนุนหน;วยใหGบริการดGานสุขภาพ ประการแรกคือ การติดต;อ หน;วยท่ีสนับสนุนรับผิดชอบใน

๖๔

การติดต;อติดตามจากดGานหลงั มาดGานหนาG การดำรงการติดต;อกับหน;วยดGวยการสง; ทรัพยากรที่ทำ
การส;งกลับไปยังดGานหนGา ประการท่ีสองการเคล่ือนท่ีของสถานท่ีใหGการรักษาพยาบาลในการ
สนับสนุนการจัดรูปแบบการรบจำตGองดำรงไวG กองรGอยเสนารักษ.กองพล ชุดผ;าตัดส;วนหนGา และ
โรงพยาบาลสนับสนุนการรบถูกจัดการใหGอย;ูในส;วนหนGา ความตGองการการส;งกลบั ทางการแพทย.
จากส;วนหนGาตGองการรถยนต.พยาบาลท่ีมีในแต;ละระดับ ความตGองการการเคลื่อนที่เป\นคร้งั คราว
สำหรบั ผGปู Nวยเจบ็ จำนวนมาก จากกองพลและกองทพั นอG ยไปยงั ระบบการสง; กลบั

(๗) ประเภทของการปฏิบตั กิ ารในการรกุ รวมถึง
(ก) การเคล่อื นยGายเพื่อการติดต;อ การสนับสนุนการบริการทางสขุ ภาพในการเคลื่อนยGาย
เพ่ือการติดต;อเป\นหัวใจสำหรับการวางแผนทางยุทธวิธี ส;งทรัพยากรท่ีใชGในการส;งกลับทาง
การแพทย.ไปก;อน และทำการฝ_กฝนอย;างเขGมขGนและ สนับสนุนโดยไม;ขัดขวางการปฏิบัติใด และ
สนับสนุนการส;งกลับไดGอย;างมีประสิทธภิ าพ
(ข) การขยายผลเป\นการรุก กระทำดวG ยความรวดเร็ว ทำลายการจัดหน;วยของขาG ศึกในทาง
ลึก การสง; กลบั ทางการแพทย.สนับสนุนการขยายผล และ การไลต; ิดตาม วางแผนไดอG ย;างละเอยี ด
การวางแผนทางการแพทย.จึงตGองยึดติดอยู;กับระเบียบปฏิบัตปิ ระจำทางยุทธวิธี และ การควบคุม
บงั คบั บญั ชา การกระทำเหล;าน้ีมลี ักษณะต;างๆดังนีค้ ือ
- การแยกปฏบิ ัตกิ าร
- เสGนทางการส;งกลบั ทางพื้นดนิ ไมป; ลอดภัย
- คาดการณว. ;าระยะทางในการส;งกลับยาว
(ค) การไล;ติดตาม การไล;ติดตามถูกกำหนดเพื่อยึดหรือตัดความพยายามในการหนีของ
ขGาศึก มีวตั ถปุ ระสงค.เพื่อทำลายขาG ศึก

ข. การสนับสนนุ การใหGบรกิ ารทางสขุ ภาพ ในการดำเนนิ กลยทุ ธ.แบบต;างๆ
(๑) ประเภทการดำเนนิ กลยุทธ.
(ก) การตีเจาะ เป\นกลยุทธ. ที่การทำการโจมตีผ;านแนวของขGาศกึ แตก มีช;อง และทำลาย
กองกำลังขGาศึก การตีเจาะเขGาส;ูส;วนหลักในการปKองกันจะทำใหGเกิดภาระงานในการส;งกลับทาง
การแพทย.มากจำนวนผGูปNวยในชว; งเร่ิมตนG จะมีไม;มาก เกิดข้ึนอย;างชGาๆ และ มกี ารเพิ่มจำนวนมาก
ข้ึนอย;างรวดเร็วเมอ่ื การรกุ ดำเนินไปเรือ่ ย เสGนทางการสง; กลบั จะยาวมากข้นึ เมอื่ ปฏิบตั ิการดำเนนิ ไป
เรอื่ ยๆ การตเี จาะจะตGองมกี ารยงิ มาก และอาจจะทำใหGมีการยิงโตGตอบ การยิงของขาG ศึกอาจจะทำ
ใหเG กดิ การเปลย่ี นแปลงการตดั สนิ ใจในการสง่ิ อปุ กรณ.ทางการแพทย.ไวใG หไG กลออกไปมากทีส่ ดุ ในทาง
ดGานหนGา การสง; กลับทางการแพทย.อาจจะดำเนินไปไดGชGา เน่ืองจากถนนถูกทำลาย และ เขGาไม;ถึง
ผปูG Nวยเจ็บ ปญ{ หาการสนบั สนนุ การสง; กลับทางการแพทยเ. กดิ ขึ้นเมอ่ื มบี างหน;วยอยใู; กลGกับจดุ ทแี่ ทรก

๖๕

ซึมเขGามา การมชี ;องว;างในการปอK งกนั ของขGาศึกขณะที่กองกำลังของกองพลสว; นหลักทำการขยาย
ผลและไลล; ;าตดิ ตามขาG ศึก ส;วนท่ที ำการรักษาถกู จัดไวใG หGอย;ูใกลGกบั ทางดาG นปก| ของการแทรกซึม ไม;
ใชกG ารส;งกลบั ทางพื้นดินในพืน้ ทที่ ีม่ ีการจราจรหนาแนน; และพนื้ ทีใ่ นการแทรกซมึ เปน\ เปาK หมายของ
อาวธุ คชรน.

(ข) การตีโอบ ในการตีโอบส;วนเขGาตีหลักจะผ;านไปทางดGานขGาง หรือ เขGาไปยังส;วนเขGาตี
หลกั ของขGาศกึ วัตถุประสงค.เพ่อื ยึดเปKาหมาย ตดั เสGนทางหลบหนี เขGาทำลายจากทางดGานป|ก หรือ
ดGานหลัง เพราะว;าการเขGาตีโอบน้ีไม;ไดGตั้งใจเขGาทำลายส;วนหลักในการปKองกันของขGาศึกโดยตรง
ระบบการส;งกลบั ทางการแพทยไ. ม;ตGองรบั ภาระหนัก รถยนตพ. ยาบาลจะถูกจัดไวใG นบริการแพทย.ทุก
ระดับ ใหGอยู;ไกลออกไปในดGานหนGาและทำการส;งกลับโดยเร็ว เพ่ือลดความล;าชGาในการรักษาลง
หลังจากทำการคัดแยก และ การรักษา ผGูปNวยถูกส;งกลับไปยังระดับกองทัพนGอย เม่ือสถานการณ.
เอ้ืออำนวยผGูปNวยอย;ใู นสภาพทีพ่ รGอมทำการสง; กลับ ผูGปวN ยจะถกู ส;งตอ; ไป ในบางครั้งอาจจะมีการใชG
ยานพาหนะท่ีไม;ใช;ทางการแพทย.ในการเคล่ือนยGายผGปู Nวย ตGองมีเจGาหนาG ทที่ างการแพทย. นายสบิ กGู
ชีพไปในรถดGวย เมื่อมีผGูเจ็บปNวยตกอยู;ในส;วนที่ทำการเขGาตีตลบ ผบ.หน;วยแพทย.ควรใชGการจัด
สถานท่ีรวมพล และมีการจัดทำเสนG หวG งเวลา (phase lines) มีการจดั ส;วนระวังปKองกันใหกG ับขบวน
เพอื่ ทำใหGการส;งกลบั ไดGในพื้นที่ทไ่ี มป; ลอดภยั นอกจากน้ี ผบ.อาจจะใชGการยิงสนบั สนนุ และขอการ
สง; กลับทางอากาศ

(ค) การแทรกซึม
๑.การแทรกซึมเป\นทางเลือกในการดำเนินกลยุทธ.ใชGในระหวา; งการปฏิบัติการรกุ กองพล
สามารถเขGาแทรกซมึ หรือใชG วิถที างในการทำใหGไดGการข;าว และ รบกวนขาG ศกึ สว; นใหญ;กองพลใชG
หน;วยขนาดเลก็ หรือ การเดนิ เทGา เทคนิคเหล;านี้
๒. การสนับสนุนบริการทางการแพทย.ในการแทรกซมึ ถูกจำกัดจากจำนวนส่ิงอปุ กรณ.ทาง
การแพทย. และ การขนส;ง สามารถแนะนำใหGมีไวGในพ้นื ท่โี จมตี ไม;มกี ารส;งหนว; ยแพทย.เขGาไปในกอง
พลโดยท่ีไม;มีหน;วยขนส;งในอัตรา หน;วยท่ีอยูใ; นการบริการแพทย.ระดับหน;วยควรมียานพาหนะใน
อัตราการจัด จัดความเร;งด;วนในการใชGรถพยาบาลอาจจำเป\นตGองมีสิ่งอุปกรณ.ใหGเพียงพอ ณ ท่ี
พยาบาลกองพัน เพ่ือใหGการดแู ลฉกุ เฉิน และอาการบาดเจ็บข้ันสงู ซง่ึ อาจจะทำใหGการเคลอื่ นทีล่ ดลง
เมอื่ หนว; ยไม;มรี ถพยาบาลแลGว ผGปู Nวยถูกส;งกลับไปยังทพ่ี ยาบาลกองพนั โดยพลเปล ซง่ึ จะตGองมีการ
เพ่ิมเติมกำลังจากหมวดพยาบาลของกองพลหรือ กองทัพนGอย หรืออาจจะใชGกำลังพลรบ(ถGา ผบ.
อนุญาต) การส;งกลับทางการแพทยจ. ากที่พยาบาลกองพนั และ การสง; ส่งิ อุปกรณ.เพ่ิมเติมของกอง
กำลังอาจจะใหพG ลเปลมาดวG ย ขึน้ อย;ูกบั ระยะทาง และ ระดับความตGองการ
๓. เมอ่ื มกี ำลงั การสง; ทางอากาศ และ การเคล่อื นที่ทางอากาศ หน;วยทแ่ี ทรกซมึ อาจจะลง
ในพื้นที่ดGานหลังของขGาศึกไดG และ อาจจะทำการเดินเทGาต;อไป ในการเคล่ือนท่ีสิ่งอุปกรณ.ทาง

๖๖

การแพทย.ท่ีกำหนดไวGอาจจะมอี ยอ;ู ย;างจำกดั ในปฏิบตั กิ ารสง; ทางอากาศการสง; กลับผGปู Nวยเจบ็ จะใชG
พลเปล หรอื รถยนต.พยาบาลจากจุดที่ไดGรับบาดเจ็บ ทีพ่ ยาบาลกองพัน มายงั ทพ่ี ยาบาลกองพล ใน
ปฏิบัติการเคล่ือนที่ทางอากาศ การส;งกลับผูGปNวยเจ็บจะใชGพลเปล หรือ รถยนต.พยาบาลจากจุดที่
ไดรG บั บาดเจ็บ ที่พยาบาลกองพัน ใชG ฮ.พยาบาล มายังที่พยาบาลกองพล เม่อื หนว; ยรบไดทG ำการส;ง
ทางอากาศการรักษาความลับก็ไม;จำเป\นอีกต;อไป และ ที่ต้ังของสถานบริการสุขภาพของการ
เคล่ือนทท่ี างอากาศและการสง; ทางอากาศจะแยกตวั อย;ูอย;างโดดเดี่ยวจนกระทัง่ การยุทธบรรจบ

(ง) การตีตลบเป\นการหลีกเลี่ยงการโจมตีจากขาG ศึกโดยสิ้นเชิง พยายามเขาG ไปยังพนื้ ที่สว; น
หลงั ของขGาศกึ ตามเสนG ทางการเคลื่อนทที่ ำใหGขGาศึกตGองกลบั หลังหนั มาทำใหเG กดิ ความเสียเปรียบ

(๒) ปฏิบัติการสนบั สนนุ เกื้อกูล
(ก) เสGนทางผ;าน ผGูวางแผนสนับสนุนทางการแพทย. หน;วยส;งกลับทางการแพทย.หลาย
หน;วยใชเG ครอื ขา; ยเสGนทางเดียวกัน การประสานงานกนั และความสอดคลอG งกันเปน\ สิ่งจำเปน\ ถGาเกิด
ความสบั สนและมกี ารสง; กลบั มากเกนิ ขอG มลู ทีต่ Gองการในการปฏบิ ตั ิในกองพลรวมถึง
- การกำหนดคล่นื ความถี่ นามเรียกขาน
- แผนยทุ ธการ และ รปจ.ทางยทุ ธวิธี
- สถานทตี่ ั้งของสถานที่ใหกG ารรกั ษาพยาบาล
- จุดรวบรวมผGูปNวยเจบ็ และ การแลกเปล่ยี นรถยนต.พยาบาล
- เสนG หลักการส;งกำลัง จดุ เติมนำ้ มนั ส;วนหนาG และ ขอG มูลการควบคุมบังคบั บัญชาการทาง
อากาศ
(ข) การรักษาความปลอดภัย กำลังคุGมครองหน;วยในอัตราพบในหมวดพยาบาลกองพัน
สว; นบัญชาการในกองพลและกองทัพนGอยกำหนดความรบั ผิดชอบแผนการสง; กลับ ในระดบั กองทัพ
นGอยรับผิดชอบในการจัดระบบการส;งกลับทางการแพทย.เพ่ือสนับสนุนกองกำลังที่ส;งออกไป
ปฏิบัตกิ ารในสว; นหนGา ซ่งึ ชว; ยกองพลในสว; นระวังปอK งกันรบั ภาระในการดูแลผGูปวN ยกอ; นท่ีจะสง; ผ;าน
เสGนทางผา; น การกำหนดจุดรวบรวมผปูG วN ยเจบ็ และ จดุ แลกเปล่ยี น ยานพาหนะทมี่ ใิ ช;ทางการแพทย.
เพ่อื เคลือ่ นยาG ยผGบู าดเจบ็ ทจี่ ำเปน\ ในการระวังปKองกนั ใหGกบั กำลงั รบในสถานการณท. ่ีเลวรGาย จำนวน
ผGูปNวยเจ็บจะมีมากข้ึน และ ระยะทางในการส;งกลับมีมากขึ้น ประสิทธิภาพในการส;งกลับทาง
การแพทย.ขน้ึ กบั จะจำนวนระบบการส;งกลบั ทางการแพทย.ที่ส;งออกไปดGานหนาG และ มีการบูรณา
การ ฮ.พยาบาล ในแผนการส;งกลบั ทางการแพทย.
(ค) ในส;วนหนGา ป|ก และ ส;วนปKองกันดGานหลัง กองกำลังเหล;านี้ไดGรับการสนับสนุนการ
สง; กลับทางการแพทยผ. ;านชุดการสง; กลบั ท่ีข้นึ สมทบ ชดุ สง; กลับจะกำหนดจุดรวบรวมผูGปNวยเจ็บไวG
ล;วงหนาG ตามแนวเสGนทางหลกั หรอื ใกลกG ับหนว; ยที่ใหกG ารรกั ษาพยาบาล การมี ฮ.พยาบาลจะทำใหG
มีความคล;องตัวและออ; นตวั มากข้นึ

๖๗

(ง) ปฏิบัตกิ ารขGามลำน้ำ อุปสรรคของลำนำ้ มีผลต;อหน;วยแพทย.ในกองพล การโจมตีผ;าน
แม;น้ำทำใหGเกิดป{ญหาในการสนับสนุนบริการทางการแพทย. หน;วยแพทย.จะตGองขGามลำน้ำใหGเร็ว
ทีส่ ุดพรGอมๆกบั สว; นทที่ ำการรบตามทส่ี ถานการณเ. อื้ออำนวย การขGามลำนำ้ ของหนว; ยแพทย.ลดเวลา
ในการที่จะตGองส;งอุปกรณก. ลบั ไปกลบั มา และ ปกตจิ ะวางผGูปNวยไวGที่ฝ´ง{ ดGานนอก การใชG ฮ. พยาบาล
เป\นการปKองกันไม;ใหGมีจำนวนผปGู Nวยสะสมมาก ฝ´ง{ ดาG นในจะอยไู; กลออกไปขGางหนGาเพื่อลดระยะทาง
ในการว่ิงรับส;งผูGปวN ย

(จ) การลาดตระเวน การลาดตระเวนเป\นการคGนหาตำแหน;งขาG ศึก และ กำลังขGาศึก เพ่ือ
พัฒนางานดGานการขา; ว กองพลใชหG น;วยรบทีม่ ขี นาดจำกัด มีการสำรองไวอG ยา; งเพยี งพอ เพื่อสง; ออก
ไปปฏิบัติหนGาท่ีไดGในส;วนท่ีอ;อนแอของขGาศึก เทคนิคในการสนับสนุนทางการแพทย.จะมีการ
เคลื่อนยGายเขGาไป รถพยาบาลถูกกำหนดไวGใหGอยู;ไกลออกไปขGางหนGาท้ังในบริการแพทย.ระดับ ๑
และ ๒ รถพยาบาลจะเคลอื่ นทใ่ี นเวลากลางคืนเพ่ือเปน\ การรักษาความลบั การจัดระดับรถพยาบาล
ไปตามการโจมตีจากขGาศึกท่ีทำใหเG กิดอันตราย ในสถานพยาบาลระดบั ท่ี ๒ จะไม;จดั ต้ังจนกว;าจะมี
ผูGปวN ยจำนวนท่ีเหมาะกบั ภาระงาน ผูปG วN ยทีม่ าจากท่พี ยาบาลกองพันถูกส;งกลับมายงั สถานพยาบาล
ระดบั ท่ี ๒ โดยเรว็ ทีส่ ดุ ตามท่ีสถานการณ.เออื้ อำนวย การใชG ฮ.พยาบาลกระทำกต็ ;อเม่อื มกี ารคมGุ กัน
เสนG ทาง และ การสง; กลบั ทางพนื้ ดินไมม; คี วามปลอดภยั

(จ) ปฏิบัติการร;วมกัน ปฏิบตั กิ ารส;วนใหญ;ปรากฏในการฝก_ รว; ม ฝก_ ปฏบิ ตั ิการหลายๆชาติ
ผวูG างแผนจะตGองกำหนดแผนเร่ิมตGน ผูGรับผิดชอบในการสนับสนุนบริการแพทย. ผูGวางแผนจะตGอง
มั่นใจว;าไม;มีความซ้ำซGอน แนวทางในการจัดต้ังควรเกิดประโยชน.กับบุคคลเพื่อใหGกลับไปปฏิบัติ
หนGาทไี่ ดแG ละสง; คนื กลบั ไปยงั ระบบสุขภาพของแตล; ะประเทศ

๖-๓ ปฏบิ ัตกิ ารตง้ั รบั
มรี ูปแบบในการต้ังรับ อยู; ๓ รูปแบบ การรับแบบยึดพ้ืนท่ี การรับแบบคล;องตวั และ การ

ร;นถอย การรับแบบยึดพื้นที่เนGนที่การไมย; อมใหขG Gาศกึ เขาG มายังภูมิประเทศไดGในหGวงเวลาที่กำหนด
มากกว;าท่ีจะเป\นการทำลายขGาศึก การรกั แบบคล;องตัวเป\นการทำใหGขGาศึกเขาG มายังพ้ืนท่ี ณ จุดท่ี
เรามคี วามไดเG ปรียบหลงั จากนน้ั จงึ ทำการเขาG ตี กลไกการเอาชนะคอื ใชGการตอบโตGโดยใชกG ารยงิ ส;วน
การร;นถอยเป\นการเคล่ือนที่ไปขGางหลัง ห;างออกจากขGาศกึ ขGาศกึ อาจจะบังคับใหGเกิดการร;นถอย
หรือ ผบ.อาจจะสมัครใจเอง ซึ่งรูปแบบการร;นถอยมี ๓ แบบ คือ รบหน;วงเวลา การถอนตัว และ
การถอย

ก. เวลา และประสิทธิภาพเป\นส่ิงสำคัญที่ผูGวางแผนจำตGองคิดคำนึงถึงในปฏิบัติการรับ
อตั ราการมีผGปู Nวยเจ็บต่ำ แตใ; นส;วนหนGาท่ีทำการรบจะมีมากและมีความซับซGอนมากว;า เจGาหนGาที่
แพทย.มีเวลานGอยในการเขGาไปถึงตัวผGปู Nวยเจ็บ การใหGการรักษาฉกุ เฉนิ และ การเคล่ือนยGายผูGบาด

๖๘

ออกจากจุดท่ีเกิดเหตุ การมผี ูGปวN ยเจ็บจำนวนมากทำใหGมเี วลาในการรกั ษาและส;งกลับนอG ย อาจจะท่ี
มีผูปG วN ยมากที่เกดิ จากอาวุธป}นใหญ; อาวุธ คชรน. อาจจะตGองมกี ารคาดการณไ. วGกอ; นที่จะมีการโจมตี
การโจมตีอาจจะทำใหกG ารส;งกลบั ทางภาคพ้ืนดิน และ อากาศล;าชาG ในพ้ืนท่ีทางลึกอาจจะมีป{ญหา
เรอ่ื งระยะทางในการส;งกลับ หน;วยรบอาจจะถูกบังคับใหถG อนตัวขณะทย่ี ังมีผGูปNวยอยด;ู Gานหลัง การ
ปฏิบัติของขGาศึกในช;วงเร่ิมตGนทำใหGเกิดการคาดการณ.ความหนาแน;นของผูGปNวยเจ็บไดG การบูรณา
การส่ิงอุปกรณ.ทางอากาศเป\นส่ิงจำเป\นท่ีตGองมีในแผน การใชG ฮ.พยาบาลจำตGองไม;อย;ูแต;เพียงใน
ภาคผนวกของคำส่ังยุทธการ แต;จะตGองอย;ูในระบบการควบคมุ บังคับบัญชาหGวงอากาศกองทัพบก
ดGวย

ข. การสนับสนุนสำหรับการร;นถอยมีความหลากหลายข้ึนกับแผนทางยุทธวิธี ปฏิกิริยา
ขGาศึก และ ป{จจัย METT-TC กฎที่แน;นอนอาจจะไม;สามารถกำหนดไดG แต;การพิจารณาควร
คำนึงถงึ

- ความตGองการความปลอดภัยทมี่ ากท่ีสดุ และการรักษาความลับในการเคลือ่ นท่ี
- ผลกระทบการเคลือ่ นท่ขี องผูอG พยพอาจจะมผี ลต;อการส;งกลบั ทางการแพทย.
- การวางแผนแบบบูรณาการ เสGนทาง และ สิง่ กดี ขวาง
- ความยากลำบากในการควบคุม และ การประสานงานการเคลื่อนท่ีของกองกำลัง ท่ีตก
เปน\ เปKาหมายของขาG ศกึ
- ในการเคล่ือนท่ีตอนกลางคืน หรือ ในระหว;างท่กี ารมองเหน็ มขี Gอจำกัด
- เวลา และ วิถีทางในการเคล่ือนยGายผูGปNวยจากสนามรบ ถGาสถานการณ.คงท่ี และ
ไดGเปรยี บ เวลาเป\นสิง่ สำคัญจะสง; ผลกระทบเพยี งดGานกายภาพ ในการรน; ถอยเวลาย่ิงเป\นสงิ่ สำคัญ
มากขึ้น เวลามีลดลง ผูGจัดการบริการสนับสนุนทางการแพทย.ตGองประเมินอย;างใกลGชิด ตั้งแต;การ
เก็บรวบรวมผปGู วN ย การรกั ษา และการสง; กลบั
- เสGนทางการส;งกลบั ทางการแพทยจ. ะตGองคดิ คำนงึ ถงึ การเคล่อื นยGายกำลงั สง่ิ ของ ซึง่ ทำใหG
การสง; กลับผูGปNวยเจ็บในการรน; ถอยมีความยากลำบากมากกว;าปฏบิ ัตกิ ารแบบอื่นๆ การบญั ชาการ
การควบคมุ และ การสอื่ สาร อาจจะถกู รบกวนจากขGาศกึ ความสำเรจ็ ของการสง; กลับทางการแพทย.
ตอG งมกี ารจดั ลำดับความเร;งด;วนในการเคลื่อนยGาย มีการใชGยานพาหนะทใี่ ชGในการสง; ของช;วยในการ
ส;งกลับผGูปNวย และ มีการใหGแนวทางในการปฏิบัติใหGกับหน;วยรอง ในการเก็บรวบรวมผGูปNวย และ
ส;งกลับผGปู Nวยเจ็บ เนGนใหGมกี ารคัดแยกผGปู Nวยเจบ็ และพิจารณาประเภทของการส;งกลบั
- เมอื่ ผปูG Nวยมีจำนวนมากกวา; วีถที างการส;งกลับ ผบ.ทางยุทธวิธจี ะตGองตัดสินใจวา; ผูGปNวยไม;
ถูกทิง้ ไวGขGางหลงั เจGาหนาG ทกี่ ารแพทย.ตอG งแจงG ใหG ผบ.ทางยุทธวิธที ราย เพอื่ ทำใหตG ัดสนิ ใจไดGทันเวลา
เจGาหนาG ท่แี ละส่ิงอุปกรณ.ทางการแพทย.จะตGองอยูก; ับผGูปวN ยเจบ็ ถาG ผูGปNวยเจบ็ คนนน้ั ยังไมส; ามารถทำ
การส;งกลบั ไดG

๖๙

๖-๔ ปฏิบตั กิ ารดำรงเสถยี รภาพ
ก. ปฏบิ ตั กิ ารดำรงเสถยี รภาพใชGพลังอำนาจทางทหารเพ่อื ทำใหGเกดิ ผลต;อภาพแวดลอG มทาง

การเมือง ทำใหGเกิดการดำเนนิ การทางการทตู และ ยับย้ังการกระทำที่ผิดกฎหมาย ทง้ั น้ีจะรวมถึง
การพัฒนาและการบังคบั กจิ กรรมการพัฒนากระตุGนทำใหรG ฐั บาลเกดิ ความตGองการมากข้นึ และ ทำ
ใหGมีขีดความสามารถในการดูแลประชาชน กิจกรรมการบังคับนำไปใชGกับขGอจำกัดของกองกำลัง
และภัยคุกคามของกองกำลังในการบรรลภุ ารกจิ ประเภทของกจิ กรรมท่ีกระทำในปฏบิ ัติการดำรง
เสถยี รภาพ

- ปฏิบัติการเพอ่ื สนั ตภิ าพ (รวมถงึ การรักษาสันติภาพ การบังคบั ใหเG กดิ สนั ตภิ าพ และการ
ดำเนนิ การทางการทูต)

- การปKองกันภายใน (ประเภทของปฏิบัติการที่รวมถึงการสนับสนุนโดยตรง และ
ปฏิบัติการรบ

- การต;อตาG นการกอ; การราG ย ซง่ึ รวมถึง การต;อตาG น และ การตอบโตG
- การต;อตGานยาเสพติด
- การใหGความช;วยเหลอื รักษาความปลอดภยั
- การอพยพบคุ คลท่ไี ม;ใชท; หาร
- การใหGความชว; ยเหลอื ทางดาG นมนษุ ยธรรม
- การควบคมุ อาวุธ
- การปอK งกนั และปราบปรามการกอ; ความไมส; งบ
- การแสดงกำลัง
ข. การสนับสนุนบริการทางสุขภาพใหGกับกองกำลังท่ีออกปฏิบัติการในปฏิบัติการดำรง
เสถียรภาพ ซึ่งขน้ึ กับประเภทของภารกิจ และ ระยะเวลาทค่ี าดหมายไวG ภัยคุกคามทางการแพทย.
จำนวนกำลังพลทีอ่ อกไปปฏิบัตหิ นาG ที่ นโยบายการสง; กลบั การบรรจุอตั รากำลงั และ ความรนุ แรงที่
คาดการณไ. วG โดยสถานการณท. ัว่ ไป การสนบั สนุนบริการทางสุขภาพใชแG นวทางในการสนบั สนนุ กอง
กำลังแบบดั้งเดิม ถาG มีนโยบายการส;งกลบั ส้ัน มอี ัตราบรรจกุ ำลังนGอย และ มีสง่ิ อำนวยความสะดวก
ในโรงพยาบาลนGอย จะมีการสนับสนุนรถพยาบาลใหGโดยตรงจากจดุ ทไี่ ดGรับการบาดเจบ็ มายงั สถานท่ี
ใหกG ารรักษาพยาบาลระดบั ท่ี ๑ และ เม่อื ผปGู Nวยมีอาการคงท่ีแลวG จึงทำการสง; กลบั ต;อไป จากหนว; ยท่ี
ใหGการรักษาส;งกลับทางอากาศไปยังนอกเขตยุทธบรเิ วณ ทรพั ยากรในการเวชกรรมปKองกันควรจะ
รวมไวกG ;อนท่ีมจี ะมกี ารวางแผนยุทธการ เพอื่ ลดผลกระทบจากภยั คกุ คามทางการแพทย.
(๑) ในระหว;างที่ทำการอพยพพลเรือน บุคคลเหล;านั้นท่ีไดGรับบาดเจ็บ มีบาดแผล หรือ
ปวN ย ไดGรับการรักษาใหGมีอาการคงที่ เมื่อมอี าการคงที่แลวG จงึ ทำการส;งกลับทางการแพทย.ตอ; ไป ใน
ระหวา; งทท่ี ำการสง; กลับไม;มภี ัยคุกคามทางกายภาพต;อผGทู ีท่ ำการอพยพ ผูGบาดเจ็บ มบี าดแผล หรือ

๗๐

ปNวย ควรไดรG ับการส;งกลับทางการแพทย. ถGาเป\นไปไดG สภาพแวดลGอมทางกายภาพท่ีเป\นอันตราย
ท้ังหมด การขนส;งการเคลื่อนยGายควรใชGกองกำลังที่ใชGในการอพยพพลเรือนในการส;งผGูปNวย
เจGาหนGาทท่ี างการแพทย.จะรว; มขบวนไปดGวยเพื่อใหกG ารดแู ลระหวา; งทางจนกระทั่งถงึ ทป่ี ลอดภัย ผูทG ี่
ถูกส;งกลับเหล;านั้นตGองการไดGรับการดูแลทางการแพทย. หรือ ทำใหGอาการคงที่ก;อนท่ีจะทำการ
สง; กลับทางการแพทยเ. พอื่ รบั การรกั ษาต;อไป

(๒) ในระหว;างการปฏิบัติการต;อตGานการก;อการรGาย ควรพิจารณาส่ิงต;างๆสำหรับการ
สนบั สนนุ บรกิ ารทางสขุ ภาพดังตอ; ไปนค้ี ือ

- การใชGยานพาหนะทางการแพทย. และ มิใช;ทางการแพทย.ในการส;งกลับผGูปNวย ใน
สถานการณ.ผGูบาดเจ็บเป\นกล;ุมกGอน ถGาใชGสิ่งอำนวยความสะดวกท่ีมิใช;ทางการแพทย. ควรมีการ
วางแผนเพิ่มเจGาหนาG ที่ทางการแพทยเ. ขาG ไปดGวย เพ่อื ใหGการดูแลระหวา; งทาง

- การใชGเทคนิคสำหรับการจัดหา การรกั ษา และ การส;งกลับผปGู Nวยเจ็บภายใตสG ถานการณท. ี่
เป\นอนั ตราย หรอื ในภมู ปิ ระเทศท่ีเปน\ อนั ตราย

- ตGองแน;ใจว;ามีมาตรการในการรักษาความปลอดภัย (เช;น การกำหนดจุดตรวจ การคัด
กรองคน และ ยานพาหนะ การจำกดั พืน้ ท่ใี นการเขาG ถงึ ภายในบริเวณสถานทีใ่ หGการรกั ษาพยาบาล)

๗๑

บทท่ี ๗
แนวคดิ และนโยบายในการส7งกำลังบำรงุ ของกองทพั บก

พ.อ.ปกิจจ. แสงสวา; ง
พ.อ.อภิศักด์ิ นุ;มนาม
พ.อ.ประเสริฐ บุญเนาว.

๗-๑ ภารกิจในการส7งกำลังบำรุงของกองทัพบก
ตามพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๑๙

กำหนดใหGกองทัพบกมีหนGาท่ีเตรียมกำลังกองทัพบก การปKองกันราชอาณาจักร และดำเนินการ
เกย่ี วกับการใชกG ำลงั กองทพั บก ตามอำนาจหนาG ท่ีของกระทรวงกลาโหม มผี Gูบญั ชาการทหารบกเป\น
ผูบG งั คบั บัญชารับผดิ ชอบ ดังนัน้ เพอ่ื ใหGสอดคลGองกบั หนGาท่ีท่ไี ดGรับ จึงกำหนดภารกิจในการส;งกำลัง
บำรงุ ของกองทพั บก ดังน้ี

๑. สนับสนุนทางการส;งกำลังบำรุงแกห; น;วยต;างในกองทัพบก ใหGสามารถทรงชีพอยู;ไดGและ
สามารถปฏิบตั ภิ ารกิจไดสG ำเร็จตามความม;งุ หมายและเปน\ ผลดตี อ; กองทัพบก

๒. สนับสนุนทางการส;งกำลังบำรุงแก;เหล;าทัพอ่ืนๆ หน;วยราชการและองค.การอ่ืนใดเมื่อ
ไดGรับการรGองขอ รวมทงั้ กำลังชาตพิ นั ธมติ รทไ่ี ดGตกลงกนั ไวแG ลGว

๗-๒ นโยบายในการส7งกำลังบำรุงของกองทพั บก
กองทัพบกดำเนินการส;งกำลังบำรุงใหGกับหน;วยต;างๆ ตามภารกิจที่กำหนด ไดGอย;างมี

ประสิทธภิ าพ ต;อเน่ืองและออ; นตัว โดยดำเนินการตามหลักส;งกำลงั บำรุง ดงั นี้
๑. การรวมการสนับสนุน หมายความถงึ การรวมขีดความสามารถในสนบั สนุนทางการส;ง

กำลงั บำรุงของหน;วยสนบั สนนุ ทั้งปวง ไปสนับสนุนหน;วยทางยุทธวิธีใหสG ามารถปฏิบตั ภิ ารกิจตามท่ี
ไดGรบั มอบ

๒. การสนับสนนุ จากขGางหลังไปขาG งหนาG หมายความถงึ หนว; ยสนับสนุนทางการสง; กำลังที่
อยูใ; นเขตหลงั หรอื ใกลกG บั ฐานการสง; กำลงั บำรงุ จะตอG งใหกG ารสนบั สนนุ แกห; น;วยทอ่ี ยู;ใกลพG ื้นทก่ี ารรบ
ตามลำดับ รวมทั้งหมายถงึ การสนับสนุน จะกระทำจากหนว; ยเหนือไปยังหนว; ยรองดวG ย เพอื่ เปน\ การ
ปลดเปลอ้ื งภาระงานดาG นการส;งกำลงั บำรุงของหนว; ยรองใหมG ากที่สดุ

๓. ความเชื่อถือไดG หมายความถึง หน;วยสนับสนุนทางการส;งกำลังบำรุงจะตGองมีขีด
ความสามารถ ซ่ึงทำใหGหน;วยรับการสนับสนุนมีความมัน่ ใจไดวG ;าจะไดGรบั การสนับสนนุ ไดGตามเวลา
และสถานที่ที่ไดGวางแผนไวG ในการน้ีจำเป\นตGองมีแหล;งสนับสนุนสำรองและแผนสำรองไวG

๗๒

ผูGบังคับบัญชาทุกระดับชั้นจะตGองปKองกันแหล;งสนับสนุนของตนจากการเสียหายจากสาเหตุต;างๆ
ตลอดจนการใชGอยา; งไมป; ระหยัด

๔. ความง;าย หมายความถึง ความยุ;งยากสลับซับซGอนเกี่ยวกับระบบการส;งกำลังบำรุง
จะตอG งมนี อG ยทีส่ ดุ ระบบการส;งกำลงั บำรงุ ทด่ี คี วรหลกี เลยี่ งแบบพิมพ.ทตี่ GองกรอกขอG ความต;างๆ โดย
ท่ีมิไดGนำข;าวสารทีก่ รอกน้ันมาใชGประโยชน. ตอG งไม;ผา; นสายงานและเจาG หนาG ท่ีมาก ตลอดจนตอG งไมม; ี
การขออนุมัติกันหลายลำดับขั้น ความง;ายน้ียังหมายความรวมถึงการใชGสิ่งอุปกรณ.ท่ีใชGร;วมกันไดG
หลายๆ รายการ สามารถใชGงานถอดประกอบ และซอ; มบำรงุ ไดโG ดยง;ายอกี ดGวย

๕. การทนั เวลา หมายความถึง การส;งกำลังบำรุงจะตอG งมีและใชไG ดใG นปรมิ าณท่ีตGองการ ณ
เวลาและสถานที่ท่ีกำหนด เฉพาะเรื่องเวลาน้ันตGองใหGมีความพอดีโดยไม;ล;าชGาแต;ไม;ควรก;อนเวลา
มากนกั

๖. การไดสG ;วนสมั พนั ธ. หมายความถงึ การจัดหน;วยสง; กำลังบำรงุ ตอG งใหเG หมาะสมกบั ความ
ตอG งการในการสนบั สนนุ ไม;นGอยเกนิ ไป จนทำใหGสว; นดำเนินกลยุทธตอG งเสยี ภารกจิ ทางยทุ ธการ
เพราะขาดการสนบั สนุนทเี่ พยี งพอ การจดั งานของหนว; ยส;งกำลงั บำรงุ เองตอG งไดสG ว; นสัมพนั ธก. ันดGวย
เชน; ตGองมีเจาG หนาG ทซ่ี อ; มบำรงุ ใหสG ัมพันธก. บั เจาG หนGาทสี่ ;งกำลัง หรือตGองมีหน;วยสง; กลบั ทาง
การแพทยใ. หสG มั พนั ธก. ับหนว; ยรักษาพยาบาล เป\นตนG

๗. อำนาจหนGาที่ หมายความถงึ ความรับผิดชอบทางการสง; กำลงั บำรุงแมจG ะเปน\ ความ
รบั ผิดชอบของผGูบงั คับบญั ชาแตเ; พยี งผเูG ดียวก็ตาม แตค; วรมอบอำนาจหนาG ท่ีใหกG บั ผูGบงั คับหน;วย
สนับสนนุ ทางการส;งกำลงั บำรงุ ใหเG พยี งพอท่จี ะปฏบิ ตั หิ นGาทใ่ี หGเปน\ ผลสำเรจ็ และมคี วามออ; นตัว
พอสมควร โดยไมถ; กู แทรกแซงจากบคุ คลอ่นื ๆดGวย

๘. ความปลอดภยั หมายความถงึ การสนบั สนุนทางการส;งกำลงั บำรงุ ตGองไมถ; กู ขดั ขวาง
อยา; งรนุ แรงดวG ยการกระทำของขาG ศกึ และดGวยขอG หGามจากมาตรการรักษาความปลอดภยั ของฝาN ย
เดยี วกัน

๙. การประหยดั หมายความถงึ การใชGกำลังพล ส่ิงอุปกรณ. การบรกิ ารสง่ิ อำนวยความ
สะดวกในการส;งกำลงั บำรงุ เท;าทจี่ ำเปน\ ใหคG Gมุ ค;ามากท่ีสุด โดยคำนงึ ถึงฐานะทางเศรษฐกจิ ของ
ประเทศเป\นสำคญั จะตอG งเพง; เลง็ ในเรื่องการปรนนบิ ัติบำรุงและซ;อมบำรงุ ส่งิ อปุ กรณต. ;างๆ ใหG
สามารถใชGสง่ิ อุปกรณ.น้ันๆ ใหGคงสภาพไดนG านทส่ี ุด

๑๐. การดำเนินการสง; กำลังบำรงุ โดยการใชGทรพั ยากรท่มี ีของกองทัพบก ท้งั สงิ่ อปุ กรณ.
กำลังพลเท;าท่ีมอี ย;แู ละท่กี องทัพบกสามารถจดั หามาไดเG ป\นหลัก สำหรบั งบประมาณใหบG รหิ ารอยู;ใน
วงเงนิ ท่ไี ดรG บั จัดสรรจากกองทพั บก

๗๓

๗-๓ แนวความคิดในการสง7 กำลงั บำรงุ ของกองทัพบก
เพ่อื ใหหG น;วยตา; งๆ ในกองทพั บกสามารถดำเนนิ การสง; กำลังบำรงุ ใหGเปน\ ไปดGวยความ

เรียบรอG ย และบรรลภุ ารกจิ จงึ กำหนดแนวความคดิ ในการสง; กำลงั บำรงุ ดังนี้
๑. ใชรG ะบบการส;งกำลังบำรงุ ระบบเดียวกนั ท้งั ในยามปกติและในยามสงครามใหมG ากทสี่ ดุ

เท;าทจี่ ะทำไดG
๒. ตอG งเป\นไปตามมาตรฐานเดยี วกันแต;อาจจะมขี อG แตกตา; งกันบGาง ท้งั นเี้ น่ืองจากความ

แตกตา; งของทตี่ ้งั สภาพภมู ปิ ระเทศ ลมฟาK อากาศ และเหตกุ ารณ.ทเี่ ผชญิ หนาG หน;วยนนั้ ๆ
๓. มอบความรบั ผิดชอบในการส;งกำลงั บำรงุ ใหแG กก; องทพั ภาค เป\นหน;วยดำเนินการ

สนับสนนุ หนว; ยใชGท่ีอยใ;ู นเขตพ้ืนท่ีใหมG ากทสี่ ุด โดยการกระจายสิ่งอุปกรณ. การบรกิ าร และสิ่ง
อำนวยความสะดวกต;างๆ ออกไปยงั สถานท่ีตัง้ การสง; กำลงั บำรุงในส;วนภูมิภาค

๔. จัดและเตรยี มใหGมสี งิ่ อปุ กรณอ. ยใ;ู นสภาพพรGอมใชGงานตลอดเวลา ดGวยการจดั หา
ตามปกติ และจดั หาจากกจิ การอตุ สาหกรรมปอK งกันประเทศของกระทรวงกลาโหม ตลอดจนการใหG
ความสำคัญกบั อตุ สาหกรรมภายในประเทศ

๕. จัดเตรยี มใหมG กี ารสะสมส่ิงอปุ กรณส. ำรองสงครามที่จำเป\นไวG รวมทง้ั เตรียมการระดม
สรรพกำลงั ดาG นการสง; กำลังบำรงุ ไวGใหพG รGอม

๖. จัดและเตรียมใหมG ีการบรกิ าร ส่งิ กอ; สรGาง การท่ดี นิ และสาธารณูปโภค รวมทั้งสง่ิ อำนวย
ความสะดวกทั้งปวงใหสG ามารถสนองกบั ความตGองการแกห; นว; ยต;างๆ ไดGอย;างครบถวG น

๗. จัดใหมG หี น;วยสง; กำลงั บำรงุ อยา; งเพยี งพอ และใหGไดสG ว; นสมั พนั ธ.กบั หนว; ยกำลงั รบ โดย
การปรบั ปรงุ เพมิ่ ขดี ความสามารถของหนว; ยส;งกำลังบำรงุ ทม่ี อี ยูแ; ลGว และจัดตัง้ หน;วยสง; กำลงั บำรงุ
ขน้ึ ใหมต; ามความจำเป\น

๘. พฒั นาระบบการสง; กำลงั บำรงุ ใหเG หมาะสมและทนั สมัยอยเ;ู สมอ
ในการปฏิบัติการทางการแพทย.ทั้งในหGวง Pre-deployment, Deployment และ Re-
deploy การท่ีจะทำการส;งกำลังสาย พ. ใหGมีประสิทธภิ าพไดGนั้นจำเป\นตGองคำนึงถึงนโยบายและ
แนวคิดทางการสง; กำลงั บำรุงอยเ;ู สมอ

๗-๔ การจดั หนว7 ยส7งกำลงั บำรงุ สายแพทย1
ก.การจัดหนว; ยสายแพทย. ในการสนบั สนนุ บรกิ ารแพทย. แบง; เปน\ ระดบั ต;างๆ ดงั ต;อไปนี้
๑) กรมแพทยท. หารบก
๒) หน;วยสายแพทย.ของ กองทพั ภาคและ กองบญั ชาการชว; ยรบ
๓) หนว; ยสายแพทย.ของมณฑลทหารบก

๗๔

ข. กรมแพทยท. หารบก
๑) ภารกจิ สนบั สนนุ สว; นราชการของกองทพั บกดวG ยบริการแพทย. ซึ่งไดแG ก; การ

รักษาพยาบาลการส;งกลบั การเวชกรรมปอK งกนั พยาธิวิทยา การส;งกำลงั และซอ; มบำรุงสายแพทย.
และบริการแพทยอ. นื่ ๆ

๒) ขอบเขตความรบั ผดิ ชอบ และหนาG ท่สี ำคญั
ก. ปฏบิ ตั หิ นGาทใี่ นฐานะเปน\ กรมฝNายยทุ ธบริการของกองทัพบกในเรอ่ื ง กจิ การ

สายแพทยโ. ดยอยใู; นการประสานและกำกับดแู ลของ กบ.ทบ.
ข. ปฏบิ ัตงิ านสง; กำลงั บำรุงสายแพทย.ของเขตภายใน โดยอยู;ในการประสาน

และกำกบั ดูแลของ กบ.ทบ.
ค. อยู;ในความควบคุมทางการปฏบิ ัติของ บช.กบ.ทบ. (เฉพาะการวางแผนและ

การปฏิบตั ิตามความรบั ผิดชอบในกจิ การสนบั สนุนทางการสง; กำลงั ในสนาม (ยทุ ธบรเิ วณ)
ง. เตรียมหน;วยและสถานการส;งกำลงั บำรงุ ไวGตง้ั แตป; จ{ จบุ นั เพอื่ ใหสG ามารถ

สนบั สนุนการปฏบิ ตั ิของ บช.กบ.ทบ. ไดทG ันทเี มือ่ ส่ังโดยเพง; เลง็ ใหหG นว; ยและสถานการส;งกำลงั บำรงุ
เหล;านนั้ มขี ดี ความสามารถในดGานการสนบั สนนุ ทางการส;งกำลงั บำรงุ ใหGกบั หน;วยท่ปี ฏบิ ตั กิ ารใน
สนามไดอG ยา; งมปี ระสทิ ธภิ าพ

ค. หนว; ยแพทย. ของกองทัพภาค และ กองบัญชาการช;วยรบ
ภารกิจ และ ความรบั ผดิ ชอบ และหนาG ทสี่ ำคญั ของหน;วย พ.ของกองทพั ภาค
ก. แผนกการแพทย. บก.ทภ.เปน\ ฝาN ยอำนวยการสายแพทย.ของกองทพั ภาค

อำนวยการประสานงานกิจการสายแพทยใ. นเขตพ้ืนท่ีของกองทพั ภาค
ข. โรงพยาบาลกองทพั ภาคทำการรกั ษาพยาบาล แกห; น;วยทหารทปี่ ฏบิ ัติการใน

พืน้ ทข่ี อง กองทัพภาค
ง. หน;วยแพทยข. องกองบญั ชาการชว; ยรบ
๑) ภารกิจ สนบั สนุนทางการสง; กำลงั บำรงุ สายแพทยแ. กห; น;วยในอัตราของกองทพั ภาค

และหน;วยทบ่ี รรจมุ อบหรอื ขึ้นสมทบหรือหนว; ยอื่น ๆ ทเี่ ขGาปฏิบตั กิ ารในพื้นทก่ี องทพั ภาคตามที่
กองทพั บกกำหนด

๒) ขอบเขตความรับผิดชอบ และหนาG ทที่ ส่ี ำคญั รบั ผดิ ชอบในการสนับสนนุ ทางการแพทย.
ในเขตพ้นื ทร่ี บั ผิดชอบของกองทัพภาค

จ. หน;วยแพทยข. องมณฑลทหารบก
๑) ภารกิจ ทำการรกั ษาพยาบาล และสง; กำลงั สายแพทย. สนบั สนุนหนว; ยทหารในเขตพ้นื ที่

ท่ไี ดรG ับมอบ

๗๕

๒) ขอบเขตความรบั ผดิ ชอบและหนGาทท่ี ่สี ำคัญ รบั ผิดชอบในการสง; กำลงั สาย พ. สนบั สนุน
หนว; ยทหารในพน้ื ทีท่ ร่ี บั ผิดชอบ

๓) ปฏบิ ตั ิงานเปน\ หน;วยรักษาพยาบาล และ เป\นตำบลสง; กำลงั สายแพทย. เพอ่ื เพ่ิมขีด
ความสามารถในการสนบั สนนุ ตามแผนการปฏบิ ัตขิ องกองบญั ชาการชว; ยรบ

๗-๕ การดำเนนิ งานส7งกำลังบำรุง
ก. ในระดบั กองทพั บกเรม่ิ จากกรมแพทยท. หารบกไปยงั กองบัญชาการช;วยรบ
ข.ในระดับกองทัพภาคเริ่มจากกองบญั ชาการช;วยรบไปยัง กองพันเสนารักษ. กรมสนบั สนนุ

และ/หรือ มณฑลทหารบก
ค. การสง; กำลงั บำรงุ ถอื หลกั การสง; กำลงั บำรุง จากหน;วยสง; กำลงั บำรงุ ท่ีอยู;ขาG งหลังไป

ขGางหนGาซึง่ มีกองพนั ทหารเสนารกั ษ. กองบญั ชาการชว; ยรบ, หนว; ยแพทยข. องมณฑลทหารบก และ
สว; นแยก กองบญั ชาการชว; ยรบ เปน\ หนว; ยใหกG ารสนบั สนนุ แก;หนว; ยปฏิบัตกิ ารต;าง ๆ ในพน้ื ที่
กองทัพภาค

ง. หน;วยสายแพทยท. กุ ระดบั ตอG งจดั ใหGมสี ่งิ อปุ กรณต. ามระดับ และตามอัตราพิกัดท่ี กำหนดไวG
ในแผน และ/หรือ ตามคำสัง่

๗-๖ ปจt จยั เกยี่ วกับการดำเนนิ การส7งกำลงั ส่งิ อุปกรณส1 ายแพทย1
เนื่องจากงบประมาณของกรมแพทยท. หารบกท่ไี ดรG ับจากกองทพั บกมจี ำนวนจำกัด

ดังน้นั เพ่อื ใหกG ารดำเนนิ การสง; กำลังส่งิ อปุ กรณ.สายแพทย.ใหหG นว; ยตา; ง ๆ บรรลุภารกิจ เปน\ ไปดGวย
ความเรยี บรGอยเหมาะสม จงึ ควรตGองคำนงึ ถงึ ปจ{ จยั ๓ ประการ คือ

๑) ประหยดั (Economy)
๒) ประสิทธภิ าพ (Efficiency)
๓) ประสทิ ธิผล (Effectiveness)

๗.๗ วงรอบการสง7 กำลงั ส่งิ อปุ กรณ1สายแพทย1
การสง; กำลงั ส่งิ อปุ กรณส. ายแพทยม. ีวงรอบการสง; กำลงั เชน; เดียวกับสายงานอ่นื ๆ

ซึ่งปจ{ จบุ ันกองทัพบกไดGแบง; งานการสง; กำลงั ออกเป\น ดงั น.ี้ -
๑) ความตGองการ (Requirement) หมายถงึ การกำหนดหรือการเสนอคำขอ

ในเรือ่ งส่งิ อุปกรณ.ตามจำนวนและในเวลาที่บง; ไวG หรอื ตามเวลาท่กี ำหนดไวG
๒) การควบคุม (Control) หมายถงึ การควบคมุ ทางบญั ชี (Stock Control)

และการควบคมุ ทางการสง; กำลงั (Supply Control)

๗๖

๓) การจดั หา (Procurement) หมายถงึ กรรมวิธเี พื่อใหGไดมG าซึ่งสงิ่ อปุ กรณ.
ต;าง ๆ

๔) การแจกจ;าย (Distribution) หมายถงึ การรับ การจา; ย การเกบ็ รกั ษา
และการขนส่ิงอปุ กรณ.

๕) การจำหนา; ย (Disposal) หมายถึง การตดั ยอดสงิ่ อปุ กรณอ. อกจากความ
รับผิดชอบของกองทัพบกเนอ่ื งจาก สญู ไป สนิ้ เปลอื งไป (สงิ่ อปุ กรณ.สนิ้ เปลือง) ชำรดุ เสยี หายจนไม;
สามารถซ;อมคนื สภาพไดGอย;างคมุG ค;าเสอื่ มสภาพจนใชกG ารไมไ; ดG หรือสูญหาย ตาย เกนิ ความตGองการ
หรอื เป\นของลาG สมยั ไม;ใชรG าชการตอ; ไป หรอื อายุการใชGงานครบตามเกณฑก. ำหนด

งานตามวงรอบการสง; กำลงั ไม;ถอื ว;างานหนง่ึ งานใดมคี วามสำคัญมากกวา; กัน แต;จะ
ถอื วา; งานแตล; ะงานนน้ั ตา; งกส็ นบั สนนุ เกอ้ื กลู ซงึ่ กนั และกนั โดยเฉพาะสง่ิ อุปกรณส. ายแพทยน. ัน้ การ
ซอ; มบำรงุ จะตGองเป\นงานตอ; เนอื่ งหรือควบค;กู บั การสง; กำลงั เสมอ
๗-๘ สายการสง7 กำลังบำรุงส่ิงอุปกรณ1สายแพทย1

โดยหลกั การแลGวการสง; กำลังส่งิ อุปกรณส. ายแพทยก. ค็ ลGายกบั การสง; กำลังสง่ิ
อปุ กรณ.ของสายยทุ ธบรกิ ารอ่นื ๆ โดยยึดถือว;าระเบียบกองทัพบกว;าดGวยการสง; กำลงั สิง่ อปุ กรณ.
ประเภท ๒ และ ๔ พ.ศ. ๒๕๐๒ เปน\ หลกั สำหรบั สายการสง; กำลังนน้ั จะเรมิ่ จาก กรมแพทยท. หารบก
โดยกองคลงั แพทย. ผา; นไปยังกองพนั ทหารเสนารักษ. ของกองบญั ชาการชว; ยรบ และไปยังมณฑล
ทหารบก ซงึ่ มโี รงพยาบาลมณฑลทหารบก จากนั้นกไ็ ปยงั หน;วยใชตG ามแผนภมู ิดังนี้

สายการสง; กำลงั สง่ิ อปุ กรณส. ายแพทยด. ังกลา; วนี้ จะใชใG นยามปกติ อย;างไรก็ดี
เนือ่ งจากขดี จำกัดของหน;วยสายแพทยบ. างหน;วย และพจิ ารณาในดGานการคล;องตวั ในการสง; กำลัง
ประกอบดGวยส;ายการส;งกำลงั ตามหลักการดังกลา; วยงั ไมส; ามารถปฏบิ ตั ไิ ดGในทุกหน;วยขณะนีก้ ารเกบ็

๗๗

รกั ษาสง่ิ อปุ กรณ.สายแพทย. ณ สถานส;งกำลังสง่ิ อปุ กรณส. ายแพทยต. า; ง ๆ ในขณะนส้ี ำหรบั กองพนั
ทหารเสนารกั ษข. องกองบัญชาการช;วยรบ และโรงพยาบาลมณฑลทหารบก โดยทว่ั ไปแลGวจะเก็บ
รักษาสงิ่ อุปกรณส. ายแพทยป. ระเภทสิน้ เปลอื งเปน\ ส;วนใหญ;ไวGแจกจ;าย การเกบ็ รักษาหรือสะสมสง่ิ

อุปกรณส. ายแพทยป. ระเภทถาวรไวแG จกจา; ยยงั มเี ป\นจำนวนนGอย เนอ่ื งจากความจำเป\นดาG น
งบประมาณ
การสง7 กำลงั สายแพทย1 หIวงเวลา กอ7 นการปฏิบัตกิ าร (Pre-deployment)

เม่ือหน;วยไดGรับคำส่ังฯ ใหGจัดกำลังเป\นหน;วยเฉพาะกิจ ผูGบังคับหน;วยเฉพาะกิจ ตGอง
พิจารณาภารกิจที่ไดGรับมอบ และงานท่ีตGองปฏิบัติว;า มีงานการบริการทางการแพทย.หรือไม;
อะไรบGาง และสงั่ การใหGผูGรบั ผิดชอบฯ ดำเนินการจัดเตรียมส่ิงอุปกรณ.สายแพทย. หรือสิ่งอุปกรณ.

สายอน่ื ๆ ทใี่ ชGงานการบรกิ ารทางการแพทย. ตามรายการหรือจำนวนท่ีตอG งการ จากหน;วยของตน
ก;อน สำหรบั การจัดเตรียมส่งิ อุปกรณ.สายแพทย. สามารถแบ;งออกเปน\ ๔ งานดังนี้
- จดั เตรยี มส่งิ อปุ กรณ.ตามอัตราการจดั และยุทโธปกรณ.

- ตรวจความพรอG มของส่งิ อปุ กรณส. นิ้ เปลอื งในชุดสงิ่ อุปกรณส. ายแพทย.
- จดั เตรยี มยาและเวชภัณฑ.เพ่ิมเตมิ สำหรบั ใชGรักษาพยาบาลกำลงั พล หรอื ทดแทนในชุดส่ิง
อปุ กรณ.สายแพทยข. อG ๒

- ยาเวชกรรมปKองกันประจำบคุ คล ๕ รายการ
๑. การสง; กำลงั สาย พ.
๑.๑ ยาและเวชภณั ฑ.

๑.๑.๑ ตามคำสั่งกองทัพบก ที่ ๔๘๗/๒๕๔๓ ไดGกำหนดใหG โรงพยาบาลกองทัพบก
(รพ.ทบ.) มีภารกิจและความรบั ผดิ ชอบในการสง; กำลัง ยาและเวชภัณฑ.ส้นิ เปลอื งสาย
แพทย. ใหGกับหน;วยรับการสนับสนุนในพื้นท่ี ตามระบบการสนับสนุนเป\นพ้ืนท่ีโดยใน

ยามปกติ กรมแพทยท. หารบกจะใหGการสนบั สนนุ โรงพยาบาลกองทพั บก (รพ.ทบ.) โดย
จ;ายยาและเวชภัณฑ.สิ้นเปลืองสายแพทย.ทดแทน โดยจัดส;งฯ ตรงไปยังโรงพยาบาล
กองทัพบก (รพ.ทบ.) ทุกแห;งที่สำรองจ;ายฯ ไปก;อน ทั้งน้ี กรมแพทย.ทหารบก ไดG

กำหนดใหG โรงพยาบาลกองทัพบก (รพ.ทบ.) ในแต;ละแห;งเป\นหน;วยสนับสนนุ ยาและ
เวชภัณฑ.สิ้นเปลืองสายแพทย. ใหGกับหน;วยรับการสนับสนุนในพ้ืนท่ี โดยกำหนดว;า
โรงพยาบาลกองทพั บก (รพ.ทบ.) ท่มี ีทตี่ ั้งปกติในพน้ื ทจ่ี งั หวัดใด ใหGเป\นหน;วยสนับสนนุ

ในการสง; กำลัง ยาและเวชภณั ฑ.ส้ินเปลืองสายแพทย. ใหGกับหน;วยรับการสนับสนนุ ใน
พนื้ ที่จงั หวดั เดยี วกันกบั ท่โี รงพยาบาลกองทัพบก (รพ.ทบ.) ตงั้ อย;ู หรอื พื้นทใ่ี กลเG คียง
๑.๑.๒ หน;วยทีไ่ ดรG บั ภารกจิ พิเศษ เช;น จัด ฉก., อารักขาบุคคลสำคญั เปน\ ตนG สามารถ

เบกิ ไดG ทัง้ ยา เวชภณั ฑ. และยาเวชกรรมปอK งกัน จากโรงพยาบาลกองทัพบก (รพ.ทบ.)

๗๘

ทส่ี นับสนนุ โดยตรง ในเร่ืองนี้ ศปก.ทบ.ไดGกำหนดแนวทางปฏิบัติตามหนังสือ ฝกบ.ศ
ปก.ทบ. ดว; นมาก ทีต่ อ; กห ๐๔๐๗.๒๑/๑๔๗๒ ลง ๒๔ พ.ค.๔๒ ดังนี้

(๑) การสนับสนุนของ กรมแพทย.ทหารบก (พบ.) ตอ; หน;วยต;าง ๆ ในสนามจะตGอง
ไดGรับอนุมัติหลักการจากกองทัพบก หรือ ศูนย.ปฏิบัติการกองทัพบก (ศปก.ทบ.)
ก;อนทกุ ครง้ั
(๒) การสนับสนนุ กรณีเรง; ด;วน จะตอG งมีการส่ังการจากผGูบังคับบัญชา เชน; ผบ.ทบ.
หรือ ผอ.ศปก.ทบ.กอ; น พบ.จงึ จะใหกG ารสนบั สนนุ ไดG
เมอ่ื โรงพยาบาลกองทพั บก (รพ.ทบ.) ท่ีสนับสนนุ โดยตรงทราบ สามารถรองจ;ายยา
เวชภัณฑ. และยาเวชกรรมปKองกันไปก;อน และใหGรีบประสานกองทัพภาค เพ่ือรายงานขอรับการ
สนับสนุนงบประมาณค;ายา-เวชภัณฑ. และยาเวชกรรมปKองกัน เพื่อทดแทนการรองจา; ยฯ ตามที่ไดG
จา; ยจรงิ ตอ; ไป
๑.๒ ยาเวชกรรมปKองกัน
๑.๒.๑ ตามคำสัง่ ทบ. (เฉพาะ) ท่ี ๑๔๐๔/๕๓ ลง ๑๘ พ.ย.๕๓ เร่อื งการแบง; มอบ
เครดิตยาและเวชภัณฑ.ส้ินเปลือง กับยาเวชกรรมปอK งกันสำหรบั หนว; ยปฏบิ ัตริ าชการ
สนาม กำหนดใหหG น;วยทีอ่ อกปฏิบตั ริ าชการสนาม ไดรG บั เครดิตยาและเวชภัณฑ.
สน้ิ เปลอื ง กับยาเวชกรรมปKองกนั ตามหลกั เกณฑ.
๑) ผงโรยเทาG คดิ เกณฑ.จา; ย ๑ ขวด/คน/เดอื น
๒) ผงเคมกี ำจัดแมลง คดิ เกณฑ.จ;าย ๑ ขวด/คน/เดือน
๓) ยาทาไล;แมลง คดิ เกณฑจ. า; ย ๑ ขวด/คน/เดือน นอกจากนัน้ ยงั พิจารณา
เพมิ่ เตมิ ตามความจำเปน\ ของพน้ื ที่ ตามประกาศ พบ. เรอ่ื งการกำหนดพน้ื ท่ที ี่มีความเสย่ี งสงู พน้ื ที่ที่
มคี วามเสี่ยง และพ้ืนทเี่ ฝKาระวังการติดเช้ือโรคมาเลเรยี
๔) ยาเม็ดทำน้ำใหบG รสิ ุทธ์ิ คิดเกณฑจ. า; ย ๑๐-๒๐% ของยอดกำลังพล
๕) ยาชบุ มงGุ คิดเกณฑจ. ;าย ๑๐-๒๐% ของยอดกำลังพล
๖) ยา Doxycycline ๑๐๐ mg. ป| ๒๕๖๑ เป\นตGนไป ไม;มีใหกG ารสนบั สนุน
ตามประกาศ พบ. เรือ่ งคำแนะนำการปKองกนั และควบคมุ โรคมาเลเรยี
๗) ยาพกพา ๒ รายการ Artesunate ๕๐ มลิ ลิกรัม และ Mefloquine ๒๕๐
มิลลกิ รมั คดิ เกณฑจ. ;าย ๕-๑๕% ของยอดกำลงั พล และตามความจำเปน\ ของพน้ื ที่ ตามประกาศ
พบ. เรอ่ื งคำแนะนำการปKองกันและควบคุมโรคมาเลเรยี และตามประกาศ พบ. เรอ่ื งการกำหนด
พื้นท่ีที่มีความเสี่ยงสูง พ้ืนท่ที มี่ ีความเสยี่ ง และพื้นทเ่ี ฝKาระวงั การตดิ เชือ้ โรคมาเลเรยี
๑.๒.๑ กองทพั บกไดGกำหนดอตั ราส่ิงอุปกรณส. ายแพทย. (อสอ.สาย พ.) ทางเวชกรรม
ปอK งกนั สำหรับหน;วยรกั ษาพยาบาลกองทพั บก (ตามคำสั่งกองทพั บก (เฉพาะ) ท่ี

๗๙

๑๔๖๕/๓๖ ลง ๒ ธ.ค.๓๖ เรอ่ื ง ปรบั ปรงุ แกGไขอตั ราส่งิ อุปกรณส. ายแพทย. ทางเวชกรรม
ปอK งกนั สำหรบั หน;วยรักษาพยาบาลกองทัพบก)
๒. การซอ; มบำรงุ สาย พ.
การซ;อมบำรงุ สงิ่ อปุ กรณส. ายแพทย. ป{จจบุ นั ยึดถอื ตามระเบียบกองทพั บก ว;าดGวยการซ;อมบาํ รุง
ยทุ โธปกรณ. พ.ศ.๒๕๒๔
๒.๑ หลักการซ;อมบำรงุ
๑) การซ;อมบำรุงตGองปฏิบัติตาม คม;ู อื ท่กี รมฝNายยุทธบรกิ าร หรอื กรมฝNายกจิ การพิเศษ
ท่รี ับผิดชอบไดGจดั พิมพข. ้ึน หรอื จัดหามาแจกจ;าย โดยใหGทำการซ;อมบำรุงไดไG มเ; กินท่กี ำหนดไวG และ
ใหสG อดคลอG งกับสถานการณท. างการยทุ ธ
๒) การซ;อมแกG ตอG งพยายามกระทำ ณ ทีซ่ ึง่ ยุทโธปกรณ.นนั้ ตง้ั อยู; เพ่ือใหยG ทุ โธปกรณน. ้นั
กลับใชงG านไดGโดยเร็ว
๓) ยทุ โธปกรณท. ช่ี ำรุดเกินขีดความสามารถของหนว; ยท่จี ะทำการซ;อมบำรงุ ใหGสง; ซ;อมที่
หน;วยซอ; มบำรงุ ประเภทสูงกว;า หรอื ขอใหGหน;วยซ;อมบำรงุ ทส่ี งู กว;ามาทำการซอ; มใหG
๔) หาG มทำการซอ; มแบบยุบรวม เวนG แต;

ก. ไดGรับอนุมัติจากผมูG อี ำนาจใหกG ระทำไดG หรอื
ข. ในกรณีฉุกเฉินและสถานการณ.ทางยทุ ธวิธีบังคับ ซ่ึงไม;สามารถจะติดต;อ

กบั หน;วยทมี่ ีหนGาท่ีสนบั สนนุ ไดรG วดเรว็ ทนั เหตุการณ. แต;ตGองรายงานใหGผมGู ี
อำนาจใหGกระทำไดGทราบ โดยผ;านหน;วยสนับสนุน ในโอกาสแรกท่ี
สามารถทำไดG
กรมแพทย.ทหารบก (พบ.) จึงไดGกำหนดแนวทางการซ;อมบำรุงส่ิงอุปกรณ.สายแพทย.ข้ึน (ตาม
ประกาศกรมแพทย.ทหารบก ลงวันที่ ๖ มิ.ย.๔๔) โดยมีรายละเอียดที่เก่ียวขGอง และรายละเอียด
เพิม่ เติมดังน้ี
๒.๒ ประเภทของสง่ิ อุปกรณส. ายแพทยท. ต่ี อG งสง; ซ;อม
๑) เป\นส่ิงอุปกรณ.ชำรุด ไม;สามารถปฏิบัติงานไดGตามปกติ และเกินขดี ความสามารถของ
หน;วยท่ีตGองจะทำการซ;อมบำรงุ ยกเวGน สิ่งอุปกรณ.ท่ีไม;สามารถซ;อมไดG เช;น เครื่องแกGว
และโครงกระดูกคน , ยาและเวชภัณฑ.ที่หมดอายุ , ส่งิ อุปกรณป. ระเภทผาG , ยาง , พลาสติก
,พวี ีซี , ไฟเบอร. โดยใหGหน;วยแต;งต้ังกรรมการสอบสวน เพ่ือดำเนินการขออนุมัติจำหน;าย
ตามระเบยี บกองทพั บกว;าดวG ยการจำหนา; ยส่งิ อปุ กรณ. พ.ศ.๒๕๕๗ ไดG
๒) เป\นสิ่งอุปกรณ. ที่ตGองการใหGหน;วยเหนือตามสายการซ;อมบำรุง เป\นผูGตรวจสภาพใหG
เพ่ือการจำหนา; ยหรอื สง; คนื คลังที่มมี ูลเหตุมาจากการยบุ หน;วย, เป\นส่ิงอุปกรณ.ท่ีลาG สมัย ,
สง่ิ อุปกรณ.เกินอัตรา หรือกรมแพทย.ทหารบก (พบ.) สงั่ ใหGหนว; ยส;งคืน

๘๐

๓) เปน\ สง่ิ อุปกรณ.ชำรุด ที่จดั หาโดยงบของกองทัพบก และหมดระยะประกันไวกG บั บริษัทที่
จะทำการซ;อมบำรุงใหG
๔) เป\นสิ่งอุปกรณ.ท่ีหน;วยจัดหาโดยใชGเงนิ รายรับของสถานพยาบาล รับมอบ หรือ บรจิ าค
และ กรมแพทยท. หารบก (พบ.) ไดอG นุมตั ิใหขG นึ้ บญั ชีคุมเรยี บรGอยแลGว
๒.๓ สายการซ;อมบำรงุ ส่ิงอปุ กรณส. ายแพทย.
๑) หน;วยสายแพทย.ที่มีท่ีตั้งอยู;ในเขตพื้นท่ีกองทัพภาคท่ี ๑ ใหGส;งซ;อมที่ กรมแพทย.
ทหารบก (พบ.) โดยตรง เวGนหนว; ยสายแพทย. ทมี่ ีท่ีตงั้ อยใู; นเขต จว.ลพบรุ ี ใหGสง; ซอ; มท่ี รพ.
อานันทมหิดล หากเกินขีดความสามารถของ รพ.อานันทมหิดล ใหGหน;วยใชGส;งซ;อมที่
กองคลังแพทย. (กคพ.พบ.) โดยใหGแนบใบตรวจสภาพของ รพ.อานนั ทมหดิ ล พรอG มกับใบสง;
ซอ; มดวG ย
๒) หนว; ยสายแพทย. ท่ีเปน\ หน;วยข้ึนตรงของ พล.ร.๙ ใหGส;งซ;อมท่ี พัน.สร.กรม.สน.พล.ร.๙
หากเกินขดี ความสามารถ ใหG พัน.สร.กรม.สน.พล.ร.๙ ส;งซ;อมท่ี กองคลงั แพทย. (กคพ.พบ.)
ต;อไป
๓) หนว; ยสายแพทย. ท่เี ป\นหนว; ยข้นึ ตรงของ พล.ร.๑๕ ใหGสง; ซอ; มท่ี พนั .สร.กรม.สน.
พล.ร.๑๕ หากเกินขีดความสามารถ ใหG พัน.สร.กรม.สน.พล.ร.๑๕ ส;งซอ; มที่ คลังเวชภัณฑ.
กองบัญชาการชว; ยรบท่ี ๔ (ควภ.บชร.๔) ต;อไป
๔) หนว; ยสายแพทย. ในพ้ืนท่ีของกองทัพภาคที่ ๒ และ ๓ ใหGส;งซ;อมท่ี พัน.สร.๒๒ บชร.๒
และ พัน.สร.๒๓ บชร.๓ ตามลำดับ
๕) หน;วยในพื้นที่กองทัพภาคท่ี ๔ ใหGส;งซ;อมท่ี ควภ.บชร.๔ ในชั้นนี้หากหน;วยซ;อม
บำรงุ ระดับกองบัญชาการชว; ยรบ (บชร.) พจิ ารณาแลGวเห็นวา; เกินขดี ความสามารถในการซ;อมบำรุง
ของหน;วย กใ็ หGส;งซ;อมตอ; ที่ กรมแพทยท. หารบก (พบ.)
หนว; ยซ;อมบำรงุ ระดบั กองบัญชาการชว; ยรบ (บชร.) มีขีดความสามารถในการซอ; มบำรุงสิ่ง
อปุ กรณส. ายแพทย. ข้ัน ๔ (การซ;อมบำรงุ สนับสนนุ ท่ัวไป) อย;างจำกัด ในกรณีท่ีกองบัญชาการชว; ย
รบ (บชร.) ไม;สามารถในการซ;อมส่ิงอุปกรณ.ไดG ใหG กองบัญชาการช;วยรบ (บชร.) รายงานขอช;าง
ซอ; มจากกรมแพทย.ทหารบก (พบ.)

การส7งกำลงั สายแพทย1 หIวงเวลา การปฏบิ ัตกิ าร (Deployment)
๑. การสง่ กำลงั สาย พ.
หน่วยงานของกองทัพบก ท่รี ับผิดชอบในการใช้กำลังของกองทัพบกในหว้ งการปฏิบัติการ
คอื ศูนยป์ ฏบิ ัติการกองทพั บก (ศปก.ทบ.) สำหรบั งานในหนา้ ท่ีการสง่ กำลงั บำรุงนัน้ ศูนย์ปฏิบัตกิ าร
กองทพั บก และศูนย์ปฏิบตั กิ ารกองทพั ภาค มหี น้าท่ใี นการวางแผน อำนวยการ ประสานงาน กำกับ

๘๑

การ และดำเนินการเกี่ยวกับการส่งกำลังบำรงุ ให้กับหน่วยรองหลัก หรือกำลังรบหลัก และหน่วย
อ่ืนๆ ที่ขึ้นสมทบ และ/หรือท่ีขึ้นควบคุมทางยุทธการ ตามแผนยุทธการของศูนย์ปฏิบัติการ
กองทัพบก หรือ ศูนย์ปฏิบัติการกองทัพภาค เป็นต้น สำหรับแนวทางในการส่งกำลังสาย พ. น้ัน
ยังคงใช้แนวทางและหลักการเช่นเดียวกบั ในหว้ ง Pre-deployment ทงั้ นี้ เป็นไปตามนโยบายการส่ง
กำลัง ท่ี ศปก.ทบ. จะกำหนดขึ้นเป็นคร้งั ๆ แล้วแตป่ ระเภทของการปฏิบตั ิการ

๒. การซ่อมบำรุง
การซ่อมบำรุงในระหว่างการปฏิบัติการ เน้นไปท่ีการซ่อมบำรุงระดับหนว่ ย หมายถึง การ

ซอ่ มบำรุงยุทโธปกรณ์ทอี่ ยู่ในความครอบครองของหนว่ ยทใ่ี ชย้ ุทโธปกรณ์น้ัน โดยผ้ใู ช้ หรือ
พลประจำยุทโธปกรณ์ และช่างซ่อมของหน่วยการซ่อมบำรุงประเภทนี้ ประกอบด้วยการตรวจ
สภาพ การทำความสะอาด การบรกิ าร การรกั ษา การหลอ่ ลน่ื การปรับตามความจำเปน็ การเปลยี่ น
ชน้ิ ส่วนซอ่ มเล็กๆ น้อยๆ การซ่อมบำรงุ ระดบั หนว่ ยจะกระทำอย่างจำกดั ตามคู่มอื หรอื คำสงั่ หรือผัง
การซอ่ มบำรงุ (Maintenance Allocation Chart) ท่อี นุญาตให้กระทำได้

ในกรณีที่สามารถกระทำได้ หนว่ ยแจ้งความต้องการการซ่อมบำรุงที่เกินขดี ความสามารถ
ของหน่วยผ่านทาง ศปก.ทบ. ซึ่ง พบ. อาจพิจารณาดำเนินการโดยการเปล่ียนอุปกรณ์ทดแทน
เพ่ือให้คงประสิทธิภาพการปฏิบัติงานไว้ ทั้งน้ี สิ่งอปุ กรณ์ท่ีซอ่ มเสร็จแล้ว จะถกู ส่งกลับไปท่ีระดับ
คลงั เพอื่ รอการแจกจา่ ยตามความจำเปน็ ต่อไป

หากสามารถกระทำได้ อาจจัดชุดซ่อมบำรุงเคลื่อนที่ไปยังหน่วยปฏิบัติ ท้ังน้ี ข้ึนกับความ
เหมาะสมในการปฏิบตั กิ ารในประเทศ หรอื นอกประเทศ ซ่ึงตอ้ งมีปจั จยั อน่ื นำมาพิจารณาด้วย เช่น
การเคลือ่ นย้าย, ความสะดวกของบริษัทผผู้ ลิตส่ิงอุปกรณ,์ งบประมาณที่ตอ้ งใช้ เปน็ ต้น

การสง7 กำลงั สายแพทย1 หIวงเวลาหลงั การปฏิบตั ิการ (Post-deployment)
ภายหลังการปฏิบัติการทุกครั้ง ฝาN ยสง; กำลังบำรงุ ของหน;วย จะตGองสำรวจ สป.ท้ังส้นิ เพื่อ
ทราบสถานภาพ สป.ทีเ่ ป\นป{จจบุ นั ท้งั ทยี่ ังใชไG ดG, ไม;เต็มจำนวน, เสียหาย และสญู หาย แลวG รายงาน
ใหผG บูG งั คับหนว; ยทราบโดยเรว็ เพ่ือดำเนินการต;อไปดงั นี้
๑. สป.ท่ีไม;เต็มจำนวนตามอัตราท่ไี ดรG บั มอบ ใหGหน;วยทำการเบิกเพิ่มเติมตามสายงานปกติ
เพือ่ รกั ษาระดบั ใหGพรGอมในการรบั ภารกจิ ต;อไป
๒. สป.ที่ชำรุดเสียหาย ใหGทำการส;งซ;อมตามสายงานปกติ หากหน;วยงานที่เกี่ยวขGองใหG
ความเห็นว;าซอ; มไมค; ุมG คา; แลGว จงึ ทำการจำหนา; ยตามระเบยี บท่เี กย่ี วขอG งต;อไป
๓. สป.ท่ีสญู หาย ใหทG ำการจำหนา; ยตามระเบียบทเี่ ก่ยี วขGองต;อไป

๘๒

๗-๙ การสง7 กำลงั สายแพทย1 (Medical Supply)
คือ การดำเนินการดGานการสง; กำลงั ทเี่ ก่ยี วกับส่งิ อุปกรณ.ประเภท ๒ และ ๔ สาย
แพทย. หรือ การปฏิบตั ิการในเรอ่ื ง ความตGองการ การจดั หา การแจกจ;าย และการจำหนา; ยสง่ิ

อุปกรณป. ระเภท ๒ และ ๔ สายแพทย. รวมทัง้ การควบคุมการปฏิบตั ติ ามข้ันตอนดงั กลา; ว
หลกั มูลฐานการส;งกำลงั สิง่ อปุ กรณ.สายแพทย.
การสง; กำลงั สงิ่ อปุ กรณส. ายแพทย. มแี นวทางปฏบิ ตั โิ ดยอาศัยหลักมูลฐาน

เช;นเดียวกับการสง; กำลงั สิง่ อปุ กรณส. ายอื่น ๆ ไดGแก;
ก. พระราชบัญญตั กิ ารจดั ซือ้ จัดจGางและการบรหิ ารพสั ดภุ าครัฐ พ.ศ. ๒๕๖๐
ข. ระเบียบกองทพั บกว;าดวG ยการส;งกำลงั สงิ่ อุปกรณป. ระเภท ๒ และ ๔ พ.ศ.

๒๕๓๔ ค. ระเบยี บ คำสงั่ ตา; ง ๆ ของกระทรวงกลาโหมและกองทพั บก

ง. ระเบยี บ คำส่ังตา; ง ๆ ของหนว; ยงานทเี่ กย่ี วขGอง เช;น สำนกั นายกรฐั มนตรี

กระทรวงการคลงั สำนกั งบประมาณ กรมศุลกากร ฯลฯ รวมท้ังหนงั สอื ชแ้ี จงจากหน;วยงานนัน้ ๆ
ดGวย
จ. ระเบียบปฏิบัติตา; ง ๆ คำแนะนำ และคำช้แี จง ฯลฯ ซง่ึ เปน\ หนงั สือ หรือ

เอกสารชแี้ จงของกรมส;งกำลังบำรงุ ทหารบก หรอื กรมแพทยท. หารบก ท่ชี ีแ้ จงไปยงั หน;วยสาย
แพทย.ต;าง ๆ ซึง่ เป\นการใหGคำแนะนำหรือการขยายความตามระเบยี บ ขอG บังคับต;าง ๆ ซ่งึ มกี ารแจงG
ใหGหนว; ยสายแพทยก. องทพั บกทุกหนว; ยทราบเป\นครง้ั คราวอีกดวG ย

การสง7 กำลังส่ิงอปุ กรณส1 ายแพทย1ในสนาม
การสง; กำลงั สงิ่ อปุ กรณส. ายแพทยใ. นสนามใหปG ฏบิ ัตติ ามระเบยี บปฏบิ ตั ิประจำ
(รปจ.) การสง; กำลังบำรงุ สนบั สนนุ หน;วยปฏบิ ตั ริ าชการสนามของกองทพั บก พ.ศ.๒๕๓๑ เปน\ หลัก

เวนG แต;จะกำหนดไวGเป\นอย;างอื่น
๑. ในกรณีทไี่ มม; กี ารรบ หน;วยเสนารกั ษ. (หม;ู สร., ตอน สร. , หมวด สร.)
เบิกรับส่งิ อปุ กรณส. ายแพทยท. ดแทนจากสง; กำลงั กองพนั เสนารักษ.กอง

พล
๒. ในกรณีท่ีมีการรบหรือในภาวะฉุกเฉนิ การขอรบั หรอื การใหกG ารสนบั สนนุ
สง่ิ อปุ กรณส. ายแพทยใ. หกG ระทำโดยเร็วทสี่ ดุ อาจฝากไปกับรถยนต.

พยาบาลทที่ ำการสง; กลบั ผปูG วN ยเจบ็ และใหหG น;วยเสนารกั ษ.ที่ใกลเG คียงหรือ
ทเ่ี ขGาสนบั สนนุ ใหกG ารสนบั สนุนโดยด;วน แลวG สง; คำขอหรอื การเบิกไปยงั
ขGางหลงั เช;น ตอนส;งกำลงั กองพันเสนารักษ. กองพล กองพนั ทหารเสนา

รักษข. องกองบญั ชากรรช;วยรบ หรือกองคลงั แพทย.กรมแพทย.ทหารบก

๘๓

๗-๑๐ การจำหนา7 ยสิง่ อปุ กรณส1 ายแพทย1
การจำหน;ายส่ิงอุปกรณ.สายแพทย. ยึดถือตามระเบียบกองทัพบก ว;าดGวยการจำหน;ายสิ่ง

อปุ กรณ. พ.ศ.๒๕๕๗ และ ประกาศกรมแพทย.ทหารบก เรอื่ งแนวทางการซอ; มบำรงุ ส่ิงอปุ กรณ.สาย
แพทย.ขนึ้ พ.ศ. ๒๕๔๔

สงิ่ อปุ กรณต. อ; ไปนใี้ หตG ัดออกจากบัญชคี ุม โดยไม;ตGองรายงานขออนุมตั ิจำหนา; ย
๑. ส่งิ อุปกรณใ. ชสG น้ิ เปลอื ง ซงึ่ หมดสน้ิ ไปตามสภาพการใชงG าน เวGน สป.๕ ซึ่งหมดส้ินไปตาม
สภาพการใชGงาน ใหรG ายงานขออนมุ ัติจำหนา; ยแตไ; ม;ตอG งต้ังกรรมการสอบสวน
๒. ส่งิ อปุ กรณ.ถาวรกำหนดอายุ ซึง่ ไดจG า; ยประจำตวั ทหาร เม่อื ใชGงานครบอายุแลวG
๓. ชิน้ สว; นซอ; ม ซ่งึ ใชGไปในการซ;อมบำรุง
๔. เคร่ืองแต;งกายทหาร
การจำหนา; ยส่งิ อุปกรณ. มขี ั้นตอนทเ่ี ก่ียวขอG ง ดงั น้ี
หน;วยขนาดกองรGอย หรือเทยี บเทา; เป\นหน;วยเรมิ่ รายงาน โดยรายงานไปตามสายการบงั คบั
บัญชา จนถงึ หน;วยบังคบั บัญชาขนาดกองพัน หรือเทียบเท;าข้นึ ไป แลวG จึงปฏบิ ตั ิตามลำดับดังตอ; ไปน้ี
๑. แตง; ตัง้ คณะกรรมการสอบสวนขอG เทจ็ จริง
การตั้งคณะกรรมการสอบสวนขGอเท็จจริง ประกอบดGวย ขGาราชการช้ันสัญญาบัตรอย;าง
นGอย ๓ นาย ใหGคณะกรรมการสอบสวนขGอเท็จจริง เพื่อหารายละเอียด และสาเหตุของการ
จำหน;าย โดยใหGพิจารณาใหGไดGความว;าการดูแลรักษาส่ิงอุปกรณ.ของเจGาหนGาท่ี หรือพลประจำไดG
ปฏบิ ัตอิ ย;างถกู ตGอง ตามคำแนะนำหรือคู;มือหรือไม;
การสอบสวนนั้น ใหGคณะกรรมการดำเนินการสอบสวนตามความสำคัญของเรื่อง ในกรณี
เปน\ สง่ิ อุปกรณท. มี่ รี าคาตำ่ หรือเป\นเร่อื งท่เี ก่ยี วเน่ืองจากการปฏิบัตริ าชการสนาม ใหคG ณะกรรมการ
รายงานผลการสอบสวนโดยสรุป และเสนอความเห็นในเรื่องที่สอบสวนใหGผูสG ั่งแต;งตั้งกรรมการใชG
แนบไปกับรายงานขออนุมัติจำหน;าย เพื่อประกอบการพิจารณาส่ังการของผGูมีอำนาจอนุมัติก็เป\น
การเพียงพอ ขอG สำคญั ตGองสอบสวนใหไG ดคG วามจริงวา; สาเหตเุ กิดจากเหตุใด อาทเิ ช;น จากการทจุ ริต
หรือการจงใจ ทำใหGเสียหาย หรือเป\นการปฏิบัติหนาG ที่บกพร;องอันเป\นการประมาทเลินเล;อ หรือ
เกิดขึ้นจากอุบัติเหตุ เหตุสุดวิสัย หรือเกิดข้ึนตามสภาพการใชGงานปกติ หรือจากการกระทำของ
ขGาศึก เป\นตGน รวมทั้งตอG งใหGปรากฏหลักฐานเกี่ยวกับ ประเภท ชนิด ราคา จำนวนความเสียหาย ป|
ท่ีไดรG บั การแจกจ;าย และประเภทงบประมาณทจี่ ัดหาสง่ิ อุปกรณ.ทีไ่ ดGรับความเสียหาย และตGองระบุ
ใหGชัดเจนว;าจะตGองมีผGูรับผิดชอบชดใชGหรือไม; ถGาหากผลการสอบสวนส;อไปในทางเป\นความผิด
ในทางอาญาดGวย ใหGคณะกรรมการสอบสวนขGอเท็จจรงิ แยกสำนวนการสอบสวนดำเนินคดีอาญา
ตอ; ไป

๘๔

เม่ือสอบสวนเสร็จส้ินแลGว ใหGรายงานผลการสอบสวน พรGอมทั้งแนบสำนวนการสอบสวน
ของพนักงานสอบสวน (ถGาม)ี ส;งถึงผสูG ่ังแต;งตั้งคณะกรรมการฯ ใหGเสร็จสน้ิ ภายใน ๓๐ วัน นับต้ังแต;
วันท่ีประธานกรรมการไดGรับทราบคำส่ังแต;งตั้งกรรมการ แต;ถGาการสอบสวนยังไม;เสร็จ จะขอ
อนุญาตผGูส่ังแต;งตั้งกรรมการเพื่อขยายเวลาสอบสวนต;อไป อีกคราวละไม;เกิน ๑๕ วัน แต;รวม
ระยะเวลาในการดำเนินการทัง้ ส้ินแลวG ไมเ; กนิ ๙๐ วัน

ในกรณีสูญหาย เสียหาย ตาย หรือขาดบัญชี ซ่ึงตGองพิจารณาหาผูGรับผิดทางละเมิด ใหG
หนว; ยปฏิบัติตามขอG บังคับกระทรวงกลาโหม วา; ดGวยการปฏบิ ัตเิ มอ่ื เกดิ ความเสียหายแก;เงนิ ราชการ
หรือทรัพย.สินของทางราชการ อันเน่ืองมาจากการกระทำละเมิดของเจGาหนGาที่ ที่มีผลบังคับใชGใน
ป{จจุบัน โดยใหGรายงานตามสายการบังคับบัญชาไปยังกองทัพบก (ผ;านสำนักงานพระธรรมนูญ
ทหารบก)

๒. รายงานขออนุมัตจิ ำหนา; ย
ใหGใชGแบบรายงานตามแบบ ทบ.๔๐๐ - ๐๖๕ และแนบหลักฐานตา; ง ๆ ไปพรอG มกบั รายงาน
สง; รายงานไปตามสายการส;งกำลัง พรอG มกบั สำเนารายงานใหหG น;วยบังคับบัญชาโดยตรงทราบ
สำหรับหน;วยปฏิบัติราชการสนามใหGรายงานไปยังกองบังคับการควบคุมเพ่ือตรวจสอบ
ความถกู ตอG ง และบนั ทึกความเห็นก;อน จึงสง; รายงานไปตามตามสายการสง; กำลัง
หลกั ฐานต;าง ๆ ทีต่ GองแนบไปพรอG มกับรายงานขออนุมตั จิ ำหน;าย ไดแG ก;
- คำสง่ั หรือสำเนาคำสั่งแต;งตง้ั คณะกรรมการสอบสวนขGอเทจ็ จริง
- รายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนขGอเท็จจรงิ
- คำใหกG ารของบคุ คลท่ีเป\นตนG เหตุ และบุคคลทเ่ี กยี่ วขอG ง หรอื ผGูรGเู หน็ เหตุการณ.
- สำนวนการสอบสวน เวGนกรณีที่คณะกรรมการสอบสวนขGอเท็จจริง โดยสรุปว;า เป\นสิ่ง
อุปกรณท. ่ีมรี าคาต่ำ หรอื เป\นเร่ืองทเี่ กีย่ วเน่อื งจากการปฏิบัตริ าชการสนาม
- รายงานการสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนขGอเท็จจริงความรับผิดทางละเมิด ใน
กรณีที่ไดGขออนมุ ัติกองทพั บก และกองทัพบกไดGอนุมัติใหGแต;งต้ังคณะกรรมการสอบสวนขGอเท็จจริง
ความรับผิดทางละเมดิ
- เอกสารแสดงการยินยอมชดใชGส่ิงอุปกรณ.ของผGูรับผิดชอบชดใชG ในกรณีท่ีตGองมี
ผรูG ับผิดชอบชดใชG หรอื ในกรณีท่ีผรูG ับผิดชอบชดใชGไมย; ินยอมชดใชG ใหGหน;วยรายงานระบุในรายงาน
ขออนุมตั ิจำหน;ายของหนว; ยดGวย
- หลกั ฐานและ/หรือเอกสารอืน่ ๆ ท่ีจำเปน\
ในกรณีที่หน;วย ตGองจำหน;ายส่ิงอุปกรณ.ที่ไดGยืมหรือรับสิ่งอุปกรณ.มาจากหน;วยงานอ่ืน
ภายในกองทัพบก ใหGแจGงหน;วยเจGาของส่ิงอุปกรณ.ทราบ จากนั้นใหGหน;วยยืมหรือรับสิ่งอุปกรณ.

๘๕

ดำเนินการ แต;งตั้งกรรมการสอบสวนขGอเท็จจริง เมื่อดำเนินการแลGวเสร็จ ใหGหน;วยระดับกองพัน
หรือเทียบเทา; ขนึ้ ไป ที่เป\นหน;วยยืมหรอื รบั ส่ิงอุปกรณ. รายงานขออนุมัติจำหน;ายสิ่งอุปกรณ. ไปยัง
หน;วยเจาG ของสิง่ อุปกรณ. พรGอมแนบเอกสารหลกั ฐานท่เี กย่ี วขGอง ตอ; ไป

๘๖

ผนวก ก พ.อ.หญิง จิราภรณ. ชมศรี
ขา7 วกรองทางการแพทย1

ก-๑ มมุ มองของขา7 วกรองทางการแพทย1
ข;าวกรองทางการแพทย.เป\นข;าวที่ไดGจากการเก็บรวบรวม ประเมินค;า และวิเคราะห.

ข;าวสารท่ีเก่ียวขอG งกบั ทางการแพทยใ. นพน้ื ที่ต;างๆ ซ่ึงมีผลกระทบต;อนโยบาย แผน และ ปฏบิ ตั ิการ
ข;าวกรองทางการแพทย.รวมถึงการสังเกตความแข็งแกร;งของขGาศึก และ การประเมินขีด
ความสามารถทางการแพทย.ทั้งของทหารและพลเรอื นเพอื่ การพฒั นาข;าวกรองทางการแพทย. ขGอมูล
ข;าวสารจะถูกรวบรวม ประเมินค;าและวเิ คราะห. ภายใตหG วั ขอG ตอ; ไปน้คี ือ

- โรคระบาด โรคประจำถ่นิ มาตรฐานทางสาธารณสุข และขีดความสามารถ บรกิ ารสขุ ภาพ
ทมี่ ี สามารถจดั หาไดG และ คุณภาพในการใหGบริการ

- อนั ตรายจากการปฏิบตั ิการ และ สภาพแวดลอG ม
- การสง; กำลงั สายแพทย. รวมงานดGานธนาคารเลอื ด สถานพยาบาล จำนวนเจาG หนGาทีท่ ผี่ า; น
การฝก_
- ท่ีตั้ง โรคเฉพาะทาง สายพนั ธุ.ของแบคทีเรีย โลน เห็ด งู เช้อื รา สปอร. และอันตรายอ่นื ๆ
(ทอกซนิ พชื พรรณ)
- โรคจากสตั ว. โรคจากพชื โดยเฉพาะทีส่ ามารถติดต;อสูค; นไดG
- ป{ญหาสขุ ภาพทีเ่ กยี่ วขGองกับการบริโภคนำ้ และอาหาร
- ผลกระทบทางสุขภาพจาก รงั สี สารชวี ะ สารเคมี
- ผGบู าดเจบ็ ทอ่ี าจจะเกิดขึ้นจากการพัฒนาทางอาวุธสมยั ใหม;
- สุขภาพ และ ความพรอG มรบของขาG ศึก การฉดี วคั ซนี การใชยG าแกพG ิษ
- พ้นื ที่ปฏิบัติการ เชน; ความสูง อณุ หภูมิ ภูมปิ ระเทศ (ภเู ขา ทะเลทราย เมือง) ซง่ึ บางคร้ัง
อาจจะกระทบตอ; สุขภาพ ระบบการสนบั สนุนบรกิ ารสุขภาพ
- ยุทโธปกรณ. และรูปแบบการใชGกำลงั ของฝNายตรงขาG ม

๘๗

ก-๒ ข7าวกรองทางการแพทยท1 ีส่ ำคัญ
ก.ระดับยุทธศาสตร.
ข.ระดับยทุ ธการ ขา; วกรองทางการแพทย.คือ การพฒั นากลยุทธใ. นการสนับสนุนบรกิ ารทาง

การแพทย.
- การต;อตาG นภยั คกุ คามทางการแพทย.
- ตอบสนองต;อเหตกุ ารณ.เฉพาะเรอ่ื งในเขตยทุ ธบริเวณ
- สามารถทำการบงั คับบัญชาในการปฏิบัติการไดG
- ดูแลรกั ษาสขุ สภาวะของกำลงั พล

ก-๓ แหลง7 ข7าวกรองทางการแพทย1
ข;าวกรองทางการแพทย.ถูกแจกจ;ายไปยังผGูวางแผนทางการแพทย. ผูGวางแผนจะตGอง

แยกแยะความแตกต;าง และ สนับสนุนการข;าว ภายใตGคำส่ัง หรือ ภารกิจของกองกำลัง ใน
สถานการณ.ฉุกเฉินการปรับปรุงขGอมูลข;าวกรองทางการแพทย.ใหGสมัยไดGมาจากการประสานงาน
โดยตรง หนว; ยขา; วกรองทางการแพทยท. ำการศึกษาขดี ความสามารถทางการแพทย. โรคทป่ี รากฏอย;ู
รวบรวมรายงานท่ีไดมG าจากแหล;งต;างๆ การศกึ ษารายงานในต;างประเทศ รายงานการเฝาK ระวังโรค
และสภาพแวดลGอม ตลอดจนการตอบสนองในดาG นตา; งๆ ผูGวางแผนทางการแพทยใ. ชGหนว; ยขา; วกรอง
ทัง้ หมดมีอยูใ; นการสนับสนุนบรกิ ารทางการแพทย.

ก-๔ การเตรยี มสนามรบดาI นขา7 วกรองทางการแพทย1
ก.การเตรยี มสนามรบดGานขา; วกรองทางการแพทย. เป\นขั้นตอนที่เป\นระบบ ที่ออกแบบมา

เพ่ือช;วยใหGผGูวางแผนทางการแพทย.ทำการวิเคราะห.ภารกิจของขGาศึก สภาพแวดลGอม และ ภัย
คุกคามทางการแพทย.ในพื้นท่ีปฏิบัตกิ าร การเตรียมสนามรบดGานการข;าวกรองทางการแพทย.เป\น
ขั้นตอนแรกในการวเิ คราะห.ภารกิจของกระบวนการแสวงขGอตกลงใจทางทหาร ขGอมลู ท่ีไดGเป\นหลัก
นยิ มในการพฒั นาการประมาณการณ.ทางการแพทย. และ แผน

วตั ถุประสงค.ของการเตรียมสนามรบดGานขา; วกรองทางการแพทยค. ือ
- กำหนดสภาพแวดลGอมของสนามรบ
- อธิบายผลกระทบท่มี ีต;อกองกำลังและการปฏบิ ัติการ
- รวบรวมขอG มลู ของภยั คุกคาม
ข. ในปฏิบัติการดำรงเสถียรภาพ ผGูวางแผนอาจจะตีความในประเด็นที่เก่ียวขGอง ซึ่งใน
ปฏบิ ตั กิ ารลักษณะน้ีจะไมม; ขี Gาศกึ ในยอ; หนาG กองกำลังขาG ศึกและกำลงั ฝNายเดยี วกัน อาจจะตอG งคิดถึง
ป{จจัยดGานลบ/บวก รวมถึงความสำเรจ็ ของภารกจิ ยกตวั อย;างของการบรรยายฝNายตรงขGาม อาจจะ

๘๘

เป\นการปฏิบัติทเ่ี กดิ ข้ึนในการบรรเทาภัยพิบัติ ผูGวางแผนควรพิจารณาสถานการณ. ป{จจยั ท่อี าจจะ
เกดิ ขน้ึ ล;วงหนาG ความขาดแคลนทเี่ กดิ ข้ึน รวมถงึ การกำจดั ภยั คุกคาม ขอG มูลเพ่ิมเติมมีใน รส. ๘-๔๒

ก-๕ ขนั้ ตอนการเตรยี มสนามรบดาI นขา7 วกรองทางการแพทย1
ก.การกำหนดสภาพแวดลอG ม
(๑) ระบุสภาพแวดลอG มที่สำคญั
(ก) อธิบายลักษณะภูมิประเทศ ท่ีรวมถึง สภาพอากาศ ภูมิอากาศ ภูมิประเทศ ความสูง

อาจจะรวมถึงขGอมูล ภัยคุกคามจากสภาพภูมิอากาศ สภาพแวดลGอมที่อาจจะเกิดเป\นไปไดG เช;น
แผ;นดนิ ไหว ภเู ขาไฟระเบดิ มรสมุ หรอื เงื่อนไขอ่ืนๆ

(ข) สถานการณ.ทางการเมือง เศรษฐกิจ สงั คม (ขอG มลู ประชากร ชนกล;ุมนอG ย ศาสนา อายุ
รายไดG วัฒนธรรม ภาษา ฯลฯ) ชีวติ ความเป\นอย;ู อัตราการตายของทารก การคาดการณส. ำหรับการ
สนับสนุนทางดGานการแพทย.ใหGกับประชาชนในทGองถิ่น ผGูอพยพ กล;ุมต;างๆ หน;วยงานก่ึงทหาร
อตั ราการเกิดอาชญากรรม เป\นตนG

(ค) กำลังของภยั คุกคาม และขีดความสามารถ (หลักนิยมของขาG ศึก เปาK หมาย วตั ถปุ ระสงค.
และ ภารกิจ โครงสราG งการจดั กำลังของขGาศึก อาวธุ ขดี ความสามารถที่จะทำใหGเกิดความเจบ็ ปNวย/
บาดเจ็บ ประเภทของบาดแผลที่อาจจะเกิดข้ึน สถานะทางสุขภาพของขGาศึก โรคระบาด การฉีด
วัคซนี ประเภทของผบGู าดเจ็บจากอาวธุ คชรน. หลกั นยิ มในการใชG การสง; กำลังสายแพทย. (ปรมิ าณ
คุณภาพ การจัดหาไดG และส่ิงอุปกรณ.ทางการแพทย. ) ขีดความสามารถของผูGก;อการรGาย ระบบ
อาวุธ คชรน. ท่ีมีอยู; การปฏบิ ตั กิ ารดาG นจิตวทิ ยา และ ขีดความสามารถของสงครามนอกแบบ

(ง) โครงสรGางพ้ืนฐาน ระบบการขนส;ง (ทางบก ทางทะเล ทางอากาศ) ระบบการสื่อสาร
(โทรศัพท. โทรศัพท.เคลอื่ นท่ี สื่อมวลชน ระบบไฟฟาK ) และ สิง่ อำนวย

(จ) โครงสรGางพื้นฐานทางการแพทย. (รวมถึงที่ต้ัง สถานที่ใหGการรักษาพยาบาลท่ีสามารถ
จัดหาไดG และสิ่งอำนวยความสะดวกทางการแพทย. (ชื่อ ขGอมูลติดตอ; การจดั การที่เป\นประโยชน.)
ขดี ความสามารถทางดาG นการแพทย. (ขนาด จำนวนผGปู Nวยทีส่ ามารถใหGการดแู ลไดG ผูเG ช่ยี วชาญพเิ ศษ)
ระดับการศึกษาและการฝ_กอบรม จำนวนเจGาหนGาท่ีสนับสนุน ขGาศึกใชGกำลังหรือ สามารถเขGาถึง
ระบบการแพทย.พลเรือนไดGหรือไม; คณุ ภาพของสิ่งอุปกรณ.ทางการแพทย.ที่มีอยู; งานดาG นธนาคาร
เลอื ด ขีดความสามารถในการสง; กลับ การบรกิ ารทม่ี อี ยู; ทต่ี ้ัง สถานรี ถไฟ สนามบนิ ทา; เรือ ทตี่ ั้งของ
ท่ีกำจดั ของเสยี และ การสนับสนนุ ทีม่ ีอยู;

(ฉ) ภัยคุกคามทางการแพทย. อGางถึงในตาราง ก-๑ รายการตรวจสอบภัยคุกคามทางการ
แพทย.

๘๙

ตาราง ก-๑ รายการตรวจสอบภัยคุกคามทางการแพทย.
โรค โรคประจำถ่นิ โรคระบาด

โรคตดิ ต;อท่มี ากับน้ำ อาหาร
โรคจากแมลง
โรคติดต;อจากสัตวส. ู;คน
อนั ตรายจากการปฏบิ ตั ิการ ภูมอิ ากาศ (รGอน เย็น ความช้นื ความสูงจากระดับนำ้ ทะเล)
วสั ดมุ พี ิษจากอุตสาหกรรม
การกระจาย หรอื แผ;ขยายของวัตถุ รังสี เคมี ชวี ะ นวิ เคลียร.
ระบบสุขาภบิ าล ขอG ขัดขอG ง เช;น ระบบกำจดั นำ้ เสีย ของเสีย
การถกู รบกวนการขดั ขวางจากการทำอุตสาหกรรม
สารพิษหรอื พชื พรรณไมมG พี ิษ พษิ จากสัตว.เลือ้ ยคลาน สัตว.คร่งึ บกครง่ึ น้ำ แมลง พิษจากพชื
ผลกระทบจากอาวุธ คชรน. อาวุธเคมี ชีวะ รงั สี นวิ เคลยี ร. อาวธุ ทำลายลาG งสูง
สรรี ะ และความเครียดทางดGาน การปฏบิ ตั กิ ารทต่ี อ; เนือ่ งยาวนาน
จติ เวช ความอ;อนลาG จากการรบ
การใส; ชุดปKองกนั
ปฏิบัตกิ ารดำรงเสถยี รภาพ

(ช) การปฏิบัติของหน;วยงานอิสระท่ีไม;ใช;องค.กรของรัฐ ในพื้นท่ีปฏิบัติการ รวมถึง
หนว; ยงานของกาชาดสากล แพทย.เทGาเปลา;

(๒) ระบุขอG จำกัดของการบงั คับบญั ชาในพ้ืนท่ีปฏบิ ัติการ
การบงั คับบัญชาจะมเี พียงภายในพ้นื ท่ที ี่รับผดิ ชอบ ภายในพ้นื ทีป่ ฏิบัตกิ ารเท;านน้ั

(ก) ระบุพ้ืนท่ีปฏิบัติการ (ภาพรวม และ รายละเอียด ข้ึนกับระดับการบังคับบัญชา และ
ขนาดของพืน้ ทป่ี ฏิบัตกิ าร

(ข) ระบปุ ระชากรกลมุ; เส่ยี งทัง้ หมด (ชาตพิ นั ธมิตร พลเรอื นทอG งถ่ิน ผอูG พยพ เจาG หนาG ทีจ่ าก
หนว; ยงานอนื่ ๆ) ผGูวางแผนจะตGองกำหนดคนทเี่ ปน\ อยใู; นกล;ุมเสีย่ ง

(ค) ระบหุ นว; ยทท่ี ำการสนบั สนนุ ทงั้ หมด
(ง) ระบุหน;วยที่ทำการสนบั สนุนของชาติพันธมิตร ในย;อหนGาน้ีควรอธิบายความแขง็ แกร;ง

ของกองกำลัง ทตี่ ง้ั ภารกิจ อาจจะรวมถงึ ทรพั ยากรทางการแพทยท. ม่ี ีในอัตรา และ ขีด
ความสามารถ สิ่งอำนวยความสะดวกทางการแพทย. ความตGองการทางการแพทย.
ความสมบรู ณข. องรา; งกาย และสุขภาพดาG น ทันตกรรม

๙๐

(๓) การสรGางเงือ่ นไขในพ้ืนที่สนใจ พื้นที่สนใจตGองนำมาใชGในการวางแผน โดยทั่วไปพ้ืนท่ี
สนใจจะอย;ูนอกพ้ืนที่ปฏิบัติการ อาจจะมีหรือไม;มีปฏิบัติการเกิดข้ึนในพ้ืนท่ีนั้น แต;พ้ืนท่ี
สนใจจะเป\นส่งิ ทนี่ ;าสนใจทอ่ี ยนู; อกพ้ืนทีป่ ฏิบตั กิ าร
(ก) การสนับสนุนทางสุขภาพ ไดGรับจากหน;วยท่ีมีอย;ูในประเทศ เช;น การสนับสนุน
โรงพยาบาล การส;งกำลังสายแพทย. การควบคุมกำกบั ดแู ลผปGู Nวย
(ข) ทีต่ ัง้ เวลา ระยะทาง เปน\ ป{จจัยในการสนบั สนุนบรกิ ารสุขภาพซึ่งสามารถใชใG นการเพ่ิม
การเสริมกำลัง เช;น การสนับสนุนโรงพยาบาล การส;งกำลัง และ การควบคุมกำกับดูแล
ผGูปNวย
(ค) การประสานงาน และ การประสานสอดคลGองของการควบคุมบังคับบัญชานอกพื้นที่
ปฏิบัตกิ าร
(ง) การติดตามการปฏบิ ัติการ หรือ การกระทำท่ีเกิดพรอG มๆกับพนื้ ทป่ี ฏิบัติการ

(๔) ระบุรายละเอียดท่ีตอG งการ และ เวลา ท่ีมใี นการจัดเตรียมสนามรบดาG นการข;าวกรอง
ทางการแพทย.
(๕) ประเมินค;าข;าวกรองทางการแพทยท. ่ีสำคัญ และ ระบุช;องทางแหล;งข;าวกรองมาจาก
หลายแหล;ง เช;น ศูนย.ข;าวกรอง รายงาน หน;วยการข;าว เฟสบุค แหล;งข;าวเป˜ดต;างๆ
องค.กรอนามัยโลก อินเตอร.เนต็ หGองสมุด
(๖) ระบุ และ ส;งคำขอ ไปยงั หนว; ยข;าวกรอง
(๗) เกบ็ รวบรวม เติมเต็มส่ิงท่ยี งั ขาดหายไป

ข. อธิบายสภาพแวดลอG ม ในขั้นตอนน้เี ปน\ การวิเคราะห.และบรู ณาการป{จจยั ตา; งๆในสนาม
รบ รายละเอียดการวิเคราะห.ของป{จจัยเหล;านี้ที่ส;งผลกระทำท่สี ำคัญต;อปฏิบัตกิ ารทางทหาร ผล
ของข;าวกรองทางการแพทย.ทำใหG ผบ.ตัดสินใจไดG เนGนผลกระทบท่ีเกิดข้ึนกับท้ังฝNายเราและฝNาย
ขGาศึก

(๑) ภมู ปิ ระเทศ
(ก) ผลกระทบของภูมิอากาศและสภาพอากาศ (ขGอมูลจะรวมถึงผลกระทบของ

ความรGอน ความเยน็ ความชนื้ รปู แบบปจ{ จัยทางสภาพอากาศทส่ี ำคัญ เช;น มรสมุ ฝนตกหนัก หมิ ะ
ดวงจันทร. ซ่ึงส;งผลกระทบต;อปฏิบัติการทางทหาร ผลกระทบจากสภาพอากาศ สารเคมี สารชีวะ
ภูมิอากาศ ท่สี ง; ผลตอ; สง่ิ อุปกรณ.ทางการแพทย.

(ข) การวเิ คราะหภ. ูมิประเทศ (การวเิ คราะหภ. มู ปิ ระเทศรวมถึงตอ; ขดี ความสามารถ
ของกองกำลงั ฝาN ยเรา และ ฝNายขาG ศกึ ขดี ความสามารถในการดแู ลสขุ ภาพ

๙๑

(ค) ผลกระทบจากความสูง ผลกระทบจากความสูงที่มีผลต;อการปฏบิ ัตกิ าร การ
ส;งกลบั ทางอากาศดวG ยเฮลิคอปเตอร. และ แนวทางการรกั ษาทไ่ี ดมG าตรฐาน

(๒) สถานการณ.ทางการเมอื งและสงั คมเศรษฐกิจ
(ก) ประชากร จะรวมถงึ ผลกระทบต;อการขนสง; การบริการสุขภาพทส่ี นบั สนุนกอง

กำลงั ผลกระทบต;อระบบในการสนับสนุนประชากรทGองถิ่น องค.กรอสิ ระ ผลกระทบทาง
การเมืองต;อการใหGบรกิ ารประชาชนทGองถ่ิน องค.กรอิสระ ผGูอพยพ คนพลัดถ่ิน ผลกระทบ
จากวัฒนธรรม ศาสนา ภาษา

(ข) เง่ือนไขของประชากรทั่วไป และประชากรท่ีใหGการสนับสนุน ผลกระทบต;อ
การส;งกำลังออกไปปฏบิ ัติหนาG ท่ี การวเิ คราะห.อัตราการตายของทารกซ่ึงเป\น
ตัวช้ีวัดสุขภาพของประชากร สถานภาพดGานโภชนาการ และ โครงสรGาง
พ้ืนฐานทางการแพทย.

(ค) ผลกระทบต;อคนกล;ุมต;างๆ เครือญาติ กล;ุมท่ีขัดแยGง หน;วยงานที่ไม;ใช;ทหาร
และขีดความสามารถในการสนับสนนุ บรกิ ารสุขภาพ เพ่ือส;งกองกำลงั ออกไป
ปฏบิ ตั ิหนGาท่ี

(ง) การรGองขอเพ่มิ เติม กรณมี ีเหตทุ สี่ ง; ผลกระทบเพิ่มเติมต;อผูอG พยพ ผูGพลัดถนิ่ ผูG
ถกู กักขัง เชลยศกึ ท่อี ย;ูในระบบบริการสุขภาพ ซึ่งสำคญั มากต;องานเวชกรรม
ปอK งกัน การดูแลผูGปNวยนอก การรับไวGรักษาในโรงพยาบาล การส;งกลับทาง
การแพทย. การส;งกำลังสายแพทย. การคัดแยกผGูปNวยเจ็บ การทดแทน การ
จำหน;ายสิ่งอุปกรณ. และ เคร่อื งมอื ทางการแพทย.

(๓) ภยั คุกคามทางการแพทย. ขดี ความสามารถ/ผลกระทบ
(ก) ผลกระทบจากขGาศกึ เปKาหมาย ภารกิจ ตGองทำการวิเคราะห.ขีดความสามารถ

ของขGาศึก สนธิสัญญาเจนีวา ผGูบาดเจ็บพลเรือน ระบบตา; งๆทีถ่ ูกทำลายลง และการเกดิ ข้นึ
ของผูGอพยพพลดั ถน่ิ

(ข) หลักนิยมของขGาศึก จะมีผลกระทบต;อกองกำลังและหน;วยแพทย.ที่ออกไป
ปฏิบตั ิหนGาท่ี ทำใหคG าดการณว. า; ควรมีการจดั หน;วยอยา; งไร

(ค) โครงสรGางและการจัดกำลังของขGาศึก และระบบอาวุธ รวมถึงการวิเคราะห.
ระบบอาวธุ ของขGาศึก วเิ คราะห.ขนาดและองคป. ระกอบของกำลังขGาศึกกำลัง
ฝNายเราที่จะส;งออกไปปฏิบัติหนGาท่ีลักษณะบาดแผลที่จะเกิดขึ้นจากการ
บาดเจบ็

๙๒

(ง) หลักนิยมทางการแพทย.ของขGาศึก รวมถึงการวิเคราะห.หลักนิยม/ขีด
ความสามารถทางการแพทย.ทีม่ อี ยู; การสง; กลบั ทางการแพทย. การฝก_ ฝน และ
การรกั ษา

(จ) ผลกระทบจากอาวุธ คชรน. ทำการวิเคราะห.ขีดความสามารถของการใชอG าวุธ
คชรน. ผลกระทบของการใชG แนวโนGมในการใชG ระบบการใชG ความแม;นยำ
และ ประสทิ ธิภาพ

(ฉ) สงครามจิตวิทยา สงครามนอกแบบ และผลกระทบท่ีเกิดข้ึน การปฏิบัติใน
พื้นท่ีส;วนหลัง ทรัพยากรทางการแพทย.ท่ีมีอยู; ผลกระทบของสงครามนอก
แบบทีม่ ีผลต;อระบบสุขภาพ

(๔) โครงสรGางพืน้ ฐาน
(ก) ระบบการขนส;ง ระบบการขนส;งท่ีมีอย;ู เวลาในการส;งกลับ การส;งกำลงั สาย

แพทย. การเคล่ือนยGายในการปฏิบัติการทางทหาร การส;งกำลังสายแพทย. การวิเคราะห.เสGนทาง
เคลื่อนที่ทางทหารที่มตี อ; ระบบการขนสง; ผลกระทบของเครอื ข;ายการขนสง; ของขาG ศึก และฝาN ยเรา

(ข) ระบบการสอื่ สาร และ สถาป{ตยกรรม มีเครือข;ายการสอ่ื สารใดบาG ง ระบบของ
เทคโนโลยอี ยู;ในระดับใด การเขGาถึงบริการเป\นอย;างไร มีการใหGบริการใดบGาง เช;น วิทยุ โทรทัศน.
โทรศัพท. คอมพิวเตอร.

(ค) ระบบสาธารณูปโภค (น้ำ ไฟฟKาฟKา ระบบกำจดั ของเสยี ) รวมถึงการวิเคราะห.
คุณภาพน้ำ การแจกจ;ายน้ำ การแจกจ;ายไฟฟKา ระบบสุขาภิบาล ผลกระทบต;อหนทางปฏิบัติของ
ฝาN ยเรา/ฝNายขGาศึก และผลกระทบทจ่ี ะเกิดขึน้ ต;อระบบการบริการสขุ ภาพ ในกรณีมีเหตขุ ดั ขอG งกับ
บรกิ ารตา; งๆเหลา; นี้

(ง) อตุ สาหกรรม รวมถึงอตุ สาหกรรมทม่ี ีอยู;ในป{จจบุ ัน และ ผลกระทบทอ่ี าจจะมี
ตอ; ดาG นเศรษฐกิจ ของเสียมีพิษจากอุตสาหกรรม

(๕) โครงสราG งพ้ืนฐานทางการแพทย.
(ก) การวเิ คราะหร. ะบบสขุ ภาพทงั้ หมด (รายการตรวจสอบในตาราง ข-๒)
(ข) การวิเคราะหส. ถานบรกิ ารสขุ ภาพในทGองถ่ิน (รายการตรวจสอบในตาราง ข-๓)
(ค) การวิเคราะห.ส่ิงอุปกรณ.ทางการแพทย.ในทGองถ่ิน และแหล;งอุปกรณ. รวมถึง

การวเิ คราะห.ปริมาณ คุณภาพ การจัดหา การวเิ คราะห.ดาG นธนาคารเลือด การใชGสิ่งอปุ กรณ.สำหรับ
คนทอG งถ่นิ ผอูG พยพ ผูGถูกกักขัง เชลยศกึ รวมถงึ การบรจิ าคขององคก. รนานาชาติ

(ง) การวิเคราะห.การส;งกลับทางการแพทย. (รวมถึงการวเิ คราะห.การส;งกลับของ
ระบบการแพทย.ทGองถ่ิน และ ขีดความสามารถ การประสานงาน และ การประสาน