BUKU TEKS KBSM TINGKATAN 4 EKONOMI

Tingkatan 4

@yangshah



















































KEMENTERI A
PENDlDlKA
\1ALAY lA

RUKUN NEGARA

BAHAWASANYA 1\lEGARA KITAMALAYSIA
mendukung eita-cita h ndak;

Menc pai perpaduan yang lebih L:rat dalam kalangan s luruh rna 'yarakatnya;

Memelihara atu cara hidup dernokra i;

Mencipta 'atu masyarakat yang adil di mana kemakmuran negara akan dapat
@yangshah
dinikmali ber 'ama secara adil dan 'aksama,

Menjamin satu cara yan liberal terhadap tradi. i-tradi i kebudayaannya
o
yang kaya dan berbagru-bagai corak;

Membina satu masyarakat progresif yang akan menggunakllil sains dan
teknologi m den;





MAKA KAMI. rakyat Malay ia,
berikrar akan mcnumpukan
eluruh tenaga dan lIsaha kami untuk m n apai elta-eita tersebut
berda arkan prinsip-prinsip yang berikut:


KEPERCAYAAN KEPADA TUHAN

KESETIAAN KEPADARAJA DAN NEGARA
KELUHURANPERLEMrnAGAAN
KEDAULATAN UNDANG-UNDANG

KESOPANAN DAN KE USILAAN

( utJ1b~r Jabalun Pcncran!!':.lI l KClllcn\cnnn "oniUlliLISI danl\lultimedl<l l\iala) ~ia J

KDruOCULUM STANDARDSEKOLAH MENENGAH





EKONOMI





TINGKATAN4






BUKUTEKS
@yangshah





Pellulis
Phang Hang Kuok
Mazlan bin Hj. Sharif
Karthikeyan NL V. Devakaran Nair




Editor
Teo Suh Kiaw
Syazwani binti Mokhtar
Tan Yi Hang




Pereka Ben/uk
Zulkifli bin Ku iar




Illlstrator
Mohammad Hafiz bin Mohamad Nor






ZETI ENTERPRISE
2016

KEMENTERIAN
PENDIDlKAN
MALAYSIA







KPM20J61 B 978-983-3485- 10-9 Zeti Enterprise ingin rnerakamkan
pt!ngh.argaan kepada organisasi da orang
Cetakan Perlama 201 6
perseoranga yang tclah mcmbantl.l dalam
(C. Kementerian PCIIJidi kan MalaY 'ia
proses menerbtLkan bllkll ini iaitu:
Flak Cipta Terpelihara. Mana-mana bahan
• Jawatanklla. a Penambahbaikan Pruf Muka
dalam buku ini lidak dibenarkan diterbitkan
Sural. Bahagian Buku Teks (BBT).
T I: 607-433 8368 @yangshah
semula. disimpan dalam cara yang bol h
Kemenlenull Pendidikan M laY'ia KPM )
dipergunakan lagi, atHupun dipindahkan
• Ja\l,alankua. a Penyemakan Pembetulan
dalam sebara g bentuk atau c' ra, baik dengan
Pruf Muka Sural, BBT. KPM
elektr nik, III kanik. penggarnbaran semula
• JawatW'1lasa Pcnyemakan Naskhah
mahupun dengan cara perakaman tanpa
Sedia Kamcr~ BST. KPM
kebenaran terlebih dahulu daripada Ketlla • Penyelaras Projck dan Pegawai Teknikal
P n arah Pelajaran Malaysia. Kemcntcrian SBT. KPM
Pendidikan Matay ia. Pemndincran lerlakluk • Bahagian Pembangunan Kurikulum. KPM
kcpada perkiraan royalti . tau honorarium. • Touri m Malaysia. Kementerjan
Pelan ongan dan Kcbutlayaan Mala sia
Diterbitkan untuk Kementerian
• Jabatan Pernngkaan Malaysia
Pendidikan Malay ia oleh:
• Perbadanun Produktl\'ti M,!Iaysia
Zeli Entct rise
. J, Jalan Budi I , serta muividu-individu yang terltbat
Taman Wawasan Perindustrian, ceara langsun ' Jan lidak langsung dalam
~UOOO Batll Pahat mel ngkapkan penerbit:ln Buku Ekonomi
J h r Darul Talczim, Tlllgkatan 4.
Malay ia. Pihak pener it juga mengucapkan ribuan
lerima kasih kepnda bad an pemlai yang
Faks: 607-433 9368 Iclah mcnjalankan semakan terhadap
E-mel: LClienterprl [email protected] ke 'eluruhall kandlUlgan buku.
Reka leta.k dan atur huruf:
Pelb' gai u. aha untnk In ngesan remili ­
Zeti Enterpri c
hak ciptu bahan tcLab dijalankan. j amun
begilu. bagi sesetengah pemilik, hak
Muka laip teks: Berkeley
cipla ini gagal dikesan. Olch itu, pihak
Saiz taip leks: I I pI.
enl.:rbit ingin memohon maar kepadn
Dicetak oleh:
pilla\... yang berkt:naan. P llilik hnk cipm
Cetakrnpi Sdn. Bhd.
ters but dialu-alukan untuk menghubun~i .
No. 22, Jaliln Sri Ehsan Sam,
pihak penerbit agar enghargaat yang
Taman . ri ~ h , an, Kepong,
se\ ajarnya dan kebenaran memper lell
hak cipta boleh diatl1rkao bagi cetakun
52 100 Kuala Lumpur,
yan berikutnya.
Malays ia.

Pendahuluan v

BAB 1 Pengenalan kepada Ekonomi 1

1.1 Konsep Kekurangan, Pilihan, dan Kos Lepas 2

1.2 Sistem Ekonomi dan Penyelesaian Masalah Asas Ekonomi 16

Peta Konsep 36

Rumusan 37
Peta Konsep @yangshah
Refleksi 38

Istilah BM - BI 38

Latiha n Sumatif 1 39

Kajian Kes 44
Praktis 45





BAB2 Pa aran 47

2.1 Keseimbangan Pasaran 48

2.2 Keanjalan Harga 88

112

Rumusan 113

Refleksi 115

Istilah BM - BI 115

l atihan Su matif 2 116
Kajian Kes 119

Praktis 120

BAB 3 W ng, Bank, dan Pendapatan Individu 123

3.1 Wang dan Bank 124

3.2 Pendapatan Individ u 142
3.3 Penggunaan Pendapatan Individu 157

Peta Konsep 194

Rumusan 195

Refleksi 196

Istilah BM - BI 196
@yangshah
Lat ihan Sumatif 3 197

Kajian Kes 202

Praktis 203




BAB 4 Pengeluar n 205


4.1 Konsep Pengeluaran, Kos, da n Hasil 206
4.2 Produktiviti dan Eksternallti
232

Peta Konsep
244

Rumusa n
245

Refleksi
247

Istilah BM - BI
247

Latihan Sumatif 4
248

Kajla n Kes
252
Praktis
253

Glosari 254
Senarai Rujukan
Indeks

Buku teks ini ditulis untuk memenuhi objektif Kurikulum Standard Ekonomi iaitu menyediakan
murid dengan pengetah uan dan kemahiran asas ekonomi serta memupuk nilai-nilai murni
supaya murid dapat menyedari dan memahami masalah ekonomi, menghargai sumbangan
daripada segala kegiatan ekonomi serta menyelesaikan masalah seharian dengan berkesan
dan bertanggungjawab.

Kandungan buku ini ditulis berdasarkan Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran
(DSKP) dan dirancang sebagai sat u bahan pengajaran dan pembelajaran bagi guru dan
juga sebagai satu sumber rujukan penting bagi murid.

Buku ini menekankan kepentingan Kemahiran Abad ke-21 dan Kemahiran Berfikir Aras
Tinggi (KBAD serta pembelajaran kendiri melalui digilal media yang disediakan dalam buku.



Ekonoml & Anda Halaman Rangsangan
Menghubungkaitkan tajuk yang Merangsang minat murid terhadap tajuk
dipelajari dengan kehidupan yang dipelajari dan disertakan inkuiri
bab yang mencabar pemikiran murid.
hari an murid. @yangshah




















t------------ ~








Soalan Apllkasi Konsep Standard Kandungan 6i Kata Kuncl
Disediakan pada akhir bab. Menyenarilikan standard kandungan dan kata
kunci bagi tajuk berkenaan.

,

,
I
i
I
Standard
PembelaJaran ____..., 1.1
Merupakan .-----.!- Lensa
standard
pembelajaran Ekonoml
dalam bentuk .. . . Maklumat
tambahan
penyoillan. ~ <__ ."_'_"..-..-­
..................i ...... f ...~. ~ untuk tujuan
Seplntas pengayaan.
lalu
Sorotan bahan
yang berkaitan
dengan subtopik
yang akan
dipelalan.
Deflnbl -----+~~=.I=s~==~3
@yangshah
Merupakan definisi
bagi sesuatu konsep.
~::~~a:l_~----""'----

Kurlkulum Cabaran
(EMK) . KBAT
Menerapkan -- Soalan
.----~­
pelbagai EMK yang KBAT yang
mencabar
,
~:~van dengan _. ___=_.:=_::===_=_=
pemikiran
.------~- murid .
Aktlviti
Terdiri darlpada
L e-Interaktlf
aktiviti yang
dapat dijalan kan Laman web dan
secilra individu, digital media
berpasangan atau untuk murid
berkumpulan untuk I mengakses
meningkatkiln maklumat lanjut.
pt"mahaman murid. Disertakan
QR code dan
Jom Cuba pautan laman
Fokus web. Murid perl
Nota penting atau Jawab memuat turun
rumusan bagi Soalan yang aplikasi percuma
subtopik dipeiajari. menguji
pemahaman daripada Google
Berfungsi sebagai Play/Play Store
rujukan pintas murid terhadap sebelum
murid. subtopik yang
dipelajari. mengimbas
Masyarakat --­... QR code dengan
ASEAN peranti mudah
Memberi maklumat alih pintar.
tambahan yang
berkaitan dengan
ASEAN.

Peta Konsep ---=::::IL:I________
Rumusan
M mberi Meringkaskan
gambaran kandungan bab
menyeluruh dalam peta i-THINK
kandungan bah. dan memilih topik
yang sesuai untuk
disediakan dalam
peta i-THINK.






@yangshah




Refleksi • • Latihan
Men Imbas Sumatif
kem bali perkara Terdiri daripada
yang telah .­ soalan objektif dan
dlpelajari. -- esei untuk menguji
- ._-- ._- dan memperkukuh
pemahaman secara
keseluruhan .
Istilah •
8M - BI =.-
'-
Istilah Ekonomi ._..­ ._--
--
dalam dwlbahasa. .- -





Kajlan Kes ­ Praktis
Beru pa kes atau Merupakan latihan
situasi yang dapat dalam bentuk peta
diselesaikan pemikiran.
dengan konsep
ekonomi yang
telah dipelajari.

1










Ekonom i merupakan sa tu mata pelajaran yang
penting. Ra mal b ranggapan bahawa ekonomi
ad alall berkaitan dengan wan g atau ekonomi
berkaitan deng n kOl15ep dan teori-teori t rtentu
sahaja. ebenarnya, skop ekonomi lebih lllas
arip da apa-apa yang anda fiki rkan. i m
kchidupan harian, tidak kira anda edar atall tidak
sedar, ancla berdepan dengan ilmu konomi.

Cuba dnda baca petikan di bawah.


@yangshah
Azml haru ,ele~3 i menunaikan sola! ..ub Ih. Di
ntl'mllih untuk tltlllr ('mula selama 30 mlnit ~ Jangkan
dia perlu hallit awal k sekulah sempcna lklri ukan
dt sek lahnva.

I cr>~ bangun, diu ml'nggosok 'i).,>1 dl'ogan l bat gigi I't/I"I will/1m (kl lllllll/ i " II,M/ m t"m /Jllllfll ):/1"
1111' 11111/411111, IlIfllglrl/I'III, dm l ' <!It IIlm ,rd
'ang diimpl rt dan Amerika Syarikat da meng ....runakan
J71r:III'<,Ir llllk,1II mll ~(/I,,'/ ,'klll/Im li ~dhlril1lJ d ' II,!;I/I(
berLis gigi yall • dl1m port dart Ilt'gtlr· JCPUIl. . fengiku t I~/Ii/l Lttr/;, \,111 ,/1111 /1('1tl/ll,I:SW IXi ll \\ ,,11
.
Ihullra, kellua-d a prouuk Inl uikatakan mempunyal
lamirum yang tinggi daripada pengeluar.
Kdlka saraptlll . ayah AlOll tda h memberikal1l y.l Rl\13U untuk berbel. nja sempcna har! sukan sl'kolah
pada han ini. Annl tt'rus mengctepikan \II II unluk dbimpan di dalam tabungll}'a kelJUiJ di sekolah
.'UlU mengaiCi r \Upa}d IlH.'n -impdn ~t'bt'lll m III rbdanja Jan hukan herheianja bani m l'[j 'illil all .

Sema<;a (II -ekalah, .\LOli ingm meng unakan I M20 un tuk membell sehclai halu ~ukan yang lwrharga
Rl\f 19.90 dan sl'buah topi van berharga 18 90. Akbirnya, Azmi telal1 menggunakan R~11 8 90 untuk
mcmbeli topi kerana dw sudah mempunyai b. nyak baiu slikan .

Balik dari sek\JILih, -\7.011 memakai topi lang dl l 1i dan b raks! di depan ermin, dla bera5a 'ukup pua
dl'ngan topi yang dih 'linya.






Maka jclasJah bahawa ilmu eko nomi memJ.ng penting daJam kehidllpan eharian. Bela jar ilm u
ekonomi bo!eh m embantu individu membuat piLihan yang terbatk: apa-apa yang hendak dibeli;
bekerja ebagai guru atau jurut ra; fi rma pula memili h apa-apa yang hendak dikeillarkan ; berapa \>.ah
komya; berapakah harga perlu c1iletakkan; k~a j aan pula menentukan kadar clikai ya ng se ua i.; dan
cara menggunakan cukai tel' ebut. ubjek E onomi memal g penting kepada setiap indivi.dll tidak kira
anda sebagai p ngguna, peogeillar, atau kerajatlJ1.
Selepas mempelajari Bah 1, cuba andi! kaitkan kliviti kell idupan harian dengan kOllsep ekonomi y ng
telah dipelajari dalam petikan di atas.

Sumber ekonomi yang terhad berbanding den",an kehenda yang tidak Lerhad
telah m~mb<l\Va kepadn masalah ekonomi iaitu kekurangan, pilihan, dan kos lepall.
Mru ala ek nomi ter cbut di 'elesrukan mclalui . item ek nomi yang rerdupat dnltill1
sescbuuh negara. Sesebuah Ilegara perlu mene tukan cara untuk menguru 'k n
sumber ekonomi yang tcrhad bagi memenuhl kehendak rak.yatnya.





















Pasaran 8e @yangshah




Campur








..... Ekonom
. -'.-~.
• • Keku ngan
•
PI ;han
• lapas
r engeluaran
• Masalah asas ekonomi
Standard Kandungan: • Keluk kemungkinan
1 1 Konsep Kekurangan Pill han. dan Kos Lepas
pengeluaran
1 2 Slstem Ekonoml dan Penyelesalan Masslah Ekonom
• Mekanisme pasarsn

1 . 1 Konsep Kekurangan, pOlihan ,
dan Ko Lep s


Apakah yang dikaji oleh ilmu ekonomi?
Mengapakah kita perlu membuat pili han ?
·...............................~ .....
Apakah faktor pengeluaran yang digunakan untuk menghasilkan
Kelangkaan mel'Ujuk kepada ; barang dan perkhidmatan?
situasi jumlah barang yang :
Apaka h implikasi daripada pilihan yang dib uaP
tersedia tidak mencukupi : Apaka h kos lepas l
untuk Illenlenuhi keperluan :
Apakah pendekatan yang sesua i digunakan untuk menJelaskan
dan kehendak manusia.
", " .... , .............................._.. ..
konsep 'os lepas?





@yangshah
EPINTAS LALU
Kelangkaan Makanan Kesan daripada Pilihan
Manusia Sendiri atau Faktor lain

Masalah kelangkaan makanan menJadi semakin serius. Kr'isis Ini telah
meningkatkan kebimbangan global apabiJa pengelua ran b berapa jenls
tanaman seperti gandum, jagung dan beras susut secara mendadak di
negara pengeluar utama. Beberapa negara sia turut merasainya meski pun
kebanyakan mereka ialah negara pen gel ar beras utama dunia. Rama i
berpendapat masalah kelangkaan makanan berpunca daripada perubahan
iklim, malapetaka atau wabak penyakit, dan peningkatan penduduk. Namun,
tidak ada sesiapa pun mengatakan masalah ini berkaitan dengan pi!ihan
rnanusia sendiri iaitu:
• pilihan antara kepentingan diri atau kes~'Ja htel'aan manusia sejagat Krisis bekalan makanan
• pilihan antara penggunaan masa sekaral1g atau masa depan global mungkin akan
berlaku pada tahun 2030
• pilihan antara pernbangunan ekonorni sahaJ3 atau pembangunan seirnbang
Masalah ~ anami yang u am3 adalah b rkaltan dengan pJilhall yang dibuat
berasaskan sumber e~ anami yang terhad aleh setlap unit ekanomi dan setlap
pilihan yang dlbuat melibatkdn kas iepas. ubjek Ek.anomi dapat mendldlk anda
membuat pilihan yang rasional dan bertanggungJawab d am kehidupan sehanan.




1.1.1 Takrif IImu Ekonomi

!lmu ekonomi pada ils3snya dikaitkan d"'ngan cara sebuah
...........................~ .. .
isi [LHnal mempernle h, men'gagihkan, 'dan menggunakan
Perkataan 'Ekonomi ' berasal pendapatannya untuk m menuhi keperluan dan kchendal<nya
daripada bahasa Yunani iaitu
sehingga lsi I'Umah ter5ebuL dapat mencapai kcpuasan yang
' oikou' yang bermaksud
'ruillah tangga ' dan 'nomos' m k imum. Kini, ilmu ekonomi ditakrifkan eperti berikut
yang bererti 'aturan'. Oleh itu,
Ilmu ekonomi lalal1 satu bldang sains sosial yang rnengkaji cara
. ekonomi ertinya peraturan
~ rumah tangga .
manusia nengurus sumber ekonomi yang terhad untuk memenuhi
'. / kehEmda~ manusia yang tldak terhad.
'., ................. ..............................4.··
------~----------~

Pengenalan ep da EkonornJ






,. Berdasarkan maklumat di bawah, jaw b soalan-soalan berikut.
(Murid digalakkan melayari Internet uf1tuk menjawab soalan ini)



Ahli ekonomi klaslk: IImu ekonomi sebagai sains kekayaan
Ahli-ahli ekonomi klasik menekankan ekonomi ebagai satu sains
kekayaan dalam memenuhi keperluan manusia dan cara-cara yang
digunakan bagi meneapai kekayaan tersebut.



Ahli ekonomi neoklaslk: IImu ekon mi sebagai sains kebajikan
Ahll-ahli ekonoml neoklasik memberi penekanan kepada kebajikan
manusia. Kekayaan material dianggap sebagai sumber kepada
@yangshah
kebajikan manusla atau merupakan alat untuk mencapal matlamat
dan bukannya kekayaan itu sendiri sebagai maUamatnya.


Ahli ekonomi moden: IImu ekonoml sebagai sains kekurangan dan
pilihan
Ahli-ahli ekonomi moden menekankan ekonomi ialah satu kajian sains
sosial yang mengul makan eara masyarakat memilih dan menggunakan
sumber ekonomi yang terhad serta banyak pilihan kegunaannya bagi
memenuhi ke enda masyarakat yang tidak terbatas.


(a) Namakan ahli-ahli ekonomi dalarr gambar di atas.
(b) Apakah perbezaan pandangan antara ahli ekonoml klasik dan neoklasi k terhadap
ilmu ekonomi?
(c) "lImu ekonoml ialah satu kajian s )ins sosial ".
Apakah yang anda faham tentang " Sains" dan "Sosial " dalam pernyataan di atas 7
2.
Ibn Khaldun merupakan seorang tokoh intelektual Islam yang terkenal di dunia. Beliall boleh
digelar sebagai Bapa Ilrnu Ekonomi ker na banyak teori ekonomi yang dikemukakan oleh beliall
jauh lebdl awal daripada tokoh ekonomi Barat moden Pada masa itu, kajian ekonomi di Barat
masih bersifat normatif iaitu mengkaJI dari sudut undang-undang, moral dan falsafah sahaja.
Sedangkan Ibn Khaldun rnengkaji masalah ekonomi dengan melihat dari aspek masyarakat
dan negara secara mendalam serta menjelaskan fenomena ekonomi dengan lebih tepat.
(Sumber. http. //www arademia.edl1/5358533//atar_belakang~bnujhaldun)
Anda dikehendaki melayari Internet untuk menda atka n maklumat tentang teori-teori ekonomi
yang telah dikemuka kan oleh Ibn Kha dun .


1. Ekonomi pada asasnya berrnaksud peraturan rumah tangga.
2. IImu ekonomi mengikut pandangan .ahll-ahli ekonomi ialah:
(a) Klasik: IImu ekonomi sebagal sains kekayaan
(b) Neoklasik: IImu ekonomi s bagai salns kebajikan
(c) Moden: lImu ekonomi sebag i satnS sosial yang mengkaji kekurangan dan pili han
3. IImu konomi mengkaji perlakuan indivldu dan masyarakat dalam memperuntukkan
sumber ek nomi yang terhad untuk mem nuhi kehendak yang tidak t rhad.

1.1.2 Konsep Kekurangan dan Pilihan


Kehendak manusia yang tidak terbatas berbanding dengan
sumber ekonomi yang terhad telah membawa kepada masalah
kekurangan seperti rajah berikut:

Sumber
ekonomi






Rajah 1.1 Ma5alah kekurangan berlaku kerana ketidakseimbangan
an tara sumber ekonomi dan kehendak


@yangshah
Kehendak ialah kelnginan manusia te rhadap barang
dan perkhldmatan agar mencapai kehidupan yang lebih
selesa dr'lO mewah.



Kehendak manusia adalah tidak terhad dan berbeza antara
individu serta berdasarkan tingkat pendapatan dan eita rasa
masing-masing.

Kehend lk manusia juga se ntiasa benambah dan berubah
dari masa ke semasa. Co ntohnya, apabila seo rang
graduan telah memiliki ebuah kereta, akan timbul pula
keingtnan untuk memiliki sebuah rumah. Selepas memiliki
rumah , dia mungkin berhasrat untuk menpcli ahli
kelab golf dan rekrcasi pula. Maka jelaslah bahawa
man usia tidak pernah berpuas hati clengan apa-apa yang
suJ ah cliperoleh mereka.

Kehenclak manusia sukar untuk dipenuhi sepenuhnya
• kibat daripada sumber ekonomi yang terhad.



1. Senaraikan tiga kehendak
anda.
2. Apa ka h kaitan anta ra
kehendak manusia dengan
mascilah ekonomi?





Masalah
Kekurangan
dan P.lllhan

Pengenalan e ada E om!

Sumber e kon o mi untuk firma m e nge luarkan ba ran g
dan p erkhidmatan adalah terhad . MaLt pe nawaran [irma
juga terhad berbanding dengan permintaan . Oleh itu, wujudlah
tl.I'l Il t", r •


Kekurangan ialah keinginan manusia yang Jauh melebihi apa
yang dapat dihasilkan dalam ekonomi dengan sumber ekonomi
yang terhad.


Setiap unit el(onomi iaitu isi rumah , firma, dan kerajaan
menghadapt masabh kekurangan masing-m.lsing. Contohnya,
seorang pengguna tidak dapat membt.. li semua barang
yang dikehendaki kerana penclapatannya adalah terhad.
Selain itu, individu Juga menghadapi masalah keh lrangan
@yangshah
masa , misalnya dia tidak dapat menggunakctn sualU masa
untuk semua aktiviti.
seorang petani , oleh sebab tanah yang dimiliki terhad ,
maka dia tidak dapat menanarn semua tanaman di atas
tanah tersebut.
e pihak pemadbir awam pula, oleh sebab peruntukan yang
diberi oleh kerajaan pusat adalah terhaclJumlahnya maka
bukan semua p rogram kerapan bol h dilaksanakan
vvalaupun program-program itu menlJng bermanfaat
Llntuk rakyat.


Akibat daripada masalah kekurangan, unit-unit ekonomi
harus membuat pilihan antara barang dan p rkhidmatan
ya ng dikehendaki. 11 11 I r melibatkan
pembualan keputusan tenlang kehe nda ~ yang periu
dipenuhi terlebih dahulu dan melibatkan pcngorbanan.





1. Senaraikan tiga kekurangan
anda.
2. Mengapakah masalah
pilihan boleh terjadi?

Mas rakat ASEA Dalarn me 1bual kepUlUsan lerhaclap pilihan, unil-unit ekonomi
Negara anggota ASEAN adalah diandaikan rasional dan membuac pilihan berdasarkan
r bekerjasama menangani keutamaan alau matlamaL masing-masing. Misalnya,
masalah kekurangan bekalan isi rumah akan memilih barang yang m emaksimumkan
tenaga buruh. Contohnya, kepua',annya.
Malaysia dan Singapura
kekurangan bekalan tenaga firma ,(kan memilih output yang mendalangkan keunLungan
buruh dalam sektor pembinaan , maksimum.
pembuatan, dan perladangan . kera.J 21 an akan memilih proJ e!<: pembangunan yang
Masalah Ini diatasi dengan
memaksimumkan kebajikan masyarakal.
mendapatkan buruh dari
negara jiran seperti Indonesia,
Vietnam, Myanmar, dan Filipina. lsi ru mah lalah seorang indivldu . sebuah kel uarga. at au
Kemasukan tenaga buruh in i sekumpUian individu yang tinggal bersama dan berfungsi sebagai
dapat membantu pembangunan satu unit ekonomi.
ekonomi negara anggota.
~ ~
Firma ialah sebuah organisasi at u unit pengeluaran yang
·
.-.--- - ----------~~---------.
· Ekonoml air ~ m rancang dan menggunakan faktor pengeluaran untuk
·
mengeluarkan barang dan perkhidmatan.
,\nela bol h m non ton viel 0 ~~~~~----
berikut lI fl(lI k pdabllran
d:dam Ink air di negara maju.
Kerajaan merupakan sebuah ba an organisasi yang mempunyai
http://v utu kuasa ur tuk embua dan menguatkuasakan und ng-undang
~/] Kl X3wdQQ untuk menjaga kestabilan ekonomi dan sosial,
- @yangshah
~





1.1.2


Bahagikan murid kepada lima kumpulan. Set ap kumpulan dikehendaki melawat ke kawasan berikut
dan mengenal pasti masalah kekurangan dr persekitaran mereka.
(a) Kawasan perindustrian
(b) Tempat pelancongan
(c) Kompleks beli-belah
(d) Kawasan peru mahan
(e) Pusat pentadbiran
Murid dikehendaki menulis satu laporan laNatan mengenai masalah kekurangan yang dihadapi
dan mencadangkan langkah bagi menghadJpi masalah kekurangan tersebut.





1. Kehendak manusia adala tidak t rhad dan sentiasa bertambah dan ber bah.
2. Sumber ekonomi iaitu tana , buruh, 'modal, dan usahawa adalah terhad.
3. Masalah kekurangan wujud sebab kehendak manusia tidak terhad s dangkan sumber
ekonomi adalah terhad.
4. Masalah kekurangan menyebabka manusia perlu membuat pilihan.

1.1.3 Faktor Pengeluaran


Faktor pengeluaran ialah sumber ekonoml y, ng diperlukan untuk .JO • • J~' •
mengeluarkan barang dan perkhidmatan. 1. Nyatakan dua tujuan

penggunaan modal dalam
~ liar, I aLau II k III OU Le rdi ri daripada F
pengeluaran barang dan
L< nah, modal, buruh, clan usahawan. Fak Lor pengeluaran perkhidmatan.
in i c1iguna b n oleh manusia unLuk me nge lua rkan barang
dan p rkhic.!matan.




• Sumber anugerah alam semula jadi dan • Dalam jangka masa panjang tanah menjadi semakin
penawarannya adalah terhad. manal kerana kuantiti penawarannya terhad.
• Tanah merangkumi sumber-sumber yang • Tanah tidak mempunyai mobiliti tempat iailu tanah di
boleh diperbaharui (sepertl hasil hulan negara Indonesia lidak boleh bergerak ke Malaysia
dan sumber laut) dan su mber~sumber tetapi tanah mempunyal mobi litl kegunaan iaitu
yang tidak boleh diperbaharui (seperti biJih tanah baleh digunakan untuk pelbagai tujuan.
timah, besi, petroleum. dan jenis logem lain) Misalnya tanah baleh digunakan untuk kegiatan
sama ada di permUkaan bumi atau ctl dalam pertanian atau dijadikan tapak pembinaan rumah.
perut bumi. @yangshah
























• Alat ciptaan manusia yang digunakan untuk
mengeluarkan barang dan perkhidmalan.
• Conloh madal ialah bangunan . kilang, peralatan, jenlera,
dan mesin.
• Sesetengah mod al mem punyai mobiliti geografi
yang tmggi seperti peralatan dan mesin yang mudah
dipi ndahkan dari salu tempat ke tempat yang lain.
Manakala modal seperti bangu nan dan ilang tidak
mempunyai mobilih geografi yang tinggi.

~

• Sumbangan tenaga manusia yang produktif dari • Individu yang menggabungkan dan
segi fizikal atau mental dalam proses pen gel aran. menyelaraskan faktor pengeluaran yang lain
Terdiri daripada buruh mahir dan buruh tidak mahir. untuk mengeluarkan barang dan perkhidmatan.
• Buruh mahir merupakan tenaga buruh yang • Usahawan bertuJuan mencapai pengeluaran
berpendidlkan tinggi atau memiliki kemahiran output yang maksimum alau memlnlmumkan
profesional tertentu. Contohnya doktor, peguam, kos pengeluaran untuk memperoleh untung
arkitek, akauntan, dan pensyarah. yang maksim m.
Buruh tidak mahlr merupakan tenaga buruh yang Usahawan merupakan seorang individu yang
berpendidikan rendah atau tidak memilikl kemahiran kreatif, Inovatif, berani menghadapi rislko,
profesional tertentu. Contohnya pekerja ladang, rajln. gigih, dan tldak mudah Plltus asa.
buruh binaen, operator kilang, dan tukang kebun.
• Bllruh mempu nyai mobill!j pekerjaan dan mobiliti
geografi yang tlnggi iaitu mereka mudah bertu\<ar
pekerjaan dan mudah bergerak dari satu tem at ke
tempat yang lain.
@yangshah

















1. Bincangkan dalam kumpulan, contoh faHor pengeluaran yang diperlukan untuk mengel uarkan
bara ngan berikut
(a) Baslkal elektnk (c) Ru mah
(b) Pi sa ng (d) Roti burger
2. Kenai pasti faktor pengeluaran dalam situasi di bawah.

Andn memesan piza mel lui Internet. Maklumat pesanan anda muncul pada monitor komputer
pemilik kedai piza. Kemudian, tu ang masak di dapur mula membuat doh dengan mencampurkan
adunan daripada garam, tepung, telur; d n susu Kemudian, dia masukkan sos tomato, daging,
keju, dan sose] sebelum meletakkan pi ,a ke dalam ketuhar. Dalam rnasa 10 minit, piza telah
masak dan ima ukkan ke dalam karun "hot pouch" untuk dihantar oleh penghantar dengan
motosikal syarikat ke depan ptntu anda






1. Tanah merupakan sumber alam s mula jadi.
2. Modal merupakan alat ciptaan m nusla yang digunakan dalam proses pengeluaran.
3. Buruh menyumbang tenaga dari egi fizikal dan mental dalam proses pengeluaran.
4. Usahawan menggabungkan dan menyeJaraskan faktor pengeluaran lain dalam
proses pengeluaran.

1.1.4 Takrif Kos Lepas

Kos lepas meruJuk kepada pulangan yan mungkin danpada
barang-barang atau perkhidmatan kedua terbaik yang terpaksa
dtlepaskan akibat daripada pemillhan sesuatLJ barangan.


Seliap pillhan ya m~ dibual akan menyehabkan pilihan lain
Lerpaks'l dilepaskan, maka wujudlah 10 Icpas Ketlga-lig.l
masnlah kekuran an, pdihan, dan kos Ie pas dikcnal scbagai
..JO~ '. J~I
masalah ek nomi. •
Tentukan kos Ie pas bagi setiap
Faktor Kehendak aktiviti berikut:
Masalah 1. Membeli makanan di kantin
manusia yang
pengeluaran ~
kekurangan sekolah .
yang terhad tidak terhad
f 2. 8ekerja sebagai pemandu
@yangshah
pelancongan.
Pilihan 3. Mengeluarkan roti bun .
Kos lepas

Rajah 1.2 Masalah ekonomi

1.1.5 Analisis Situasi Kos Lepas

Syarikat PLe Sd l1. Bhd. iabb s huah ki lang pakaJan. Syarikal
mcmiliki sUlllher-Slllllbcr yang terhad l nLuk Illengeluarkan
scluar 'ukan dan kemeja-T J omh inasi keluaran nya adalah
scperLi berikul:


Jadual1_1 Kombinasi keluaran Syarikat PLC Sdn_ Bhd.
Kombinasi
output
x
y
Z

Bcrdasarkan Jadual 1. 1 j ib kombinasi uLpUl syarikat berubah
,
dari X ke Y, unruk mena mbahkan 2 1) helai seluar suh:an.
syarikal lerpaksa mengurangkan 20 hetal kerncJa-T. maka'
kos lepas unLuk menge1uarkan 60 h bi seluar sukan ial h
20 helai kcmcp -T.
Begi tLl Juga jib kombinasi output herubah ciari \ ke Z,
un1.uk menalll hah 20 helai seiuar su kan, syarikm lerpaksa
menguran rkan 20 helai kemep-T. aka kos Ie pas untuk
Illengeluarkan 80 helai scl uar sukan acblah 20 helai kemcp-T.

1.1.6 Implikasi Pilihan yang dibuat oleh
Individu, Firma, dan Kerajaan dari
Aspek Kos Lepas


• Individu atau isi rumah menghadapi masalah

berbanding dengan kehendak mereka yang
tidak terhad.

• Contohnya, Arwin mempunyai wang saku sebanyak
RM6.00 Dia mgin membeli sepinggan nasi ayam
yang berharga RM500 dan sepinggan mi goreng
yang berharga RM3.00 di kantin sekolah.
• Masalah kekurangan wang menyebabkan Arwin
tidak dapat mencapai hasratnya untuk memiliki
kedua-dua barang secara serentak.
@yangshah
• Arwin akan membuat berdasarkan barang
yang memberikan tingkat
akibat daripada mas lah kekurangan wang.

• Jlka pembellan nasi ayam memberlkan kepuasan
yang maksimum, Arwln akan membeli nasi
ayam kesukaannya,
• Sebaliknya. jika pembelian mi goreng memberikan
kepuasan yang maksimum, Arwin akan membeli
mi goreng.

• Jika Arwin memilih untuk membeli nasi ayam, 0
yang dihadapinya ialah n
mun n I
untuk mendapatkan barangan
yang dipilih ialtu mi goreng.
• Sebaliknya, jika Arwm memilih untuk membeli mi
goreng. kos lepasnya ialah nasi ayam.


~----"""''''''''="'''=c--""-_~_____ 1.1.6 A

Setiap murid mewakili seorang ahli kel uarga. Bincang dalam kumpulan tentang masalah
ekonomi yang dihadapi oleh keluarga dan cara penyelesaiannya Murid dikehendaki berlakon
di depan kelas.


o
1. Individu atau isi rumah kekurangan pendapatan wang.
2. Pilihan isi rumah bermatlamatkan kepuasan maksimum.
3. K os lepas isi rumah adalah kepuasan ang mungkin aripada barangan kedua terbaik
yang terpaksa dilepas an untuk mendapatkan barangan yang dipilih.

Penganalan kep a El oncml

Firma menghadapi masalah n
a tOI 0'· qe J r3n seperti buruh, tanah,
modal, dan usahawan berbanding dengan
kehendak firma yang tidak terhad.

• Contohnya, Syarikat NGV Sdn. Bhd.
mempunyai modal sebanyak RM5 juta.
Syarikat NGV Sdn. Bhd. ingin membeli
empat buah mesln baharu untuk
meningkatkan pengeluaran syarikat. Pada
masa yang sama, syarikat juga bercadang
membina sebuah kilang baharu di Rawang,
Selangor yang masing-masing menelan kos
sebanyak RM3 juta.
• Masalah kekurangan faktor pengeluaran.
iaitu modal menyebabkan Syarikat NGV
Sdn. Bhd. tidak dapat menjalankan kedua-dua
baharu di Rawang . @yangshah
projek secara serentak.
Syarikat NGV Sdn.
• Jika pembellan
mesin baharu Bhd. akan membuat
dapat memberikan i "J berdasarkan
keuntungan yang projek pelaburan
maksimum,
yang memberikan
Syarlkat NGV Sdn.
M akibat
Bhd akan
membeli mesin masalah kekurangan
baharu. faktor pengeluaran
• Sebaliknya, jika modal.
projek pembinaan
kilang baharu
dapat memberikan
keuntungan yang
makslmum,
Syarikat NGV Sdn.
Bhd. akan
membina kilang



• Jika Syarikat NGV Sdn. Bhd. memilih untuk membeli mesin baharu, yang
dihadapinya ialah ~
: I IJ au tar untu mendapatkan keluaran atau
projek pelaburan yang dipilih iaitu projek pe-mbinaan kilang baharu.
• Sebaliknya, jika Syarikat NGV Sdn. Bhd memilih untuk membina kilang baharu di
Rawang, kos lepasnya ialah projek membeli mesin baharu.

o
1. Firma kekurangan faktor pengeluaran.
2. Pilihan firma bermatlamatkan keunti.mgan maksimum.
3. Kos lepas firma adalah keuntungan yang mungkin daripada keluaran atau projek
pelaburan kedua terbaik yang t rpaksa dilepaskan untuk mendapatkan keluaran atau
projek pelaburan yang dipilih.

Kerajaan • Kerajaan menghadapi masalah kekurangan hasll nogara berbanding
dengan proje~ untuk keperluan rakyat yang pelbagai.


Contohnya , Kementerian Kerja Raya mem pe rol eh peruntukan kewa ngan
sebanyak RM6 bllion da ripada kerajaan dalam Belanjawan Negara 2015.
Kementerian Ke rj a Raya ingin melaksanakan projek membina Lebuh
Raya Su ngal Besi - Ulu Klang dengan kos RM5 .3 bilion dan projek
menyediakan dan menaiktarafkan kemudahan infrastruktur luar bandar
terutamanya dl Saba h dan Sarawak yang bernilai RM4.5 bilion .
• Masalah kekufangan sumber hasil negara menyebabkan kerajaan tidak
dapat mela ksanakan kedua-dua projek pembangunan secara serentak.
-"
• Kerajaan akan membuat pilihan berdasarkan proJek pembangunan yang
mendatangkan kebajikan masyaralcat yang maksimum akibat masalah
kekurangan sumber hasi!.

• Jika pembinaan lebuh raya dapa! memberlkan kebaji kan masyarakat yang
@yangshah
makslmum, kerajaan akan memillh untuk membina lebuh raya baharu.
• Sebaliknya, jika projek penyediaan ke mudahan infrastrukrtur di kawasan
luar bandar dapat memberikan kebajika n masyarakat yang maks imum ,
kerajaan akan memilih projek penyed iaan kemudahan infrastruktur di
kawasa n luar bandar.

• Jika kerajaan memilih untuk membina lebuh raya baharu, kos lepas
yang dihadapinya ialah kebajlkan yang mungkln diperoleh danpad
projE.'k pombo ngunan kedua terbalk yang terpaksa dilepaskan untuk
mendapat projek pembangunan yang dipilih iaitu projek p nyediaan
kemudahan infrastruktur di kawasan luar bandar.
• Seba liknya, J ka keraj aan memilih projek penyediaan kemudahan
infrastruktur dl kawasan luar bandar, kos lepas yang dihadapinya ialah
projek pembinaan lebuh raya bailaru.







Encik Suhaimi ialah seorang pengusaha yang menguruskan sebuah kilang pembuatan perisian
komputer. Bagi meningkatkan daya pengf,luaran syarikat, Encik Suhaimi telah mengesyorkan
dua cadangan berdasarkan jumlah modal yang sedia ada iaitu sebanyak RM4 juta.
1. Membina sebua h kila ng baharu yang melibatkan kos sebanyak RM3.5 juta
2. Mengambil alih syankat pesaing yang t rdekat dengan kos RM3 .3 juta

Dengan mengambil kira isu kos Ie pas, an a dikehenda ki memilih sa lah satu cada ngan yang
dikemukakan oleh Encik Suhaimi . Berikan hcJjah untuk menyokong pilihan anda.




1. KeraJaan kekurangan hasII negara
2. Pilihan kerajaan bermatlamatkan kebajikan masyarakat yang maksimum
3. Kos lepas kerajaan adalah keb jlkan yang mungkm diperoleh daripada projek
pembangunan kedua terbaik y. ng terpaksa dilepaskan untuk mendapat projek
pembangunan yang dipilih,

Pengenalan Itcpada Ekonrvn

1.1.7 Keluk Kemungkinan Pengeluaran

Keluk kemungkinan pengeluaran dapat mcnerangkan perkaiLan
anLara masalah kekurangan , pilihan., dan I-os tepas.

Ke luk kemungk in an pengeluar n (KKP ialah keluk yang
menunJukkan had maksimum tingkat pengeluaran yang dapat
Ll icapal oleh sebuah ekonom l dengan rnenggun akan faktor
pengeluaran yang ada dan tingkat teknologl tertentu.
(~~~;!! ..;:;~::m...~; :


Andalan un Luk nalisis keluk b-emungkin 1 p ng IU<lmn: . bermaksud pencapaian tinghat i
Ekonomi telah lcncapal guna tenaga ,enuh, ekonoml pada suatu keadaan i
Ekonomi h[\n) a mengl:"luarkan dua jenis barang. di mana kadar pengangguran !
':lumber ekOnl)m i ~mg dimiliki adalah terhad da tct,lp. negara lalali 4% ataLi ku rang. )
.................... ............. ..... ............ ......
Tmgkat Icknol gi adabh [etap


Jadual 12 menulljukkan pelbagai kombinasi keluaran pakaian
dan makanan yang dapal dihasilkan oleb ebuah ekonOTlll .
Jadual 1.2 Jadua/ kemungkinan penge/uaran pakaian dan makanan
Pakaian
(ribu helai)
o
R @yangshah
S 4 19

T 8 17
U 12 13
V 16 o


Berdasarkan Jadual 1.2, pada kombmasi R st:mua fakt or
pengeluaran lelah digunakan unluk llk ngeluar -an makan n
dan Liada pakalan dikeluarkan. Ini dar al dilihat den ~an elas
bahawa kuamili pakaian adalah 0 helai sedangknn kuantiti
makanan adalah 20 Lan melrik
Se-baliknya, pada kombinasJ \I,semua fakror pen o lu('\! n Lelah Terangkan ba ga i man a
digunakan unluk mengeluarkan pakal,m dan Liada makanan kekurangan dan pengangguran
dik luarkan Ini dapaL dilihat dengan Jelas hahavia kuantiLi dapat ditunjukkan melalui keluk I
kemungl<inan pengelLiaran, I.
pakaian adalah 16 rihu helai sedangkan kuanl iLi makanan
adalah 0 tan tnelrik
Kebiasaannya, :.zomb inasi pengeluara yang mengd uarkan
keclua-dua barang iaiLU pakaian dan 'l1akanall akan dipilih.
COnLohnya kombinasi 5 (4 nbu heh i pakaian dan 19 tan
melrik rnakanan), kornbinasi T (8 ribu helai pakaJan dan 17
Lan rnetrik makanan), dan kombinasi t (1 2 rihn helai pakaian
dan 13 Lan m >Lrik makanan)

BIIb 1


Berdasarkan Jadual 1 2, su atu keluk kemung inan pengeluaran dapat dibentuk seperti yang berikut:

Makanan (tan metrik)
20 R Masalah ketidakupayaan Masalah pilihan pula
19 ekonomi dapat digambarkan ditunjukkan oleh pergerakan
17 • Y oleh titik kombinasi di sepanjang keluk
pengeluaran yang berada kemungkinan pengeluaran
, di luar keluk kemungkinan iaitu antara titik· titik R. S, T,
13 ---- -----~----- ---- + --- .. -- -- pengeluaran iaitu titik Y. U, dan V.
, '
, :
W·
Titik W menunjukkan kombinasi pengeluaran yang tidak cekap
kerana ekonomi gagal menggunakan faktor pengeluaran yang ada
dengan sepenuhnya. maksudnya berlaku masalah pengangguran
atau pembaziran.
V
OL.----4~-----:-8---1.,-:2:----*'--....· Pakaian
masalah kos lepas. @yangshah
(ribu helai)
Rajah 1.3 Keluk kemungkinan pengeluaran



Berdasarkan Rajah 1.3, paksi menegak menunjukkan jumlah makanan yang dikeluarkan
manakala paksi mendatar menllnJllkkan jumlah pakaian yang dikeluarkan.
Jib ekonomi menggunakan semua faklO r pengeluaran untuk mengeluarkan 20 tan metrik
makanan, maka Liada pakaian akan dikeluarkan Cdilunjukkan oleh titik R),
Sebaliknya, Jika ekonomi menggllnakan semua faklor pengeillaran untllk mengeluarkan
16 ri.bu helai pakaian, maka tiada makanan akan dikeluarkan CdilunJukkan oleh titik V)
Ke luk RV ini dinamakan keluk kemungkinan pengeluaran. Titik-titik di alas ke luk
menunJukkan batas maksimum pelba ~ai kombinasi akaian dan makanan yang dapat
dikeluarkan oleh ekonomi dengan menoounakan semua faktor penge luaran dengan eekap.
ConlOhnya titik R. 5, T, U, dan V di sepanJang keluk kemungkinan pengeluaran menllnjukkan
tingkat pengeluaran pada guna tenaga penuh. Sebarang penambahan pengeluaran makanan
hanya boleh dilakukan dengan melepaskan sejumlah pengeluaran pakaian, maka wujudlah

Kos [epas ditunjukkan oleh kecerunan keluk kemungkinan pengeluaran iaitu perubahan
unit makanan dibahagi dengan perubahan unit pakaian.
Perub ahan unit makanan
Kos lepas = Perubahan unit pakaian

Contoh pengiraan kos lepas
I
Dari t itik R ke t itlk 5 Darl titlk 5 ke titlk T Darl ti ik T ke tltik U DaTi titik U ke titi~ V
19 - 20 17 -19 13 - 17 0-13
4 - 0 = 8-4 12 - 8 = 16- 12
= -0.25 = -0.50 -1.0 = ·3.25

Tanda negatif menunjukkan bentuk keluk yang mencerun ke bawah dari kiri ke kanan iailL!
mempunyai keeer nan negatif.

Didapati UnLLlk menambah L ribu helai pakaian, semakin
banyak makanan yan perlLl ditepaska n. Kos lepas pakaian ,",0 «l!!J " J~'
ac1alah semakin menjngkat akjbat daripa a [aktor pengeluaran 1. Apakah maksud keluk
yang udak sarna cekap. kemungkinan pengeluaran?
K",> I, \ n ..e 1 1111 m '01 ditunjukkan oleh 2. Terangkan maksud konsep
kos Ie pas yang semakin
keluk kem ul1 a kinan penge.luaran yang (. h' lLI tnl 1
meningkat
ke titik asalan. Kos tepas yang emakin ) leningkat b m13k Id
UnLuk m en ambahkan saru unit se.c;u atu barang, ekono mi
terpaksa mengurangkan kuantiti baran,; lain dengan jumlah
yanCYsemakin meningkal pada setiap ltlLk pengeluaran.




1.1.7

Jadual di bawah menunjukkan kombinasi pengeluaran barang pengguna dan barang modal yang
dapat dikeluarkan dengan menggunakan ",umber sedia ada.
.. ... .. .. . ...
Kombinasi
A 0 2S

B 24
C 2 21
o @yangshah 16
3
E 4 10

F 5 0

(a) Dengan menggunakan kertas graf, lu ,is keluk kemungkinan pengeluaran
(b) Apakah yang akan berlaku jika peng E:~uar memilih kombinasi pengeluaran berikut?
(i) 2 unit barang pengguna dan 10 mit barang modal
(ii) 4 unit barang pengguna dan 15 unit barang modal
(c) Hitung kos lepas untuk mengeluarkar
(i) 3 unit barang pengguna
(ii) 10 unit barang modal






1. Keluk kemungkinan pengeluaran menunjukkan had maksimum tingkat
pengeluaran yang dapat dicapal oleh masyarakat tau negara dengan
menggunakan faktor pengeluar yang ad pada tingkat teknolqgi tertentu.

2. Kos lepas ditunjukkan oleh kecerunan keluk kemungkina pengeluaran.
3. Kos lepas yang semakin meningkat bermaksud penambahan satu unit sesuatu barang
mengakibatkan peng rangan kuantiti pengeluaran barang lain dengan jumlah yang
semakin meningkat.

Bab 1


1.2 istem E onomi dan
P nyelesaian Masalah Asas
Ekonomi


Apakah itu masalah asas ekonomil
Tahukah anda ciri -ciri utama sistem ekonomi di dunia ini ?
Bagaimi'makah masalah asas ekonomi dapat diatasi oleh pelbagai
sistem ekonomil
Apakah ciri -ci ri ekonomi Islam l



SEP " S LALU

Pembaharuan Ekonomi Negara China
@yangshah
Banyak negara yang mengamalkan sistem ekonomi pera ncangan pusat dl dunia ini tela h
beransur-ansul- membuka ekonomi negaranya kepada dunia luar demi pertumbuhan ekonomi yang
lebih mantap_ Negara China merupakan salah sebuah negara yang Juga menJalan kal'l transformasi
ekonomi sejak tahun 1978 meialul pemim in ulungnya Deng Xiao Peng. Antara pembaharuan
yang dijalankan ialah:
• Tanah-tanah ladallgllya diswastakall untuk mellingkatkall
daya pengeluaran
• Menggalakkall kegiatan pelbagai perusahaall kecil-kecilan
• Melonggarkan kawalan harga
• Mengundallg pelaburall dari luar negara
• Perdagangan asing diberl tumpuan sebagai alat
pertumbuhan ekollomi utama, sehingga lahirnya
ZOIl Ekonomi Khas
• Perusahaan milikan kerajaan yang tidak cekap
distrukturkan semula
Dasar pembaharuan kemudiannya diterusk an oleh pemimpin-pemimpin negara China yang lain
sehingga negara China menjacli ekonomi kedlla tel·besar di cllInia.
(Dipetik dan diu bah suai daripada "China's Transition to a Market Economy: How For across the River?';
Yingyi Qian dan Jinglian Wu, May 2000)

Selain sistem ekanaml perancangan pusat, terdapat Juga sistem ekor oml yang lain
di dunla ini ialtu sistem ekanaml pasaran be as dan sistem ekanami campuran yang •
dibentuk lJntuk menyelesaikan masalah aSa5 ekonomt negara maslng-masing.




1.2.1 Masalah Asas Ekonomi

Ilasalah as lS ekonomi lerdiri daripada:


Apa yang hendak dikeluarkan

Bagaimana hendak dikeluarkan

Apa yang Hendak Dikeluarkan
• r k rujuk kepacb pcn~l an Jeni ha angan yang hendak
di keluarkall akibat daripada fakt or p ngeluaran yang terhacl
dan men elakkan daripada pembaz il r .
Pen<1eluar akan memilih untuk mcngeh arkan barangll.n yang
d:1pat memcllllhl keperluan dan kehen lak pengguna.
Masalah apa yang hendak dil·elu.ukan disel sail, an
b rdasarkan pcrminLaan alau CllJ. ras ma"'Yal1 ' I
Penyctesdlnn nLlsal<h apa ang h >ndak di keluarkan
akan mcnenwkan torak agihan awu pcrunluhu I Mhl
dalam ck nami
Persoalan apa yang hcndak di kcluarkan adalah p TIling
untu k memaSl tkan r engouna [ empcw leh kepuasan
yang makSInlLlm . pengcluar mCl1lperoleh keuntun cr;m yang Sool selidik moklurn bolas
@yangshah
m;,\k imu m, dan keraFlan menJ ana kt:baJikan masyarnkaL pengguna merupakan saw cora
untuk mengetahui rita rasa dan
)' ng makSlInum.
permintaon masyarakal'
Berapa yang Hendak Oikeluarkan
Berkailan c1eng.1l1 p 11 nluan kuanlllJ harangan yang
hendak dikelu, rkan .
Persoalan ber;lpa yang hendak dikelt arkan adalah untu k
memasLlkan Lidah. be;;rlaku rnnsalah kckurangan atau lebihan
sesuatu barangan dalam pasaran.
'vlasalah k~k uran gan barang akan nlnyebabk n kenail an
hargc barang
tVlasabh lebihan barang pula akan men, ebabkan stok sesuaLU
bamngan hertambah clan membawa kep.tdd penurunan harga.
Berapa kuant iLi harangan yang hend lk dikeluarkan oleh
pengeluar dapaL dltl:! nlukan berd:h<1rkan I" I 11 11
a rara \.ill dan fakl r p ngcluaran n~ dipcrumull an
untul< mengeluarkannya.

Bagalmana Hendak Dikeluarkan
lvlewJuk kepacla p nenlUan ca Ll alau I knik pcngelua 4 n
sesualu barang J!.aU perkhldl1latan.
p. ngeluar hal'lls mcnggabungkan faklnr penaeluaran eeara
opumum unluk meminimum kdl kos ]I ngel uaran.
Pengeluar boleh memilih sarna ada Lek1lik pengeluaran yang
herintensifkan modal atau be.rilllensdk m buruh.
Kaedah herilllcn...irkan m dill bermabu pCllg lu<tn:ln >'a ng
menagunakan leblh ban>rak faktor l11oci:t1berbanding d~ngan
r ktOT buruh.
I\.aed Ih bcrinL s10<an bumh bermaksucl pengelllaran . ng
menggunak:m lehih banyak f' kLOr bUfllh herbandLng c1engan
faklor modal.

bl

Pemili han cara pengeluaran chbual bcrdasarkan harga
• r I lif antara [aklor buruh dan faklor modal alau 1 -nik
1. Senaraikan masalah asas n ,elldlan n pali (. -kap .
ekonomi.
jika harga faklor buruh secara relalif [ehih murah berbanding
2_ Masalah asas ekonomi
de.ngan fakLor modal , pengeluar akan memilih kaedah
manakah berkaitan dengan
kos lepas? pengeluaran berintensifkan buruh
Sebalil· nya, jika h arga faktor modal secara relalif lebih murah
berbanding Jengan faktur bumh, penge1uar akan memilih
kaeclah pengeluapc111 benntf'nsifkan modal.








@yangshah









Negara maju banyak menggunakan reknik Negara sedang membangun banyak
pengeluaran berintensifmodal kerana menggunakan teknik berintensif buruh kerana
mempunyai tingkat teknologi yang tingg; mempunyai bekalan buruh yang ramoi dan murah



Untuk Siapa Dikeluarkan
gilu n b. mng:m
l'vlerujl k kepada masalah plll 11 lall Jl I J
kcpada masyarakat yang men.ladi sasaran.
Pen yel 'saian masaJah agihan barangan adalah berasaskan
kepada l 1a' , h 1 fit ncldral n \ . n iallu bo-gam ung
kepad~ kemampuan alau kuasa beli masy, rakat.
Jika sesebuah syarikat tidak Golongan yang berpenclapatan tinggi biasanya memperoleh
mementingkan persoalan lebih hanyak barang dan perkhidmatan herbamli.ng dengan
'untuk siapa dikeluarkan ' . golong.m yang berpendapatan rendalL
ramalKan apa yang akan
terjadi kepada produk dan
Penyelesai I.ll masalah apa, berapa, bagaimana dan ullluk siapa
syarikatnya?
baran o eli! cluarkan akan dipcn ncikan dalam sistem ekonorni.

1. Nyatakan masalah asas ekonomi berdasarkan situasi-situasi yang diberi.
Situasi Masalah asas ekonomi
(a) Kllang Biskut Top lngm memaksimLlmkan outputnya pada
tahap kos yang minimum .
(b) Sebanya k 10 000 botol jus Juah delima merah
dikeluarkan oleh Syarikat Sihat S lalu Sdn. Bhd
(c) Telefon pintar "Eksekutif" dikeluarkan untuk mereka
yang berpendapatan antara RM5 000 - RM8 000

(d) Ked ai Homemad e An ifa fl" em utuska n un t uk
mengeluarkan tart nanas gulung menjelang Hari Raya
Aidilfitn ini kerana permlntaannya jauh lebih ti nggl
Mifsaldh aS3S @yangshah
daripada tart jenis yang lain.
2. Berikut ialah lima barang yang ingin dikeluarkan oleh sebuah firma Disebabkan masalah
kekurangan modal, firma hanya boleh memilih seJenis barang untuk dikeluarkan.









Bincang dalam kumpulan bagaimann firma menyelesaikan masalah asas ekonomi yang
dihadapinya Wakil kumpu lan perlu m":'mbuat pembentangan di depan kelas.
'

1. Masalah asas ekonomi terdiri daripada apa, berapa, bagaimana, dan untuk D

siapa barang dikeluarkan.

Penentuan Penyelesaian Tujuan
I
eko" nomi I I
Apa yang Jenis Perrnintaan masyarakat • Kehendak individu
dipenuhi
hendak
~ dikeluarkan barangan • Sumber tidak dibazirkan
~
Berap yang Kuantiti Permintaan masyarakat • Kuantlti barang
h ndak barangan mencukupl
..
dikeluarkan • Tidak wujud lebihan/
kurangan
~ Bagaimana Teknik/ ara Harga relatif faktor/ Meminjmumkan kos
hendak pengeluaran teknik pengeluaran
dikeluarkan I paling cekap
Unluk siapa Corak agihan Corak agihan Agihan kepada setiap
dikeluarkan barangan j pendapatan wang individu atau golongan
tertentu sahaja

Bab 1

1.2.2 Sistem Ekonomi
.-..-.....~-~.~~.....~.~~.~.~.~~..~....-­
Sistem ekonomi merujuk kepada peraturan yang diamalkan oleh
; Secara teori. sistem ekonomi :
dapat diklasifikasi kepada sesebuah negara dalam menguruskan ekonominya.
sistem ekonomi pasaran
bebas dan sistem ekonomi Terdapat tiga jenis sistem ekonomi yang utama iaitu:
perancangan pusat, tetapi
dalam keadaan sebenar. tiada I Sistem ekonomi pasaran bebas
negara yang benar-benar
2 Sistem ekonomi campuran
mengamalkan mana-mana
satu sistem ekonomi secara
mutlak. Kebanyakan negara 3
; mengamalkan sistem Sistem ekonomi perancaJ1gan pusat
\ ekonomi campuran . ;
'~''''''.''''''''''' ..................•.... ,... ........ __.........
Rajah beri. ut menunjukkan bagaimana sesebuah sistem ekonomi
dikelaskan
~.l~ @yangshah




Hong Kong Korea Utara
IATe ka Syarikat Cuba
I
Sistem ekonomi Slstem ekonoml
pasaran bebas perancangan pusat
O'YC
Kawai Kawalan k






Rajah 1.4 Pengelasan sistem ekonomi

Berdas.lrkan Rajah 1.4. semakin ke kanan semakin banyak
Lens
.-.........................................~........ campur Langan kerajaan dalam ekonomi.
HUJun T kiri menunjukkan tiada campur tangan kerajaan
{ Sistem ekonomi campuran ;
i yang berlandaskan syariah i dalam ekonomi manakala hujung kanan menunJukkan
! dikenal sebagai ekonomi i kerap cll1 campur tangan sepenuhnya dalam aktivili ekonomi.
\ Islam. } Ekon omi yang kerapan memainkan pera nan rendah
" 0'
••............... u •••••••• • •••••• • ••• _ •••••••••••••••••••••
digolongkan sebagai sistem ekonomi pasaran bebas. contohnya
Hong Kong, peranan kcrajaan adalah minimum .
Ekon omi yang kcrapan. me mainkan pcrana n tll1ggi
dikategorikan sebagai si tern ekonorni 'perancangan pusat,
contohnya negara Kor > tara , peranan kerajaan dalarn
aktivitl ekonomi adalah tinggi
8 Ekonomi campuran adalah amara sistem ekonoll_li perancangan
pusat Ian sistem ekonomi pasaran bebas. Wujudnya campur
tangan kerajaan dalam ekonomi.

Pf!ngE'nalan k.;pad Ekonoml

Setiap sistel11 ekonomi clapat clibezakan herdasarkan kriteria
asas herikut:




Pemilikan faktor pengeluaran
Mengkaji siapakah pemilik faktor pengeluaran sama ada individu, pihak swasta atau
kerajaan yang bebas memilikl faktor pengeluaran. PemiHk faktor pengeluaran juga boleh
terdiri daripada gabungan pihak swasta dan kerajaan.



Penentu kehendak
Mengkaji siapakah yang berhak dalam membuat keputusan ekonomi untuk
menyelesaikan masalah asas ekonomi ialtu apa, berapa, bagaimana, dan
untuk siapa dikeluarl<an.

@yangshah
Pembuat pilihan
Merujuk kepada kebebasan individu dalam membuat pilihan terhadap
barangan dan jenis pekerjaan atau kebebasan pengeluar dalam pemilikan
dan penggunaan faktor pengeluaran serta pemilihan cara pengeluaran.




Contoh negara
Merujuk kepada contoh negara yang mengamalkan sistem ekonomi
yang berkenaan.







Sistem Ekonomi Pasaran 8ebas
Sistem ekonomi pasaran bebas juga cl kenal sebagai sistem ...........~... ~..~.~.~~.~......~.~...
ekonomi k.lpilall atau 'laissez}airc' (' Laissez·faire bermaksl:Jd \:.~:.'
industri atau ekonomi yang
bebas daripada kawalan
Ekonomi pasaran bebas ialah satu slstem ekonomi yang individu kerajaan terutamanya kawalan
dan pihak swasta bebas membuat segala keputusan ekonomi
dalam bentuk tarif dan
tanpa campur tangan kerajaan.
monopoli kerajaan.
Invisible hand meruJuk kepada
Pengguna dan pihak swasta mempunyai kuasa penuh dalam
kekuatan mekanisme pasaran
membuat keputusan ekonomi Segala keputusan ekonomi dalam mengatur harga melalui
cliselesail<an melalui mekanisme pasaran. . kuasa' permintaan dan
Dalam sistem ekonomi pasa ran be bas, wuj ucl 'tangan penawaran tanpa campur .:~::.;:::.
tak nampak' (invisible hand) iaitu mt: • ni 10l h· rg yang tangan seseorang secara
langsung dalam proses
menentukan harga pasaran melalui interaksi antara kuasa
ttersebut.
permintaan dan kuasa penawaran dalam pasaran. '~" " " """""" " "".~ " "" " •••••• • • • _ .... 0-...........

Jadual 1.3 Ciri-ciri utama sistem ekonomi pasaran bebas




Pemilikan • Individu atau pihak swasta bebas memiliki faktor pengeluaran seperti tanah, buruh,
faktor modal, dan usahawa .
pengeluaran • Individu dan pihakswasta Juga bebas mengguna dan mengubah pemilikan faktor
pengeluaran untuk memenuhi utiliti dan matlamat pengeluaran.
• Plhak kerajaan tidak campur angan dalam sistem ekonomi tetapi menetapkan
undang-undang dan peraturan yang perlu diikuti oleh individu dan pihak swasta.

Penentu • Pengguna dan pihak pengeluar berhak dalam membuat kep tusan ekonomi untuk
kehendak menyelesaikan masalah asas ekonomi seperti apa yang hendak dikeluarkan, berapa
hendak dikeluarkan, bagaimana hendak dikeillarkan, dan unt k siapa dikeluarkan.
• Pengguna mempunyai ke ebasan memilih kerana mereka mempunyai kllasa beli
atau kemampuan untuk membeli barang dan perkhidmatan. ( orak permmtaan
@yangshah
pengguna akan menentukan corak peruntukan faktor pengeluaran.
• Pengeluar bebas memperuntukkan faktor pengeluaran dan bersaing dalam
mengeluarkan barangan untuk memperoleh keuntungan yang maksimum.

Pembuat • Individu bebas dalam membuat pilihan terhadap barangan ang ingin dibeli untuk
pilihan memaksimumkan kepuasan dan jenis pekerjaan yang lOgin diceburi.
Pengeluar bebas dalam pem llikan dan penggunaan faktor pengeluaran untuk
mengeluarkan barangan yang memaksimumkan keuntungan.
• Pengeluar atau pihak firm I juga bebas memilih teknik pengeluaran yang paling
cekap, sama ada intensif modal atau intenslf buruh dalam pengeluaran untuk
meminimumkan kos pengeluarali.


(ontoh • Negara yang mengamalkan sistem ekonoml pasaran bebas ialah Amerlka Syarikat
negara dan Hong Kong.




Siste Ekonomi Perancangan P sat
Si. t m ekonom i p 'ra l angan pusat juga d ikenal sehagai
istem ' konomi aUm


Sistem e on mi perancangan pusat lalah satu sistem ekonomi
yang keTdjaan atau badan perancangan pusat berkU8sa penul,
dalam segala aktlvitl ekonami dan membuat keputusan ekonomi.

Cuba sebuah negara komunis
yang masih mengamalkan lndivid u dan pih<1k _w; st. udal- h~ l+lldsa langsung
sistem ekonomi perancangan dalam m n entu km . kli\'il i e ku no m i d an memhu:]t
pusat sehingga hari ini
kepull ~an ' ekonomi.
Penggunaan dan p ngagihan faklOf pengcluaran dllt'upksn
oleh h dan pa allLangan pLl at unt u k mencapai lingkat
kebajil an masyarakat ) ang optImum.

Jadual 1.4 Ciri-ciri utama sistem ekonomi perancongon pusat



pemilikan Semua faktor pengeluaran seperti buruh, tanah, modal, dan usahawan dimiliki
faktor secara mutlak oleh kerajaan atau badan perancangan pusat yang ditubuhkan
pengeluaran oleh keraJaan.
Individu dan pengeluar tidak mempunyai kebebasan untuk memiliki dan
menggunakan faktor pengeluaran.
Penentu Segala keputusan ekonoml yang berkaitan dengan masalah asas ekonomi seperti
kehendak apa yang hendak dikeluarkan. berapa hendak dikeluarkan, bagaimana hendak
dikeluarkan, dan untuk siapa dlkeluarkan akan dibuat oleh keraJaan melalui badan
perancangan pusat yang dltubuhkan.
Badan perancangan pusat akan merancang dan mengawal peruntukan faktor
pengeluaran serta rak agihan barang dan perkhidmatan kepada masyarakat.
@yangshah
Pembuat Indiv du tidak mempunyai kebebasan dalam membuat pilihan terhadap
pilihan barangan yang ingin dibeh untuk memakslmumkan kepuasan dan jenis pekerjaan
yang ingin diceburl.
Pengeluar juga tidak mempunyai kebebasan dalam pemilikan dan penggunaan
faktor pengeluaran unt k mengeluarkan barangan ang memaksimumkan
keuntunga n. Penggunt'lan faktor pengeluaran diteta pkan oleh badan
perancangan pusat.

Contoh Negara yang mengamalkan sistem ekonon11 perancangan pusat ialah negara Cuba
nega ra dan Korea Utara.







Baca petikan di bawah dan jawab soaian.
Pada tahun 1949 hingga akhir tahun 1978. hampir tiga per empat daripada pengeluaran
perindustrian negara China telah dihasi lkan o!eh syarikat milik negara yang dikawal badan
perancangan pusat dan pad a masa itu hdmpir tidak ada syari kat swasta atau firma pelaburan
asing di negara China. Dianggarkan Kelu lran Dalam Negara Kasar negara China berkembang
pada kadar tahunan purata kira-kira 5. peratus pada tempoh masa tersebut. Taraf hidup
rakyat negara China pada masa itu juga Jauh lebih ren dah berbanding dengan negara-negara
membangun yang lain. Keadaan berub, h seJak dasar pembaharuan dan dasar buka pintu
dijalankan pada tahun 1978, ekonomi negara China berkembang dengan pesat dengan kadar
pertumbuhan 9% setiap tahun. Kini. negara China telah menjadi kuasa ekonomi kedua terbesar
selepas Amerika Syarikat.
(Sumber·http://malaycrt.(n/chinaab(/(hapt~(3/chapter30101 . htm)

(a) Jelaskan ti ga ciri sistem ekonami negara China pada tahun 1949 - 1978.
(b) Bezakan ciri di (a) dengan Hong Kong
(c) Apakah perubahan ya ng telah berl aku ke atas sistem ekonomi negara China selepas akhir
tahun 19787
(d) Adakah anda bersetuju dengan pem aharuan yang dijalankan oleh negara China? Berikan
justifikasi jawapan anda.

Kelebihan dan Kelemahan Sistem Ekonomi
Pasaran 8ebas


Kepuasan Individu dan masyarakat dapat dimaksimumkan
Seti lP individu daiam sistem ekonoml Inl merupakan
pembuat keputusan yang bijak. Mereka akan berusaha
untuK memaksimumkan kepuasan masing-masing. Oleh itu.
kepL asan masyarakat adalah pada tahap maksimum Juga.


Kebebasan yang luas untuk melakukan kegiatan ekonomi
Pengguna bebas memillh barang dan perkhidmatan yang
dlketlendaki. Pengeluar puia bebas mengeluarkan barang dan
perkhidmatan yang diminta oleh pengguna.


Kecekapan dalam penggunaan sumber
@yangshah
Seti 3p pengeluar akan cuba rnenggunakan sumber secara
optimum iaitu menghasjlkan outpu maksimum pada kos
minimum supaya boleh terus kekal dalam pasaran.


Menggalakkan perkembangan teknologl dan Inovasi
PersalOgan menggalakkan peningkatan teknologi dan reka
ciptd baharu agar kos pengeluaran dapat dikurangkan dan
daya pengeluaran menlngkat.


MewuJudkan masyaTakat materialistik
Indi/ldu deism masyarakal cenderung untuk mementingkan
keb ndaan dan mencan kekayaan tanpa batasan.


Mewujudkan ketidakstabilan ekonoml
Turun naik harga pasaran akibat perubahan permlnlaan dan
pen waran menyebabkan ketidakstabilan ekonoml sehingga
mernbawa kepada masalah tnflasi dan kemelesetan ekonomi


Aglhan pendapatan yang tidak setara
Jurang pendapalan antara 9010ngan kaya dan mlskin semakin
bes r kerana yang kaya menjadl semakln kaya dan yang
mjs~ in menJadl semakin miskin.

Mewujudkan kuasa monopoli korporat besar
Per alngan hebat menyebabkan firma kE)Cil dan firma baharu
tldak dapat bersaing dengan firma besar. Keadaan ,lni
menggalakkan firma besar menguasai pasaran dan
me dap'atkan keuntullgan beser


Kesan luaran negatif
Untuk memaksII11umkan keuntungan, firma tidak mengambil
kira kesan negatif yang akan wUJud. Contohnya pencemaran

1
Kelebihan dan Kelemahan Sistem Ekonom' I
Perancangan Pusat !


Aglhan pendapatan yang seimbang
~
Semua barang dan perkhidmatan diagihkan secara sama rata.
I-­
!\)
C'"
Inj menyebabkan jurang pendapatan menjadl keeil.
....
~
.....
(Jl
Sarang awam dan kebajlkan masyarakat diutamakan
'JI
,­
Kerajaan berrnotifl<an kebajikan masyarakat maksimum. Kerajaan
!\)
hanya akan mengeluarkan barang dan perkhidmatan yang
3
H1
dlperlukan oleh masyarakat.
,..
0
0 =
3
Peruntukan sumber ke arah kebajikan rakyat
....
Ini kerana faktor pengeluaran diagihkan melalui badan
@yangshah
~
peraneangan pusat dan mengambil kira kos sosial yang
!\)
~
mungkin berlaku.
~
::s
I"')
~
Pengeluaran secara berskala besar !til
Sebagai pemlllk faktor dan pengeluar tunggal dalam pasaran, ~
kerajaan dapat melakukan aktiviti pengeluaran secara ;;?
pengeluaran menJadi rendah da harga barangan turut rendah. -
'JI
besar-besaran dan menikmati ekonomi bidangan iaitu kos
!til




Pilihan individu terhad
Masyarakal tidak mempunyai kebebasan. Sernua pilihan dan
keputusan dibuat oleh kerajaan.



Kurang motivasi dan insentlf bekerja kuat
~
'JI
Individu tidak dlbenarkan mengumpulkan kekayaan secara
...
~
bebas. Keadaan Ini tidak menggalakkan mereka untuk teTUs
bekerja dan beTUsaha keras
3 -
rr1
~
o
::s
Keusahawanan lndividu terhad o
....
Tanpa persaingan, keusahawanan dan inovasi tJdak dapat 3
berkembang pesat dan menyebabkan ekonomi dalam slstem .~
In! tidak berkembang maju. ~
CI
I"')
Keputusan ekonom i ditentukan oleh se umpulan kecil i
Risiko kesilapan dalam membuat keputusan
pemerintah dl peringkal pusat. Risiko membuat keputusan
yang tidak tepal adalah lingg; dan boleh menjejaskan ?
Jose Martf Memorial,
~
kebajikan rakyat. ... Havana , Cuba

Sistem Ekonomi Campuran

8 Kelemahan-kelernahan yano wujud dalam sistem ekon omi
pasara bebas dan SlSlem ekonorni perancangan pusal telah
menyehabkan wUJudnya sistcm ekonomi campuran.
,
JOW ~ . J~l • Sistem ekonomi campuran ialah satu sistem ekonomi yang
menggabungkan pelbagal ciri kebalkan slstem ekonomi pasaran
FE be as dan sjstem ekonomt erancangan us at.
Bezakan sistem ekonomi
pasaran bebas dan slstem
e lwnomi pe rancangan
pusat. Dalam sis tem ekonomi cam p uran , plh k 1 » aja. I dan
2. Ap kah I\elebihan sistem
~ ua "P' !, n atau II I .HoI " 'ianl III III a lin
e ko nomi c a m p ur an
11 111a1,')-, n 1'(:1 .II 1l1~ n It dalam memperuntukkan
berbanding dengan sistem
ekonomi faklor pengeluaran d n menyelesaikan masaLah asas ekonomt
(a) perancangan pusat untuk menpmin ahivili ekonomi berjalan dengan lancar
(b) pasaran bebas dan pmduktif.
Kcrajaan akan campur Langan jika berlaku ketidakslabilan
dan penyelewengan dalam akLivlli ekonomi.
Beri kut • dalah tujuan campur tangan kerajaan dalam ekonomi:


Membekalkal1 barangan awam




Set uj ukah anda dengan @yangshah
r camf'l ur tangan keraj aan I
dalam aktiviti ekonomi sistem I
ekonomi campuran? .
Seri alasan. engurangkan kesan eksternalitl


engawal harga barang dan perkllidmatan

PflrTg,malarT I<epad EkonOlTiI
Jadual 1.5 Ciri-ciri utama sistem ekonomi campuran



Pemilikan Individu dan pihak swasta bebas memiliki faktor pengeluaran seperti buruh,
faktor tanah. modal, dan usahawan. Individu dan pihak swasta juga bebas memiliki
pengeluaran harta persendirian dan mengubah pemilikan faktor pengeluaran berdasarkan
matlamat pengeluaran.
Namun. terdapat faktor pengeluaran tertentu ang hanya dimiliki oleh pihak kerajaan
untuk mengeluarkan barang awam.
Kerajaan juga mengawal pemilikan faktor pengeluaran melalui undang-undang dan
peraturan untuk menJaga kebajikan masyarakat.
Penentu Pengguna dan pihak pengeluar berhak dalam membuat keputusan ekonomi untuk
kehendak menyelesaikan masalah asas ekonomi seperti apa yang hendak dikeluarka • berapa
hendak dikeluarkan, bagairnana hendak dikeluarkan, dan untuk 5iapa dikeluarkan.
Pen gguna mempunya i kuasa menentukan corak permintaan ba rang
@yangshah
dan perkhidmatan.
Pengeluar bebas bersaing dalam pengeluaran barang ekonomi untuk memperoleh
keuntungan yang maksimum.
Kerajaan akan membuat k putusan da mengeluarkan barang awam yang tidak
dikeluarkan atau tidak mampu dikeluarkan oleh plhak swasta.

Pembuat Individu bebas dalam membuat pilihan terhadap barangan ya ng ingin dlbell
pilihan berdasarkan kemampuan dan juga bebas memilih jenis pekerjaan yang ingin diceburi.
Pengeluar bebas dalam pemilikan dan penggunaan faktor pengeluaran untuk
mengeluarkan barangan yang memaksimumkan keuntungan. Pengeluar juga
bebas memilih teknik pengeluaran yang paling cekap un uk meminlmu mkan
kos pengeluaran.
Kebebasan individu dan pihak swasta dikawal oleh kerajaan melalui undang-undang
dan peraturan. Kerajaan ak n memilih teknik pengeluaran yang mema ksimumkan
kebajikan masyarakat.
(ontoh Negara yang mengamalka sistem ekonomi campuran iatah Malaysia, Thall nd,
negara dan Singapura.






1. S,stem ekonomi merujuk kepada atu cara atau peraturan yang diamalkan oleh
sesebuah negara dalam menguruskan ekonominya.
2. Terdapat ti9a jenis sistem ekonomi utama iaitu:
(a) Sist m ekonomi pasaran bebas: segala keputusan ekonomi dibuat oleh individu
dan pihak swasta melalui sistem mekanisme pasaran dan kera;aan tidak cam pur
tangan dalam kegiatan ekonomi.
(b) Sistem ekonomi perancangan pus.at: kerajaan membuat segala keputusan ekonomi
secar mutlak.
(c) Sist m ekonomi campuran: pihak swasta dan kerajaan sarna-sarna membuat
keputusan ekonomi.

Batl I
1.2.3 Penyelesaian Masalah Asas
Ekonomi oleh Sistem Ekonomi


Sistem Ekonomi Pasaran Bebas
( .........................................~ ..\
Apa yang hendal< dikeluarkan
Mekanisme pasaran ialah
suatu proses penentuan Disele5-aikan meLalUl I I,.' JlI II int·l.lll pcngguna dan 1U3'i,1
tingkat harga berdasad~a n P rut" aran f rrna di I a n II yang menentukan tingkal harga
kekuatan ~~uasa permintaan dan kuanliti barang atau perkhidmatan.
dan kuasa penawaran .
Pengr-.una m e mpun ya i kebebasan m e rnilih dan
...·· .h............ .. ... .. .. ......... . .....................
rnembdi barangan yang dimgini bagi meneapai kepllasan
yang maksimum.
Pengeluar aknn mengeluarkan barangan yang mempunyai
perrnililaan yang tinggi dalam pasaran llntu'k memperoleh
tlendak @yangshah
keuntu ngan yang maksimum.

Berapa yang hendak dikeluarkan
Disel 'ai kan melalui klUJ<;mt: pasaran alau l"ua...a
pa at n iaitu berclasarkan jumlah permimaan dan penawaran
di pas;tran.
ln teraksi aotara kU3sa permi11laao dan penawaran dalam
pasaran akan menemukan jumlah kuantiti barangan yang
akan dikeluarkan.

Bagaimana hendak dil eluarkan
Disele~aikan melalut pemilihan ar.1 pcngelll,lran \ an >.11 ng
"( p atau cara yang dapal meminimumkan kos pengeluaran
· . J~! Penge nar akan memilih eara pengeluaran yang berintensiikan
•
modal alan berilllensifkan burllh berdasarkan harga
1. Bagaimanakah kerajaan
Amerika Syarikat relmif lang lebih rendah dan kuantiti faklor pengeluarall yang
menyelesaikan masalatl sedia .lda.
(a) apa yang Kombll1asi faktor pengeluaran yang paling cekap pacla
dikeluarkan
kos p engelliaran yang minimum biasanya akan dipilih
(b) untuk siapa dikeluarkan
oleh pengeluar.
2. Bagaimanakah mekanisme
harga menyelesaikan
masalah asas ekonomi Unhlk siapa dikeluackan
dalam sistem ekonomi
8 Diseksaikan melalui (1 a~ ag h 11 pend .palan wang
pasaran bebas?
masyarakat dalam sistem ekonomi pasaran bebas.
Golongan yang berpendapatan tinggi mempunyai kuasa beli
yang k bih linggi dan Aan memperolehilebih banyak barang
berha lding dengan gotongan yang berpendapalan renclah.
Agiha 1. kekayaan clalam masyarakal adalah tidak sama raLa.
Kebaj lkan masyarakat bukan yang diliLamakan.

Penganalan k P da Ekonoml

Sistem Ekonomi Perancangan Pusat

Apa yang hendak dikeluarkan
Disel sa ikan melalui b,luan pe ~In ang, n pll~aL
atau I ". i.tan
KeraJaan mempllnyai kuasa mutlak dalam menentukan
jenis barangan yang akan dikeillarkm. Penaguna tldak
mempunyai kebebasan memihh dan mcmbeli barangan yang
diingLni oleh mereka.
Pengeluar juga tidak m empunyai kebebasa n untuk
mengeluarkan barangan ya ng mcm pun ya i p rminlaan
yang linggi dalam pasaran untuk memperoleh keuntungan
yang makslmum.

Berapa yang hendak dikeluarkan Bangunan Parlimen di
@yangshah
Diselesaikan melalui kuasa mutlak k· J 1.11 . Havana, Cuba
Badan perancangan pusat akan menenlllkan Jumlah I uantiti
barangan >Iang akan dikeluarkan mengikut kep rluan rakyat
lni adalah llntuk memastikan kualll iti bar gan aclalah
semiasa mencukupi dalam p:1Saran dan tidak wUJ ud rnasalah
lebihan awu kurangan.
........ ........................ .... ....I..~......
Bagaimana bendak dikeluarkan .. Oi Cuba , segala keputusan ..~:~::
Di lesaikan oleh kaaja;.m melalui pemil!han cara pengeluaran ekonomi tentang apa, berapa,
bagaimana, dan untllk siapa
yang paling cekap awu meminimumkall kos pengcluaran.
dikeluarkan ditentukan oleh
Kerajaan yang bermallamatkan pen d uaran output yang
kerajaan.
maksirnum akan mengelakkan berlakunya pembaziran dan
.
.... .. ........................ .. .......... '0' ••• • •••••• '
.
se.baliknya meningkalkan kcbaJikan raj yal
Biasanya, keraJaan akan memilih kaed.lh pengeluanm yang
berintensifkan buruh agar lebih banyak peluang pekerjaan
dapal dijana untuk mengurangkan kad. r pengangguran
,,)0
Untuk siapa dikeluarkan
Diselesaikan oleh 1 r J In . Bagaimanakah kerajaan Korea
Pengguna tidak mempunyai kuasa dala1l1 mencmukan corak Utara menyelesaikan masalah
(a) apa yang Ilendak dikeillarkan
agLhan bal-ang dalam masyarakat
(b) bagaimana hendak
Keraj aan akan mem as likan ba r ngan diagihk a n
dikeluarkan
secara add, saksama dan sama rata LI luk setiap inclividu
dalam masyarakat
Kenjaan a kan mengawal tingkat harga barangan dalam·
pasaran supaya semua individu mendapal hak yang sarna
dan kebajikan masyarakat sentiasa dimamakan.
Kadang-kadang kerajaan akan menjaLll1kan si tem catuan
atau kupon bagi memastikan semlla rakyat dapat menikmmi
barang dan perkhiclmatao c.lalam ekonumi.

Sistem Ekonomi Campuran

Apa yang hendak dikeluarkan
Diselesc'\ikan melalui k-uasa pasaran dan kuasa 1 cr"lJuan .
Penggu na mem pun yai kebebasan mem ilih dan membeLi
ba ranf,an yan g d iingini unluk mcn ca pai ke p uasan
yang lllaksimum.
Pengelua r swaSla akan menge luarkan barangan yang
memplUlyai pe rmin la n yang tinggi dalam pasaran unLuk
mem pl roleh keuntungan yang maksimum.
Kc -'j. n a kan mengelu arkan barang awam ya ng
lidak d ised iakan ole h penge luar swasta untuk menj aaa
kebaJil, an masyarakat.
13erapa yang hendak dikeluarkan
@yangshah
ise le.;a ika n m elalu i mcl,anismc pasaran un luk
haran' 'k m mi.
lnteral-si antara kuasa permintaan dan penawaran dalam
pasarall akan menentukan jumlah kuamiLi barang ekonomi
yang akan dikeluarkan.
hU'Hlllli b I<lng -".J! akan ditemu kan oleh k rajaan
Polis Diraja Malaysia dan mengi),.ut keperluan rakyal melalui parlimen.
pengawal keselamatan 5wasta
menjaga keamanan masyarakat 13agaimana hendak dike1uarkan
Disele_ ikan melalui pemilihan cara pengeluaran yang
paling cekap atau meminimumkan kos pengeluaran bagi
barang ekonomi.
Pengelt tar akan memilih cara pengeluaran yang herintensifkan
modal .tlaU berintensifkan bUll.1h berdasarkan harga reJatif yang
lebih rl nclah dan kuantiti faktor pengeluaran yang sedia ada.
e ara p"ngeluaran yang dapat m m. k imum"an I unlungaI1
akan dJpilih untuk baran I on rol.
KeraJ m akan memilih cara pengeluaran yang paling cekap
bagi p..:ngeluaran har- n a 'am untuk mt."tn. ksimuml-.1n
k >hajl .. l!l m,~yal kal
Umuk iapa dikeluarkan
Parlime n Malaysia yang
terdiri daripada Dewan Disele ;aikan melalu i orak agihan pcndapalan \\an ~
Rakyat dan Dewan Negara masyal akal bagi hal ang konomi.
al,a n memballaskan dan
Golongan yang herpendapatan tinggi mempunyai kuasa beli
melulu s kan peruntukan
yang h bih linggi dan akan l't)em peroleh lebih banyak barang
kewangan dalam belanjawan
negara. Belanjawan negara berba . ding dengan golongan yang berpendapatan rendah.
Ke rajMIn akan cam pur La ngan da lam agihan b a l~a ng
~~;:Lln;::anSceab:::~ ~a~~ ~::::::I::_
melalu i SiSl m percukaian dan subsid i supaya goJongan
pengurusan sumber ekonomi
yang berpenclapatan rendah memperoleh barang \..:eperluan
negara untuk meme nuhi
ke pet'luan ra kya t dan
yang mencukupi.
memajukan ekonomi negara _
era.J 'm akan mengagihkan barang rn 'am kepada sem ua
'- "~. , .............................~. . . .... .,..............
indi\ idu untuk menjaga kebajikan rakyat.

1.2.3

Bincang dalam kumpulan penyelesaian masalah asas ekonomi antara negara
(a) Korea Utara dengan Korea Selatan
(b) Cubq dengan Ameri ka Syarikat





Perbandingan penyelesaian masalah asas ekonomi oleh setiap sistem ekonomi: 0






@yangshah



Apa yang Mekanisme pasaran Kerajaan • Barang ekonomi:
hendak melalui mekanisme
dikeluarkan pasaran
• Barang awam:
oleh kerajaan


Berapa yang Jumlah permintaan dan Kerajaan • Barang ekonoml:
hendak penawaran dl pasardn meJalui mekanisme
dikeluarkan atau mekanisme pasaran pasaran
• Barang awam:
mengikut keperluan
rakyal

Bagaimana Cara yang paling cekap Kerajaan • Barang ekonorni:
hendak (meminimumkan k05 cara yang dapat
dikeluarkan pengeluaran atau memaksimumkan
memaksimumkan untung
untung) • Barang awam:
cara yang dapat
memaksimumkan
kebajikan masyarakat

Untuk siapa Corak agihan pendapatan Kerajaan • Barang ekonomi:
dikeluarkan wang atau kuasa beli corak agihan
individu penpapatan wang
• Barang awam:
untuk semua
masyarakat

B tll

1.2.4 Ekonomi Islam


setaln SiSll'm-sistem ckonomi ya n~ diLcrangka Ll sebelunl ini,
(~:~;;i ;;;~C;;;;~~~!~- ajaran Islam yang dikenal sebagai ekonomi Islam.
lerdapar Sc tu dokLrin ckonomi yang berda. arkan nilal -nilai dan

p em ikiran ekonomi.
prinsip atau kepercayaan
Ekon mi Islam rnerupakan slstem ekonomi campur an yang
yang dianggap benar dan
berlandaskan AI-Quran dan Hadls. Segala aktiviti dan kepu usan
satu-satunya yang dapat
ek nom! rarustah berdasarkan syar!at Islam.
diterima pakai oleh sesebuah
negara secara mantap.
" -........ ,.-. ....
Oalam ekonomi Islam, pihak kerapan, mckanis mc pasaran,
dan pihak swasta memainkan penman >'ang penting unLuk
m ema ~ tikan aktiviti ekonomi berjalan clcn ga n lancar,
proclul tif, adi! clan saksa rna.
@yangshah
KeraJam akan carnpur tangan Jika herlaku pellipuan ,
ketidakadilan, elan penycle.wengan dalam akriviti d.Lln0mi.
Kejaya tn seseorang individu di dunia clan eli akhimL adalah
bergamung kepada lahar kebaJik n dan ke5ejahLrraan yang
dilakukan eli dunia ini
Seriap individu bcrhak untuk hidup dan lerj amin hak nya
dalarn memperoleh keperluan asas masing-masing
Seliap IT1dividu bebas fiene-an kekaraan tetLTJi lerikal dengan
batasan-hatasan t en~n LU agar lidak menJepskan ebaJikan
inclivic1u yang lam dan k TJentingan rnasyara kal umum.




...................................................................~............... ............................,....
Ibn Kllaldun merupakan seorang tokoh Islam yang unggul. Hasil kerj 1
beliau m rangkumi b!dang sosiologi, astronomi, numerologi, kimia, 1
sejarah d n ekonomi. f
Ibn Khal Ciun tidak melihat fungsi utama manllsia dalam aktiviti
perekono niannya seumparn a haiwan ekonomi (economic animal).
Sebalikny beliau menganggap manusia itu sebagai manusia Islam
(islamic man) yang Illemerlukan pengetahuan ekonomi untuk memenuhi
misinya di atas muka bumi ini . Dalalll hal ini, Ibn Khaldun menekankan
perlunya manusia menjauili perbllatan jahat. Sebaliknya manusia wajib
mengiklltl ajaran Islam sebagai model lIntlik memperbaiki dirinya dan :
mesti rnemberikan keutamaan kepada kellidupan akhirat. :
(Sumber: http://www.islamgrid.gov.my/ilmu-islam/21-toj<oh-islam/53-ibn-kl1aldun) i
'..
~ •••••••••••••••••••••••••• . •••••••• ,0 "


Area Ibn Khaldun,
Tunis, Tunisia

Pengellalan kepada Ekonoml

Konsep pemhangunan ekonomi cia am ekonomi Islam
mcliputi pClllhangunan insan secara meny luruh iailU dari
( oi pemban unan fi.zikal (kebendaan) dan kerobaniao
Kegialan ekono mi yang cliplankan d.tiam ekonL1mi Islam
me n.lpakan s bahagian d'lripada KC c1lruhan <;. (lID hidup
scorang 1.. lam .
kh illl, wUJudn "i p r" lIlgan an adil dln 11 ma
an lJ.ra mdi -jdu unLuk p~ngel ua ran barang yang I alaI agar
penlbazi ran sumhcr dan peninclas n Lt rhadap inclividu lam
lIdak berlaku.
C()nwh ncgara yang mcngalllaikan ekonomi Islam ialal Arah
audl clan Brunei.




@yangshah
















MasJid al'Haram, Masjid Sultan Omor Ali Saifuddin,
Makkah. Arab Saudi Bondar Sen Begawan, Brunei Darussalam



.................................................................................~...~.....~.~.~.~.~.......~, .............., .. .....................................................-....
',.~~''\ \\~)~~~- '
r

Ara b Saudi mel'u pakan tempat as a! agama Islam ~ __ .' ~:y ' ~ ,
., ~~ _~.~"'!). J lK:",IIp'_~' -, 1-...... ,
dan tempat lahir Nabi Muhammad SAW. Bendera Arab
.:l::::::: .
Saudi mempunyai dua kalimat syahadat yang bererti ~UlI."'lT.'7: ) ) t
"Tidak ada Tuhan selain Allah dan Nabi Muhammad SAW ·, ........--:-1 - \ t
ialah utusan-Nya·. ~
J -' <\:~~\ :
Arab Saudi juga dikenali sebagai "Tanah Dua Masjid
Arab saUd~~-
Suci" yang merujuk kepada Makkah dan Medinah, dua .
tempat paling suci dalam Islam. Arab Saudi merupakan
~ - ~ . -,.\ / .
pengeksport petroleum dan negara yang mempunyai
simpanan petro leum terbesar di dunia.
~~~- ( ....--1'
(Sumber: https://www.cia.gov/library/ publications/ ) ~' ~ ~
the-world-factbook/g~os/sa.html)
/" ~ ~\ ...r- laulAraD
I ~~~
...........
f"'.­
.... .._ ••••• ..... ... ........~ ••• r •• _

Ciri-ciri Utama Ekonomi Islam

Pada dasa nya, ekonomi Islam merupakan saw cabang dalam
slstem ekonomi carnpuran. Oleh itu, ekonomi Islam mempunyai
ciri-ciri yallg rnirip dengan slStern ekonomi campuran. Namun ,
ekonomi { lam juga mempunyai beberapa unsur unik dan
lersendiri seperLi berikuL

Sebagal sebahagian darlpada keseluruhan sistem hidup Islam

Wujud persaingan yang adil dan saksama antara individu


Keseimbangan antara kepentingan individu dan masyarakat
·.........--............~..... -....... ..... ~."....
Dalam ekonomi Islam,
@yangshah
fal<tor pengeluaran adalah Sebagai sebahagian daripada keseluruhan sistem hidup I lam
hak milik mutlak Allah Matlamat ekonomi Islam adalah untuk mencapai 1
S.W.T. Setiap individu hanya
merupakan pemegang iailU m..:ncapai keseimbangan antara kebahagian inclivid u dan
amanah atau khalifah masyat lkm di dunia dan akhirat
Allah untuk mengusahakan Segala kegiatan ekonomi yang berlandaskan ~yari al Islam
sumber ekonomi tersebut c!iangg lp sebagai. ibadah dan akan diberi ganJaran pada
untuk kebaikan manusia
hari akhirat.
sejagat. Pembaziran faktor
t pengeluaran adalatl ditegah. Keputu n ekonomi haruslah berdasarkan prinsip dan hukum
........... ,.................................. ...
Islam iJitu . I dan I
Pengduaran barang dan perkhidmatan adalah untuk umat dan
aktivili ekonomi yang dijalankan mencerminkan keseluruhan
hidup slam.
Aktivill ekonomi yang tidak halal seperti penyeludupan,
perjud lan, pengeda ran dadah dan p nipuan adalah
diharamkan sarna sekali .


. J~I
• \Vujud persaingan yang adil dan saksama anLara iDdividu
1. Apakah perbezaan antara lndividll dan pihak wasta adalah hebas mencari dan m miliki
bentuk persaingan yang kekaya Il1 di dunia demi kebajikan dan kesejahteraan di dunia
wujud dalam sistem
dan akltirat asalkan udak bert ntangan dengan hukul11 islam
ekonomi pasaran bebas
PenggLJ na dan pihal, pengeluar berhak dalam me mbual
dan ekonomi Islam?
2. Bagaimanakah perbezaan kepUl u an ekon omi untuk menyelesalkan masalah
bentuk persaingan tersebut asas ek nomi.
memberi kesan kepada Penggll na mempun ai ~e beh asan memtlih ba rang
ekonomi masing·masing?
clan pl rkhidmatan yan g halal dan J rtis pekerjaan yang
ll1gin d lceburi. .
P ngelu' I hebas h l'saing dalam pengeluaran barangan unlUk
mempcroleh keum ungan.
KeraJaan akan mengawal kebebas, n pengguna dan pengeluar
melalUl undang-Llndang dan p ralman.

,..
Pengena1an kepada El<anoml


Keseimbangan antara kepentingan indh idu dan masyarakat
Kepentingan awam adalah lebih diutamakan berbanding
dengan kepentingan individu.
Kerajaan akan membuat keputus.m ekonomi dalam
pengeluaran barang awam untu k m(,;mastikan kestabilan
ekonomi dan kebajikan masyarakat t rjamin.
Sasaran p ngeluaran adalah llntuk semua masyarakat.
Setiap indivi.du dijamin memperoleh barang keperluan asas.
Prinsip ~ ()( I a '1 amat dipenr mgkan dalam aspek
penggunaan dan pengelllaran sesuatu barmg dan perkhidmatan.
Individu yang cukup syarat dikehencJaki membayar _ II 1
untuk diagihkan kekayaan mereka h pada golongan yang
huang kemampuan.

@yangshah


Zakat berasal daripada perkataan Arab ·zaka· yang bererti p nambahan atau kesucian. Dari segi bahasa,
zakat membawa makna kesuburan, kesucian , keberkatan , dan kedamaian. Dari segi syarak pula, zakat
merupakan cukai ke atas harta yang diberik ...·n kepada orang yang berhak menerimanya.
Antara kepentingan zakat ialah :
• Menyucikan dan Illenjaullkan Ilati pemilik iarta daripada sifat tamak dan kedekut
• Melahirkan golongan muslim yang sanggu berkorban untuk kesejahteraan orang lain
• Merapatkan jurang perbezaan pendapat an golongan yang kaya dengan golongan yang kurang
berkemampuan
• Memupuk perasaan sayang-menyayangi, belas kasihan , dan tolong-menolong terhadap golongan yang
kurang bernasib baik






8ahagikan pelajar kepada beberapa kumpulan .
1. Setiap kumpulan dikehendaki membuc t perbandingan ekonomi Islam dengan sistem ekonomi
yang diamalkan oleh Amerika Syarika1 dari aspek yang berikut:
(a) Pemilikan harta
(b) Matlamat pengeluaran
2. Wakil kumpulan perlu membuat pembentangan di depan kelas.
3. Kumpulkan semua hasil kerja kumpulan dalam bentuk folio.



1. Ekonomi Islam merupakan saJah satu sistem ekonomi campuran yang berlandaskan Q
AI-Quran dan Hadis. .
2. Antara ciri utama ekonomi Islam ialah:
(a) Sebagai sebahagian daripada keseluruhan istem hidup Islam.
(c) Wujud persaingan yang adil dan saksama antara individu.
(b) Keseimbangan antara kepe tingan individu dan masyarakat.
3. Segala aktiviti dan keputusan ekonomi tentang apa, berapa, bagaimana, dan untuk
siapa barang dikeluarkan haruslah berdasarkan syariat Islam.

--=--- ----
Peta Konsep









IImu ekonomi Masalah asas ekonomi Sistem ekonom i
• Sumber terhad (buruh, • Apa - Jenis barang Pasaran bebas - tiada
tanah, modal, dan usahawan) • Berapa - kuantiti barang campur tangan kerajaan
• Kehendak tidak terhad Bagai mana - teknik • Perancangan pusat ­
pengel uaran kuasa mutlak kerajaan
• Siapa - corak agihan • Campuran - pihak swasta
barangan dan kerajaan bekerjasama
Masalah ekonomi

• Kekurangan
Pilihan
Kos lepas



lsi rumah Penyelesaian masalah asas ekonomi
• Kekurangan - pendapatanl
wang Pasaran bebas Perancangan pusat
• Pilihan - memaksimumkan
kepuasan • Apa - permintaan • Apa - keraJaan
pengg na
• Kos lepas - barangan kedua @yangshah • Berapa - bilangan
terbaik yang dilepaskan • Berapa - mekanisme keperluan rakyat
pasaran • Bagaimana - cara
Bagai mana - cara yang memaksimumkan
yang emaksimumkan kebajikan masyarakat
Firma untung Siapa - diagihkan kepada
• Siapa - corak agihan semua rakyat
• Kekurangan - faktor pendapatan
pengeluaran
Pilihan - memaksimumkan
keuntungan Campuran
Kos lepas - keluaran kedua
terbaik yang dilepaskan Apa - kuasa pasaran (barang ekonomi) dan kerajaan (barang
awa m
• Berapa - mekanisme pasaran (barang ekonomi) dan kerajaan
(barang awam)
Kerajaan Bagai rn ana - cara yang memaksimumkan untung (barang
ekonomi) atau kebajikan masyarakat (barang awam)
Kekurangan - sumber hasil • Siapa - corak agihan pendapatan (barang ekonomi) dan
kerajaa nl cu ka i keraj aa n (barang awam)
Pilihan - memaksimumkan
kebajikan masyarakat
Kos lepas - projek
pembangunan kedua terbaik Ekonomi Islam
yang dilepaskan
Ciri-ciri utama:
Sebaga i sebahagian daripada keseluruhan sistem hidup
Islam
• Kesei m bangan antara kepentingan individu dan masyarakat
Keluk kemungkinan • Wujudnya persaingan adil dan saksama antara inidvidu
pengeluaran

P-·ngenalan kepaaa Ekonr m








Pengenalao kepada Ekonoml




Konsep Kekurangan. Sistem Ekonomi dan PenyelesiJlan
Pilihan, dan Kos Lepas Masalah Asas Ekonomi


IImu ekonoml • MaXilah a5a5 ckonom l
-----------------
Faktor pengeluaran iJ
Konsep kekurangan dan pillhan b
Konsep kos lepas b
@yangshah
Keluk kemungl<inan pengeluaran



a Faktar Pengeluaran






Tanah Buruh Usahawan Modal

Anugerah Tuhan I ~ufl l bangan tenaga Menyetaraskan filktor Alat I J otera I mod;iI
alam semula jadi fizjkall mt'ntai pengeluaran yang lain wang dalal11 proses
Penawaran terhad manusta Sanggup menanggung p!!nglOl <Iran
Sumber di atas Buruh mahir I tidak rislko perniagaan Mentngkatkan
permukaan ! dalam mahlr Kreatif, Inovalif, dan produhtlvltl dan
kecekapan pengeluilfan
perut bumi (Ida\{ mudah putU5~


b Penyelesaian Masalah Ekonoml oleh Unit Ekonoml

Kekurangan ­ sumber pendapatanfwang
{ Kos lepds kepuasan yang mungkln daripada barangan kedua terbaik )lang
lsi rumah Pilihan ~ memilih barangan yang memaksimumkan kepuasan
terpaksa dllepaskan


• ;~~:~ ~g::~l~:~:::::;~::=~:i~::kan ke,untungan
Penyelesaian
Firma
Masalah
• Kos I s - keuntungan yang mungkin darlpada output kedua terbalk yang
Ekonomi { lerpaksa dil paskan


Kerajaan

o Selepas mempelajari bab ini, anda dapat:

1.1 Konsep Kekurangan, Pillhan, dan K08 Lepas
U Mentakrif ilmu ekonomi
D Menjelaskan konsep kekurangan dan pilihan
o Menerangkan faktor pengeillaran bum , modal, tanah, dan llsabawan
o Mendefinisikan kos lepas dan menerangkan konsep kos lepas melalui analisis satll situasi
o Menjelaskan implikasi pilihan individu, firma, dan kerajaan dari aspek kos lepas
D Menjelaskan konsep kos lepas melailli analisis kelllk kemllng inan pengeluaran

1.2 Slstem Ekonomi dan Penyelesaian Masalab Asas Ekonomi
D Menyatakan maksud sistem ekonomi
• I IL d (L((bow)
@yangshah
C Menyatakan masalah asas ekonomi
L Menjelaskan masalah asas ekonomi apa, ber pa, bagaimana, dan untllk siapa barang dikeluarkan
r--' Memberi maksud ringkas ten tang sistem ekonomi pasaran bebas, sistem ekonomi perancangan
L- pllsat, sistem ekonomi campuran, dan >konomi Islam
D Menghuraikan ciri-dri sistem ekonomi pasaran bebas, sistem ekonomi perancangan pllsat,
sistem ekonomi campuran, dan ekono i Islam
Membandingkan ciri-ciri utama an tara :.etiap sistem ekonomi
Menjelaskan penyelesaian masalah asa:- ekonomi oleh setiap sistem ekonomi
-------'
C Membandingkan penyelesaian masalah asas ekonomi ntara setiap sistem ekonomi



-- ~ITG]oIT(]
--
......................... _ ... _ ..... r.-: .............................................. .
1..1 Konsep Kckurangan, Piliban, dan Ras lepas Jill I (Choice)
1111 ~ 'Ill I Il It I
• I I nOlll1l (EcOIw mics)
(Limited economic f'eSOLm (s)
I 1m fll" .. ' I. r I (Factors oj prod~lcli( 'n) ( Land)
· I irm. (Fi rm ) (EntrcprCllcll r)
• Hili UI I J I' r II II 1..2 Si tern Ekonomi dan Penyelesaian Masalah
i., I (lncreusing opportunity costs Asas EI onomi
oj production) I , ql
r 1. (HOllsehold) (Basic economic problcm)
• h. hcmL11 ljct, ll' 11' d (Unlim ited desirt s)
. ~ (Ecqmom ic sysLt'm)
• KcJ uran '"n (Scarcity ) 1 I n (' 11 I l I I 1 (MLx:cd economy)
• II III ,1111 I rr I' l ll". ran
• I k n0I111 1 I •• (ls!a mic economy)
(ProdLlction posslbiliLy curve)
I \I 11 I [1< 1/ I" "I
(Governmcnt)
(Free-market economy )
(Opportunity cost)
• J I I I m 11 11 Jl '\I II • I' pl! .1
I .111 1 -I, m (Economic problem)
(CentmUy -p!anl!ccl or co mmand econo my)
10(111 (Capita!)

Latihan Sumatif U



e oala Obj if
Arahan: Tiap-tiop soolan diikuti oleh empat jowapon pilihan. Pilih satu jawopan yang paling tepat.

1. Masalah kekurangan berlaku kerana 3. Maklumat di bawah adalah berkaitan
A faktor pengeluaran adalah tidak ter ad dengan masalah ekonomi.
dalam ekonomi
B kadar pertambahan penduduk yang Nasrul menggunakan wang saku
tidak terkawal harian ya RM 12.00 untuk makan nasi
C I ehau an dan kepupusan sumber aJam ayam di Restoran Mydin dan tidak
semula jadi membeli buku cerita kesuka nnya.
D fakt r pengel uaran adalah terhad
be rb an d ing d enga n kehendak Apakah k05 le pas yang dih adapi
@yangshah
yang pelbag i oleh asrul?
A Nasi ayam
B Buku -erit
2. Gambar di bawah menunjukkan sej ills
C Restoran Mydin
faktor engeluaran.
D Wang belanja harian RJ\11 2.00
Mesin pencetak 3D
4. Jadual di bawah berkaitan dengan masalah
ekonomi yang Jihadapi oleh Syarikat Serio





p o 100
Q 20 80

R 60 50

Pernyataan manakah yang mcnggambarkan 5 80 20
sumber ekon mi tersebut? .
A Mempunyai penawaran yang tidak Jika Syarikat Seri m enu kar teknik
terhad pengeluaran daripada Q kepada S, k05
B Tidak mempunyai 'os lepas lepas untuk mengeluarkan 80 botol s s
C Membantu meningkatkan lingkat tomato jalah
ke ekapan pengeluaran A 20 botol 50S tomato
D Menggabungkan faktor pengeluaran B 40 bOlOI 50S tomato
yang lain C 60 botol 50S cUi i
D 80 botol so cili

5. Gambar dJ bawah berkaitan dengan 7. Maklumat di bawah berkaitan dengan satu ,
masalah asas konomi yang dihadapi oleh sistem ekonomi.
I
e uah syarikat perab t.
Per aingan adalah :e(Ma bebas antara
perrgeluar untuk menca.ri keunlungan
Syarikal akan mengeluarkan salu ski
tanpa kawaJa daripada kerajaan.
perabol sofa yang dlkenal sebagal 'Comfortable
pada tahun hadapan unluk memenuhl perminlaan
Pernyataan manakah menggam barkan
yang linggl danpada 9010n9an alasan yang
item ekonomi di ata ?
berpendapatan antara RM12000 hlngga
RM18 000 sebulan.
A Harga barangan ditetapkan oleh ba an
pera.l1cangan pusat
B Keputusan ekonomi adalah selara
dengan hukum syariat
C Pilihan ll1dividu terhadap barang dan
perkhidmatao adalah erh d
D Individu bebas memiliki kekayaan dan
@yangshah
mengaglhkan f ktor pengeluaran
8. Pa angan manakah benaI tentang
perbezaan aotara j lern ekon mi
perancaogan pusat dengan sistem ekonorni
pasaran beba ?
Pilih ma alah as.as ekonomi yang sud th
disele alkan olch syarikat ter 'ebut.
1 Apa yang hendak dikeluarkan
II Berapa yang h ndak dike1uarkan
III Baguimana hendak dikeluarkan Pembuat Kerajaan Plhak
IV Untuk siapa dikeluarkan keputusan atau badan swasta dan
perancangan individu
A I dan IT C II dan III
pusat
B I dan IV D HI dan IV
II Motif Me jaga Mengaut
6. Apakah y- I g digambarkan oleh kelnk kebajikan keuntungan
kem ungki nan pengeluaran motosikal masyarakat yang
dan roti? maksimum
A Menu njukkan hubungan antara ill Penentu Mekanisme Kerajaan
kuantili output dengan jumlah faktor harga pasaran
p ngeluaran antuk rnengeluarkan
Persamgan Wujud Pengeluar
motosikal dan roti
persaingan tidak bebas
B Menunjukkan jumlah motosikal elm
bebas antara bersalng
roti yang dapal dlkeluarkan dalam
pengeluar untuk
sllatu tempoh masa tertentu
menguasal
C Menunjukkan kos pengeluaran yang pasara
ditanggung untuk meng luarkat
moto ika! dan roti A 1 dan II
D Menunjukkan kuantili motosikal dan B I dan IV
roti Y< ng b leh dikeluarkan apabila C ndanm
menggunakan semua faktar yang aJa 0 III dan 1V