บันทึกภาพประวัติศาสตร์ความทรงจำ

เสรจ็ งานเลยี้ งได้มอบของขวัญให้ท้ังสองท่าน ของท่านเยเ่ ฟยเป็นรงั นก
เพราะทราบวา่ เปน็ ของขวัญท่ีผู้นำ� ชน้ั สูงของจนี ชอบมาก และของฝากทค่ี ณะ

ของเรานำ� มามอบใหต้ ้ังแตก่ ารเยอื นประเทศจีนครั้งแรก (พ.ศ. ๒๕๒๗)
ไดแ้ ก่ “ทุเรยี น” “มงั คดุ ” “ขา้ วสารหอมมะลิ” และ “รงั นกแท”้

ของขวัญท่คี ุณหญงิ มณฑนิ เี ตรยี มมามอบให้มาดามหวงั ย่ีเก็งเปน็ ชดุ ตวั ละครร�ำไทย
101

เยน็ วนั เดยี วกันนี้ ผแู้ ทนรัฐสภาไทยทเี่ ป็นทหารรวม ๔ ท่านไดร้ บั ขา่ ว
การแตง่ ตัง้ โยกย้ายทหารประจำ�ปี

ทุกท่านได้รับการเล่ือนตำ�แหน่งคือ พลอากาศโท วีระ กิจจาทร
ได้เป็นผ้ชู ่วยผู้บัญชาการทหารอากาศ ยศพลอากาศเอก

- พลเรือโท สมโภช ขมะสุนทร เป็นรองปลัดกระทรวงกลาโหม ยศ
พลเรือเอก

- พลตรีสพุ ิทย์ วรอทุ ัย เป็นรองปลดั บญั ชีทหาร ยศพลโท
- พลตรวี ัฒนา สรรพานชิ เป็นผู้บัญชาการกองพล ๙ ยศพลโท
พวกเราได้ “ไชโย” แสดงความยนิ ดีกนั กบั ทกุ ท่านที่ “เต้ียวหยวู ์ไถ”

102

๑๘.๓๐ น. เดนิ ทางจากปกั กิง่ -เฉนิ ตู มณฑลเสฉวน อยูท่ างทิศตะวนั
ตกเฉยี งใต้ ใช้เวลาบนิ ๒ ชั่วโมง ๓๐ นาที

เดินทางถงึ เมอื งเฉนิ ตู ซง่ึ เปน็ เมอื งที่จะเดนิ ทางต่อไป “ทิเบต”

คณะของเราขณะเดินทางลงจากเคร่ืองบนิ

๒๑.๓๐ น. เข้าพักที่โรงแรมเสฉวน เป็นโรงแรมเก่าแก่ได้รับการ
ปรับปรุงใหม่เอ่ียม การเดินทางจากสนามบินเข้าเมืองใช้เวลาประมาณ ๓๐
นาที ถนนเขา้ เมอื งเปน็ ถนนเลก็ ๆ ขา้ งทางเป็นหอ้ งแถว นอกเมืองยงั ไมม่ ีไฟ
ใช้จุดตะเกียง พอใกล้ตัวเมืองจึงมีไฟตามสี่แยก มีร้านอาหารโต้รุ่ง เหมือน
เมอื งไทย

103

วนั พฤหสั บดีที่ ๑๕ กันยายน ๒๕๓๑
วันน้ีได้มาเมืองท่ีเป็นตำ�นานเร่ือง “สามก๊ก” ผมได้เคยอ่านหนังสือ
“สามก๊ก” ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ตั้งแต่เรียนหนังสือชั้นมัธยมปีท่ี ๑
ด้วยความสนใจและเป็นหนังสอื ทีห่ นามากนบั พันหนา้
ตอ่ มา ไดอ้ า่ นหนังสอื ทเ่ี ก่ยี วกบั “สามก๊ก” อกี หลายเล่ม เช่น สามกก๊
ฉบับของ “ยาขอบ” และฉบับของ หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช เป็นต้น
ทำ�ให้มีความรู้เร่ือง “สามก๊ก” พอควร รวมทั้ง สามก๊ก ฉบับพิสดาร ซึ่งเม่ือ
ไดพ้ บอาจารย์ผู้นำ�บรรยายเร่ือง “สามก๊ก” จึงสนุกสนาน และได้แลกเปลี่ยน
ความรกู้ ันอยา่ งกวา้ งขวาง

104

ไม่เคยคดิ ว่าในชีวิตจะได้มีโอกาสไดม้ าเมือง “สามกก๊ ” จรงิ ๆ

ทางเจ้าภาพจัดใหม้ ีอาจารย์ผู้เช่ยี วชาญ และเขยี นหนังสอื “สามก๊ก” ไว้ดว้ ย
มาเป็นผู้น�ำชมและบรรยาย
105

สงั เกตวา่ การบรรยายเรอ่ื ง “สามกก๊ ” ละมา้ ยคลา้ ยคลงึ กบั เรอ่ื งราวใน
หนงั สอื “สามก๊ก” ฉบับเจา้ พระยาพระคลงั (หน) มาก

ไดค้ วามวา่ ในสมยั นนั้ เจา้ พระยาพระคลงั ใหช้ าวจนี ผรู้ เู้ รอ่ื ง “สามกก๊ ”
มาเล่าให้ฟังแล้วจดบันทึกไว้ ต่อมาจึงมาเล่าเรื่อง เรียบเรียงข้ึนเป็นหนังสือ
“สามก๊ก”ฉบบั ภาษาไทยเล่มแรก

ผมได้สนทนา สอบถามและแลกเปล่ียนความรู้กันตลอดเวลาท่ี
บรรยายทำ�ใหอ้ าจารยม์ คั คเุ ทศกป์ ระหลาดใจมากทม่ี คี นไทยรเู้ รอื่ ง “สามกก๊ ”
ละเอียดพอสมควรและเป็นคนไทยระดับประธานรัฐสภา

106

คณะเราไดช้ มศาลเจ้าต่าง ๆ มีศลิ าจารกึ ๑,๐๐๐ กวา่ ปี เขียนคำ� ชมเชยสรรเสริญ
“ขงเบ้ง” (จกู ัดเหลยี ง) เขียนขึ้นในราชวงศ์ “ชงิ ”

ศาลาขงเบ้ง น่ังตขี ิม 107

ตามตำ�นานมีว่า คราวหน่ึง “ขงเบ้ง” ส่งทหารไปออกศึกหมดที่เมือง
“เกงจว๋ิ ” มีทหารนอ้ ยมาก

ในโอกาสนนั้ “สมุ าอี้” แมท่ ัพของ “โจโฉ” ยกทหารมาสิบหมน่ื จะยก
ทัพเขา้ ตเี มอื ง “เกงจิ๋ว”

“ขงเบ้ง” เหน็ เป็นการจวนตวั สัง่ ใหเ้ ปดิ ประตเู มอื ง มีทหารอายมุ ากอยู่
๕๐๐ คน ส่วน “ขงเบง้ ” ข้นึ น่งั บนกำ�แพง แสรง้ ตีขิมพยกั ยม้ิ ใหข้ ้าศึกนกึ ฉงน

อุบายน้ีทำ�ให้ “สุมาอี้” หยุดทัพและพิจารณาแล้วเห็นว่า น่าจะเป็น
กลอบุ ายของ “ขงเบง้ ” เพราะเคยถกู “ขงเบง้ ” ออกอบุ ายเผาทงั้ กองทพั มาแลว้
จึงส่ังกองทพั รบี ถอนกองทพั ทนั ที

108

ไดช้ มศาลา มรี ูปป้นั ด้วยดนิ เหนยี วของ “เลา่ ปี่” (Liu Bei)

109

กระถางธูปหนา้ ปา้ ยหลุมศพ เลา่ ป่ี

ที่เปน็ เนนิ ดนิ ข้างหลังคือหลมุ ศพ เล่าป่ี
110

ศาลา “เตียวหุย” และลูกชาย โดย “เตียวหุย” สาบานตนเป็นพ่ีน้อง
กบั ”เลา่ ป่”ี

ศาลา “กวนอ”ู สาบานตนเปน็ พนี่ อ้ งกบั “เลา่ ป”่ี เปน็ ขนุ พลคใู่ จทม่ี คี วาม
ซอ่ื สตั ยต์ ่อ “เลา่ ปี”่ จนตลอดชีวิต

ไดช้ ่ือวา่ เป็น “เทพเจา้ แหง่ ความซอื่ สัตย์”
ศาลา “ขงเบง้ ” (จกู ดั เหลยี ง) เปน็ คนชาวซานตง ตอนหลังไปอย่หู ูเปย
“ขงเบ้ง” เป็นศิษย์อาจารย์เดียวกันกับ “บังทอง” ผู้มีความฉลาดอีกคนหนึ่ง
ทง้ั คู่มี ”ฉายา” ที่กล่าวขานกันคอื “มงั กรฮกหลง” ไดแ้ ก่ “ขงเบง้ ” “หงสท์ อง
ฮองซ”ู ไดแ้ ก่ “บังทอง”
มีท่ีฝังศพ “เล่าปี่” และภรรยา ๒ คน นับเป็น ๑,๐๐๐ ปีมาแล้วที่
ไมเ่ คยขดุ ขน้ึ มาเลย
นอกจากน้นั ศาลารายรอบศาลเจ้า มีรปู ปั้นนายพลคนสำ�คัญ ๑๔ คน
คณะเราได้น่ังพัก อาจารย์ผู้บรรยายและเขียนหนังสือ “สามก๊ก” ได้
เซ็นต์ให้ผม มีข้อความว่า “ขอให้ “ท่านประธาน” ช้ีแนะให้มากเพราะรู้เร่ือง
“สามก๊ก” ลึกซึ้ง” ผมได้เขียนว่า “ยินดีที่มีโอกาสมาเย่ียมชมสถานท่ีเกิด
ของ “สามก๊ก” ซ่ึงเป็นสถานท่ีจริง และขอคารวะเล่าปี่และขงเบ้ง “ในวันนี้”
ไมเ่ คยคดิ เลยว่า ในชีวิตจะมโี อกาสมาสมั ผัสเมอื ง “สามก๊ก”
๑๒.๓๐ น. ออกเดินทางจากโรงแรมท่ีพักไปขึ้นเครื่องบิน ๗๓๗
ออกเดนิ ทางจาก “เฉินตู” ไป “ลาสา” ของ ทิเบต

111



ทเิ บต

๑๕ - ๑๖ กนั ยายน ๒๕๓๑

ทเิ บต

๑๕ - ๑๖ กันยายน ๒๕๓๑



เขตปกครองตนเองทเิ บต
การปกครอง – เขตปกครองตนเอง
ภมู ศิ าสตร์ – ต้งั อยู่บนเทอื กเขาหมิ าลยั เปน็ ทรี่ าบสูงท่สี ุดในโลก
พนื้ ที่ – ๑,๒๒๘,๐๐๐ ตารางกิโลเมตร
ประชากร – ๓.๑๘ ล้านคน (พ.ศ. ๒๕๕๗)
การเยือน “ทิเบต” ควรมีความรู้และการเตรียมตวั ทดี่ ี เพราะอากาศใน
ทส่ี ูงบางเบามาก เปน็ อปุ สรรคแกก่ ารหายใจ การเคล่ือนไหวรา่ งกายจะทำ� ให้
เหนือ่ ยมาก หายใจไม่ทัน มคี �ำเตือนส�ำหรับคนเปน็ โรคหัวใจ ไม่ควรเดนิ ทาง
ไป “ทิเบต”
ในการพบคณะผนู้ ำ� จนี ชน้ั สงู ซง่ึ เปน็ ผสู้ งู อายแุ ลว้ ทง้ั สน้ิ ทกุ คนบอกวา่
ไม่เคยไป “ทิเบต” แม้อยากไปแต่ผู้คนรอบข้างก็ขอร้องไม่ให้ไป เพราะเกรง
ปัญหาสุขภาพ
คณะของเรามีการเตรียมตัวพอควร เพราะก่อนเดินทาง พล.อ.ท.วีระ
กจิ จาทร (ยศในขณะนนั้ ) ไดเ้ ชญิ คณะทจ่ี ะเดนิ ทางทกุ คนไปตรวจสอบในหอ้ ง
ทดลองการอดทนต่อสภาพท่มี อี ากาศบางเบา ซ่งึ ใชส้ ำ� หรับตรวจสอบนกั บิน
เมอื่ เรม่ิ ทดลองการเดนิ ทางไปยงั ชนั้ บรรยากาศทส่ี งู ขน้ึ อากาศบางเบา
ลกู โปง่ ในหอ้ งทดลองลอยจากพนื้ ขนึ้ ไป ลอยอยขู่ า้ งบน เหมอื นมนษุ ยอ์ วกาศ
เพ่ือเทียบเคียงว่าสภาพร่างกายของแต่ละคนจะมีความอดทนได้ใน
ความสูงเท่าไหร่ โดยสมมุติว่าขึ้นไปในที่สูงระดับเดียวกับ “ทิเบต” ว่าระบบ
หายใจทำ� งานไดด้ หี รือไม่

116

เกอื บทกุ คนผา่ นการทดสอบ มเี พยี งสองคนทผ่ี ลการตรวจสอบระบวุ า่
“ไมผ่ า่ น”

เป็นท่ีน่าแปลกใจว่าผู้ที่ผลการทดสอบ “ไม่ผ่าน” กลับอยู่เคียงข้าง
หัวหน้าคณะในกิจกรรมต่าง ๆ ของฝ่ายเจ้าภาพได้ตลอด แต่คนท่ีผ่านการ
ทดสอบทง้ั หมดเมอื่ ขน้ึ ไปในระดบั สงู จรงิ ๆ กลบั มอี าการคลนื่ ไสแ้ ละอาเจยี น
หายใจ ไม่สะดวก

มีค�ำเตือนอีกอย่างหน่ึงที่ส�ำคัญมากคือ เม่ือไปถึงใหม่ ๆ ท่ีมีอากาศ
บางเบามาก หลอดแปรงสฟี นั และหลอดเครอ่ื งสำ� อางตา่ ง ๆ ทเ่ี ปน็ “ครมี ” เมอื่
ขน้ึ ทพี่ กั เปดิ ใช้ มอี าการหลอดบวมเปง่ พอเปดิ ปากหลอด ทง้ั ยาสฟี นั และครมี
ในหลอดตา่ งพุ่งออกมาเอง

ค�ำเตอื นสำ� คัญอีกอย่างหนึง่ คอื ห้ามท�ำกิจกรรมทเ่ี ปน็ การ “ออกแรง”
อย่างเดด็ ขาด เช่น การวง่ิ ออกกำ� ลัง เปน็ ต้น เปน็ เหตุใหม้ คี นตายเปน็ ประจ�ำ

แมก้ ระทงั่ การอาบน้�ำเอง ซงึ่ ตอ้ งออกแรงถสู บแู่ ละออกแรง “เช็ดตัว”
ก็ไม่ควรท�ำ ควรเช็ดตวั เบา ๆ กเ็ พยี งพอแล้ว

ดที ี่สดุ ควรจะใช้เวลาการปรับตวั ๒-๓ วัน จะคอ่ ยปรบั สภาพร่างกาย
ได้และถ้าอยู่นานไปก็จะเกิดอาการเคยชิน อันเกิดจากการปรับตัวเองโดย
ธรรมชาติ

จะเหน็ ไดจ้ ากคนทอ้ งถนิ่ อย่ไู ด้ปกติ แมท้ �ำงานใชก้ �ำลังก็ไม่เปน็ ไร
มคี ำ� ถามทนี่ า่ สนใจคอื ถา้ คนทเี่ คยชนิ กบั อากาศของบา้ นเมอื งทมี่ คี วาม
กดอากาศบางเบา ถา้ ลงไปขา้ งลา่ งจะมอี าการอะไรหรอื ไม่ ค�ำตอบก็คือจะมี
อาการเปลี่ยนแปลงเช่นเดียวกันและต้องใช้เวลาปรับสภาพร่างกายเหมือน
กัน โดยมีอาการตรงกนั ข้าม

117

๑๔.๐๐ น. ถงึ ทเิ บต การเดนิ ทางโดยรถยนตจ์ ากสนามบนิ ไปยงั โรงแรม
ระหวา่ งทางมกี ารจอดรถใหล้ งไปถ่ายรปู

118

ผ่านภเู ขามีการสลักพระพทุ ธรปู ทาสีจวี รสีเหลือง อุ้มบาตร ดว้ ย

ถงึ โรงแรม Lhasa Hotel Holiday Inn ใชเ้ วลาประมาณ ๑ ชว่ั โมง ๔๕ นาที
ถนนสายนี้สร้างขึ้นใหม่ เมื่อปี ๑๙๘๕ (พ.ศ. ๒๕๒๗)ก่อนหน้าน้ี ถนนมีสภาพ
ขรขุ ระมาก การเดินทางต้องใชเ้ วลาอยา่ งน้อย ๔ ชั่วโมง ถา้ สภาพรถไมด่ อี าจใช้
เวลาถงึ ๗ ชวั่ โมง

มีข้อสังเกตว่าคนทิเบตใส่ชุดกันหนาวตลอดวัน ท้ังที่กลางวัน
อากาศร้อนมากเพราะอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ ส่วนกลางคืนมีอากาศหนาวเย็น
เวลาพระจนั ทรเ์ ต็มดวง ดวงจันทร์ที่ “ทเิ บต” โตกวา่ พระจนั ทรท์ บี่ า้ นเรามาก
เพราะอยใู่ กล้โลกมากกวา่ พระจันทรข์ นาดโตเท่าถาดใบใหญ่ ๆ

การก่อสร้างบ้านมีผนังเป็นดิน ลักษณะเหมือนบ้านที่พบในกรุงไคโร
ประเทศอยี ปิ ต์ เพราะสภาพอากาศแหง้ แล้งไมม่ ีฝนตกเลยตลอดปี

ถนนจากสนามบนิ เลียบริมทาง คดเค้ยี วตลอด ในบา้ นคนมีการเลี้ยง
สุนัข ไก่ ววั

ชาวบา้ นทำ� นา กำ� ลงั เกบ็ เกยี่ ว เหน็ ฟางขา้ วกองไวเ้ ปน็ กอง ๆ แบบบา้ น
เรา ทน่ี ่าประหลาดใจคอื ที่ทเิ บตมรี ถ “อีแต๋น” ใช้งานเหมือนบ้านเรา ที่ เฉินตู
ก็มีแสดงว่า “รถอีแต๋น” เป็นท่ีนิยมน�ำมาใช้งานทั่วไป ปัญหาท่ีอยากรู้ว่า
ระหว่างเรากับ “ทเิ บต” ใครน�ำรถ “อแี ต๋น” มาใชก้ อ่ นกนั

119

ถึงโรงแรมประมาณ ๑๖.๐๐ น. General Manager มาคอยต้อนรบั
พอรู้กำ� หนดการก็รอ้ งว่า “They pushed you too hard”

หอ้ งพกั เปน็ หอ้ งใหญ่ ทันสมยั ท่ีข้างเตียงจะมที ่อออกซเิ จนไว้เพอ่ื กรณีฉกุ เฉิน
120

ผ้แู ทนทเิ บตให้การต้อนรับ และเลี้ยงน้ำ� ชากับแตงโม

มอบของทรี่ ะลึกให้ผู้แทน ทิเบต

121

ผู้แทนมอบหมวก (หนา้ หนาว) ใหผ้ ม
และฝ่ายหญงิ ไดร้ ับผา้ คาด เป็นชุดประจ�ำชาติฝา่ ยหญิง
122

เวลา ๑๙.๐๐ น. ตามก�ำหนดการมีรีเซฟช่ันตามด้วยดินเนอร์ที่ห้อง
Kalash room, Lhasa Holiday Inn

ชุดประจำ� ชาติของทิเบต (หนา้ ร้อน) ใสเ่ สื้อคลุมแขนเดีย่ ว ใสห่ มวกปีกกว้าง
123

การตอ้ นรับ
124

บรรยากาศการเลี้ยงรบั รอง

125

คณุ หญงิ มณฑนิ ีมอี าการวงิ เวยี นคลน่ื ไสจ้ ะอาเจยี นเพราะไมไ่ ดท้ ำ� ตาม
คำ� แนะนำ� คอื การใชก้ ำ� ลงั เชน่ ไมใ่ หอ้ าบนำ�้ เพราะตอ้ งออกกำ� ลงั ในการเชด็ ตวั
และอาบนำ�้ หลงั อาบนำ้� แลว้ นอนอา่ นหนงั สอื นำ� เทย่ี ว “ทเิ บต” ภาษาองั กฤษ
ตวั เลก็ ๆ พอไดเ้ วลากอ่ นไปงานลกุ ขนึ้ แตง่ ตวั ปญั หาใหมเ่ กดิ ขน้ึ คอื ใสก่ ระโปรง
แล้วปรากฏวา่ เอวใหญข่ ึน้ เกอื บ ๒ น้ิว ใส่ตะขอกระโปรงไมไ่ ด้ แต่มีไหวพรบิ
เอาผ้าพนั คอมาพนั รอบเอวไว้และพยายามไปงานตามเวลา

เมอื่ มรี เี ซฟชน่ั เปน็ ทางการแลว้ ตามดว้ ยการเลยี้ งอาหาร เปน็ โตะ๊ กลม
แบบโต๊ะจีน อาการคลื่นไส้วิงเวียนรุนแรงขึ้นจนทนไม่ไหวต้องขอตัวกลับข้ึน
ห้อง ซึ่งต้องเดนิ ไกลพอสมควร

126

มผี รู้ ว่ มคณะหลายคนแสดงความหว่ งใย ขอเดนิ ไปสง่ ดว้ ยเปน็ นายพล
ทหารอากาศและนายพลทหารบกท้ังสองคน (สารภาพภายหลังว่ามีอาการ
เวียนหัว คลื่นไส้ เหมือนกัน) คงเหลือนั่งเป็นเพ่ือนหัวหน้าคณะคือ พล.ร.ท.
สมโภชและร.ต.ท.ฐิติราช ซ่ึงท้ังสองคนไม่ผ่านการทดสอบการกดอากาศท่ี
ดอนเมอื ง

แต่ พล.อ.ท.วรี ะ,พล.ต.วัฒนาและพล.ต.สพุ ิตย์ ผ่านการทดสอบทั้ง ๓
คนกลับมีอาการไมส่ บาย จงึ ถือโอกาสเดินไปสง่ คุณหญงิ ทีห่ ้องและเลยกลับ
ห้องของตนเลย ไมก่ ลบั มารว่ มงานอกี

ประมาณ ๒๒.๐๐ น. งานเลย้ี งรบั รองและการแลกเปล่ยี น การกล่าว
ต้อนรับและการกล่าวตอบสิน้ สดุ ลง และแยกยา้ ยกันกลบั หอ้ ง

ผมขึ้นบนหอ้ งดูอาการคณุ หญงิ ดขี ึ้น จึงเดินไปเยี่ยมตามหอ้ งอ่นื ๆ ที่
มอี าการวงิ เวยี นในขณะร่วมงาน

เสรจ็ จากงานเลีย้ ง เยี่ยมคุณชัชวาลที่หอ้ งพกั

127

เมือ่ ได้รับออกซิเจนในห้องแล้วอาการดีขนึ้ ทุกคน
สงสยั ตวั เองเหมอื นกนั วา่ เปน็ พลเรอื นและอายมุ ากกวา่ ทงั้ ๓ ทา่ น ผา่ น
เหตกุ ารณ์นี้มาได้อย่างไร
ดว้ ยความรบั ผดิ ชอบในฐานะหวั หน้าคณะ ผมตอ้ งรับการกล่าวแสดง
การตอ้ นรบั และตอ้ งกลา่ วตอบ จงึ ตอ้ งอยใู่ หไ้ ดถ้ งึ จบงาน ไมใ่ หเ้ สยี หนา้ คณะ
ผแู้ ทนไทย
ไดค้ วามวา่ คณะที่มาเยือนเกอื บทุกคณะ ก็มเี หตุการณ์เดยี วกัน
บางคณะตอ้ งยกเลกิ กำ� หนดการเล้ียงตอ้ นรบั ไปเลย
เมื่อข้ึนห้องดูแลคุณหญิงแล้ว ก็เข้านอนหลับไป จนตีหน่ึงครึ่ง ผม
ลุกข้นึ มาปดิ หนา้ ตา่ ง ปิดออกซเิ จน ซง่ึ หมดท้ัง ๒ คน แล้วเขา้ ห้องน้ำ� ชว่ งนี้
เกดิ อาการขาดอากาศเหมอื นกนั ลม้ ลงไม่รตู้ วั แตค่ ุณหญงิ นอนไมห่ ลับ ลกุ
มาช่วยทันที จึงไดส้ ติและกลับนอนตอ่ ไดป้ กติ ผมไมเ่ คยเล่าเรอ่ื งนใ้ี หค้ นอนื่
ฟงั คงร้กู ันสองคนเพราะ ไม่อยากให้ผ้รู ว่ มคณะตกใจ โดยเฉพาะในเวลานน้ั
ทุกคนขวญั เสยี หมดแลว้

128

วนั ที่ ๑๖ กนั ยายน ๒๕๓๑
คณะของเรามาพร้อมหน้ากัน รวมทั้งฝ่ายจีนท่ีอ�ำนวยการเดินทาง ก็
มารว่ มประชมุ ด้วย เกือบทุกคนมคี วามเห็นวา่ “ทเิ บต” มอี นั ตราย ขอให้ผม
วนิ จิ ฉยั ใหก้ ลบั “เฉนิ ต”ู ทนั ที โดยยกเลกิ กำ� หนดการวนั ท่ี ๑๖ กนั ยายน ทง้ั หมด
กำ� หนดการส�ำคญั ในวนั นคี้ อื การไปเยย่ี มชมพระราชวงั “โปตาลา”

129

วงั โปตาลา
130

ถ่ายภาพหมหู่ น้าวัง โปตาลา

พระราชวังโปตาลา ตั้งอยู่ที่กรุงลาซา เขตปกครองตนเองทิเบต
ประเทศจีน พระราชวังแห่งน้ีอยู่เหนือกว่าระดับน้�ำทะเลกว่า ๓,๖๐๐ เมตร
บนทรี่ าบสงู ทเิ บต พระราชวงั ซงึ่ เปน็ ทงั้ ปอ้ มปราการ และ สถานทอ่ี นั ศกั ดสิ์ ทิ ธิ์
สร้างขึน้ ราวศตวรรษที่ ๑๗ ในรชั สมัยของ พระเจา้ ซรอนซันกมั โป ผเู้ ป็นปฐม
กษตั ริย์แหง่ จกั รวรรดิทิเบต ตัวพระราชวังถูกท�ำลายและสร้างใหม่หลายครงั้
หลายคราว จนถึงรชั สมยั  ทะไลลามะ องค์ท่ี ๕ ใน ค.ศ. ๑๖๑๗–๘๒ (พ.ศ.
๒๑๖๐ -๒๒๒๕) มีพระบัญชาให้สร้างปราสาทน้ีในลักษณะของวังซ้อนวัง
พระราชวงั วงนอกเรยี กว่า วงั ขาว เพราะทาสขี าว สร้างเสรจ็ เมอ่ื ค.ศ. ๑๖๔๘
(พ.ศ. ๒๑๙๑) พระราชวังชั้นในเรยี กวา่ วงั แดง ได้ชอ่ื ตามผนังทท่ี าสีแดง ซ่ึง
สรา้ งหลงั วงั ขาวเกอื บ ๕๐ ปี พระราชวงั โปตาลามรี ะเบยี งทมี่ ภี าพเขยี นสเี รยี ง
ซับซ้อน มีท้งั บนั ไดไม้บันไดหิน มีหอ้ งสวดมนต์ทต่ี กแต่งสวยงาม มรี ปู เคารพ
เกอื บสองแสนองค์ ปจั จบุ นั พระราชวงั โปตาลากลายเปน็ พพิ ธิ ภณั ฑแ์ ละสถาน
สักการะ ภายในวงั ขาว มีสำ� นกั งาน โรงเรียนศาสนา ส่วนวงั แดงเป็นส่วนที่ยัง
ใช้ประกอบพธิ กี รรมอยู่ เป็นศูนยร์ วมใจของโปตาลา

131

เมืองหลวง Lhasa มองลงมาจากวงั โปตาลา

ยอ้ นกลบั ไปเหตกุ ารณต์ อนเชา้ ทคี่ ณะผรู้ ว่ มเดนิ ทางเกอื บทงั้ หมด ไมม่ ี
ใจจะอย่ตู ่อไป ขอเดนิ ทางกลับ “เฉินต”ู ทันที

ผู้อ�ำนวยการเดินทางฝ่ายจีนขอให้ท�ำตามก�ำหนดการไปก่อนจะดี
หรือไม่ถ้าไม่ไหวจริง ๆ ทางจีนจะจัดเครื่องบินพิเศษไปส่งที่ “เฉินตู” ทันที
ทางฝ่ายจีนได้บอกกับผมไว้ก่อนแล้วว่า อาการเช่นนี้ไม่ใช่มีแต่คณะของเรา
คณะอ่ืน ๆ กม็ ีความรู้สกึ เหมือน ๆ กัน

ผมตัดสนิ ใจให้ด�ำเนนิ การตามกำ� หนดการ ถา้ ใครยงั ไมอ่ ยู่ในสภาพที่
พรอ้ มเกี่ยวกบั การหายใจ ทางฝา่ ยจีนจะจดั “หมอน” ออกซิเจน ใส่ไปในรถ
ใหเ้ รา ใหช้ ว่ ยการหายใจ มีคนต้องการหลายคน รวมทัง้ คณุ หญงิ ดว้ ย

132

นอกจากนั้น เมื่อเดินทางข้ึนที่สูงไปยังพระราชวัง “โปตาลา” มีระยะ
ทางไกลมากพอควร

หลายคนขอนงั่ คอยในรถทก่ี ลางทาง โดยกอดหมอนออกซเิ จนไวก้ บั ตวั
คงปล่อยใหผ้ มและคณะบางสว่ นขึ้นไปชมพระราชวังตามกำ� หนด

133

134

คณะเดินชมภายในพระราชวงั 135

รูปปน้ั ของลามะองค์ที่ ๕ ทำ� ด้วยทองคำ� หนกั ๓๒๐๐ กโิ ลกรมั
136

ออกจากโรงแรมไปสนามบนิ เพ่ือเดินทางกลับ “เฉนิ ตู”

มอบผ้า ฮาต๋า ให้คล้องคอเปน็ สริ ิมงคลกอ่ นลาจากกนั
137

มีพิธีการจัดขบวนมาส่งท่เี ครอ่ื งบนิ เอิกเกรกิ เช่นเดมิ
138

139

140

เปน็ ทนี่ า่ มหศั จรรยก์ ค็ อื เมอื่ คณะทกุ คนขน้ึ เครอ่ื งบนิ ซงึ่ ตดิ เครอ่ื งรออยู่
แลว้ ในเครอื่ งบนิ คงมกี ารปรบั ความดนั และปรบั อากาศทเี่ หมาะสม ปรากฏวา่
ทุกคนมีหน้าตาสดชื่นและมีอาการคึกคักขึ้นมาทันที คุณชัชวาลเดินชนแก้ว
กับมาดามใต้ (ล่าม) อย่างครึกครื้น สนุกสนาน อาการ “ไก่หงอย” หมดไป
ดงั ปลดิ ทิง้ เห็นได้วา่ ความกดอากาศ และอากาศบางเบา การขาดออกซเิ จน
เปน็ สาเหตทุ ่ีเกิดอาการป่วยทั้งหมด

คืนนั้น หลังรับประทานอาหารเย็นทุกคนแลกเปลี่ยนความรู้สึกและ
ประสบการณซ์ ่ึงกันและกนั

และเห็นพ้องต้องกันว่า ถ้ามีโอกาสควรถ่ายทอดอันตรายที่เกิดข้ึนซ่ึง
อาจเป็นอันตรายถึงชีวติ และไดข้ ่าวว่าเมอื่ เรว็ ๆ น้ี สมาชกิ สภาอเมรกิ ันก็มา
เสยี ชวี ิตที่ลาซา เพราะอาการขาดออกซิเจนและช่วยกนั ไม่ทนั

141

วันท่ี ๑๗ กนั ยายน ๒๕๓๑
เวลา ๐๘.๓๐ น. ออกจากโรงแรมเสฉวนไปดกู รมชลประทาน เฉนิ ตู
ช่อื เมือง “ตเู จียนเยีย่ น” มพี ลเมือง ๕๐๐,๐๐๐ คน

142

๐๙.๔๕ น. ถงึ ศาลเจ้า “หลีบนิ ” วศิ วกรผสู้ รา้ งเข่ือน
เรยี กว่าศาลเจ้าพิชติ มงั กร หลีบินเป็นคนจับขงั มังกรไว้
มรี ะฆงั ใหญ่ สลกั ชอ่ื คนบรจิ าคเงนิ สรา้ งศาลเจา้ ไว้ พบทแ่ี มน่ ำ้� ไหลเจยี ง
ปี ๑๙๗๔ (พ.ศ. ๒๕๑๗)

ดจู ากจารกึ สลกั ไวว้ า่ สรา้ งไว้พนั กวา่ ปมี าแล้ว 143

เขื่อนแม่น�้ำ ตูเจียงเอี้ย เริ่มจากต้นแม่น�้ำหม่ินเจียง ตอนเร่ิมต้นจะ
เปน็ ที่ราบ เร่มิ แยกแม่น�ำ้ ออกเปน็ ๒ แถว ทำ� เกาะขึ้นเพ่อื ให้แม่น�้ำหม่นิ เจยี ง
แยกทิศทางของแม่น�้ำให้ใช้ประโยชน์จากแม่น้�ำมากท่ีสุด แม่น้�ำท่ีแยกจาก
เฉสวนเรยี กวา่ แมน่ ้ำ� ปากขวด (เปา่ ผิง)

เขื่อนและความคิดชลประทานนี้ สร้างตั้งแต่ก่อน ค.ศ. ๒๐๐ จนถึง
ปจั จุบัน ๒,๐๐๐ กวา่ ปี ให้นำ้� เพาะปลกู ๙ ล้านกว่าไร่

การเจาะภูเขาเพื่อให้เป็นทางน�้ำ ท่านหลีบินใช้ต้นไม้ตัดลงมาเผาให้
หนิ ร้อนและน�้ำเซาะ เจาะภเู ขาได้ส�ำเร็จใช้เวลา ๘ ปี

เดินไปที่สะพานยายกับตา เปน็ สะพานทีส่ ร้างจากตวั mainland ไปยันเกาะรปู ปลา
ที่ทำ� ข้นึ แยกกระแสน�ำ้ สามภี รรยาค่หู นง่ึ บรจิ าคเงนิ สรา้ ง เช่ือวา่ ถ้าสามีภรรยาคใู่ ด
เดนิ ดว้ ยกันผา่ นสะพานนจ้ี ะอยู่ดว้ ยกันจนถอื ไมเ้ ท้ายอดทอง กระบองยอดเพชร
น่าจะเป็นความจริงเพราะเราทัง้ สองคนยงั อยูด่ ว้ ยกนั หลงั จากขา้ มสะพานมา ๓๓ ปี

(ปจั จุบัน ๔๗ ปี) โดยยังไม่ไดถ้ ือไมเ้ ท้ายอดทอง
144

ทางจะลงไปสะพานผ่านศาลเจ้ารูปปั้นท่านหลีบินและลูกชายกับ
หลักการ ๖ ค�ำ ของทา่ นหลีบนิ คือ “ขุดดินใหล้ ึกท�ำเป็นเข่ือน”

มีอักษรเส่ียงทาย “ใจ” ถ้าใครหลับตาแล้วเดินไปจับถูกแสดงว่า
จิตใจดแี ละจะโชคดี

เมืองตูเจียนเยียน เมืองที่มีเขื่อนน้ีมีอุณหภูมิเฉล่ีย ๑๕-๓๘ องศา
ตลอดปี เปน็ เมอื งพกั รอ้ นของ “เฉนิ ตู”

145

๑๕.๑๕ น. ไปบ้านกวีชื่อ “ตู้ฟ”ู่ เกิดเม่อื ปี ๗๑๒-๗๗๐ (พ.ศ. ๑๒๕๕ -
๑๓๑๓) เป็นกวีสมยั ราชวงศ์ “ถงั ”

146

“ตู้ฟู่” เขียนบทกวีไว้กว่า ๑,๗๐๐ บท เป็นท่ียกย่องว่าเป็น “กวีของ
ประชาชน”บทกวีที่มีชื่อเสียงมากคือบทกวีท่ีบรรยายถึง “กระต๊อบ” (ตามที่
ล่ามแปล) โดนพายพุ ัดพังไปพร้อม ๆ กับบ้านเรือนของประชาชนจำ� นวนมาก

มีขุนนางท่ีดูแลความเสียหายจากพายุและต้องมีการบูรณะซ่อมแซม
โดยเฉพาะจะบูรณะซ่อมแซม “กระต๊อบ” ของ “ตู้ฟู่” ก่อน แต่ “ตฟู้ ่”ู ปฏเิ สธ
และเขยี นเปน็ บทกวไี วว้ า่ “กระตอ๊ บของทา่ นจะถกู พายพุ งั ไปกไ็ มเ่ ปน็ ไร ขอให้
ประชาชนมคี วามสขุ ได้รบั การบูรณะบา้ นจากทางการก่อน”

147

ผอู้ ธบิ ายไดอ้ ธบิ ายคณุ สมบตั ขิ อง “ตฟู้ ”ู่ และขอใหผ้ มเขยี นบทกวกี ลา่ ว
ถึงคุณธรรมของ “ตู้ฟู่”

ผมขอกระดาษมาเขียนกลอนตามทีป่ รากฏในเวลาประมาณ ๕ นาที

เนื้อความท่ีได้รับการบอกเล่าคือความไม่เป็นธรรมที่ประชาชนถูก
ภยั ธรรมชาติ บ้านเรอื นถกู ท�ำลาย การช่วยเหลือของทางการชักช้า ไม่ทั่วถึง
ไมเ่ ป็นธรรม ไมม่ ีการใหค้ วามชว่ ยเหลอื ดว้ ยใจ

148

149

ลมพัดมา พากระต๊อบ ดยู อบแยบ
คนใจแคบ ไมส่ นใจ ในผูอ้ ื่น
ประชาชน ทัว่ ไป ขาดไฟฟนื
ใครจะต่ืน ขึ้นมาช่วย ดว้ ยนำ�้ ใจ
ถงึ ตัวเรา บ้านพงั ยังไมห่ ว่นั
ขอใหเ้ รา ช่วยสรา้ งสรรค์ ที่อาศยั
ให้ประชา มีสขุ ปราศทกุ ข์ภัย
จงึ สาสม ในหัวใจ ของเราเอย

ผมนึกถึงแนวทางของ “พระราชสงั วราภมิ ณฑ์” หลวงปู่โตะ๊ วัดประดู่
ฉิมพลี (ภายหลงั ไปอยทู่ วี่ ดั ถำ้� สงิ โตทอง จงั หวัดราชบุร)ี

คติธรรมของท่านมวี า่
“ไม่คำ� นึงถึงความสขุ สว่ นตัว หวังใหผ้ ้อู ่นื พน้ ทกุ ข”์
ซึง่ เปน็ แนวทางเดียวกนั และเป็นแนวทางที่ผมยึดถอื ปฏิบัต ิ

150