informatik

PALETA ME NGJYRA (COLOR BOX)

Nga paleta me ngjyra zgjidhet ngjyra me të cilën do të punohet me ndonjë
vegël. Ngjyra e zgjedhur paraqitet majtas nga shiriti me ngjyra në njërin katror.

Në katrorin (1) paraqitet ngjyra e cila zgjidhet nga paleta dhe përdoret me
klik të majtë të mausit.

Në katrorin (2) paraqitet ngjyra e cila zgjidhet
nga paleta dhe përdoret me klik të djathtë të mau-
sit. Ajo është ngjyra e prapavijës në të cilën vizato-
het. Nëse, për shembull, zgjidhni veglën laps, me
tërheqje nëpër prapavijë me klik të majtë të ma-
usit do të vizatohet vija e kaltër, ndërsa me tast
të djathtë e verdhë. Gjatë startimit të programit
ngjyra në katrorin (1) është e zezë, ndërsa në (2) e
bardhë.

SHIRITI ME VEGLA (TOOLBOX)

Pamja e veglave është dhënë në fotografi:

PAINT KOLOURPAINT

BAZAT E VIZATIMIT
NJOFTIMI ME PROGRAMIN PËR VIZATIM

152

Sipas funksionit veglat mund të ndahen në mënyrë vijuese: NJOFTIMI ME PROGRAMIN PËR VIZATIM
1. vegla për selektim të një pjese të fotografisë me dorë të lirë, BAZAT E VIZATIMIT
2. vegla për selektim të një pjese të fotografisë në formë të drejtkëndëshit,
3. goma,
4. kova për ngjyrosje të sipërfaqeve të mbyllura
5. pipeta për marrjen e ngjyrës nga vizatimi,
6. thjerrë për zmadhimin e gjithë fotografisë apo të pjesëve të saj,
7. laps për vizatimin me dorë të lirë,
8. brusha për vizatim me dorë të lirë
9. vegla për spërkatje të ngjyrës me rreze të ndryshme të spërkatjes,
10.Vegla për shkruarjen e tekstit (me madhësi të zgjedhur, font, stil dhe ngjyrë),
11.Veglat për vizatimin e formave të rregullta gjeometrike (drejtëza, vijë e laku-

ar. Drejtkëndësh, shumëkëndësh, elipsa dhe drejtkëndësh të rrumbullakuar),
12.dhe 13 paraqiten gjatë përdorimit të veglave (1), (2) dhe (10) që të zgjidhet

puna me prapavijë (12) apo pa prapavijë (13),
14.vegla për zgjedhje të trashësisë së vijës, paraqitet gjatë shfrytëzimit të veglës

për vizatimin e drejtëzës dhe vijës së lakuar,
15.vegla për zgjedhje të mënyrës së vizatimit (me kornizë pa prapavijë, me

kornizë me prapavijë, pa kornizë me prapavijë), paraqitet gjatë shfrytëzimit
të veglave për vizatimin e drejtkëndëshit, shumëkëndëshit, elipsës dhe
shumëkëndëshit të rrumbullakuar,
16.vegla për zgjedhje të formës dhe trashësisë së brushës, paraqitet gjatë
shfrytëzimit të brushës,
17.Vegla për zgjedhje të trashësisë, paraqitet gjatë shfrytëzimit të gomës
18.goma për fshirjen e ngjyrës së caktuar.

Shiritat mund të vendosen edhe në pozitë tjetër të dritares lart, poshtë, majtas,
djathtas, duke i klikuar dhe tërhequr me maus.

153

BAZAT E VIZATIMIT MENYJA PËR PUNË ME DOKUMENTE (VIZATIME)
VIZATIMI ME DORË TË LIRË DHE VIZATIMI ME FORMË TË RREGULLT GJEOMETRIKE
Menyja e programit File përmban urdhra për punë me dokument –hapja e
dokumentit të ri, ruajtja e tij, vështrim para shtypjes, shtypja, zgjedhja e para-
metrave të faqes, vendosja e vizatimit si prapavijë në sistemin operativ, dalja
nga programi etj.

Menyja edit me urdhra të saj mundëson prerjen, kopjimin, fshirjen dhe ven-
dosjen e pjesëve të selektuara të vizatimit, anulimin apo kthimin e lëvizjeve
gjatë vizatimit.

Menyja View me urdhrat e veta mundëson ndryshimin e pamjes së dritares
së punës me kyçje apo shkyçje të shiritave me vegla, ndryshimin e pamjes së
gjithë vizatimit apo të pjesëve të selektuara të tij me zumimin e tyre etj.

Menyja Image mundëson transformime gjeometrike të gjithë vizatimit apo
të pjesëve të tij, invertimin e ngjyrave etj.

Menyja Colors mundëson ndryshimin e ngjyrave në paletë.

VIZATIMI ME DORË TË LIRË DHE VIZATIMI ME FORMË TË RREGULLT
GJEOMETRIKE

VIZATIMI ME DORË TË LIRË

Veglat për vizatim me dorë të lirë janë brusha dhe lapsi. Për brushën mund të zgjid-
het forma dhe trashësia.

Përpiqu të vizatosh mollë dhe krimb me dorë të lirë me shfrytëzimin e këtyre veglave!

Hapi 1 Vizato me brushë. Zgjedh formë të rrumbullakët dhe
madhësinë mesatare. Vizato mollë, e pastaj ngjyrose.
Vija e mollës duhet të jetë e mbyllur ashtu që të mos
“derdhet” ngjyra.

Hapi 2 Pastaj vizato krimb me formën e njëjtë të brushës, por
zmadhoje deri në trashësi të dëshiruar. Me madhësi me-
satare të brushës dhe ngjyrë të zezë vizato dy pika si sy
të krimbit.

Hapi 3 Mollën e kafshuar mund ta fitosh nëse fshin një pjesë
të saj me ndihmën e gomës.

Ruaje vizatimin në follderin tënd të vizatimeve me em-
rin ‘molla”. Cilën prapashtesë programi ia shoqëron fajl-
lit.

154

VIZATIMI ME VEGLA ME FORMË TË RREGULLT GJEOMETRIKE

Veglat për vizatimin e formave të rregullta gjeometrike janë veglat drejtkëndësh,
shumëkëndësh, elipsa dhe drejtkëndësh i rrumbullakuar. Për secilën vegël mund të
zgjidhet trashësia e vijës me të cilën vizatohen format.

Përpiqu me ndihmën e këtyre veglave të vizatosh semafor si në fotografi!
Për vizatimin e vizatimit të ri hapet fajlli i ri me urdhrin nga menyja File New.
Zgjedh trashësi mesatare të vijës për vizatimin e formave gjeometrike!

Hapi 1 Vizato 2 drejtkëndësha. VIZATIMI ME DORË TË LIRË DHE VIZATIMI ME FORMË TË RREGULLT GJEOMETRIKE
Hapi 2 Vizato vijat e shtyllës së semaforit. BAZAT E VIZATIMIT
Hapi 3 Vizato tre forma të rrethit - dritët e semaforit
Hapi 4 Ngjyrose semaforin me zgjedhje të ngjyrës, kovës dhe klik të majtë në
sipërfaqen e mbyllur që duhet të ngjyroset.

Ruaje vizatimin në follderin tënd për vizatime me emrin “Semafor”.

VIZATIM I FORMAVE TË RREGULLTA GJEOMETRIKE

A patët sukses të vizatoni rrathë të rregullt për dritat e semaforit? Që të vizatoni
rrethin e rregullt e jo elipsën dhe katrorin e jo drejtkëndëshin veproni në mënyrë vi-
juese:

- Zgjedh veglën për vizatimin e formës së nevojshme
- Shtypeni tastin Shift dhe vizatoni me klik të majtë të mausit.

155

KORRIGJIMI I FOTOGRAFISË SË GATSHME

KORIGJIMET ME GOMË

Më së shpeshti korrigjimet në vizatim bëhen me gomë. Goma me madhësi

të zgjedhur, kur shfrytëzohet me klik të majtë, në vendin e fshirë e lë ngjyrën

e prapavijës.

Me gomë mundet njëra ngjyrë e prapavijës të fshihet me tjetrën. Kjo bëhet

në mënyrë vijuese: PAINT

Ngjyra e cila duhet të fshihet zgjidhet Goma e fshin ngjyrën
me klik të majtë dhe ajo do të paraqi- portokall me të verdhë me
tet në katrorin e sipërm, ndërsa ngjyra klikimin e djathtë
e re zgjidhet për ngjyrë të prapavijës
me klik të djathtë dhe do të paraqitet
në katrorin e poshtëm. Pastaj zgjidhet
vegla –goma me trashësi përkatëse. Me
klik të djathtë tërhiqet mbi sipërfaqen
me ngjyrë që duhet të ndryshohet.

BAZAT E VIZATIMIT KOLOURPAINT
KORRIGJIMI I FOTOGRAFISË SË GATSHME
Zgjidhet vegla (18). Ngjyra që duhet të fshihet zgjidhet me klik të majtë,
ndërsa ngjyra me të cilën dihet të zëvendësohet zgjidhet me klik të djathtë.
Me këtë fshihet vetëm ngjyra e zgjedhur e fotografisë, ndërsa pjesët tjera
mbesin të pandryshuara.

KORRIGJIMET PRECIZE

Korrigjimet precize të Pjesë e zmadhuar Pjesë të
pjesëve të vizatimit bëhen korigjuara.

me zumim (zmadhim) të Pjesë për koregijim

pjesëve që korrigjohen me

ndihmën e zmadhuesit

(nëpërmjet menysë View

 Zoom). Për korrigji-

min e pjesës së zmadhuar

mund të shfrytëzohet cila-

do vegël.

Korrigjime shumë precize të vizatimit mund të bëhen nëse fotografia zmad-

hohet disa herë. Atëherë mund ta ndryshoni ngjyrën e secilës pikë me zgjedh-

jen e gomës, brushës apo lapsit me dimensione më të vogla.

156

BLLOQE DHE PUNA ME BLLOQE

Pjesët e fotografisë që zgjidhen me veglat për selektim quhen blloqe. Bllo-
qet mund të zhvendosen, fshihen, kopjohen, prehen, rrotullohen në rrafshin ho-
rizontal apo vertikal, rrotullohen rreth vetes për kënd të caktuar, zgjaten, shkur-
tohen, zmadhohen, zvogëlohen etj. Në këtë mënyrë me kombinime të ndryshme
mund të bëhen efekte interesante.

SELEKTIMI I BLLOQEVE bllok i selektuar

Selektimi me dorë të lirë është zako-
nisht i nevojshëm për zgjedhjen e një pje-
se të fotografisë rreth së cilës nuk mund
të përshkruhet drejtkëndëshi. Vizatoni
vijë të lakuar rreth objektit.

Përselektimnëformëtëdrejtkëndëshit
paramendohet drejtkëndëshi rreth bllo-
kut, vendoset në njërin prej kulmeve të
paramenduara dhe tërhiqet në drejtim të
kulmit të kundërt të paramenduar.

BLLOQET DHE NGJYRA E PRAPAVIJËS Presim një pjesë të fotos BLLOQE DHE PUNA ME BLLOQE
Shtresa është e kalter BAZAT E VIZATIMIT
Kur punohet me blloqe duhet të kuj-
desemi për ngjyrën e prapavijës. Nëse
ngjyrën e sipërfaqes për vizatim e
paramendojmë për çarçaf me ngjyrë të
caktuar, atëherë prapavija është tavolina
në të cilën është vendosur ai çarçaf. Nëse
prehet një pjesë e çarçafit do të paraqitet
ngjyra e tavolinës.

Ngjyra e prapavijës zgjidhet me
klik të djathtë të mausit në ngjyrën e
paletës me ngjyra.

ZHVENDOSJA E BLLOKUT

Blloku mund të bartet prej njërit vend të fotografisë në tjetrin me aktivitetin e
mausit, klik të majtë -tërheq-lësho në vendin e ri.

157

BAZAT E VIZATIMIT FSHIRJA E BLLOKUT
BLLOQE DHE PUNA ME BLLOQE
Fshirja e bllokut bëhet me tastin Delete të tastierës apo me Edit ”Clear Se-
lection’ (Edit ”Delete Selection”) nga menyja. Në fotografinë e mëposhtme
është selektuar dielli. Ajo paraqet bllok. Në fotografinë vijuese blloku është
fshirë me tastin Delete të tastierës.

PRERJA DHE ZHVENDOSJA E BLLOKUT

Blloku nga fotografia prehet me Edit Cut të menysë apo me kombinimin
e tasteve Ctrl+X të tastaturës. Me Edit Paste blloku i prerë vendoset lart
majtas në pjesën e dritares për vizatim. Prej atje me klik të majtë -tërheq-lësho
bartet në vend të ri. Para prerjes zgjidhet ngjyra e prapavijës e cila do të para-
qitet në vendin e bllokut të prerë.

KOPJIMI DHE VENDOSJA E BLLOKUT

Blloku kopjohet me Edit Copy nga menyja apo me kombinimin e taste-
ve nga tastiera Ctrl+C. Me Edit Paste blloku i prerë blloku i prerë vendoset
lart majtas në pjesën e dritares për vizatim. Prej atje me klik të majtë -tërheq-
lësho bartet në vend të ri. Pasi që njëherë kopjohet blloku ai mund të vendo-
set me Edit Paste aq herë sa është e nevojshme.

158

DETYRË DETYRË
BAZAT E VIZATIMIT
VIZATIMI I LULES

Ndiqi hapat për të vizatuar lulen si në fotografi (6)

• Vizato rreth.
• Selektoje. Shkyçe prapavijën. Kopjoje bllokun me Edit Copy.
• Derisa nuk e përfundon lulen përsëriti hapat e mëposhtme.
• Vendose rrethin e kopjuar me Edit Paste.
• Vendose në vendin e duhur me klik tërheq-lësho.
• Kur do të përfundosh edhe me rrethin e fundit, ngjyrose lulen.
• Ruajeni fajllin në follderin e juaj për vizatime me emrin “Lulja”

DETYRË
• Vizato dru me molla dhe gjethe të njëjta në mënyrë vijuese:
• Selekto mollën, shkyçe prapavijën, kopjoje dhe vendose në dru me klik të

majtë +Ctrl+tërheq. Në këtë mënyrë shpejt dhe lehtë do t’i radhitësh në
dru shumë molla dhe gjethe.
• Ruaje vizatimin në
follderin tënd për
vizatime me emrin
“druri”
• Përpiqu me gomë
ta ndryshosh
ngjyrën e mollës
prej të kuqes në të
verdhë.
• Çka po ndodh? Ruaji ndryshimet me emrin e ri “Druri1”.

159

TRANSFORMIMET GJEOMETRIKE ME BLLOQE

Me transformim gjeometrik nënkuptojmë ndryshimin gjeometrik të
pozitës dhe dimensioneve të pjesëve të fotografisë apo të gjithë fotografisë.

Në program mund të kryhen transformimet vijuese gjeometrike:
1. Lëvizje horizontale,
2. Lëvizje vertikale,
3. Rrotullim për kënd 90, 180, 270,
4. Shkurtim vertikal, horizontal dhe vertikal dhe horizontal,
5. Zgjatje vertikale, horizontale dhe vertikale dhe horizontale,
6. Pjerrtësi për kënd të caktuar

PAINT: për kryerjen e këtyre transformimeve gjeometrike shfrytëzohen
urdhrat nga menyja e Paint-it:

Image → Flip/Rotate dhe Image → Strech/Skew.

PAINT KOLOURPAINT

BAZAT E VIZATIMIT KOLOURPAINT: Në menynë Image janë të vendosura urdhrat për kryer-
TRANSFORMIMET GJEOMETRIKE ME BLLOQE jen e transformimeve të përmendura:

Resize/Scale, Flip, Rotate, Sce.
Nëpërmjet një shembulli- detyre interesante do të tregojmë si përdoren
transformimet gjeometrike gjatë punës me blloqe. Vetëm me ndihmën e një
blloku dhe transformimeve gjeometrike mbi të mund të vizatohet fotogra-
fi interesante.

160

DETYRË deri te ?
Si prej

1. Vizato gjysmën e zemrës me brushë në formë të DETYRË
rrumbullakët dhe madhësi mesatare. Selekto gjysmën BAZAT E VIZATIMIT
e zemrës dhe shkyçe prapavijën. 2. Me Ctrl –klik
i majtë- tërheq –lësho kopjo dhe vendos edhe një
gjysmë.

3. Gjysmën e dytë me Image → Flip/Rotate → „Flip
Horizontal“ (Image → Flip → Horizontal), rro-
tulloje në rrafshin horizontal. 4. Bashko të dy gjysmat
në zemër. Parregullsitë gjatë bashkimit korrigjo me
gomë, laps etj.

5. Selekto zemrën e fituar. 6. opjo dhe vendos edhe një
zemër me Ctrl –klik i majtë- tërheq –lësho.

7. Zemrën e dytë zvogëlo për gjysmë me Ctrl –apo nga
menyja me Image → Strech/Skew (Image → Re-
size/Scale) dhe në Strech (Percent) vendose vlerën
50% vertikalisht dhe 50% horizontalisht. 8. Zemrën e
zvogëluar me klik- tërheq- lësho vendose në tjetrën.

9. Ngjyrosi.
10.Selekto zemrën e ngjyrosur, kopjoje dhe vendose

edhe një.
11.Zemrën e dytë rrotulloje me klik të djathtë - Flip/

Rotate → „Rotate by angle“ → 900(Image →Ro-
tate → 900).
12.Vendosi zemrat si në fotografi.
13.Selekto dy zemra.
14.Kopjoji dhe vendosi edhe një herë me Ctrl –klik i
majtë- tërheq –lësho.
15.Fotografinë e dytë rrotulloje për 180.
16.Bashko zemrat që të fitosh pamje përfundimtare
Ruaje vizatimin në follderin tënd me emër “Zemra”

161

BAZAT E VIZATIMIT PUNA ME TEKST
PUNA ME TEKST Në fotografi mund të futet edhe tekst. Pas zgjedhjes së veglës për shkruarje duhet
të zgjidhet blloku për shkruarje. Hapet menyja për zgjedhje të fontit, madhësisë
dhe stilit të shkronjave me të cilat shkruhet.

PAINT

Nëse kjo menu nuk shfaqet sigurisht është e mbyllur dhe duhet të hapet në
View → Text Toolbar

KOLOURPAINT

Ngjyra e shkronjave zgjidhet me klik të majtë në shiritin e ngjyrave. Teksti në
një bllok mund të shkruhet vetëm me një ngjyrë. Teksti fshihet dhe ndryshohet
derisa blloku për shkrim është aktiv. Kur blloku do të shkyçet (për shembull,
me klikim jashtë tij –me qëllim apo pa qëllim) teksti më nuk është tekst por viza-
tim. Ndryshimet dhe përdorimin e tekstit tani duhet të bëhen si te elementet e vi-
zatuara apo të ngjyrosura të fotografisë.

DETYRË
1. Vizato një lloj loje me kombinim të vizatimit dhe shkruarjes së tekstit. Zgjed-
he veglën për vizatim të shumëkëndëshave dhe përpiqu të vizatosh yll me hapa si
në fotografi:

2. Me veglën brusha në formë të rrumbullakët dhe trashësi më të
madhe në ngjyrë të kuqe në secilin kulm vendos pikë

3. Zgjedh ngjyrë të zezë me klik të majtë, ngjyrë të bardhë për
prapavijë dhe me ndihmën e gomës me klik të djathtë fshije me pre-
cizitet vijën e zezë që bashkon kulmet e yllit.

162

4. Me veglën për shkruarje me shkronja të mëdha të al- F

fabetit cirilik shkruaje fjalën INFORMATIKIË. Shkyçe N

prapavijën. I

5. Me veglën për prerje në formë të drejtkëndëshit, nga

fjala pre njërën shkronjë pas tjetrës dhe me radhitje të rre-

gullt dhe me klik-tërheq-lësho vendosi shkronjat nëpër kul- RMATIKIË
met përkatëse të yllit.

6. Zgjedhe veglën për shkruarje, kyçe veglën për punë me

prapavijë, zgjedh prapavijë të verdhë dhe ngjyrë të kaltër për shkruarje dhe në al-

fabetin cirilik shkruaje tekstin: “Connect shkronjat e kompjuterit fjalës dhe të zbuloni se

çfarë shtrihet mbi imazhin.” Ruaje fajllin me emër “zvezda”!

7. Pas lidhjes së shkronjave duhet të fitohet fotografia vijuese:

F

Bashkoji shkronjat e fjalës INFORMATIKË dhe zbulo çfarë N O
fshihet në foto. I R

F

N OR Ë KT M
I M
Ë

K

T A IA
I

Ja një lojë interesante për ndonjë shok tëndin më të ri.

PUNA ME FOTOGRAFI TË GATSHME

Si të pëlqejnë këto fotografi? Nëse ke fotografi të bëra me aparat digjital, PUNA ME TEKST
mund t’i regjistrosh në kompjuter, t’i hapësh me program dhe t’i ndryshosh BAZAT E VIZATIMIT
në mënyra të ndryshme në varësi nga kreativiteti dhe fantazia jote. Mund t’i
përdorësh të gjitha veglat, e posaçërisht do të të ndihmojë zumimi i pjesëve
të caktuara për “grimimin” sa më preciz dhe më interesant të fotografive.

163

BAZAT E VIZATIMIT PYETJE
PYETJE
GRAFIKA KOMPJUTERIKE
1. Grafikës kompjuterike i përkasin:

• Përmbajtjet tekstuale që shkruhen me ndihmën e programeve kompjuterike,
• Vizatimet, fotografitë, grafikët etj që paraqiten dhe përpunohen me progra-

me kompjuterike,
• Muzika, zërat dhe fjalimet që dëgjohen në kompjuter.
1. Cilat janë dy lloje të grafikës kompjuterike?
2. Fotografia që mundet të paraqitet si rrjetë e pikave prej të cilave secila pikë ka
ngjyrë plotësisht të përcaktuar quhet fotografia e ______________________.
3. Fotografia e vizatuar me ndihmën e numrit të madh të vijave dhe
shumëkëndëshave të përshkruar me shprehje matematikore quhet fotografi
___________________________.
4. Ç‘na tregon rezolucioni grafik i fotografisë kompjuterike?
5. Cilat nga shënimet e mëposhtme mund të paraqesin rezolucion grafik të
fotografisë kompjuterike:
• 450x560,
• 234-345,
• 1024.
6. A mundet në mënyrë precize të korrigjohet grafika e bit mapuar? Pse?
7. A mundet të ndryshohen lehtë dimensionet e grafikës së bit mapuar?
8. A mundet grafika vektoriale të ndryshohet dhe korrigjohet thjeshtë? Pse?
9. A mundet të ndryshohen lehtë dimensionet e grafikës vektoriale?

PROGRAMET PËR VIZATIM
1. Si quhet pjesa e zgjedhur e fotografisë me ndihmën e veglës për selektim:

• Drejtkëndësh,
• Bllok,
• Kornizë
2. Që të prehet pjesa e vizatimit së pari duhet:
• Të selektohet blloku,
• Të ruhet vizatimi,
• Të ngjyroset vizatimi.
3. Urdhri për kopjimin e bllokut është:
• Copy,
• Paste,
• Cut.

164

4. Procedura për kopjimin dhe vendosjen e shpejtë të bllokut është: PYETJE
• Selekto –Ctrl – klik i majtë -tërheq- lësho, BAZAT E VIZATIMIT
• Selekto –klik i majtë -tërheq- lësho,
• Ctrl – klik i majtë -tërheq- lësho.

5. Zhvendosja e bllokut prej njërit vend në tjetrin bëhet me:
• Selekto –kopjo – lësho,
• Selekto –tërheq – lësho,
• Selekto –fshi.

6. Urdhri për anulimin e lëvizjes së fundit gjatë vizatimit është:
• Copy,
• Paste,
• Undo.

TRANSFORMIMET GJEOMETRIKE ME BLLOQE
1. Numëro transformimet gjeometrike që mund të kryhen me gjithë fotografinë

apo bllok në programin për grafikë kompjuterike.
2. Me cilat transformimet gjeometrike në fig.1 mund të fitohet fig.2

• Lëvizje vertikale,
• Lëvizje horizontale e pastaj rrotullim për 180,
• Rrotullim për 180 e pastaj vërtitje horizontale,
• Të gjitha të lartpërmendur.

PUNA ME TEKST
3. A mundet për tekstin që futet në programin për vizatim të zgjidhet mbështetja

maqedonase, fonti dhe madhësia e fontit?
4. Cilat rregullime të tjera mund të bëhen me tekstin në vizatim gjatë futjes së tij?
5. A është i mundur ndryshimi i tekstit pas mbarimit të futjes së tij në vizatim?

Sqaro!

165

DETYRË

Fotomontimi është kombinim i fotografive të ndryshme të gatshme
dhe/ ose vizatimit.Mendo si mund ta përpunosh fotomontimin si në fotografi!

ushqehet2 ushqehet

BAZAT E VIZATIMIT Udhëzimi për punë
PYETJE • Hapi paralelisht dy dritare të programit për vizatim,
• Gjej në Internet fotografi të gatshme apo vizatime! Ruaji në follderin

tënd shkollor apo kopjoji drejtpërdrejt në programin për vizatim,
• Në njërën dritare hapi dhe puno me fotografi të gatshme ndërsa në dri-

taren tjetër vizato dhe kopjo fotografitë e gatshme për ta fituar pam-
jen e dëshiruar.
• Fotografive të gatshme mund t’u bësh transformimet gjeometrike.

166

167

TEKST

vsgsslmusOkSnMztnsttmieëëhhhhhbghoeruejpiiieekfkpfftëjmucmgmvnperrrhsreyyyamrruottldtrda,oaptttrnëepoalaijëëërlfhëtësjjOkyrgteukptjoczzzoëetësësëuuursttë,oftfihcaseë:hlfit.tleeenaënamoclemmrpuSWedssstpid,jteosiiiemeetpttëmabeouromëktbysieWrrvndrërahrroumsoodu,eoshfrhnrngsaifilnimj:ujmrëthedndroqdetautëh,jejeretnmrt.eëëë.,ëTe,ë,

TE16K8 ST

TEKST
169

PROGRAMET TEKST PROCESORË

Programet kompjuterike të
shfrytëzuara më së shpeshti janë
programet për shkruarjen e teks-
tit. Sipas mundësive të cilat i
ofrojnë shfrytëzuesit, programet
për punë me tekst mund të jenë
tekst editor për shkruarjen e teks-
teve të shkurtra dhe tekst proce-
sor për shkruarjen dhe rregullimin
e teksteve më të gjata.

Sot shfrytëzuesi mund të zgjedhë ndërmjet numrit të madh të programe-
ve të ndryshme tekstprocesor si: Microsoft Office Word, Open Office Wri-
ter, Corel WordPerfect, Apple iWork Pages etj. Të gjitha këto programe,
shfrytëzuesit i ofrojnë vegla të ndryshme me të cilat mund të shkru-
aj çdo gjë: prej letrës, lutje, shpallje, lajmërim, urim, ftesë, aplikacion,
deri te broshurë, libër apo ueb faqe.

Tekst procesorët i kanë të gjitha mundësit e tekst editorëve, por ato
mundësojnë edhe formatimin e tekstit. Formatim është procedurë gjatë së
cilës rregullohet pamja e tekstit. Rregullimi më së shpeshti bëhet me; zgjedh-
jen e fontit, stilit, madhësisë, ngjyrës, shkruarjes në kolona dhe rreshta, ven-
dosjen e numërimit, vendosja e kornizave, futja e fotografive dhe objekteve
grafike etj.

TEKST Fatmir Bellushi Gëzuar
PAJISJET HARDUERIKE TË KOMPJUTERIT Rr. Vrvulica nr. 100 Ditëlindjen Fatmir
Zelengrad
Tel: 123456 !!!

Agoni dhe Jetmiri

170

NJOFTIMI ME PROGRAMIN PËR RREGULLIMIN E TEKSTIT

DUKJA E DRITARES PUNUESE

WORD

Në mes të tekst procesorëve më të popullarizuar është Microsoft Word.
Ky program është pjesë e pakos të programeve për punë zyrash Microsoft
Office të firmës Microsoft. Programi Word startohet me Start → All Prog-
rams → Microsoft Office → Microsoft Word.

Dritarja e punës së Wordit zakonisht është e ndarë në pjesët vijuese

1 Menyja e punës.
2 Shiritat me vegla për punë në program.
3 Sipërfaqja e punës në të cilën futet
teksti.
4 Paneli për punë.
5 Shiriti i gjendjes që tregon pozitën e
kursorit në dokument sipas faqes, rresh
tit dhe kolonës.

WRITER NJOFTIMI ME PROGRAMIN PËR RREGULLIMIN E TEKSTIT
TEKST
Në paketën programore Open Office është vendosur tekst procesori Wri-
ter. Ky program është tekst procesori standard të më shumë distribucione-
ve të Linux-it, ndërsa ekziston edhe versioni për Windows identik me atë për
Linux-in. Dritarja përbëhet prej elementeve vijuese:

Unnamed
File Edit View Insert Format Table Tools Window Help

Standarde

1 Menyja e punës.
2 Shiritat me vegla.
3 Sipërfaqja e punës në të cilën

futet teksti.
4 Shiriti i gjendjes për tregimin e

të dhënave.

171

SHIRITAT ME VEGLA

Shiritat me vegla janë grupe të veglave dhe kanë emrat e tyre –Standard, For-
matting, Frames , Pictures etj. Shiritat mund të kyçen apo të shkyçen nëpërmjet
menysë me: View →Тoolbars. Shiritat e rëndomtë me vegla me të cilat edhe ne do
të punojmë janë:

WORD

Punë me dokumente, rregullim, pamje, koregjime

Formatimi i tekstit butona për hapjen
dhe mbylljen e
shpejtë e vijave

Punë me tabela dhe korniza

vizatim objektesh dhe shkrim dekorativ

WRITER

TEKST Standard
NJOFTIMI ME PROGRAMIN PËR RREGULLIMIN E TEKSTIT Standarde

DFourkme afotirmmi atuar
SSttaannddaarrdde

FFoottooggrraafifi
Korniza
Standard

Standarde

VViizzaattiimm

Disa prej shiritave me vegla kanë buton për kyçjen apo shkyçje të shpejtë të
shiritave aktivë. Pozita e shiritave në dritare është e ndryshueshme dhe e zgjedh
shfrytëzuesi.

URDHËRAT NGA MENYJA PËR PUNË ME DOKUMENT TEKSTUAL
Dokumenti tekstual është fajll i krijuar në tekst procesor. Mund të përbëhet nga
një apo më tepër faqe. Prapashtesa e dokumentit të krijuar në Word është .doc
ndërsa e dokumentit në Writer është .odt. Në program mundet paralelisht të pu-
nohet me disa dokumente.

172

Programi për shkruarjen dhe rregullimin e tekstit ka meny me urdhra që NJOFTIMI ME PROGRAMIN PËR RREGULLIMIN E TEKSTIT
mundësojnë: TEKST

File -punë me dokument (hapjen e dokumentit të ri, dokumentit ekzistues, ruajt-
jen, shtypjen, rregullimin e pamjes së fletës etj.)

Edit –punë me tekst nëpërmjet selektimit, kopjimit, prerjes, vendosjes, fshirjes,
gjetjes së tekstit etj.

Insert –futjen e fotografive, diagrameve, numrave të faqeve etj.
Format –rregullimin e tekstit
Table –punë me paraqitje tabelore të tekstit etj,
View –mundësi për aktivizimin e pamjeve të ndryshme të dokumentit tekstual.

PAMJET E NDRYSHME TË DOKUMENTIT TEKSTUAL

• Normal – pamja për futjen, rregullimin dhe formatimin e tekstit –pa margjina,
numër të faqeve etj.

• Web Layout (“ueb pamje”)- pamja e dokumentit kur ai duhet të vendoset si ueb
faqe në Internet.

• Print Layout (“Pamja e printimit”) –pamja që mundëson të shihet se si do të du-
ket dokumenti si faqe e shtypur. I paraqet margjinat dhe numrin e faqeve.

• Outline – Pamja që përdoret për shfletimin e strukturës dhe pjesëve të dokumen-
teve më të gjatë (tituj, nëntituj, etj.

• Reading Layout –Pamja e dokumentit për leximin e dokumentit në ekran.

173

ZMADHIMI DHE ZVOGËLIMI I PAMJES SË ZGJEDHUR

Programi mundëson zmadhimin apo zvogëlimin e pamjes së zgjedhur në
ekran. Zmadhimi mundëson që pjesa e caktuar e tekstit të jetë më mirë e dukshme
me detajet e veta. Zvogëlimi mundëson të shihet pjesa më e madhe e dokumen-
tit në ekran. Madhësia e pamjes së fletës mundësohet me veglën Zoom nga shiriti
Standard apo View Zoom.

WORD WRITER

Zmadhimi dhe zvogëlimi i Gjerësia e faqes
pasqyrës të dokumentit në Optimale
E gjithë faqja
ekran

TEKST PROCEDURA DHE HAPAT PËR KRIJIMIN E DOKUMENTIT
PROCEDURA DHE HAPAT PËR KRIJIMIN E DOKUMENTIT
Kur shkruhet teksti me programin tekst procesor më së thjeshti fitohet dukja e
dëshiruar e tekstit nëse shkohet sipas radhitjes vijuese:
1. futja e tekstit,
2. ditimi i tekstit –korrigjimi i gabimeve, zhvendosja, kopjimi, gjetja dhe zëvendësimi

i pjesëve të tekstit dhe në fund,
3. formatimi i tekstit.

Shumë shpesh shfrytëzuesit e programit këto tre aktivitete nuk i bëjnë
një pas një por njëkohësisht. Me mënyrën e këtillë të punës gjasa është
më e madhe me vështirësi të arrihet në dukjen e dëshiruar. Por, megjithatë
shfrytëzuesi është ai që zgjedh mënyrën me të cilën do të punojë.

Tre tërësi të rëndësishme në tekst me të cilat punohet janë: fjala, rreshti
dhe paragrafi. Programi i njeh pjesët e tekstit si FJALË nëse ndërmjet tyre
ka vend të zbrazët. LINJA është rresht ku mund të shkruhet. PARAGRAF
është pjesë e tekstit pas të cilit është shtypur tasti nga tastiera për kalimin në
rresht të ri –Enter. Kur futet teksti, në fund të rreshtit kalimi në rresht të ri
është automatik.

174

PROCEDURA PËR PUNIMIN E USHTRIMEVE PRAKTIKE

Mundësitë për shkruarje, editim dhe formatim të tekstit do t’i mësosh me punimin
e detyrave praktike. Duhet ta krijosh dokumentin e parë. Dokumentin do ta rregul-
losh gradualisht derisa nuk e fiton pamjen e dëshiruar.

Unë dhe kompjuteri im Unë dhe kompjuteri im Unë dhe kompjuteri im

Kam në shtëpi një kompjuter Kam në shtëpi një kompjuter Kam në shtëpi një kompjuter
Dhe ai për mua është shumë me vlerë. Dhe ai për mua është shumë me vlerë. Dhe ai për mua është shumë me vlerë.
Tërë ditën para tij në karrige qëndroj Tërë ditën para tij në karrige qëndroj
Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj Tërë ditën para tij në karrige qëndroj
Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj
Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme
Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme. Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme. Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme
Me maus klikoj dhe klikoj Me maus klikoj dhe klikoj Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme.
Dhe nga gëzimi këndoj. Dhe nga gëzimi këndoj.
Ndryshoji vendet e strofave Me maus klikoj dhe klikoj
Informatika është lëndë, Dhe nga gëzimi këndoj.
Që shumë e dua. Informatika është lëndë,
Me rregull e mësoj Që shumë e dua. Informatika është lëndë,
Dhe më shkon mua. Me rregull e mësoj Që shumë e dua.
Dhe më shkon mua. Me rregull e mësoj
E tash diç për fund
Turn –off dhe tung tung! E tash diç për fund Dhe më shkon mua.

kliki Turn –off dhe tung tung! E tash diç për fund
Turn –off dhe tung tung!
kliki Ndrysho
me kliki

Turn –off tung tung!

Unë dhe kompjuteri im Unë dhe kompjuteri im Unë dhe kompjuteri im Unë dhe kompjuteri im

Kam në shtëpi një kompjuter Kam në shtëpi një kompjuter Kam në shtëpi një kompjuter Kam në shtëpi një kompjuter
Dhe ai për mua është shumë me vlerë. Dhe ai për mua është shumë me vlerë. Dhe ai për mua është shumë me vlerë. Dhe ai për mua është shumë me vlerë.
Tërë ditën para tij në karrige qëndroj Tërë ditën para tij në karrige qëndroj Tërë ditën para tij në karrige qëndroj Tërë ditën para tij në karrige qëndroj

Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj

Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme
Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme. Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme. Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme. Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme.

Me maus klikoj dhe klikoj Me maus klikoj dhe klikoj Me maus klikoj dhe klikoj Me maus klikoj dhe klikoj
Dhe nga gëzimi këndoj. Dhe nga gëzimi këndoj. Dhe nga gëzimi këndoj. Dhe nga gëzimi këndoj.

Informatika është lëndë, Informatika është lëndë, Informatika është lëndë, Informatika është lëndë, PROCEDURA DHE HAPAT PËR KRIJIMIN E DOKUMENTIT
Që shumë e dua. Që shumë e dua. Që shumë e dua. Që shumë e dua. TEKST
Me rregull e mësoj Me rregull e mësoj Me rregull e mësoj Me rregull e mësoj

Dhe më shkon mua. Dhe më shkon mua. Dhe më shkon mua. Dhe më shkon mua.

E tash diç për fund E tash diç për fund E tash diç për fund E tash diç për fund
Turn –off dhe tung tung! Turn –off dhe tung tung! Turn –off dhe tung tung! Turn –off dhe tung tung!

kliki kliki

Zana kliki

Atë do të bësh në disa hapa:
1. Shkruarja e tekstit
2. Rregullimi i tekstit me zhvendosje dhe korrigjim të gabimeve.
3. Formatimi i tekstit –pozicionimi, zgjedhja e fontit, madhësisë dhe stilit.
4. Zgjedhja e ngjyrës së fontit dhe mënyrës së nënvizimit të pjesëve të tekstit.
5. Markimi i tekstit me zgjedhje të ngjyrës për prapavijë.
6. Vendosja e kornizës së faqes.
7. Futja e fotografisë, ndryshimi i dimensioneve, pozicionim.
8. Vendosja e kornizës rreth fotografisë
9. Vizatimi i objekteve grafike me zgjedhje të ngjyrës dhe trashësisë së vijës, ngjyros-

ja dhe futja e tekstit.

Në fund të secilës orë duhet ta ruash atë që ke punuar në dokument me emrin
“Kenga_kompjuterike” në follderin tënd për tekste. Në dokument punon dhe i reg-
jistron ndryshimet me emër të njëjtë derisa nuk e fiton dukjen finale të dokumentit,
kur edhe mundet të shtypet.

175

TEKST SHKRUARJA E TEKSTIT
SHKRUARJA E TEKSTIT
Shkruarja e tekstit kryhet në mënyrë të ngjashme si në programin Notepad
(Gedit). Shkruarja fillon në vendin në të cilin pulson kursori. Për shkrim përdoren
tastet e njohura nga tastiera.

DETYRË
Në detyrën e parë duhet të shkruash në programin për rregullimin e tekstit një
vjershë simpatike, sipas hapave vijuese:
1. Starto programin
2. Zgjedh mbështetje gjuhësore shqipe për fontin aktiv.
3. Pamja e dokumentit le të jetë me madhësi 100%
4. Fute tekstin e ndonjë vjershe simpatike në kompjuter.

Unë dhe kompjuteri im

Kam në shtëpi një kompjuter
Dhe ai për mua është shumë me vlerë.
Tërë ditën para tij në karrige qëndroj
Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj

Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme
Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme.
Me maus klikoj dhe klikoj
Dhe nga gëzimi këndoj.

Informatika është lëndë ,
Që shumë e dua.
Me rregull e mësoj
Dhe më shkon mua.

E tash diç për fund
Turn –off dhe tung tung!

kliki

5. Ruaje dokumentin në follderin tënd për tekste me emrin “Kenga_kompjuterike”
6. Mbylle dokumentin dhe mbylle programin.

176

NDRYSHIMI DHE KORRIGJIMI I GABIMEVE

Ndryshimet dhe korrigjimi i gabimeve në tekst bëhen me aktivitete vijuese: gjet-
ja, fshirja, ndryshimi, prerja, kopjimi dhe zhvendosja e pjesëve të tekstit.

DETYRË Unë dhe kompjuteri im

Përpiqu ta ndryshosh tekstin e vjershës siç është Kam në shtëpi një kompjuter
treguar në fotografi sipas hapave vijuese: Dhe ai për mua është shumë me vlerë.
1. Starto programin Word. Tërë ditën para tij në karrige qëndroj
2. Hape dokumentin “kenga_kompjuterike”. Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj
3. Ndrysho radhitjen e strofës së dytë me atë të
Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme
tretë. Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme.
4. Selekto strofën e dytë me rreshtin e zbrazët para Me maus klikoj dhe klikoj
Dhe nga gëzimi këndoj.
saj. Ndryshoji vendet e strofave
5. Preje me Edit Cut (Rregullo Prej).
6. Vendose kursorin në rreshtin e zbrazët pas Informatika është lëndë,
Që shumë e dua.
strofës së tretë. Me rregull e mësoj
7. Zgjedh Edit Paste (Rregullo Ngjit) Dhe më shkon mua.
8. Fjalët “Turn –off ” dhe “baj baj” fshiji dhe shkru-
E tash diç për fund
aji në alfabetin latin me zgjedhje të mbështetjes
angleze të tastaturës Turn –off dhe tung tung!
9. Ndryshimet e bëra ruaji me emër të njëjtë
“kenga_kompjuterike” kliki Ndrysho
me

Turn –off tung tung!

FORMATIMI I TEKSTIT FORMATIMI I TEKSTIT
Rregullimi i dukjes së tekstit me zgjedhje të fontit, stilit të fontit, madhësisë, TEKST
ngjyrës, pozitës së tekstit në lidhje me margjinat etj. quhet formatimi i tekstit.

FORMATIMI ME VEGLA

Formatimi i tekstit bëhet me ndihmën e veglave nga shiriti me vegla Formatting
(Formatim):

WORD

177

FormatDimuki e formatuar 1 WRITER
Standard 2

6

1 Zgjedhja e fontit,
2 Zgjedhja e madhësisë së fontit,
3 Trashësia e tekstit,
4 Pjerrtësimi i tekstit
5 Nënvizimi i tekstit,
6 Pozicionimi i tekstit: majtas, qendër, djathtas dhe tekst i rrafshuar nga e

majta dhe e djathta në lidhje me margjinën e majtë dhe të djathtë.
7 Markimi i tekstit në lidhje me ngjyrën e prapavijës,
8 Zgjedhja e ngjyrës së fontit.

FORMATIMI NËPËRMJET URDHËRAVE NGA MENYJA

Formatimi i tekstit bëhet edhe me zgjedhjen e mundësive të radhitura në dritaren
që hapet me urdhrin Format →Font

WORD 1 Zgjedhja e fontit,
2 Zgjedhja e theksimit (stilit) të fontit,
3 Madhësia e fontit,
4 Ngjyra e fontit,
5 Mënyrat e nënvizimit,
6 Ngjyra për nënvizim,
7 Efektet speciale (hijet, vijat e jashtme etj.)
8 Vështrimi i tekstit pas zgjedhjes së formatimit

WRITER

TEKST 1 23 56 7
FORMATIMI I TEKSTIT
4

8

178

DETYRË
Formato tekstin e vjershës si në fotografi:

Unë dhe kompjuteri im

Kam në shtëpi një kompjuter
Dhe ai për mua është shumë me vlerë.

Tërë ditën para tij në karrige qëndroj
Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj

Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme
Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme.

Me maus klikoj dhe klikoj
Dhe nga gëzimi këndoj.

Informatika është lëndë,
Që shumë e dua.
Me rregull e mësoj

Dhe më shkon mua.

E tash diç për fund
Turn –off dhe tung tung!

kliki

1 Starto programin.

2 Hape dokumentin “kenga_kompjuterike”.

3 Selekto gjithë tekstin dhe ndrysho fontin nga Times New Roman në Arial.

4 Tekstin e selektuar qendërzoje.

5 Selekto titullin dhe për të zgjedh madhësinë e fontit 20.

6. Nga titulli i selektuar ndrysho të gjitha shkronjat në ato të mëdha, por jo me fshir-

je por me zgjedhje nga menyja të Format → “Change Case” →UPPERCASE.

Trashi shkronjat e titullit.

7. Selekto strofat dhe për to zgjedh madhësinë e fontit 14. Selekto strofën e dytë dhe

të katërt dhe trashi shkronjat.

8. Selekto emrin e autorit të vjershës dhe pozicionoje djathtas në fletë. Trashe, zgjedh

madhësinë e fontit 10 dhe ndrysho të gjitha shkronjat në të mëdha.

FORMATIMI I TEKSTIT
TEKST

179

DETYRË

Hape dokumentin “kenga_kompjuterike” dhe përpiqu ta formatosh tekstin me
ngjyrë të ndryshme, nënvizim dhe markim të tiullit dhe tekstit për autorë, si në fo-
tografi.

1. Selekto titullin dhe nga dritarja e Format Unë dhe kompjuteri im
Font, zgjedh vijën për nënvizim me ngjyrë
të kuqe. Kam në shtëpi një kompjuter
Dhe ai për mua është shumë me vlerë.
2. Pastaj nga titulli selekto fjalë pas fjale dhe Tërë ditën para tij në karrige qëndroj
zgjedh ngjyrën e fontit. Marko titullin me ngjyrë
të verdhë të prapavijës. Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj

3. Selekto strofat një pas një dhe zgjedh ngjyrë të Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme
tekstit. Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme.

4. Selekto tekstin për autorin dhe zgjedhe vijën Me maus klikoj dhe klikoj
për nënvizim. Dhe nga gëzimi këndoj.

5. Ruaji ndryshimet. Informatika është lëndë,
Që shumë e dua.
Me rregull e mësoj

Dhe më shkon mua.

E tash diç për fund
Turn –off dhe tung tung!

kliki

VENDOSJA E KORNIZËS

Kornizat janë kufizimet që vendosen rreth tekstit të faqes, paragrafit,
rreshtit, fjalës, fotografisë dhe objekteve të tjera në dokumentin tekstual.
Mund të jenë me vija me ngjyrë, trashësi dhe formë të ndryshme, e mund të jenë
edhe korniza të stolisura me simbole interesante.

TEKST Kornizat janë shumë praktike kur është i nevojshëm zbukurimi dhe kufizimi i
VENDOSJA E KORNIZËS lajmërimeve, reklamave, shpalljeve, ftesave etj. apo kur duhet të veçohet një pjesë
e tekstit në lidhje me pjesën tjetër.

180

WORD VENDOSJA E KORNIZËS
TEKST
Mundësitë për vendosjen e kornizave në Word zgjidhen nga dritarja e
Format → Borders and Shading. Në dritare mundësitë janë të ndara
në tre kartela:

a. Borders –për vendosjen e kornizave rreth një pjese të tekstit,
b. Page Border - për vendosjen e kornizave rreth faqes,
c. Shading –Zgjedhja e ngjyrës së prapavijës së tekstit të selektuar i cili

mundet por jo doemos të jetë në kornizë.

PËRSHKRIMI I VEGLAVE TË KARTELËS BORDERS DHE PAGE BORDERS:

1. zgjedhja e kornizës dhe llojit të
kornizës,

2. zgjedhja e llojit të vijës për kornizë,
3. zgjedhja e ngjyrës së kornizës,
4. zgjedhja e trashësisë së kornizës,
5. zgjedhja e kornizës së stolisur,
6. parasysh kuadrin e zgjedhur
7. veglat për kyçjen dhe shkyçje të

pjesëve të kornizës –majtë, djathtë, lart apo poshtë.

Kartelat A dhe B janë me vegla identike. Dallimi është vetëm në veglën 5
për vendosjen e kornizës së stolisur që është në kartelën B e nuk është në
kartelën A.

Përshkrimi i veglave në kartelën
Shading:
1. Zgjedhja e ngjyrës për prapavijë
të tekstit të selektuar,
2. Zgjedhja e modelit të prapavijës
(pika, vija),
3. Vështrim në prapavijën e
zgjedhur para se të vendoset në
tekst.

181

WRITER

1 23

4

Nëpërmjet dialogut Formato → Faqe → Skaje mund të vendosen kufijtë
e faqes. Në këtë dialog vendosen më tepër parametra të kufijve të faqes dhe
atë:

1. Radhitja e vijave të cilat do të jenë të vendosura.
2. Stili i vijës.
3. Largësia e vijës nga përmbajtja.
4. Stili i hijes.

DETYRË Unë dhe kompjuteri im

Vendos kornizë në faqe të dokumentit Kam në shtëpi një kompjuter
“kenga_kompjuterike” si në fotografi sipas Dhe ai për mua është shumë me vlerë.
hapave vijuese: Tërë ditën para tij në karrige qëndroj
1. Hape dialogun për vendosjen e kufijve të
Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj
faqes.
TEKST 2. Krijo kornizë të faqes që të pëlqen. Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme
VENDOSJA E KORNIZËS 3. Përpiqu ta shkyçësh anën e majtë dhe Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme.

të djathtë të kornizës, e pastaj përsëri Me maus klikoj dhe klikoj
t’i kthesh. Dhe nga gëzimi këndoj.

Informatika është lëndë,
Që shumë e dua.
Me rregull e mësoj

Dhe më shkon mua.

E tash diç për fund
Turn –off dhe tung tung!

kliki

182

AKTIVITETE ME FOTOGRAFI DHE VIZATIMI I OBJEKTEVE GRAFIKE

Tekstet në cilën do temë gjithmonë janë më interesante dhe më tërheqëse për atë
që janë të dedikuar nëse në to ka edhe fotografi me të cilat plotësohet dhe thekso-
het kuptimi i tekstit.

VENDOSJA E FOTOGRAFIVE NË DOKUMENTIN TEKSTUAL

Shfrytëzuesi mund të vendosë në dokument fotografi të gatshme nga gale-
ria e programit apo fotografi të veta –të vizatuara në ndonjë program garfik,
fotografi nga aparati digjital, Interneti etj.

Fotografitë nga follderi i shfrytëzuesit futen me Insert → Picture → “From file”
pas çka zgjidhet vendi i fotografisë që duhet të vendoset në dokument.

WORD WRITER

Fotografia e zgjedhur paraqitet në dokument në vendin ku pulson kursori. VENDOSJA E KORNIZËS
Para se të futet fotografia kursori duhet të vendoset në vendin ku duhet të pa- TEKST
raqitet fotografia.

AKTIVITETE ME FOTOGRAFI

Fotografitë mund të ndryshohen në mënyra të ndryshme: sipas dimensionit,
ngjyrës, mund të rrotullohen, të vendosen kornizat rreth tyre, të shkruhet rreth tyre
apo mbi to etj.

Kompjuter

Pjesa më e madhe e ndryshimeve të dukjes së fotografisë: rrotullimi, prerja, ndryshimi
i ngjyrave, kontrasti i ngjyrave etj. bëhen me veglat e shiritit “Picture toolbars” i cili
kyçet me : View → Toolbars → Picture.

183

WORD

WRITER

Fotografi

Standard

NDRYSHIMI I DIMENSIONEVE TË FOTOGRAFISË

Ndryshimi më i shpeshtë që bëhet në fotografi është ndryshimi i dimensioneve
të tyre. Kjo mbërrihet me klik në fotogarfi. Rreth fotografisë paraqiten katrorë
të zi të cilët me tërheqje diagonale, horizontale dhe të pjerrët, në të dy kahe, i
ndryshojnë dimensionet dhe dukjen e fotografisë.

Në dokumentin Word mund të vizatohen objekte grafike. Vizatohen me zgjedhje
të veglave përkatëse për vizatim nga shiriti Drawing.

VIZATIMI I OBJEKTEVE GRAFIKE WORD

Funksioni i veglave të shiritit për vizatim është:

TEKST Vizatim 8 WRITER
VENDOSJA E KORNIZËS 9 11
2 167

184

1. vegla për rregullimin e objekteve të vizatuara –radhitja, rrotullimi etj.,
2. vegla për selektimin e një apo më tepër objekteve të vizatuara,
3. vegla AutoShapes me meny për vizatimin e objektit sipas formës së gatshme,
4. vegla për vizatimin e vijës së drejtë,
5. vegla për vizatimin e shigjetës,
6. vegla për vizatimin e formate të drejtkëndëshit,
7 vegla për vizatimin e formave ovale,
8. vegla për vizatimin e kornizës për shkruarjen e tekstit,
9. vegla për shkruarjen artistike të tekstit sipas dukjes së ofruar,
10. vegla për vizatimin e diagrameve,
11. shkurtesa për futjen e fotografive nga Clip art,
12. shkurtesa për futjen e fotografive nga fajlli,
13. vegla për zgjedhjen e ngjyrës për prapavijën e objektit të vizatuar,
14. vegla për zgjedhjen e ngjyrës së vijës me të cilën është vizatuar objekti,
15. vegla për zgjedhjen e ngjyrës së tekstit,
16. vegla për zgjedhjen e trashësisë së vijës me të cilën është vizatuar objekti,
17. vegla për zgjedhjen e llojit të vijës me të cilën vizatohet objekti,
18. vegla për vendosjen e shigjetave në vijën e vizatuar,
19. vegla për vendosjen e hijes në objektin e vizatuar,
20. vegla për paraqitjen tredimensionale të objektit të vizatuar.

DETYRË

Në dokumentin “kenga_kompjuterike” vizato objekte grafike si në fotografi:

1. Vizato një buzagaz dhe vendose nën titullin e vjershës në anën e majtë të fotografisë.

2. Në mënyrë të njëjtë vizato edhe një buzagaz me dimensione më të vogla dhe ven

dose mbi fotografinë e monitorit.

3. Vizato shigjetë në mes të buzagazit të parë Unë dhe kompjuteri im
dhe fotografisë së kompjuterit.

4. Vizato yll më së poshti në tekst anën e djathtë Kam në shtëpi një kompjuter
të fotografisë. Dhe ai për mua është shumë me vlerë.
Tërë ditën para tij në karrige qëndroj

Informata kërkoj, mësoj dhe shikoj

5. Për që të dy buzagaz, shigjetë dhe yll duhet të Në kompjuterin tim ka lojëra të ndryshme VENDOSJA E KORNIZËS
zgjedhësh trashësinë e vijës dhe ngjyrën. Disa prej tyre për mua janë të rëndësishme. TEKST
Për buzagazin e parë zgjedh ngjyrë të gjelbër
ndërsa për të dytin të verdhë. Për yllin Me maus klikoj dhe klikoj
zgjedh ngjyrë të verdhë, ndërsa për shigjetën Dhe nga gëzimi këndoj.

Informatika është lëndë,
Që shumë e dua.
Me rregull e mësoj

Dhe më shkon mua.

E tash diç për fund
Turn –off dhe tung tung!

gjelbër në të verdhë. Zana kliki
6. Shkruaj emrin tënd në yll.

7. Ruaje dokumentin.

185

NUMËRIMI

Numërimi është mënyrë e rregullimit të përmbajtjes në listë. Para
përmbajtjes së numëruar në listë mund të vendosen numrat rendor, shkronja apo
shenja.

Gjatë numërimit mund të jetë me rëndësi numri rendor i përmbajtjes së numëruar
apo përmbajtja e numëruar mund të paraqitet me radhitje sipas dëshirës.
1. Nëse numri rendor i përmbajtjes së numëruar nuk është i rëndësishëm atëherë

për numërim mund të përdoren shenjat.
2. Nëse numri rendor i përmbajtjes së numëruar është i rëndësishëm atëherë për

numërim mund të përdoren numrat apo shenjat.
3. Përmbajtja mund të numërohet me kombinimin e numrave (shkronjave) dhe

shenjave.

Radhitja e paraqitjes së nxënësve në
paraqitjen shkollore

Lista e prodhimeve të nevojshme Recetë për tortën e çokollatës 1 Hapja e paraqitjes
për tortën e çokollatës Maja
1 Nxehe furrën në 250 shkallë Gazmendi
• Çokollatë 2 Thërrmo çokollatën
• Gjalpë 3 Përzieje çokollatën me gjalpë 2 Kënga për Shkupin
• Miell 4 Përzierjes shtoja edhe vezët dhe një Njomza
• Vezë Agoni
• Sheqer vanilje lugë sheqer vanilje Arlindi
5 Përzierjes shtoja dhe një gotë miell
6 Derdhe përzierjen në tavën për pjekje 3 Loja ritmike
7 Pjek rreth 40 minuta Nxënësit e V1
8 Para shërbimit torta le të ftohet
9 Preje tortën në kube. 4 Skeç:
Zana
Merita
Gazmendi
Arditi

5 Recitimi
Bedi
Eliesa

6 Mbyllja e paraqitjes

A ju ka ndodhur ndonjëherë të shkruani listë të gjatë me numërim sipas numrave

rendor dhe sipas radhitjes alfabetike dhe në fund të vëreni se keni lëshuar ndonjë

rresht nga fillimi i listës? Duhet ta përshkruani gjithë listën dhe t’i ndryshoni num-

rat rendor të rreshtave nga rreshti i lëshuar deri në fund të listës.

1. Njomza Fatmir 1. Njomza 1. Njomza
2. Agon 2. Agon 2. Agon
3. Zana 2. 3. Zana
4. Arben 3. Zana 3. 4. Arben
5. Blero 4. 5. Blero
4. Arben 5. 6. fatmir

5. Blero

TEKST NUMËRIMI AUTOMATIK
NUMËRIMI
Prandaj programet mundësojnë zgjidhje shumë të mirë për këtë problem pa
përshkruar as edhe një shenjë të listës –numërim automatik. Numërimi auto-
matik mundëson të bëhen listat në të cilat automatikisht vendosen numrat nëpër
rreshtat. Në këtë mënyrë mund të bëhen ndryshime në listë me shtimin apo fshir-
jen e rreshtave, ndërsa numrat rendor çdo herë do të jenë të radhitur.

186

URDHËRAT NGA MENYJA PËR NUMËRIM AUTOMATIK
Ekziston mundësia për numërim automatik me numra, shkronja apo
shenja të ndryshme pika, vija, yje etj. numërimi automatik aktivizohet nga
menyja me zgjedhje të Format Bullets and Numbering.

WORD

WRITER

12

Kartela (1) është për numërim me numra apo shkronja. Kartela (2) është për
numërim me shenja.

VEGLA PËR NUMËRIM AUTOMATIK

Mënyra më e shpejtë për punë me numërim automatik janë veglat nga shiri-

ti me vegla Formating. Me ndihmën e tyre kyçet apo shkyçet numërimi i një

përmbajtjeje të caktuar. WORD

Në Writer ekziston shiriti “Pikë dhe numërime” me ndihmën e të cilit në NUMËRIMI
TEKST
mënyrë të lehtë mund të rregullohen dhe formatohen numërimet. WRITER

Pika dhe numërim

187

DETYRË LISTA E NXËNËSVE NGA KLASA IME
Emri dhe mbiemri
Shkruaj listë të disa nxënësve nga klasa jote Fatmir Xhaferi
si në fotografi: Bekim Shehu
Agron Demiri
1 Selekto emrat e nxënësve dhe nga shiriti Fitim Latushi
me vegla kyçe numërimin me numra. Ilir Dervishi
Balmir Frashëri
2 Në listë të paraqitur si në fotografi fut tre Dazan Bushati
emra të ri në mënyrë vijuese:
LISTA E NXËNËSVE NGA KLASA IME
• Vendose kursorin në fund të emrit pas Emri dhe mbiemri
tëcilit duhet të fusësh emër të ri 1. Fatmir Xhaferi
2. Bekim Shehu
• Kalo me Enter në rresht të ri. Paraqitet 3. Agron Demiri
numri rendor i ri për shkruarjen e emrit 4. Fitim Latushi
tëri. 5. Ilir Dervishi
6. Balmir Frashëri
Emrat vijuese e zmadhojnë numrin e tyre 7. Dazan Bushati
rendor për një.
LISTA E NXËNËSVE NGA KLASA IME
3 Ruaje dokumentin në follderin tënd me Emri dhe mbiemri
emër “Regjistri”. 1.Fatmir Xhaferi
2. Bekim Shehu
4 Në dokumentin “Regjistri” shkyçe 3. Zana Arapi
numërimin me numra dhe vendos 4. Agron Demiri
numërim me shenja –për shembull, me 5. Njomza Shakiri
yje. 6. Fitim Latushi
7. Adem- Ilir Dervishi
• Selekto emrat me numra rendor. 8. Mimoza Sejdiu
• Shkyçe numërimin nëpërmjet veglës për 9. Balmir Frashëri

numërim me numra nga shiriti i veglave LISTA E NXËNËSVE NGA KLASA IME
• Zgjedh shenjën e dëshiruar për numërim. Emri dhe mbiemri
5 Ruaje dokumentin me emër ‘Regjistri_  Fatmir Xhaferi
 Bekim Shehu
ri”.  Zana Arapi
 Agron Demiri
 Njomza Shakiri
 Fitim Latushi
 Adem- Ilir Dervishi
 Mimoza Sejdiu
 Balmir Frashëri

TEKST
DETYRË

188

TABELAT

Programet për shkruarje mundësojnë rregullimin e tekstit në tabelë. Në tabelë
mund të rregullohen, për shembull, të dhënat personale të nxënësve (emri, mbiemri,
klasa, data e lindjes, adresa e shtëpisë etj.), të dhënat për orarin e orëve mësimore etj.

Tabelat përbëhet prej rreshtave dhe kolonave. Prerja e rreshtit dhe kolonës është
një drejtkëndësh që quhet qeliza e tabelës.

r kolonat

r

e qeliza
s

h

t

a

t

VENDOSJA DHE RREGULLIMI I TABELËS NË DOKUMENTIN TEKSTUAL

Pamja e tabelës mund të rregullohet me zgjedhje të lartësisë dhe gjerësisë të kolo-
nave, vendosjen e vijave kufitare me stil, trashësi dhe ngjyrë të ndryshme, bashkimin
dhe ndarjen e qelizave nga tabela, shtimin dhe fshirjen e rreshtave dhe kolonave etj.

shkolla Hana

Jeta

Tungjatjeta

Në programet për punë me tekst tabelat mund të vendosen me vizatim me
ndihmën e veglave përkatëse apo nëpërmjet urdhrave nga menyja.

Rregullimi i dukjes së tabelave mund të bëhet me ndihmën e veglave nga shiriti
përkatës për punë me tabela apo nëpërmjet urdhrave nga menyja për punë me tabela

PUNA ME MENYNË PËR TABELA WRITER
Me tabela punohet nëpërmjet menysë Table (Tabela)

WORD

21
3
4

TABELAT
TEKST

189

Domethënia e urdhrave të shënuara nga menyja janë:
1 Insert futja e tabelës me zgjedhje e numrit të rreshtave dhe kolonave,
2 Delete –fshirja e gjithë tabelës, rreshtit të selektuar, kolonës së selektuar apo

qelizave nga tabela,
3 “Split Cells” –Ndarja e qelizës së zgjedhur në dy apo më tepër qeliza,
4 “Merge Cells” - bashkimi i disa qelizave fqinje në një qelizë etj.

PUNA ME VEGLAT E SHIRITIT PËR PUNË ME TABELA

Pjesa më e madhe e urdhrave në këtë meni është paraqitur me vegla të shiritit për
vegla “Tables and Borders” (Tabela). Shumë shpejt dhe lehtë krijohet dhe rregul-
lohet dukja e tabelës me veglat e shiritit me vegla.

Tabelë 2 56 10
79
8

TEKST Funksioni i veglave nga ky shirit me vegla është siç vijon:
TABELAT
1. lapsi për vizatim të tabelës me dorë të lirë,
2. goma për fshirje të rreshtave, kolonave apo vijave të vizatuara.
3. Vegla për zgjedhje të llojit të vijave në tabelë,
4. Zgjedhja e trashësisë së vijës,
5. Zgjedhja e ngjyrës së vijës,
6. Zgjedhja e mënyrës së vizatimit të vijës së zgjedhur,
7. Ngjyra e prapavijës së qelizave në tabelë,
8. Zgjedhja e numrit të rreshtave dhe kolonave në tabelë,
9. Bashkimi i rreshtave apo kolonave të selektuara në tabelë,
10. Qeliza e zgjedhur ndahet në numër të zgjedhur të rreshtave dhe kolonave,
11. Rreshtat e zgjedhur rregullohen me gjerësi të njëjtë
12. Kolonat e selektuara rregullohen me gjerësi të njëjtë,
13. Shkruarja vertikale e tekstit në qelizë.

190

DETYRË

Krijo tabelë me të dhënat e nxënësve të klasës tënde: Emri dhe mbiemri, ditëlindja

dhe e-mail adresa si në fotografi.

Fillo si në fotografinë e parë:

1. Zgjedhe fontin Comic Sans Ms me madhësi

12. TABELA ME TË DHËNA PËR SHOKËT E MI

2. Me Caps Lock të kyçur në tastierë shkruaj

tekstin “TABELA ME TË DHËNA PËR

SHOKËT E MI”.

3. Lëre një vend të zbrazët dhe në rreshtin

vijues fute tabelën me tre kolona dhe një TABELA ME TË DHËNA PËR SHOKËT E MI
rresht. Table → Insert → Table: „Number
EMRI DHE MBIEMRI DATËLINDJA E-MAIL

of columns“:3, „Numbers of rows“:1.

4. Në secilën kolonë shkruaje tekstin si në fo-

tografi. TABELA ME TË DHËNA PËR SHOKËT E MI
• Me Caps Lock të kyçur shkruaje tekstin në
EMRI DHE MBIEMRI DATËLINDJA E-MAIL
rreshtin e parë të tabelës [email protected]
Njomza Xhaferi 30 Shtator
[email protected]
Eliesa Ahmeti 25 Maj

• Shkyçe Caps Lock –un dhe shkruaji të Ardit Bina 20 Shtator [email protected]
dhënat e shokëve tu
Ermal Mustafa 3 Shtator Nuk ka
[email protected]
Arbenita Mehmeti 29 Janar

• Kur do t’i fusësh e-mail adresat puno me

mbështetje angleze të tastaturës. TABELA ME TË DHËNA PËR SHOKËT E MI
5. Nëse në kolonën me emra ndonjë mbiemër
EMRI DHE MBIEMRI DATËLINDJA E-MAIL
është i gjatë dhe kalon në rresht të ri zgje- Njomza Xhaferi 30 Shtator [email protected]
ro kolonën. Vendose kursorin në kufi 25 Maj
Eliesa Ahmeti 20 Shtator [email protected]
Ardit Bina 3 Shtator [email protected]
Nuk ka
Ermal Mustafa 29 Janar [email protected]

Arbenita Mehmeti

ndërmjet kolonës së parë dhe të dytë. Me

klik të majtë tërheq dhe pas zgjerimit të TABELA ME TË DHËNA PËR SHOKËT E MI
nevojshëm –lësho.
6. Kyçe shiritin për punë me tabela. EMRI DHE MBIEMRI DATËLINDJA E-MAIL
7. Selekto rreshtin e parë dhe zgjedh ngjyrën Njomza Xhaferi 30 Shtator [email protected]
25 Maj
Eliesa Ahmeti 20 Shtator [email protected]
Ardit Bina 3 Shtator [email protected]
Nuk ka
Ermal Mustafa 29 Janar [email protected]

Arbenita Mehmeti

e kuqe për tekst. TABELA ME TË DHËNA PËR SHOKËT E MI
8. Selekto kolonë pas kolone dhe zgjedh
EMRI DHE MBIEMRI DATËLINDJA E-MAIL
ngjyrë përkatëse për prapavijë me veglën Njomza Xhaferi 30 Shtator [email protected]
nga shiriti me vegla për punë me tabela. [email protected]
9. Vendos vija në tabelë si në fotografi: Eliesa Ahmeti 25 Maj [email protected]
Ardit Bina 20 Shtator
Nuk ka
Ermal Mustafa 3 Shtator
Arbenita Mehmeti 29 Janar [email protected]

• Selekto gjithë tabelën dhe zgjedh vijë të dyfishtë me trashësi 1½ .

• Vendose rreth tabelës. Zgjedh vijë të njëfishtë me trashësi 1¼ dhe vendose si vijë DETYRË
TEKST
të brendshme në tabelë.

10. Ruaje dokumentin me emër ‘Tabela1”.

191

DETYRË
Krijo tabelë për orarin e orëve mësimore si në fotografi

ORARI I ORËVE MËSIMORE

E HËNË E MARTË E MËRKURË E ENJTE E PREMTE

TEKST Para se të fillosh me krijimin e tabelës duhet të bësh planin e punës:
TABELAT • Numri i rreshtave në tabelë është 8, ndërsa i kolonave është 6.
• Puno me mbështetje shqipe të tastaturës, me font Arial dhe madhësi të

fontit 12.
• Të gjitha kolonat në tabelë në fillim kanë gjerësi të njëjtë,
• Kolona e parë mund të jetë më e ngushtë pasi që në të duhet të shkruhet

e dhëna e shkurtër –numri rendor i orës, Ajo duhet të ngushtohet, ndërsa
kolonat tjera për shkruarjen e orëve në ditët e caktuara duhet të jenë me
gjerësi të njëjtë.
• Kur kolona e parë do të ngushtohet e dyta do të zgjerohet. Që gjerësia e
pesë kolonave të jetë e barabartë pas ngushtimit të kolonës së parë, zgjid-
het vegla përkatëse nga shiriti me vegla.
• Ruaje dokumentin në follderin tënd me emër “Tabela2”
• Përpiqu të fusësh fotografi dhe ta shkruash tekstin “ORARI I ORËVE
MËSIMORE” me ndihmën e veglës për shkruarjen artistike nga shiriti me
vegla për vizatim

192

SHTYPJA E DOKUMENTIT TEKSTUAL SHTYPJA E DOKUMENTIT TEKSTUAL
TEKST
Programet për rregullimin e tekstit mundësojnë
shtypjen e dokumentit aktiv tekstual.

PËRGATITJA PËR SHTYPJE

Zgjedhja e shtypësit
Para se të shtypet dokumenti nevojitet të kyçet
shtypësi dhe të kontrollohet a ka letër në të.
Në një kompjuter mund të jenë të lidhur disa
shtypës dhe duhet të zgjidhet shtypësi me të ci-
lin do të punohet.
Para se të dërgohet dokumenti për shtypje është e nevojshme të zgjidhen
dhe aktivizohen disa nga parametrat e faqes.

Parametrat e faqes
Parametrat e faqes janë karakteristikat e faqes si: formati, orientimi i faqes,
madhësia e margjinave të faqes etj. Parametrat e faqes në programet për rre-
gullimin e tekstit mund të zgjidhen, vendosen dhe ndryshohen.
Zgjedhja e drejtë dhe përkatëse e parametrave të faqes është me rëndësi të
posaçme në rastin e përgatitjes së tekstit për shtypje.
Domethënia e disa prej parametrave të faqes është siç vijon:
• Formati i faqes është madhësia e faqes –gjatësia dhe gjerësia. Ekzistojnë
formate të ndryshme të faqes. Për shembull A4, B5 etj.
• Orientimi i faqes është pozita e faqes që mund të jetë vertikale (portra-
it) dhe horizontale (landcape).

• Margjinat janë sipërfaqet e bardha rreth
tekstit. Në faqe mund të ketë katër marg-
jina –e sipërme, e poshtme, e majtë dhe
e djathtë.

193

TEKST Parametrat e faqes mund të zgjidhen dhe ndryshohen me urdhrin File → Page Setup.
SHTYPJA E DOKUMENTIT TEKSTUAL WORD

Në dritaren që hapet në kartelën Margins vendosen madhësitë e margjina-
ve dhe zgjidhet orientimi i faqes.

Në kartelën Paper zgjidhet formati i faqes nga lista e formateve të ofruara.
WRITER

LLOJET E MUNDSHME TË SHTYPJES SË DOKUMENTIT TEKSTUAL

Kur shtypet dokumenti tekstual sipas zgjedhjes së faqeve janë të mundshme
llojet vijuese të shtypjes:
- Shtypja e gjithë dokumentit
- Shtypja e faqes aktive
- Shtypja e të gjitha faqeve të zgjedhura në rang të caktuar (5-23)
- Shtypja e faqeve çift apo tek në rangun e zgjedhur
- Shtypja e faqeve të zgjedhura nga dokumenti (5, 12, 16, 17, 18, 19, 20 apo

5, 12, 16-19, 20)
Për faqet e zgjedhura për shtypje mund të zgjidhet numri i kopjeve
194

SHTYPJA E DOKUMENTIT TEKSTUAL

Dokumenti dërgohet për t’u shtypur me zgjedhje të File –Print nga menyja.

Domethënia e mundësive të dritares është siç vijon: WORD

1.- Zgjedhja e shtypësit
2.- Shtypja e të gjitha faqeve të
dokumentit
Zgjedhja e rangut të faqeve
3.- Shtypja e faqes në të cilën
momentalisht është i vendosur
kursori –aktuale
4.- Zgjedhja e faqeve për
shtypje
5.- Shtypja e pjesës së selektu-
ar të dokumentit
6.- Zgjedhja e shtypjes së të
gjitha faqeve, atyre çifte apo tek
në rangun e zgjedhur të faqeve.
7.- Numri i kopjeve nga rangu
i zgjedhur i faqeve për shtypje.

WRITER

SHTYPJA E DOKUMENTIT TEKSTUAL
TEKST

195

TEKST PYETJE
PYETJE 1. Numëro emra të programeve kompjuterike për shkruarjen dhe rregulli-

min e tekstit!
2. Gjatë futjes së tekstit cilën radhitje të aktiviteteve duhet ta respektojmë

ashtu që teksti më së lehti ta fitojë dukjen e dëshiruar.
3. Çka nënkuptojmë me formatimin e tekstit?
4. Gjatë shkruarjes së tekstit në programin për rregullimin e tekstit:
5. Duhet të kemi kujdes në fund të rreshtit që mos të thyhet fjala
6. Kalimi në rreshtin e ri është automatik dhe nuk ka thyerje të fjalëve
7. Cilat janë grupe më të rëndësishme të veglave për punë në programe për

rregullimin e tekstit?
8. A mundet paralelisht të punohet me dy dhe më shumë dokumente në

programin për rregullimin e tekstit? Pse kjo është e dobishme?
9. Përkujtohu çka ishte alfabeti, fonti, stili dhe madhësia e fontit!
10.Përkujtohu si zgjidhet mbështetja maqedonase!
11.Cilat lloje të pozicionimit të tekstit janë të mundur në programet për rre-

gullimin e tekstit?
12.Në cilat pjesë, përmbajtje dhe objekte të dokumentit tekstual mund të ven-

doset korniza?
13.Cilat lloje të objekteve grafike mund të vendosen në dokumentin tekstual?
14.Cilat transformime grafike dhe ndryshime mund të bëhen me fotografi të

vendosura në dokumentin tekstual?
15.Çka është numërim automatik i tekstit dhe cilat janë përparësitë e tij në

lidhje me numërimin klasik?
16.Cilat lloje të numërimit automatik mund të vendosen në tekst?
17.Gjatë vendosjes së tekstit në tabelë cilat karakteristika të tabelës mund të

zgjidhen?
18.A do të fshihet tabela nëse fshihet teksti nga të gjitha rreshtat dhe kolonat?
19.A dallohet procedura për formatimin e tekstit në tabelë nga procedura e

formatimit të tekstit të zakonshëm
20.Nëse në një kompjuter ka të lidhur më shumë shtypës cila është procedu-

ra për shtypjen e dokumentit tekstual
21.Nëse një dokument tekstual ka disa faqe a duhet me doemos të shtypet

çdoherë i gjithë dokumenti? Sqaro!
22.A mund të bëhet dallimi ndërmjet faqeve çift dhe tek gjatë shtypjes së do-

kumentit tekstual? Çka mundëson kjo?
23.Çka është kopje e faqeve?

196

197

FJALOR
FJ19A8 LOR

FJALOR
199

FJALOR I VOGËL PËR DOMETHËNIEN E DISA NOCIONEVE KOMPJUTERIKE DHE
SHKURTESAVE

FJALOR Abakus Grafika e bitmapuar

Numëratorja e parë me dorë për Mënyra e paraqitjes dhe puna me
llogaritje me numra të mëdha. Është grafikën kompjuterike me ndarjen e
bërë nga kinezët 3 000 vjet p.e.r saj në pika –piksel.

Animacion Bluetooth (blututh)

Ndryshimi i shpejtë i numrit të madh Mënyra e popullarizuar për lidhjen
të fotografive të ngjashme që krijon pa tela të pajisjeve elektronike.
efekt vizual të lëvizjes.
Blue laser DVD (blu laser dividi)
Softuer antivirus
DVD i tipit të ri me kapacitet shumë
Programi kompjuterik për kontrolli- më të madh të memories se sa DVD-
min dhe mbrojtjen e kompjuterit nga të e rëndomtë. Që të lexohet blue la-
infektimet me viruset kompjuterike ser DVD duhet të shfrytëzohet pajisja
blue laser DVD.
Apple1 (ejpl1)
BMP (bitmap)
Modeli i parë -prototip i kompju-
terit personal i bërë në Amerikë nga Format grafik nën SO Windows
Stiv Xhobs dhe Stiv Voznijak në vi-
tin 1976. Bcc (blind carbon copy)

Bajt Kopja e “verbër” e postës elektroni-
ke. Kur dërgohet porosia elektronike
Sasia e informatës prej 8 bitave deri te personi si bcc porosi, atëherë
pranuesit e tjerë të porosisë nuk dinë
Numrat binar se personit iu është dërguar porosia e
njëjtë në të njëjtën kohë
Numrat nga sistemi numerik në të
cilën shkruarja e numrave bëhet vetëm Ueb sajt
me shifra 1 dhe 0.
Koleksion i një apo më tepër ueb fa-
Bit qeve

Sasia më e vogël e të dhënave të cilën Ueb faqja
e njeh kompjuteri.
Dokumenti i vendosur për shfletim
në internet me format htm apo html.

200

Grafika vektoriale Internet

Mënyra e paraqitjes dhe punës me Rrjeti i kompjuterëve të lidhur
grafikë kompjuterike me vijat mate- ndërmjet veti nga të gjitha anët e botës
matikore –vektorë.
Informatika
Virus
Shkencë punë me të dhëna me komp-
Program kompjuterik i cili e juter
ndërpret dhe e pamundëson punën
normale të kompjuterit nëpërmjet Informata
aktiviteteve si: paraqitja e porosive
të pakëndshme në ekran, dëmtimin Disa të dhëna logjikisht të lidhur në
e të dhënave nga hard disku, mes veti
ngadalësimin e kompjuterit etj.
Qarku integrues
Rezolucioni grafik
Pajisja elektronike e cila lidh në vete
Numri i pikave në sipërfaqe njësi numër të madh të pjesëve më të vogla
me të cilat paraqitet grafika komp- elektronike –transistorë
juterike
JPG
DIVx (div iks)
Format grafik shumë i popullarizuar.
Format i kompresuar për video Numri më i madh i fotografive të ven-
fajlla nën SO Windows dosura në Internet janë të paraqitura në
këtë format ndërsa përdoret edhe te ka-
Download (daunload) merat digjitale

Shërbimi i Internetit për zbritjen e Klient
të dhënave nga Interneti
Kompjuteri në rrjet që shfrytëzon
ENIAC (ENIAK) shërbimet e ofruara

Shkurtesë e emrit të kompjuterit të Kodek
parë elektronik të bërë në Amerikë
në vitin 1946. Ishte i madh sa fusha Program për kompresimin dhe de-
e futbollit, ka peshuar 30 tonë, ishte kompresimin e audio/video fajlleve
shumë i zhurmshëm dhe për secilën
llogaritje të re me dorë lidheshin te- Kompjuter
lat.
Pajisje elektronike për futjen,
përpunimin dhe ruajtjen e të dhënave

IP (aj pi) Kursor FJALOR

Internet adresa e kompjuterit të Treguesi i lëvizjes së mausit në ekran
lidhur në rrjet

201