ຄູມືການຮຽນແບບອີງໃສ່ສະມັດຖະພາບພື້ນຖານ (ສະບັບພາສາລາວ)

ຄມ ູ່ ກ ື ານຮຽນແບບອງ ີໃສສູ່ ະມດັຖະພາບເປັນພ ື້ນຖານ ວທ ິ ີການສອນ ເຕັກນກ ິ ການຮຽນການສອນ ເພື່ ອເຮັດໃຫກື້ ານຮຽນມປີ ະສດ ິ ທ ິຜນົຍື່ງ ິ ຂນ ື້ ສາື້ງຂນ ື້ ໂດຍ ກມົສາ້ງຄ, ສະຖາບນັຄນົື້ຄວາື້ວທິ ະຍາສາດການສກ ສາ, ກມົສາມນັສກ ສາ ແລະ ສະຖາບນັຜບື້ ໍລຫິ ານການສກ ສາ ກະຊວງສກຶສາທິການ ແລະ ກລິາ 2021

ຄາ ນາ ປ ື້ມຄ ມູ່ ກືານຮຽນທູ່ີອີງໃສສູ່ ະມດັຖະພາບເປັນພ ື້ນຖານກຽູ່ ວກບັວິທີການສອນນີ້ແມນູ່ ພດັທະນາຂຶ້ນ ສະເພາະໃຫແ້ ກຄ ູ່ ທກຸ ຄນົເພູ່ືອຊວູ່ ຍພວກເຂົາເຈົ້າໃນການສອນທູ່ີດກີວາູ່ ແລະ ພະຍາຍາມຊອກຫາການປບັປງຸ ການສູ່ງົຄວາມຮໃ ້ນການສອນໃຫມ້ ຄີນຸ ນະພາບຢ ູ່ໃນປະເທດລາວ ເພູ່ືອນາ ໄປສຜ ູ່ ນົຮບັການຮຽນດຂີນຶ້ ກວາູ່ ເກູ່າົ ຊູ່ງຶເປັນທູ່ີຄາດຫວງັວາູ່ ຈະປູ່ຽນໄປສກ ູ່ ານເພູ່ີມຂນຶ້ ຂອງການຈາ້ງງານດວ້ ຍການພດັທະນານກັຮຽນໃນສດັຕະວດັທີ 21 ໃຫເ້ປັນຜນ້ າ , ຜປ້ ະກອບການ ແລະ ກາ ມະກອນໃນອະນາຄດົ. ໂດຍຮບັຮວ ້ າູ່ ການຝ ກອບົຮມົຄເ ປັນເວລາ 5 ວນັອາດຈະບູ່ ພຽງພ ທູ່ີຈະເຮັດໃຫກ້ ານປູ່ຽນແປງທູ່ີຕອ້ ງການ ຢາູ່ ງຫຼວງຫຼາຍ ຈາກວິທີການສອນແບບຄເ ປັນໃຈກາງໄປສວ ູ່ ທິ ີການສອນແບບເອົາຜຮ້ ຽນເປັນໃຈກາງ, ປ ື້ມຄມ ູ່ ນືີື້ ຈື່ງ ໄດຖ້ ກືອອກແບບມາເປັນເອກະສານເພື່ ອການຮຽນດວື້ ຍຕນົເອງ ຊື່ ງສາມາດນາ ໃຊເ້ປັນຄມ ູ່ ແືນະນາ ສາ ລບັ: (i) ການຝຶກອບົຮມົຄ ສາ ລບັທງັນກັຮຽນຄ ແລະ ທງັຄ ສອນປະຈາ ການ; (ii) ການຝຶກອບົຮມົຄໃ ນສະຖາບນັ ສາ້ງຄ; (iii) ການຝຶກອບົຮມົການນາ ພາການສອນໃຫແ້ ກຜູ່ ອ້ າ ນວຍການໂຮງຮຽນ; (iv) ການຝ ກອບົຮມົ ແລະ ການໃຫຄ້ າ ປຶກສາໂດຍເອົາໂຮງຮຽນ ແລະ ກຸມູ່ ໂຮງຮຽນເປັນພ ື້ນຖານ ແລະ (v) ການຮຽນເປັນສວື່ ນບກຸ ຄນົ ຫຼື ການຮຽນເປັນກຸມູ່ ໃນໂຮງຮຽນ ສາ ລບັຜທ້ ູ່ີບູ່ ສາມາດເຂົ້າຮວູ່ ມການຝຶກອບົຮມົຄ ແລະ ຜທ້ ູ່ີຕອ້ ງການຮຽນເພູ່ີມ ເຕີມ. ໃນຂະນະທູ່ີປຶ້ມຄມ ູ່ ຄືນ ຖີ້ ກືສາ້ງຂນ ື້ ສາ ລບັການສຶກສາຊນັ້ມດັທະຍມົ, ແຕມື່ ນັອາດຈະຖກືນາ ໃຊເ້ພູ່ືອເປັນ ເອກະສານອາ້ງອີງ ເພູ່ືອນາ ພາການປບັປຸງການສອນ ແລະ ການຮຽນໃນລະດບັຕາູ່ ງໆຂອງການສຶກສາ ຊູ່ຶງ ປະກອບມຊີນັ້ກຽມປະຖມົສກຶສາ, ຊນັ້ປະຖມົສກຶສາ, ອາຊວີະສກ ສາ ແລະ ການສກຶສາຊນັ້ສງ . ປ ື້ມຄມ ູ່ ນືໄີື້ດລື້ ວມເອົາວທິ ີການສອນຕາູ່ ງໆ ເພູ່ືອດງຶດດ , ແຈກຢາຍປື້ອນຂໍມື້ ນ , ຊກັຊວນ, ຈ ງໃຈ ແລະ ກະຕນຸ້ ຈດິ ໃຈຂອງໄວໜ ື່ມ ແລະ ໄວສ ງອາຍຸທູ່ີມຄີວາມຢາກຮ ້ແລະ ຈນິ ຕະນາການ ເພູ່ືອພດັທະນາແນວ ຄິດແບບວິພາກ, ປະດດິສາ້ງ, ນະວດັຕະກາ ໃໝູ່ ແລະ ສາ້ງສນັໃໝູ່ ແນໃສຕອບສະໜອງ ື່ ໃນທາງບວກໃຫແ້ ກູ່ ສະພາບການຕວົຈງິ. ນອກຈາກປ ື້ມຄມ ູ່ ນືຕອບສະໜອງ ີ້ ໂດຍກງົໃຫແ້ ກຄ ູ່ ທງັໝດົ, ມນັຍງັໄດຖ້ ກືອອກແບບ ສາ ລບັນກັຮຽນໜຸມູ່ ແລະ ຜອ້ າວໂຸ ສ, ຜທ້ ູ່ີຕອ້ ງການຢາກປູ່ຽນແປງໄປໃນທາງທູ່ີເຂົາເຈາົື້ຄດິ ແລະ ວທິ ີທູ່ີເຂົາເຈາົື້ເບູ່ງິສູ່ງິຕາູ່ ງໆ ແລະ ແກບື້ ນັຫາ. ມນັໄດຖ້ ກືອອກແບບມາເພູ່ືອພດັທະນາທງັສອງຢາູ່ ງຄ: ທາງດາື້ນຄວາມຮ ື້ແລະ ດາື້ນທກັສະ ແລະ ທດັສະນະຄະຕຂິອງນກັຮຽນ, ເພູ່ືອຮບັປະກນັວາູ່ ພວກເຂົາຈະມຄີວາມພອ້ ມສາ ລບັກາ ລງັແຮງງານ. ກມົສາື້ງຄ

ສາລະບານ ຄາ ນາ ສາລະບານ I. ຄວາມເປັນມາ ................................................................................................... 1 II. ລາຍລະອຽດຂອງສື່ ການຮຽນ ............................................................................... 4 III. ຈດຸ ປະສງົ ...................................................................................................... 10 IV. ການຝຶກອບົຮມົວທິ ີການສອນເອົານກັຮຽນເປັນໃຈກາງ (LCA Training) ..................... 10 V. ທດົສອບກບັຄລ າວ ........................................................................................... 11 ໂມດ ນ 1. ການຮຽນແບບປະສບົການ (EXPERIENTIAL LEARNING) ....................... 13 ໂມດ ນ 1.1 ການສອນແບບທດົລອງ (EXPERIMENT-BASED TEACHING) ............. 23 ໂມດ ນ 1.2 ການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົ (DISCOVERY LEARNING) ............................... 30 ໂມດ ນ 1.3 ການສອນແບບຈາ ລອງເຫດການ (SIMULATION TEACHING).. .............. 36 ໂມດ ນ 1.4 ການສອນແບບບດົບາດສມົມດຸ (ROLE PLAY) ........................................ 46 ໂມດ ນ 1.5 ການສອນແບບເກມແຂງູ່ ຂນັ (GAMIFIED LEARNING) ........................... 53 ໂມດ ນ 1.6 ການສອນແບບ LAOPDR) ................................................................. 60 ໂມດ ນ 2. ການຮຽນແບບສອບຖາມ (INQUIRY-BASED LEARNING) .................... 62 ໂມດ ນ 2.1 ການຮຽນແບບແກບ້ ນັຫາ (PROBLEM SOLVING) ............................... 76 ໂມດ ນ) 2.2 ການຮຽນແບບໂຄງການ (PROJECT-BASED LEARNING) ................ 85 ໂມດ ນ 3. ການສອນແບບປະຕິສາ ພນັ (INTERACTIVE TEACHING) ...................... 94 ໂມດ ນ 3.1 ການຮຽນແບບລະດມົສະໝອງ (BRAINSTORMING) ............................... 97 ໂມດ ນ 3.2 ການຮຽນແບບກຸມູ່ ຍອື່ ຍ (BUZZ SESSION) ........................................... 109 ໂມດ ນ 3.3 ການຮຽນແບບຄິດເອງ-ຈບັຄ- ູ່ ແລກປື່ຽນ (THINK-PAIR-SHARE) ............... 112 ໂມດ ນ 3.4 ການຮຽນແບບຖາມ-ຕອບ (QUESTION AND ANSWER) ...................... 114 V. ສະຫຸຼບຫຍ ້(SUMMARY) ................................................................................ 122 ຂະໜານຕອບ (ANSWER KEYS) .................................................................... 123

1 I. ຄວາມເປັນມາ ຍິນດຕີອ້ ນຮບັເຂົ້າສກ ູ່ ານຮຽນການສອນໃນສະຕະວດັທີ21. ສື່ ການຮຽນທູ່ີອີງໃສສູ່ ະມດັຖະພາບ ເປັນ ພ ື້ນຖານນໄີ້ດຖ້ ກືອອກແບບມາເພູ່ືອການຮຽນດວ້ ຍຕນົເອງຂອງຄໃ ນສະຖາບນັສາ້ງຄ, ຄສ ກສານເິທດຂນັື້ແຂວງ ແລະ ຂນັື້ເມອ ງ, ລວມທງັຄ ສອນຊນັື້ມດັທະຍມົ ແລະ ຜອ້ າ ນວຍການໂຮງຮຽນຢທ ື່ ື່ວົປະເທດລາວ. ສື່ ການຝ ກອບົຮມົນປີື້ ະກອບມທີິດສະດ, ີ ກດິຈະກາໍ ແລະ ບດົກວດກາສາໍລບັທາື່ ນເພື່ ອຮຽນ. ເມື່ອ ທາື່ ນ ຕດັສິນໃຈເລື່ີມຕນົື້ ການຮຽນຂອງທື່ານ, ກະລ ນາຮຽນໃຫຈື້ ບົດວື້ ຍຕວົທື່ານເອງ, ກບັຄຮ ື່ ວື່ ມວຽກ ຫ ກບັກ ມື່ ໝື່ ເພື່ ອນ; ໂດຍອງີຕາມຮບ ແບບການຮຽນດວື້ ຍຕນົເອງ. ໃນຂະນະທື່ີເອກະສານດງື່ັກາື່ ວ ສາມາດນາໍ ໃຊໄື້ດໂື້ດຍຜຮື້ ຽນແບບສວື່ ນຕວົ, ແຕຂື່ ໍແນະນາໍວາື່ ໃຫໃື້ຊື້ ສາໍ ລບັການຮຽນເປັນກ ມື່ ກບັຜື້ທ ື່ີຖ ກແຕງື່ ຕງັື້ເປັນຜື້ສ ອນ/ຄ ຝ ກ ເພື່ ອເສີມຂະຫຍາຍການຮຽນ ແລະ ເພື່ ອໃຫື້ ໂອກາດແກກື່ ານຮຽນແບບປະສບົການ.

2 ແຜນວາດສະແດງໃຫເື້ຫັນຂອບການວດັຜນົ ສາໍ ລບັການສ ກສາຂນັື້ພ ື້ນຖານໃນປະເທດລາວບອື່ ນທື່ີ ສະມດັຖະພາບໃນທື່ວົລະບບົຕອື້ ງສອດຄອື່ ງກບັຜນົສາໍເລັດໃນການສາື້ງຄວາມເຂັມື້ ແຂງຂອງຄ. ເພື່ ອສະໜບັສະໜນ ວທິ ີການນາໍໃຊກື້ ມື່ ໂຮງຮຽນ (shcol cluster) ໃນການປບັປງຄ ນນະພາ ບຄສ ກ ສາ, ນເິທດຊນັື້ມດັທະຍມົຂນັື້ເມອ ງ/ຂນັື້ແຂວງ ທື່ີໄດຮື້ ບັການແຕງື່ ຕງັື້ ແລະ ພວົພນັຢາື່ ງໃກຊື້ ດິ ກບັອາຈານ/ຄຝ ກຫ ກັ ຢວ ື່ ທິ ະຍາໄລຄຂ ອງແຂວງ ຈະຊວື່ ຍຜອື້ າໍນວຍການໂຮງຮຽນ ໂດຍສະເພາະແມນື່ ຊວື່ ຍຄສ ອນລາຍວິຊາຢບ ື່ ນັດາ ໂຮງຮຽນມດັທະຍມົ ແນໃສເື່ ຮັດໃຫຄື້ ນ ນະພາບການສອນດຂີນ ື້ ໂດຍຜາື່ ນການສອນ ແລະ ການແນະນາໍ.

3 ຮບ ສະແດງໃຫເື້ຫັນເຖງິຂອບແນວຄວາມຄດິ ສາໍລບັສມ ໃສນື່ ກັຮຽນລາວໂດຍຄອ າຈານ, ຜອື້ າໍນວຍການ, ຄສ ກ ສານເິທດ, ຄຝ ກຜທື້ ື່ີມພີາລະບດົບາດພິເສດໃນການເຮັດໃຫນື້ ກັຮຽນລາວເປັນໃຈກາງຂອງລະບບົການສກ ສາໃນລາວ. ປ ື້ມຄມ ື່ ເ ຫັ ມື້ ນີື້ ແນໃສເື່ ພື່ ອສະໜບັສະໜນ ການປື່ຽນຈາກວທິ ີການສອນແບບຄເ ປັນໃຈກາງໄປສວ ື່ ທິ ີການ ສອນແບບເອົາຜຮື້ ຽນເປັນໃຈກາງ ເພື່ ອຮບັປະກນັວາື່ ການຮຽນໃນຫອື້ ງຮຽນສະໜບັສະໜນ ການພດັທະນາທກັສະ ຂອງນກັຮຽນໃນສະຕະວດັທີ 21. ເປົື້າໝາຍສະມດັຖະພາບສາໍລບັຜຮື້ ຽນລາວລວມມກີານຄດິ ແບບວພິ າກ, ຫວົຄດິປະດດິສາື້ງ, ການຮວື່ ມມ, ຄວາມເຂົື້າໃຈໃນວດັທະນະທາໍທື່ີແຕກຕາື່ ງກນັ, ການສື່ສ ານ, ຄອມພິວເຕີແລະ ອາຊບີ ແລະ ການຮຽນຮແ ື້ ບບອງີໃສຕື່ ນົເອງ. ທກັສະເຫື່ົ ານແີື້ ມນື່ ມຄີວາມສາໍຄນັໃນການເພື່ີມໂອກາດໃຫນື້ ກັຮຽນ ຊນັື້ມດັທະຍມົສກ ສາສາໍເລັດໃນການສບ ຕື່ໍການຮຽນ, ສບ ຕື່ໍການສກ ສາຊນັື້ສງ ຫ ອາຊວີະສກ ສາ ຫ ເພື່ີມການ ຈາື້ງງານຂອງພວກເຂົາໃນກລໍ ະນທີື່ີພວກເຂົາຈະບື່ໍສບ ຕື່ໍການສກ ສາຂນັື້ຕື່ໍໄປ. 7Cs-ທກັສະຕະຫຼອດຊວີດິຂອງສະຕະວດັທີ 21. 7Cs ທກັສະທູ່ີປະກອບ ການຄດິແບບວພາກ ິ ແລະ ກະທາ ການແກບ້ນັຫາ, ຄນົ້ຄວາ້,ວໄຈິ ,ບລ ິຫານໂຄງການອູ່ນືໆ ຄວາມຄດິສາ້ງສນັ ສາ້ງຄວາມຮໃ ້ໝູ່ ,’ເໝາະສມົທູ່ີສຸດ’, ອອກແບບວທິ ີແກໄຂ້ , ເລື່ົາເລູ່ືອງຢາູ່ ງມສີລະິ ປະ ອູ່ນືໆ. ການຮວູ່ ມມ ື ຮວູ່ ມມ,ືປະນປະິ ນອມ,ມະຕຮິວູ່ ມ,ການສາ້ງເປັນຊຸມຊນົ/ກຸມູ່ ຄວາມເຂາົ້ໃຈວດັທະນະທາ ທູ່ີແຕກ ຕາູ່ ງກນັ ຊນົເຜູ່ົາຫຼາກຫຼາຍຕາູ່ ງກນັ,ຄວາມຮ ້ແລະ ຮດີຄອງປະເພນ ີ /ບຸນຕາູ່ ງໆ ການສູ່ສານ ື ຂຽນຂຄວາມ ້ ແລະ ນາ ໃຊສ້ ູ່ຢືາູ່ ງມປະີ ສດິທິຜນົ ການນາ ໃຊຄອມ ້ ພີວເຕ ີ ການໃຊຢ້ າູ່ ງມປະີ ສດິທິຜນົດາ້ນຂມ ນ ້ ຂາູ່ ວສານເອເລັກໂຕຣ ນກິ ແລະ ເຄູ່ອືງມໃືຫຄວາມ ້ ຮຕ ້ າູ່ ງໆ ອາຊບີ&ການຮຽນອີງໃສຕູ່ ນົເອງ ບລ ິຫານການປູ່ຽນແປງ,ຮຽນຕະຫຼອດຊວີດິ ແລະ ປບັປຸງ ອາຊບີຕນົເອງຄນືຢສະ ູ່ ເໝ ີ

4 ປ ື້ມຄ ມື່ ນ ສີື້ ະໜອງທງັເນອ ື້ ໃນ ແລະ ຂະບວນການດາື້ນຄວາມຮໃ ື້ຫຄື້ ໄດຮື້ ຽນວິທີການສອນຕາື່ ງໆທື່ີ ສາມາດນາໍ ໃຊເື້ຂົື້າໃນຫອື້ ງຮຽນ ເພື່ ອເພື່ີມການພດັທະນາທກັສະທາງວິຊາການ ແລະ ການພດັທະນາຄວາມຮ ື້ ຂອງນກັຮຽນ. ທາື່ ນຈະຕອື້ ງໄດຜື້ າື່ ນຫ າຍໆຊ ດກດິ ຈະກາໍການຮຽນ ເພື່ ອກວດກາການຮຽນຂອງທາື່ ນເອງ. ນອກຈາກ ການວດັຜນົດວື້ ຍຕນົເອງສາໍ ລບັແຕລື່ ະໂມດ ນແລື້ວ, ຂໍເຊີນຊວນບນັດາທື່ານເຂົື້າຮວື່ ມໃນກ ມື່ ຫ ຊ ມຊນົຜື້ ປະຕິບດັ ຕວົ ຈິງ (communities of practice - COP) ເຊື່ັນ www.facebook.com/groups/TE.LAO (ກ ມື່ ຄຢ ເ ື່ ຟສບ໌ ກ facebook.com) ລວມທງັການຊອກຫາວທິ ີການອື່ນ ໆກຽື່ ວກບັການຮຽນດວື້ ຍຕນົເອງອກີດວື້ຍ. II. ລາຍລະອຽດຂອງສື່ ການຮຽນ ປ ື້ມຄມ ູ່ ຄືແ ມນູ່ ເອກະສານທູ່ີຊວູ່ ຍຄໃ ນການຖາຍທອດ ື່ ບດົຮຽນໃຫນ້ ກັຮຽນ. ໃນສະພາບການຂອງປະເທດ ລາວ ແລະ ພາຍໃຕກ້ ານສະໜບັສະໜນ ຂອງໂຄງການພດັທະນາຂະແໜງການສຶກສາເພູ່ືອການຈາ້ງງານ (EESDP), ຄ ມູ່ ຄື ຕອ້ ງຊວູ່ ຍແກບື້ ນັຫາການປບັປຸງຄຸນນະພາບ ແລະ ຄວາມສອດຄອູ່ ງຂອງການສຶກສາຊນັ້ ມດັທະຍມົ. ໃນຂະນະທູ່ີການພດັທະນາປຶ້ມແບບຮຽນໃໝູ່ຈະບູ່ ໄດຮ້ ບັການສະໜບັສະໜນ ພາຍໃຕໂຄງການ ້ EESDP, ແຕຄື່ ມ ູ່ ຄືໃ ໝຈູ່ ະຖກືພດັທະນາຂນ ື້ ເພູ່ືອຊວູ່ ຍຄໃ ນການນາ ໃຊວ້ ິທີການສອນຕາູ່ ງໆ ຊື່ງ ຈະຊວູ່ ຍໃຫຄ້ ຫນັໄປສວ ູ່ ິທີການສອນແບບເອົາຜຮ້ ຽນເປັນໃຈກາງ. ເນອື້ ໃນແມນູ່ ອີງໃສປູ່ ຶ້ມແບບຮຽນທູ່ີມຢີ ູ່ໃນປະຈບຸ ນັ ສວື່ ນ ການຖາື່ ຍທອດຄາໍ ແນະນາໍ ວິທີການສອນຕາື່ ງໆໃນການສູ່ງົຄວາມຮແ ້ ກນູ່ ກັຮຽນຈະຖືກບນັຈໄຸ ວໃນື້ ປ ື້ມຄ ມູ່ ຄື ທື່ີ ພດັທະນາຂນ ື້ ໃໝູ່ . ການຫນັຈາກການສອນແບບເອົາຄເ ປັນໃຈກາງໄປສວ ູ່ ທິ ີການສອນແບບເອົາຜຮ້ ຽນເປັນໃຈກາງຈະບນັລຸ ໄດ້ໂດຍຜາູ່ ນການພດັທະນາຄມ ູ່ ຄືທ ູ່ີຈະແຈງ້, ຮອບດາ້ນ ແລະ ເປັນປ ື້ມຄມ ູ່ ຄືທ ູ່ີນາ ໄປສກ ູ່ ານປະຕິບດັຕວົຈງິໄດ້ ຢາື່ ງແທຈ້ ງິ ໂດຍອີງໃສທື່ ິດສະດກີານຮຽນແບບປະດດິສາື້ງນຍິມົ. ປ ື້ມຄມ ູ່ ຄືເ ນັນື້ ໃສສູ່ ະມດັຖະພາບໃນການຮຽນ ຫຼືຜນົສາ ເລັດຂອງການຮຽນສາ ລບັນກັຮຽນມດັທະຍມົສກຶສາ. ການນາ ໃຊວ້ ິທີການສອນແບບຜ້ຮ ຽນເປັນໃຈກາງໄດຄ້ າດວາູ່ ຈະຊວູ່ ຍສູ່ງົເສີມການຮຽນ ແລະ ການ ສອນໃນຫອ້ ງຮຽນ. ເພູ່ືອເຮັດໃຫສູ້່ິງນເີ້ກດີຂນ ື້ , ຄມ ື່ ກ ານຝ ກອບົຮມົສະບບັນຈີື້ ະສະໜບັສະໜນ ຄມ ື່ ຄ ໃ ໝໃື່ ນການ ສະເໜີເຕັກນກິສະເພາະທື່ີໂຮມເອົາມາ 1 ເພື່ ອເສີມໃສເື່ ຮັດໃຫກື້ ານຖາື່ ຍທອດບດົຮຽນສມົບ ນຍື່ິງຂນ ື້ . ແຜນວາດ ຊວື່ ຍຈື່ລ ມື່ ນຈີື້ ດັເປັນກ ມື່ ວທິ ີການສອນຕາື່ ງໆ ໂດຍອີງໃສທື່ ິດສະດກີານຮຽນທື່ີຜາື່ ນການທດົສອບມາແລວື້ ຄ ຈາກ ການຮຽນແບບປນັຍານຍິມົ ແລະ ພ ດຕກິ າໍນຍິມົໄປສກ ື່ ານຮຽນແບບປະດດິສາື້ງນຍິມົ. 1 ການໂຮມເອົາມາ (Curation) ຢນື່ ໝີື້ າຍເຖງິຂງົເຂດຂອງຄວາມພະຍາຍາມທື່ີລວມເອົາການທອື້ ນໂຮມ, ຄມ ື້ ຄອງ ແລະ ນາໍສະເໜີບາງ ປະເພດຂອງການທອື້ ນໂຮມ. ໃນຂງົເຂດການສກ ສາແມນື່ ໝາຍເຖງິຄວາມຊາໍນານໃນການທອື້ ນໂຮມ, ຈດັສື່ກ ານຮຽນຕາມລາໍດບັຂນັື້ຕອນ ແລະ ແຫ ງື່ ຂໍມື້ ນ ເພື່ ອຄວາມເຂົື້າໃຈຢາື່ ງເລິກເຊື່ງິ ຫ ເພື່ ອໃຫກື້ ານຮຽນມປີະສດິທິຜນົສາໍລບັຜອື້ າື່ ນ/ຜຮື້ ຽນ. ໂດຍຄາໍນງ ເຖງິການວິເຄາະ ສະພາບການຂອງຜຮື້ ຽນໃນແງທື່ ື່ີມຄີວາມຈາໍກດັດາື້ນຄວາມຮ, ື້ ປະສບົການດາື້ນການຝ ກອບົຮມົ ຫ ການເຂົື້າເຖງິເຕັກໂນໂລຊີແລະ ວທິ ີ ການອື່ນ ໆ. ສາໍລບັໂຄງການ EESDP ແລວື້ , ພວກເຮົາໄດພື້ ິຈາລະນາຢາື່ ງຮອບຄອບວາື່ ຄຈ າກໂຮງຮຽນທື່ີຢື່ເ ຂດຊນົນະບດົຫາື່ ງໄກ ສອກຫ ີກເປັນຜນື້ າໍໃຊຕື້ ນົື້ຕໍ/ພ ື້ນຖານທື່ີສດ ຂອງຄມ ື່ ນ .ີື້

5 ໃນການຮຽນແບບປນັຍານຍິມົ (Cognitivism), ເປັນທື່ີເຊື່ອ ກນັວາື່ ການຮຽນເກດີຂນ ື້ ໄດໂື້ດຍຜາື່ ນຄ ແລະ ນກັຮຽນຕອື້ ງໄດຮື້ ບັຄການຮຽນຄ ກບັຟອງນາໍື້ ແລະ ສາມາດລ ື້ມຄ ນສື່ິງທື່ີຮຽນມາຈາກຄ . ການຮຽນດງື່ັກາື່ ວ ສາມາດສມົທຽບກບັການນາໍໃຊຄື້ ອມພິວເຕ, ີ ເຮົາປື້ອນຂໍມື້ ນ ຫຍງັທື່ີຕອື້ ງການເຂົື້າໄປກໄໍ ດອື້ ອກມາເຊື່ັນນນັື້. ເມື່ອ ພວກເຮົາໃສຂື່ ໍມື້ ນ ທື່ີຈາໍເປັນອນັໃດກຕໍ າມ, ເພື່ິນຖວ າື່ ມນັເປັນຂເີື້ຫຍອ ື້ ເຂົື້າມາ ແລະ ຂເີື້ຫຍອ ື້ ອອກໄປ (ເຮົາຈະປື້ອນຂໍມື້ ນ ທື່ີບື່ໍຖກ ຕອື້ ງ ຫ ຖກ ຕອື້ ງກຕໍ າມ, ເຮົາຈະເຮັດຫຍງັກແໍ ລວື້ ແຕື່ , ໂປຣແກມທື່ີອອກມາກຈໍ ະໃຫຂື້ ໍື້ ມນ ບື່ໍຖກ ຕອື້ ງ). ເພື່ ອເປັນການປຽບທຽບ, ໃຫຖື້ ວ າື່ ການສາື້ງຄເ ປັນໂປຣແກມປື້ອນຂໍມື້ ນ /ນາໍເຂົື້າສາໍລບັຄ. ຖາື້ຂໍື້ ມນ ບື່ໍຄບົຖວື້ ນ ຫ ເຖງິວາື່ ຂໍມື້ ນ ຕາື່ ງໆຈະຖກ ຕອື້ ງແຕພື່ ດັຫ າື້ສະໄໝ (ທງັທາງດາື້ນເນອ ື້ ໃນ ແລະ ພາກປະຕບິດັ ດາື້ນວິຊາຄ) ແລະ ຖກ ນາໍເຂົື້າປື້ອນໃນຫ ກັສດ ສາື້ງຄໃ ນອະນາຄດົ, ຈາກນນັື້ ຄາດວາື່ ທກັສະທື່ີຄຜ ຮື້ ຽນຈບົໄດື້ ຮບັແມນື່ ບື່ໍຄບົຖວື້ ນ ແລະ ຫ າື້ສະໄໝ ຊື່ ງເປັນການສ ບຕື່ໍຮຽກຮອື້ ງໃຫມື້ ກີານຝ ກອບົຮມົຄປ ະຈາໍການທື່ີຕອື້ ງໃຊື້ ມນ ຄາື່ ສງ . ຖາື້ສະພາບດງື່ັກາື່ ວຫາກບື່ໍໄດຮື້ ບັການແກໄື້ຂ, ຄາດວາື່ ຍງັຄງົມກີານສື່ງົຕື່ໍຄວາມຮ ື້ແລະ ພາກປຕິ ບດັທື່ີບື່ໍສມົບນ ດງື່ັກາື່ ວໄປສຜ ື່ ຮື້ ຽນໃໝື່ . ແບບຖາມ-ຕອບ ວທິ ີການສອນ ວທິ ີສອນແບບຄ ເປັນໃຈກາງ ວິທີສອນແບບຜຮຽນ ້ ເປັນໃຈກາງ ຮຽນແບບປະສບົການ ແບບປະດດິສາ້ງ ນຍິມົ ສອນແບບທດົລອງ ຮຽນແບບຄນົ້ພບົ ສອນແບບຈາ ລອງເຫດການ ສອນແບບບດົບາດສມົມຸດ ສອນແບບເກມແຂງູ່ ຂນັ ສອນແບບ LAOPDR ແບບປນັຍານຍິມົ ຮຽນແບບສອບຖາມ ສອນແບບແກບ້ນັຫາ ແບບລະດມົສະໝອງ ແບບກຸມູ່ ຍອື່ ຍສນົທະນາ ຄດິ ເອງ ຈບັຄ ື່ ແລກປຽື່ ນ ສອນແບບປະຕິສາໍພນັ ຮຽນແບບໂຄງການ ແບບພ ດຕິກາໍນຍິມົ

6 ໃນການຮຽນແບບພ ດຕກິ າໍນຍິມົ (Behaviorism), ນກັທິດສະ ດກີານຮຽນເຊື່ອ ວາື່ ພວກເຮົາຕອື້ ງໃຫຜື້ ຮື້ ຽນຢພ ື່ າຍໃຕື້“ເງື່ອ ນໄຂ” ເພື່ ອໃຫື້ເຂົາເຈົື້າຮຽນດີຂ ື້ນ. ການນາໍ ໃຊກື້ ານໃຫື້ລາງວນັ (ເຊື່ັນ ການຍອື້ ງຍໍ ຫ ໃຫຄື້ ະແນນດ)ີ ເພື່ ອເນັນື້ ໃຫມື້ ພີ ດຕິກາໍທື່ີຕອື້ ງການ ໃນການຮຽນ (ຫ ເອົາໃຈໃສຮື່ ຽນໃນຫອື້ ງ, ຄະແນນສ ງ, ເຮັດວຽກ ບາື້ນສື່ງົທນັເວລາ, ເລື່ົາຄ ນຢາື່ ງຫາື້ວຫນັ ແລະ ອື່ ນໆ). ນອກນນັື້ຍງັ ມກີານນາໍເອົາການລງົໂທດ (ເຊື່ັນການເບື່ິງ ແລະ ຄາໍເວົື້າທື່ີບື່ໍພໍໃຈ, ຕດັສິດ ຫ ຮາື້ ຍກວື່ານນັື້ ແມນື່ ເຮັດໃຫື້ຂາຍໜື້າ/ນອື້ ຍໃຈທື່ີບື່ໍມໃີຜ ສນົໃຈ) ເຂົື້າໃນຫອື້ ງຮຽນ ເພື່ ອຢດ ເຊົາສື່ິງທື່ີຄຄ ິດວາື່ ເປັນ “ພ ດຕິກາໍ ການຮຽນທື່ີບື່ໍດີ”. ຖາື້ພວກເຮົາຫາກໃຫື້ລາງວນັນກັຮຽນ, ຄິດວາື່ ເຂົາເຈົື້າຈະຮຽນຫ າຍຂນ ື້ ແລະ ເຮົາລງົໂທດເຂົາເຈົື້າ ແມນື່ ຄາດວາື່ ເຂົາເຈົື້າຈະບື່ໍເຮັດຄວາມຜິດຊາໍື້ອີກ. ບນັດາທິດສະດດີງັື້ເດມີດງື່ັກາື່ ວ ໄດສື້ ບທອດກນັມາຕະຫ ອດ ຈື່ງ ເກີດມກີານຄນົື້ ຄວາື້ ວິໄຈຂໍື້ຈາໍ ກດັ ແລະ ການນາໍໃຊທື້ ິດສະດດີງື່ັກາື່ ວ ຊື່ງ ໄດພື້ າໃຫເື້ກດີມທີິດສະດກີານ ຮຽນແບບປະດດິສາື້ງ (constructivism). ໃນການຮຽນແບບປະດິດສາື້ ງ ເຊື່ ອກນັວາື່ ການຮຽນສາມາດ ເກດີຂນ ື້ ໄດເື້ວລາທື່ີຜຮື້ ຽນສາມາດ “ສາື້ງ” ຫ ຮຈ ື້ ກັຄວາມໝາຍດວື້ ຍ ຕນົເອງເທື່ົານນັື້, ຈະເປັນການຮໂ ື້ດຍຜາື່ ນການຄນົື້ ພບົດວື້ ຍຕນົເອງ ຫ ຜາື່ ນຄທ ື່ີເປັນຜຊື້ ແີື້ ນະດວື້ ຍຂະບວນການຕາື່ ງໆ. ສື່ິງດງື່ັກາື່ ວເນັນື້ ໜກັການ “ເປັນເຈົື້າຂອງ/ເປັນເຈົື້າການ” ຂອງຜື້ຮຽນ. ແຮງຈ ງໃຈ ຕອື້ ງມາຈາກພາຍໃນ ບື່ໍແມນື່ ການໃຫລື້ າງວນັຈາກພາຍນອກ ຫ ມາ ຈາກການລງົໂທດ ແຕມື່ າຈາກຄວາມຢາກຮຢ ື້ າກເຫັນ ແລະ ຄວາມ ສນົໃຈຂອງຜື້ ຄດັຈອື້ ນເປັນຢື່າງດໃີຫຄື້ ລ າວ ເພື່ ອເປັນການເສີມທາງດາື້ນວິຊາຄໃ ສກື່ ານສອນໃນຄມ ື່ ຄ , ສື່ ການຮຽນທື່ີ ເອົາສະມດັຖະພາບການຮຽນເປັນພ ື້ນຖານນີື້ເປັນຜນົຂອງການຄດັຈອື້ ນເປັນຢື່າງດີເພື່ ອເຮັດໃຫກື້ ານຫນັປື່ຽນ ເປັນໄປຢາື່ ງຄອື່ ງຕວົ ແລະ “ບື່ໍກະທບົ ກະເທ ອນ” ຫ າຍ. ການຄດັເລ ອວິທີການສອນໄດຖື້ ກ ຈດັເປັນ 15 ໂມດນ . ເນອ ື້ ໃນພ ື້ນຖານຂອງແຕລື່ ະວິທີລວມມີ(i) ແມຫື່ ຍງັ, (ii) ແນວໃດ (ຂນັື້ຕອນ); (iii) ຍອື້ ນຫຍງັ. ສາໍລບັບາງວທິ ີຍງັມເີຄື່ອ ງມ ແລະ ເຕັກນກິຕາື່ ງໆອກີດວື້ ຍ. ຮຽນເອງ. ເພື່ ອສາໍເລັດການສາື້ງຄວາມຮເ ື້ອງ, ຜຮື້ ຽນຕອື້ ງມກີານຄນົື້ຄດິ ແບບວພິ າກ ຊື່ງ ຈະຊວື່ ຍເຂົາເຈາົື້ ໃນການຈດັການຂໍມື້ ນ ແລະ “ສາື້ງຄວາມໝາຍ” ດວື້ ຍຕນົເອງ. ສື່ິງດື່ງັກາື່ ວ ໄດປື້ ື່ຽນບດົບາດ ແລະ ໜື້າທື່ີຂອງຄ ໄປນາໍ ຈາກການເປັນແຫ ື່ງຄວາມຮ ື້ (ນກັປາດເທິງເວທີ ການສະແດງ) ມາເປັນຜຊື້ ແີື້ ນະຢທ ື່ າງຂາື້ງ, ເປັນຜອື້ າໍນວຍຄວາມສະດວກໃນການຮຽນ/ການສາື້ງຄວາມໝາຍ ໂດຍສະໜອງໂອກາດໃນການຮຽນ ຫ ສະໜອງເຫດການ ແລະ ສື່ກ ານຮຽນການສອນ ແນໃສເື່ ຮັດໃຫກື້ ານຮຽນ ເກດີຂນ ື້ ໃນຈດິໃຈຂອງຜຮື້ ຽນ. ຄດັຈອື້ ນເປັນຢາື່ ງດໃີຫຄື້ ລາວ ເພື່ ອເປັນການເສມີທາງດາື້ນວຊິ າຄ ໃສກື່ ານສອນໃນຄມ ື່ ຄ , ສື່ກ ານຮຽນ ທື່ີເອົາສະມດັຖະພາບການຮຽນເປັນ ພ ື້ນຖານນີື້ເປັນຜນົຂອງການຄດັ ຈອື້ນເປັນຢາື່ ງດີເພື່ ອເຮັດໃຫກື້ ານ ຫນັປື່ຽນເປັນໄປຢາື່ ງຄອື່ ງຕວົ ແລະ “ບື່ໍກະທບົ ກະເທ ອນ” ຫ າຍ. ການຄດັເລ ອວທິ ີການສອນໄດຖື້ ກ ຈດັເປັນ 15 ໂມດນ . ເນອ ື້ ໃນ ພ ື້ນຖານຂອງແຕລື່ ະວທິ ີລວມມີ(i) ແມຫື່ ຍງັ, (ii) ແນວໃດ (ຂນັື້ຕອນ); (iii) ຍອື້ ນຫຍງັ. ສາໍລບັບາງວທິ ີ ຍງັມເີຄື່ອ ງມ ແລະ ເຕັກນກິຕາື່ ງໆ ອກີດວື້ ຍ.

7 ໂມດນ ການຮຽນຕາື່ ງໆໄດຖື້ ກ ຈດັເປັນປະເພດດງື່ັລ ມື່ ນີື້ເພື່ ອອາໍນວຍຄວາມສະດວກໃຫກື້ ານຮຽນງາື່ ຍ ຂ ື້ນ. ໃຫື້ສງັເກດວາື່ ຜື້ອ ື່ ນອາດມແີນວຄິດທື່ີແຕກຕາື່ ງກນັກຽື່ ວກບັການຈດັປະເພດ ແລະ ສື່ິງດື່ງັກາື່ ວເປັນທື່ີ ຍອມຮບັໄດ, ື້ ແຕກື່ ານຈດັກ ມື່ ໂມດນ ນໂີື້ ດຍສະເພາະແມນື່ ໄດສື້ າື້ງຂນ ື້ ເພື່ ອເພື່ີມການເຊື່ ອມຕື່ໍລະຫວາື່ ງວິທີການ ສອນຕາື່ ງໆ ເພື່ ອສະດວກໃນການເຂົື້າໃຈ ແລວື້ ນາໍໄປໃຊໃື້ນຫອື້ ງຮຽນ. ໂມດ ນຕາື່ ງໆໄດຖ້ ກືຈດັປະເພດດງູ່ັຕູ່ ໄປນີ້ເພູ່ືອອາ ນວຍຄວາມສະດວກໃນການຮຽນວທິ ີການສອນທູ່ີຕາູ່ ງ ກນັ. ໃຫສ້ ງັເກດວາູ່ ຄນົອູ່ືນໆ ອາດຈະມແີນວຄວາມຄດິທູ່ີແຕກຕາູ່ ງກນັກຽູ່ ວກບັການຈດັປະເພດ ແລະ ແນວຄດິ ນນັ້ກຖ ວືາູ່ ເປັນທູ່ີຍອມຮບັໄດ, ້ ແຕວູ່ າູ່ ການຈດັກຸມູ່ ຂອງໂມດນ ຕາື່ ງໆນໂດຍສະເພາະ ີ້ ແມນື່ ເພູ່ືອເສມີຂະຫຍາຍການ ເຊູ່ອືມຕູ່ ລະຫວາູ່ ງວທິ ີການສອນຕາູ່ ງໆ ແລະ ອາ ນວຍຄວາມສະດວກ ເພູ່ືອໃຫມ້ ຄີວາມເຂົ້າໃຈງາູ່ ຍຂນຶ້ . ດງູ່ັນນັ້, ຈູ່ງຶເລືອກນາ ມາໃຊໃ້ນຫອ້ ງຮຽນ: ຫວົຂ ວ້ ິຊາຮຽນມດີງູ່ັນ:ີ້ ໂມດ ນ 1 ການສອນແບບເນັນື້ ປະສບົການ; ໂມດ ນ 1.1 ການຮຽນແບບທດົລອງ; ໂມດ ນ 1.2 ການຮຽນແບບຄນົ້ພບົ; ໂມດ ນ 1.3 ການສອນແບບຈາ ລອງເຫດການ; ໂມດ ນ 1.4 ການສອນແບບບດົບາດສມົມດຸ ; ໂມດ ນ 1.5 ການຮຽນແບບເກມແຂງູ່ ຂນັ; ໂ ມ ດ ນ 1.6 ກ າ ນ ສ ອ ນ ແ ບ ບ LAOPDR ( Lecturette, Activity, Outputs, Presentation, Discussion, Reflection). ບນັລະຍາຍສນັ້ໆຫຍ ໆ້ , ກດິຈະກາ , ຜນົຮບັ, ການນາ ສະເໜີ, ການສນົທະນາ, ການສະທອ້ ນແລກປູ່ຽນຄາ ຄດິ ເຫັນ; ໂມດ ນ 2 ການຮຽນແບບສອບຖາມ; ໂມດ ນ 2.1 ການສອນແບບແກບ້ ນັຫາ; ໂມດ ນ 2.2 ການຮຽນແບບໂຄງການ; ໂມດ ນ 3 ການສອນແບບປະຕສິ າ ພນັ; ໂມດ ນ 3.1 ແບບລະດມົສະໝອງ; ໂມດ ນ 3.2 ແບບສນົທະນາກຸມູ່ ຍອື່ ຍ; ໂມດ ນ 3.3 ແບບຄດິ ເອງ-ຈບັຄ- ູ່ ແລກປື່ຽນ; ໂມດ ນ 3.4 ແບບຖາມ-ຕອບ. ໃຫ້ສງັເກດວາູ່ ໃນຂະນະທູ່ີຄ ມູ່ ຄື ໃໝູ່ມຈີດຸ ປະສງົເພູ່ືອເສີມຂະຫຍາຍ/ຍກົລະດບັທງັເນື້ອໃນ ແລະ ສູ່ງົ ຄວາມຮໃນ ້ ການສອນ (ເຖງິວາູ່ ມການ ີ ນາໍ ໃຊປ້ ຶ້ມແບບຮຽນເກູ່າົ) ໂດຍການປະກອບເຄູ່ືອງມໃືຫແ້ ກຄູ່ ສ ອນກຽູ່ ວ ກບັການນາ ໃຊວ້ ຫິ ີການສອນຫຼາຍອນັ-ສູ່ືການຮຽນທູ່ີອີງໃສສະູ່ ມດັຖະພາບເປັນພື້ນຖານນໄີ້ດຖ້ ກືອອກແບບເພູ່ືອ ເຮັດໃຫຄ້ ວາມເຂົ້າໃຈເລິກເຊູ່ິງຕູ່ືມອີກຂອງຄ ສອນລາວໃນວິທີການສອນສະເພາະເຫູ່ົຼານີ້ແລະ ແນະນາ ວິທີນາ ໃຊກ້ ານ ປູ່ຽນແປງເຫູ່ົຼານໃີ້ຫມ້ ປີະສດິທິຜນົຫຼາຍຂນຶ້ ຢໃ ູ່ ນຫອ້ ງຮຽນຂອງເຂົາເຈາົ້ແນວໃດ.

8 ວິທີການສອນທູ່ີໄດເ້ວົ້າຢໃນ ູ່ ທູ່ີນໄີ້ດເ້ຮັດໃຫກ້ ານມສີວູ່ ນຮວູ່ ມທູ່ີດຂີນຶ້ ແລະ ສູ່ງົເສີມການພດັທະນາທກັ ສະການຄດິ ແບບວພາກ ິ ສາ ລບັຜຮ້ ຽນ, ສະໜອງໂອກາດການຮຽນໃຫເ້ຂົາເຈາົ້ຮຽນຮຢ ້ າູ່ ງມຈີດຸ ມຸງູ່ ໝາຍ, ເລິກເຊູ່ງິ ແລະ ໃນທາງທູ່ີມຄີວາມໝາຍຫຼາຍຂນຶ້ , ສະນນັ້, ຈູ່ງຶເພູ່ີມອດັຕາລອດເຫຼືອ ແລະ ການນາ ໃຊໃນ້ ຊວີດິຕວົຈງິ. ຂນັ້ຕອນການສອນທູ່ີໄດອ້ ະທິບາຍແມນູ່ ກຽູ່ ວຂອ້ ງກນັ ແລະ ໃນເວລາດຽວກນັກຮວມ ເຂົ້າກນັໃນຈຸດທູ່ີ ແນນູ່ ອນໃດໜູ່ຶງ, ແຕວູ່ າູ່ ແຕລູ່ ະອນັມເີອກະລກັສະເພາະຂອງມນັ, ຄນຸ ຄາູ່ ແລະ ຈດຸ ປະສງົຂອງມນັເອງ. ການ ປະກອບວທິ ີການສອນເຫູ່ົຼານໃີ້ຫແ້ ກຄູ່ ສ ອນລາວຈະສະໜອງທາງເລືອກທູ່ີຫຼາກຫຼາຍເພູ່ືອໃຊເ້ຕັກນກິ ໃຫເ້ໝາະສມົ ກບັເປົ້າໝາຍຜນົຮບັຂອງການຮຽນ ແລະ ສະພາບການຮຽນຂອງນກັຮຽນລາວ. ສູ່ງິນຈີ້ ະນາ ໄປສຄວາມ ູ່ ກາ້ວໜາ້ ໃນການສອນຢ ູ່ໃນໂຮງຮຽນທູ່ວົປະເທດເພູ່ືອສາ້ ງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກນູ່ ກັຮຽນລາວໃນສະຕະວດັທີ21 ຜເ້ ຊູ່ງິໃນບູ່ ຊາ້ຈະເປັນສວູ່ ນໜູ່ຶງຂອງໂລກແຫງູ່ ການທາ ງານ. ພາບປະກອບສະແດງໃຫ້ເຫັນຄວາມສາ ຄນັຂອງ“ ການເຊູ່ອືມຕູ່ ກນັຂອງຈຸດ”, ເພູ່ອືເບູ່ງິຮບ ແບບແລະຈດຸ ລວມເຂົາ້ກນັ. ເພູ່ືອຮບັປະກນັໃຫຜ້ ຮ້ ຽນມທີກັສະການແກບ້ ນັຫາ, ຄວາມຢາກຮຢ ້ າກເຫັນ, ຄວາມຄິດສາ້ງສນັ, ຈນິຕະ ນາການ ແລະ ນະວດັຕະກາ ລະຫວາູ່ ງນກັຮຽນ.ໃນຂະນະທູ່ີຮ ສູ້່ິງທູ່ີຈະຮຽນເປັນສູ່ິງສາ ຄນັ, ການຮ ວ້ ິທີການ ຮຽນມຄີນຸ ຄາູ່ ຫຼາຍຂນຶ້ , ໃນແງຂູ່ ອງຄວາມເປັນປະໂຫຍດຢໃ ູ່ ນໂລກທູ່ີມກີານພດັທະນາຢຕ ູ່ ະຫຼອດເວລາທູ່ີສູ່ິງທາ້ ທາຍໃນອະນາຄດົມກີານປູ່ຽນແປງໄວ ແລະ ສູ່ງິຕາູ່ ງກກ າຍເປັນສູ່ງິທູ່ີປູ່ຽນໄວຢາູ່ ງແທຈ້ ງິຊູ່ງຶເກດີຂນຶ້ ໃນແຕລະູ່ ມ. ື້ ໃນຂະນະທູ່ີສູ່ິງນຖີ້ ກືອອກແບບມາສາ ລບັຄ - ຜເ້ ຂົ້າຮວູ່ ມໃນການຝຶກອບົຮມົຄ ປະຈາ ການ, ມນັຍງັແກ້ ໄຂຄວາມຕອ້ ງການດາ້ນ ການຮຽນຂອງຜທ້ ູ່ີບູ່ ສາມາດເຂົ້າຮວູ່ ມການຝຶກອບົຮມົແບບເປັນເອກະສານອາ້ງອິງທູ່ີບູ່ ເສຍຄາູ່ ແລະ ເປີດເຜີຍສສາ ູ່ ທາລະນະ ຫຼືເອກະສານການຮຽນ. ເອກະສານອນັດຽວກນັອາດຈະຖກືໃຊສ້ າ ລບັ ການຝຶກອບົນກັຮຽນຄ , ເປັນການປະສມົປະສານການຮຽນ ຫຼືການຮຽນໄປພ້ອມກບັການປະຕິບດັວຽກງານ ຂອງຄ . ມນັປະກອບດວ້ ຍ:

9 • ເອກະສານຂ ມ້ ນ ທູ່ີອອກແບບມາເພູ່ືອໃຫທ້ ູ່ານກວດເບູ່ິງວາູ່ ມາູ່ ນໄດຮ້ ບັຄວາມຮກ ້ ຽູ່ ວກບັວິຊາຕາູ່ ງທູ່ີທູ່ານຕອ້ ງ ການຮ ຫ້ ຼືບູ່ . ເອກະສານຂ ້ມນ ແຕລູ່ ະອນັມຈີດຸ ປະສງົການຮຽນ. ດວ້ ຍເອກະສານຂ ້ມນ ແຕລູ່ ະອນັແມນູ່ ມກີານ ກວດກາຕນົເອງ ຊື່ ງຈະຊວູ່ ຍໃຫມ້ າູ່ ນທດົສອບຕວົເອງວາູ່ ທູ່ານໄດບ້ ນັລຸຈດຸ ປະສງົການຮຽນຫຼືບູ່ . ທູ່ານຕອ້ ງໄດ້ ທດົ ສອບກອູ່ ນໃນຕອນເລູ່ີມຕນົ້ ຂອງທຸກໂມດ ນເພູ່ືອວດັແທກຄວາມຮ ້ປະຈຸບນັຂອງທູ່ານ; ຈາກນນັ້ ທູ່ານ ຈະຕອ້ ງສອບເສັງອນັດຽວກນັໃນຕອນທາ້ຍຂອງທກຸ ໂມດນ , ເພູ່ືອວດັແທກຄວາມຮເ ້ພູ່ີມເຕມີທູ່ີໄດຮ້ບັ. • ວຽກ ແລະ ໜ້າທູ່ີເຊູ່ິງເປັນແຜນກດິ ຈະກາ ທູ່ີຈະຊວູ່ ຍໃຫເ້ຈົ້າຝຶກແອບທກັສະທູ່ີໄດເ້ວົ້າເຖິງກອູ່ ນໜ້າ ນຢີ້ ູ່ໃນເອກະສານ ຂ ມ້ ນ ຫຼືໄດສາ້ ທິດໃຫເ້ຫັນໂດຍຄຄ ຝຶກຂອງເຈົ້າ. ລາຍການກວດສອບມາດຖານການປະ ຕິບດັແມນູ່ ໄດສ້ ະໜອງໃຫ້ກບັແຜນວຽກ ແລະ ໜ້າທູ່ີເພູ່ືອໃຫ້ມກີານປະເມນີຕນົເອງ ຫຼືການປະເມນີແບບ ເພູ່ືອນກນັເອງ. ຫຼກັເກນການປະຕິບດັ/ໜາ້ວຽກອາດຈະຖກືໃຊໂ້ດຍຄສ ອນ/ຄຝ ຶກຂອງເຈົ້າເພູ່ືອປະເມນີຜນົການ ປະຕິບດັຂອງເຈົ້າ. ຕິດຕາມກດິ ຈະກາ ເຫູ່ົຼານດີ້ ວ້ ຍຕວົເຈົ້າເອງ. ຖາ້ເຈົ້າມຄີາ ຖາມ, ຢູ່າລງັເລທູ່ີຈະຖາມຜສ້ ອນ/ ຄຝ ຶກຂອງເຈາົ້ເພູ່ືອຂ ຄວາມຊວູ່ ຍເຫຼືອ. ເປົ້າໝາຍຂອງຫຼກັ ສ ດນີ້ແມນູ່ ການພດັ ທະນາທກັ ສະການປະຕິບດັ . ເພູ່ືອໃຫ້ໄດ້ທັກສະເຫູ່ົຼານີ້, ເຈົ້າຕອ້ ງຮຽນແນວຄວາມຄິດພື້ນຖານ ແລະ ຄາ ສບັ. ສວູ່ ນໃຫຍູ່ , ເຈົ້າຈະໄດຮ້ ບັຂ ມ້ ນ ນຈີ້ າກເອກະສານຂ ມ້ ນ . ເມູ່ອືເຈົ້າຮສ ້ ຶກມຄວາມ ີ ໝນັ້ ໃຈວາູ່ ເຈົ້າມກີານປະຕິບດັທູ່ີພຽງພ ແລວ້ , ຂ ໃຫຄ ້ ຝຶກ/ຜ້ສ ອນຂອງເຈົ້າປະເມນີເຈົ້າ. ຜນົຂອງການ ປະເມນີຜນົຂອງເຈົ້າຈະຖກືບນັທຶກໄວໃ້ນປຶ້ມບນັທຶກຄວາມກາ້ວໜາ້ຂອງເຈົ້າ ແລະ ແຟມສະສມົ ຜນົງານ. ການຮຽນທູ່ີໄດຢ້ ງັ້ຢືນ. ເຈົ້າຕອ້ ງຜາູ່ ນການປະເມນີຄວາມສາມາດສາ ລບັຄວາມສາມາດສະເພາະກອູ່ ນ ທູ່ີຈະກາ້ວໄປສຄ ູ່ ວາມສາມາດອູ່ືນໆ. ໃບຢງັ້ຢືນຄວາມສາ ເລັດຂອງ LCA ຈະຖກືມອບໃຫເ້ຈົ້າໂດຍສະຖາບນັ ຝຶກອບົ ຮມົຄຢ ໃ ູ່ ນແຂວງຂອງເຈາົ້ ຫຼືຖາ້ບູ່ ມຢີໃ ູ່ ນແຂວງຂອງເຈາົ້, ໂດຍ PESS ຜາູ່ ນການຮບັຮອງຂອງຄສ ອນ/ ຄ ຝຶກ ຫຼືDSPA ຂອງເຈົ້າຫຼງັຈາກຜູ່ານການປະເມນີຜນົ. ໃນຂະນະທູ່ີເອກະສານຖືກອອກແບບມາເພູ່ືອສະ ໜບັສະໜ ນການຮຽນທູ່ີອີງໃສູ່ສະມດັຖະພາບເປັນພື້ນຖານ, ຮ ບແບບການຈດັສູ່ງົເບື້ອງຕນົ້ ແມນູ່ ຈະຜູ່ານ ກອງປະຊຸມຝຶກອບົຮມົ ຊື່ງ ຈະໄດຮ້ ບັການສະໜບັສະໜນ ຈາກການຝຶກອບົຮມົທູ່ີອີງໃສຄູ່ ວາມສາມາດໃນລະດບັ ວິທະຍາໄລ. ຕິດຕາມດວ້ ຍການຝຶກອບົຮມົຜາູ່ ນ CBT ຈະໄດຮ້ ບັການສະໜບັສະໜນ ໂດຍຄ ສອນ/ ຄ ຝຶກທູ່ີໃຊ້ ຮ ບແບບກາສອນແບບເອົາຜຮຽນ ້ ເປັນໃຈກາງ 2 ທູ່ານ ທູ່ີຈະໄດຮ້ ບັການຄດັເລືອກສາ ລບັ ແຕລູ່ ະວິຊາຈາກ ແຕລູ່ ະ TTIs ແລະ ອີກ 120 ຄນົຈະຖກືຄດັເລືອກເປັນທູ່ີປຶກສາການສອນມດັທະຍມົຂນັ້ເມອືງເພູ່ືອໃຫສ້ າ ເລັດ ໂຄງສາ້ງການປບັປງຸ ຄນຸ ນະພາບໂດຍນາ ໃຊຮ ບ້ ແບບການສອນເປັນກຸມູ່ ໂຮງຮຽນ

10 ຄກືນັກບັເຈາົ້ເປັນຜຮຽນ ້ ເອງ. ເຕັກນກິ ເຫູ່ົຼານສະີ້ ໜອງໃຫເ້ຈາົ້ດວ້ ຍ ແຜນການກດິຈະກາ /ປະສບົການ ທູ່ີເໝາະສມົທູ່ີສາມາດສະໜບັສະໜນ ໂດຍຫຼກັຖານການປະເມນີ. III. ຈດຸ ປະສງົ ດວື້ ຍອປ ະກອນການຮຽນທື່ີອງີໃສສື່ ະມດັຖະພາບເປັນພ ື້ນຖານເຫື່ົ ານີື້(CBLM) ກຽື່ ວກບັຮບ ແບບການສອນ ທື່ີເອົາຜຮື້ ຽນເປັນໃຈການທາື່ ນຄວນຈະມຄີວາມສາມາດ: 1) ເຂົ້າໃຈຢາູ່ ງເລິກເຊູ່ງິກຽູ່ ວກບັຫຼກັການສອນແບບເອົາຜຮ້ ຽນເປັນໃຈກາງ (LCA); 2) ຈາ ແນກລກັສະນະຂອງການເອົານກັຮຽນເປັນໃຈກາງທຽບໃສກູ່ ບັວທິ ີການສອນແບບດງັ້ເດມີ; 3) ຮວ ້ ທິ ີການກະກຽມບດົສອນ; 4) ຮວ ້ ທິ ີການນາ ໃຊວ້ ທິ ີການແບບເອົາຜຮ້ ຽນເປັນໃຈກາງເພູ່ືອເສມີສາ້ງປບັປງຸ ການສອນ; 5) ຮວ ້ ທິ ີການນາ ໃຊວ້ ທິ ີການສອນແບບເອົາຜຮ້ ຽນເປັນໃຈກາງຕາູ່ ງໆເພູ່ືອປບັປງຸ ຜນົການຮຽນ; 6) ຮວ ້ ທິ ີການນາ ໃຊຄ້ ມ ູ່ ຄືໃ ໝູ່ ; 7) ເສມີສາື້ງຄວາມຮດ ື້ າື້ນວຊິ າຄຂ ອງຄທ ກ ຄນົຢໃ ື່ ນ TTIs ແລະ ທກ ລະດບັການສກ ສາ; 8) ຮຽນຮວ ື້ ທິ ີຝ ກສອນ ແລະ ໃຫຄື້ າໍແນະນາໍກຽື່ ວກບັການນາໍໃຊຮື້ ບ ແບບການສອນແບບເອົາຜຮື້ ຽນເປັນໃຈກາງ; 9) ສາື້ງຂດີຄວາມສາມາດໃນການເປັນຜນື້ າໍໃນການສດິສອນຂອງຜອື້ າໍນວຍການໂຮງຮຽນ. IV. ການຝຶກອບົຮມົວທິ ີການສອນເອົານກັຮຽນເປັນໃຈກາງ ອີງຕາມແຜນວາດລ ມື່ ນີື້(ຕນົື້ ໄມເື້ຕັກນກິ ), ຮບ ແບບການສອນແບບເອົາຜຮື້ ຽນເປັນໃຈກາງ (LCA) ຈະ ໄດຮື້ຽນຜາື່ ນການຝ ກອບົຮມົຄປ ະຈາໍການ, ນກັຮຽນຄ , ການຝ ກສອນ ແລະ ການແນະນາໍ ຫ ສື່ ການຮຽນການ ສອນດວື້ ຍຕນົເອງ; ດງື່ັນນັື້, ມນັສາມາດຖກ ນາໍໃຊເື້ພື່ ອການຮຽນດວື້ ຍຕນົເອງ ໂດຍຄອ າຈານ ແລະ DSPAs, ເຈາົ້ຮຫ ້ ຍງັກຽູ່ ວກບັນກັ ຮຽນຂອງຂອ້ ຍ? ນກັຮຽນຂອງຂອ້ ຍຕອ້ ງການ ຮຽນຫຍງັເພູ່ືອໃຫຢ້ ລອດ ູ່ ໃນສະ ຕະວດັທີ21 ໃນປະເທດລາວ ຂອ້ ຍສາມາດພິສ ດວາູ່ ນກັ ຮຽນ ຮຽນໄດແ້ລວ້ ແນວໃດ? ຜນົຮຍັການຮຽນທູ່ີ ໄດມ້ ຄວາມ ີ ຕງັ້ໃຈ ຜຮຽນ ້ ເປັນໃຈ ກາງ ຂອ້ ຍຈະສາມາດອາ ນວຍ ຄວາມສະດວກໃນການຮຽນ ແບບເລິກເຊູ່ງິນນັ້ແນວໃດ? ກດິຈະກາ ການ ສອນການຮຽນ ວຽກການປະເມນີ ຜນົ

11 ສາໍລບັວຽກງານສອນ ແລະ ແນະນາໍຂອງພວກເຂົາ. ເອກະສານການຮຽນການສອນດວື້ ຍຕນົເອງນີື້ປະກອບ ດວື້ ຍແບບຮຽນຕາື່ ງໆກຽື່ ວກບັວທິ ີການສອນ. ຕນົ້ ໃມເ້ຕັກນກິການສອນຂອງຄລ າວແມນູ່ ກຽມພ້ອມສາ ລບັການເກບັກຽູ່ ວ V. ທດົສອບໂດຍອາຈານຄນົລາວ ໂມດ ນຕື່ໍໄປນີື້ໄດຖື້ ກທດົສອບໃນຊ ດ webinar ທື່ີຈດັໂດຍ DTE, RIES, IFEAD ແລະ DGE ຕງັື້ແຕວື່ ນັທີ2 ມຖິນ າ ຫາ ວນັ ທີ21 ກລໍ ະກດົ 2021, ໂດຍມນີກັທດົສອບບື່ໍຕາື່ໍກວາື່ 439 ຄນົເຂົື້າ ຮວື່ ມການນາໍສະເໜີທາງອອນໄລນ ແລະ ດາໍເນນີການທດົສອບອອນ ໄລພາຍຫ ງັ. ຜື້ ເຂົື້າຮື່ວມແມນື່ ມາຈາກວິຊາສະເພາະວິຊາຕື່າງ ຕງັື້ແຕື່ ອະນ ບານຈນົເຖິງລະດບັມະຫາວິທະຍາໄລ. ສື່ວນໃຫຍື່ ຫ 78% ຂອງເຂົາເຈົື້າໄດສື້ ະແດງຄວາມຮສ ື້ ກວາື່ ອນັນເີື້ປັນປະສບົການຄງັື້ທາໍ ອິດ ແລະ ໄດອື້ າື້ ງວາື່ ເຂົາເຈົື້າໄດຮື້ ຽນຮຫ ື້ າຍຢື່າງຈາກສື່ ການຮຽນນີື້ ແລະ ໄດພື້ ບົເຫັນການນາໍໃຊເື້ຂົື້າໃນວຊິ າການສອນຂອງເຂົາເຈາົື້ເອງ.

12 ດງື່ັນນັື້, ການເຊື່ອ ມຕື່ໍກບັເອກະສານການນາໍສະເໜີອອນໄລຈື່ງ ຖກ ລວມເຂົື້າໃນແຕລື່ ະໂມດນ . ຜທື້ ື່ີຕອື້ ງ ການໄດຮື້ ບັໃບຢງັື້ຢ ນດຈິຕິອລກສໍ າມາດຄລິກໃສກື່ ານເຊື່ອ ມຕື່ໍສາໍລບັການທດົສອບທາງອອນໄລ ແລະ ສື່ງົຜາື່ ນ ທາງອແີມວທື່ີເຮັດວຽກໄດຂື້ ອງເຂົາເຈາົື້ເຂົື້າໃນແບບຟອມລງົທະບຽນ webinars ທື່ີບນັທ ກໄວຍື້ ງັມຢີທ ື່ ື່ີນໃີື້ນຊອື່ ງ YouTube ຂອງ EESDP: https://www.youtube.com/channel/UCQoTboSB3LJRv5xVAaNnXQA

13 ໂມດ ນ 1. ການຮຽນແບບປະສບົການ ຍນິດຕີອື້ ນຮບັເຂົື້າສໂ ື່ ມດນ 1 ກຽື່ ວກບັການຮຽນແບບປະສບົການ. ກະຣນ າເບື່ງິ: https://www.youtube.com/watch?v=aF63HHVbpQ8&t=14s ພາກທີ I. ຄາ ແນະນາ ໃນການວດັຜນົ ເອກະສານຂ ມ້ ນ : ໂມດ ນນຖີ້ ກືອອກແບບມາເພູ່ືອໃຫຄ ້ ຮກ ້ ຽູ່ ວກບັການຮຽນແບບປະສບົການ ຊື່ ງແມນື່ ວທິ ີການສອນທູ່ີເວົ້າເຖງິການປະຕບິດັວທິ ີນແີ້ ນວໃດ ແລະ ການລວມເອົາມນັເຂົ້າໃນການຮຽນແນວໃດ. ເອກະສານແຜນວຽກ ແລະ ໜາ້ວຽກ: (i) ກະລຸນາຂຽນ T ຖາ້ປະໂຫຍກຖກືຕອ້ ງ ແລະ F ຖາ້ປະໂຫຍກບູ່ ຖກືຕອ້ ງ. ອນັນສີ້ າມາດນາ ໃຊເ້ປັນການທດົ ສອບກອູ່ ນ ແລະ ການທດົສອບຫຼງັການຮຽນ: ______1. ຜູ່ານປະສບົການພວກເຮົາສາມາດຮຽນຈາກຄວາມສາ ເລັດ ແລະ ຄວາມລມົື້ເຫ ວຂອງພວກເຮົາ. ມນັແມນູ່ ຫຍງັຈະເກດີຂນ ື້ ຕູ່ ໄປທູ່ີສາ້ງໃຫມ້ ກີານປູ່ຽນແປງພຶດຕກິ າ ຕວົຈງິ! ______2. ການຮຽນແບບປະສບົການແມນູ່ ມປີະສິດທິຜນົຫຼາຍເພາະມນັຊວູ່ ຍສາ້ ງການປູ່ຽນແປງພຶດຕິກາ ທູ່ີ ຍືນຍງົເພາະວາູ່ ນອກຈາກຈະເຂົ້າໃຈຫວົຂ ໃ້ໝູ່ ຫຼືການຮຽນທກັສະແລວື້ , ພວກເຮົາຍງັໄດພື້ ດັທະນານໄິສ ແລະ ພຶດຕກິ າ ໃໝໆູ່ ອກີດວື້ ຍ. ______3. ປດັໄຈສາ ຄນັອີກອນັໜູ່ຶງ ໃນຂນັ້ສງັເກດທູ່ີສະທ້ອນກບັຂອງການຮຽນແບບປະສບົການແມນູ່ ການ ສງັເກດ ແລະ ຮຽນຈາກປະສບົການຂອງຄນົອູ່ນື. ______4. ຜູ່ານປະສບົການທູ່ີຈາ ລອງ, ຄາ ຖາມທູ່ີສະທ້ອນກບັ ແລະ ການຮຽນໃນສງັຄມົ, ທຸກໆຄນົຈະມີ ຄວາມກະຕລືືລນົ້ ໃນການທດົລອງທກັສະໃໝຂູ່ ອງພວກເຂົາ. ______5. ການຮຽນແບບຈາ ລອງເຫດການໄດສ້ າ້ງພື້ນຖານທູ່ີດສີດຸ ສາ ລບັການຄນົ້ ຫາວຽກງານຕວົຈງິຄືນຕູ່ືມ ອກີ, ທງັໝດົນນັ້ຈະມຄີວາມປອດໄພຕາມສະພາບຄວາມເປັນຈງິຂອງຫອ້ ງຮຽນ. _______6. ການຮຽນແບບເກມແຂງູ່ ຂນັ (Gamified learning) ແມນູ່ ບູ່ ດີແລະ ເປັນການເສຍເວລາ. (ii) ກະລຸນາກຽມບດົສອນໂດຍນາ ໃຊວ້ ິທີການສອນນ.ີ້ (iii) ສາ ລບັກດິຈະກາ ກຸມູ່ :

14 ● ແບງູ່ ຜ້ເ ຂົ້າຮວູ່ ມເປັນ 5 ກຸມູ່ ແລະ ບອກໃຫພ້ ວກເຂົາປບັປູ່ຽນການນາ ໃຊໃ້ນສູ່ິງແວດລອ້ ມຂອງຫອ້ ງ ຮຽນຊນັ້ມດັທະຍມົສກຶສາ; ● ສາ້ງບດົສອນ; ● ສາທິດການສອນ; ● ສງັເຄາະ/ສງັລວມ. ເງູ່ອືນໄຂການປະຕິບດັ: ໂດຍອງີໃສຄູ່ ມ ູ່ ຄືໃ ໝູ່ , ຄ ສາມາດອອກແບບ ແລະ ສູ່ງົຄວາມຮໂ ້ດຍໃຊວ້ ທິ ີນ.ີ້ ພາກທີ II. ການນາ ໃຊກ້ ານຮຽນແບບປະສບົການ ຂງົຈໄື້ດຂ້ຽນວາູ່ : ຂອ້ ຍໄດຍ້ ິນ ແລະ ຂອ້ ຍລືມ ຂອ້ ຍເຫັນ ແລະ ຂອ້ ຍຈູ່ໄືດ ້ ຂອ້ ຍເຮັດ ແລະ ຂອ້ ຍເຂົ້າໃຈ ການຮຽນແບບປະສບົການແມນູ່ ຂະບວນການຮຽນທູ່ີນກັຮຽນມສີວູ່ ນຮວູ່ ມ ຊື່ງ ນກັຮຽນ“ຮຽນໂດຍການ ເຮັດ”ແລະ ໂດຍການແລກປູ່ຽນຄວາມຄດິກຽູ່ ວກບັປະສບົການ. ສາດສະດາຈານ D.A. Kolb ແມນູ່ ບກຸ ຄນົທູ່ີກຽູ່ ວຂອ້ ງກບັທິດສະດກີານຮຽນແບບແປະສບົການຫຼາຍທູ່ີ ສຸດເພື່ິນໄດກື້ າູ່ ວວາູ່ : "ຜນົໄດຮ້ ບັຈາກຄວາມຮແ ້ ມນື່ ໄດຈາກການລວມ ື້ ເອົາປະສບົການທູ່ີໄດມ້ າ ແລະ ການປູ່ຽນ ແປງມນັ." ການຄນົ້ຄວາ້ ຂອງ Kolb ສະແດງໃຫເ້ຫັນຄວາມຊາ ນານ ດາ້ນວິຊາການແມນູ່ ຂະບວນການຢາູ່ ງຕູ່ ເນູ່ອືງຂອງປະສບົການ, ການສະທອ້ ນແລກປູ່ຽນ, ການສາ້ງແນວຄວາມຄິດ ແລະ ການທດົລອງ. ອງົປະກອບ ເຫູ່ົຼານີ້ສາ້ງວງົຈອນການຮຽນແບບປະສບົການຊື່ງ ສະແດງໃຫເ້ຫັນຄວາມສາ ພນັລະຫວາູ່ ງແຕລູ່ ະໄລຍະ. ການຮຽນແບບປະສບົການ ສອນແບບທດົລອງ ສອນແບບຈາ ລອງເຫດການ ຮຽນແບບເກມແຂງູ່ ຂນັ ຮຽນແບບຄນົ້ພບົ ຮຽນແບບບດົບາດສມົມຸດ ສອນແບບ LAOPDR

15 4 ບາດກາ້ວ ໃນການນາ ໃຊກ້ ານຮຽນແບບປະສບົການທູ່ີສະແດງຂາ້ງລຸມູ່ ແມນູ່ ໝາກຫວໃົ ຈທູ່ີກາ ລງັເກບັ ກຽູ່ ວເອົາປະສບົການ. ວທິ ີການສອນຕາູ່ ງໆທູ່ີອາດຈະຖກືຈດັເຂົ້າຢພ ູ່ າຍໃຕກ້ ານຮຽນແບບປະສບົການລວມມ: ີ (i) ການສອນແບບທດົລອງ; (ii) ການຮຽນແບບຄນົ້ພບົ; (iii) ການສອນແບບຈາ ລອງເຫດການ; (iv) ການສອນ ແບບບດົບາດສມົມດຸ ; (v) ການຮຽນແບບເກມແຂງູ່ ຂນັ ແລະ (vi) ແບບ LAOPDR. ຂນັ້ຕອນທີ 1. ປະສບົການ ປະສບົການທູ່ີແຂງແກນູ່ ອະທິບາຍກຽູ່ ວກບັປະສບົການສວູ່ ນຕວົທູ່ີເຮັດກບັມຕືນົເອງທູ່ີ ພວກເຮົາຮຽນມາ. ມນັແມນູ່ ບູ່ອນທູ່ີພວກເຮົາທດົລອງສູ່ິງໃໝູ່ໆ, ຕິດຂດັ ແລະ ອອກຈາກບູ່ອນທູ່ີສະດວກ ສະບາຍຂອງພວກເຮົາ. ປະສບົການເຫູ່ົຼານອີ້ າດຈະແມນູ່ ສູ່ງິໃດໜູ່ຶງໃນຊວີດິສວູ່ ນຕວົ ຫຼືຊວີດິ ໃນອາຊບີຂອງພວກ ເຮົາ…ທດົລອງໃຊສ້ ດໃໝູ່ , ປະຕິບດັວຽກປະຈາ ວນັຢ ູ່ບອູ່ ນເຮັດວຽກ ຫ ພຽງແຕູ່ ຂາດການພິມດີດທູ່ີຖືກດີ (typo) (ຖືກຈດຸ ດີ). ຜູ່ານປະສບົການພວກເຮົາສາມາດຮຽນຈາກຄວາມສາ ເລັດ ແລະ ຄວາມລມົື້ ລມົື້ ເຫ ວ ຂອງພວກເຮົາ. ມນັຈະມຫີຍງັເກດີຂນ ື້ ຕູ່ ໄປທູ່ີສາ້ງການປູ່ຽນແປງພຶດຕກິ າ ຕວົຈງິ! ດງູ່ັນນັ້, ຂນັ້ຕອນທາ ອິດແມນູ່ ການຈາ ລອງປະສບົການທູ່ີແຂງແກນູ່ ! ການຮຽນແບບປະສບົການ ເປນັ ການເຮັດໃຫມ້ ບີອູ່ ນເພູ່ືອສາ້ງວຽກງານຕວົຈງິພາຍໃນຫອ້ ງຮຽນຕວົຈງິທູ່ີມຄີວາມປອດໄພ. ປະສບົການເຫູ່ົຼານີ້ ສາມາດນາ ໃຊຫ້ ຼາຍຮບ ແບບພາຍໃນຫອ້ ງຮຽນ, ເຊື່ັນ: ການຮຽນຫຼິ້ນເກມ ຫຼືຫ ິື້ນເກມແຂງູ່ ຂນັ. ສະຖານະການ ຂອງການຮຽນ ຮສ ້ າມາດສາ້ງຂນື້ ໄດຢ້ ໃ ູ່ ນເກມທູ່ີມຄີວາມໝາຍຄວາມສາ ຄນັດີຫຼືສະຖານະການ ຫຼືບດົບາດ ສມົມດຸ ທູ່ີສະທອ້ ນ ເຖງິຄວາມເປັນຈງິຂອງສູ່ງິຕາູ່ ງໆເຫູ່ົຼານ:ີ້ ● ການຮຽນແບບຈາ ລອງເຫດການເຮັດໃຫມ້ ບີອູ່ ນທູ່ີດສີາ ລບັການປະດດິສາ້ງວຽກງານຕວົຈງິຄນືໃໝູ່ , ທງັ ໝດົນນັ້ແມນູ່ ຢພ ູ່ າຍໃນຫອ້ ງຮຽນຕວົຈງິທູ່ີມຄີວາມປອດໄພ; ● ປະສບົການເຫູ່ົຼານສີ້ າມາດໃຊໄ້ດຫ້ ຼາຍຮບ ແບບໃນການຝຶກອບົຮມົຢໃ ູ່ ນຫອ້ ງຮຽນ ເຊື່ັນ: ການຮຽນຫຼິ້ນ ເກມ ຫຼືການຮຽນຜາູ່ ນການຫຼິ້ນເກມ; ● ສະຖານະການໃນການຝຶກອບົຮມົສາມາດສາງ້ ຂນ ື້ ໄດຢ້ ໃ ູ່ ນຕນົ້ແບບເກມທູ່ີມຄີວາມໝາຍຄວາມສາ ຄນັດີ ຊື່ງ ສະທອ້ ນເຖງິຄວາມເປັນຈງິ; ປະສບົການທູ່ີແຂງແກນູ່ ທດົລອງເບູ່ິງ ມຫີຍງັເກດີຂນຶ້ ສງັເກດການແລກ ປູ່ຽນວໄຈິ ປະສບົ ການເບູ່ິງຈາກຫຼາຍ ມ ມມອງ ສງັລວມແນວຄວາມຄດິ ເຊູ່ອືມສານແນວຄດິກບັຄວາມຮ ້ແລະ ຄວາມເຂາົ້ໃຈທູ່ີມຢີ ູ່ ເຮັດການທດົລອງ ສາ້ງສ ດສມົມຸດຕຖານ ິ ແຜນປະຕິບດັ ແລະ ທດົລອງ ການຮຽນແບບ ປະສບົການ ປະສບົການ ສາ້ງແນວຄວາມຄດິ ຮອບວຽນການ ຮຽນແບບປະ ສບົການ ທດົລອງ ສະທອ້ ນ ແລກປູ່ຽນ

16 ● ປະສບົການດງູ່ັກາູ່ ວທູ່ີໄດຈ້ າ ລອງໃນສະພາບແວດລອ້ ມໃນຫອ້ ງຮຽນສາມາດສາ້ງຄືນໃໝສູ່ ູ່ິງທູ່ີເກດີຂນ ື້ ໃນວຽກງານປະຈາ ວນັຂອງນກັຮຽນ, ຊື່ງ ໃຫໂ້ອກາດໃນການຝຶກທກັສະຂອງພວກເຂົາ; ● ຕວົຢູ່າງ, ຜສ້ ະໝກັວຽກສາມາດມາພບົກນັແບບເຊູ່ິງໜາ້ກບັຜສ້ າ ພາດວຽກດວ້ ຍຄວາມຕງັ້ໃຈຊອກຫາ ວຽກເຮັດ. ຂນັ້ຕອນທີ 2. ການສະທ້ອນ/ແລກປູ່ຽນ. ຂນັ້ທີສອງ, ພວກເຮົາຈາ ເປັນຕອ້ ງສະທ້ອນແລກປູ່ຽນເພູ່ືອຮຽນຈາກ ປະສບົການຂອງພວກເຮົາຢາູ່ ງປະສບົຜນົສາ ເລັດ. ນແີ້ ມນູ່ ໄລຍະການສງັເກດການສະທອ້ ນ/ແລກປູ່ຽນ ຊື່ງ ເປັນ ໄລຍະຕນົື້ ຕໍຂອງວງົຈອນການຮຽນທູ່ີອີງໃສປູ່ ະສບົການ. ໃນໄລຍະນທີູ້່ີພວກເຮົາພິຈາລະນາ ແລະ ໄຕຕູ່ ອງ ປະສບົການ. ສູ່ິງໃດທູ່ີຖກືຕອ້ ງ ແລະ ສູ່ິງໃດທູ່ີສາມາດປບັປຸງ? ມນັຍງັເປັນໂອກາດທູ່ີຈະສງັເກດວາື່ ວິທີໃດທູ່ີ ສາມາດເຮັດໄດແ້ ຕກຕາູ່ ງ ແລະ ຮຽນຈາກຄນົອູ່ືນ. ສະນນັ້, ນແີ້ ມນູ່ ຂນັ້ຕອນຂອງການວິເຄາະ, ການສງັເກດ ທາງເລືອກອູ່ນືໆ ແລະ ການດງຶອອກມາໃຫເ້ຫັນຂ ດ້ ີແລະ ຂ ເ້ສຍ. ປະຕິບດັຕາມແບບການຮຽນ ຫຼືປະສບົການທູ່ີຈາ ລອງຂຶ້ນ ທູ່ານສາມາດລວມເອົາຄາ ຖາມເປີດໄວ້ ຕອນທ້າຍທູ່ີເປີດໂອກາດໃຫນ້ ກັຮຽນໄດພ້ ິຈາລະນາ ແລະ ປະເມນີປະສບົການຂອງເຂົາເຈົ້າເອງ. ໃນຕວົຢູ່າງ ຂອງພວກເຮົາ, ຂນັ້ຕອນຕູ່ ໄປແມນູ່ ການບອກໃຫນ້ ກັຮຽນສະທອ້ ນໃຫເ້ຫັນສູ່ງິທູ່ີພວກເຂົາໄດຮຽນ ້ ຈາກປະສບົການ ຕວົຢູ່າງ: ຜ້ຖ ກສາ ພາດຮສ ້ ຶກແນວໃດເມູ່ອືປະເຊີນໜ້າກບັຄາ ຖາມຕາູ່ ງໆທູ່ີຜສ້ າ ພາດຕງັື້ຂ ື້ນ? ມຫີຍງັດີແລະ ມຫີຍງັ ທູ່ີສາມາດປບັປຸງໃນການສາ ພາດຄງັ້ຕູ່ ໄປ? ອນັໃດແດອູ່ າດເປັນຜນົຮບັທູ່ີເປັນໄປໄດ? ້ ທູ່ານຄິດວາູ່ ຜ້ ຖກ ສາ ພາດຈະຖກືຈາ້ງງານ ໂດຍອງີໃສຜູ່ ນົຂອງການສາ ພາດບູ່ ? ຂນັື້ຕອນທີ 3 ການສາ້ ງແນວຄວາມຄິດ. ປດັໄຈສາ ຄນັອີກອນັໜູ່ຶງໃນຂນັ້ຕອນການສງັເກດສະທ້ອນຄືນຂອງ ການຮຽນທູ່ີອງີໃສປູ່ ະສບົການແມນູ່ ການສງັເກດ ແລະ ຮຽນຈາກປະສບົການຂອງຄນົອູ່ນື. ຮອບວຽນການຮຽນຮແ ້ ບບປະສບົການຂອງ Kolb’s

17 ■ ຜໜ້ ູ່ຶງຈູ່ງຶປະສບົຜນົສາ ເລັດໃນວຽກງານໃດໜູ່ຶງ? ■ ພວກເຂົາເຮັດຫຍງັທູ່ີຂອ້ ຍສາມາດຮຽນນາ ໄດ?້ ■ ການຮຽນທາງສງັຄມົສາມາດຊວູ່ ຍໃຫນ້ ກັຮຽນ ຮຽນເຊື່ງິກນັ ແລະ ກນັ ໂດຍການເປີດໂອກາດໃຫຜ້ ຮ້ ຽນ ໄດແ້ ລກປູ່ຽນປະສບົການຂອງເຂົາເຈາົ້. ■ ຊຸກຍໃ ້ຫນ້ ກັຮຽນແລກປູ່ຽນວດິ ໂີອກຽູ່ ວກບັປະສບົການຂອງພວກເຂົາ ແລະ ຕວົຢາູ່ ງຂອງວຽກອນັໃດທື່ີເໝາະ ສາໍລບັພວກເຂົາ. ■ ທາູ່ ນສາມາດກາ ນດົສູ່ງິທາ້ທາຍທູ່ີມຄີວາມໝາຍສາ ຄນັທູ່ີດພີາຍໃນບນັດານກັຮຽນເພູ່ືອໃຫເ້ຂົາເຈາົ້ສບ ຕູ່ ສນົ ທະນາກນັ! ຍກົຕວົຢາູ່ ງ, “ສາຍວດິ ໂີອກຽູ່ ວກບັພາບຖາູ່ ຍການສາ ພາດວຽກທູ່ີດເີດື່ັນ ຫຼືຖາ້ວາູ່ ບູ່ ມເີຄື່ອ ງສາຍ/ LCD, ກເໍລື່ົາເລູ່ືອງຂອງການສາ ພາດທູ່ີເດື່ັນໄດເ້ຊື່ນັກນັ”. ຄ ອາດຈະເລື່ົາໃຫຟື້ ງັວາູ່ ເຮັດແນວໃດຕນົເອງຈູ່ງຶ ສາມາດໄດວ້ຽກງານ ແລະ ແມນູ່ ຫຍງັໄດເ້ກດີຂນ ື້ ແດໃູ່ ນລະຫວາູ່ ງການສາ ພາດ. ເຮັດເລີຍ ຮອບວຽນການ ຮຽນແບບປະສບົ ການທູ່ີງາູ່ ຍສຸດ ແມນູ່ ຫຍງັ? ແມນູ່ ຫຍງັເກດີຂນຶ້ ? ຜນົຮບັແມນູ່ ຫຍງັ? ດຽວນແີ້ ມນູ່ ຫຍງັ? ຂອ້ ຍຈະເຮັດຫຍງັ ແຕກຕາູ່ ງເທູ່ືອໜາ້ ດງູ່ັນນັ້ມນັແມນູ່ ຫຍງັ? ຜນົຮບັເຫູ່ົຼານບີ້ ອກໃຫຮ້ ຫ ້ ຍງັ? ຂອ້ ຍມອີດິທິພນົຕູ່ ຜນົຮບັແນວໃດ?

18 ຂນັ້ຕອນທີ 4. ນາ ໃຊ/້ເຮັດຄືນອີກຄງັ້/ທດົລອງ. ເມູ່ອືພວກເຮົາໄດກ້ າ ນດົ ແລະ ພວກເຮົາເຂົ້າໃຈເຖງິຄນຸ ລກັ ສະນະທູ່ີກາ ນດົຂອງປະສບົການ, ພວກເຮົາສາມາດຕດັສິນໃຈວາູ່ ພວກເຮົາຈະເຮັດຫຍງັທູ່ີແຕກຕາູ່ ງໃນຄງັ້ຕູ່ ໄປ, ຖາ້ມອີນັໃດອນັໜູ່ຶງ ນແີ້ ມນູ່ ເວລາສາ ລບັວິທີການວາງແຜນ ແລະ ລະດມົສະໝອງເພູ່ືອຄວາມສາ ເລັດ ເພື່ ອ ໃຫເື້ຫດການນເີ້ກດີຂນ ື້ ໄດ, ື້ ຕອ້ ງຈດັໃຫມ້ ກີານສມົທບົແລກປູ່ຽນຄວາມເຂົ້າໃຈ. ■ ຢາູ່ ລືມໃຫໂ້ອກາດແກຜູ່ ຮ້ ຽນໄດໃ້ຊຄ້ ວາມພະຍາຍາມແລວ້ , ພະຍາຍາມອກີ! ■ ຜູ່ານປະສບົການທູ່ີຈາ ລອງ, ຄາ ຖາມທູ່ີສະທ້ອນ ແລະ ການຮຽນຈາກສງັຄມົ, ທຸກໆຄນົຈະມຄີວາມກະຕືລື ລນົ້ຢາກທດົລອງທກັສະໃໝໆູ່ ຂອງພວກເຂົາ. ■ ຊຸກຍໃ ້ຫທ້ ກຸ ຄນົກບັມາຮວູ່ ມການຝຶກອບົຮມົ ແລະ ຮບັມກືບັສູ່ງິທາ້ທາຍອກີຄງັ້! “ປດັຈຸບນັແມນູ່ ຫຍງັ” ກຸມູ່ ຮຽນ online ເວລາດຽວກນັ ກດິຈະກາ ກຸມູ່ ຮຽນ online ເວລາດຽວກນັ ແມນູ່ ຫຍງັ? ກຸມູ່ ຮຽນ online ຕາູ່ ງ ເວລາ ດງູ່ັນນັ້ແມນູ່ ຫຍງັ? ກຸມູ່ ຮຽນ online ຕາູ່ ງເວລາ ຮຽນທາງສຽງ+ພາບ ການສະທອ້ ນ ຄນືຜູ່ານສຽງ ການສະທອ້ ນຄນື ຜູ່ານສຽງ+ພາບ ວຽກໃຫເ້ຮັດ ລມົທາງ online ບນັຍາຍ ທາງວດີໂອີ ການບນັຍາຍ ທາງສຽງ ໂດຍຜູ່ານວທິ ີປະດດິສາ້ງ ໂຄງການ+ການນາ ສະເໜີ ສວູ່ ນຕວົ ລງົມທືາ ກດິຈະກາໍ ເກມ ການທດົລອງ ສນິລະປະ ການສາທິດ+ການນາ ໃຊ້ ການເຂົ້າຮວູ່ ມປະສບົການ ການຄນົ້ຫາແນວທາງຄດິ ຄນົ້ຫາເນອື້ ໃນຢແວບ ູ່ ໄຊ ການສາ້ງຄວາມໝາຍ ຫອ້ ງຮຽນ online+ໃນຫອ້ ງຮຽນ

19 ໃນຄງັ້ນພີ້ ວກເຂົາອາດຈະເຮັດໄດດ້ ຂີນ ື້ . ໄລຍະການທດົລອງຢາູ່ ງຕງັ້ໜາຂອງຮອບວຽນການ ື້ ຮຽນ ແມນູ່ ບອູ່ ນທູ່ີພວກເຮົາໄດມ້ າທດົລອງກບັແນວ ຄວາມຄິດຂອງພວກເຮົາ. ໃນໄລຍະທດົລອງນ, ີ້ ມກີານບອກໃຫນ້ ກັຮຽນທບົທວນຂນັ້ຕອນຂະບວນການຕາູ່ ງໆ ແລະ ເຮັດການທດົລອງຄນືໃໝອູ່ ກີ, ໂດຍມຈີດຸ ປະສງົເພູ່ືອໃຫໄ້ດຜ້ ນົຮບັດຂີນ ື້ ກວາູ່ ເກູ່າົ. ແຜນວາດອນັຫຼາກຫຼາຍແຕວູ່ າູ່ ຄາ້ຍຄືກນັສະແດງຂນັ້ຕອນທູ່ີແຕກຕາູ່ ງກນັໃນການນາ ໃຊກ້ ານຮຽນປະສບົ ການໃນຫອ້ ງຮຽນຖກືນາ ມາສະເໜີໃນການປຶກສາຫາລືແຕລູ່ ະບາດກາ້ວຂອງຂນັ້ຕອນໃນ 4 ຂນັ້ຕອນ. ພອ້ ມນີ້ ຢ ູ່ຂາ້ງລຸ ູ່ມນມີ້ ຕີວົຢູ່າງຂອງແຜນວາດທູ່ີສະແດງຂນັ້ຕອນຂອງ 5 ບາດກາ້ວຊື່ ງຄ ສອນສາມາດພິຈາລະນາ. ຄ ເລືອກເອົາແຜນວາດໃດໜື່ ງທູ່ີຈະປະຕິບດັຕາມໄດຢື້ ູ່າງເຄູ່ັງຄດັ, ໃນທູ່ີສຸດ, ແຜນວາດໃດກຕ າມທື່ີຈະນາ ເອົາ ບດົຮຽນໄປສກ ູ່ ານຮຽນແບບປະສບົການ: ວິທີການຕາູ່ ງໆດງື່ັຕື່ໍໄປນແີື້ ມນື່ ຖກ ນາ ໃຊໃນ້ ການຮຽນແບບປະສບົການ. ຈດຸ ປະສງົຂອງແຕລູ່ ະວິທີການ ແມນູ່ ເພູ່ືອໃຫກ້ ານຮຽນຜູ່ານປະສບົການ ຫຼືມໂີອກາດທູ່ີຈະຮສ ້ ຶກ, ສາ ຜດັ, ປະຕິບດັ, ໄດຍ້ ິນ, ເວົ້າ, ອູ່ືນໆ. ກຽູ່ ວກບັວາູ່ ໄດຮຽນ ້ ສູ່ງິໃດ ແລະ ຮບັເອົາບດົຮຽນຈາກມນັເພູ່ືອເຮັດມນັໃຫດ້ ກີວາູ່ ເກູ່າົໃນເທູ່ືອໜາ້. ຮອບວຽນ ແຜນຖກືສາ້ງເພູ່ືອໃຊ້ ການຮຽນໃນສະພາບການ ໃໝ ູ່ ມກີດິຈະກາ ເກດີຂນຶ້ ໄດຫ້ ຼກັການມາ ປະຕກິລິ ິຍາ ແລະ ການ ສງັເກດການຖກື ລວມ/ແລກປູ່ຽນ ຮ ບແບບ ແລະ ການ ການວໄຈິ ເຄູ່ອືນໄຫວຖກືກາ ນດົ ການສະຫຸຼບ ການນາ ໃຊ ້ ປະສບົການ ສມົທບົ / ແລກປູ່ຽນ

20 ສູ່ິງທູ່ີບູ່ ຄວນເຮັດ ການຮຽນແບບປະສບົການ ແມນູ່ ຂນັ້ຕອນ ຂອງການຮຽນຜູ່ານປະສບົການ ແລະ ມຄີວາມ ໝາຍຫຼາຍກວູ່ານນັ້ ຄື“ການຮຽນຜູ່ານການສະ ທ້ອນຈາກການກະທາ ”. “ການຮຽນດວ້ ຍການລງົ ມທືາ ” ການຮຽນດວ້ ຍການລງົມທືາ ສາມາດເປັນ ຮ ບແບບຂອງການຮຽນແບບປະສບົການ, ແຕບູ່ ູ່ ຈາ ເປັນຕອ້ ງມສີວູ່ ນຮວູ່ ມກບັນກັຮຽນທູ່ີສະທ້ອນ ເຖິງຜະລິດຕະພນັຂອງເຂົາເຈົ້າ. ໃນການຮຽນ ແບບປະສບົການ, ຄບ ູ່ ຄວນລືມ ກອູ່ ນຈະຈບົເວລາ ຮຽນຕອ້ ງບອກນກັຮຽນໃຫສ້ ະທ້ອນແລກປູ່ຽນເຖິງ ສູ່ິງທູ່ີພວກເຂົາໄດຮຽນ ້ ແລະ ຈນົເຖງິຄວາມເຂົ້າ ໃຈທູ່ີເລິກເຊູ່ງິຫຼືບດົຮຽນທູ່ີໄດຮ້ບັຈາກປະສບົການ. ລາຍລະອຽດປຽບທຽບ ການສອນແບບທດົລອງ ແລະ ການຮຽນແບບປະສບົການທງັສອງມຈີດຸ ປະສງົເພູ່ືອໃຫນ້ ກັຮຽນມຮີບ ແບບການຖາຍທອດ ື່ ການຮຽນການສອນ. ອີງຕາມແຜນວາດຂາ້ ງລຸ ູ່ມ, ສາມາດເວົ້າໄດວ້ າູ່ ການສອນແບບ ທດົລອງຮຽກຮອ້ ງໃຫມ້ ກີານສາ້ງຮບ ແບບສມົມດ ຖານ ແລະ ພດັທະນາການຄາດຄະເນທູ່ີສາມາດທດົສອບໄດ້ ເພູ່ືອມາເຖິງພາກທິດສະດີໂດຍທູ່ວົໄປໄດ, ້ ໃນຂະນະທູ່ີແບບປະສບົການຕ້ອງການເຮັດກິດຈະກາ ໃດໜູ່ຶງ ກອູ່ ນຈະບອກ ຫຼືສະແດງວິທີການເຮັດແນວໃດ ແລະ ສມົທບົ ແລກປູ່ຽນຜນົ ໄດຮ້ ບັ, ປະຕິກິລິຍາ ແລະ ການສງັເກດ. ຄາ້ຍໆຄືກບັການສອນແບບທດົລອງ, ມນັຮຽກຮອ້ ງໃຫມ້ ກີານເຊູ່ືອມໂຍງ ປະສບົການກບັການ ນາ ໃຊຕ້ ວົຈງິ ແລະ ການນາ ໃຊສູ້່ງິທູ່ີໄດຮຽນ ້ ກບັສະຖານະການທູ່ີຫຍງຸ້ຍາກຄາ້ຍຄກືນັ. ການສອນແບບທດົລອງແມນູ່ ມລີກັສະນະວິທະຍາສາດຫຼາຍຂ ື້ນ, ມພີື້ນຖານຫຼາຍຂ ື້ນຈາກຜນົຂອງ ການທດົລອງ, ຕອ້ ງການໃຫ້ນກັຮຽນພິສ ດສມົມດ ຖານກອູ່ ນການຜະລິດໂດຍທູ່ວົໄປ. ໃນຂະນະທູ່ີການຮຽນ ແບບປະສບົການແມນູ່ ອີງໃສູ່ເຫດການຕວົຈິງ ຫຼືປະສບົການຕວົຈິງ, ຊື່ ງກາຍເປັນພື້ນຖານໃຫ້ແກກູ່ ານ ຜະລິດໂດຍທູ່ວົໄປ, ໂດຍອງີໃສສູ່ ູ່ງິທູ່ີໄດຮຽນ ້ ມາ ເພູ່ືອການນາ ໃຊໃ້ນອະນາຄດົ.

21 ເຮັດກດິຈະກາ ກອູ່ ນທູ່ີຖກືບອກ ຫຼື ສະແດງໃຫເ້ບູ່ງິກອູ່ ນ ເກາະກາູ່ ຍປະສບົການ ແລະ ທກັສະຊວີດິທູ່ີໄດປະ້ ຕິບດັກບັປະສບົການໃນທຸກໆວນັ ສນົທະນາແມນູ່ ອນັສາ ຄນັກຽູ່ ວກບັສູ່ິງ ທູ່ີໄດຜ້ າູ່ ນປະສບົການມາ ອະທິບາຍການທດົ ລອງ ແລະ/ຫຼື ປະ ຕິກລິ ິຍາ 1. ປະສບົການ ກດິຈະກາ ປະຕບິ ດັ ລງົມເືຮັດ 2. ສມົທບົແລກປູ່ຽນ ຜນົຮບັ ປະຕກິ ລິ ິຍາ ສງັເກດການ 3. ຂນັ້ຕອນ ຜາູ່ ນການສນົທະນາ ເບູ່ງິການທດົລອງ ສະທອ້ ນ/ແລກປູ່ຽນ 4. ເຮັດໃຫເ້ປັນເລູ່ືອງທູ່ວົໄປ ເພູ່ອືເຊູ່ອືມຕູ່ ການທດົລອງ ກບັຕວົຢູ່າງໃນໂລກຕວົຈງິ ການຮຽນແບບປະສບົການ 5. ນາ ໃຊສ້ ູ່ິງທູ່ີຮຽນຮໃນ ້ ສະພາບ ການທູ່ີຄືກນັ ຫຼ ືແຕກຕາູ່ ງກນັ, ຝຶກປະຕິບດັ ສມົທບົແລກປູ່ຽນວາູ່ ທກັສະເຫູ່ຼົານີ້ ສາມາດນາ ໄປປະຕບິດັໃນພາກ ສວູ່ ນອູ່ືນໆຂອງຊວີດິ ເຂົາບູ່ ເຮັດ ນາ ໃຊ້ ສະທອ້ ນ ຜນົປະໂຫຍດຂອງການຮຽນແບບປະສບົການ ຄວາມເຂົ້າໃຈທູ່ີ ເລ ິ ກເຊູ່ງ ິ ກວາູ່ ການຮຽນຮໃນ ້ ໄລຍະຍາວ

22 ຜນົປະໂຫຍດຂອງການຮຽນແບບປະສບົການ ການຮຽນແບບປະສບົການແມນູ່ ມປີະສດິຕຜິນົຫຼາຍເພາະວາູ່ ມນັຊວູ່ ຍສາ້ງການປູ່ຽນແປງພຶດຕກິ າ ທູ່ີຍນືຍງົ. ແທນທູ່ີຈະພຽງແຕເູ່ ຂົ້າໃຈວິຊາຮຽນ ຫຼືທກັສະໃໝູ່ໆ, ພວກເຮົາຍງັພດັທະນານໄິສ ແລະ ພຶດຕິກາ ໃໝູ່ໆນາ ອກີດວ້ ຍ. ຜນົປະໂຫຍດທູ່ີຮຈ ້ ກັ ປະກອບມດີງູ່ັນ:ີ້ ● ຄວາມສາມາດໃນການນາ ໃຊຄ້ ວາມຮໃ ້ນທນັທີ. ການຮຽນແບບປະສບົການແມນູ່ ໂອກາດສາ ລບັຜຮ້ ຽນ ໃຫສື້ າມາດນາ ໃຊສູ້່ງິທູ່ີພວກເຂົາໄດຖ້ ກືສອນມາເພູ່ືອແກບື້ ນັຫາທູ່ີທາ້ທາຍໃນໂລກຕວົຈງິ; ● ເຂົ້າເຖງິເວລາຕວົຈງິຂອງການຝຶກສອນ ແລະ ການໃຫຄ້ າ ຄດິຄາ ເຫັນ; ● ການສູ່ງົເສມີທກັສະໃນການເຮັດວຽກເປັນທີມ ແລະ ການສູ່ສືານ; ● ການພດັທະນານໄິສໃນການຝຶກແອບການໃຫຄ້ າ ຄດິຄາ ເຫັນ; ● ຜນົສາ ເລັດແມນູ່ ຈະແຈງ້. ການນາ ໃຊເ້ຂົ້າໃນຊວີິດຈງິ ສາ ລບັນກັຮຽນປະກອບມ:ີ ● ພດັທະນາທກັສະສວູ່ ນຕວົ; ● ເຂົ້າໃຈສະຖານະການ ແລະ ເພູ່ີມຄວາມພ້ອມໃນການປະເຊີນກບັສະຖານະການ ຫຼືບນັຫາໃນ ອະນາຄດົ; ● ກາ ນດົທາູ່ ແຮງຂອງຕນົເອງ; ● ພດັທະນາຄວາມສາມາດໃນການສາ້ງສາຍພວົພນັການເຮັດວຽກທູ່ີຍນືຍງົ; ● ເພູ່ີມຄວາມສາມາດໃນການປະເມນີສະຖານະການ ແລະ ການສູ່ືສານ ແລະ ການເຈລະຈາຢູ່າງ ຖກືຕອ້ ງ; ● ພດັທະນາຄວາມໝນັ້ ໃຈຕນົເອງດວ້ ຍທກັສະທູ່ີເໝາະສມົທູ່ີໄດຮຽນ ້ ໂດຍອງີຕາມສະພາບການ. ຄນຸ ລກັສະນະທາງບວກຂອງການຮຽນແບບປະສບົການມດີງູ່ັນ:ີ້ ● ມນັມຄີນຸ ນະພາບຕູ່ ການພດັທະນາສວູ່ ນບກຸ ຄນົ; ● ມນັແມນູ່ ການລິເລູ່ີມດວ້ ຍຕນົເອງ; ● ມນັເປັນການຊກັຊວນ; ● ມນັໄດຖ້ ກືກະຕນຸ້ ໂດຍນກັຮຽນເປັນສວູ່ ນຫຼາຍ; ● ມນັມຄີວາມໝາຍສວູ່ ນຕວົເໝືອນເປັນເນອື້ ແທຂ້ ອງມນັ. ຄາ ແນະນາ ຕູ່ືມສາ ລບັການຮຽນ: ສາ ລບັຕວົຢາູ່ ງບດົສອນຕາູ່ ງໆ, ກະລນຸ າກວດເບູ່ງິປຶ້ມຄມ ູ່ ຄືຂ ອງທາູ່ ນ. ກະລຸນາເບູ່ິງ: • https://www.youtube.com/watch?fbclid=IwAR2qbX105Cbf3eZsjTiN2H8l8oGCvdfvx7ulWDD4iI47Tii5egnkySdBSc4&v=UgHXehCEmA&feature=youtu.be • https://www.youtube.com/watch/aF63HHVbpQ8 References: • http://www.growthengineering.co.uk/what-is-experiential-learning/ • https://www.google.la/search?q=EXPERIENTIAL+LEARNING+GRAPHICS&rlz=1C1CHZL_enPH688PH688&tbm=isch&source=iu&ict x=1&fir=F0ssealfDX2eEM%253A%252CDoQzT34Xb38toM%252C_&usg=__kC9hugBb9X8E2AhuR8zllBm2EeY%3D&sa=X&ved=2a hUKEwjwp8Ll6sjcAhUbUd4KHRt3A8AQ9QEwAXoECAYQBg#imgrc=yLLP6xEkp_ywgM: • https://experientiallearninginstitute.org/resources/what-is-experiential-learning/

23 ໂມດ ນ 1.1. ການສອນແບບທດົລອງ ຍນິດຕີອ້ ນຮບັເຂົ້າສປ ູ່ ື້ມຫ ກັສດ ວຊິ າຮຽນ (ໂມດ ນ) 1.1, ທາູ່ ນຈະຮຽນການສອນແບບທດົ ລອງຢໃ ູ່ ສ. ເພູ່ືອເລູ່ີມຕນົ້ກບັບດົຮຽນຂອງທາູ່ ນ, ກະລນຸ າເບູ່ງິ: https://www.youtube.com/watch?v=yi0hwFDQTSQ ພາກທີ 1. ຄາ ແນະນາ ໃນການວດັຜນົ ເອກະສານຂ ມ້ ນ : ໂມດ ນນຖີ້ ກືອອກແບບມາເພູ່ືອໃຫຄ ້ ຮກ ້ ຽູ່ ວກບັການສອນແບບທດົລອງ. ມນັໄດເ້ວົ້າ ເຖງິວທິ ີການປະຕບິດັວທິ ີການສອນແບບນແີ້ ນວໃດ. ເອກະສານວຽກງານ ແລະ ໜ້າວຽກ: ກະລຸນາກຽມຕາຕະລາງກິດຈະກາໍການຝ ກອບົຮມົຕນົື້ ແບບບດົສອນ ໂດຍນາ ໃຊວ້ ທິ ີສອນນ.ີ້ (i) ກະລຸນາຂຽນ T ຖາ້ປະໂຫຍກນນັ້ຖກືຕອ້ ງ ແລະ F ຖາ້ປະໂຫຍກບູ່ ຖືກຕອ້ ງ. ວິທີນສີ້ າມາດໃຊເ້ປັນການ ກວດກາ ກອູ່ ນການຮຽນ ແລະ ຫຼງັການຮຽນ: ______1. ການພດັທະນາ ແລະ ການສອນເລູ່ືອງຫອ້ ງທດົລອງທູ່ີມປີະສິດທິຜນົຮຽກຮອ້ ງໃຫມ້ ທີກັສະ, ມຫີວົ ຄດິປະດດິສາ້ງ ແລະ ເປັນວຽກໜກັດງູ່ັທູ່ີໄດສ້ ະເໜີແລະ ຈດັການໃນເບອື້ ງຕນົ້ຂອງໂຄງການຄນົ້ຄວາ້. ______2. ຄ ສອນໃນຫອ້ ງທດົລອງທູ່ີດຈີະເປັນທງັຄສ ອນທູ່ີດີແລະ ເປັນຜຈ້ ດັການທູ່ີດ. ີ ພວກເຂົາເຮັດໃຫນ້ ກັ ຮຽນຂອງພວກເຂົາເຂົ້າໃຈຄວາມສາ ຄນັຂອງກດິຈະກາ ໃນແຕລູ່ ະມື້ໂດຍການອະທິບາຍຢາູ່ ງຈະແຈງ້ເຖງິຄວາມ ສາ ຄນັຂອງກດິຈະກາ . ______3. ຄ ສອນໃນຫ້ອງທດົລອງທູ່ີດີແມນູ່ ຊອກຫາເຮັດການທດົລອງ ແລະ ບນັຫາຕວົຈງິທູ່ີກຽູ່ ວຂອ້ ງຢ ູ່ ສະເໝີ. ໃນຄວາມເປັນຈງິ, ຄສ ອນຫອ້ ງທດົລອງທູ່ີດທີູ່ີສດຸ ບາງຄນົ ຫນັການທດົລອງຂອງພວກເຂົາໄປສກ ູ່ ານ ຝຶກຫດັການແກບື້ ນັຫາຕວົຈງິ. ______4. ຄສ ອນໃນຫອ້ ງທດົລອງທູ່ີດໃີຊເ້ວລາໃນຕນົ້ພາກຮຽນກະກຽມນກັຮຽນຂອງພວກເຂົາເພູ່ືອການເຮັດ ວຽກເປັນກຸມູ່ . ຄ ສອນມອບໝາຍໃຫນ້ ກັຮຽນຂອງພວກເຂົາເຮັດວຽກພາຍໃນບດົບາດທູ່ີໄດກ້ າ ນດົໄວ, ້ ເພູ່ືອຊວູ່ ຍ ເຫູ່ຼືອເຊື່ິງກນັ ແລະ ກນັ ເພູ່ືອບນັລຸວິທີແກໄ້ ຂ/ຄາ ຕອບ, ເພື່ ອໃຫື້ເກີດຜນົຮບັທື່ີຕູ່ ເນູ່ືອງໃສກື່ ນັຄ ກບັຈິກຊໍ “jigsaw” ໂດຍການໃຊກ້ ຸມູ່ ຫ້ອງທດົລອງທູ່ີແຕກຕາູ່ ງກນັເພູ່ືອໃຫ້ໄດວ້ ິທີການແກໄ້ຂ/ຄາ ຕອບທູ່ີແຕກຕາູ່ ງກນັ ຂອງບນັຫາ “puzzle.”. ______5. ຄ ສອນທູ່ີດີໄດໃ້ຫ້ການຊວູ່ ຍເຫຼືອພຽງພ , ຊຸກຍ ້ໃຫ້ນກັຮຽນແກບື້ ນັຫາດວ້ ຍຕນົເອງ. ສຸດທ້າຍ, ຄ ສອນໃນຫ້ອງທດົລອງທູ່ີຍູ່ິງໃຫຍູ່ມຕີາຢູ່ ດ້ານຫຼງັຂອງຫວົ ແລະ ມສີະຕິລະວງັຕວົຕູ່ ບນັຫາທູ່ີມຄີວາມອາດ ສາມາດຈະເກດີຂ ນື້ . ພວກເຂົາເຈົ້າແກບື້ ນັຫາຄວາມປອດໄພຕະຫຼອດເວລາກອູ່ ນທູ່ີມນັຈະເຮັດໃຫນ້ ກັຮຽນລມົ້ ເຫຼວໃນການທດົລອງ. _______6. ຄ ສອນໃນຫອ້ ງທດົລອງທູ່ີດບີູ່ ໄດໃ້ຫຄ້ າ ແນະນາ ທູ່ີຈະແຈງ້.

24 (ii) ສາ ລບັວຽກງານບກຸ ຄນົ/ກຸມູ່ ● ແບງູ່ ຜ້ເ ຂົ້າຮວູ່ ມອອກເປັນ 5 ກຸມູ່ ແລະ ບອກພວກເຂົາປບັໃຊກ້ ານສອນແບບທດົລອງໃນຫອ້ ງຮຽນ ຂອງເຂົາ; ● ປະດດິສາ້ງບດົສອນ; ● ສາທິດການສອນໃຫໝ້ ເູ່ ບູ່ງິ; ● ສງັເຄາະ/ສງັລວມ (SYNTHESIS). ເງູ່ອືນໄຂໃນການປະຕິບດັ: ຄສ າມາດອອກແບບບດົສອນໂດຍການນາ ໃຊວ້ ທິ ີນ.ີ້ ພາກທີ 2. ການນາ ໃຊກ້ ານສອນແບບທດລອງ ົ ການສອນແບບທດົລອງແມນູ່ ໜູ່ຶງໃນວິທີການສອນທູ່ີເອົາຜ້ຮ ຽນເປັນໃຈກາງ ຊື່ ງເປັນທູ່ີນຍິ ມົໃນ ສປປ ລາວ. ມນັແມນູ່ ຂະບວນການຮຽນໂດຍອີງໃສກູ່ ານທດົລອງທູ່ີຖກືມອບໝາຍໃຫ. ້ ການທດົລອງແມນູ່ ການສຶກສາ ທູ່ີຊອກຫາເຫດ ແລະ ຜນົ. ມນັແຕກຕາູ່ ງຈາກວິທີການທູ່ີບູ່ ແມນູ່ ການທດົລອງ ໃນນນັ້ມນັກຽູ່ ວຂອ້ ງກບັການ ເຈດຕະນາໝ ນໃຊຕ້ ວົແປຕວົໜູ່ຶງ, ໃນຂະນະທູ່ີພະຍາຍາມຮກັສາຕວົແປອູ່ືນໆທງັໝດົໃຫຄ້ ງົທູ່ີ. ການສອນແບບ ທດົລອງຍງັຖືກເອີ້ນອີກຢູ່າງໜູ່ຶງວາູ່ ວິທີການສອນແບບວິທະຍາສາດ, ຊື່ ງເປັນບອູ່ ນທູ່ີນກັຄນົ້ ຄວາ້ພດັທະນາ ສມົມດ ຖານຂຶ້ນ, ທດົສອບມນັໂດຍຜູ່ານວິທີການຕາູ່ ງໆ ແລະ ຈາກນນັ້ດດັແປງຂ ້ສມົມດ ຖານບນົພື້ນຖານ ຈາກຜນົການທດົສອບ ແລະ ການທດົລອງ. ໃນວິທີການນີ້, ສມົມດ ຖານແມນູ່ ຄືກບັເຄູ່ືອງມທືູ່ີນກັວິທະຍາ ສາດໃຊເ້ກັບກາ ຂ ້ມນ ມີ6 ຂນັ້ຕອນພື້ນຖານໃນການດາ ເນີນການສອນແບບທດົລອງດງູ່ັຕູ່ ໄປນີ.້ ຈາ ນວນ ຂນັ້ຕອນອາດຈະແຕກຕາູ່ ງກນັໄປຈາກຄາ ອະທິບາຍໜູ່ຶງ ໄປຕູ່ ອີກຄາ ອະທິບາຍໜູ່ຶງ (ຊື່ງ ສວູ່ ນໃຫຍເູ່ ກດີຂນ ື້ ເມູ່ອື ຂ ມ້ ນ ແລະ ການວິເຄາະຖກືແຍກອອກເປັນຂນັ້ຕອນໜູ່ຶງອີກຕາູ່ ງຫາກ), ເຖງິຢາູ່ ງໃດກຕາມ , ລ ມື່ ນແີ້ ມນູ່ ລາຍຊູ່ື 6 ຂນັ້ຕອນທາງວທິ ີວທິ ະຍາສາດທູ່ີຄາດຫວງັວາູ່ ທາູ່ ນຈະຕອ້ ງຮສ ້ າ ລບັຫອ້ ງຮຽນວທິ ະຍາສາດໃດໜູ່ຶງ: ຂນັ້ຕອນທີ 1. ເຮັດການສງັເກດ ການສງັເກດ ສມົມຸດຖານ ປະດດິສາ້ງການທດົລອງ ປະຕບິດັການທດົລອງ ວເຄາະ ິ ຜນົຮບັ ແລະ ຂ ມ ນ້ ການສະຫຼບ

25 ນແີ້ ມນູ່ ບອູ່ ນທູ່ີທູ່ານກາ ນດົຈດຸ ປະສງົຂອງການທດົລອງ ແລະ ຕງັື້ຄາ ຖາມ ໂດຍອີງໃສກູ່ ານສງັເກດທູ່ີ ລວບລວມມາກຽູ່ ວກບັຫວົຂ ້ນນັ້ໆ. ຈາກນນັ້, ບອກນກັຮຽນໃຫ້ປະຕິບດັພື້ນຖານການຄນົ້ ຄວາື້ ໂດຍໃຫ້ພວກ ເຂົາຂຽນແຫຼູ່ງທູ່ີມາຂອງຂ ້ມ ນ ຫຼືເອກະສານອ້າງອີງທູ່ີນາ ມາປະກອບ. ປັດຈ ບນັ , ການຄນົ້ ຄວື້າອາດ ຈະປະຕບິດັຜາູ່ ນທາງ online. ໃນໂຮງຮຽນຫາູ່ ງໄກສອກຫຼີກບອູ່ ນທູ່ີບູ່ ມອີິນເຕເີນັດ, ການຄນົ້ຄວາ້ອາດຈະລວບ ລວມຈາກຫ ສະມດຸ (ຄາດວາູ່ ຈະມຊີບັພະຍາກອນທູ່ີຈາ ກດັ) ຫຼືພຽງແຕອູ່ ີງໃສປູ່ ື້ມຕາ ລາຮຽນ. ການສາ ພາດ ອາດຈະດາ ເນນີກບັຄຜ ້ອ ູ່ືນໆທູ່ີອາດຈະເປັນຜ້ຊ ຽູ່ ວຊານໃນຫວົຂ ໃ້ດໜູ່ຶງ. ຍູ່ິງທູ່ານຮກ ້ ຽູ່ ວກບັຫວົຂ ້ໃດໜູ່ຶງ, ມນັ ກຈ ະຍື່ງິງາູ່ ຍກວາູ່ ສາໍລບັທາື່ ນໃນການດາ ເນນີການສບ ສວນຄນົື້ຫາ. ບາດກາ້ວທີ 2. ສາ້ ງສມົມດ ຖານ. ປະກອບສມົມດ ຖານ, ຫຼືຄາ ອະທິບາຍທູ່ີສາມາດກວດສອບໄດ. ້ ຂ ສ້ ມົມດຸ ຖານແມນູ່ ການຄາດເດົາດາ້ນການຄນົ້ ຄວາ້ກຽູ່ ວກບັສູ່ິງທູ່ີທູ່ານຄາດຫວງັໄວ. ື້ ມນັແມນູ່ ການຄາດຄະເນທູ່ີທູ່ານ ສາ້ງ ກອູ່ ນການດາ ເນນີການທດົລອງ. ໂດຍປກົກະຕແິລວ້ , ຂ ສ້ ມົມດ ຖານແມນູ່ ຖກືຂຽນຂນຶ້ ຕາມສາເຫດ ແລະ ຜນົກະທບົ. ຮບ ແບບທູ່ວົໄປຄືດງູ່ັນ: ີ້ ຖາ້ວາູ່ ມີ[ສາເຫດ], ຫຼງັຈາກນນັ້ [ມຜີນົກະທບົ], ເພາະວາູ່ [ເປັນການຊີ້ ແຈງເຫດຜນົ]. ສວູ່ ນຫຼາຍແລວ້ , ຂ ້ສມົມດ ຖານທູ່ີແຂງແກນູ່ ມກັຈະປະກອບດວ້ ຍສາມພາກສວູ່ ນທູ່ີແຕກຕາູ່ ງ ກນັຄ: ຄາ ນຍິາມຂອງບນັຫາ, ການແກໄ້ຂທູ່ີໄດສ້ ະເໜີແລະ ຜນົໄດຮ້ບັ. ອີກທາງເລືອກໜູ່ຶງ, ມນັອາດຈະອະທິບາຍເຖິງຄວາມສາ ພນັລະຫວາູ່ ງສອງປະກດົການ. ສມົມດ ຖານ ປະເພດໜູ່ຶງ ແມນູ່ ການສມົມດ ຖານທູ່ີບູ່ ແມນື່ ຫຼືສມົມ ດຖານທູ່ີບູ່ ມຄີວາມແຕກຕາູ່ ງ. ນີ້ແມນູ່ ປະເພດຂອງ ສມົມດຸ ຕິຖານທູ່ີງາູ່ ຍທູ່ີຈະທດົສອບເພາະມນັຄາດວາູ່ ການປູ່ຽນຕວົແປຈະບູ່ ມຜີນົຫຍງັຕູ່ ຜນົໄດຮ້ ບັ. ໃນຄວາມ ເປັນຈງິແລວ້ , ທູ່ານອາດຈະຄາດຫວງັວາູ່ ຈະມກີານປູ່ຽນແປງ ແຕກູ່ ານປະຕິເສດຂ ສ້ ມົມດ ຖານອາດຈະເປັນປະ ໂຫຍດຫຼາຍກວາູ່ ການຍອມຮບັ. ຂນັ້ຕອນທີ 3. ສາ້ງການທດົລອງ. ເຮັດການຄາດຄະເນໂດຍອີງໃສສູ່ ມົມດ ຖານ. ອອກແບບການທດົລອງເພູ່ືອ ທດົລອງສມົມ ດຖານຂອງທູ່ານ. ການທດົລອງມຕີວົແປທູ່ີເປັນເອກະລາດ ແລະ ຕວົແປຕາມ (ທື່ີຂ ື້ນກບັ/ ບູ່ ເປັນເອກະລາດ). ທາູ່ ນປູ່ຽນ ຫຼືຄວບຄມຸ ຕວົແປທູ່ີເປັນເອກະລາດ ແລະ ບນັທຶກຜນົກະທບົທູ່ີມນັມຕີູ່ ຕວົແປທູ່ີ ຂນຶ້ ກບັ. ມນັມສີາມແບບຂອງຕວົແປ. • ຕວົແປທູ່ີຄວບຄມຸ : ທາູ່ ນສາມາດມຕີວົແປທູ່ີຄວບຄມຸ ໄດຫ້ ຼາຍເທູ່ົາທູ່ີຈະຫຼາຍໄດຕ້ າມທາູ່ ນຕອ້ ງການ. ສູ່ິງເຫູ່ົຼານີ້ ແມນູ່ ພາກສວູ່ ນຂອງການທດົລອງທູ່ີທາູ່ ນພະຍາຍາມຮກັສາຢຕ ູ່ ະຫຼອດການທດົລອງ. ດງູ່ັນນັ້, ພວກເຂົາຈະບູ່ ແຊກແຊງການທດົສອບຂອງທາູ່ ນ. ການຂຽນຕວົແປທູ່ີຄວບຄມຸ ໄວນ້ ນັ້ເປັນຄວາມຄິດທູ່ີດີເພາະມນັຊວູ່ ຍເຮັດ ໃຫກ້ ານທດົລອງຂອງທູ່ານສາມາດເຮັດຄືນໄດ, ້ ຊື່ງ ມນັມຄີວາມສາ ຄນັທາງດາ້ນວິທະຍາສາດ! ຖາ້ທາູ່ ນມບີນັ ຫາໃນການເຮັດຊາ ້ກບັຜນົໄດຮ້ ບັຈາກການທດົລອງໜູ່ຶງຫາອີກການທດົລອງໜູ່ຶງ, ມນັອາດຈະມຕີວົແປທູ່ີຄວບ ຄມຸ ທູ່ີທາູ່ ນບູ່ ໄດເ້ຮັດ ຫຼືຫຼງົລືມ. • ຕວົແປອິດສະຫຼະ: ນແີ້ ມນູ່ ຕວົແປທູ່ີທາູ່ ນຄວບຄມຸ . • ຕວົແປຕາມມຫີຼາກຫຼາຍ: ນແີ້ ມນູ່ ຕວົແປທູ່ີທາູ່ ນວດັແທກ. ມນັຖກືເອີ້ນວາູ່ ຕວົແປຕາມ/ຂນື້ ກບັເພາະວາູ່ ມນັຂນ ື້ ກບັຕວົແປອດິສະຫຼະ.

26 ມນັເປັນສື່ງິສາໍຄນັທື່ີຈະຕອື້ ງປື່ຽນແປງພຽງແຕຕື່ ວົແປຕວົໜື່ ງເທື່ົານນັື້ ສາໍລບັການທດົລອງອນັໜື່ ງແທນທື່ີຈະພະ ຍາຍາມລວມຜນົກະທບົຂອງຕວົແປຕາູ່ ງໆໃນການທດົລອງອນັໜູ່ຶງ. ຍກົຕວົຢາູ່ ງ, ຖາ້ທາູ່ ນຕອ້ ງການ ທດົສອບ ຜນົກະທບົຂອງຄວາມເຂັ້ມຂອງແສງສະຫວາູ່ ງ ແລະ ຄວາມເຂັ້ມຂອງປຸຍໃນອດັຕາການເຕີບໃຫຍຂູ່ ອງພືດ, ທາູ່ ນກາ ລງຊອກຫາ ັ ການທດົລອງສອງຢາູ່ ງທູ່ີແຍກຕາູ່ ງກນັ. ຂນັື້ ຕອນທີ 4. ດາ ເນີນ ຫຼື ປະຕິບດັ ການທດົລອງໂດຍອີງໃສຂູ່ ນັ້ຕອນທີ3 ຂາ້ງເທິງ. ທດົສອບສມົມດ ຖານ ແລະ ເກັບກາ ຂ ້ມ ນທູ່ີຈະໃຊ້ເປັນພື້ນຖານ ເພູ່ືອຍອມຮບັ ຫຼືປະຕິເສດການຄາດ ຄະເນຂອງທາູ່ ນ. ຂນັື້ ຕອນທີ 5. ວິເຄາະຂ ້ມນ . ບນັທຶກ ການສງັເກດ ແລະ ວິເຄາະຄວາມໝາຍ ຂອງຂ ້ມ ນ. ສື່ວນຫ າຍ, ທູ່ານຈະກະ ກຽມຕາຕະລາງ ຫຼືກຣາບຟິກ (graph) ຂອງຂ ້ມ ນ. ຢູ່າຖິ້ມຂ ້ມ ນທູ່ີທູ່ານຄິດ ວາູ່ ບູ່ ດີຫຼືບູ່ ສະໜບັສະໜນ ການຄາດ ຄະເນຂອງທູ່ານ. ບາງການຄນົ້ ພບົທູ່ີ ບູ່ ໜ້າເຊູ່ືອທູ່ີສຸດໃນວິທະຍາສາດເກດີຂຶ້ນ ຍອ້ ນຂ ້ມນ ທູ່ີເບູ່ິງແລວ້ ວາູ່ ບູ່ ຖືກຕອ້ ງ (ຜິດ). ເມູ່ອືທູ່ານມຂີ ມ້ ນ ແລວ້ , ທາູ່ ນອາດຈະຕອ້ ງໄດເ້ຮັດການວເຄາະ ິ ທາງຄະນດິສາດເພູ່ືອສະໜບັສະໜນ ຫຼືປະຕເິສດສມົມດ ຖານຂອງທາູ່ ນ. ຂນັ້ຕອນທີ 6. ສະຫ ບ. ອີງຕາມການຄນົ້ ພບົຂ ມ້ ນ , ນກັຮຽນອາດຈະຍອມຮບັ ຫຼືປະຕິເສດສມົມດ ຖານຂອງ ທູ່ານ. ບູ່ ມຜີນົໄດຮ້ ບັທູ່ີຖກື ຫຼືຜິດໃນການທດົລອງ, ສະນນັ້ຜນົໄດຮ້ ບັອນໃັ ດກຖ ວືາູ່ ດ. ີ ການຍອມຮບັສມົມດ ຖານບູ່ ຈາ ເປັນຕອ້ ງໝາຍຄວາມວາູ່ ມນັຖກືຕອ້ ງ. ບາງຄງັ້ການທດົລອງເຮັດລື້ມຄນືອາດຈະໃຫຜ້ ນົທູ່ີແຕກຕາູ່ ງກນັ. ໃນກລ ະນອີູ່ືນໆ, ສມົມດ ຖານອາດຈະຄາດຄະເນຜນົໄດຮ້ ບັ, ນນັ້ແມນູ່ ທາູ່ ນອາດຈະສະຫຸຼບບູ່ ຖກືຕອ້ ງແລວ້ . ຈງື່ົ ສູ່ືສານຜນົ ຮບັຂອງທູ່ານ. ຜນົ ໄດ້ຮບັອາດຈະຖືກລວບລວມເຂົ້າໃນບດົລາຍງານຂອງຫ້ອງທດົ ລອງ ຫຼື ຖກືສູ່ງົເປັນ ເອກະສານທາງການ. ທູ່ານຈະຍອມຮບັ ຫຼືປະຕິເສດສມົມດ ຖານກຕ າມ, ທູ່ານອາດຈະໄດຮຽນ ້ ບາງຢູ່າງກຽູ່ ວ ກບັຫວົຂ ດ້ ງູ່ັກາູ່ ວ ແລະ ທູ່ານອາດຈະຕອ້ ງການທບົທວນຄືນໃໝູ່ ສມົມດ ຖານໃນເບ ື້ອງຕນົ້ ຫຼື ສາ້ງສມົມດ ຖານໃໝສູ່ າ ລບັການທດົລອງເທູ່ືອໜາ້. ໃນບາງກ ລະນີ, ນກັຮຽນອາດຈະຖືກຊຸກຍ ້ໃຫ້ເຮັດຂນັ້ ຕອນທີ7 ໃນການສ້າງສມົມດ ຖານໃໝູ່ ຫຼື ການຄາດຄະເນໃໝູ່ . ສມົໝຸດຕຖານ ິ ຄນົ້ຄວາ້ ແບບວທະິ ຍາ ສາດ ຈຸດປະສງົ ທາ ການທດົລອງ ການສະຫຼບ ການວເຄາະ ິ

27 ຂາ້ງລຸ ູ່ມນແີ້ ມນູ່ ບາດກາ້ວອູ່ືນໆທູ່ີຄອ າດຈະພິຈາລະນາໃນການແຕື່ງບດົສອນແບບທດົລອງ: ຂະບວນການອອກແບບການທດົລອງ 1. ນຍາມ ິ ບນັຫາ 2. ກາ ນດົຈຸດປະສງົ 3. ກາ ນດົການຕອບ ຮບັ ແລະ ປດັໄຈ ຕາ໋ ງໆ 4. ອອກແບບການ ທດົລອງ 5. ເຮັດການທດົລອງ 6. ວເິຄາະຂ ມ ນ້ 7. ອະທິບາຍຂ ມ ນ້ 8. ຢືນຢນັຜນົຮບັທູ່ີ ຄາດຄະເນ 9. ເຮັດການທດົລອງ ເພູ່ີມຕາມທູ່ີຕອ້ ງການ ສງັເກດ ເຈາົ້ເຫັນຫຍງັໃນທາ ມະຊາດ? ອນັນອາດ ີ້ ມາຈາກການທດົລອງ, ການຄດິ ຫຼື ການອາູ່ ນຂອງໃຜຜ້ ພດັທະນາທິດສະດທີູ່ວົໄປ ໜື່ ງ ທິດສະດທີູ່ວົໄປຕອ້ ງໃຫສອດ ້ ຄອູ່ ງກບັຂມ ນ ້ ສວູ່ ນຫຼາຍ ຫຼື ທງັໝດົທູ່ີມ ີແລະ ກບັທິດສະ ດອີູ່ນືໆໃນປະຈຸບນັ ເກບັກາ ຂມ ນ ້ ເພູ່ືອກວດສອບການຄາດຄະເນ ຂມ ນ ້ ທູ່ີສອດຄອູ່ ງສາມາດມາຈາກສູ່ງິພິມ,ການ ສງັເກດໃໝ ູ່ ຫຼື ການທດົລອງຢາູ່ ງເປນັທາງ ການ. ຜູ່ານການກວດສອບທູ່ີຕອ້ ງການເຮດັ ຄນືເພູ່ືອຢືນຢນັຜນົຮບັ ປບັປຸງ, ປູ່ຽນ, ຂະ ຫຍາຍ ຫຼື ປະຕິເສດ ສມົມຸດຖານ ຄິດຫາຄາ ຖາມທູ່ີໜາ້ສນົ ໃຈຕາູ່ ງໆ ເປັນຫຍງັປະກດົການນີ້ ຈູ່ງຶເກດີຂນຶ້ ? ສາ້ງສມົມຸດຕຖານ ິ ແມນູ່ ຫຍງັທື່ີເປນັສາເຫດທູ່ວົໄປ ຂອງປະກດົການທູ່ີຂອ້ ຍກາ ລງັ ສງົໃສ? ພດັທະນາການຄາດຄະເນທູ່ີ ສາມາດກວດສອບໄດ ້ ຖາ້ວາູ່ ສມົມຸດຕຖາ ິ ນຂອງຂອ້ ຍ ຖກືຕອ້ ງ, ແລວ້ ຂອ້ ຍຄາດວາູ່ a,b,c….

28 ກຽູ່ ວກບັຈດຸ ປະສງົ, ເປົ້າໝາຍການສອນແບບທດົລອງ ແມນູ່ ແນໃສສູ່ າ ລບັນກັຮຽນເພູ່ືອ: ● ພດັທະນາທກັສະໃນການໝນ ໃຊ, ້ ການສອບຖາມ, ການສ ບສວນ/ສບ ຫາ, ທກັສະການຈດັຕງັ້ ແລະ ການສູ່ສືານຂອງນກັຮຽນ; ● ຍກົລະດບັຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງເຂົາເຈາົ້ກຽູ່ ວກບັແນວຄດິ , ຍກົຕວົຢາູ່ ງ, ສມົມດ ຖານ, ຮ ບແບບທິດ ສະດ, ີ ຈດັປະເພດ, ແລະ ອູ່ນືໆ; ● ພດັທະນາຄວາມສາມາດດາ້ນສະຕປິນັຍາ ເຊູ່ັນ: ທກັສະໃນການຄດິ ແບບວພິ າກ, ການແກບື້ ນັຫາ, ການນາ ໃຊ, ້ ການວເິຄາະ, ການສງັເຄາະ ແລະ ການປະເມນີຜນົ; ● ເຂົ້າໃຈທາ ມະຊາດຂອງວທິ ະຍາສາດ, ວິທະຍາສາດເຮັດວຽກແນວໃດ, ວິທີການວິທະຍາສາດທູ່ີຫຼາກ ຫຼາຍ, ການພວົພນັເຊື່ງິກນັ ແລະ ກນັ ລະຫວາູ່ ງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີແລະ ໃນບນັດາ ຫຼກັການຂອງວທິ ະຍາສາດ; ● ພດັທະນາທດັສະນະຄະຕເິຊູ່ັນ: ຄວາມຢາກຮ, ້ ຄວາມສນົໃຈ, ຄວາມສຽູ່ ງ, ບູ່ ກຽູ່ ວຂອ້ ງເລູ່ືອງສວູ່ ນ ຕວົ, ຄວາມຊດັເຈນ, ຄວາມໝນັ້ ໃຈ, ຄວາມອດົທນົ, ຄວາມເພູ່ິງພ ໃຈ, ຄວາມຮບັຜິດຊອບ, ຄວາມ ເຫັນດເີຫັນພອ້ ມ, ການຮວູ່ ມມືແລະ ການຂຽນທາງດາ້ນວທິ ະຍາສາດ. ກູ່ຽວກບັ ການຕດັ ສິນໃຈເວລ າໃດທູ່ີຈະເລືອກວິທີການສອນແບບທົດລອງ, ຄ ຄວນຮ ້ຈກັ ຈຸດຕູ່ ໄປນີ້ ເພູ່ືອພິຈາລະນາ: ● ການທດົລອງສາມາດນາ ໃຊເ້ພູ່ືອແນະນາ ແນວຄວາມຄດິ ໃໝໆູ່ ຫຼືເພູ່ືອໃຫຄ້ ວາມກະຈາູ່ ງແຈງ້ກຽູ່ ວ ກບັບນັຫາທູ່ີສບັສນົຂອງຫວົຂ ຕ້ າູ່ ງໆທູ່ີນກັຮຽນພະຍາຍາມຕູ່ ສຢ ້ ເ ື່ ປັນປະຈາໍ; ● ຖາ້ຜນົໄດຮ້ບັຈາກການທດົລອງເປັນເລູ່ືອງແປກ ແຕວູ່ າູ່ ເປັນໜາ້ເຊູ່ອືຖແືລວ້ , ນກັຮຽນຈະຢໃນຖາ ູ່ ນະທູ່ີຈະສາ້ງຄວາມເປັນເຈາົ້ຂອງແນວຄວາມຄດິ ໃໝູ່ ແລະ ນາ ໃຊມ້ ນັເຂົ້າໃນການຈດັການຮຽນ; ● ນອກເໜືອໄປຈາກການກວດສອບວາູ່ ຈດຸ ສມຸ ແນວຄດິຂອງການທດົລອງໄດມ້ ກີານເຂົ້າໃຈຢາູ່ ງຖກື ຕອ້ ງແລວ້ , ການມອບໝາຍ ຫ ງັການທດົລອງສາມາດຊຸກຍໃ ້ຫນ້ ກັຮຽນອະທິບາຍການທດົລອງທູ່ີ ຈະຕດິຕາມມາ ຫຼືຂະຫຍາຍແນວຄວາມຄດິດງູ່ັກາູ່ ວໄປນາ ໃຊກ້ ບັການທດົລອງອູ່ນືໆ. ການຕອບຄາ ຖາມ. ບູ່ ວາູ່ ທູ່ານຈະສອນດນົປານໃດ ຫຼືທູ່ານກຽມຕວົຢູ່າງລະອຽດເທູ່ົາໃດກຕາມ , ມນັມກັຈະມີ ຄາ ຖາມທູ່ີເຮັດໃຫທ້ ູ່ານແປກໃຈ ຫຼືທູ່ານບູ່ ຮຄ ້ າ ຕອບໃນທນັໃດນນັ້. ຢ ູ່ສະຫງບົໄວ/ື້ໃຈເຢັນໆໄວ, ື້ ຍອມຮບັວາື່ ບູ່ ຮຄ ້ າ ຕອບ ແລະ ລອງນາ ໃຊວ້ ທິ ີໃດວທິ ີໜູ່ຶງຂອງບນັດາວທິ ີການລ ມື່ ນເີ້ພູ່ືອຕອບ: ● ຊຸກຍນ ້ ກັຮຽນຊອກຫາຄາ ຕອບ (ໂດຍສະເພາະເມູ່ອືມນັແມນູ່ ຄວາມຮບັຜິດຊອບຂອງພວກເຂົາ) ເຊູ່ັນ ຖາມນກັຮຽນວາູ່ “ພວກເຈາົ້ຄດິ ວາູ່ ພວກເຈາົ້ສາມາດໄປຫາຄາ ຕອບຕູ່ ຄາ ຖາມນນັ້ໄດຢ້ ໃ ູ່ ສ?” ຄດິ ວາູ່ , ພວກນກັຮຽນສະຫຼາດພ ທູ່ີຈະຊອກຫາຄາ ຕອບຕູ່ ເລູ່ືອງນນັ້. ພວກນກັຮຽນເຄຍີເບູ່ງິຢໃ ູ່ ນປ ື້ມນນັ້ບື່ໍ ຫຼື ລອງເບູ່ງິປ ື້ມນບີ້ື່ໍ? ● ພວກນກັຮຽນສາມາດໄປຊອກຫາຄາ ຕອບໄດ. ້ ໃຫອາຈານ ້ ຄດິກຽູ່ ວກບັເລູ່ືອງນນັ້ກອູ່ ນ ແລະ ຈະກບັ ມາບອກພວກເຈາົ້ໄດບ້ື່ໍ? ● ອາຈານ ແລະ ນກັຮຽນສາມາດຄນົ້ຫານາ ກນັ. ເປັນຫຍງັພວກເຈາົ້ບູ່ ລອງເບູ່ງິໃນປ ື້ມເຫັຼ້ມນນັ້ ແລະ ຂອ້ ຍຈະລອງເບູ່ງິປ ື້ມເຫັຼ້ມນ?ີ້ ຄ ເຮັດໃຫຕ້ ວົເອງເປັນຜສອນ ້ ທູ່ີຍູ່ິງໃຫຍໃູ່ ນຫອ້ ງທດົລອງໄດ ້ໂດຍປະຕິບດັດງູ່ັນ:ີ້

29 ● ຊວູ່ ຍໃຫນ້ ກັຮຽນເຂົ້າໃຈຄວາມສາ ຄນັຂອງກດິຈະກາ ປະຈາ ວນັໂດຍການອະທິບາຍຄວາມສາ ຄນັຂອງ ກດິຈະກາ ຢາູ່ ງລະອຽດ; ● ໃຫຄ້ າ ແນະນາ ໂດຍສະເພາະ ແລະ ຊດັເຈນເພູ່ືອໃຫນ້ ກັຮຽນປະຕບິດັຕາມ; ● ກະຕນຸ້ ນກັຮຽນໃຫຈູ້່ຄືນືຄວາມຮທ ູ້່ີຮຽນມາກອູ່ ນ; ຮບັປະກນັວາູ່ ນກັຮຽນມຄີວາມຮທ ູ້່ີຕອ້ ງການໃນເບອື້ ງ ຕນົ້ມາພອ້ ມແລວ້ ; ● ເຮັດໃຫບ້ ນັຫາ ແລະ ການທດົລອງຕວົຈງິມຄີວາມກຽູ່ ວຂອ້ ງ; ປູ່ຽນການທດົລອງໃຫເ້ປັນບດົຝຶກຫດັທູ່ີ ສາມາດແກບື້ ນັຫາຕວົຈງິໄດ;້ ● ກະກຽມໃຫນ້ ກັຮຽນເຮັດວຽກຮວູ່ ມກນັ, ມອບໃຫນ້ ກັຮຽນເຮັດວຽກຕາມພາລະບດົບາດທູ່ີໄດກ້ າ ນດົໄວ້ ໃຫ້ແລະ ຊຸກຍໃ ້ຫນ້ ກັຮຽນໃຫນ້ າ ໃຊຄ້ ວາມເຂັມ້ ແຂງຂອງກນັ ແລະ ກນັເພູ່ືອບນັລວຸ ທິ ີແກໄ້ຂ; ● ຊອກຫາຄວາມສມົດນຸ ລະຫວາູ່ ງການໃຫຄ້ ວາມຊວູ່ ຍເຫຼືອພຽງພ ແລະ ກະຕນຸ້ ນກັຮຽນໃຫແ້ ກໄ້ຂບນັ ຫາດວ້ ຍຕນົເອງ. ສູ່ິງທູ່ີບູ່ ຄວນເຮັດ ຄບ ູ່ ຄວນໃຫຄ້ າ ຕອບແກນູ່ ກັຮຽນແຕໃູ່ ຫຄ້ ວາມຊວູ່ ຍເຫຼືອພຽງພ ສາ ລບັພວກເຂົາທູ່ີຈະສາມາດແກບື້ ນັຫາ ດວ້ ຍຕນົເອງ. ຄ ບູ່ ຄວນລືມວາູ່ ການສອນການອອກແບບການທດົລອງ ແລະ ການປູ່ອຍໃຫນ້ ກັຮຽນພດັທະນາຄາ ຖາມ ແລະ ສມົມດ ຖານຂອງຕນົເອງນນັ້ຕອ້ ງໄດໃ້ຊເ້ວລາ. ເອກະສານເຫູ່ົຼານໄີ້ດຖ້ ກືສາ້ງຂນ ື້ ມາເພູ່ືອຈດັຂນັ້ຕອນ ແລະ ໂຄງສາ້ງຂອງຂະບວນການເພູ່ືອໃຫຄ້ ໄ ດສ້ ມຸ ໃສກູ່ ານປບັປງຸ ແນວຄວາມຄິດຫຼກັໃນການອອກແບບການທດົລອງ. ອະນຍຸ າດໃຫນ້ ກັຮຽນຕງັື້ຄາ ຖາມຂອງຕນົເອງ, ຂຽນສມົມດ ຖານຂອງຕນົເອງ, ວາງແຜນ ແລະ ດາ ເນນີການ ສບືຫາສວນດວ້ ຍຕນົເອງຈະເປັນປະສບົການທູ່ີມຄຸນີ ຄາູ່ ສາ ລບັພວກເຂົາ. ສູ່ງິນຈີ້ ະນາ ພານກັຮຽນໄປສຄ ູ່ ວາມເປັນ ເຈົ້າການ ຕູ່ ວຽກຂອງພວກເຂົາຫ າຍຂນ ື້ . ເມູ່ອືນກັສຶກສາປະຕິບດັວິທີການທດົລອງ ສາ ລບັຄາ ຖາມ ຫຼືບນັຫາ ຂອງພວກເຂົາເອງແລວື້ , ພວກເຂົາຈະສະທອ້ ນໃຫເື້ຫັນວາູ່ ນກັວທິ ະຍາສາດມປີະຫວດັຄວາມເປັນມາແນວໃດຈນົ ເຖງິເຂົ້າໃຈວາູ່ ລະບບົຈກັກະວານເຮັດວຽກແນວໃດ. ຜນົປະໂຫຍດ ວິທີສອນແບບທດົລອງຖກືສາ້ງຂນ ື້ ໃນການຄນຄົ້ ວາື້ກຽູ່ ວກບັການຮຽນ ຊື່ ງສະແດງໃຫເ້ຫັນວາູ່ ນກັຮຽນ ສວູ່ ນໃຫຍບູ່ ູ່ ມກີານຕອບຮບັໄດດ້ ີຕູ່ ກບັການໃຊແ້ ຕ“ູ່ ສ ຂາວ ແລະ ການເວົ້າ”ເທູ່ົານນັ້, ແຕວູ່ າູ່ ມກີານຕອບຮບັ ດຕີູ່ ການຮຽນໃນສູ່ງິແວດລອ້ ມ “ແບບການຮຽນຢາູ່ ງຕງັ້ໜາ້”. ນແີ້ ມນູ່ ຜນົປະໂຫຍດບາງຢາູ່ ງຂອງການນາ ໃຊວ້ ທິ ີການສອນນ:ີ້ ● ການທດົລອງໃນຫອ້ ງຮຽນເຮັດໃຫຜ້ ຮ້ ຽນມຄີວາມຫາ້ວຫນັດວ້ ຍຫຼາຍວທິ ີຂນ ື້ ກບັລກັສະນະສະເພາະ ຂອງການທດົລອງ; ● ນກັຮຽນມຄີວາມຫາ້ວຫນັໃນການສາ້ງຂ ມ້ ນ ຫຼືການສງັເກດພຶດຕກິ າ ; ● ນກັຮຽນວເິຄາະຂ ມ້ ນ , ຕວົຢາູ່ ງ ຫຼືແບບຢາູ່ ງຕາູ່ ງໆ; ● ນກັຮຽນຕອບຄາ ຖາມນາ (ຄາ ຖາມທື່ີນາໍເຂົ້າສູ່ບ ດົຮຽນ) ທູ່ີຄຖ າມ ແລະ ປຽບທຽບຄາ ຕອບ ຂອງພວກເຂົາກບັນກັຮຽນຄນົອູ່ນືໆ; ● ນກັຮຽນເຮັດວຽກເປັນກຸມູ່ ເພູ່ືອແກບື້ ນັຫາ, ວາງແຜນ ຫຼືເຂົ້າໃຈແນວທາງການສອນ

30 ໃນຊູ່ວົໂມງຮຽນນນັ້; ● ນກັຮຽນຄາດຄະເນວາູ່ ການປູ່ຽນແປງການທດົລອງຈະປູ່ຽນຜນົໄດຮ້ບັແນວໃດ; ● ນກັຮຽນປຽບທຽບຜນົການທດົລອງກບັທິດສະດຂີອງການຮຽນໃນຊູ່ວົໂມງຮຽນນນັ້ ແລະ ນາ ໃຊມ້ ນັ ເພູ່ືອຢງັື້ຢ ນ ຫຼືວຈິານທິດສະດນີນັ້ໆ. ສາ ລບັຄາ ແນະນາ ໃນການຮຽນເພູ່ີມເຕມີ: ສາ ລບັຕວົຢາູ່ ງຂອງບດົຮຽນ, ກະລຸນາກວດເບູ່ິງຄາ ແນະນາ ຂອງ ຄຂ ອງທາູ່ ນ. ກະລນຸ າເບູ່ງິ: https://www.youtube.com/watch?fbclid=IwAR2qbX105Cbf3eZsjTiN2H8l8oGCvdfvx7ulWDD4i I47Tii5egnkySdBSc4&v=U-gHXehCEmA&feature=youtu.be https://www.youtube.com/watch?v=Q-kccJsg96w References: http://www.queensu.ca/ctl/what-we-do/teaching-and-assessment-strategies/labbased-learning https://www.thoughtco.com/steps-of-the-scientific-method-p2-606045 ໂມດ ນ 1.2 ການຮຽນແບບຄນົ້ພບົ ຍິນດຕີອ້ ນຮບັສ ູ່ ໂມດ ນ 1.2. ກະລຸນາເບູ່ິງ: https://www.youtube.com/watch?v=i6j1YxxbogM I. ຄາ ແນະນາ ກຽູ່ ວກບັການວດັຜນົ ເອກະສານຂ ມ້ ນ ຂາູ່ ວສານ: ໂມດນ ນຖີ້ ກືອອກແບບມາເພູ່ືອໃຫຄ ້ ຮຽນການນາ ໃຊ້(Discovery Learning) ການ ຮຽນແບບຄນົ້ພບົໃຫເື້ປັນວິທີການສອນ. ວິທີນໄີ້ດເ້ວົ້າກຽູ່ ວກບັວິທີການປະຕິບດັການສອນແນວໃດ ແລະ ລວມ ເອົາມນັເຂົ້າໃນຊູ່ວົໂມງຮຽນແນວໃດ ເອກະສານແຜນ ວຽກ ແລະ ໜາ້ວຽກ: (i) ກະລຸນາຂຽນ T ຖາ້ປະໂຫຍກຖກືຕອ້ ງ ແລະ F ຖາ້ປະໂຫຍກບູ່ ຖກືຕອ້ ງ. ຄາ ຖາມນສີ້ າມາດໃຊເ້ປັນ ການທດົສອບກອູ່ ນ ແລະ ຫຼງັການຮຽນ: ______1. ການຮຽນແບບຄນົ້ພບົເຊູ່ອືວາູ່ ມນັເປັນສູ່ິງທູ່ີດທີູ່ີສດຸ ສາ ລບັຜຮ້ ຽນທູ່ີຈະຄນົ້ພບົຂ ມ້ ນ ຄວາມຈງິ ແລະ ຄວາມສາ ພນັຕາູ່ ງໆ ສາ ລບັພວກເຂົາເອງ.

31 ______2. ການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົແມນູ່ ທິດສະດີການຮຽນແບບສອບຖາມ, ເປັນທິດສະດີການຮຽນແບບ ປະດດິສາ້ງທູ່ີເກດເກດີຂນຶ້ ໃນສະພາບການແກບື້ ນັຫາທູ່ີຜຮ້ ຽນໄດຮຽນ ້ ກຽູ່ ວກບັປະສບົການທູ່ີຜາູ່ ນມາ ແລະ ຄວາມ ຮທ ູ້່ີມຢີແ ູ່ ລວ້ ເພູ່ືອຄນົ້ພບົຂ ມ້ ນ ຄວາມຈງິ ແລະ ຄວາມສາ ພນັຕາູ່ ງໆ ແລະ ຄວາມຈງິອນັໃໝທູ່ ູ່ີຈະຕອ້ ງຮຽນ. ______3. ແບບທູ່ີອີງໃສກູ່ ານຮຽນແບບຄນົ້ ພບົປະກອບມ: ີ ການຄນົ້ ພບົຫາທູ່ີມກີານຊີ້ນາ , ການຮຽນຕາມ ບນັຫາ, ການຮຽນແບບຈາ ລອງ, ການຮຽນແບບຕາມກລ ະນ, ີ ການຮຽນແບບບງັເອນີຢໃ ູ່ ນຫຼາຍໆແບບການຮຽນ. ______4. ຜສ້ ອນຄວນແນະນາ ແລະ ກະຕນຸ້ ນກັຮຽນໃຫຊ້ ອກຫາວິທີແກໄ້ຂໂດຍການລວມເອົາຂ ມ້ ນ ທູ່ີມຢີ ູ່ ແລະ ຂ ມ້ ນ ທູ່ີໄດມ້ າໃໝູ່ ແລະ ຄວາມຮທ ູ້່ີງາູ່ ຍໆ. ______5. ຜສ້ ອນຄວນໃຫຜ້ ເ້ ຂົ້າຮວູ່ ມເຮັດວຽກຜດ້ ຽວ ຫຼືກບັຄນົອູ່ືນ ແລະ ຮຽນດວ້ ຍຈງັຫວະຂອງພວກເຂົາ ເອງ. ຄວາມຍືດຍຸນູ່ ແບບນເີ້ຮັດໃຫກ້ ານຮຽນກງົກນັຂາ້ມໂດຍກງົກບັຂນັື້ຕອນແບບຕາຍຕວົຂອງບດົຮຽນ ແລະ ກດິ ຈະກາ , ຊວູ່ ຍໃຫຜ້ ຮ້ ຽນຜອູ່ ນຄາຍຈາກຄວາມກດົດນັທູ່ີບູ່ ຈາ ເປັນ ແລະ ເຮັດໃຫພ້ ວກເຂົາມຄີວາມຮສ ້ ຶກວາື່ ການຮຽນເປັນຂອງພວກເຂົາເອງ. _______6. ຜສ້ ອນຄວນສອນໃຫນ້ ກັຮຽນວທິ ີການລວມເອົາຄວາມຮມ ູ້່ຮີຽນມາກອູ່ ນເຂົ້າກບັຄວາມຮໃ ້ໝູ່ ແລະ ຊຸກຍໃ ້ຫພ້ ວກເຂົາເຊູ່ອືມໂຍງເຂົ້າກບັໂລກແຫງູ່ ຄວາມເປັນຈງິ. _______7. ການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົແມນູ່ ເນັ້ນໃສຂູ່ ະບວນການ ແລະ ບູ່ ແມນູ່ ເນັ້ນໃສເູ່ ນອື້ ຫາ ແລະ ອີງໃສູ່ ການສມົມດ ຖານທູ່ີການຮຽນບູ່ ແມນູ່ ພຽງແຕຂູ່ ເ້ທັດຈງິທູ່ີກາ ນດົໄວເ້ທູ່ົານນັ້. _______8. ການຮຽນບູ່ ພຽງແຕເູ່ ກດີຂນ ື້ ເມູ່ອືພວກເຮົາພບົຄາ ຕອບທູ່ີຖກືຕອ້ ງເທູ່ົານນັ້, ແຕມູ່ ນັຍງັເກດີຂນຶ້ ໄດ້ ເຊູ່ັນກນັໂດຍຜາູ່ ນຄວາມລມົື້ເຫ ວ. _______9. ການຮຽນແບບຄນົ້ພບົໃນດາ້ນການສຶກສາແລວ້ ຄວນໄດຮ້ ບັການອອກແບບທູ່ີດ,ີ ໃຊປ້ ະສບົການ ແລະ ປະຕສິ າ ພນັສງ . ເຕັກນກິທູ່ີນາ ໃຊໃ້ນ ການຮຽນແບບຄນົ້ພບົສາມາດແຕກຕາູ່ ງກນັ, ແຕວູ່ າູ່ ເປົ້າໝາຍແມນູ່ ຄກືນັສະເໝີ, ນນັ້ກຄ ຜ ຮ້ ຽນບນັລຜຸ ນົຮບັສດຸ ທາ້ຍດວ້ ຍຕວົພວກເຂົາເອງ. _______10. ຜ້ສ ອນບູ່ ຈາ ເປັນຕອ້ ງກຽມຕວົເປັນຢູ່າງດີແລະ ບູ່ ຄວນຄາດເດົາບນັຫາທູ່ີພວກເຂົາອາດຈະ ໄດຮ້ບັໃນການຮຽນແບບຄນົ້ພບົ. (ii) ກະລຸນາກະກຽມບດົສອນໂດຍໃຊວ້ ິທີການສອນນ.ີ້ (iii) ສາ ລບັກດິຈະກາ ກຸມູ່ : ● ແບງູ່ ຜເ້ ຂົ້າຮວູ່ ມອອກເປັນ 5 ກຸມູ່ ແລະ ບອກພວກເຂົາເຈາົ້ປບັໃຊໃນ້ ສະພາບແວດລອ້ ມຂອງຫອ້ ງຮຽນໃນ ຊນັ້ມດັທະຍມົສກຶສາ. ● ສາ້ງບດົສອນ ● ການສອນສາທິດ ● ສງັເຄາະ/ສງັລວມເຂົ້າກນັ ເງູ່ອືນໄຂການປະຕິບດັງານ: ຄ ສາມາດອອກແບບບດົສອນ ໂດຍໃຊວ້ ທິ ີນ.ີ້

32 II. ໃຊກ້ ານຮຽນແບບຄນົ້ພບົ ວິທີການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົແມນູ່ ອີງໃສທູ່ ິດສະດປີະດິດສາ້ງ ແລະ ແມນູ່ ຮບ ແບບຂອງການສອນແບບ ສອບຖາມ ຊື່ ງນາ ສະເໜີໂດຍ Jerome Bruner ຄງັ້ທາ ອິດໃນປີ1961. ການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົແມນູ່ ແນໃສູ່ ຊຸກຍ ໃ້ຫນ້ ກັຮຽນສາ້ງຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ຄວາມຮກ ້ ຽູ່ ວກບັໂລກດວ້ ຍຕວົພວກ ເຂົາເອງໂດຍຜາູ່ ນປະສບົການ ຕາູ່ ງໆ ແລະ ສະທອ້ ນ ຫຼືມຄີາ ເຫັນຕູ່ ປະສບົການເຫູ່ົຼານນັ້. ທິດສະດທີູ່ີໄດຮ້ບັຄວາມນຍິມົນຊີ້ ຸກຍໃ ້ຫນ້ ກັຮຽນສາ້ງ ປະສບົການ ແລະ ຄວາມຮທ ູ້່ີຜາູ່ ນມາ, ໃຊສ້ ນັຊາດຍານ, ຈນິຕະນາການ ແລະ ການຄດິປະດດິສາ້ງ ແລະ ຄນົ້ ຫາຂ ມ້ ນ ໃໝູ່ ເພູ່ືອຄນົ້ພບົຂ ເ້ທັດຈງິ, ຄວາມກຽູ່ ວຂອ້ ງກນັ ແລະ ຄວາມຈງິອນັໃໝູ່ . ມນັໃຊເ້ຫດຜນົ ຍອມຮບັໄດ, ້ ສະນນັ້ ຈູ່ງຶໃຊຕ້ ວົຢູ່າງຕາູ່ ງໆເພູ່ືອສາ້ ງຫຼກັການທູ່ວົໄປ. ບາງຄງັ້ມນັຍງັຖືກເອີ້ນວາູ່ ການຮຽນແບບຮຽນຕາມ ບນັຫາ, ການຮຽນແບບສອບຖາມ, ການຮຽນແບບປະສບົການ ແລະ ການຮຽນແບບປະດດິສາ້ງ. ບດົບາດຂອງຄແ ມນູ່ ມຄີວາມສາ ຄນັຕູ່ ຜນົສາ ເລັດຂອງຜນົຮບັຂອງການຮຽນໃນການໃຊກ້ ານຮຽນແບບຄນົ້ ພບົ. ຄຕ ອ້ ງສາ້ງພື້ນຖານໃຫແ້ ກນູ່ ກັຮຽນໃນການເຊູ່ອືມໂຍງຂ ມ້ ນ ເພູ່ີມເຕີມ ແລະ ສາ້ງຂນ ື້ ໂດຍອີງຕາມການແກ້ ບນັຫາ ແລະ ທກັສະການຄດິ ແບບວພິ າກ. ໃນຂະນະທູ່ີບດົບາດຂອງຄ ທູ່ີຈະໃຫບ້ ນັຫາແກນູ່ ກັຮຽນ ແລະ ແຫ ງື່ ຂໍື້ ມ ນຈາ ນວນໜູ່ຶງເພູ່ືອແກບື້ ນັຫາ ມນັເບູ່ິງຄືວາູ່ ງາູ່ ຍດາຍ, ແຕຜື່ ນົສາ ເລັດແມນູ່ ຂນ ື້ ກບັວາື່ ຄ ສອນໄດລ້ ງົທືນໜອື້ ຍ ຫຼາຍປານໃດໃນການສາ້ງວດັທະນະທາ ກຽູ່ ວກບັວທິ ີຄດິ ໃນຫອ້ ງຮຽນ. ການຄດິ ແບບວພິ າກແມນູ່ ທກັສະທູ່ີສາມາດ ສາື້ງຄວາມໝນັ້ ໃຈໄດຕ້ ະຫຼອດເວລາ ແລະ ບູ່ ແມນູ່ ເລູ່ືອງຈະເກດີຂນຶ້ ໄດພ້ ຽງຊູ່ວົຂາ້ມຄນື. ຄວາມຄດິ ແບບວພິ າກ ບູ່ ສາມາດສມົທບົແລກປູ່ຽນກບັນກັຮຽນໄດຖ້ າ້ຫາກວາູ່ ຕວົຄເ ອງບູ່ ມທີກັສະການຄິດແບບວິພາກ. ດງູ່ັນນັ້, ການ ສາ້ງດວ້ ຍຄວາມເອົາໃຈໃສດູ່ າ້ນທກັສະທູ່ີສາ ຄນັດງູ່ັກາູ່ ວຕອ້ ງໄດຖ້ ກືນາ ສະເໜີໃຫຮ້ ພ ້ າຍໃນຫອ້ ງຮຽນ,ກອູ່ ນທູ່ີປະ ສບົການການຮຽນແບບຄນົ້ພບົທູ່ີເຮັດໃຫປະ້ ສບົຜນົສາ ເລັດແລະ ໝນັ້ ໃຈຢາູ່ ງເຕັມສວູ່ ນຈະສາມາດປະຕບິດັໄດ. ້ ສາ ລບັຄ , ມນັເປັນສູ່ງິສາ ຄນັສາ ລບັພວກເຂົາທູ່ີຈະຕອ້ ງມສີະຕເິອົາໃຈໃສໃູ່ ນຕວົຈງິ ວາູ່ ການສາ້ງວດັທະ ນະທາ ໃນການຄດິຄວນເລູ່ີມຕນົ້ຈາກຕວົຂອງຄເ ອງ. ຄບ ູ່ ສາມາດໃຫນ້ ກັຮຽນເຮັດໃນສູ່ງິທູ່ີພວກຄ ເອງບູ່ ທນັຮບ ູ້່ ທນັ ມໃີນຕວົເຂົາເອງ. ນກັຮຽນຕອ້ ງສມຸ ໃສທູ່ ກັສະໃນການຄິດຂນັ້ສງ , ສະນນັ້ຕອ້ ງມຄີວາມຢາກຮ, ້ ມຄີວາມຄິດປະດດິສາ້ງ, ມຈີນິຕະນາການ ແລະ ມຫີວົຄິດໃນນະວດັຕະກາ ໃໝູ່ . ພວກເຂົາຕອ້ ງເປັນນກັຮຽນທູ່ີລງົມປືະຕິບດັພອ້ ມໃນການ ຮຽນຕະຫຼອດຊີວິດ, ສມຸ ໃສຂູ່ ະບວນການ ແລະ ຄິດເຖງິວິທີແກບື້ ນັຫາ. ພວກເຂົາຕອ້ ງເປັນນກັຮຽນທູ່ີຫາ້ວຫນັ ສາມາດນາ ໃຊແ້ ນວຄວາມຄິດເຂົ້າໃນຊີວິດຈງິ, ສາ້ ງຄວາມໝາຍເລິກເຊູ່ິງໃຫ້ກບັສູ່ິງທູ່ີພວກເຂົາກາ ລງັຮຽນ. ການຮຽນແບບຄນົ້ພບົ ● ນກັຮຽນເຂົ້າຮວູ່ ມໃນ ການລງົມປະື ຕບິ ດັ ແລະ ກດິຈະກາ ແກໄຂ້ ບນັຫາ ● ເນັນ້ ໃສເູ່ ຮັດຂະບວນການ ● ຄວາມລມົື້ເຫ ວຊຸກຍໃ ້ຫນ້ ກັ ຮຽນສບືຕູ່ ຊອກຫາວທິ ີແກໄຂ້ ການຮຽນແບບດງັ້ເດມີ ● ການສູ່ງົຕູ່ ຄວາມຮ ້ ● ເນັນ້ ໃສຜູ່ ນົຮບັ ● ຄວາມລມົື້ເຫ ວຖວືາູ່ ບູ່ ດີ

33 ຄວາມລມົື້ເຫ ວໄດຖ້ ກືເບູ່ິງວາູ່ ເປັນຄກືບັສູ່ິງທາ້ທາຍໃນການຊອກຫາວິທີແກໄ້ຂ, ສະນນັ້ນກັຮຽນຖກືພດັທະນາໃຫ້ ເປັນນກັຄນົ້ຄວາື້ວທິ ີແກບື້ ນັຫາ. ການກະຕນ ື້ ການຕງັ້ບນັຫາ ການເກບັກາ ຂ ມ ນ້ ການຈດັການຂ ມ ນ້ ການພິສດ ຢງັ້ຢືນ ການສະຫຼບ ຄາດຄະເນ ● ຕິດຕູ່ ສູ່ສານ ື ● ຖາມ-ຕອບ ສະຫຸຼບ ຂມ ນ ້ ລາ ດບັການຮຽນແບບຄນົ້ພບົ ທ ກັສະຂະບວນການ ທາງວທະິ ຍາສາດ ● ການສງັເກດ ● ການວດັແທກ ● ຈດັປະເພດ

34 ຂນັ້ຕອນ ຂນັ້ຕອນຕາູ່ ງໆຕູ່ ໄປນແີ້ ມນູ່ ຂນັ້ຕອນທູ່ີຄສ າມາດປະຕິບດັຕາມໃນການຊນີ້ າ ແລະ ອາ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ ແກກູ່ ານຮຽນແບບຄນົ້ພບົ: ຂນັ້ ຕອນທີ 1. ປະຖມົນເິທດ ຄກ ະຕນຸ້ ນກັຮຽນໃນການຮຽນຫວົຂ ໃ້ໝໂູ່ ດຍຜາູ່ ນການບນັຍາຍສນັ້ໆ ຫຼືເຫດ ການການຮຽນໃດໜູ່ຶງ ເພູ່ືອໃຫນ້ ກັຮຽນເຂົ້າຮວູ່ ມໃນບດົຮຽນ. ຈາກນນັ້ຄຈ ະແນະນາ ເບື້ອງຕນົ້ ໃຫນ້ ກັຮຽນໃນສູ່ິງ ທູ່ີພວກເຂົາຕອ້ ງໄດເ້ຮັດ ແລະ ສະໜອງເອກະສານສະໜບັສະໜນ ເພູ່ືອເປັນບອູ່ ນອີງໃຫແ້ ກຄູ່ ວາມຕອ້ ງການ ຮຽນຂອງພວກເຂົາ; ນາ ພາພວກເຂົາໃນຂນັ້ຕອນການສາ້ງບນັຫາໂດຍນາ ໃຊເ້ຕັກນກິການປະຕສິ າ ພນັຕາູ່ ງໆ. ຈາກນນັ້, ຄ ຈະບອກໃຫນ້ ກັຮຽນມສີວູ່ ນຮວູ່ ມໃນການເກບັກາ ຂ ມ້ ນ ແລະ ຂ ມ້ ນ ອູ່ືນໆທູ່ີກຽູ່ ວຂອ້ ງກບັບນັຫາທູ່ີຕງັ້ ຂນຶ້ . ໄລຍະນຍີ້ ງັເອນີ້ ວາູ່ ຂນັ້ຕອນການສງັເກດການ ຊື່ງ ແມນູ່ ບອູ່ ນທູ່ີນກັຮຽນສງັເກດເບູ່ງິປະກດົການ, ລວບລວມ ຂ ມ້ ນ ແລະ ສງັເຄາະ (ວດັແທກ, ຈດັປະເພດ) ຂ ມ້ ນ ເຫູ່ົຼານ.ີ້ ຂນັ້ ຕອນທີ 2. ການສ້າງສມົມດ ຖານ - ຂນັ້ ຕອນຕູ່ ໄປແມນູ່ ຂນັ້ ຕອນຂອງການສະທ້ອນແລກປູ່ຽນ ເຊື່ັນ: ຕວົຢາື່ ງ ຢບ ູ່ ອູ່ ນໃດສາເຫດ ແລະ ຜນົກະທບົຖກືເຊູ່ອືມຕູ່ ເຊື່ງິກນັ ແລະ ກນັ, ເຮັດໃຫນ້ ກັຮຽນສາມາດສາ້ງສມົມດຸ ຕຖິ ານ. ສູ່ງິນມີ້ ນັກຽູ່ ວຂອ້ ງກບັການຈດັການຂ ມ້ ນ ທູ່ີນາ ໄປສກ ູ່ ານຄາດຄະເນຂອງຜນົການສກຶສາວໄິຈ. ຂນັ້ຕອນທີ 3. ການທດົສອບສມົມດ ຖານ - ຂນຕອນ ັ້ ນແີ້ ມນູ່ ຂນັ້ຕອນການຢງັ້ຢືນ, ບອູ່ ນທູ່ີນກັສກຶສາສູ່ສືານ, ຕງັ້ຄາ ຖາມ ແລະ ຕອບຄາ ຖາມ, ຊູ່ຶງແມນູ່ ການທດົສອບສມົມດ ຖານ. ອນັນແີ້ ມນູ່ ເວລາທູ່ີນກັຮຽນທດົສອບ ຫຼື ກວດສອບຄວາມຖກືຕອ້ ງ ຫຼືຄວາມບູ່ ຖກືຕອ້ ງຂອງສມົມດ ຖານຂອງພວກເຂົາ. ອນັນແີ້ ມນູ່ ບອູ່ ນ ທູ່ີພວກເຂົາ ສະຫ ບຄວາມຮທ ູ້່ີພວກເຂົາພະຍາຍາມສບືຫາ. ຂນັ້ ຕອນທີ 4. ສະຫ ບ - ການທດົລອງຕວົຈງິແມນູ່ ເຄູ່ືອງມໃືນການເຮັດບດສະ ົ ຫ ບ. ໃນລະຫວູ່າງການ ທດົລອງ, ທາູ່ ນເອົາສມົມດ ຖານຂອງທາູ່ ນໄປທດົສອບ ແລະ ຕດັສິນໃຈວາູ່ ມນັຄວນຈະຖກືຕອ້ ງ ຫຼືບູ່ ຖກືຕອ້ ງ. ຖາ້ການທດົລອງນາ ໄປສກ ູ່ ານເຮັດໃຫສ້ ມົມດ ຖານບູ່ ຖກືຕອ້ ງ, ນກັສຶກສາຕອ້ ງໄດຖ້ ກືນາ ໄປສກ ູ່ ານສ ບຫາຕູ່ືມອີກ ເພູ່ືອຊອກຫາວິທີແກບື້ ນັຫາ. ໃນໄລຍະນີ້, ຄ ຕອ້ ງໄດຍ້ ກົໃຫ້ເຫັນຄວາມຜິດພາດ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມ ໃນທາງສາ້ງສນັ. ລາຍລະອຽດປຽບທຽບ ຂາ້ງລຸມູ່ ນແີ້ ມນູ່ ແຜນວາດຂາ້ງຄຽງຂາ້ງຊື່ງ ຄ ສາມາດນາ ໃຊເ້ພູ່ືອປຽບທຽບການຮຽນແບບຄນົ້ພບົກບັການຮຽນ ແບບປະສບົການ. ໃນການຮຽນແບບປະສບົການ, ມກີານເນັນ້ ໜກັໃສປູ່ ະສບົການ, ເພູ່ືອໃຫມ້ ກີານສມົທບົ ແລກ ປູ່ຽນ, ມການ ີ ປງຸ ແຕງູ່ , ມກີານຜະລິດ ແລະ ການນາ ໃຊທ້ ູ່ວົໄປ. ການຮຽນແບບຄນົ້ພບົອີກດາ້ນໜູ່ຶງ, ມນັລວມ ເອົາຂນັ້ຕອນການສງັເກດ, ການວດັແທກ ແລະ ການຈດັປະເພດ. ເຊູ່ັນດຽວກນັກບັການສອນແບບທດົລອງ, ມນັລວມເອົາການຄາດເດົາ ແລະ ການພິສດ . ສູ່ິງທູ່ີຄວນເອົາໃຈໃສໃື່ ນການນາ ໃຊ ້ການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົ (Discovery Learning) ສະພາບການທູ່ີຢ ູ່ເບື້ອງຫຼງັການນາ ໃຊກ້ ານຮຽນແບບຄນົ້ ພບົ ແມນູ່ ກຽມນກັຮຽນໃຫຮ້ ບັມກືບັບນັຫາທູ່ີ ຫຍຸງ້ຍາກຫຼາຍຂ ື້ນ. ໃນການນາ ໃຊກ້ ານຮຽນແບບຄນົ້ ພບົ (Discovery Learning) ຄ ຕອ້ ງຈດັຫາສູ່ິງຊຸກຍ ້ ເພື່ີມພ ນຄວາມຮ ໃື້ຫື້ນກັຮຽນມາກອູ່ ນໃນຫວົຂ ້ສະເພາະໃດໜູ່ຶງ ເພູ່ືອຊວູ່ ຍໃຫ້ຜ້ຮຽນ ໃນການບນັລຸຈດຸ ປະສງົ ໃນການຮຽນ, ທາ ອິດ ການອອກແບບການຮຽນຄວນຊວູ່ ຍໃຫຜ້ ຮ້ ຽນໄດຄ້ ວາມຮກ ້ ຽູ່ ວກບັຫວົຂ ທ້ື່ີຮຽນ, ເພາະວາູ່

35 ຄວາມສາ ພນັ ໃໝູ່ ສາມາດຄນົ້ ພບົ ໄດກ້ ໍຕື່ໍເມູ່ອືທູ່ານຮ ພ້ ຽງພ ທູ່ີຈະຮ ວ້ າູ່ ຄວນຊອກຫາອນັໃດ ແລະ ເຊູ່ືອມຕູ່ ກບັສູ່ິງໃດ. ອນັທີສອງ, ວິທີການດງູ່ັກາູ່ ວຄວນຊວູ່ ຍໃຫນ້ ກັຮຽນພດັທະນາທກັສະ ແລະ ວິທີການດາ້ນສະຕິປນັ ຍາສາ ລບັການສາ ຫຼວດຢາູ່ ງເປັນລະບບົ ແລະ ທດົລອງຫວົຂ ນ້ ນັ້ໆ, ໂດຍນາ ໃຊກ້ ດົເກນທື່ີເນັນື້ ໃສແື່ ຕກື່ ານທດົ ລອງ ແລະ ການສງັເກດທູ່ີເປັນປະໂຫຍດ. ວິທີການດູ່ງັກາູ່ ວຄວນໃຫ້ການສະໜບັສະໜນ ແລະ ການຊີ້ນາ ໃນລະຫວາູ່ ງຂນັ້ ຕອນການຄນົ້ ພບົ, ແລະ ຫຸຼດການສະໜບັສະໜນ ແລະ ການຊີ້ນາ ລງົເມູ່ອືຜ້ຮ ຽນມຄີວາມຊາ ນານຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະ ສາມາດຄນົ້ ພບົຄວາມເຂົ້າໃຈຢູ່າງເລິກເຊູ່ງິໃໝູ່ ແລະ / ຫຼືການເຊູ່ືອມຕູ່ ດວ້ ຍຕວົເຂົາເອງ. ໃນຂະນະທູ່ີການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົແນະນາ ໃຫໃ້ຊກ້ ານແນະນາ ແລະ ການສະໜບັສະໜນ ຈາກຄ ໜອ້ ຍກວາູ່ , ຄຕ ອ້ ງຮບັປະກນັວາູ່ ນກັຮຽນໄດ້ ຮບັຄວາມຮ, ້ ທກັສະ ແລະ ປະສບົການທູ່ີດໃີນຂອບເຂດຂອງຫວົຂ ນ້ ນັ້. ຜນົປະໂຫຍດ ທິດສະດຂີອງການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົ ຖວືາູ່ ເດັກນອ້ ຍຈະຮຽນໄດດ້ ທີູ່ີສດຸ ໂດຍຜາູ່ ນການທດົລອງ ແລະ ການຄນົ້ ພບົຂ ມ້ ນ ຄວາມຈງິ ແລະ ຄວາມສາ ພນັດວ້ ຍຕວົເຂົາເອງ. ແທນທູ່ີຈະຖກືບອກໃຫຈ້ ດົຈາ ຂ ມ້ ນ ຄວາມຈງິ ຫຼືຮຽນ ໂດຍການຟງັ, ເດັກນອ້ ຍຖກືບອກໃຫໝ້ ນ ໃຊອ້ ປຸ ະກອນ, ທດົລອງ, ສາງ້ ສມົມດ ຖານ ແລະ ຄນົ້ພບົດວ້ ຍພວກ ເຂົາເອງ. ການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົສູ່ງົເສີມຄວາມຮບັຜິດຊອບດວ້ ຍຕນົ ເອງ ແລະ ຄວາມເປັນເອກະລາດ. ໃນຂະນະ ທູ່ີນກັຮຽນຂອງທູ່ານມສີວູ່ ນຮວູ່ ມຢູ່າງຫາ້ວຫນັໃນການຄິດໄລເູ່ ລກ ແລະ ກາ້ວໜາ້ ໄປຕາມຫຼກັສ ດ, ພວກເຂົາກາ ລງັເຮັດແບບນນັ້ ໄປຕາມຈງັຫວະຂອງພວກເຂົາເອງ. ຄວາມຮບັຜິດຊອບດວ້ ຍຕນົເອງຂອງ ການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົຊວູ່ ຍໃຫ້ນກັຮຽນຂອງທູ່ານກາ້ວໜ້າພຽງແຕໃູ່ ນເວລາທູ່ີມຄີວາມກຽມພ້ອມ. ອນັນເີ້ຮັດ ໃຫພ້ ວກເຂົາມສີວູ່ ນຮວູ່ ມຕູ່ ໄປ, ພອ້ ມທງັເປັນການສູ່ງົເສີມ. ມນັໄດເ້ປັນທູ່ີຍອມຮບັຕູ່ ມາເລື້ອຍໆ ວາູ່ ການຮຽນ ແບບຄນົ້ ພບົແມນູ່ ວິທີການທູ່ີມປີະສິດທິຜນົທູ່ີບື່ໍໜື້າເຊູ່ືອ ສາ ລບັການສອນນກັຮຽນ ແລະ ເປັນສູ່ິງທູ່ີດີເລີດ ສາ ລບການ ັ ອະນຸຍາດໃຫນ້ ກັຮຽນມບີນັຍາກາດການຮຽນແບບສາ້ງສນັ ຊູ່ງຶສູ່ງົເສີມສູ່ິງທູ່ີເປັນຄາ ຖາມ, ສນົທະນາ ແນວຄດິ ແລະ ການມສີວູ່ ນຮວູ່ ມ. ສາ້ງຄວາມ ຢາກຮຢາກ ້ ເຫັນ ສາ້ງທກັສະໃນການກຂ ້ ມ ນ້ ຄນື ເພູ່ີມພະລງັໃນການເຊູ່ອືຢູ່າງມເີຫດຜນົ ສາ້ງທກັສະໃນການຕດັສນິ ໃຈ ເພູ່ີມຄວາມຮບັຮກ ້ ຽູ່ ວກບັການພວົພນັ ລະຫວາູ່ ງ ແນວຄດິຕາູ່ ງໆ ເພູ່ີມການເຂົ້າຮວູ່ ມຢາູ່ ງຫາ້ວຫນັຂອງເດັກນອ້ ຍ ດງຶດ ດຄວາມສນົໃຈຂອງເຂົາເຈາົ້ ແນະນາໍ

36 ມນັຊວູ່ ຍໃຫ້ນກັຮຽນພດັທະນາ: (i) ທກັສະໃນການກຂ ້ ້ມນ ; (ii) ພະລງັໃນການອາື້ ງເຫດຜນົ; (iii) ທກັສະໃນການຕດັສິນໃຈ; (iv) ການຮບັຮກ ້ ຽູ່ ວກບັຄວາມສາ ພນລັ ະຫວາູ່ ງແນວຄິດຕາູ່ ງໆ; (v) ການມສີວູ່ ນ ຮວູ່ ມຢາູ່ ງຫາ້ວຫນັຂອງນກັຮຽນ; (vi) ຄວາມສນົໃຈ ແລະ ການມສີວູ່ ນຮວູ່ ມ. ມນັຍງັສູ່ງົເສີມການຮວູ່ ມມລືະຫວາູ່ ງຜຮ້ ຽນ. ນກັຮຽນຜທ້ ູ່ີເຂົ້າຮວູ່ ມຮບັການແນະນາໍການຄນົ້ ພບົ ສວື່ ນ ຫ າຍມກັຈະຮສ ້ ຶກວາູ່ ໄດມ້ ອີາ ນາດ, ເປັນເຈົ້າຕນົເອງ, ແລະ ເພູ່ິງຕນົເອງ. ທກຸ ໆພຶດຕິກາ ເຫູ່ົຼານແີ້ ມນູ່ ກຽູ່ ວຂອ້ ງ ກບັການຮກັສາຂ ມ້ ນ ເພູ່ີມຂນ ື້ . ການວິພາກວິຈານຕາມປກົກະຕິກຽູ່ ວກບັການຮຽນແບບຄນົ້ ພບົແມນູ່ : (I) ຂ ມ້ ນ ຫຼາຍເກນີໄປຊື່ງ ອາດຈະ ເຮັດໃຫໜ້ ກັສະໝອງເກນີໄປ (ii) ບາງຄງັ້ຕອ້ ງການຊບັພະຍາກອນຫຼາຍຢູ່າງທູ່ີບູ່ ມໃີນຫອ້ ງຮຽນແບບດງັ້ເດມີ; (iii) ຂາດ ການຄວບຄຸມຂອງຄ ; (iv) ຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດດາ້ນແນວຄວາມຄດິທູ່ີອາດເປັນໄປໄດທູ້່ີຄອ າດຈະບູ່ ຮ. ້ Please also watch: ກະລ ນາເບື່ງິຕື່ມ : https://www.youtube.com/watch?v=e1MTybVmF5Y&t=9s https://www.youtube.com/watch?v=i6j1YxxbogM References: ແຫ ງື່ ຂໍມື້ ນ • https://elearningindustry.com/discovery-learning-model • https://www.learning-theories.com/discovery-learning-bruner.html • https://www.slideshare.net/hullpgce/jerome-bruner-discovery-learning ໂມດ ນ 1.3 ການສອນແບບຈາ ລອງເຫດການ ຍນິດຕີອ້ ນຮບັສ ູ່ ໂມດ ນ 1.3. ກະລນຸ າເບູ່ງິ: https://www.youtube.com/watch?v=g5h8oUqBU_8 I. ຄາ ແນະນາ ກຽູ່ ວກບັການວດັຜນົ ເອກະສານຂ ມ້ ນ : ໂມດນ ນຖີ້ ກືອອກແບບມາເພູ່ືອໃຫຄ ້ ຮກ ້ ຽູ່ ວກບັການຈາ ລອງເຫດການ ຖເືປັນວິທີການ ສອນອນັໜູ່ຶງ. ມນັເວົ້າກຽູ່ ວກບັວິທີການປະຕິບດັການສອນວິທີນແີ້ ນວໃດ ແລະ ການນາ ໃຊມື້ ນັເຂົ້າໃນຊູ່ວົໂມງ ຮຽນແນວໃດ.

37 ເອກະສານວຽກ ແລະ ໜາ້ວຽກ: (i) ກະລຸນາຂຽນ T ຖາ້ປະໂຫຍກຖກືຕອ້ ງ ແລະ F ຖາ້ປະໂຫຍກບູ່ ຖກືຕອ້ ງ. ອນັນສີ້ າມາດໃຊເ້ປັນ ການທດົສອບກອູ່ ນຮຽນ ແລະ ການທດົສອບຫຼງັການຮຽນ: ______1. ການຈາ ລອງໃນຫອ້ ງຮຽນແມນູ່ ວິທີການສອນ ການຮຽນ ຫຼືການປະເມນີການຮຽນເນອື້ ໃນຫຼກັສດ ທູ່ີອງີໃສສູ່ ະພາບຕວົຈງິ. ______2. ການຈາ ລອງ, ໄດຖ້ ກ ອອກແບບມາເພູ່ືອເຮັດໃຫຄ້ ືກບັສະຖານະການໃນຊວີດິ ຕວົຈງິໃຫໃ້ກຄ້ຽງທູ່ີສດຸ ເທູ່ົາທູ່ີຕອ້ ງການ, ເຮັດໃຫນ້ ກັຮຽນມກີານສມົມດຸ ບດົບາດໃນຂະນະທູ່ີພວກເຂົາວິເຄາະຂ ມ້ ນ , ຕດັສິນໃຈ ແລະ ແກບື້ ນຫາ ັ ທູ່ີເກດີຂນ ື້ ໃນສະຖານະການນນັ້. ______3. ຍອ້ ນວາູ່ ການຈາ ລອງໄດດ້ າ ເນນີໄປ, ນກັຮຽນຈະຕອບສະໜອງ ຕູ່ ການປູ່ຽນແປງພາຍໃນສະຖາ ນະການ ໂດຍການສກຶສາຜນົສະທອ້ ນທູ່ີຕາມມາຂອງການຕດັສນິ ໃຈຂອງພວກເຂົາ ແລະ ການກະທາ ຕູ່ ໄປຂອງ ພວກເຂົາ ແລະ ຄາດຄະເນບນັຫາໃນອະນາຄດົ / ວທິ ີແກໄ້ຂ. ______4. ໃນລະຫວາູ່ ງການຈາ ລອງເຫດການ ນກັຮຽນປະຕິບດັວຽກທູ່ີຊວູ່ ຍໃຫ້ພວກເຂົາສາມາດຮຽນ ຫຼື ປະເມນີຜນົການຮຽນຂອງພວກເຂົາ. ______5. ໜ້າທູ່ີຂອງຄ ປະກອບມກີານອອກແບບ ຫຼືດດັແປງການຈາ ລອງເຫດການໃຫ້ແທດເໝາະກບັ ຄວາມຕອ້ ງການທູ່ີເປັນເອກະລກັສະເພາະຂອງກຸມູ່ ນກັຮຽນ, ສອນເນອື້ ໃນ / ທກັສະທູ່ີຈາ ເປັນ ເພູ່ືອການເຂົ້າ ຮວູ່ ມໃນການຈາ ລອງເຫດການ, ສງັເກດການປະຕິສາໍພນັຂອງນກັຮຽນ, ຕິດຕາມ ແລະ ດດັປບັການຈາ ລອງ ເຫດການເທູ່ົາທູ່ີຈາ ເປັນ, ວດັຜນົການຮຽນຂອງນກັຮຽນ, ປະເມນີການຈາ ລອງເຫດການເປັນດງື່ັປະສບົການໃນ ການຮຽນ ແລະ ນາ ສະເໜີກດິຈະກາ ການຮຽນດວ້ ຍຄວາມຕູ່ນືເຕັ້ນ ແລະ ຄວາມກະຕລືືລນົ້. _______6. ເນູ່ອືງຈາກວາູ່ ຄຕ ອ້ ງເຮັດວຽກຫຼາຍຢູ່າງກອູ່ ນການຈາ ລອງເຫດການຈະດາ ເນນີໄປ, ເວລາຂອງຄ ໃນໄລຍະການຈາ ລອງເຫດການແມນູ່ ມໄີວສ້ າ ລບັການສງັເກດ ແລະ ການຝຶກສອນຊື່ງ ເປັນວິທີທູ່ີດເີລີດໃນການ ວດັຜນົການຮຽນຂອງນກັຮຽນ. _______7. ການນາ ໃຊກ້ ານຈາ ລອງເຫດການໃນຫອ້ ງຮຽນເປັນວຽກໜກັຫຼາຍ ແຕຜູ່ ນົສາ ເລັດຂອງນກັຮຽນໃນ ການອອກແບບທູ່ີເໝາະສມົ, ການຈາ ລອງເຫດການທູ່ີເໝາະສມົ ບູ່ ຖເືປັນການໃຫລ້ າງວນັແກນູ່ ກັຮຽນ ແລະ ຄ . ເຕັກນກິນບີູ້່ ແມນູ່ ວທິ ີທູ່ີດໃນີ ການສອນນກັຮຽນ.

38 (ii) ກະລຸນາກະກຽມບດົສອນໂດຍໃຊວ້ ິທີການສອນນ.ີ້ (iii) ສາ ລບັກດິຈະກາ ກຸມູ່ : ● ແບງູ່ ຜເ້ ຂົ້າຮວູ່ ມອອກເປັນ 5 ກຸມູ່ ແລະ ບອກໃຫພ້ ວກເຂົາປບັໃຊໃນ້ ສູ່ງິແວດລອ້ ມຂອງໂຮງຮຽນຊນັ້ມດັທະ ຍມົສກຶສາ. ● ສາ້ງບດົສອນ ● ການສອນສາທິດ ● ສງເຄາະ ັ /ສງັລວມ ເງູ່ອືນໄຂການປະຕິບດັງານ: ຄ ສາມາດອອກແບບບດົສອນໂດຍໃຊວ້ ິທີນ.ີ້ II. ການນາ ໃຊວ້ ທິ ີການສອນແບບຈາ ລອງເຫດການ ການຈາ ລອງເຫດການໃນຫອ້ ງຮຽນແມນູ່ ວິທີການສອນ/ ການຮຽນ ຫຼືການປະເມນີການຮຽນຕາມເນອື້ ໃນຂອງຫຼກັສດ ທູ່ີອີງໃສສູ່ ະພາບຕວົຈງິ. ການຈາ ລອງເຫດການທູ່ີຖືກອອກແບບມາເພູ່ືອເຮັດໃຫຄ້ ືກບັສະພາບ ການໃນຊວີດິ ຈງິໃຫໃ້ກຄ້ຽງທູ່ີສດຸ ເທູ່ົາທູ່ີຕອ້ ງການ, ຈະເຮັດໃຫນ້ ກັຮຽນສວມບດົບາດໃນຂະນະທູ່ີພວກເຂົາວເິຄາະ ຂ ມ້ ນ , ຕດັສນິ ໃຈ ແລະ ແກບື້ ນັຫາຕາູ່ ງໆທູ່ີເກດີຂນ ື້ ມາຈາກສະພາບການຈາ ລອງ. ການຈາ ລອງ ເຫດການແມນູ່ ກິດຈະກາ ໜູ່ຶງທູ່ີສາມາດປະກອບສວູ່ ນເຮັດໃຫ້ປະສບົການໄດຮື້ ບັຜນົສາ ເລັດ ແລະ ໃຫື້ຄວາມມວູ່ ນຊູ່ືນສ ງ. ມນັພວົພນັກບັນກັຮຽນໂດຍການເອົາພວກເຂົາເຂົ້າໄປໃນຂ ຂ້ ດັແຍງູ່ ໂດຍກງົຂອງສະພາບການຕວົຈງິ. ມນັມຊີວີດິ ຊວີາໃນຂະນະທູ່ີນກັຮຽນພວົພນັຕູ່ ໆກນັໄປ. ການຈາ ລອງເຫດການແມນູ່ ຮບ ແບບຂອງການຮຽນແບບປະສບົການ. ມນັແມນູ່ ທູ່ີມປີະໂຫຍດໃນການ ສາທິດ ຫຼືສະແດງໃຫເ້ຫັນ ຫຼືນາ ເຂົ້າມາສຊ ູ່ ີວິດສະພາບການທູ່ີຊບັຊອື້ ນ ແລະ ວິວດັທະນາການໂດຍອີງໃສູ່ ສະພາບການໃນຊີວິດຈງິ. ເມູ່ອືສະຖານະການຖືກຈາ ລອງ, ມນັຊວູ່ ຍໃຫ້ກາຍເປັນຕວົແທນຂອງສະຖານະ ການນນັ້ໃນລກັສະນະທູ່ີງາູ່ ຍດາຍ. ການສອນແບບຈາ ລອງເຫດການຮຽກຮອ້ ງໃຫຄ້ ສ າ້ງສະຖານະການການສອນທູ່ີຜຮ້ ຽນຈະຖກືຈດັເຂົ້າໃນ "ໂລກ" ທູ່ີຄເ ປັນຜກື້ າ ນດົຂນຶ້ . ໃນຂະນະທູ່ີນາ ໃຊວ້ ທິ ີການດງູ່ັກາູ່ ວ, ຄ ສອນ ຈນິຕະນາການ ແລະ ສາ້ງສະຖານະ ການ ຫຼ“ື ຄວາມເປັນຈງິ” ພາຍໃນການປະຕສິ າ ພນັຂອງນກຮຽນ ັ . ນກັຮຽນສະແດງສະຖານະການນນັ້ອອກມາ, ສາງ້ ປະສບົການຕາມຄວາມເປັນຈງິຂອງມນັ ແລະ ເອົາ ຄວາມໝາຍມາຈາກມນັ. ນກັຮຽນມສີວູ່ ນຮວູ່ ມທູ່ີຈະນາ ໃຊຂ້ ນັ້ຕອນໃນສະຖານທູ່ີສະເພາະໃດໜູ່ຶງ, ບູ່ ແມນູ່ ການ ຮຽນລາຍລະອຽດຂອງສະຖານທູ່ີນນັ້ ແຕເູ່ ປັນພາຫະນະສາ ລບັສາ້ ງປະສບົການ ແລະ ຝຶກປະຕິບດັຂະບວນ ການຢາູ່ ງເປັນອດິສະຫຼະ. ໃນລະຫວາູ່ ງການຈາ ລອງເຫດການ ນກັຮຽນປະຕບິດັວຽກທູ່ີຊວູ່ ຍໃຫພ້ ວກເຂົາສາມາດ ຮຽນ ຫຼືປະເມນີຜນົການຮຽນຂອງພວກເຂົາ. ໃນຂະນະທູ່ີການຈາ ລອງເຫດການດາ ເນນີໄປ, ນກັຮຽນ ຕອບ ສະໜອງຕູ່ ການປູ່ຽນແປງພາຍໃນສະພາບການໂດຍການສກຶ ສາຜນົສະທອ້ ນຂອງການຕດັສິນໃຈຂອງພວກ ເຂົາ ແລະ ການກະທາ ຕູ່ ໄປ ແລະ ຄາດຄະເນບນັຫາໃນອະນາຄດົ / ວທິ ີແກໄ້ຂໃນອະນາຄດົ.

39 ຄ ຕງັ້ບນັຫາ, ແຕວູ່ າູ່ ມນັຈະຂນຶ້ ກບັນກັຮຽນໃນການຕດັສິນໃຈຈະປະຕິບດັຕູ່ ບນັຫາແນວໃດ ດວ້ ຍການ ຊີ້ນາ ເລັກນອ້ ຍ ຫຼືບູ່ ມເີລີຍຈາກຄ . ຈດຸ ປະສງົແມນູ່ ເພູ່ືອໃຫື້ການປະຕິບດັຂອງນກັຮຽນໃກຄ້ ຽງທູ່ີສຸດກບັ ສື່ງິທູ່ີອາດ ສາມາດເກດີຂນ ື້ ໃນຊວີດິ ຈງິ. ນກັຮຽນສາມາດຂຽນ ຫຼືປະຕບິດັສື່ງິດງື່ັກາື່ ວນໄີື້ດ້ຖາ້ວາູ່ ຄາ ຖາມຫາກ ຖກືຕງັື້ຂນ ື້ ເລື້ອຍໆ. ຄຕ ອ້ ງຮບັຮວ ້ າູ່ ການຈາ ລອງເຫດການມຫີ າຍປະເພດເຊູ່ັນ: (i) ການຈາ ລອງເຫດການການສອນ; (iii) ບດົບາດສມົມດຸ ; (iv) ການຈາ ລອງເຫດການການຮວູ່ ມມືແລະ (ii) ເກມຈາ ລອງເຫດການໃນຄອມພິວເຕີ. ພຽງແຕູ່ ຢາກໃຫ້ຄ ໄດຮ້ ບັຮ ວ້ ູ່າ ເກມຈາ ລອງເຫດການໃນຄອມພີວເຕີອາດຈະບູ່ ຖືກໃຊ້ແລະ ນາ ໃຊເ້ຂົ້າ ໃນການຮຽນການສອນຂອງ 6 ວິຊາໄດື້(ຟີຊິກ, ເຄມ, ີ ຊີວະ, ຄະນິດ, ພາສາລາວ ແລະ ພາສາອງັກິດ) ເພາະວາູ່ ຫອ້ ງຮຽນມດັທະຍມົເກອ ບທງັໝດົບື່ໍໄດມ້ ກີານປະກອບຄອມພີວເຕໃີຫ. ້ ເຖງິຢາູ່ ງໃດກຕາມ , ຄ ອາດຈະ ອອກແບບການຈາ ລອງເຫດການໂດຍອີງໃສປູ່ ະເພດອູ່ືນໆເຊູ່ັນ: ການຈາ ລອງເຫດການການສອນ, ບດົບາດ ສມົມດຸ (ດງູ່ັຈະໄດສ້ ະເໜີໃນໂມດນ 7 ຕູ່ ໄປ) ແລະ ເກມຈາ ລອງເຫດການການຮວູ່ ມມື(ການຮຽນແບບເກມ ແຂງູ່ ຂນັ (ຫຼືເກມແຂງູ່ ຂນັ) ຄດືງູ່ັນາ ສະເໜີໃນໂມດນ 1.5). ຂນັ້ຕອນຕາູ່ ງໆ ໜ້າທູ່ີຂອງຄ ປະກອບມກີານອອກແບບ ຫຼືດດັແປງການຈາ ລອງເຫດການໃຫແ້ ທດເໝາະກບັຄວາມ ຕອ້ ງການທູ່ີເປັນເອກະລກັສະເພາະຂອງກຸມູ່ ນກັຮຽນ, ສອນເນອື້ ໃນ/ ທກັສະທູ່ີຈາ ເປັນ ເພູ່ືອເຂົ້າຮວູ່ ມໃນການ ຈາ ລອງເຫດການ, ສງັເກດການປະຕິສາ ພນັຂອງນກັຮຽນ, ຕິດຕາມ ແລະ ດດັປບັການຈາ ລອງເຫດການເທູ່ົາ ທູ່ີຈາ ເປັນ, ວດັຜນົການຮຽນຂອງນກັຮຽນ, ປະເມນີຜນົການຈາ ລອງເຫດການຖ ເປັນປະສບົການໃນການຮຽນ, ແລະ ນາ ສະເໜີກດິຈະກາ ການຮຽນດວ້ ຍຄວາມຕູ່ນືເຕັ້ນ ແລະ ຄວາມກະຕລືືລນົ້. ອຸປະກອນການຮຽນຕອ້ ງຖກືສາ້ງຂນຶ້ ແລະ ຄດັລອກມາ; ກດິຈະກາ ຂອງແຕລູ່ ະມຄື້ ວນກາ ນດົເວລາໄວ.ື້ ນອກ ຈາກນນັ້, ຄຕ ອ້ ງໃຫເ້ວລາຕະຫຼອດການຈາ ລອງເຫດການສາ ລບການ ັ ສນົທະນາ. ເພາະວາູ່ ຄສ ອນຕອ້ ງເຮັດວຽກ ຫຼາຍຢາູ່ ງກອູ່ ນການຈາ ລອງເຫດການຈະຖກືດາ ເນນີໄປ, ເວລາຂອງຄ ໃນໄລຍະການຈາ ລອງເຫດການແມນູ່ ໃຫມ້ ີ ໄວສ້ າ ລບັການສງັເກດ ແລະ ການຝຶກສອນຊື່ງ ເປັນວທິ ີທູ່ີດເີລີດໃນການປະເມນີຜນົການຮຽນຂອງນກັຮຽນ. ການ ນາ ໃຊກ້ ານຈາ ລອງເຫດການໃນຫອ້ ງຮຽນເປັນວຽກໜກັຫຼາຍ ແຕຜູ່ ນົສາ ເລັດຂອງນກັຮຽນຈາກການອອກແບບທູ່ີ ເໝາະສມົ, ການຈາ ລອງເຫດການທູ່ີເໝາະສມົແມນູ່ ໄດຮ້ບັຜນົຕອບແທນຫຼາຍທູ່ີສດຸ ສາ ລບັນກັຮຽນ ແລະ ຄ . ໂດຍທື່ວົໄປ, ການສອນການຈາໍລອງເຫດການອາດຈະເຮັດຕາມໂຄງສາື້ງ ແລະ ຮອບວຽນດງື່ັຕື່ໍໄປນ:ີື້

40 ຂນັ້ຕອນທີ 1. ຜສ້ ອນ / ຄແ ນະນາ ວຽກ. ຄກ າ ນດົວາູ່ ບດົຮຽນຄວນນາ ໃຊວ້ ທິ ີການສອນແບບຈາ ລອງເຫດການ, ໂດຍການປະເມນີ: (i) ປະເພດຂອງບນັຫາ; (ii) ຄວາມພ້ອມຂອງຊບັພະຍາກອນ ແລະ (iii) ຄວາມພ້ອມ ຂອງຂ ມ້ ນ . ຈາກນນັ້, ຄ ສະເໜີບດົບນັຍາຍແບບສນັ້ໆ ກຽູ່ ວກບັຫວົຂ ທູ້່ີຈະຕອ້ ງນາ ມາສນົທະນາ ແລະ ແນະນາ ກດິ ຈະກາ ການຈາ ລອງເຫດການ. ຄສ ອນຕອ້ ງກະກຽມບດົຮຽນລວມທງັກດິ ຈະກາ ຕາູ່ ງໆລວູ່ ງໜາ້. ຕອ້ ງມຄີາ ແນະນາໍ ທູ່ີຖືກຕ້ອງກບັຄາ ອະທິບາຍຂອງຄ ກຽູ່ ວກບັເປົ້າໝາຍຂອງການສຶກສາ ແລະ ກາ ນດົສູ່ິງທູ່ີຕ້ອງ ການແກໄ້ຂ. ບນັຫາແມນື່ ນກັຮຽນເປັຍຜກື້ າ ນດົໂດຍຜາູ່ ນການສງັເກດຈດຸ ປະສງົຂອງຂະບວນ ການທູ່ີຈະໄດຮ້ຽນ. ຖາ້ວາູ່ ເກມການຈາ ລອງເຫດການການຮວູ່ ມມໄືດຖ້ ກືນາ ມາໃຊ, ້ ຄ ຄວນເລືອກບດົບາດເປັນທູ່ີປຶກສາ ຫຼືເປັນກາ ມະການ ຫຼືທງັສອງຢູ່າງ. ທາ ອິດຄສ ອນແນະນາ ເກມໃຫກ້ ບັນກັຮຽນ, ໃນລະຫວາູ່ ງການຫຼິ້ນເກມ ຄເ ຮັດເປັນ ທູ່ີປຶກສາໃຫກ້ ບັຜທ້ ູ່ີຕອ້ ງການຄວາມຊວູ່ ຍເຫຼືອໃນການແປຄວາມໝາຍຂອງກດົລະບຽບ ຫຼືເຮັດໃຫເ້ກມມການ ີ ເຄູ່ອືນໄຫວ. ແທນທູ່ີຈະເປັນໂຄງສາ້ງຫອ້ ງຮຽນແບບຄເ ປັນໃຈກາງດງູ່ັເດມີ, ຄຮ ກັສາຂ ມ້ ນ ທູ່ີຂອ້ ນຂາ້ງຕາູ່ ແລະ ນກັ ຮຽນມເີສລີພາບພວົພນັເຊື່ິງກນັ ແລະ ກນັໂດຍແບບທາ ມະຊາດໄປເລີຍ. ນຊີ້ ວູ່ ຍຫຸຼດຜອູ່ ນຄວາມວິຕກົ ກງັວນົ ຂອງນກັຮຽນ ແລະ ອາ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫແ້ ກກູ່ ານຮຽນ. ຄ ຕອ້ ງຮບັຜິດຊອບເພູ່ີມເຕີມບາງຢາູ່ ງໃນບດົບາດ ສມມຸດ ົ /ການຈາ ລອງເຫດການ. ໂດຍສະເພາະ, ຄ ຕອ້ ງເຮັດໃຫຜ້ ້ຮ ຽນມຄີວາມກະຕ ລ ລນົື້ ໂດຍການກະຕນຸ້ ຄວາມຢາກຮຢ ້ າກເຫັນຂອງພວກເຂົາ ແລະ ໃຫເື້ອກະສານທູ່ີກຽູ່ ວຂອ້ ງ, ສາ້ ງ "ຄວາມເຄູ່ັງຕຶງໃນການຮຽນ" (Burns and Gentry, 1998). ຂນັ້ ຕອນທີ 2. ຄ / ຄ ສາທິດໃຫ້ເຫັນວິທີການເຮັດວຽກແນວໃດ. ຄ ສະແດງໃຫ້ນກັຮຽນເຫັນວິທີເຮັດວຽກ ແນວໃດ ແລະ ຍກົຕວົຢາູ່ ງໃຫພ້ ອ້ ມ. ໂຄງສາ້ງ ແລະ ຮອບວຽນທູ່ວົໄປຂອງການຈາ ລອງເຫດການ ຄ ສອນແນະນາ ວຽກ ຄ ສອນສາທິດວທິ ີ ເຮັດວຽກແນວໃດ ມອບວຽກໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ນກັຮຽນເຮັດວຽກທູ່ີ ຖກືມອບໝາຍ ເຮັດວຽກງານ ປະເມນີ ແລະ ຮຽນຮ ້ ສນົທະນາ ແລະ ໃຫຄ້ າ ຄິດເຫັນ ກບັໄປຫາຂນັ້ຕອນທູ່ີຫຼາກຫຼາຍ ຊູ່ງຶຂນຶ້ ກບັລະດບັສະມດັຖະພາບຂອງຜຮຽນ ້ ທູ່ີ ຈະເຮັດວຽກທູ່ີຖກືມອບໃຫ ້

41 ຂນັ້ຕອນທີ 3. ໜາ້ວຽກຖກືມອບໝາຍໃຫນ້ ກັຮຽນ. ຂນັ້ຕອນທາ ອດິຂອງເຕັກນກິນແີ້ ມນູ່ ການມອບໝາຍພາລະ ບດົບາດລະຫວາື່ ງຄ ກບັນກັຮຽນ. ຄ -ນກັຮຽນທກຸ ຄນົຕອ້ ງສະແດງບດົບາດທງັໝດົ. ນກັຮຽນທກຸ ຄນົຫຼິ້ນບດົບາດ ເປັນຄ , ເປັນນກັຮຽນ ແລະ ເປັນຜກວດກາ ້ . ຫຼງັຈາກການມອບໝາຍພາລະບດົບາດໃນບາດກາ້ວທາ ອດິ , ບາງ ທກັສະສະເພາະທາງສງັຄມົໄດຖ້ ກືຄດັເລືອກ ແລະ ນາໍມາສນົທະນາ. ຫວົຂ ທູ້່ີກຽູ່ ວຂອ້ ງກບັທກັສະເຫູ່ົຼານີ້ແມນູ່ ໄດ້ ຖກືປະຕບິດັ. ສາ ລບັການປະຕບິດັ, ຫວົຂ ເ້ຫູ່ົຼານນັ້ແມນູ່ ຖກືຄດັເລືອກໃນທກັສະທາງສງັຄມົທູ່ີໄດຄ້ ດັເລືອກແລວ້ ຢາື່ ງ“ເໝາະສມົ” . ຂນັ້ຕອນທີ 4. ນກັຮຽນເຮັດໜາ້ທູ່ີທູ່ີໄດຮ້ ບັມອບໝາຍ. ຫຼງັຈາກນ, ີ້ ຈູ່ງຶຕດັສິນໃຈວາູ່ ໃຜຄວນຈະເປັນຜເ້ ລູ່ີມຕນົ້ ການສອນແບບຈາ ລອງເຫດການ. ເວລາໃດຄວນຈະສະຫຸຼບ? ໃຜຈະເປັນຜສ້ ະຫຸຼບ? ໃຜຈະ ເປັນຜຖາມ ້ ? ແລະ ອູ່ນືໆ, ສະນນັ້, ຕາຕະລາງການເຮັດວຽກດງູ່ັກາູ່ ວຈະຕອ້ ງໄດມ້ ກີານຕດັສນິ ໃຈກອູ່ ນການ ລງົມ.ື ຫຼງັຈາກການກະກຽມທກຸ ຢາູ່ ງ, ການຝຶກພາກປະຕບິດັຄງັ້ທາ ອດິ ໄດຖ້ ກືຈດັຕງັ້ຂນ ື້ ແລະ ມການ ີ ໃຫຄ້ າ ຄດິ ຄາ ເຫັນຕູ່ ກບັຜເ້ ຂົ້າຮວູ່ ມທງັໝດົ. ຖາ້ຮສ ້ ຶກວາູ່ ມຄີວາມຕອ້ ງການໃດໜູ່ຶງ, ການປູ່ຽນແປງບາງຢູ່າງສາມາດເຮັດ ໄດໃ້ນການປະຕບິດັຄງັ້ທີສອງ. ຂ ມ້ ນ ກຽູ່ ວກບັການປະຕບິດັຄງັ້ທາ ອດິ ແມນູ່ ຖກືບນັທຶກໄວ.້ ດງູ່ັນນັ້, ການປະເມນີ ພຶດຕິກາ ສາມາດດາ ເນນີໄດບ້ ນົພື້ນຖານຂອງຂ ມ້ ນ ທູ່ີບນັທຶກໄວນ້ ນັ້. ເພາະສະນນັ້, ການປະຕິບດັດາ ເນນີໄປ ແລະ ທກຸ ກຸມູ່ ໄດມ້ ຜີຽນຂອງເຂົາ.

42 ຂນັ້ ຕອນທີ 5. ຄ ປະເມນີຜນົການປະຕິບດັ ແລະ ການຮຽນຂອງນກັຮຽນ. ຄ ຄວນຕິດຕາມຂະບວນການດງູ່ັ ກາູ່ ວຢູ່າງໃກຊ້ ິດ ແລະ ຕງັື້ຄາ ຖາມດງູ່ັຕູ່ ໄປນ: ີ້ (i) ຜນົການສອນທູ່ີຕອ້ ງການໄດຖ້ ືກກາ ນດົໄວເ້ປັນຢູ່າງດບີູ່ ? (ii) ນກັຮຽນສະແດງຄວາມເຂົ້າໃຈກຽູ່ ວກບັບດົບາດຂອງຕນົເອງບື່ໍ? (iii) ເຕັກນກິການແກບື້ ນັຫາໄດຖ້ ກືຮຽນ / ພດັທະນາບື່ໍ? (iv) ການຕດິຕາມກດິຈະກາ ຕາູ່ ງໆຈະມຄີວາມຈາ ເປັນບູ່ ? (v) ມນັໄດໃ້ຫປ້ ະສບົການທູ່ີເໝາະສມົ ໃກຄ້ຽງກບັຊວີດິຕວົຈງິໃຫກ້ ບັກຸມູ່ ບື່ໍ? ສດຸ ທາ້ຍ, ໃນກລ ະນຂີອງເກມຈາ ລອງເຫດການທູ່ີຮວູ່ ມມກືນັ, ຄສ າມາດປຶກສາຫາລືທກຸ ສູ່ິງທກຸ ຢາູ່ ງກຽູ່ ວ ກບັຂນັ້ຕອນການຫ ິື້ນເກມກບັນກັຮຽນ. ບດົບາດຂອງຄໃ ນເກມທູ່ີຈາ ລອງເຫດການກສ າມາດສະຫຸຼບ ດງູ່ັທູ່ີໄດຄ້ ດັ ມາຈາກ ຄາ ເວົ້າຂອງ Jones (1982), "... ຄ ກາຍເປັນຜຄ້ ວບຄມຸ , ແລະ ຄວບຄມຸ ເຫດການໃນແບບດຽວກບັຜ້ ຄວບຄຸມການຈະລາຈອນ, ທູ່ີຊວູ່ ຍໃຫການຈະລາຈອນ ້ ໄຫຼໄປເລື້ອຍໆ ແລະ ຫຼີກລຽ້ງການຢດຸ ສະຫງກັ, ແຕວູ່ າູ່ ຢູ່າບອກເປັນສວູ່ ນບຸກຄນົວາູ່ ໄປທາງໃດ. ອີກເທູ່ືອໜື່ ງ, ສື່ິງດງື່ັກາື່ ວສອດຄອູ່ ງກບັຫຼກັການຂອງ Scarcella ແລະ Oxford (1992). ຖາື້ຈາ ເປັນ, ຄ ອາດຈະບອກໃຫກ້ ຸມູ່ ຕາູ່ ງໆເຮັດວຽກຄືນອີກ. ໃນຂນັ້ຕອນນ, ີ້ ການຕດັສິນໃຈກຽູ່ ວກບັ ເຕັກນກິການສງັເກດການແມນູ່ ໄດຖ້ ກືນາ ມາໃຊ. ້ ມນັຍງັປະກອບມປີະເພດຂ ມ້ ນ ທູ່ີຕອ້ ງໄດຮ້ ບັການບນັທຶກ ແລະ ວທິ ີການຕຄີວາມໝາຍຂອງມນັ. ດງູ່ັນນັ້, ຂນັ້ຕອນນກີ້ ຽູ່ ວຂອ້ ງກບັຂນັ້ຕອນການປະເມນີຜນົ. ບາດກາ້ວທີ 6. ສນົທະນາ ແລະ ໃຫຄ້ າ ຄິດເຫັນ. ບອກກຸມູ່ ຕູ່າງໆສະເໜີຜນົ ງານຂອງພວກເຂົາທູ່ີນກັຮຽນ ແລະ ຄ ສາມາດອອກຄາ ເຫັນເພູ່ືອປບັປຸງ ຂະບວນການ. ຈາກນນັ້ຄສ າມາດເຮັດບດົສະຫຸຼບເຊູ່ືອມຕູ່ ກບັບດົຮຽນຫຼກັ. ຄ ອາດຕດັສິນໃຈກບັຄືນສບ ູ່ າດກາ້ວ ຕາູ່ ງໆໂດຍອງີ ຕາມລະດບັຄວາມສາມາດຂອງນກັຮຽນເພູ່ືອເຮັດວຽກທູ່ີຖກືມອບໝາຍ. ຄາ ອະທິບາຍປຽບທຽບ ການຮຽນແບບປະສບົການແມນູ່ ໄດຮ້ ບັປະສບົການຕວົຈງິຈາກສະຖານະການສະພາບແວດລອ້ ມກບັຊວີດິ ຕວົຈງິ ທູ່ີມສີວູ່ ນຮວູ່ ມ, ປອດໄພ, ເລິກເຊູ່ິງ ແລະ ມວູ່ ນຊູ່ືນ. ຕາມແຜນວາດຂາ້ ງລຸ ູ່ມນີ້, ພວກເຮົາສາມາດ ເຫັນຄວາມ ຄາ້ຍຄືກນັ ຫຼືຂະບວນການທູ່ວົໄປຖາື້ສມົທຽບການຈາ ລອງເຫດການກບັບດົບາດສມົມດຸ ແລະ ການຮຽນແບບ ປະສບົການ. ການຈາ ລອງເຫດການ ແລະ ແບບບດົບາດສມົມດຸ ທງັສອງແມນູ່ ຢພ ູ່ າຍໃຕກອບ ້ ຂອງການຮຽນ ແບບປະສບົການ. ຕວົຢາູ່ ງຂອງການຈາ ລອງເຫດການ ແມນູ່ ເວລາທູ່ີຄ ເຮັດໃຫນ້ ກັຮຽນຂອງເຂົາ ປະຕິບດັ ສະພາບການໃນຊວີິດຈງິເຊູ່ັນໃນການເຊັກອິນ (check in) ຢສ ູ່ ະໜາມບິນ, ສມົມດຸ ບດົບາດດວ້ ຍຕວົ ເຂົາເອງ. ສະຖານະການດຽວກນັຂອງການເຊັກອນິ (check in) ໃນການເຮັດໃຫ້ເຊູ່ອືວາູ່ ເປັນ "ສະໜາມບນິ " ທູ່ີເຮັດໃຫສ້ າມາດປູ່ຽນເປັນສະຖານະການເປັນແບບບດົບາດສມົມດຸ ໃນເວລາທູ່ີນກັຮຽນເຮັດໜ້າທູ່ີເປັນກຸມູ່ ນກັ ວິທະຍາສາດທູ່ີເດີນທາງໄປທູ່ວົໂລກເພູ່ືອແກໄ້ຂວິກິດການ Covid-19. ອາດເວົ້າໄດວ້ າູ່ ການຈາ ລອງເຫດ ການແມນູ່ ລອກລຽນແບບສະຖານະການຕວົຈງິໃນສະພາບແວດລອ້ ມທູ່ີຄວບຄມຸ ໄດ,້ ໃນຂະນະທູ່ີແບບບດົບາດ ສມົມດຸ ແມນູ່ ໄດຮ້ບັປະສບົການໂດຍການລຽນແບບບດົບາດ ຕວົລະຄອນທູ່ີຖກືມອບໝາຍ.

43 ຂໍຈື້ າ ກດັໃນການສອນແບບບດົບາດສມົມດຸ ຄຕ ອ້ ງມສີະຕິໃນຄວາມຈງິທູ່ີວາູ່ ການຈາ ລອງເຫດການບູ່ ສາມາດສາ້ງສະຖານະການຊວີດິ ຕວົຈງິຄືນໃໝໄູ່ ດ້ ສະເໝີ, ສະນນັ້, ພວກເຂົາຕອ້ ງໄດເ້ນັ້ນໜກັເຖິງຂ ້ຈາ ກດັດງູ່ັກາູ່ ວ ໃນລະຫວາູ່ ງການປະມວນຜນົການຮຽນ. ບູ່ ແມນູ່ ທກຸ ໆສະພາບການສາມາດຖກືລວມເຂົ້າເປັນເຫດການຈາໍລອງໄດ. ້ ຜນົໄດຮ້ ບັ ແລະ ຄາ ຄິດເຫັນແມນູ່ ມີ ປະສດິທິຜນົເທູ່ົາກບັການຝຶກອບົຮມົຕວົຈງິທູ່ີໄດຈ້ດັຕງັ້ຂນຶ້ . ຜນົປະໂຫຍດ ລກັສະນະທູ່ີແທ້ຈງິຂອງການຈາ ລອງເຫດການຫຼາຍຢູ່າງສາມາດເປັນແຮງຈງ ໃຈສງ . ຄວາມກະຕືລືລນົ້ ຂອງຄສ າມາດແຜກູ່ ະຈາຍໄດ້ໂດຍສະເພາະຖາ້ການສະແດງບດົບາດສມົມດຸ ຖກືນາ ສະເໜີໃຫນ້ ກັຮຽນຖເືປັນ ໂອກາດທູ່ີດໃີນການປູ່ຽນແປງຕວົຕນົຂອງພວກເຂົາ. ນກັຮຽນມສີວູ່ ນຮວູ່ ມຢາູ່ ງຕງັ້ໜາ້ ໃນຂະບວນການຮຽນໃນ ຂະນະທູ່ີພວກເຂົາແກບື້ ນັຫາ ແລະ ການຕດັສນິ ໃຈດງູ່ັທູ່ີເຮັດໃນໂລກຜໃ້ ຫຍແບບ ູ່ ຈາໍລອງເຫດການສະໜອງເວທີ ສນົທະນາທູ່ີມແີນວຄິດສາ້ ງສນັ, ຄວາມແຕກຕາູ່ ງດາ້ນແນວຄິດແມນູ່ ຖືກຕອ້ ງ ແລະ ມຄີຸນຄາູ່ . ຍອ້ ນວາູ່ ການ ຈາ ລອງເຫດການແມນູ່ ຄາ້ຍຄືກບັ "ໂລກແຫງູ່ ຄວາມຈງິ" ຫຼາຍກວາູ່ ວິທີການ ສອນຕາູ່ ງໆໃນຫອ້ ງຮຽນ, ນກັ ຮຽນບູ່ ໄດຢ້ ດຸ ການຮຽນເມູ່ອືເວລາຮຽນໃນຫອ້ ງຈບົແລວ້ . ຄວາມສນົໃຈຂອງພວກ ເຂົາເຮັດໃຫເື້ຂົາດາ ເນນີການ ສນົທະນາຢາູ່ ງບູ່ ເປັນທາງການນອກຫອ້ ງຮຽນກບັນກັຮຽນ ແລະ ຜໃ້ ຫຍຄູ່ ນົອູ່ືນໆ ຊື່ງ ປະສບົການ ແລະ ຄວາມ ຄດິ ໄດມ້ ກີານສມົທບົແລກປູ່ຽນ ແລະ ປະເມນີຜນົ. ຄວາມກະຕລືືລນົ້ພນົ້ເດູ່ັນ ແລະ ການເຂົ້າໂຮງຮຽນແມນູ່ ສງ . ການສອນແບບຈາ ລອງເຫດການແມນູ່ ມລີກັສະນະສາ້ງສນັ ເພາະວາູ່ ນກັຮຽນສາມາດຕດິຕູ່ ສູ່ສືານຢາູ່ ງ ແທຈ້ ງິໃນການສະແດງບດົບາດສມົມດຸ ຂອງພວກເຂົາ. ການມສີວູ່ ນຮວູ່ ມຢາູ່ ງຫາ້ວຫນັແມນູ່ ມາຈາກການເຂົ້າ ຮວູ່ ມທູ່ີຄມຸ້ ຄາູ່ , ມການ ີ ຊມ ຊບັປະຕສິ າ ພນັ ຊື່ງ ມກັເຮັດໃຫນ້ ກັຮຽນລືມວາູ່ ພວກເຂົາກາ ລງັຮຽນທກັສະໃໝູ່ . ນກັຮຽນ ມໂີອກາດທູ່ີຈະທດົລອງພຶດຕກິ າ ໃໝໃູ່ ນສະພາບແວດລອ້ ມທູ່ີປອດໄພ, ຊື່ງ ຊວູ່ ຍໃຫພ້ ວກເຂົາພດັທະນາແຮງ ຈງ ໃຈໃນໄລຍະຍາວເພູ່ືອຮຽນທກັສະເພູ່ີມເຕມີຢາູ່ ງເລິກເຊູ່ງິ. ນອກເໜືອຈາກການກະຕກຸ ຊຸກຍກ ້ ານສູ່ສືານ ທູ່ີແທ້ ຈງິແລວື້ , ການມສີວູ່ ນຮວູ່ ມຢາູ່ ງຈງິຈງັ ແລະ ທດັສະນະຄະຕໃິນທາງບວກ, ບນັຫາການຈາ ລອງບດົບາດ ສມົມດຸ ຈາກ "ຊວີດິ ຈງິ" ຊວູ່ ຍໃຫນ້ ກັຮຽນພດັທະນາທກັສະການຄດິ ແບບວພິ າກ ແລະ ວທິ ີແກບື້ ນັຫາ. ຖາ້ວາູ່ ເຕັກນກິການຫ ິື້ນ/ ການຈາ ລອງເຫດການຖກືນາ ໃຊ, ້ ມນັຄວນຈະຖກືລວມເຂົ້າກບັກດິຈະກາ ການຮຽນ ອູ່ືນໆ, ເຊື່ັນ: ການກະກຽມ ແລະ ການດ ແລເອົາໃຈໃສຊູ່ ື່ ງມຄີວາມຕອ້ ງການໃນວິທີການຮຽນໃດໜູ່ຶງ, ແລະ ປບັຕວົເຂົ້າກບັຄວາມຕອ້ ງການ ແລະ ລະດບັຂອງນກັຮຽນ. ຖາ້ຄາ ແນະນາ ເຫູ່ົຼານຖີ້ ກືປະຕບິດັຕາມ, ມນັອາດຈະ ເປັນປະສບົການທູ່ີດສີາ ລບັທງັນກັຮຽນ ແລະ ຄ ສອນ. ຕູ່ ໄປນແີ້ ມນູ່ ຜນົປະໂຫຍດອູ່ືນໆຕູ່ືມຂອງການນາ ໃຊກ້ ານຈາ ລອງເຫດການ: 1. ຂ ດ້ ດີາ້ນແຮງຈງ ໃຈ: ເກມແມນູ່ ວິທີການທູ່ີສາື້ງການມສີວູ່ ນຮວູ່ ມ ແລະ ສາື້ງແຮງຈງ ໃຈໃຫກ້ ບັນກັຮຽນ. ມນັ ເຮັດໃຫພ້ ວກເຂົາມສີວູ່ ນຮວູ່ ມ ແລະ ຮກັສາຄວາມສນົໃຈຂອງພວກເຂົາໄວຍື້ າວກວາູ່ . ໂດຍປກົກະຕິແລວ້ ເດັກ ນອ້ ຍຈະຮຽນ ແລະ ຮກັສາຄວາມຮໄ ້ດຫ້ ຼາຍກວາູ່ ໂດຍໃຊກ້ ານສະແດງແບບບດົບາດສມົມດຸ . 2. ການຍາ້ຍຈາກການເປັນຂວົ້ດຽວນກັຮຽນ-ຄ : ຕາມຄວາມເປັນຈງິນກັຮຽນເຂົ້າຮວູ່ ມໃນຂະບວນ ການຮຽນຫຼາຍ ກວາູ່ ການເປັນຜຮ້ ບັເອົາຄວາມຮຝ ້ າູ່ ຍດຽວ.

44 3. ການຈາ ລອງເຫດການເປັນຮບ ແບບການປະພຶດແບບສາກນົ: ເດັກນອ້ ຍຮຽນຫຼາຍທູ່ີສຸດຈາກການຫ ິື້ນເວລາ ພວກເຂົາມຄີ ທູ່ີມທີກັສະຜ້ທ ູ່ີໄດຮ້ ບັການອບົຮມົທູ່ີດີມຄີວາມເຂົື້າໃຈວາູ່ ການຫຼິ້ນໄດປ້ ະກອບສວູ່ ນຕູ່ ການຮຽນ ແນວໃດ. 4. ຜນົໄດທູ້່ີກຽູ່ ວຂອ້ ງ ກບັຄວາມສອດຄອູ່ ງ ແລະ ການຮຽນ: ເກມສະໜອງສະພາບແວດລອ້ ມຈາ ລອງທື່ີປອດ ໄພ ຊື່ ງໃນນນີື້ ກັຮຽນທູ່ີຖຕືນົເອງຕາູ່ ອາດຈະຮສ ້ ຶກມແີນວໂນມ້ ທູ່ີຈະຄນົ້ ຫາຫຼາຍຂນຶ້ , ສືບສວນ ແລະ ສະແດງ ຕວົເອງຂອງເຂົາອອກມາ. ຂ ດ້ ີ ຂ ເ້ສຍ 1. ແບບຈາ ລອງເຫດການສມຸ ໃສຂູ່ ະບວນການຮຽນທູ່ີ ແກບື້ ນັຫາຫຼາຍທູ່ີພຽບພອ້ ມກວາູ່ ເຕັກນກິອູ່ນືໆ. 1. ແບບຈາ ລອງເຫດການໃຊເ້ວລາຫຼາຍ ແລະ ການ ຈດັການຍາກ. 2. ເພາະວາູ່ ແບບນຈີ້ າ ລອງເຫດການສະພາບການຊີ ວດິ ຈງິ, ການຮຽນແມນູ່ ສາ້ງຫຼກັເກນທູ່ີພອ້ ມກວາູ່ ຈາກຫອ້ ງຮຽນໄປສໂ ູ່ ລກຄວາມເປັນຈງິ. 2. ຄສ ອນບູ່ ມກີານຄວບຄມຸ ຫຼາຍ ວາູ່ ຈະໃຫກ້ ານ ຮຽນໄປໃນທາງໃດໃນເວລາສອນ ເມູ່ອືເວລາ ການຈາ ລອງເຫດການເລູ່ີມຕນົ້. 3. ແບບຈາ ລອງເຫດການມປີະສດິທິຜນົຫຼາຍກວາູ່ ໃນ ດາ້ນທດັສະນະຄະຕຂິອງນກັຮຽນ, ໂດຍສະ ເພາະຄວາມເຊູ່ອືໝນັ້ຕນົເອງ ແລະ ວທິ ີໃຊຄ້ າໍ ຖາມ. 3. ມນັມກັຈະບູ່ ມວີທິ ີທູ່ີຖກືຕອ້ ງອນັໜູ່ຶງອນັດຽວສາ ລບັ ການຈາ ລອງເຫດການເພູ່ືອປະຕບິດັ ດງູ່ັນນັ້ ຄ ສ ອ ນ ຕ້ອ ງ ມີກ າ ນ ກ ະ ກ ຽ ມ ທູ່ີຈ ະ ປ ະ ເ ຊີນ ກບັສະພາບແວດລອ້ ມທູ່ີຫຼາກຫຼາຍໄດ.້ 4. ແທດເໝາະກບັຕວົຈງິ 4. ການໃຊເ້ວລາຫຼາຍ 5. ປອດໄພ, ແບບງາູ່ ຍໆ 5. ເຮັດແບບງາູ່ ຍດາຍໂພດ

45 5. ການຕດັສິນໃຈ: ມນັຄາ້ຍຄືກບັປະສບົການຊີວິດຈງິ; ບນັຫາທູ່ີນກັຮຽນຈະໄດພ້ ບົເຫັນໃນຊີວິດຈງິສາມາດ ກະຕນຸ້ ໄດ. ້ ສະນນັ້, ນກັຮຽນພະຍາຍາມແກບື້ ນັຫາ ແລະ ຕດັສິນໃຈເລືອກຈາກບນັດາທາງເລືອກອູ່ືນໆ ເພູ່ືອ ບນັລຈຸ ດຸ ປະສງົສະເພາະໃດໜູ່ຶງ. 6. ຄວາມຮບັຮກ ້ ຽູ່ ວກບັບດົບາດ: ເກມຫຼາຍຢາູ່ ງເຮັດໃຫຜ້ ຫ້ ຼິ້ນສາມາດສວມບດົບາດຕວົລະຄອນທູ່ີແຕກຕາູ່ ງກນັ ດງູ່ັນນັ້ ຈູ່ງຶຊວູ່ ຍເຮັດໃຫເ້ກດີມທີດັສະນະຄວາມອດົທນົ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈ. 7. ມມຸ ມອງຈາກຫຼາຍສາຂາວິຊາ: ການຈາ ລອງເຫດການເຮັດໃຫມ້ ກີານເຊູ່ອືມໂຍງລະຫວາູ່ ງກດິຈະກາ ພາຍໃນ ຫອ້ ງຮຽນ ແລະ ຊີວິດນອກໂຮງຮຽນ. ການເຊູ່ືອມຕູ່ ດງູ່ັກາູ່ ວຈະຊວູ່ ຍເຮັດໃຫນ້ ກັຮຽນມຄີວາມເຂົ້າໃຈດີຂ ື້ນໃນ ການເບູ່ງິໂລກໃນແງມູ່ ມຸ ທູ່ີແຕກຕາູ່ ງກນັ. 8. ກອບພະລງັແຮງໃນການສາ້ ງສນັ: ເກມສາມາດນາ ໃຊເ້ຂົ້າໃນການສອນເນອື້ ຫາທູ່ີມນັຍາກທູ່ີຈະສອນໃນ ຫອ້ ງຮຽນ. ການຈາ ລອງເຫດການໄດສ້ ະເໜີເຕັກນກິທູ່ີແຕກຕາູ່ ງຈາກວິທີອູ່ືນໆ ມນັສາມາດສະໜອງທກຸ ປະເພດ ບນັຫາທູ່ີບູ່ ສາມາດຈາ ກດັໄດຕ້ າມການເວລາ. 9. ການຂາ້ມຜູ່ານສອູ່ ງຫວາູ່ ງໄປສ ຄູ່ ວາມເປັນຈງິ: ການຈາ ລອງເຫດການຊວູ່ ຍໃຫຄ້ ເຊູ່ືອມຕູ່ ອຸປະກອນການ ສອນກບັຊີວິດຕວົຈງິຂອງນກັຮຽນ ແລະ ຊຸກຍ ໃ້ຫນ້ ກັຮຽນສາ້ງຄວາມສາ ພນັລະຫວາູ່ ງຄວາມຮທ ູ້່ີພວກເຂົາມຢີ ູ່ ແລວ້ ກບັການນາ ໃຊໃ້ນຊວີດິຂອງພວກເຂົາໃນຖານະເປັນສະມາຊກິຂອງສງັຄມົ. 10. ສ້າງການສູ່ືສານ (Gestalt Communication) (ໝາຍເຖິງເຮັດໃຫ້ມນັງາູ່ ຍຂຶ້ນ): ພະລງັຂອງການ ຈາ ລອງເຫດການແມນູ່ ການປູ່ຽນຫອ້ ງຮຽນທາ ມະດາໄປສກ ູ່ ານສາ້ງຂນຶ້ ເປັນຄືຕວົຈງິແທ້ ຊື່ງ ສາມາດປະເມນີຜນົ ທກັສະໄດພ້ າຍໃຕເ້ງູ່ອືນໄຂຂອງຄວາມເປັນຈງິຫຼາຍຂນຶ້ . ມນັກະກຽມນກັຮຽນດວ້ ຍການຈາ ລອງເຫດການ, ນກັ ຮຽນກາຍເປັນທດ ການສຶກສາໃນຂະນະທູ່ີພວກເຂົາສືບຕູ່ ການສນົທະນາຢ ູ່ທູ່ີບາ້ນ. ນກັຮຽນອະທິບາຍເຖງິການ ຮຽນແບບນີ້ວາູ່ ເປັນຄືກບັຂອງຈງິແທ້ ແລະ ບູ່ ໜ້າເບູ່ືອ. ເມູ່ອືການຈາ ລອງເຫດການຖືກນາ ໃຊສ້ າ ລບັການ ປະເມນີຜນົ ຫຼືການຕີລາຄາການຮຽນກອູ່ ນນກີ້ ຽູ່ ວກບັເນອື້ ໃນທູ່ີຈາ ເປັນເພູ່ືອເຂົ້າຮວູ່ ມຢາູ່ ງປະສບົຜນົສາ ເລັດໃນ ການຈາ ລອງເຫດການ, ນກັຮຽນບາງຄນົອາດຈະບູ່ ປະສບົຜນົສາ ເລັດຍອ້ ນຄວາມບກົຜອູ່ ງໃນຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງ ພວກເຂົາກຽູ່ ວກບັຄວາມຮທ ້ ກັສະທູ່ີຕອ້ ງມມີາກອູ່ ນນ.ີ້ ຖາ້ໃຫໂອກາດ ື້ ແລະ ສູ່ງົເສມີໃຫນ້ ກັຮຽນກບັໄປຮຽນ ແລະ ນາ ໃຊດ້ ງູ່ັກາູ່ ວ ແລະ ທດົລອງການຈາ ລອງ ເຫດການອີກຄງັ້, ນກັຮຽນທກຸ ຄນົໃນທູ່ີສຸດຈະປະສບົຜນົສາ ເລັດ. ນກັຮຽນຄນົອູ່ືນໆຈະອາສາສະໝກັຊວູ່ ຍໃນ ການຈາ ລອງເຫດການພິເສດເຫູ່ົຼານທີູ້່ີຈດັຂນຶ້ ຫຼງັຈາກເລີກໂຮງຮຽນ ຫຼືຕອນກນິ ເຂົ້າທຽູ່ ງເພາະມນັມວູ່ ນ. ສະຫ ບລວມແລວ້ , ການຈາ ລອງເຫດການແມນູ່ ລາຄາຖກືກວາູ່ ທູ່ີຈະສາ້ງຄຮ ູ່ ວູ່ ມງານໃນຊວີດິ ຈງິ. ການຈາ ລອງເຫດການສາ້ງຂນຶ້ ໄດງ້າູ່ ຍ. ມນັໄດກ້ າ ຈດັອງົປະກອບທູ່ີເປັນອນັຕະລາຍໃນສະຖານະການ. ມນັສາມາດຢຸດ ຊູ່ວົຄາວ, ໃນຂະນະທູ່ີສະພາບການໃນຊວີິດຈງິບູ່ ສາມາດເຮັດໄດ. ້ ການຢດຸ ຊູ່ວົຄາວຈະຊວູ່ ຍໃຫນ້ ກັຮຽນມເີວລາ ຫຼາຍ ຂນຶ້ ຕູ່ມືໃນການປະເມນີສູ່ງິທູ່ີກາ ລງັເກດີຂນ ື້ ແລະ ປູ່ຽນການຕດິຕາມຂອງພວກເຂົາ. ກະລນຸ າເບູ່ງິໃນ ເວບນຕີູ້່ມື Please also watch: https://www.youtube.com/watch?v=gabFqEhiZ80

46 References: https://www.slideshare.net/search/slideshow?ft=all&lang=%2A%2A&page=2&q=simulation+t eaching&qid=fe9faafa-67d0-4f96-94f6-4eea968fcf6f&searchfrom=header&sort=&ud=any http://anwaarahmadgulzar.blogspot.com/2014/04/simulated-teaching.html http://static.clexchange.org/ftp/documents/implementation/IM1996- 01EffectiveUseOfSims.pdf ໂມດ ນ 1.4. ບດົບາດສມົມດຸ (ROLE PLAY) ຍນິດຕີອ້ ນຮບັສ ູ່ ໂມດ ນ 1.4. ກະລນຸ າເບູ່ງິ: https://www.youtube.com/watch?v=Ie0K1GsDM08 ພາກທີ 1. ຄາ ແນະນາ ໃນການວດັຜນົ ເອກະສານຂ ້ມ ນ: ໂມດ ນນີ້ຖືກອອກແບບມາເພູ່ືອໃຫ້ຄ ຮ ້ກູ່ຽວກບັແບບບດົ ບາດສມົມຸດ (Role Play). ມນັຈະເວົ້າກຽູ່ ວກບັວາູ່ ຈະປະຕບິດັວທິ ີການນແີ້ ນວໃດເພູ່ືອປບັປງຸ ການສອນ ແລະ ການຮຽນໃຫດື້ ຂີນ ື້ . ເອກະສານ ວຽກ ແລະ ໜາ້ວຽກ: (i) ກະລຸນາຂຽນ T ຖ້າປະໂຫຍກຖືກຕ້ອງ ແລະ F ຖ້າປະໂຫຍກບູ່ ຖືກຕ້ອງ. ອນັ ນີ້ສາມາດໃຊ້ເປັນ ການທດົສອບກອູ່ ນ ແລະ ທດົສອບຫຼງັການຮຽນ: ______1. ບດົບາດສມົມດຸ Role-play ແມນູ່ ເຕັກນິກທູ່ີຊວູ່ ຍໃຫ້ນກັຮຽນຄນົ້ ຫາສະຖານະການຕວົຈງິໂດຍ ມການ ີ ປະຕສິ າໍພນັກບັຜອ້ ູ່ນືໆ ໃນແບບທູ່ີມກີານຈດັການເພູ່ືອພດັທະນາປະສບົການ ແລະ ທດົລອງໃຊ້ວທິ ີການ ສອນຕາູ່ ງໆ ໃນສະພາບແວດລອ້ ມທູ່ີມກີານສະໜບັສະໜນ . ______2. ການຫ ິື້ນບດົບາດສມົມດຸ ແມນູ່ ໂຄງສາ້ ງການຮຽນທູ່ີຊວູ່ ຍໃຫນ້ ກັຮຽນສາມາດນາ ໃຊເ້ນອື້ ໃນໄດໃ້ນ ທນັທີທນັໃດ ໃນຂະນະທູ່ີພວກເຂົາຖກືໃຫຫ້ ຼິ້ນບດົບາດສມົມດຸ ເປັນຜຕ້ ດັສິນໃຈ ຜທ້ ູ່ີຕອ້ ງຕດັສິນໃຈກຽູ່ ວກບັນະ ໂຍບາຍ, ການຈດັສນັຊບັພະຍາກອນ ຫຼືບາງຜນົຮບັອູ່ນືໆ. ______3. ເຕັກນິກນີ້ແມນູ່ ເຄູ່ືອງມທືູ່ີດີເລີດສາ ລບັການມສີວູ່ ນຮວູ່ ມຂອງນກັຮຽນ ແລະ ຊວູ່ ຍໃຫ້ພວກເຂົາ ປະຕິສາ ພນັກບັເພື່ ອນຂອງຕນົ ໃນຂະນະທື່ີພວກເຂົາພະຍາຍາມເຮັດສາ ເລັດໜ້າທູ່ີທູ່ີໄດຮ້ ບັມອບໝາຍໃນ ບດົບາດສະເພາະຂອງພວກເຂົາ. ______4. ໜູ່ຶງໃນສູ່ິງທ້າທາຍໃຫຍທູ່ ູ່ີສດຸ ຂອງເຕັກນກິ ການສະແດງບດົບາດສມົມດຸ ແມນູ່ ການເຮັດໃຫນ້ ກັຮຽນ ທກຸ ຄນົມສີວູ່ ນຮວູ່ ມ ແລະ ມສີວູ່ ນຮວູ່ ມຢາູ່ ງແທຈ້ ງິ.

47 ______5. ໃນການສະແດງບດົບາດສມົມດຸ , ນກັຮຽນມສີວູ່ ນຮວູ່ ມໃນການຄນົ້ຄິດແບບວິພາກ ແລະ ຮຽນເນອື້ ໃນດວ້ ຍວທິ ີທູ່ີເລິກເຊູ່ງິກວາູ່ ເກູ່າົ. _______6. ເຕັກນກິນບີູ້່ ແມນູ່ ວທິ ີທູ່ີດຂີອງການສອນນກັຮຽນ. (ii) ກະລຸນາກະກຽມບດົສອນໂດຍໃຊວ້ ິທີການສອນນ.ີ້ (iii) ສາ ລບັກດິຈະກາ ກຸມູ່ : ● ແບງູ່ ຜເ້ ຂົ້າຮວູ່ ມເປັນ 5 ກຸມູ່ ແລະບອກພວກເຂົາປບັໃຊໃນ້ ສູ່ງິແວດລອ້ ມຂອງຫອ້ ງຮຽນຊນັ້ມດັທະຍມົສກຶສາ ● ສາ້ງບດົສອນ ● ສາທິດການສອນ DEMO TEACHING ● ສງັເຄາະ / ສງັລວມ SYNTHESIS ເງູ່ອືນໄຂການປະຕິບດັງານ: ຄ ສາມາດອອກແບບບດົສອນ ໂດຍໃຊວ້ ທິ ີນ.ີ້ ພາກທີ 2. ການໃຊແ້ ບບບດົບາດສມົມດຸ David Kolb ໄດກ້ າ ນດົບດົບາດສມົມດຸ ເປັນ“ຂະບວນການທູ່ີຄວາມຮຖ ້ ກືສາ້ງຂນ ື້ ໂດຍຜາູ່ ນການປູ່ຽນ ປະສບົການ”. ທູ່ານ Hirsch ເນັື້ນໜກັອີກວາູ່ ບດົບາດສມົມ ດປະກອບດວ້ ຍອງົປະກອບຫຼກັ ຂອງການຮຽນ ແບບ ປະສບົການ. ມນັແມນູ່ ວິທີການສອນທູ່ີມປີະສິດທິພາບ ແລະ ມປີະສິດທິຜນົ ສາ ລບັເດັກນອຍ້ ແລະ ຜໃ້ ຫຍທູ່ ູ່ີສາມາດປບັເພູ່ືອຖາູ່ ຍທອດຈດຸ ປະສງົຂອງການຮຽນໃດໜູ່ຶງ. ມນັເປັນການຝຶກແອບທກັສະການສູ່ືສານ ໂຄງສາ້ງທູ່ວົໄປ ແລະ ຮອບວຽນຂອງບດົບາດສມົມຸດ ໝມ ຂນັ້ຕອບແນະນາ ສະເໜີສະຖານະ ການ ສະແດງຕາມຕອ້ ງການ ປິດ ປບັລະບບົໃຫທ້ ນັ ສະໄໝ ນກັຮຽນສະແດງ ບດົບາດສມົມຸດ ຂນັ້ຕອນທີ1: ລະບຸສະພາບການ. ເພູ່ືອເລູ່ີມຕນົ້ຂະບວນການ, ເຕົ້າໂຮມຄນົເຂົ້າກນັ, ແນະນາ ບນັຫາ ແລະ ຊຸກຍກ ້ ານສນົທະນາຢາູ່ ງເປີດເຜີຍເພູ່ືອເປີດເຜີຍທກຸ ບນັຫາທູ່ີກຽູ່ ວຂອ້ ງ. ຂນັ້ຕອນທີ2: ເພູ່ີມລາຍລະອຽດ ຂນັ້ຕອນທີ3: ມອບບດົບາດໃຫ້ ຂນັ້ຕອນທີ4: ສະແດງສະຖານະການອອກ ຂນັ້ຕອນທີ5: ສນົທະນາສູ່ງິທູ່ີທາູ່ ນໄດຮ້ຽນຮ ້