96 เราสามารถบริหารจัดการทรัพยากรและเวลาในการ แก้ไขปัญหาได้อย่างยืดหยุ่น เพราะแรงกดดันยังมีไม่ มาก แต่ก็ไม่ควรมองข้ามเพราะถ้าชะล่าใจมันอาจขยาย ใหญ่จนเข้าสู่ขั้นที่2ได้ ผลกระทบปานกลาง เป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบในวง กว้างมากกว่าขั้นแรกอาจเป็นผลมาจากปัญหาที่ หมักหมมมาจากขั้นแรกหรือเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นมาก็มี ผลกระทบปานกลางแล้วในขั้นนี้เราจะต้องลงทุนลงแรง ใน การแก้ปัญหาให้เร็วก่อนที่ปัญหาจะพัฒนาไปสู่ขั้นวิกฤติ ที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายในวงกว้างได้ ผลกระทบขั้นวิกฤติปัญหาในขั้นนี้จะต้องได้รับการ แก้ไขอย่างเร่งด่วน เรียกได้ว่าเป็นปัญหาที่ต้องทุ่ม ทรัพยากรที่มีอยู่เพื่อแก้ไขปัญหาในทันที มิฉะนั้นอาจ ก่อให้เกิดแผลเป็นในระยะยาวต่อตัวเองหรือองค์กรได้
97 การวิเคราะห์และจำแนกดังกล่าวจะช่วยให้เรา รู้ว่าควรบริหารจัดการกับปัญหาด้วยวิธีไหน ใช้ ทรัพยากรอะไรและเท่าใดบ้าง และควรมี กรอบเวลาในการแก้ไขปัญหานานเท่าไหร่ พัฒนาแนวทางในการแก้ไขปัญหา (Develop Alternate Solutions) ด้วยการที่ปัญหาหนึ่งมักจะมีทางออกมากกว่าหนึ่งทาง เสมอ จึงเป็นการดีที่เราจะพัฒนาแนวทางในการแก้ไข ปัญหาออกมาหลายแนวทาง เทคนิคคืออย่าเพิ่งจำกัด ความคิดตัวเองมากนักในขั้นตอนนี้ พยายามปลดปล่อย ความคิดสร้างสรรค์ในการแก้ไขปัญหาออกมา เพราะ มันอาจทำให้เราได้มาซึ่งวิธีแก้ไขปัญหาที่สดใหม่จน สามารถนำไปใช้เป็นบรรทัดฐานใหม่ในชีวิตหรือกิจการ ต่าง ๆ ในองค์กรได้
98 ประเมินแนวทางที่ได้มา (Evaluate Alternatives) เมื่อเราได้ชุดแนวทางการแก้ไขปัญหามาแล้ว ขั้นต่อไป ก็ให้เรากำหนดเกณฑ์ต่าง ๆ ในการคัดเลือกแนวทางที่ ได้มา เช่น ความคุ้มค่าทางต้นทุน ประโยชน์ในระยะ ยาว ทรัพยากรที่ต้องใช้ ฯลฯ จากนั้นให้เราคัดแยก แนวทางที่คาดว่าจะให้ผลลัพธ์ไม่ดีออก ทำการให้ คะแนนกับแต่ละแนวทางที่ผ่านการคัดแยกแล้ว เรียงลำดับตามคะแนนที่ได้ เสร็จแล้วให้เราลอง ประเมินการจัดลำดับของแนวทางการแก้ไขปัญหาอีก ครั้งด้วยการเปรียบเทียบข้อดีข้อเสียของแต่ละแนวทาง ลงมือปฏิบัติตามแนวทาง(Implement the Solution) ขั้นตอนการลงมือแก้ไขปัญหานี้ถ้าให้ดีควรมีแผนการ การลงมือปฏิบัติที่ชัดเจน ยิ่งเป็นปัญหาที่ซับซ้อนก็ควร มีลำดับขั้นตอนในการแก้ไขปัญหา และควรมีแผน
99 สำรองกรณีที่เกิดปัญหาพ่วงขึ้นมาระหว่างการแก้ไข ซึ่ง ถ้ าเราท ำได้ ดีใน ขั้ น ต อน การระบุ แ ล ะอ ธิบ าย รายละเอียดของปัญหา (ขั้นตอนที่ 1) ก็จะสามารถ คาดคะเนถึงปัญหาพ่วงที่อาจเกิดขึ้นได้ และในขั้นตอน การลงมือปฏิบัตินี้นี่เองที่จะต้องใช้ทักษะในการสื่อสาร ที่ดี โดยเฉพาะในกรณีของปัญหาระดับองค์กร ประเมินผลปฏิบัติการ (Mesure the Result) หลังจากลงมือแก้ไขปัญหาไปแล้ว ในกรณีที่ปัญหายัง อยู่ แน่นอนว่าเราต้องกลับไปหาแนวทางการแก้ปัญหา กันใหม่ หรืออาจจะต้องกลับไปทบทวนดูว่าเราระบุต้น ตอของปัญหาได้ถูกต้องแล้วหรือไม่ ส่วนในกรณีที่ ปัญหาได้รับการแก้ไขแล้ว เราก็ควรประเมินดูว่า แนวทางของเรามีประสิทธิภาพหรือไม่ ถ้าไม่ก็ควร พัฒนาแนวทางในการแก้ปัญหาให้ดียิ่งขึ้นด้วยการ คิดค้นแนวทางใหม่ตั้งแต่ต้นหรือกลับไปดูแนวทางอื่น ๆ ที่เราได้มาจากขั้นตอนที่ 3 ก็ได้
100 หาความรู้เพิ่ม ด้วยการที่ปัญหาแต่ละอย่างมีรายละเอียดเฉพาะตัว การจะแก้ไขปัญหาแต่ละอย่างได้จึงต้องมีความรู้ใน แขนงนั้น ๆ ดังนั้นการพัฒนาทักษะการแก้ไขปัญหาใน ขั้ น ต้ น จึ งเป็ น ก ารเรีย น รู้ทั ก ษ ะทั้ ง hard skilsl และ soft skills เพิ่มเติมผ่านการศึกษาด้วยตัวเอง ลง เรียนคอร์สออฟไลน์หรือออนไลน์ ฯลฯ ความรู้ที่จะ นำมาแก้ปัญหาอาจมาจากคลังความรู้ที่เราสะสมมา หรืออาจมาจากตอนที่ปัญหาเกิดขึ้นและบังคับให้เรา ต้องทำการค้นคว้าเพิ่มเติม ดังนั้นถ้าเราสามารถคาด เดาถึงความท้าทายที่อาจเกิดขึ้นจากกิจกรรมหรือสาย งานของเรา ก็จะเป็นการดีถ้าเราหาความรู้เกี่ยวกับ กิจกรรมหรือสายงานของเราเพิ่มเติม แกว่งตัวเองหาโอกาส หนึ่งในหนทางของการอัปเกรดทักษะการแก้ไขปัญหา ให้ดีขึ้นก็คือการลงมือแก้ปัญหาจริง ๆ หมายความว่าถ้า เราเผชิญกับปัญหาหรือความท้าทายอยู่บ่อย ๆ มันก็จะ
101 ทำให้เรามีโอกาสในการใช้ทักษะการแก้ไขปัญหาถี่ขึ้น ซึ่งอาจช่วยให้เราลับทักษะนี้ให้แหลมคมยิ่งขึ้นได้ แต่ อย่าเข้าใจผิดว่าเป็นการแกว่งเท้าหาเสี้ยนนะ (มิเช่นนั้น เราเองอาจกลายเป็นต้นตอของปัญหา) เพราะในที่นี้ หมายถึงการเปิดรับความท้าทายใหม่ ๆ เข้ามาในชีวิต เช่น การเข้าร่วมโครงการอะไรใหม่ ๆ และอื่น ๆ ที่จะ นำเราไปสู่ประสบการณ์ใหม่ ๆ ได้ เมื่อมองในมุมนี้การ เปิดรับความท้าทายใหม่ ๆ ก็เป็นอีกทางในการหา ความรู้ใหม่ ๆ อย่างในข้อแรกเช่นกัน ฝึกแก้ปัญหาทิพย์ การเตรียมตัวแก้ปัญหาทั้ง ๆ ที่ปัญหาจริงยังไม่เกิดขึ้นก็ เป็นอีกวิธีที่ดีในการพัฒนาทักษะการแก้ไขปัญหา โดย สามารถทำได้ด้วยการจำลองเหตุการณ์ที่อาจเกิดขึ้น ล่วงหน้าและขบคิดดูว่าจะแก้ปัญหาอย่างไร อาจเริ่มต้น จากการวิเคราะห์กิจกรรมหรือสายงานที่เราทำว่ามี ความเสี่ยงอะไรที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตบ้าง แล้วลอง หยิบยกประเด็นที่ท้าทายมาแล้วลงมือแก้ปัญหากัน
102 อย่างทิพย์ ๆ ดู ดีไม่ดีเราอาจได้แผนรับมือล่วงหน้า ก่อนที่ปัญหาจริงจะเกิดขึ้นก็ได้ ลักจำ ถ้าหากปัญหาที่เรากำลังเผชิญอยู่เป็นเรื่องใหม่เอี่ยม สำหรับเรา และยังเป็นเรื่องเร่งด่วนจนไม่สามารถแบ่ง เวลาไปศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมเพื่อมาแก้ไขปัญหาได้ การแก้ไขปัญหาในสถานการณ์แบบนี้ไม่มีอะไรที่เหมาะ ไปกว่าการขอความช่วยเหลือหรือลักจำวิธีการแก้ไข ปั ญ ห าจ าก ผู้ มี ป ระส บ ก ารณ์ ซึ่ งก ารห ยิ บ ยื ม ประสบการณ์จากผู้อื่นถือเป็นอีกช่องทางในการเรียนรู้ ที่สำคัญ ม า ถึ ง ต ร ง นี้ เร า จ ะ เห็ น ว่ า Problem Solving Skills หรือทักษะการแก้ไขปัญหานั้นไม่ใช่ทักษะที่อยู่ได้ ด้วยตัวของมันเอง แต่มันประกอบไปด้วยร่างแยกหรือ ทักษะย่อยต่าง ๆ มากมายแตกต่างไปตามรูปแบบของ ปัญหาที่ต้องใช้ความรู้เฉพาะทางในการแก้ปัญหา แต่
103 จะมีชุดทักษะพื้นฐานที่เราสามารถประยุกต์ใช้ได้กับทุก ปัญหา ไม่ว่าจะเป็นทักษะด้านการวิจัยค้นคว้า การ วิเคราะห์ การตัดสินใจ การสื่อสาร และการบริหาร จัดการ เมื่อนำทักษะเหล่านี้ไปประยุกต์ใช้กับ 6 ขั้นตอนในการแก้ไขปัญหาที่เราแนะนำไป บวกกับการ พัฒนาทักษะการแก้ไขปัญหาอยู่เรื่อย ๆ รับรองว่ามัน จะช่วยให้เราแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ มากขึ้นอย่างแน่นอน การแก้ปัญหามีความสำคัญในการจัดกิจกรรมการเรียน การสอน ในหลายวิชาต้องใช้กระบวนการคิดการ แก้ปัญหาเป็นส่วนใหญ่ ดังนั้นการจัดกิจกรรมการเรียน การสอนต้องจัดให้ผู้เรียนสามารถนำไปปรับใช้ได้จริง การจัดกิจกรรมควรเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ใช้วิธี แก้ปัญหาได้หลากหลายแนวทางเปิดกว้างให้แสดง ความคิดเห็น และจัดบรรยากาศให้เหมาะสมกับ กิจกรรมการเรียนการสอนให้สอดคล้องตามสภาพจริง มากที่สุด จากที่กล่าวมาสรุปได้ว่า ความสำคัญของการ แก้ปัญหา เป็นการช่วยให้มนุษย์ได้ใช้สติปัญญา ความรู้ ประสบการณ์ และปฏิญาณไหวพริบ ในการจัดการ
104 ปัญหาที่เกิดขึ้นในการดำรงชีวิตประจำวัน เพื่อให้ชีวิต ส่วนตัว ครอบครัว และงานประสบผลสำเร็จซึ่ง กระบวนการแก้ปัญหามี 5 ขั้นตอน ดังนี้ 1) การยอมรับปัญหา คือการยอมรับว่าปัญหานั้นเป็น ปัญหาที่แท้จริง 2) การจำกัดขอบเขตของปัญหา คือการระบุว่าปัญหา นั้นคืออะไร มีมากน้อยแค่ไหน เป็นปัญหาเล็กปัญหา ใหญ่ เกิดถี่บ่อยแค่ไหน ซึ่งแต่ละปัญหาจะมีวิธีการแก้ไข ปัญหาที่ไม่เหมือนกัน 3) กำหนดทางเลือกในการแก้ปัญหา การมองหาทาง ออก ซึ่งมีหลากหลายวิธีที่จะใช้ในการแก้ปัญหา 4) การลงมือปฏิบัติตามแผน ลงมือทำตามแผนที่วางไว้ 5) การติดตาม ผลลัพธ์ที่ได้จากการแก้ไขปัญหาและ การติดตามผลตอบรับเป็นเรื่องสำคัญ ปัญหาบางปัญหา อาจจะมีปัญหาข้างเคียงดังนั้นควรหาทางเลือกหลาย ทาง ในการแก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ
105 ความสามารถในการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าจึงบ่งบอกถึง ความสามารถในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นโดยการ เปลี่ยนแปลงอย่างทันทีทันใดโดยไม่ได้คาดคิดหรือ วางแผนล่วงหน้า โดยเกิดจากประสบการณ์ที่ได้เรียนรู้ ฝึกอบรมจากหลายแหล่ง ค้นคว้าหาแนวทางใหม่เพื่อ เก็บเป็นประสบการณ์และมีการฝึกตั้งเป้าหมายใน อนาคตให้เฉพาะเจาะจงกับปัญหา ได้แก่ สามารถระบุ ปัญหาที่แท้จริงได้ วิเคราะห์สาเหตุ นำข้อมูลหรือปัญหา มาส่งต่อให้กับผู้ร่วมงานรับผิดชอบอย่างสม่ำเสมอ โดย ร่วมกับทีมงานเพื่อแก้ไขปัญหา ยอมรับความคิดเห็น จากทีมงาน ซึ่งจะประเมินได้จากแนวทางในการจัดการ กับปัญหาและติดตามผลโดยการปรับรูปแบบกาจัดการ กับปัญหาได้อย่างเหมาะสม เพื่อเป็นแนวทางให้กับ องค์กรต่อไป
106 บรรณานุกรม สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2550). ชุดจัดกิจกรรมการเรียนรู้. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: file:///C:/Users/Jane/Downloads/%E0%B8%84%E0%B 8%B9%E0%B9%88%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8 %AD%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B9 %81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B9%81%E0%B8% 9C%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A 3%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%81 %E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%A3 %E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B8%A3 %E0%B8%B9%E0%B9%89_%E0%B8%A7%E0%B8%B4 %E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B8%B2%E0%B8%81% E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B8%B3%E 0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%93_%E0%B8%9B.4_ %E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B9%80% E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99%E 0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88_1_2566- 10111044.pdf
107 บรรณานุกรม (ต่อ) Contentbooknotes. (2022). แก้ปัญหาในการทำงานอย่างมือ โปรด้วย 7 ขั้นตอน Problem Solving. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้ จาก: https://contentbooknotes.com/selfdevelopment/problemsolving/?fbclid=IwAR0nZj93job ugFKmXq9nhFZpoHMnLPVODBaWkql1REuXJL0bYNdHf FwDQ Banana Training. (2563). การแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบด้วย เทคนิค 8D Report. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https://bananatraining.com/ดูบทความ-47752-1-การ แก้ปัญหาอย่างเป็นระบบด้วยเทคนิค-8dEntranng. (2562). การแก้ปัญหาขั้นพื้นฐาน Standard Problem. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https://www.entraining.net/article/การแก้ปัญหาขั้น พื้นฐาน-Standard Posted By Plook Magazine. (2564). แก้ปัญหาให้ตรงจุดด้วย 6 ขั้นตอนง่าย. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https://www.trueplookpanya.com/plookfriends/blog/c ontent/detail/90309?fbclid=IwAR1Z91BCc2EGkr2k4VG KLP3wfggjUBRXWpAOy8WbbM3lRruGLaTTbSth4Yc
108 บรรณานุกรม (ต่อ) JobsDB. (2565). 6 วิธีฝึกแก้ปัญหาเฉพาะหน้าในการทำงาน. ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https://th.jobsdb.com/th/ /article/ฝึกแก้ปัญหาเฉพาะหน้า? PlookExplorer. (2565). ทักษะการแก้ปัญหาและตัดสินใจ ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://www.trueplookpanya.com/knowledge/content /89259
109 ภาคผนวก
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120