EO scenariusze-zajec-dziennych-klasa-3-semestr-1-cz2

Temat 59. Rozmawiamy o Świętym Mikołaju 93

7. Zabawy i wyścigi rzędów z piłką koszykową.
• Indywidualne podrzucanie i łapanie piłki.
• Rzuty oburącz i chwyty oburącz – ćwiczenia w parach.
• Rzuty jednorącz i chwyty oburącz – ćwiczenia w parach.
• Rzuty w parach w ruchu.
• Wyścigi rzędów: toczenie piłki, kozłowanie prawą/lewą ręką.
• Rzuty piłką na odległość.
• Indywidualne rzuty do kosza z miejsca.
• Indywidualne rzuty do kosza w ruchu.

8. Podsumowanie zajęć – deklarowanie pomocy w różnych sytuacjach.
• Dzieci podchodzą do siebie, podają sobie ręce (uścisk dłoni na pożegnanie) i deklarują pomoc:
Chętnie pomogę ci w odrabianiu lekcji (pełnieniu obowiązków dyżurnego…); Nauczę cię kozło-
wać piłkę…
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Czy pamiętamy ten wiersz?” – rozsypanka wersowa.

• Uczniowie pracują w 3 grupach zadaniowych. Każda grupa otrzymuje rozsypankę wersową
wiersza Jana Brzechwy „Skarżypyta”.

• Dzieci układają wiersz. Prezentują.
• Wygrywa grupa, która poprawnie i najszybciej ułoży wiersz.
JJ Z aprojektowanie i wykonanie matematycznej gry planszowej – dodawanie i odejmo-
wanie w zakresie 100.
• Zaprojektowanie i wykonanie planszy do gry.
• Gra w zaprojektowaną grę.
JJ „Jak mecz, to wszystko idzie precz” – minikoszykówka.

Gra zespołowa – rozgrywka w klasie.

XII krąg tematyczny: Aby pięknie żyć

Temat 59. Rozmawiamy o Świętym Mikołaju

ZAPIS W DZIENNIKU
Swobodne wypowiedzi o Świętym Mikołaju. Czytanie ze zrozumieniem tekstu Wojciecha Widłaka
„Czy na pewno go znasz?”. Rozmowa o potrzebie dzielenia się z innymi. Pisownia wyrazów z ż
na końcu. Wskazywanie czasowników w zdaniach. Opowiadanie historyjki obrazkowej, nadawa-
nie jej tytułu. Dodawanie i odejmowanie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań, czytanie danych
z tabeli, obliczenia zegarowe. Malowanie portretu Mikołaja. Wykonanie prezentu na mikołajki –
maskotki ze szmatek.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– wypowiada się na podany temat
– rozumie potrzebę dzielenia się z innymi
– pisze poprawnie wyrazy z ż na końcu
– wskazuje czasowniki w zdaniach
– odczytuje wskazania zegara i dokonuje obliczeń zegarowych w systemie 24-godzinnym
– odmierza, wycina, zszywa

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– zdobędziesz informacje o życiu i uczynkach prawdziwego św. Mikołaja
– nadasz tytuł historyjce obrazkowej i ją opowiesz

94 XII krąg tematyczny: Aby pięknie żyć

– wypowiesz się na temat tradycji obchodzenia mikołajek
– uzupełnisz zdania wyrazami z ż
– rozwiążesz zadania matematyczne
– namalujesz portret Mikołaja
– wykonasz maskotkę

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– znasz legendę o św. Mikołaju
– nadajesz tytuł historyjce i ją opowiadasz
– uzupełniasz zdania wyrazami z ż
– rozwiązujesz zadania matematyczne
– malujesz portret Mikołaja i wykonujesz maskotkę

KLUCZOWE PYTANIA
– Jak możesz zostać świętym Mikołajem?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 28–29, Z cz. 2 s. 30–31, M. cz. 1 s. 68–69, nagranie piosenki tematycznie związanej
z Mikołajem, odtwarzacz, kawałki tkanin, mulina, igła, wata, nożyczki, klej Wikol, guziki,
wstążki, bloki rysunkowe, farby plakatowe, karty do gry, kartki z nazwiskami dzieci do lo-
sowania.

PLAN ZAJĘĆ
1. „ Święty Mikołaj drogą wędruje…” – piosenka o świętym Mikołaju, wprowadzenie do tematu zajęć.
2. „Co wiem o świętym, co daje prezenty?” – swobodne wypowiedzi o świętym Mikołaju.
3. „Czy na pewno go znasz?” – praca z tekstem W. Widłaka.
4. Święty Mikołaj, biskup z Miry. Dwa wizerunki świętego kochanego przez dzieci na całym świe-

cie – portret Mikołaja, praca plastyczna.
5. I ty możesz zostać świętym Mikołajem – wypowiedzi na temat dobroczynności zwykłych ludzi.
6. Historia świętego Mikołaja – pisownia wyrazów z ż na końcu, wskazywanie czasowników w zdaniach.
7. Dodawanie i odejmowanie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań.
8. Mikołajki w naszej klasie – zorganizowanie klasowych mikołajek.
9. Podsumowanie zajęć – rundka dzielenia się marzeniami.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. „ Święty Mikołaj drogą wędruje….” – piosenka o świętym Mikołaju, wprowadzenie

do tematu zajęć.
Wysłuchanie przygotowanego przez nauczyciela nagrania piosenki o świętym Mikołaju lub
wspólne śpiewanie znanej dzieciom piosenki związanej z Mikołajem.
2. „Co wiem o świętym, co daje prezenty?” – swobodne wypowiedzi o świętym Mikołaju.
• Swobodne wypowiedzi uczniów dotyczące historii, wyglądu św. Mikołaja oraz dni, kiedy Miko-

łaj przynosi prezenty.
• Ciekawostki o Mikołaju podawane przez nauczyciela: Święty Mikołaj jest patronem pa-

sterzy i bydła, chroni zarówno pasterzy, jak i bydło przed wilkami. W podzięce za opiekę
pasterze 6 grudnia składali ofiary w postaci wieńców z lnu i konopi, w które wkładali
kurze i gęsie jajka. W Polsce Mikołaj obdarowuje nas prezentami dwukrotnie: 6 i 24 grud-
nia. Na Kaszubach prezenty rozdaje Gwiazdor, na Górnym Śląsku 6 grudnia przychodzi
Mikołaj, ale w Wigilię pod choinkę prezenty kładzie Dzieciątko. Niegrzeczne dziecko nie

Temat 59. Rozmawiamy o Świętym Mikołaju 95

dostaje tam rózgi, tylko węgiel (wungiel) lub obierki od ziemniaków, (oszkrabiny) albo PZ cz. 2 s. 28–29
PZ cz. 2 s. 29 ćw. 1, 2
resztki żużlu z popielnika (hasie). W Poznaniu prezenty w mikołajki dostają dzieci, które Z cz. 2 s. 30 ćw. 1

wystawią czyste buty; gdy buty są brudne, trafia do nich zgniły ziemniak (pyra). We Wło- PZ cz. 2 s. 29 ćw. 3

szech dzieci dostają prezenty dopiero 6 stycznia, w Święto Trzech Króli przynosi je Befa- Z cz. 2 s. 31 ćw. 4
Z cz. 2 s. 30 ćw. 3
na, wkłada do skarpet, a niegrzecznych obdarowuje czosnkiem lub węglem. Do Holandii Z cz. 2 s. 30 ćw. 2

5 grudnia przypływa statkiem Sinterklass ze swoim pomocnikiem Czarnym Piotrusiem M cz. 1 s. 69 z. 2, 3, 5
M cz 1 s. 68–69 z. 1, 4
i rozdaje dzieciom czekoladowe litery. W Rosji Dziadek Mróz z wnuczką Śnieżynką daje

prezenty na Nowy Rok, a w Ameryce dzieci szukają prezentów w skarpetach 25 grudnia,

przynosi je Santa Claus.
3. „Czy na pewno go znasz?” – praca z tekstem W. Widłaka.

• Głośne czytanie tekstu ze zrozumieniem.
• Wypowiedzi na temat życia i uczynków prawdziwego świętego Mikołaja na podstawie przeczy-

tanego tekstu.
• Wyszukiwanie w tekście fragmentów opisujących uczynki świętego Mikołaja. Uzupełnianie

listów podpisami ich nadawców – osób obdarowanych przez św. Mikołaja.
• Rozmowa na temat treści listów do Mikołaja pisanych przez współczesne dzieci – skonfronto-

wanie ich z listami bohaterów tekstu.
4. Święty Mikołaj, biskup z Miry. Dwa wizerunki świętego kochanego przez dzieci na

całym świecie – portret Mikołaja, praca plastyczna.
• Porównywanie obrazów świętego Mikołaja – biskupa z Miry z popularnym Mikołajem pojawia-

jącym się corocznie na ulicach i w sklepach.
• Wybór wizerunku: biskup czy Mikołaj znany z naszych ulic.
• Wykonanie portretu farbami plakatowymi.
• Wystawa prac.
5. I ty możesz zostać świętym Mikołajem – wypowiedzi na temat dobroczynności zwy-
kłych ludzi.
• Opowiadanie historyjki obrazkowej i nadanie jej tytułu.
• Rozmowa z dziećmi o radości dawania i dzielenia się z potrzebującymi.
• Pisanie zakończeń zdań na temat pomagania potrzebującym.
6. H istoria świętego Mikołaja – pisownia wyrazów z ż na końcu, wskazywanie czasow-
ników w zdaniach.
• Czytanie i uzupełnianie zdań o św. Mikołaju z Miry wyrazami z ż na końcu.
• Przypomnienie wiadomości o czasownikach. Podkreślenie czasowników w notatce o Mikołaju.
7. Dodawanie i odejmowanie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań.
• „Rozegrajmy partyjkę” – gra w karty. Dzieci dobierają się w pary. Para gra przeciwko parze.

Każde dziecko w parze losuje dwie karty (nauczyciel usuwa z talii karty z liczbą 10), ukła-
da z nich najmniejszą/największą liczbę dwucyfrową. Dzieci w parach obliczają sumy/różnice
z ułożonych liczb. Porównują uzyskane wyniki z wynikami pary przeciwników. Wygrywa para,
która ma najmniejszą/największą sumę/różnicę.
• Matematyczne wprawki – dodawanie i odejmowanie, poszukiwanie zasady, wg której powstał
układ figur, oś symetrii.
• Rozwiązywanie zadań tekstowych na podstawie danych w tabeli – porównywanie różnicowe,
obliczenia zegarowe.
8. Mikołajki w naszej klasie – zorganizowanie klasowych mikołajek.
• Przygotowanie losów z nazwiskami dzieci.
• Losowanie, kogo uczniowie obdarują 6 grudnia.
• Wykonanie prezentu na mikołajki – szycie maskotki ze szmatek.
9. Podsumowanie zajęć – rundka dzielenia się marzeniami.
• Dzieci kolejno kończą zdanie: Bardzo chciałabym/chciałbym dostać od świętego Mikołaja…
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

96 XII krąg tematyczny: Aby pięknie żyć

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Ludzie listy piszą…” – list do Mikołaja.

• Ustalenie, co mogłoby sprawić radość dzieciom na całym świecie (np. pokój).
• Wspólne zredagowanie i napisanie listu do świętego Mikołaja z prośbą o spełnienie tego marzenia.
JJ Mikołajkowy zawrót głowy – mikołajkowa dekoracja klasy.
Zebranie pomysłów na dekorację klasy (np. skarpety na prezenty, czapki Mikołaja, sanie, reni-
fery, płatki śniegu), wykonanie elementów dekoracji wg pomysłów dzieci. Udekorowanie klasy.
JJ Worek pełen dobroci – zbieramy słodycze.
Podjęcie decyzji o zbieraniu słodyczy (każdy uczeń dobrowolnie rezygnuje z jednego batona, cu-
kierka itp. do czasu mikołajek, aby zebranymi w ten sposób słodyczami 6 grudnia poczęstować
wybranych kolegów).

XII krąg tematyczny: Aby pięknie żyć

Temat 60. Grudniowe niespodzianki

ZAPIS W DZIENNIKU
Tworzenie skojarzeń do słowa grudzień. Grudzień – praca z kartą z kalendarza. Poznanie i wyjaśnienie
przysłów związanych z grudniem. Wykonanie ilustracji do wybranych przysłów. Rozmowa o wysłucha-
nym opowiadaniu Włodzimierza Dulemby „Ślady na śniegu”. Rozwiązywanie zagadek wymagających
wnioskowania i logicznego myślenia. Sposoby dokarmiania ptaków, odgrywanie scenek dramowych.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– wyjaśnia przysłowia i wykonuje ilustrację do jednego z nich
– uważnie słucha czytanego tekstu
– rozwiązuje łamigłówki
– rozumie potrzebę pomagania zwierzętom w czasie zimy
– uczestniczy w grze dydaktycznej
– współpracuje w grupie, przestrzegając ustalonych zasad
– zna ważne grudniowe daty

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wysłuchasz opowiadania o czytaniu śladów na śniegu
– poznasz ważne dni w grudniu
– wyjaśnisz powiedzenia związane z grudniem
– wykonasz ilustrację do przysłowia
– rozwiążesz łamigłówki
– weźmiesz udział w zabawach ruchowych

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– słuchasz opowiadania o czytaniu śladów na śniegu
– znasz ważne dni w grudniu
– wyjaśniasz powiedzenia związane z grudniem
– wykonujesz ilustrację do przysłowia
– rozwiązujesz łamigłówki
– bierzesz udział w zabawach ruchowych, przestrzegając ustalonych zasad

KLUCZOWE PYTANIA
– Kto bez problemu potrafi odczytywać ślady na śniegu?
– Dlaczego lubimy niektóre grudniowe dni?

Temat 60. Grudniowe niespodzianki 97

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
opowiadanie D. Dulęby „Ślady na śniegu”, PZ cz. 2 s. 30–31, Z cz. 2 s. 32–33, książki z przy-
słowiami (kilka egzemplarzy) lub wybrane przysłowia przygotowane dla uczniów w koper-
tach, kartki z bloku, farby plakatowe, flamastry, kalendarze, piłka; dodatkowo: kartoniki
z wyrazami kojarzącymi się ze świętami i zimą w grudniu.

PLAN ZAJĘĆ PZ cz. 2 s. 30
1. Burza mózgów – podawanie skojarzeń do hasła grudzień, wprowadzenie do tematu zajęć. PZ cz. 2 s. 31
2. „Grudzień” – czytanie informacji o najważniejszych wydarzeniach w grudniu, wyjaśnianie

przysłów.
3. „Jakie to przysłowie?” – wykonanie pracy plastycznej.
4. Poświętujmy razem z grudniem – praca z kalendarzem.
5. „Zimowe zabawy czas zacząć” – zabawy ruchowe i nie tylko.
6. „ Zwierzęce tropy na śnieżnym puchu jak litery na białej kartce” – słuchanie opowiadania

W. Dulemby „Ślady na śniegu”.
7. „Lis i zając” – scenki dramowe, rozmowy w parach, ćwiczenia rozwijające wyobraźnię.
8. Grudniowe łamigłówki – ustne i pisemne wypowiedzi o różnych obliczach grudnia; grudniowe

kalkulacje.
9. „Piłka parzy” – zabawa ruchowa z wyrazami kojarzącymi się z grudniem.
10. Podsumowanie zajęć – „To już wiem o grudniu!”, mapa myśli.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Burza mózgów – podawanie skojarzeń do hasła grudzień, wprowadzenie do tematu

zajęć.
Dzieci podają skojarzenia do zaproponowanego przez nauczyciela hasła grudzień. Wszystkie
skojarzenia są dobre. Nauczyciel zapisuje je na tablicy.
2. „ Grudzień” – czytanie informacji o najważniejszych wydarzeniach w grudniu, wy-
jaśnianie przysłów.
• Ciche czytanie ze zrozumieniem kartki z kalendarza.
• Czego nowego dowiedzieliśmy się z kartki z kalendarza? – porównanie skojarzeń dzieci z infor-

macjami uzyskanymi z przeczytanego tekstu.
• Przysłowia mądrością narodów – wyjaśnianie przysłów związanych z ostatnim miesiącem

roku.
• Czy są inne przysłowia związane z grudniem? – szukanie przysłów o grudniu w książce z przy-

słowiami lub wylosowanie przygotowanej przez nauczyciela koperty z przysłowiem – praca
w grupach. Przykładowe przysłowia: Gdy mróz jest pierwszego grudnia, wyschnie też niejed-
na studnia. Gdyby kiedy w grudniu grzmiało, wiatrów w roku nowym będzie niemało. Jeśli
w grudniu często dmucha, to w marcu i kwietniu plucha. Po suchym grudniu sucha wiosna
bywa i pogoda w żniwa. Grudzień daje się we znaki, tym co późno kopią ziemniaki. Kto bez
kożucha grudzień przechodzi, w Jana ciepło mu zaszkodzi.
• Odczytanie i wyjaśnienie znaczenia wybranych przysłów przez chętnych uczniów.
3. „Jakie to przysłowie?” – wykonanie pracy plastycznej.
• Indywidualne lub zespołowe wykonanie ilustracji do wybranego przysłowia.
• Prezentacja prac.
• Dopasowywanie omówionych przysłów do wykonanych przez uczniów ilustracji.
4. Poświętujmy razem z grudniem – praca z kalendarzem.
• Ważne daty w kalendarzu – przypomnienie ważnych dat w grudniu (6 grudnia – mikołajki,
22 grudnia – pierwszy dzień zimy, 24 grudnia – Wigilia, 25–26 grudnia – Boże Narodzenie,
31 grudnia – sylwester).

98 XII krąg tematyczny: Aby pięknie żyć

• Inne ważne dni w grudniu – ciekawostki przekazane uczniom przez nauczyciela (3 grudnia
– Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych, 4 grudnia – Dzień Górnika, Barbórka,
7 grudnia – Międzynarodowy Dzień Lotnictwa Cywilnego, 10 grudnia – Międzynarodowy Dzień
Praw Człowieka, 13 grudnia – Światowy Dzień Telewizji dla Dzieci, 17 grudnia – Dzień bez
Przekleństw, 28 grudnia – Międzynarodowy Dzień Pocałunku).

• Praca z kalendarzem, odszukanie świąt, odczytanie, na jakie dni tygodnia przypadają poszcze-
gólne święta, wymyślenie symboli dla określonych świąt (np. mikołajki – czapka Mikołaja,
Wigilia – prezent, Boże Narodzenie – choinka, Międzynarodowy Dzień Pocałunku – usta) i na-
niesienie ich na grudniową kartkę w kalendarzu w klasie.

• Zaznaczenie w kalendarzu dat ważnych dla dzieci w klasie – imieniny, urodziny uczniów (jeśli
przypadają w grudniu).

5. „Zimowe zabawy czas zacząć” – zabawy ruchowe i nie tylko.
• „Papierowa wojna” – dzieci ugniatają kartki z bloku w kule (każdy gniecie 2 kartki równocze-
śnie, prawą i lewą dłonią), zgniecione kartki to „śniegowe kule”. Nauczyciel dzieli uczniów
na 2 grupy; oznacza pola grup. Na sygnał nauczyciela rozpoczyna się bitwa. Wygrywa grupa,
która po sygnale kończącym bitwę ma na swoim polu mniej kul (przeliczanie, porównywanie,
dodawanie, układanie zadań z treścią na porównywanie różnicowe jako powtórzenie i utrwa-
lenie wiadomości zdobytych w ciągu minionego tygodnia zajęć).
• Indywidualne rzuty kulami do celu.
• Wyścigi rzędów z kulami (np. podrzucanie kul i łapanie, przerzucanie pod kolanami, sztafeta
z kulami).

6. „Zwierzęce tropy na śnieżnym puchu jak litery na białej kartce” – słuchanie opo-
wiadania W. Dulemby „Ślady na śniegu”.
• Wspólne przypomnienie zmian zachodzących w przyrodzie na przełomie jesieni i zimy, elemen-
ty pogody, zwiastuny zimy – powtórzenie i utrwalenie wiadomości.
• Słuchanie opowiadania czytanego przez nauczyciela.
Włodzimierz Dulemba
Ślady na śniegu
Na białym śniegu nic się nie ukryje. Wszystko widać gołym okiem. Nie potrzeba ani lornetek,
ani okularów. Każdy zostawiony ślad odbija się wgłębieniem w białym puchu i jest jak znak, jak
litera, jak tekst złożony z liter i wydrukowany na białej szpalcie „Leśnej Gazety”.
Żeby przeczytać tekst najkrótszej bajeczki, trzeba znać alfabet, czyli literki. Z literek poskładać
słowa, a ze słów zdania.
Żeby przeczytać tekst „Leśnej Gazety”, trzeba umieć rozpoznawać ślady. Ktoś, kto nie
bywa w lesie zimą i nie nauczył się alfabetu zwierzęcych śladów, zobaczy tylko dołek i nic
„nie przeczyta”. Dołki po zajęczych skokach będą dla niego nieznanym językiem, a naj-
pewniej tym najtrudniejszym, czyli przysłowiową chińszczyzną. Ale ten, kto wie, co znaczą
owe kreski, kreseczki, kwadraciki, przecinki i zawijaski, powie: „Piękny język. Prawdziwa
poezja”. I na pewno zada sobie pytanie: „Czy w moim języku dałoby się równie pięknie
o tym opowiedzieć?”.
Także Chińczyk, który zobaczyłby nasze literki, powiedziałby: „Ale wygibasy. Jakie śmieszne
znaczki. Czy tym można zapisać myśli?”.
Są ludzie, którzy wspaniale czytają „Leśną Gazetę” o każdej porze roku. Ale najłatwiej czyta
im się zimą. Pan leśniczy ledwo wejdzie do lasu, już wie, kto przechodził tędy przed nim. Czło-
wiek czy zwierzę; a jeśli człowiek, to czy był dobry, czy zły.
„Gdyby to był ktoś z naszych – myśli pan leśniczy – to zostawiałby takie ślady jak ja, bo buty
mamy służbowe, czyli z taką samą podeszwą. A jest odciśnięta inna podeszwa. Drwale dzisiaj nie
pracują, więc albo turysta, albo kłusownik. Trzeba ruszyć tym śladem”.
Zwierzęta wspaniale potrafią czytać „Leśną Gazetę”. Od wczesnego dzieciństwa uczą się pilnie
i w ogóle nie trzeba ich do nauki zachęcać.
– To znaczy, że są pilniejszymi uczniami niż dzieci?

Temat 60. Grudniowe niespodzianki 99

– Tak, tak, tak. Trzy razy tak – odpowiadam. – Zwierzęta muszą znać ślady tych, których szu- Z cz. 2 s. 32 ćw. 1
kają, i tych z którymi nie chcieliby się spotkać. Od tego zależy ich życie w lesie, i tu nie ma żartów.
Za nieodrobioną pracę domową w szkole dostaje się co najwyżej jedynkę lub uwagę do zeszytu, Z. cz. 2 s. 32 ćw. 2
a w lesie można stracić życie. Z cz. 2 s. 33 ćw. 3, 4

– To mam cię, zajączku – ucieszył się lis. – Biegłeś tędy kilkanaście minut temu i nawet nie
starałeś się kluczyć i zacierać śladów. No pięknie. Lubię takie drukowane wielką czcionką teksty.
Łatwo się czyta, nie trzeba wytężać oczu – dodał zadowolony.

I lis podążył śladem zająca sus po susie, zdanie po zdaniu, strona po stronie.
– O, a tu co? – zdziwił się lis. – Tekst zamazany pod sosenką. Cóż to?
Lis rozejrzał się uważnie i już po chwili mamrotał uspokojony: – Nie ze mną takie numery.
Masz szczęście wietrze, że nie mogę cię dopaść i dać ci nauczki, na jaką zasłużyłeś. Chciałeś po-
móc zającowi i zawiałeś ślady. Próżny twój wysiłek. I tak dopadnę tego szaraka. O, już widzę,
którędy dalej pobiegł.
– Mniam, jaki czytelny ślad, jaka piękna opowieść – oblizał się wilk na widok śladów lisa. – O,
i zajączek tu sobie kicał wcześniej, ale ja wolę liska, bo więcej mięska – kłapnął pyskiem i po-
grążył się w lekturze „Leśnej Gazety” z lubością wytrawnego czytelnika, czyli w tym przypadku:
tropiciela.
– Ale mam szczęśliwy dzień. I zając, i lis, a przy okazji odstrzelę i wilka dla sportu – zarecho-
tał kłusownik.
– No zajączku, pożegnaj się z lasem – powiedział wilk.
– Ty, lisie, też się pożegnaj – warknął wilk.
– I pan niech też się pożegna z nielegalną i łatwą zdobyczą – powiedział leśniczy do kłusownika.
Kto najlepiej czytał w lesie ślady? Zastanówcie się i nie odpowiadajcie za szybko.

(źródło: W. Dulemba, „Cztery pory baśni. Jesień”, Wyd. Jedność, Kielce 2006, s. 178–179)

• Wyjaśnienie wyrazów: tropy, skoki, kłusownik.
• Rozmowa dotycząca wysłuchanego opowiadania. Kto i w jakim celu musi znać „język śladów”?

Dlaczego zwierzęta są bardzo pilnymi uczniami? Kto najlepiej czytał ślady w lesie? Czego mo-
żemy się dowiedzieć, odwiedzając las zimą i obserwując ślady na śniegu?
• Swobodne wypowiedzi o tym, jak zwierzęta przygotowują się do zimy i jakiej pomocy oczekują
od człowieka.
• Podjęcie decyzji o dokarmianiu ptaków zimą. Przygotowanie grafiku dyżurów.
7. „Lis i zając” – scenki dramowe, rozmowy w parach, ćwiczenia rozwijające wyobraźnię.
Dzieci dobierają się w pary. Przyjmują role: dowolnego leśnego zwierzęcia (może to być ptak) lub
człowieka. Przygotowują dialog między dwoma zwierzętami, które spotykają się zimą w lesie
(jakie grożą im niebezpieczeństwa, jakie widziały ślady na śniegu i co może się w związku z tym
zdarzyć), lub rozmowę zwierzaka zwracającego się o pomoc do człowieka w zimie. Prezentacja
scenek.
8. Grudniowe łamigłówki – ustne i pisemne wypowiedzi o różnych obliczach grudnia,
grudniowe kalkulacje.
• Wypowiedzi na temat dobrych i złych aspektów grudnia (miły grudzień – srogi grudzień) – wy-
konanie notatki obrazkowej do przysłowia o grudniu.
• Witamy, żegnamy, czekamy – uzupełnianie zdań.
Rozwiązanie zagadek poprzez kalkulowanie na podstawie podanych informacji, w tym danych
kalendarzowych.
9. „Piłka parzy” – zabawa ruchowa z wyrazami kojarzącymi się z grudniem.
Uczniowie siedzą w kręgu. Nauczyciel lub uczeń rzuca piłkę do wybranego dziecka i mówi wyraz
związany z grudniem (np. zima, śnieg, mikołajki, choinka). Dziecko łapie piłkę, podaje skojarze-
nie (np. mikołajki – prezent, choinka – bombki) i odrzuca piłkę. Jeśli padnie wyraz niezwiązany
z grudniem (np. upał, plaża, klapki), nie wolno łapać piłki.
10. Podsumowanie zajęć – „To już wiem o grudniu!”, mapa myśli.

100 XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

POTYCZKI • Dzieci w grupach wykonują mapy myśli, na których zapisują zdobyte wiadomości o grudniu
ORTOGRAFICZNE i niespodzianki, które czekają nas w ostatnim miesiącu roku.

PO s. 7 ćw. 3, • Potyczki ortograficzne – Pomyśl, powiedz, zapisz.
s. 56 ćw. 3, s. 53 ćw. 4 Dzieci podają wyrazy kojarzące się z grudniem, prezentujące dowolną trudność ortograficzną
(np. śnieżyca, ślizgawka, mróz, łyżwy, górka, prezent, Mikołaj, Laponia, Boże Narodzenie, ży-
czenia), wyjaśniają pisownię wyrazów i zapisują je na mapie myśli.

• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Wszyscy czekamy na… święta” – opowiadanie kreatywne.

• Dzieci losują kartoniki z wyrazami kojarzącymi się ze świętami i zimą w grudniu (np. sanki,
renifer, czapka, bombki, wstążka, gałązka sosny, szyszka, świeca, worek, Święty Mikołaj, drzwi,
gwiazda na niebie, śniegowa gwiazdka, łyżwy, termometr lekarski, termometr zaokienny, wróbel,
sikora, karmnik, pierniczek, makówka z sypiącym się makiem, buty, rękawice) i na ich odwrocie
tworzą odpowiednie rysunki. Układają kartoniki w stosiku przed nauczycielem i siadają w kręgu.

• Nauczyciel nawija na palec kawałek włóczki i zaczyna opowiadanie, np. Janek i Monika po-
stanowili…, i puszcza kłębek do jednego z dzieci. Podnosi jeden kartonik, pokazuje rysunek,
a dziecko kontynuuje opowieść, używając w niej nazwy tego obrazka. Może ułożyć jedno lub
więcej zdań.

• Dzieci mogą też dobrać się w kilkuosobowe grupy, wylosować po jednym kartoniku, ułożyć
rysunki w dowolnej kolejności i w grupach utworzyć ciekawą opowieść związaną ze świętami,
w której wykorzystają kolejne wyrazy.

• Po skończonej zabawie dzieci układają wyrazy zapisane na kartonikach wg alfabetu.

XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

Temat 61. Do szczęścia niewiele potrzeba

INFORMACJA DLA RODZICÓW
W tym tygodniu będą potrzebne: puszka po orzeszkach, farby, kolorowy papier, klej, nożyczki,
gąbka, kartki z bloku, pastele olejne.

ZAPIS W DZIENNIKU
Opowiadanie baśni Marii Ewy Letki „Czarodziejski pieniążek” na podstawie tekstu i historyjki ob-
razkowej – następstwo czasowe, ustalenie kolejności wydarzeń w opowiadaniu. Rozmowa o wartości
pieniądza i jego znaczeniu w życiu codziennym. Uwrażliwienie na potrzebę pomagania osobom po-
trzebującym. Porządkowanie wyrazów wg alfabetu. Rozwiązywanie zadań – odczytywanie danych
z tabeli, porównywanie długości i ciężaru. Gry i zabawy z piłką – doskonalenie rzutów do kosza.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– wypowiada się o bohaterce baśni
– opowiada baśń na podstawie tekstu i historyjki obrazkowej
– porządkuje wyrazy wg alfabetu
– wykonuje obliczenia z okienkami, dodając i odejmując w zakresie 100
– rozwiązuje zadania, odczytując dane z tabeli
– doskonali celność rzutów do kosza

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz i opowiesz baśń
– weźmiesz udział w rozmowie o wartości pieniądza
– ułożysz wyrazy w porządku alfabetycznym

Temat 61. Do szczęścia niewiele potrzeba 101

– odczytasz dane z tabeli i rozwiążesz zadania
– weźmiesz udział w grach i zabawach z rzutami piłki do kosza

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– czytasz i opowiadasz baśń
– bierzesz udział w rozmowie o wartości pieniądza
– układasz wyrazy w porządku alfabetycznym
– odczytujesz dane z tabeli i rozwiązujesz zadania
– bierzesz udział w grach i zabawach z rzutami piłki do kosza

KLUCZOWE PYTANIA
– Jaką wartość ma pieniądz dla różnych ludzi?
– W jakich codziennych sytuacjach przydatna jest znajomość alfabetu?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 32–33, Z cz. 2 s. 34–35, PM cz. 1 s. 46, M. cz. 1 s. 70, indywidualne karty pracy,
wyrazy do porządkowania, kartoniki z cyframi, kostki do gry, woreczki, piłki; dodatkowo:
kartki z zadaniami dla par, rysunki do zadań, kartki w kratkę ze zdaniem z opowiadania.

PLAN ZAJĘĆ

1. Rozwiązanie działań matematycznych z hasłem wprowadzającym do tematu dnia.
2. „Czarodziejski pieniążek” – praca z tekstem M. E. Letki.
3. Do szczęścia czasem niewiele potrzeba – wypowiedzi o wartości pieniądza dla różnych ludzi.
4. Jak pomagać innym? – kształtowanie prawidłowych postaw.
5. Który wyraz pierwszy? – utrwalenie alfabetu.
6. Ile waży? Ile mierzy? – rozwiązywanie zadań.
7. Gry i zabawy z piłką – ćwiczenie rzutów do kosza.
8. Podsumowanie dnia – rundka o warunkach koniecznych do osiągnięcia szczęścia.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Rozwiązanie działań matematycznych z hasłem wprowadzającym do tematu dnia.

• Rozwiązanie kolejnych działań i uporządkowanie wyników od największego do najmniejszego.

100 – 16 100 – 25 100 – 47 100 – 76
Na sze spra wy

• Swobodne wypowiedzi związane z rozumieniem ułożonego hasła: NASZE SPRAWY. PZ cz. 2 s. 32–33
2. „Czarodziejski pieniążek” – praca z tekstem M. E. Letki. Z cz. 2 s. 34 ćw. 1

• Głośne czytanie baśni ze zwróceniem uwagi na właściwą intonację. PZ cz. 2 s. 33 ćw. 1, 2
• Wskazanie bohaterów tekstu. Z. cz. 2 s. 34 ćw. 2
• Ułożenie historyjki obrazkowej i nadanie tytułów ilustracjom.
• Opowiadanie o wędrówce zagubionego pieniążka na podstawie wysłuchanej baśni i ilustracji

zgodnie z następstwem czasowym.
3. D o szczęścia czasem niewiele potrzeba – wypowiedzi o wartości pieniądza dla róż-

nych ludzi.
• Ustalenie oczekiwań bohaterów baśni związanych z posiadaniem pieniędzy, ocena ich zachowania.
• Porównanie oczekiwań biednej dziewczynki i jej babci z oczekiwaniami innych ludzi.
• Ustalenie wartości pieniążka dla dziewczynki i jej babci.

102 XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

PZ cz. 2 s. 33 ćw. 3 • Rozmowa o wartości pieniądza i jego znaczeniu dla różnych osób na podstawie opowiadania
i własnych doświadczeń.
Z cz. 2 s. 35 ćw. 4
4. Jak pomagać innym? – kształtowanie prawidłowych postaw.
Z cz. 2 s. 35 ćw. 3 • Podawanie i zapisywanie na tablicy przykładów racjonalnego wykorzystania otrzymanych lub
POTYCZKI wygranych niewielkich sum pieniędzy. Zapisywanie przykładów w formie mapy myśli na tabli-
cy. Podkreślenie znaczenia empatii wobec osób potrzebujących pomocy.
ORTOGRAFICZNE
PO s. 62 ćw. 2, s. 64 – k upił(a) rodzicom robot – kupił(a) chorej osobie – kupił(a) samotnej osobie
kuchenny. lekarstwa. telewizor.
M cz. 1 s. 70 z. 2, 3
PM cz. 1 s. 46 z. 1 – w płacił(a) pieniądze Gdybym otrzymał(a) pewną – wpłacił(a) pieniądze
M cz. 1 s. 70 z. 1 na konto fundacji. sumę pieniędzy, to bym… na hospicjum.

• Swobodne wypowiedzi na temat samopoczucia bohaterki przed i po znalezieniu pieniążka
z wykorzystaniem uporządkowanego słownictwa.

• Indywidualne rozważania dotyczące wykorzystania czarodziejskiego pieniążka i zapisanie po-
mysłów na kartce. Każde dziecko otrzymuje kartkę z centralnie umieszczonym napisem: Gdy-
bym otrzymała/otrzymał pewną sumę pieniędzy, to bym… i samodzielnie ją wypełnia.

5. Który wyraz pierwszy? – utrwalenie alfabetu, ćwiczenia w porządkowaniu wyra-
zów na podstawie pierwszej i drugiej litery.
• Przypomnienie alfabetu.
• Ustawianie się dzieci w szeregu w kolejności alfabetycznej imion. Dzieci z tym samym imie-
niem stają obok siebie.
• Układanie wg alfabetu wyrazów umieszczonych na tablicy: klasa, kasa, kasza, Kasia, klamra.
Zwrócenie uwagi na drugą i następne litery w wyrazie.
• Porządkowanie w kolejności alfabetycznej nazw tego, co chcieliby sobie kupić bohaterowie
baśni z uwzględnieniem pierwszej i drugiej litery.
• Potyczki ortograficzne – Alfabet inaczej, ćwiczenia w grupach utrwalające alfabet.
– Każda grupa dostaje na kartce fragment alfabetu (o liczbie liter dla poszczególnych grup
decyduje nauczyciel), zadaniem dzieci jest napisanie wyrazów zaczynających się tymi literami
w porządku alfabetycznym; z tych wyrazów mogą utworzyć zdania, np. Adam Basię częstuje
daktylami. Ewa figi gryzie. Hania i Janek kupują lody. Łukasz mężnie nurkuje. Ola pilnuje ru-

dego spaniela. Teodor uważnie wypatruje zajęcy. Można spróbować ułożyć podobne „alfabety”
z wykorzystaniem wyrazów podanych przez uczniów.
6. Ile waży? Ile mierzy? – rozwiązywanie zadań.
• Doskonalenie rachunku pamięciowego – dzieci pokazują obliczenia na podnoszonych kartonikach.
• Przykładowe zadania: 1) Mam na myśli pewną liczbę; jeśli dodam do niej 7, to otrzymam 60.
Jaką liczbę mam na myśli? 2) Do szkolnego sklepiku dostarczono pewną liczbę jabłek. Dla klasy
III kupiono 20. Teraz zostało 38 jabłek. Ile jabłek było w sklepiku na początku?

• Rozwiązywanie zagadek matematycznych związanych z obliczeniami pieniężnymi,
np. W portfelu mam pewną kwotę pieniędzy. Jeśli dodam do niej 23, otrzymam 99. Jaka
to kwota?; Jaką największą liczbę dwucyfrową można ułożyć z monet 1 zł, 2 zł, 5 zł? A jaką
najmniejszą?

• Odejmowanie w zakresie 100 – działania z okienkami, porównywanie różnicowe, rozwiązanie
zadania.

• Rozwiązywanie zadań na podstawie danych zawartych w tabeli. Porównywanie różnicowe,
obliczanie masy.

• Określanie położenia obiektów na sieci kwadratowej na podstawie kodu.
7. Gry i zabawy z piłką – ćwiczenie rzutów do kosza.

• Zabawa orientacyjno-porządkowa. Dzieci swobodnie biegają po sali; podrzucają i chwytają wo-
reczki, gdy usłyszą hasło: Stój! – zastygają w bezruchu.

• Ćwiczenia w parach. Dzieci stoją tyłem do siebie w rozkroku; podają piłkę oburącz nad głową
i odbierają dołem; podają piłkę w bok, z lewej do prawej ręki i odwrotnie.

Temat 62. Skąd się wzięły pieniądze? 103

• Ćwiczenia w dwuszeregu. Dzieci podają i chwytają piłkę na wysokości klatki piersiowej oburącz,
stojąc twarzami do siebie, następnie poruszając się krokiem dostawnym w marszu. Potem to
samo ćwiczenie wykonują w lekkim biegu.

• Rzuty piłką do kosza. Dzieci stoją w dwóch rzędach. Na sygnał wyruszają pierwsi zawodnicy
z rzędów, jeden ma piłkę, a drugi stara się ją zdobyć. Zawodnik z piłką obiega przeciwnika,
kozłując piłkę bokiem, i stara się celnie trafić do kosza. Po rzucie następuje zmiana.

• Ćwiczenia uspokajające. Dzieci maszerują po okręgu na palcach (na piętach) z woreczkiem na
głowie.

8. Podsumowanie dnia – rundka o warunkach koniecznych do osiągnięcia szczęścia.
• Dzieci siedzą w kręgu i kończą rozpoczęte zdanie: Mnie do szczęścia najbardziej potrzeba…
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Zabawy ze słowami – ćwiczenia wzbogacające język.

• Tworzenie rymów do wyrazu kupić (smucić, wyrzucić, podrzucić).
• Tworzenie nowych wyrazów na podstawie napisanego na tablicy wyrazu kupić przez dodawa-

nie do niego przedrostków (odkupić, wykupić, dokupić, przekupić, skupić). Omówienie znacze-
nia każdego nowego wyrazu i zapis wszystkich na tablicy.
• Ustne układanie zdań z nowo utworzonymi wyrazami.
JJ Policz, ile trzeba zapłacić – doskonalenie umiejętności rachunkowych.
• Układanie i rozwiązywanie zadań tekstowych z wykorzystaniem pomocniczych rysunków
– praca w parach. Nauczyciel rozdaje uczniom zadania i rysunki do nich (np. 20 bananów
i 13 gruszek, przy bananach jest cena 3 zł, a przy gruszkach 2 zł).
• Czytanie zadań ułożonych przez pary i ocena ich poprawności.
JJ Gdyby do mnie potoczył się pieniążek, to… – ćwiczenia w twórczym pisaniu.
• Indywidualne twórcze pisanie opowiadania rozpoczynającego się słowami: Gdyby do mnie po-
toczył się pieniążek, to…
• Czytanie opowiadań przez chętne dzieci.

XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

Temat 62. Skąd się wzięły pieniądze?
ZAPIS W DZIENNIKU

Doba – wprowadzenie jednostki czasu, obliczenia zegarowe z przekroczeniem północy. Głośne czy-
tanie tekstu „Krótka historia pieniądza”. Rozmowa o środkach płatniczych używanych w dawnych
czasach i dziś. Dlaczego wynaleziono pieniądze? – próba odpowiedzi na pytanie. Ćwiczenia w pisa-
niu notatki. Pisownia czasowników zakończonych na -ąć w czasie przeszłym. Wyrazy bliskoznaczne
do słowa pieniądze. Wyjaśnianie przysłów o pieniądzach. Wykonanie skarbonki zgodnie z instrukcją.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– czyta ze zrozumieniem wskazany tekst
– wyszukuje w tekście potrzebne informacje i pisze notatkę
– poprawnie pisze czasowniki zakończone na -ąć w czasie przeszłym
– rozwiązuje zadania związane z obliczeniami zegarowymi
– wykonuje skarbonkę zgodnie z instrukcją

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– dowiesz się, skąd się wzięły pieniądze
– napiszesz notatkę
– wyjaśnisz powiedzenia związane z pieniędzmi

104 XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

– napiszesz poprawnie wyrazy typu: wziął – wzięła – wzięli
– rozwiążesz zadania związane z obliczeniami zegarowymi
– wykonasz skarbonkę

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– wiesz, skąd się wzięły pieniądze
– piszesz notatkę
– wyjaśniasz powiedzenia związane z pieniędzmi
– piszesz poprawnie wyrazy typu: wziął – wzięła – wzięli
– rozwiązujesz zadania związane z obliczeniami zegarowymi
– wykonujesz skarbonkę

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego warto robić sobie notatki?
– Czy możliwe jest obecnie życie bez pieniędzy?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE

PZ cz. 2 s. 34–35, Z cz. 2 s. 36, PM cz. 1 s. 47, M cz. 1 s. 71, kartoniki z nazwami jednostek
czasu z literami na odwrocie, kartonik z napisem kupowanie, oś czasu, symbole środków
płatniczych dawnych i współczesnych, książka o wynalazkach, puszka po orzeszkach, farby,
kolorowy papier, klej, nożyczki, gąbka; dodatkowo: „Księga przysłów i powiedzeń”, plaste-
lina, kartki z bloku.

PM cz. 2 s. 47 z. 1, PLAN ZAJĘĆ
M cz. 2 s. 71 z. 1 1. Doba – wprowadzenie jednostki czasu, obliczenia zegarowe.
2. Zabawa w skojarzenia wprowadzająca do tematu dnia.
M cz. 2 s. 71 z. 2, 3, 4 3. „Krótka historia pieniądza” – praca z tekstem informacyjnym.
PM cz. 2 s. 47 z. 2 4. Czym jest notatka? – ćwiczenia w pisaniu notatki.
5. Dlaczego wynaleziono pieniądze? – próby wnioskowania.
PM cz. 2 s. 47 z. 3, 4 6. Jak to napisać? – ćwiczenia ortograficzne.
7. Kiedy pieniędzy jest za dużo – stosowanie wyrazów bliskoznacznych.
8. Znane przysłowia o pieniądzach – wzbogacanie słownictwa.
9. „Świnka skarbonka” – wykonanie przestrzennej formy użytkowej.
10. Podsumowanie dnia – wyrażanie własnego zdania o funkcji pieniądza we współczesnym świecie.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Doba – wprowadzenie jednostki czasu, obliczenia zegarowe.

• Pamięciowe obliczanie upływu czasu.
a) Ania przyszła ze szkoły o 12.45. Odpoczywała kwadrans, a potem wyszła z psem na spacer.
O której godzinie wyszła z psem?
b) Po półgodzinie wróciła do domu. Która to była godzina?
c) Potem bawiła się z bratem 45 minut. O której godzinie skończyli zabawę?

• Odczytywanie godzin na zegarach – kalkulowanie.
• Rozwiązywanie zadań – obliczenia zegarowe.
• Doba – wprowadzenie jednostki czasu.
• Obliczenia zegarowe z przekroczeniem północy.
• Porządkowanie jednostek czasu wg długości trwania. Nauczyciel umieszcza na tablicy kartoni-

ki z nazwami jednostek czasu, z literami tworzącymi wyraz PIENIĄDZE na odwrocie. Dzieci

Temat 62. Skąd się wzięły pieniądze? 105

układają kartoniki we właściwej kolejności (od najmniejszej jednostki czasu do największej),
odwracają kartki i czytają hasło.

sekunda minuta kwadrans godzina doba tydzień miesiąc kwartał rok

PI E N I Ą D ZE

• Próba ustalenia i wyjaśnienia przysłowia na temat czasu i pieniędzy (Czas to pieniądz). PZ cz. 2 s. 34
2. Zabawa w skojarzenia wprowadzająca do tematu dnia. PZ cz. 2 s. 34 ćw. 1, 2
PZ cz. 2 s. 34 ćw. 3, 4
• Podawanie skojarzeń do wyrazu kupowanie. Nauczyciel pisze na środku tablicy słowo kupowa-
nie, a chętni podają skojarzenia (sklep, zakupy, pieniądze, wyprawa, jedzenie itp.). PZ cz. 2 s. 35 ćw. 1
PZ cz. 2 s. 35 ćw. 2
• Wyszukanie wśród napisanych słów słowa określającego coś, co jest niezbędne do robienia
zakupów. Ustalenie, że do robienia zakupów potrzebne są pieniądze. Z cz. 2 s. 36 ćw. 1
POTYCZKI
• Swobodne wypowiedzi o funkcji pieniądza w życiu codziennym (zapłata za pracę, środek płat- ORTOGRAFICZNE
niczy, nagroda, zabezpieczenie na przyszłość). PO s. 52 ćw. 7, 8
Z cz. 2 s. 36 ćw. 3
3. „Krótka historia pieniądza” – praca z tekstem informacyjnym. Z cz. 2 s. 36 ćw. 2
• Głośne całościowe, a potem etapowe czytanie tekstu informacyjnego.
• Odpowiedzi na pytania do tekstu poparte wskazaniem odpowiednich fragmentów.
• Podawanie przykładów nazw pieniędzy używanych w różnych krajach oraz sposobów opłaca-
nia zakupu towarów bez bezpośredniego użycia pieniędzy.
• Rozmowa o środkach płatniczych używanych w dawnych czasach i dziś, odczytywanie odpo-
wiednich fragmentów tekstu.

4. Czym jest notatka? – ćwiczenia w pisaniu notatki.
• Wprowadzenie formy wypowiedzi – notatki.
• Wspólne pisanie notatki o historii pieniądza z wykorzystaniem pytań.

• Porządkowanie etapów występowania środków płatniczych na osi czasu narysowanej na tabli-
cy. Porównanie zmian następujących w czasie.

• Prezentacja notatki sporządzonej w postaci schematu.
• Opowiadanie historii związanej z formami płacenia na podstawie wybranej notatki.
5. Dlaczego wynaleziono pieniądze? – próby wnioskowania.
• Wyrażanie własnego zdania o udogodnieniach wynikających ze stosowania współczesnych

form płatniczych.
• Ustalenie odpowiedzi na pytanie: Dlaczego wynaleziono pieniądze?
• Prezentacja książki o wynalazkach, w której znajdują się informacje o historii pieniądza, i za-

proponowanie przeczytania wybranych fragmentów. Uzasadnienie potrzeby uzyskania rzetel-
nych informacji.
• Rozmowa o pieniądzach będących w użyciu w innych krajach. Przypomnienie waluty używanej
w większości krajów Unii Europejskiej.
6. Jak to napisać? – ćwiczenia ortograficzne.
• Wyjaśnienia nauczyciela dotyczące pisowni czasowników w czasie przeszłym: wyjąć – wyjął,
wyjęła; zacząć – zaczęli.
• Uzupełnianie zdań czasownikami w czasie przeszłym z końcówką -ął, ęła, -ęło, -ęły, -ęli.
• Potyczki ortograficzne – Bieg po tytuł Mistrza ortografii, czwarte starcie.
Indywidualne uzupełnianie przygotowanego przez nauczyciela tekstu z lukami literowymi lub
wykorzystanie odpowiednich ćwiczeń (pisownia nie z wybranymi częściami mowy oraz czasow-
ników typu wyjąć, wyjęła, wyjął).
7. Kiedy pieniędzy jest za dużo – stosowanie wyrazów bliskoznacznych.
Zastępowanie wyrazu pieniądze wyrazami bliskoznacznymi.
8. Znane przysłowia o pieniądzach – wzbogacanie słownictwa.
• Wyjaśnienie znaczenia przysłów ułożonych z rozsypanek wyrazowych: Nie wszystko złoto,
co się świeci. Pieniądze szczęścia nie dają.
9. „Świnka skarbonka” – wykonanie przestrzennej formy użytkowej.
• Rozmowa o znaczeniu oszczędzania w życiu codziennym.

106 XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

• Podawanie sposobów na systematyczne oszczędzanie przez dzieci.
• Przygotowanie materiałów i narzędzi potrzebnych do wykonania skarbonki.
• Wykonanie skarbonki zgodnie z instrukcją nauczyciela.
10. Podsumowanie dnia – wyrażanie własnego zdania o funkcji pieniądza we współ-

czesnym świecie.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Szukamy przysłów – wzbogacanie słownictwa.

• Wyszukiwanie przysłów z wyrazem kluczowym pieniądze w „Księdze przysłów i powiedzeń”.
• Prezentowanie przysłów na forum klasy i wyjaśnianie ich znaczenia. Przykłady:

Niech nie pragnie więcej ten, kto otrzymał to, co wystarcza.
Pieniądze szczęścia nie dają, ale żyć pomagają.
Nie rozumie nędzy, kto pełen pieniędzy.
Grosz do grosza, a będzie kokosza.
Oszczędzają bogaci i nam się opłaci.
Człowiek biedny ceni sobie każdą złotówkę, bogaty – każdy grosz.
Z pieniędzmi nie jest tak dobrze, jak jest źle bez nich.
• Wspólne ułożenie hasła promującego oszczędzanie pieniędzy, np. Kto szanuje pieniądze i ich
nie wydaje bezmyślnie, temu w przyszłości bogactwo zabłyśnie.
JJ „Moja moneta” – praca z plasteliny.
• Projektowanie awersu i rewersu własnej monety na kartce z bloku.
• Wykonanie projektu z plasteliny.
• Opowiadanie o własnej monecie i uzasadnianie użytych symboli.

XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

Temat 63. Czas to pieniądz

ZAPIS W DZIENNIKU
Obliczenia w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań. Zapisywanie liczb słowami. Ocena zachowa-
nia bohatera wiersza Jana Brzechwy „Michałek”. Sformułowanie i zapisanie rady dla bohatera
wiersza. Wyszukiwanie w wierszu rymów do nazw dni tygodnia. Wyjaśnienie powiedzenia Czas
to pieniądz. Ćwiczenia w pisowni przeczenia nie z czasownikami. Zagrożenia dla przyrody – kształ-
towanie postaw proekologicznych. Układanie i pisanie haseł promujących ochronę przyrody. „Moje
obowiązki” – rysunek pastelami olejnymi. Gry i zabawy ruchowe na śniegu.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– wyszukuje w tekście wskazane fragmenty
– rozwiązuje zadania, wykonując obliczenia w zakresie 100
– zapisuje liczby słowami
– pisze poprawnie przeczenie nie z czasownikami
– wie, jakie zachowania powodują degradację środowiska przyrodniczego
– wykonuje pastelami rysunek postaci w ruchu
– uczestniczy w grach i zabawach na śniegu

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz wiersz i wskażesz w nim rymy
– weźmiesz udział w rozmowie na podany temat
– wyjaśnisz powiedzenie Czas to pieniądz
– poćwiczysz pisanie czasowników z przeczeniem nie

Temat 63. Czas to pieniądz 107

– opowiesz o zniszczeniach w przyrodzie, które powodują ludzie
– narysujesz postać w ruchu
– weźmiesz udział w zabawach ruchowych na śniegu

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– czytasz wiersz i wskazujesz w nim rymy
– bierzesz udział w rozmowie na podany temat
– wyjaśniasz powiedzenie dotyczące czasu
– piszesz poprawnie czasowniki z przeczeniem nie
– wskazujesz zachowania człowieka powodujące zagrożenia dla przyrody
– rysujesz postać w ruchu
– bierzesz udział w zabawach ruchowych na śniegu, przestrzegając zasad bezpieczeństwa

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego każdego dnia powinniśmy stosować zasady proekologiczne?
– Jakie są konsekwencje niewywiązywania się ze swoich obowiązków?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 36–37, Z cz. 2 s. 37–38, PM cz. 1 s. 48, M cz. 1 s. 72, słowniki przysłów i powiedzeń,
kartki z bloku, pastele olejne; dodatkowo: kartoniki z działaniami, paski papieru, pisaki.

PLAN ZAJĘĆ PM cz. 1 s. 48 z. 3, 6
1. Zabawa integracyjna na miły początek dnia. M cz. 1 s. 72 z. 1
2. Obliczenia w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań.
3. „Michałek” – praca z wierszem J. Brzechwy. PM cz. 1 s. 48 z. 1, 4
4. Ważne rady – kształtowanie prawidłowych postaw. PM cz. 1 s. 48 z. 2, 5
5. Czas to pieniądz – ćwiczenia wzbogacające język.
6. Co trzeba zmienić? – ćwiczenia w ocenianiu różnych zachowań wobec obowiązków.
7. Ćwiczenia w pisowni przeczenia nie z czasownikami.
8. Zagrożenia dla przyrody –kształtowanie postaw proekologicznych.
9. „Moje obowiązki” – rysunek pastelami olejnymi.
10. Gry i zabawy ruchowe na śniegu.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Zabawa integracyjna na miły początek dnia.

• Dzieci stoją w kręgu. Na sygnał podany przez nauczyciela, idąc po okręgu, podają sobie ręce
i mówią do każdego coś miłego, np. Lubię się z tobą bawić; Podoba mi się twoje czytanie;
Masz miły uśmiech; Lubię twoje wesołe oczy; Masz ładną bluzkę.

2. Obliczenia w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań.
• Ćwiczenia rachunku pamięciowego: powiększanie lub pomniejszanie wskazanej liczby o kilka,
kilkanaście, kilkadziesiąt, np. Powiększ liczbę 36 o 4, 14, 24, 34, 44… – dopełnianie do pełnych
dziesiątek; ujmowanie od pełnych dziesiątek, mnożenie i dzielenie przez 2, 5, 10.
• Dodawanie i odejmowanie w zakresie 100 – działania z okienkami, zapisywanie liczb słowami.
• Dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie – rozwiązywanie krzyżówki, zapisywanie liczb
słowami.
• Rozwiązywanie zadań – obliczenia w zakresie 100, porównywanie różnicowe.
• Wspólne rozwiązywanie zadań – dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie, działania
w jednym zapisie, kalkulowanie.

108 XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

M cz. 1 s. 72 z. 2 • Uzupełnianie pól na sieci kwadratowej wg podanego schematu.
PZ cz. 2 s. 36 3. „Michałek” – praca z wierszem J. Brzechwy.

PZ cz. 2 s. 36 ćw. 1 • Głośne czytanie wiersza.
Z cz. 2 s. 37 ćw. 1 • Ustalenie, jak spędzał czas bohater wiersza.
Z cz. 2 s. 37 ćw. 2 • Rozmowa o bohaterze utworu i ocena jego zachowania.
Z cz. 2 s. 37 ćw. 2 • Wyszukiwanie w tekście rymujących się wyrazów – dobieranie rymów do nazw dni tygodnia.
PZ cz. 2 s. 36 ćw. 2 4. Ważne rady – kształtowanie prawidłowych postaw.
• Pisanie zdań oceniających zachowanie bohatera z wykorzystaniem podanego słownictwa.
PZ cz. 2 s. 36 ćw. 3 • Sformułowanie i zapisanie rady dla bohatera wiersza, aby uniknął w przyszłości przykrych

PZ cz. 2 s. 37 ćw. 1 konsekwencji, np. Nie odkładaj do jutra tego, co masz zrobić dziś.
PZ cz. 2 s. 37 ćw. 2, 3 5. Czas to pieniądz – ćwiczenia wzbogacające język.

Z cz. 2 s. 38 ćw. 3 • Wyjaśnienie sensu powiedzenia: Czas to pieniądz.
• Wyszukanie w internecie lub słowniku przysłów i powiedzeń związanych z tematem dnia.

Przykładowe powiedzenia i przysłowia: Nie odkładaj do jutro tego, co masz zrobić dziś. Zrób
dziś, co masz zrobić jutro. Jutro, jutro, byle nie dzisiaj, mówią tak wszyscy leniwi ludzie. Ju-

tro to najbardziej zajęty dzień roku. Nigdy nie odkładaj tego na jutro, co ktoś może za ciebie

zrobić dziś. Na jutro zostawiaj tylko złość. Zostaw dzisiejszy posiłek na jutro, lecz ukończ

jutrzejszą pracę dziś. Nie śpi dobrze ten, kto jutra się boi. Jedyne, co można odłożyć na jutro,

to gniew.
6. Co trzeba zmienić? – ćwiczenia w ocenianiu różnych zachowań wobec obowiązków.

• Odgrywanie w parach scenek, w których jedna osoba przekonuje drugą, żeby nie odkładała
obowiązków na później.

• Rozmowa o systematycznym wywiązywaniu się ze swoich obowiązków i dotrzymywaniu zobo-
wiązań oraz o konsekwencjach wynikających z odkładania obowiązków na później. Zapisanie
w tabeli uczuć, jakie pojawiają się w obu przypadkach. Rysowanie odpowiednich buziek: smut-
nej lub uśmiechniętej w odpowiedniej rubryce tabeli.

terminowe wywiązanie się z zadania niewywiązanie się z zadania
zadowolenie, radość, satysfakcja przykrość, żal, smutek, wstyd

• Indywidualne zobowiązania dzieci, mające na celu lepszą organizację dnia, lepsze planowanie
i przezwyciężenie niechęci do wykonywania zaplanowanych zajęć i obowiązków.

7. Ćwiczenia w pisowni przeczenia nie z czasownikami.
• „Podaj przeczenie do czasownika” – chętni uczniowie podają dowolne czasowniki i wskazują
kolegów, których zadaniem jest podanie odpowiedniego czasownika z przeczeniem nie.
• Wyszukiwanie w zdaniach czasowników, wskazywanie czasowników z przeczeniem nie i ana-
liza zapisu.
• Przedstawienie rozłącznej zasady pisowni przeczenia nie z czasownikami.
• Ćwiczenia utrwalające pisownię przeczenia nie z czasownikami.

8. Zagrożenia dla przyrody – kształtowanie postaw proekologicznych.
• Rozmowa o konieczności dbania o nasze środowisko. Wskazywanie przykładów z własnych
doświadczeń. Poruszenie problemu segregacji śmieci, gospodarowania elektrośmieciami, roz-
palania ognisk w niewłaściwych miejscach, wypalania łąk, niekontrolowanej wycinki drzew,
nadmiernego hałasu, spalania śmieci, spalin, zanieczyszczania wód.
• Snucie przypuszczeń dotyczących skutków zaniechania ochrony i permanentnego zaśmiecania
środowiska.
• Rozwiązanie krzyżówki i odczytanie hasła: OCHRONA PRZYRODY.
• Nie niszcz przyrody! – wspólne układanie i pisanie haseł nawołujących do ochrony przyrody.
Czasowniki z przeczeniem nie.
• Podjęcie zobowiązania o przestrzeganiu zasad sprzyjających ochronie przyrody.

Temat 64. Jak to w rodzinie 109

9. „Moje obowiązki” – rysunek pastelami olejnymi.
• Rozmowa o codziennych obowiązkach dzieci w domu lub w szkole.
• Omówienie sposobu wykonania pracy pastelami olejowymi.
• Szkicowanie projektów i indywidualne wykonanie prac.

10. Gry i zabawy ruchowe na śniegu.
• Ćwiczenia rozgrzewające: marsz po okręgu z wykrokiem i wymachami rąk, trucht, bieg po pro-
stej do wyznaczonego celu.
• Wyścigi. Dzieci dzielą się na 2 zespoły, które stają w dwóch szeregach. Wszyscy z zespołu chodzą
po śladach pierwszego zawodnika. Wygrywa zespół, który prawidłowo stawiał stopy w miejscu
pierwszego tropu i doszedł szybciej do mety. Każda nieprawidłowość jest liczona jako punkt karny.
• Lepienie w 4-osobowych zespołach śniegowych kulek na czas.
• Czyja śnieżka najdalej? – rzucanie śnieżkami w dal.
• Rzuty śnieżkami do wyznaczonego celu.
• Ćwiczenia uspokajające: chodzenie po obwodzie koła ze zwróceniem uwagi na prawidłowy
wdech i wydech.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Układanie wyrazów z liter zawartych w wyrazach harmonogram i planowanie.

• Wyjaśnienie pojęcia: harmonogram i omówienie znaczenia planowania w życiu codziennym.
• Indywidualne układanie wyrazów – rzeczowników z liter słowa harmonogram (np. gram, gra,

rana, rama, rano, noga, mara, mama, mono, gar, ara) i planowanie (np. plan, panie, paw, pa-
wie, lanie, lep, Lena, lenie, Ania, nowa, nap, Ola, wapno, wola, Wiola, Ela).
JJ Nasze sentencje – ćwiczenia wzbogacające język.
• Układanie w grupach sentencji wyrażających zalety dobrego planowania dnia.
• Zapisywanie haseł na papierowych paskach i przyczepianie ich na tablicy. Zwrócenie uwagi
na powtarzające się hasła jako na te, które są ważne dla większości dzieci.
JJ Ochrona przyrody – ćwiczenia wzbogacające język.
• Układanie rymowanek dotyczących ochrony przyrody.
• Przykładowe rymowanki: Kto o przyrodę dba, zdrowe życie ma. Przyroda jest naszym domem,
więc śmiecenie zabronione! O przyrodę zawsze dbam, bo zasady jej ochrony znam!
• Prezentowanie rymowanych haseł na forum klasy.

XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

Temat 64. Jak to w rodzinie
ZAPIS W DZIENNIKU

Rozmowa kierowana sprawdzająca zrozumienie tekstu Małgorzaty Węgrzeckiej „Łup! Łup! Łup!”.
Pisanie odpowiedzi na pytania do tekstu. Indywidualne pisanie listu. Rola dziecka w rodzinie. Ćwi-
czenia w układaniu pytań. Określanie rodzaju przymiotnika będącego w związku z rzeczownikiem.
Pomyślę i rozwiążę – rozwiązywanie zadań wymagających kalkulowania i logicznego myślenia.
Dodawanie i odejmowanie w zakresie 100. Prowadzenie piłki nogą – zasady gry w „piłkę chińską”.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– uczestniczy w rozmowach na podany temat
– pisze list zgodnie z omówionymi zasadami
– zadaje pytania o wskazane wyrazy
– określa liczbę i rodzaj wyrazów
– dodaje i odejmuje w zakresie 100, rozwiązując trudne zadania i łamigłówki
– prowadzi piłkę nogą, omijając przeszkody

110 XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wysłuchasz opowiadania
– weźmiesz udział w rozmowach na temat zasad współżycia w rodzinie
– napiszesz list zgodnie z omówionymi zasadami
– ułożysz zdania do podanych wyrazów
– podasz rodzaj wyrazów określających rzeczowniki
– rozwiążesz zadania i łamigłówki matematyczne
– zagrasz w piłkę chińską

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– słuchasz opowiadania
– bierzesz udział w rozmowach na temat zasad współżycia w rodzinie
– piszesz list zgodnie z omówionymi zasadami
– układasz pytania do podanych wyrazów
– wskazujesz rodzaj wyrazów określających rzeczowniki
– rozwiązujesz zadania i łamigłówki matematyczne
– grasz w piłkę chińską

KLUCZOWE PYTANIA
– Jak należy się zachowywać, by nie przeszkadzać innym członkom rodziny w ich zajęciach?
– Dlaczego należy dbać o wspólne przedmioty codziennego użytku?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 38–39, Z cz. 2 s. 39–41, M. cz. 1 s. 73, kartoniki z rzeczownikami i przymiotnikami,
węże matematyczne, kartki w kartkę, piłki do siatkówki; dodatkowo: kartki z działaniami.

PZ cz. 2 s. 38–39 PLAN ZAJĘĆ
1. Zabawa ruchowa wprowadzająca do tematu dnia.
2. „Łup! Łup! Łup!” – praca z tekstem M. Węgrzeckiej.
3. Dobre traktowanie – kształtowanie prawidłowych postaw.
4. Domowe obowiązki – rola dziecka w rodzinie.
5. Ćwiczenia w układaniu pytań.
6. Jedne drzwi, dwoje drzwi… – wyrazy występujące tylko w liczbie mnogiej.
7. Rodzaj rzeczownika z przymiotnikiem – utrwalenie wiadomości gramatycznych.
8. Pomyślę i rozwiążę – zadania rozwijające logiczne myślenie.
9. Prowadzenie piłki nogą – gra w „piłkę chińską”.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Zabawa ruchowa wprowadzająca do tematu dnia.

Nauczyciel zapisuje na tablicy określenia różnych uczuć (radość, złość, smutek, zdziwienie).
Dzieci poruszają się po klasie przy dźwiękach dowolnej (wesołej) melodii. Wyznaczone przez
nauczyciela dziecko wybiera jedno z uczuć, klaszcze w dłonie i poleca innym jego wyrażenie.
Wtedy wszyscy zastygają w odpowiedniej pozie i prezentują właściwą mimikę.
2. „Łup! Łup! Łup!” – praca z tekstem M. Węgrzeckiej.
• Słuchanie tekstu czytanego przez nauczyciela.
• Rozmowa sprawdzająca zrozumienie tekstu kierowana pytaniami: Gdzie miała miejsce opisa-

na sytuacja? Kto w niej uczestniczył? Dlaczego mamę zaniepokoiło zachowanie Zosi? Co prze-
szkadzało Antkowi w codziennych zajęciach?

Temat 64. Jak to w rodzinie 111

• Wypowiedzi zainspirowane pytaniami do tekstu. PZ cz. 2 s. 39 ćw. 1, 2
• Redagowanie i pisanie odpowiedzi na pytania sprawdzające zrozumienie tekstu. Z cz. 2 s. 39 ćw. 1
• Rozmowa: Co to są prawa każdego do wypoczynku? Czego te prawa dotyczą i jak można się PZ cz. 2 s. 39 ćw. 3
Z. cz. 2 s. 39 ćw. 2
do nich dostosować?
3. Dobre traktowanie – kształtowanie prawidłowych postaw. Z cz. 2 s. 40 ćw. 3
Z cz. 2 s. 40 ćw. 4
• Rozmowa dotycząca konieczności dbania o dobra materialne służące innym, uzasadnianie swo-
jej wypowiedzi. Z cz. 2 s. 41 ćw. 5

• Głośne czytanie fragmentu tekstu dotyczącego prośby drzwi. Podawanie przykładów innych
sytuacji, w których przedmioty mogłyby zwrócić się do ludzi z prośbą o dobre traktowanie.

• Indywidualne pisanie listu w imieniu źle traktowanego przedmiotu (np. lodówki, szafki, kosza
na śmieci), wzorowanie się na liście zawieszonym na drzwiach przez bohatera opowiadania.

4. Domowe obowiązki – rola dziecka w rodzinie.
• Rozmowa dotycząca podziału obowiązków w rodzinie oraz konieczności wywiązywania się z po-
wierzonych zadań.
• Przypomnienie znaczenia zachowania dobrych relacji między domownikami (używanie zwro-
tów grzecznościowych, uczestniczenie w pracach porządkowych, dbanie o własne przedmioty,

pozostawianie po sobie porządku, szanowanie prawa wszystkich domowników do wypoczynku).
• Odgrywanie scenek dramowych przedstawiających wykonywanie powierzonych zadań lub nie-

wywiązywanie się z obowiązków dziecka w domu (odkurzanie, wynoszenie śmieci, porządko-
wanie biurka, nakrywanie do stołu). Omówienie zaprezentowanych scenek, ocena zachowania
dzieci i dorosłych w różnych sytuacjach i zaakcentowanie oczekiwanych zachowań.
5. Ćwiczenia w układaniu pytań.
• Wspólne zadawanie pytań do zdania zapisanego na tablicy: Zośka trzasnęła drzwiami. Nauczyciel
podkreśla kolejno każdy wyraz. Dzieci zadają pytania o podkreślone wyrazy i zapisują je na tablicy.
• Układanie i pisanie pytań o wyrazy wskazane w zdaniach.
6. Jedne drzwi, dwoje drzwi… – wyrazy występujące tylko w liczbie mnogiej.
• Indywidualne uzupełnianie zdań rzeczownikami występującymi tylko w liczbie mnogiej.
Wspólna analiza tych wyrazów.
• Podawanie innych przykładów wyrazów niemających liczby pojedynczej (nożyce, sanki, okula-
ry, legginsy, grabie itp.) i wspólne ułożenie zdania z jednym z nich.
7. Rodzaj rzeczownika z przymiotnikiem – utrwalenie wiadomości gramatycznych.
• Nauczyciel dzieli klasę na 2 grupy. Dzieciom w 1. grupie rozdaje kartoniki z rzeczownikami,
a w 2. – kartoniki z określającymi je przymiotnikami. Dzieci swobodnie poruszają się po kla-
sie, a na sygnał dobierają się w pary tworzące związek wyrazowy rzeczownika z określają-
cym go przymiotnikiem. Tak utworzone pary starają się określić rodzaj wyrazów w swoim
związku.
• Ustalenie, że forma przymiotnika zależy od rodzaju rzeczownika występującego z nim w związku.
• Podawanie przykładów użycia rzeczownika z przymiotnikiem. Nauczyciel pokazuje kartonik
z przymiotnikiem, a dzieci dobierają do niego dowolny rzeczownik, wymawiają głośno te dwa
wyrazy w odpowiedniej formie oraz ustalają ich rodzaj. Przykładowe przymiotniki: mądry,
smaczna, piękny, utalentowana.
• Samodzielne określanie rodzaju przymiotnika na podstawie rodzaju dobranego do niego rze-
czownika.
8. Pomyślę i rozwiążę – zadaniach rozwijające logiczne myślenie.
• Doskonalenie rachunku pamięciowego – konkurs rzędów. Dzieci siedzą w ławkach. Każdy
rząd otrzymuje działania zapisane w postaci matematycznego węża. Na podane hasło pierw-
szy uczestnik zabawy rozwiązuje działanie i podaje kartkę z „wężem” kolejnemu. Ten oblicza
następne działanie, wpisuje wynik w pierwsze wolne pole i podaje kartkę dalej. Wygrywa rząd,
który szybciej i poprawnie wykona zadanie. 
• Matematyczne trójkąty – doskonalenie umiejętności rachunkowych. Dzieci dobierają się para-
mi. Jedna osoba z pary rysuje trójkąt, a wewnątrz niego koło. W kole pisze liczbę 100. Druga

112 XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

M cz. 1 s. 73 z. 1 osoba ma napisać na wierzchołkach trójkąta trzy liczby, których suma będzie równa 100. Póź-
niej następuje zmiana. Ćwiczenie powtarzamy kilka razy.
M cz. 1 s. 73 z. 2, 3 • Obliczenie sumy liczb na tarczy zegarowej i podział tarczy na dwie części wg podanych warun-
M cz. 1 s. 73 z. 4 ków. Porównywanie różnicowe.
• Dodawanie i odejmowanie w zakresie 100 – rozwiązywanie złożonych zadań, kalkulowanie.
• Tworzenie i obliczanie sum i różnic wg podanych warunków.
9. Prowadzenie piłki nogą – gra w „piłkę chińską”.
• Rozgrzewka – bieg wokół sali ze zmianą kierunku na umówiony sygnał.
• Walka kogutów. Dzieci dobierają się w pary i stają naprzeciwko siebie na jednej nodze (lewej
lub prawej), ręce mają założone z tyłu. Skacząc na jednej nodze, atakują bokiem partnera i sta-
rają się go wytrącić z równowagi, tak aby stanął na obu nogach.
• Berek w parach. Ćwiczący dobierają się w pary. Jedna para jest berkiem. Złapana para wyko-
nuje jeden przysiad i zostaje berkiem.
• „Piłka chińska”. W grze biorą udział dwa zespoły. Zawodnicy poruszają się po boisku w po-
zycji „pajączka” idącego przodem lub tyłem. Starają się wkopać piłkę do bramki przeciwnika
(materace gimnastyczne oparte o przeciwległe ściany sali; długość pola gry to szerokość sali).
Do gry używa się piłki siatkowej. Zawodnicy podają piłkę dowolną nogą. Nie wolno zagrywać
piłki ręką. Bramkarz broni bramki tylko nogami i głową.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Przyjazna dłoń – zabawa dramowa.

• Dzieci dobierają się w pary. Jedno ma zawiązane oczy, a drugie jest przewodnikiem. Przewod-
nik informuje partnera z zawiązanymi oczami o każdym kroku i napotykanych przeszkodach.
Wspólnie pokonują wyznaczoną trasę (np. do kącika przyrody, do tablicy). Po wykonaniu zada-
nia prowadzona osoba opowiada o swoich odczuciach.

• Podkreślenie znaczenia pomagania sobie wszystkich domowników w codziennych pracach,
uwzględnianie przez dzieci wskazówek dorosłych (ze względu na ich doświadczenie).

JJ Układanie treści zadań – doskonalenie dodawania i odejmowania do 100.
• Podział dzieci na pary tak, aby uczeń z większymi możliwościami matematycznymi pomagał
uczniowi potrzebującemu pomocy.
• Wybór działania i układanie do niego treści zadania o ważeniu. Przykładowe działania: 45 kg
+ 47 kg; 93 kg – 56 kg.
• Prezentowanie zadań na forum klasy przez uczniów, którzy rozwiązali zadanie przy wsparciu
partnera.

XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

Temat 65. Kto pyta, nie błądzi

ZAPIS W DZIENNIKU
Wysłuchanie opowiadania Grzegorza Kasdepke „Pytanie o wiek”. Rozmowa o bohaterach tekstu
reprezentujących młodsze i starsze pokolenie. Sprawdzam siebie – czytanie ze zrozumieniem, pi-
sownia czasowników z przeczeniem nie; określanie rodzaju rzeczowników; kolejność alfabetyczna
wyrazów, układanie pytań. Mnożenie przez 6, 7, 8 i 9 w zakresie 100 – intuicyjne korzystanie
z przemienności mnożenia.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– czyta tekst ze zrozumieniem
– zna zasady zachowania dotyczące pytania o wiek
– układa pytania i pisze odpowiedzi na postawione pytania

Temat 65. Kto pyta, nie błądzi 113

– porządkuje wyrazy w kolejności alfabetycznej
– określa rodzaj rzeczowników
– mnoży przez 6, 7, 8, 9

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wysłuchasz opowiadania
– poznasz zasady pytania o wiek
– sprawdzisz swoje wiadomości i umiejętności polonistyczne
– wykonasz działania na mnożenie przez 6, 7, 8, 9

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
– słuchasz opowiadania
– przedstawiasz zasady pytania o wiek
– wykonujesz ćwiczenia sprawdzające wiadomości i umiejętności polonistyczne
– wykonujesz działania na mnożenie przez 6, 7, 8, 9

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego warto znać zasady dobrego wychowania w życiu codziennym?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
Kartki z tekstem do słuchania „Pytanie o wiek”, Z cz. 2 s. 42–43, PM cz. 1 s. 49, M cz. 1 s. 74,
działania z hasłem, słowniki przysłów i powiedzeń, kartki z rzeczownikami, kartki z nazwami
czynności, kartki z literami alfabetu, 3 pętle, paski papieru z zadaniami do odegrania w scen-
kach, kartonik z napisem PYTANIA, kostki domina; dodatkowo: księgi pytań i odpowiedzi.

PLAN ZAJĘĆ
1. Ułożenie hasła nawiązującego do tematu tygodnia.
2. „Pytanie o wiek” – praca z opowiadaniem G. Kasdepke.
3. Kto pyta, nie błądzi – ćwiczenia wzbogacające język.
4. Zadaj pytanie – odgrywanie scenek dramowych.
5. Dziwne stworzonko – ćwiczenia w samodzielnym czytaniu ze zrozumieniem.
6. Czego nie robi? – przypomnienie wiadomości o czasowniku.
7. Męski, żeński czy nijaki? – określanie rodzaju rzeczowników.
8. Co to jest? – porządkowanie wyrazów w kolejności alfabetycznej.
9. Jakie mogą być pytania? – wzbogacanie czynnego słownictwa.
10. Ile to jest? – doskonalenie umiejętności rachunkowych.
11. Mnożenie przez 6, 7, 8 i 9 w zakresie 100 – intuicyjne korzystanie z przemienności mnożenia.
12. Podsumowanie zajęć – rundka pytań i odpowiedzi.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Ułożenie hasła nawiązującego do tematu tygodnia.

• Losowanie kartoników i obliczanie zapisanych na nich działań na odejmowanie.
• Porządkowanie wyników odejmowania od najniższego do najwyższego.
• Odwrócenie kartoników i odczytanie hasła: NASZE SPRAWY.

36 – 17 46 – 19 56 – 23 56 – 18 66 – 24 76 – 30 86 – 38 96 – 43 86 – 19 90 – 21 100 – 2
NA S Z E S P R AW Y

• Rozmowa o zagadnieniach, o których można powiedzieć: nasze sprawy.

114 XIII krąg tematyczny: Nasze sprawy

POTYCZKI 2. „Pytanie o wiek” – praca z opowiadaniem G. Kasdepke.
ORTOGRAFICZNE • Rozdanie kartek z tekstem opowiadania „Pytanie o wiek” i wysłuchanie opowiadania czyta-
nego przez nauczyciela.
PO s. 62 ćw. 3, • Rozmowa o bohaterach opowiadania reprezentujących młodsze i starsze pokolenie.
s. 56 ćw. 4, 5 • Ustalenie zasad zachowania wobec starszych osób; wyjaśnienie, na czym polegało nietaktowne
zachowanie Buby: pytanie kobiety, ile ma lat, uchodzi za nietakt.
PO s. 56 ćw. 2, • Próba ustalenia powodu zdziwienia pani Cecylii.
s. 51 ćw. 4, 5, 6 • Humor w opowiadaniu wynikający z nieporozumienia. Próba opowiedzenia o tym własnymi
słowami przez chętne dzieci.
Z cz. 2 s. 42 ćw. 1
3. Kto pyta, nie błądzi – ćwiczenia wzbogacające język.
• Odczytanie tematu dnia napisanego w zeszycie ćwiczeń na s. 43. Rozmowa o rozumieniu zda-
nia: Kto pyta, nie błądzi.
• Przeformułowanie zdania, ale tak, by nie zmieniło sensu, np. Kto nie pyta, będzie błądził. Le-
piej pytaj, niż długo poszukuj. Lepiej pytać, niż pozostawać w niewiedzy.

• Odczytanie haseł ze słowem kluczowym: pytania w słowniku przysłów i powiedzeń (lub powie-
dzeń podanych przez nauczyciela): To, czy ktoś jest mądry, poznać po zadawanych pytaniach.
Kto pyta, jest głupcem przez pięć minut; kto nie pyta, pozostaje nim do końca. Próba wyjaśnienia
sensu tych powiedzeń.

• Potyczki ortograficzne – Zgadnij, co opisuję, nazwij, co pokazuję. Utrwalenie wiedzy o czasow-
niku, rzeczowniku i kolejności alfabetycznej liter.
– Wybrany uczeń losuje karteczkę z nazwą przedmiotu, zwierzęcia, rośliny, osoby (np. stół,
krzesło, drzewo, jeż, bóbr, tulipan, brzoskwinia), a następnie opisuje wylosowany obiekt. Pozo-
stali uczestnicy zabawy odgadują jego nazwę i poprawne zapisują na tablicy.
– Wybrany uczeń pokazuje charakterystyczne ruchy wylosowanej czynności (np. gotu-
je, pierze ręcznie, myje się, jedzie samochodem). Pozostali uczestnicy zabawy odgadują
i nazywają pokazywaną czynność, podają wyraz przeciwstawny do tej nazwy (czasownik
z nie) i zapisują na tablicy. Na koniec zapisane na tablicy wyrazy można uporządkować
wg alfabetu.
– Podaj poprzednią i następną. Nauczyciel podaje dowolną literę alfabetu i wskazuje ucznia,
który ma podać literę poprzedzającą i następną.

4. Zadaj pytanie – odgrywanie scenek dramowych.
• Odgrywanie scenek dotyczących zadawania pytań lub udzielania odpowiedzi nieznajomym, ze
wskazaniem właściwych zachowań. Dzieci losują pasek ze scenką do odegrania, np. pytanie
o drogę, pytanie starszej osoby o wiek, odpowiedź na pytania o obecność rodziców w domu, ich
wiek, miejsce pracy.
• Omówienie zachowań w odegranych scenkach.

5. Dziwne stworzonko – ćwiczenia w samodzielnym czytaniu ze zrozumieniem.
• Wprowadzenie dzieci w zasady pracy z zadaniami „Sprawdzam siebie”: Po samodzielnym wy-
konaniu ćwiczeń, nastąpi wspólne sprawdzenie. Po sprawdzeniu dzieci samodzielnie przyznają
sobie za poszczególne zadania od 0 do 3 punktów. Na zakończenie sumują swoje punkty.
• Ciche czytanie tekstu.
• Zapisanie odpowiedzi na pytania do tekstu, odczytanie ich i przyznanie punktów, po uprzedniej
informacji nauczyciela o kryteriach: rozpoczęcie każdego zdania wielką literą i zakończenie
kropką, udzielenie odpowiedzi zgodnie z tekstem itp.
• Rysowanie stworzonka na podstawie opisu w tekście. Sprawdzenie za pomocą pytań zgodności
rysunku z opisem: Czy stworzonko ma szare futerko? Czy ma różowe okrągłe uszy? Czy jego
ogon jest długi i puszysty? Przyznanie punktu za każdą zgodność.
• Rozmowa o przyczynie zdziwienia gromadki szarych myszek. Wyszukanie i odczytanie frag-
mentu, w którym stworzonko zadaje wiele pytań jednocześnie.
• Wyjaśnienie przyczyny odwlekania odpowiedzi na pytania zadawane myszkom. Wyszukanie
analogii w życiu codziennym dzieci.

Temat 65. Kto pyta, nie błądzi 115

• Wysnucie wniosku, że trudno jest odpowiadać na kilka pytań na raz. Pytania należy zadawać Z cz. 2 s. 43 ćw. 2
pojedynczo. Nie zawsze trzeba odpowiadać na pytania, zwłaszcza gdy pytają nieznane osoby Z cz. 2 s. 43 ćw. 3
lub gdy pytanie pada w niestosownej sytuacji. Z cz. 2 s. 43 ćw. 4
Z cz. 2 s. 43 ćw. 5
6. Czego nie robi? – przypomnienie wiadomości o czasowniku.
• Odpowiedzi na pytania o wiadomości niezbędne do wykonania ćwiczenia 2: Na jakie pytania PM cz. 1 s. 49 z. 1, 3
odpowiadają czasowniki? Jak piszemy przeczenie nie z czasownikami? M cz. 1 s. 74 z. 1, 2
• Wskazywanie czasowników i zapisanie ich z przeczeniem nie. PM cz. 1 s. 49 z. 2, 4
• Sprawdzenie poprawności wykonania zadania i przyznanie punktów. M cz. 1 s. 74 z. 3

7. Męski, żeński czy nijaki? – określanie rodzaju rzeczowników.
• Dzieci otrzymują kartki z rzeczownikami. Nauczyciel rozkłada na podłodze 3 pętle z napisami:
ten, ta, to. Dzieci poruszają się swobodnie po klasie. Na sygnał: Stworzonka do dziupli! – zaj-
mują miejsce w jednej z pętli w zależności od rodzaju rzeczownika, który mają na kartce.
• Określanie rodzaju rzeczowników, sprawdzenie i przyznanie punktów.

8. Co to jest? – porządkowanie wyrazów w kolejności alfabetycznej.
• Każde dziecko losuje kartkę z literą z alfabetu. Następnie w milczeniu ustawia się w rzędzie
zgodnie z porządkiem alfabetycznym.

• Wspólne nazywanie ilustracji. Indywidualne zapisanie nazw w kolejności alfabetycznej z uwzględ-
nieniem pierwszej i drugiej litery.

• Przyznanie punktów: za wszystkie poprawnie ułożone wyrazy – 3 punkty, za 7 i 8 – 2 punkty,
za mniej wyrazów 1 punkt.

9. Jakie mogą być pytania? – wzbogacanie czynnego słownictwa.
• Dobieranie i zapis techniką promyczkową na tablicy określeń słowa: pytania, np. odpowiednie,
łatwe, trudne, zawiłe, konkretne, skomplikowane, mądre, specjalistyczne, dokładne, szczegółowe.
• Układanie zdań z wybraną parą (rzeczownik pytanie + przymiotnik).
• Układanie i pisanie pytań do wyrazów wskazanych w zdaniu.
• Sprawdzenie wykonania zadania i przyznanie 2 lub 1 punktu. Przyznanie dodatkowego punk-
tu za ułożenie pytania do innego wyrazu w zdaniu.

10. Ile to jest? – doskonalenie umiejętności rachunkowych.
• Wyścig między rzędami. Po troje dzieci staje między rzędami ławek. Nauczyciel podaje działa-
nie na dodawanie lub odejmowanie w zakresie 100. Kto szybciej odpowie, przesuwa się o jedną
ławkę do przodu. Błędna odpowiedź skutkuje przesunięciem się o krok do tyłu. Wygrywa ten,
kto pierwszy znajdzie się przy pierwszej ławce.
• Obliczenie punktów uzyskanych podczas wykonywania zadań „Sprawdzam siebie”. Nagrodze-
nie brawami osób, które uzyskały najwięcej punktów.
• Ustalenie zagadnień, nad którymi należy jeszcze popracować.

11. M nożenie przez 6, 7, 8 i 9 w zakresie 100 – intuicyjne korzystanie z przemienności
mnożenia.

• Doskonalenie mnożenia w pamięci – gra matematyczna „Zbieranie kostek”.
• Nauczyciel miesza i rozdaje zakryte kostki domina. Każde dziecko otrzymuje taką samą

liczbę kostek. Wszyscy uczestnicy gry odkrywają jednocześnie jedną ze swoich kostek
i mnożą oczka z obu pól. Dziecko, które uzyskało najwyższy wynik, zabiera wszystkie
odkryte kostki. Jeśli dwóch lub więcej graczy ma ten sam iloczyn, o zwycięstwie decyduje
suma oczek. Zwycięzca zakrywa zdobyte kostki i miesza je z pozostałymi swoimi kostka-
mi. Potem wszyscy gracze znowu odkrywają po jednej kostce. Gra kończy się, gdy jeden
z graczy nie ma już kostek. Wtedy pozostali dodają oczka na swoich kostkach i zapisują
sumę.
• Obliczanie iloczynów z wykorzystaniem ilustracji i ich zapis w tabelach, wskazywanie jedna-
kowych iloczynów – intuicyjne stosowanie przemienności mnożenia. Układanie zadania do
wybranych działań.
• Rozwiązywanie zadań – mnożenie, dodawanie i odejmowanie w zakresie 100, porównywanie
różnicowe, obliczenia pieniężne.

116 XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

12. Podsumowanie zajęć – rundka pytań i odpowiedzi.
• Dzieci siedzą w kręgu. Pierwsze dziecko zadaje pytanie sąsiadowi po prawej stronie. Ten udzie-
la odpowiedzi i zadaje pytanie następnej osobie.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Odpowiedzi na ciekawe pytania – korzystanie z różnych źródeł informacji.

• Czytanie spisów treści w różnych księgach pytań i odpowiedzi przeznaczonych dla dzieci.
• Odczytywanie tych pytań i odpowiedzi, które interesują dzieci.
• Próba ustalenia wartości książek zawierających pytania i odpowiedzi z różnych dziedzin życia.

INFORMACJA DLA RODZICÓW
W następnym tygodniu będą potrzebne: przepisy na pierniczki i pierniki, farby, aluminiowe
wieczka od pojemników ze śmietaną lub jogurtem, klej, nożyczki, egzemplarze książki Astrid Lind-
gren „Dzieci z Bullerbyn”, flamastry, piłka, kartki w formacie A3, linijki, kartki, kredki, gałązki
świerku, kolorowy papier, bibułka, szyszki, orzechy, kolorowe wstążki, pomarańcze, goździki (przy-
prawa), podstawka do świeczki, świeczka, różne choinkowe ozdoby, opłatki, potrawy na klasowe
spotkanie wigilijne.

XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

Temat 66. Wkrótce święta

ZAPIS W DZIENNIKU
Swobodne wypowiedzi o przygotowaniach do świąt Bożego Narodzenia w domach dzieci. Rozmo-
wa dotycząca świątecznych tradycji w naszym kraju i regionie. Rozważania o niezwykłości Wigilii
na podstawie tekstu Marii Ewy Letki „Ślady na śniegu” i własnych doświadczeń. Redagowanie
przepisu na pierniczki. Zwierzęta aktywne zimą i rośliny zimozielone. Mnożenie w zakresie 100
– różne sposoby obliczania iloczynów. Zabawy bieżne i rzutne na śniegu.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– identyfikuje się ze swoją rodziną i jej tradycjami
– zna najpopularniejsze polskie i lokalne tradycje bożonarodzeniowe
– uczestniczy w rozmowie na temat wysłuchanego tekstu
– pisze przepis na pierniczki na podstawie rymowanki
– mnoży w zakresie 100 różnymi sposobami
– podaje przykłady zwierząt aktywnych zimą i roślin zimozielonych
– uczestniczy w zabawach na śniegu, przestrzegając zasad bezpieczeństwa

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wysłuchasz opowiadania i wypowiesz się na jego temat
– poznasz najważniejsze tradycje bożonarodzeniowe
– napiszesz przepis na pierniczki
– pomnożysz liczby w zakresie 100 różnymi sposobami
– utrwalisz nazwy zwierząt aktywnych zimą i roślin, które nie gubią liści na zimę
– weźmiesz udział w zabawach ruchowych na śniegu, przestrzegając zasad bezpieczeństwa

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– słuchasz opowiadania i wypowiadasz się na jego temat
– znasz najważniejsze tradycje bożonarodzeniowe

Temat 66. Wkrótce święta 117

– piszesz przepis na pierniczki
– mnożysz liczby w zakresie 100 różnymi sposobami
– znasz nazwy zwierzą aktywnych zimą i roślin, które nie gubią liści na zimę
– bierzesz udział w zabawach ruchowych na śniegu, przestrzegając zasad bezpieczeństwa

KLUCZOWE PYTANIA
– Gdzie można znaleźć informacje na temat świątecznych tradycji?
– Dlaczego warto podtrzymywać różne tradycje?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 40–41, Z cz. 2 s. 44–46, PM cz. 1 s. 50, M. cz. 1 s. 75, kartki z numerami
i sylabami na odwrocie, przepisy na pierniczki i pierniki przyniesione przez dzieci, kartki
z działaniami, liczbami, kostki do gry, kartki ze śladami zwierząt aktywnych zimą, atlasy
roślin, 2–3 pary sanek, 2–3 jednakowe donice, kosze lub pudełka; dodatkowo: ilustracje
przedstawiające zwierzęta (z wyklejanki), składniki do pieczenia pierniczków, niezbędne
naczynia i narzędzia.

PLAN ZAJĘĆ PZ cz. 2 s. 41 ćw. 4
1. Wprowadzenie do tematu zajęć – powitanie.
2. Wkrótce święta – wypowiedzi ustne i pisemne. Z cz. 2 s. 44 ćw. 2
3. „Ślady na śniegu” – praca z tekstem M. E. Letki. PZ cz. 2 s. 40–41
4. Jedyny taki dzień w roku – rozważania o wyjątkowości Wigilii. PZ cz. 2 s. 41 ćw. 1–3
5. Zapach Wigilii – wypowiedzi o wigilijnych potrawach. Z cz. 2 s. 44 ćw. 1
6. Świąteczne pierniczki – redagowanie przepisu.
7. Mnożenie w zakresie 100 – różne sposoby obliczania iloczynów.
8. Na tropach roślin i zwierząt – zwierzęta aktywne zimą, rośliny zimozielone.
9. Zabawy bieżne i rzutne na śniegu.
10. Podsumowanie zajęć – rundka wypowiedzi o pomocy w świątecznych przygotowaniach.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Wprowadzenie do tematu zajęć – powitanie.

• Uczniowie siedzą w kręgu. Nauczyciel ich wita: Witam wszystkich, którzy cieszą się, że niedługo
będą święta, lubią świąteczne przygotowania, lubią pomagać innym itp.

• Ten, kto czuje się powitany, macha ręką do nauczyciela i innych dzieci.
2. Wkrótce święta – wypowiedzi ustne i pisemne.

• Rozmowa o bożonarodzeniowych zwyczajach w Polsce.
• Swobodne wypowiedzi o przygotowaniach do świąt Bożego Narodzenia w domach dzieci.
• Wspólne tworzenie czasowników od rzeczowników związanych z tradycjami świątecznymi, np.

strojenie – stroimy, składanie – składamy.
• Indywidualne tworzenie czasowników od podanych rzeczowników – pisanie zdań na temat

przygotowań do świąt w domach dzieci.
3. „Ślady na śniegu” – praca z tekstem M. E. Letki.

• Słuchanie opowiadania czytanego przez nauczyciela.
• Odpowiedzi na pytania do tekstu.
• Rozmowa o uczuciach bohatera opowiadania związanych ze świętami Bożego Narodzenia.
• Określenie uczuć chłopca w wigilijny dzień – pisemne uzasadnienie opinii.
4. Jedyny taki dzień w roku – rozważania o wyjątkowości Wigilii.
• Nauczyciel umieszcza na tablicy 8 kartek z numerami z jednej strony i sylabami z drugiej.

118 XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

• Dzieci pracują w 8 grupach. Każda grupa dostaje kartkę z numerem. Kartki są różnej dłu-
gości. Dzieci mierzą kartki, porównują długości i ustalają porządek kartek od najkrótszej
do najdłuższej.

• Wybrane dzieci zawieszają kartki w ustalonym porządku na tablicy, odwracają je na drugą
stronę i odczytują hasło: Dzień, przy którym inne bledną.

Dzień / 4 przy / 6 któ / 5
rym / 3 in / 2 ne / 7
bled / 8 ną. / 1

Z cz. 2 s. 44–45 ćw. 3 5. Zapach Wigilii – wypowiedzi o wigilijnych potrawach.
• Wyszukanie w tekście fragmentu o tym, co poczuł Piotrek zza otwartych drzwi domu.
PM cz. 1 s. 50 z. 1 • Tworzenie skojarzeń do napisanego na tablicy hasła Zapach Wigilii – zapisywanie wokół hasła
M cz. 1 s. 75 z. 1, 4 skojarzeń.
M cz. 1 s. 75 z. 2, 3 • Swobodne wypowiedzi o wigilijnych zapachach w domach dzieci.
Z cz. 2 s. 46 ćw. 4
Z cz. 2 s. 46 ćw. 5 6. Świąteczne pierniczki – redagowanie przepisu.
Z cz. 2 s. 46 ćw. 6 • Głośne czytanie rymowanego przepisu na pierniczki.
• Przypomnienie schematu i zasad redagowania przepisu.
• Przeglądanie przepisów na pierniczki przyniesionych przez dzieci – porównanie ich z rymo-
wanym przepisem.
• Wyszukiwanie w rymowanym przepisie składników wraz z ilościami i zapisanie ich we właści-
wej części przepisu. Ustalenie kolejnych czynności – uzupełnienie przepisu.

7. Mnożenie w zakresie 100 – różne sposoby obliczania iloczynów.
• Gra dydaktyczna utrwalająca tabliczkę mnożenia. Dzieci w grupach stają na wyznaczonym
wcześniej polu startowym. Przed nimi leżą ułożone w postaci chodniczka kartki z liczbą lub
działaniem (mnożeniem). Gracze losują kolejność rzucania kostką. Na zmianę rzucają kostką

i przemieszczają się o tyle pól, ile wskazuje kostka. Jeśli gracz stanie na polu z działaniem, musi
obliczyć iloczyn i przesunąć się na właściwe pole (może to być ruch do przodu, ale i do tyłu).
Wygrywa ten, kto pierwszy dotrze do mety.
• Wspólna analiza sposobów rozwiązania zadania, sposób z wykorzystaniem ilustracji, wykona-
nie ilustracji do podanych działań.
• Obliczanie iloczynów różnymi sposobami.

• Mnożenie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań, ustalenie danych i szukanych – układanie
pytania do treści zadania.

8. Na tropach roślin i zwierząt – zwierzęta aktywne zimą, rośliny zimozielone.
• Ustalenie listy zwierząt aktywnych zimą na podstawie umieszczonych na tablicy kartek ze śla-
dami zwierząt na śniegu. Wyodrębnienie zwierząt żyjących w pobliżu domów ludzi.
• Rozmowa o sytuacji zwierząt zimą i konieczności pomagania im w czasie mrozów.
• Rozwiązanie rebusu i uzupełnienie notatki o roślinach zimozielonych – korzystanie z atlasu
roślin.
• Rozpoznawanie i nazywanie roślin zimozielonych na ilustracjach w zeszycie ćwiczeń i rosną-
cych w najbliższym otoczeniu. Zwrócenie uwagi na części rośliny ułatwiające jej rozpoznanie
(liście).

9. Zabawy bieżne i rzutne na śniegu.
• Chodzenie po śladach – dzieci w drużynach wybierają sobie przewodnika, który krocząc
po śniegu, wyznacza dla nich trasę do pokonania.
• Lepienie w drużynach bałwanów (na jednej linii, w odległości 3–4 m od siebie).

Temat 67. Każdy może być Świętym Mikołajem 119

• Zaprzęgi – jedno dziecko z drużyny siada na sankach, a drugie je ciągnie. Na półmetku (bał-
wan) dzieci się zamieniają. Po powrocie do rzędu rusza następna para.

• Zawodnicy kolejno biegną do bałwana, tam każde dziecko lepi śnieżkę i wraca z nią do dru-
żyny.

• Nauczyciel wyznacza linię rzutu w niewielkiej odległości od bałwanów. Przed bałwanami sta-
wia duże donice lub kosze (jednakowe pudełka). Dzieci z drużyn kolejno rzucają swoją śnieżkę
do kosza. Za każdy celny rzut otrzymują punkt.

10. Podsumowanie zajęć – rundka wypowiedzi o pomocy w świątecznych przygoto-
waniach.

• Dzieci siedzą w kręgu. Kolejno mówią o podjętym zobowiązaniu dotyczącym pomocy w przy-
gotowaniach do świąt.

• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Pieczemy pierniczki” – pieczenie pierniczków wg wybranego przepisu.

Dzieci pieką pierniki w grupach. W miarę możliwości nauczyciel korzysta z pomocy nauczycieli
w świetlicy lub rodziców.
JJ „Rozmowy o północy” – rozważania o wierzeniach.
• Opowiadanie nauczyciela o dawnym wierzeniu, że w noc wigilijną zwierzęta przemawiają ludz-

kim głosem.
• Dopasowywanie ilustracji zwierząt z wyklejanki do ich wypowiedzi w noc wigilijną, uzasad-

nianie wyboru.
• Pisanie próśb do ludzi w imieniu zwierząt ze schroniska.

XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

Temat 67. Każdy może być Świętym Mikołajem

ZAPIS W DZIENNIKU
Wprowadzenie pojęć: dzielna, dzielnik, iloraz – dzielenie w zakresie 100. Sprawdzanie dzielenia
za pomocą mnożenia. Rozmowa o ludziach, których można nazwać aniołami, na podstawie opowia-
dania Małgorzaty Węgrzeckiej „Anielska sztuczka” i własnych doświadczeń. Ćwiczenia w pisaniu
wielką literą nazw świąt i małą literą określeń pochodzących od nazw świąt. Wykonanie świątecznej
kartki i pisanie życzeń. Gry i zabawy z krążkami i kółkami ringo.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– czyta ze zrozumieniem krótkie teksty informacyjne
– układa i zapisuje dialog bohaterów opowiadania
– uczestniczy w rozmowie o sposobach i wartości niesienia świątecznej pomocy
– pisze nazwy świąt wielką literą, a pochodzące od nich określenia – małą
– zna nazwy liczb w dzieleniu, oblicza iloczyny i ilorazy w zakresie 100
– wykonuje kartkę świąteczną zgodnie z instrukcją i pisze życzenia
– uczestniczy w grach i zabawach ruchowych z krążkami i kółkami ringo

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz opowiadanie
– ułożysz i zapiszesz rozmowę bohaterów opowiadania
– poprawnie napiszesz nazwy świąt i pochodzące od nich określania
– poznasz nazwy liczb w dzieleniu
– poćwiczysz sprawdzanie dzielenia za pomocą mnożenia
– wykonasz kartkę świąteczną i napiszesz życzenia

120 XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– czytasz opowiadanie i wypowiadasz się na podany temat
– zapisujesz rozmowę bohaterów opowiadania
– poprawnie piszesz nazwy świąt i pochodzące od nich określenia
– znasz nazwy liczb w dzieleniu oraz obliczasz iloczyny i ilorazy
– wykonujesz kartkę świąteczną i piszesz życzenia

KLUCZOWE PYTANIA
– Komu i dlaczego powinniśmy pomagać?
– Jak można pomóc dzieciom przebywającym w czasie świąt w szpitalu?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 42–43, Z cz. 2 s. 47–48, PM cz. 1 s. 51, M cz. 1 s. 76–77, kalendarze, farby, alumi-
niowe wieczka od pojemników po śmietanie lub jogurcie, klej, długopis, nożyczki, kółka ringo,
krążki, pachołki, woreczki; dodatkowo: biały karton, szablony choinki, kolorowy papier,
kartki z działaniami na dzielenie, nagrania pogodnej muzyki.

PM cz. 1 s. 51 z. 1 PLAN ZAJĘĆ
PM cz. 1 s. 51 z. 2, 4, 5 1. „Witam…” – zabawa powitalna.
M cz. 1 s. 76–77 z. 2, 4 2. Dzielna, dzielnik, iloraz – dzielenie w zakresie 100.
3. „Anielska sztuczka” – praca z tekstem M. Węgrzeckiej.
4. Rozmowa Maćka z diabełkiem – redagowanie dialogu.
5. „Aniołowie są wśród nas” – kształtowanie prawidłowych postaw.
6. Każdy może zostać Świętym Mikołajem – wypowiedzi zainspirowane tematem zajęć.
7. Gwiazdkowe prezenty – ćwiczenia w pisaniu nazw świąt.
8. „Wszyscy wszystkim ślą życzenia…” – wykonanie kartki świątecznej i pisanie życzeń.
9. Ćwiczenia gimnastyczne. Gry i zabawy z krążkami i kółkami ringo.
10. Podsumowanie zajęć – rundka kończąca zdanie: Gdybym była/był Świętym Mikołajem…

PRACA DOMOWA:
Przeczytaj z książki „Dzieci z Bullerbyn” rozdział zatytułowany „Jak obchodzimy w Bullerbyn
Gwiazdkę”.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. „Witam…” – zabawa powitalna.

Nauczyciel wita dzieci wg podanych przez siebie warunków, np. Witam tych, którzy lubią robić
porządki (zakupy, dużo jeść, obdarowywać innych prezentami, dostawać prezenty). Dzieci, które
poczują się powitane, wykonują dowolny gest powitalny i zajmują swoje miejsce.
2. Dzielna, dzielnik, iloraz – dzielenie w zakresie 100.
• Rachunek pamięciowy. Nauczyciel podaje polecenia typu: Podaj iloczyn czynników 4 i 6.

Do iloczynu czynników 7 i 5 dodaj 3. Od iloczynu czynników 8 i 5 odejmij 6 itp. Następnie
zadaje zadania typu: 1) Masz 30 cukierków. Obdziel nimi sześcioro dzieci. Po ile cukierków do-
stanie każde dziecko? 2) Masz tabliczkę czekolady w 24 kostkach. Obdziel nimi sześcioro dzieci.
Po ile kostek dostanie każde dziecko?
• Nazwy liczb w dzieleniu – analiza zadania i zapisu rozwiązania wraz z nazwami liczb w dzieleniu.
• Obliczenia utrwalające nazwy liczb w dzieleniu.
• Doskonalenie techniki dzielenia – działania w tabelkach, kalkulowanie, wskazanie liczb po-
dzielnych przez 8.

Temat 67. Każdy może być Świętym Mikołajem 121

• Sprawdzanie dzielenia za pomocą mnożenia. PM cz. 1 s. 51 z. 6
• Dzielenie w zakresie 100 – rozwiązywanie, uzupełnianie i układanie zadań. M cz. 1 s. 77 z. 6
3. „Anielska sztuczka” – praca z tekstem M. Węgrzeckiej. PM cz. 1 s. 51 z. 3
• Głośne czytanie tekstu przez dzieci z uwzględnieniem poziomu trudności. M cz. 1 s. 76–77 z. 1, 3, 5
• Odpowiedzi na pytania do tekstu. PZ cz. 2 s. 42–43
• Opowiadanie o zwyczajnym dniu pacjenta przebywającego w szpitalu na podstawie tekstu PZ cz. 2 s. 43 ćw. 1
PZ cz. 2 s. 43 ćw. 2
i własnych doświadczeń. PZ cz. 2 s. 43 ćw. 3
• Wyjaśnienie, co miało się wydarzyć w szpitalnej świetlicy i w jaki sposób wpłynęło to na nastrój PZ cz. 2 s. 43 ćw. 4
PZ cz. 2 s. 43 ćw. 5
głównego bohatera opowiadania. PZ cz. 2 s. 42–43
• Opowiadanie o wizycie Maćka w świetlicy. Z cz. 2 s. 47 ćw. 1
• Wyjaśnienie powiedzenia: diabelska sztuczka. Podawanie przykładów zachowania, które moż-
Z cz. 1 s. 47 ćw. 2
na by nazwać diabelską sztuczką. Z cz. 1 s. 48 ćw. 4
• Rozważania o tym, w jakich okolicznościach można mówić o „anielskiej sztuczce”.
4. Rozmowa Maćka z diabełkiem – redagowanie dialogu. Z cz. 1 s. 48 ćw. 3
• Wyszukanie w tekście i przeczytanie rozmowy Maćka z diabełkiem. Z cz. 1 s. 48 ćw. 5
• Redagowanie i zapisywanie rozmowy chłopców.
5. „Aniołowie są wśród nas” – kształtowanie prawidłowych postaw.
• Odgrywanie w parach rozmowy Maćka z diabełkiem oraz Maćka z siostrą Alą.
• Rozmowa o ludziach, których ze względu na ich postępowanie, działalność lub cechy można

nazwać aniołami. Uzasadnianie swoich opinii przykładami z życia.
6. Każdy może zostać Świętym Mikołajem – wypowiedzi zainspirowane tematem zajęć.

• Przypomnienie, kim był i z czego słynie Święty Mikołaj.
• Kto może zostać Świętym Mikołajem? – wyszukiwanie w dostępnych źródłach (m.in. w prasie

i internecie) informacji o akcjach związanych ze świąteczną pomocą.
• Czytanie notatki o akcjach świątecznej pomocy. Układanie i pisanie pytań do wskazanych frag-

mentów zdań.
• Rozwiązanie rebusu: Pomagamy innym, żeby każdy miał wesołe święta – wypowiedzi o celowo-

ści pomagania bliźnim zainspirowane odkodowanym hasłem.
• „W jaki sposób możemy zostać Świętymi Mikołajami?” – burza mózgów.
• Wybranie sposobów na realizację zamierzeń.
• Rozmowa na temat: Co ludziom daje bezinteresowna pomoc? Podkreślenie pozamaterialnych

wartości: radość, że ktoś pomógł, poczucie więzi, a z drugiej strony radość z niesienia pomocy.
7. Gwiazdkowe prezenty – ćwiczenia w pisaniu nazw świąt.

• Wyszukiwanie w kalendarzach nazw świąt – zwrócenie uwagi na pisownię wielką literą.
• Komentarz nauczyciela dotyczący pisowni wielką literą nazw świąt i małą literą określeń po-

chodzących od nazw świąt na przykładzie: Wielkanoc – koszyczek wielkanocny.
• Wyjaśnienie zapisu nazw świątecznych dni bożonarodzeniowch i pochodzących od nich okre-

śleń. Pisanie określeń małą literą.
8. „Wszyscy wszystkim ślą życzenia…” – wykonanie świątecznej kartki i pisanie życzeń.

• Co może być świąteczne? – tworzenie listy skojarzeń.
• Wykonanie kartki zgodnie z instrukcją nauczyciela.
• Redagowanie, sprawdzenie i zapisanie świątecznych życzeń na kartkach.
• Zachęcenie dzieci do wysłania kartek do adresatów życzeń.
9. Ćwiczenia gimnastyczne. Gry i zabawy z krążkami i kółkami ringo.
• Dzieci maszerują po okręgu. W czasie marszu nauczyciel podaje im krążki.
• Ćwiczenia z krążkami w marszu: trzymanie krążka przed sobą, przekładanie krążka wokół

tułowia.
• Ćwiczenia z krążkami w pozycji stojącej i w siadzie: skłony z kładzeniem krążka przed sobą

(za sobą, z lewej/prawej strony), przekładanie krążka pod kolanem uniesionej i zgiętej prawej/
lewej nogi, przeskoki przez leżący na podłodze krążek (do przodu/tyłu, na lewo/prawo), prze-
kładanie krążka z ręki do ręki nad głową.

122 XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

• Wyścigi w 3 rzędach:
– na trasie są rozłożone krążki, dzieci turlają między nimi ringo, od półmetka wracają biegiem,
– pierwsze dziecko ma tyle kółek ringo, ile jest krążków na trasie; biegnąc, pozostawia kółka
na krążkach; drugie dziecko zbiera kółka i przekazuje je następnemu itd.
– bieg slalomem z ringiem na głowie.
Uwaga! Jeśli ringo spadnie z głowy, dziecko podnosi je i biegnie dalej.
– drużyny stają w określonej odległości przed materacem; na sygnał nauczyciela rzucają na ma-
terac kółka ringo. Wygrywa drużyna, na której materacu pozostało najwięcej kółek.

10. Podsumowanie zajęć – rundka kończąca zdanie: Gdybym była/był Świętym Mikołajem…
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Najpiękniejsza choinka – wykonanie ozdoby na okno jako prezentu dla wybranej osoby.

• Swobodne wypowiedzi dotyczące wykonania prostych prezentów, np. dla ludzi starszych.
• Nauczyciel może zaproponować wykonanie choinki – ozdoby z kartonu na okno.
• Uczniowie obrysowują na białym kartonie kontur choinki wg szablonu.
• Z kolorowego papieru wycinają sylwetki ptaków (o liczbie i kolorach ptaków decyduje uczeń).
• Naklejają wycięte ptaki po obu stronach choinki.
• Wykonane prace zabierają do domu, by wręczyć sąsiadom lub bliskim jako świąteczną ozdobę

na okno. Opowiadają rodzicom, o czym mówiły w czasie zajęć w szkole.
JJ „Ilorazy” – zabawa typu sałatka owocowa.

• Dzieci siadają w kręgu na krzesełkach.
• Nauczyciel rozdaje im kartki z działaniami na dzielenie, w których jedna z liczb jest napisana

na czerwono (dzielna, dzielnik lub iloraz).
• Następnie nauczyciel wywołuje oznaczone liczby.
• Dzieci, które je mają, zamieniają się miejscami.

XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

Temat 68. Boże Narodzenie w Bullerbyn
ZAPIS W DZIENNIKU

Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – obliczenia w tabelkach, rozwiązywanie zadań. Zapoznanie
ze zwyczajami bożonarodzeniowymi w wybranych krajach europejskich. Gwiazdka w Bullerbyn
– ćwiczenia w redagowaniu ustnych i pisemnych wypowiedzi na podstawie przeczytanego rozdzia-
łu książki Astrid Lindgren. Tworzenie zdrobnień wyjaśniających pisownię ch wymiennego na sz.
Porównywanie szwedzkich i polskich zwyczajów bożonarodzeniowych. Gry i zabawy ruchowe
ze współzawodnictwem.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– wyszukuje w tekście potrzebne fragmenty i odpowiada na pytania do tekstu
– czyta książki polecone przez nauczyciela („Dzieci z Bullerbyn”)
– poznaje i szanuje zwyczaje świąteczne z różnych krajów
– pisze poprawnie wyrazy z ch wymiennym na sz
– mnoży i dzieli w zakresie 100
– współpracuje z partnerem i drużyną w grach ze współzawodnictwem

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wypowiesz się na temat przeczytanego rozdziału lektury
– poznasz zwyczaje bożonarodzeniowe w różnych krajach Europy
– opowiesz o Bożym Narodzeniu w Bullerbyn

Temat 68. Boże Narodzenie w Bullerbyn 123

– porównasz szwedzkie zwyczaje bożonarodzeniowe z polskimi
– poprawnie napiszesz wyrazy z ch, w których zdrobnieniach dochodzi do wymiany na sz
– rozwiążesz zadania tekstowe, wykorzystując umiejętności mnożenia i dzielenia
– weźmiesz udział w grach i zabawach ze współzawodnictwem

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– wypowiadasz się na temat przeczytanego rozdziału lektury
– opowiadasz o Bożym Narodzeniu w Bullerbyn
– porównujesz szwedzkie zwyczaje bożonarodzeniowe z polskimi
– poprawnie piszesz wyrazy z ch wymiennym na sz
– wykorzystujesz umiejętności rachunkowe, rozwiązując zadania
– bierzesz udział w grach i zabawach ze współzawodnictwem

KLUCZOWE PYTANIA
– Jak Polacy mieszkający poza granicami Polski mogą obchodzić święta Bożego Narodzenia?
– Która tradycja związana z omawianymi świętami podoba ci się najbardziej?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
Z cz. 2 s. 49–50, M. cz. 1 s. 78–79, kartki z tabelkami matematycznymi, kostki do gry z dzie-
sięcioma ściankami, kartki z flagami wybranych państw europejskich, administracyjna mapa
Europy, dostęp do internetu, materiały informacyjne o zwyczajach świątecznych w pań-
stwach europejskich, nagrania europejskich kolęd, egzemplarze książki A. Lindgren „Dzieci
z Bullerbyn”, piłka, kartki w formacie A3, flamastry, skakanki, pachołki, pudełka, piórka;
dodatkowo: kartki z zadaniem.

PLAN ZAJĘĆ
1. „Co lubicie w świątecznych tradycjach?” – powitanie.
2. Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – obliczenia w tabelkach, rozwiązywanie zadań.
3. Boże Narodzenie w Europie – zapoznanie z tradycjami wybranych krajów.
4. Śpiewanie lub słuchanie kolęd z wybranych krajów europejskich.
5. „Jak obchodzimy w Bullerbyn Gwiazdkę” – wypowiedzi na podstawie lektury.
6. Porównywanie szwedzkich i polskich zwyczajów bożonarodzeniowych.
7. Gwiazdka czy gwiazdka – ćwiczenia w pisowni wyrazu wielką i małą literą.
8. Dla mamy fartuch, a dla córki fartuszek – tworzenie zdrobnień wyjaśniających pisownię ch.
9. Świąteczne zawody – gry i zabawy ze współzawodnictwem.
10. Podsumowanie zajęć – dlaczego tradycje świąteczne w różnych krajach różnią się od siebie?

PRACA DOMOWA:
Przynieś materiały, z których wykonasz świąteczny stroik, np. gałązki świerku, kolorowy papier, bi-
bułkę, szyszki, orzechy, kolorowe wstążki, pomarańcze, goździki (przyprawa), podstawkę do świecz-
ki, świeczkę.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. „Co lubicie w świątecznych tradycjach?” – powitanie.

Nauczyciel wita dzieci, wymieniając różne polskie tradycje i zwyczaje bożonarodzeniowe, np. Wi-
tam tych, którzy lubią robić ozdoby choinkowe… (wypatrywać pierwszej gwiazdki, ubierać cho-
inkę, sprawdzać smaki wszystkich potraw wigilijnych, dostawać prezenty). Dzieci, które poczują
się powitane, zajmują miejsca w ławce.

124 XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

2. Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – obliczenia w tabelkach, rozwiązywanie zadań.
• Rachunek pamięciowy. Nauczyciel podaje polecenia typu: Podaj iloraz, dla którego dzielna
wynosi 45, a dzielnik 9. Podaj możliwe czynniki iloczynu 16.
Podaj dzielną, dla której iloraz wynosi 8, a dzielnik 6. ·7

• Dzieci grają w parach, wypełniając tabelkę. 6 42
Na zmianę rzucają kostką z 10 ściankami.
Wpisują wyrzuconą liczbę oczek do lewej kolumny,
a przeciwnik zapisuje wynik po prawej stronie.

M cz. 1 s. 78–79 z. 1, 5 :7
M cz. 1 s. 78–79 z. 2, 6
• Obliczanie iloczynów i ilorazów zapisanych w tabelkach. Analiza obliczeń – sformułowanie
M cz. 1 s. 78 z. 3, 4 wniosku dotyczącego związku mnożenia z dzieleniem.
M cz. 1 s. 79 z. 7
• Ćwiczenia doskonalące technikę mnożenia i dzielenia w zakresie 100.
LEKTURY • Rozwiązywanie zadań – tworzenie nowych danych, formułowanie wniosków dotyczących mno-
Z cz. 2 s. 49 ćw. 1
żenia i dzielenia, obliczanie masy.
Z cz. 2 s. 49 z. 2 • Rozwiązanie zadania wymagającego obliczeń pieniężnych – podzielność liczb.
3. Boże Narodzenie w Europie – zapoznanie z tradycjami wybranych krajów.
• Dzieci losują prostokątne karteczki – flagi Francji, Włoch, Niemiec, Anglii. W ten sposób zo-

stają podzielone na grupy.
• Piszą na kartkach swoje imiona i przytwierdzają je masą mocującą na odpowiednich obszarach

na administracyjnej mapie Europy.
• Następnie grupy wyszukują w dostępnych źródłach informacje o tradycjach świątecznych w

przydzielonych im krajach.
• Prezentacje grup. Porównanie zwyczajów z innych krajów z polskimi.
• Rozmowa o zwyczajach świątecznych, które dzieci chciałyby przenieść do własnych domów –

uzasadnianie wyborów.
4. Śpiewanie lub słuchanie kolęd z wybranych krajów europejskich.
5. „Jak obchodzimy w Bullerbyn Gwiazdkę” – wypowiedzi na podstawie lektury.

• Swobodne wypowiedzi dzieci na podstawie samodzielnie przeczytanego rozdziału książki.
• Ustne opowiadanie o świętach Bożego Narodzenia w Bullerbyn na podstawie lektury i ilustracji.
• Redagowanie i pisanie spójnej wypowiedzi dotyczącej Gwiazdki w Bullerbyn z wykorzystaniem

podanych pytań.
6. Porównywanie szwedzkich i polskich zwyczajów bożonarodzeniowych.

• Wspólne uzupełnianie tabeli umieszczonej na tablicy, np.:

Zwyczaje bożonarodzeniowe

w Polsce w Szwecji

Ubieranie choinki

Wypatrywanie pierwszej gwiazdki

Wspólna wieczerza

12 postnych potraw, np.:

Sianko pod obrusem

Dodatkowe nakrycie dla niespodziewanego gościa

Dzielenie się opłatkiem

Prezenty od Mikołaja

Temat 69. Pierwsza gwiazdka 125

• Samodzielne ustalenie różnic i podobieństw w zwyczajach bożonarodzeniowych szwedzkich i pol- Z cz. 2 s. 50 ćw. 3
skich.
Z cz. 2 s. 50 ćw. 4
7. Gwiazdka czy gwiazdka – ćwiczenia w pisowni wyrazu wielką i małą literą.
• Wypowiedzi mające na celu ustalenie, czym jest gwiazdka i Gwizdka na podstawie podanych Z cz. 2 s. 50 ćw. 5
zdań i doświadczeń dzieci. Przypomnienie pisowni nazw świąt wielką literą. POTYCZKI
• Uzasadnienie pisowni z i d w wyrazie gwiazdka (gwiazda). ORTOGRAFICZNE
PO s. 39 ćw. 2
8. Dla mamy fartuch, a dla córki fartuszek – tworzenie zdrobnień wyjaśniających pi-
sownię ch.
• Ustalenie wymiany ch na sz w zdrobnieniach – pisanie zdań z podanymi wyrazami.
• Wyszukiwanie innych wyrazów, w których dochodzi do wymiany ch na sz (np. ucho, mucha, szycha).
• Potyczki ortograficzne – Ekspert wyjaśnia: Kto pierwszy, ten lepszy!
Dzieci dopisują zdrobnienia do podanych wyrazów z ch, tak by wyjaśnić ich pisownię (wymiana
na sz). Otrzymują punkty (są oceniane za poprawność zapisu i czas wykonania pracy), które
są doliczane do ogólnej punktacji (tytuł Mistrza ortografii).

9. Świąteczne zawody – gry i zabawy ze współzawodnictwem.
• „Zbijak” – zabawa kształtująca zwinność i zręczność.
• Zabawa podobna do dwóch ogni, z tą różnicą, że po obu stronach stoją dwie „matki”, a dzieci
na boisku stanowią jedną drużynę. Wygrywa dziecko, które najdłużej pozostanie niezbite.
• „Świąteczne życzenia” – wyścigi 2–3 rzędów.
Dzieci z kolejnych drużyn biegną do półmetka. Tam leży kartka i flamaster. Pierwsze dziecko
jednym, dwoma słowami rozpoczyna pisanie świątecznych życzeń. Następne kontynuują. Wy-
grywa zespół, który najszybciej wykona zadanie i przy tym popełni najmniej błędów.
• Pierwszy zawodnik biegnie do pachołka z pudełkiem (paczką) i zostawia ją tam. Następny
zabiera je i przekazuje trzeciemu zawodnikowi itd.
• „Wyścigi zaprzęgów” – wyścig w parach ze skakankami.
• „Anielskie pióra” – zabawa oddechowa. Dzieci delikatnie dmuchają w piórka leżące na podło-
dze, by dotrzeć z nimi do wyznaczonego miejsca.

10. Podsumowanie zajęć – dlaczego tradycje świąteczne w różnych krajach różnią się
od siebie?

• W swobodnej rozmowie dzieci zastanawiają się, co sprawia, że obchodzenie świąt Bożego Naro-
dzenia różni się w różnych krajach; ustalają, które zwyczaje są takie same, jak w Polsce.

• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Ozdabiamy zagrody – obliczenia w zakresie 100, rozwiązywanie zadania w parach.

Rozwiązywanie zadania w parach – obliczenia długości: Zagrody w Bullerbyn mają kształt kwa-
dratu. Jeden bok Zagrody Południowej ma 9 m długości, Zagrody Środkowej 7 m, a Południo-
wej 8 m. Dzieci z Bullerbyn chcą zawiesić sznurek z ozdobami świątecznymi wzdłuż wszystkich
boków ogrodzenia każdej zagrody. Ile metrów sznurka muszą przygotować dla każdej z zagród?
Czy wystarczy im 100 metrów sznurka z ozdobami?

XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

Temat 69. Pierwsza gwiazdka

ZAPIS W DZIENNIKU
Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań i zagadek matematycznych. Określanie
nastroju wiersza Wandy Chotomskiej „Święta”. Odpowiedzi na pytania zawarte w wierszu. Rozmo-
wa o wigilijnych tradycjach na podstawie wiersza i własnych doświadczeń. Uzupełnianie zdań opi-
sujących wigilijny stół. Redagowanie świątecznych życzeń. Opisywanie choinki z wykorzystaniem
pytań i podanego słownictwa. Świąteczny stroik – wykonanie pracy przestrzennej.

126 XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– wyszukuje w wierszu pytania i udziela na nie odpowiedzi
– określa nastrój wiersza
– opisuje choinkę na podstawie pytań i zgromadzonego słownictwa
– uczestniczy w rozmowie o wigilijnych zwyczajach
– identyfikuje się z rodziną i jej wigilijnymi tradycjami
– mnoży i dzieli w zakresie 100, rozwiązując zadania i zagadki matematyczne
– wykonuje stroik na wigilijny stół

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wysłuchasz wiersza o świętach
– odpowiesz na pytania zadane w wierszu
– opowiesz o przygotowaniach do świąt
– napiszesz świąteczne życzenia i opis choinki
– rozwiążesz zadania i zagadki matematyczne
– wykonasz świąteczny stroik

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– słuchasz wiersza o świętach
– odpowiadasz na pytania zadane w wierszu
– wypowiadasz się na temat przygotowań do świąt
– piszesz świąteczne życzenia i opis choinki
– rozwiązujesz zadania i zagadki matematyczne
– wykonujesz świąteczny stroik

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego lubimy dekorować świąteczne drzewka?
– Kto nie ma możliwości przeżywania świąt w swoim domu?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 44–45, Z cz. 2 s. 51, PM cz. 1 s. 52, M cz. 1 s. 80–81, kartoniki z mnożeniem
i dzieleniem, kartoniki ze znakami + i –, kartoniki z liczbami, choinka z zielonego kartonu,
elipsy z wyrazami wycięte z kolorowego papieru, biały obrus, sianko, 3–4-osobowa zastawa,
sztućce, świąteczne ozdoby, kartoniki z nazwami wigilijnych potraw, kartki, kredki, gałązki
świerku, kolorowy papier, bibułka, szyszki, orzechy, kolorowe wstążki, pomarańcze, goździki
(przyprawa), podstawki do świeczek, świeczki itp.; dodatkowo: szablony podstawek dla
zwierząt z tektury przygotowane przez nauczyciela, kolorowe kartki z bloku technicznego,
połówki łupinek od orzechów włoskich, czarne czyściki do fajek, farby plakatowe, flamastry,
klej Wikol, lakier w aerozolu, nici, egzemplarz „Baśni” H. Ch. Andersena.

PLAN ZAJĘĆ
1. „Kolędowy czas” – powitanie świąteczną piosenką lub kolędą.
2. Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań i zagadek matematycznych.
3. „Święta” – praca z wierszem W. Chotomskiej.
4. Wigilijny wieczór – ćwiczenia w mówieniu.
5. Wigilijny stół – ćwiczenia praktyczne w nakrywaniu do stołu.
6. Jaki jest wigilijny stół? – ćwiczenia wzbogacające słownictwo.
7. Wszyscy wszystkim składają życzenia – redagowanie świątecznych życzeń.

Temat 69. Pierwsza gwiazdka 127

8. Bożonarodzeniowe drzewko – ćwiczenia w opisywaniu choinki. M cz. 1 s. 80 z. 1
9. Świąteczny stroik – wykonanie pracy przestrzennej.
10. „Jakie drzewko lepsze?” – dyskusja klasowa na podsumowanie zajęć. M cz. 1 s. 80–81
z. 2, 5, 6, 8
PRZEBIEG ZAJĘĆ PM cz. 1 s. 52 z. 1
1. „Kolędowy czas” – powitanie świąteczną piosenką lub kolędą. PM cz. 1 s. 52 z. 2
2. Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań i zagadek matematycznych. M cz. 1 s. 80–81 z. 3, 4, 7
PZ cz. 2 s. 44
• Obliczenia kalendarzowe. PZ cz. 2 s. 44 ćw. 1
• „Dobrze czy źle?” – rachunek pamięciowy. Nauczyciel pokazuje kartoniki z działaniami na mno- PZ cz. 2 s. 44 ćw. 2
PZ cz. 2 s. 44 ćw. 3
żenie i dzielenie w zakresie 100 z prawidłowymi i nieprawidłowymi wynikami. Dzieci potwier-
dzają poprawne wyniki, podnosząc kartonik z plusem, a błędne wyniki – kartonik z minusem. Z cz. 2 s. 51 ćw. 1
• „Znajdź czynniki dla iloczynu” – ćwiczenia rachunku pamięciowego. Dzieci mają po 2 komplety
kartoników z liczbami od 0 do 10. Nauczyciel podaje wynik mnożenia w zakresie 100 (np. 56),
a dzieci podnoszą w górę dwie liczby, które są czynnikami dla tego iloczynu.
• Ćwiczenia doskonalące biegłość w mnożeniu i dzieleniu w zakresie 100 – sprawdzanie popraw-
ności iloczynów i ilorazów, działania z okienkami.
• Układanie i rozwiązywanie zagadek matematycznych – praca w parach.
• Dobieranie działań do ilustracji – indywidualne układanie treści zadania.
• Wspólne rozwiązywanie złożonych zadań pod kierunkiem nauczyciela – obliczanie pojemności.
• Przypomnienie własności trójkątów.
3. „Święta” – praca z wierszem W. Chotomskiej.
• Słuchanie wiersza czytanego przez nauczyciela.
• Głośne indywidualne czytanie pytań zawartych w wierszu i udzielanie na nie odpowiedzi.
Ustalenie osoby zadającej pytania.
• Wypowiedzi na temat bożonarodzeniowych tradycji, o których jest mowa w wierszu.
• Określenie nastroju wiersza z wykorzystaniem podanego słownictwa – uzasadnianie wyboru.
4. Wigilijny wieczór – ćwiczenia w mówieniu.
• Na tablicy wisi choinka wycięta z zielonego kartonu. Obok choinki leżą kolorowe elipsy (ele-
menty łańcucha) z wpisanymi w nie wyrazami związanymi z tradycjami świąt Bożego Na-
rodzenia i Wielkanocy. Dzieci wybierają spośród nich tylko te, które są związane z Wigilią
(np. sianko, biały obrus, pierwsza gwiazdka, pasterka, ubieranie choinki, karp, barszcz, pierogi
z kapustą i grzybami, wigilijny kompot, prezenty, uroczysta kolacja), i ozdabiają nimi trójkątną
choinkę.
• Rozmowa o tradycjach wigilijnych, które są pielęgnowane w domach uczniów na podstawie
wywiadów przeprowadzonych z rodzicami:
Jakie potrawy przygotowuje się na wigilijną wieczerzę w Twoim domu?
Jak nakryty jest stół?
Kiedy zasiadacie do wigilijnej kolacji?
Jak rozpoczyna się ta kolacja w Waszej rodzinie?
Co robicie po wieczerzy?
• Odgrywanie w grupach scenek pantomimicznych przedstawiających ostatnie przygotowania
do wieczerzy wigilijnej i oczekiwanie na pierwszą gwiazdkę.
5. Wigilijny stół – ćwiczenia praktyczne w nakrywaniu do stołu.
• Nauczyciel przydziela grupom zadania, którymi będą się one zajmowały podczas ćwiczenia
demonstrującego nakrywanie do wigilijnego stołu: grupa kładąca obrus wraz z siankiem, grupa
układająca talerze, następna – układająca sztućce, kolejna – ozdabiająca stół, a jeszcze inna –
układająca kartoniki z nazwami wigilijnych potraw.
• Dzieci nakrywają do stołu zgodnie z instrukcją nauczyciela.
6. Jaki jest wigilijny stół? – ćwiczenia wzbogacające słownictwo.
• Samodzielne uzupełnianie zdań o przygotowaniu wigilijnego stołu na podstawie wiersza i wła-
snych doświadczeń.

128 XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

Z cz. 2 s. 51 ćw. 2 • Wspólne gromadzenie wyrazów określających stół przygotowany do wigilijnej wieczerzy. Na-
Z cz. 2 s. 51 ćw. 3 uczyciel pisze na owalnym kartoniku słowo stół (na wieczerzę wigilijną), dzieci zapisują pyta-
nia o jego cechy na kartkach. Następnie podają odpowiedzi, które zapisują na owalnym karto-
PZ cz. 2 s. 45 ćw. 1 niku, np. biały, bogaty, wigilijny, rodzinny, pachnący, zastawiony, odświętny.

• Dobieranie wyrazów określających podane rzeczowniki na podstawie wiersza „Święta”.
7. Wszyscy wszystkim składają życzenia – redagowanie świątecznych życzeń.

• Czego możemy sobie życzyć? – redagowanie i pisanie życzeń dla najbliższych z wykorzysta-
niem utworzonych wyrażeń.

• Odgrywanie scenek dramowych przedstawiających składnie życzeń najbliższym przy wigilij-
nym stole.

8. Bożonarodzeniowe drzewko – ćwiczenia w opisywaniu choinki.
• Przypomnienie najważniejszych informacji dotyczących sztuki pisania opisu (trójdzielność wy-
powiedzi, spójność, wyrazy określające elementy opisywanego przedmiotu).
• Obejrzenie ilustracji przedstawiającej choinkę – dzielenie się pierwszymi spostrzeżeniami.
• Analiza pytań, wybór słownictwa. Próba umiejscowienia informacji o choince w poszczegól-
nych częściach opisu.
• Opisywanie wyglądu choinki z wykorzystaniem pytań i podanego słownictwa.
• Ustne opisywanie klasowej choinki.

9. Świąteczny stroik – wykonanie pracy przestrzennej.
Dzieci indywidualnie wykonują stroiki z przyniesionych materiałów. Może to być prosty stroik
z pomarańczy nabitej goździkami, gałązki świerku i ozdób zrobionych z papieru, bibułki, całych
orzechów lub łupinek po nich.

10. „Jakie drzewko lepsze?” – dyskusja klasowa na podsumowanie zajęć.
• Dyskusja klasowa dotycząca świątecznych drzewek: tych z leśnych upraw i tych sztucznych
– próba ustalenia, które z nich powinny gościć w naszych domach. Uzasadnianie własnych
opinii.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Żółwie, biedronki i pajączki – wykonanie choinkowych ozdób.

• Nauczyciel przygotowuje szablony płaskich podstawek dla zwierzątek z tektury – choinkowych
ozdób.

• Dzieci malują połówki orzechów na czerwono, szaro-brązowo lub na inne kolory. Na czerwo-
nych malują flamastrem kropki, a na kolorowych – segmenty żółwiej skorupy.

• Tak przygotowane skorupki (tułowia zwierzątek) nauczyciel lakieruje szybkoschnącym lakie-
rem.

• Dzieci w tym czasie wycinają podstawki z kolorowego kartonu.
• Następnie przyklejają skorupki do podstawek, które dodatkowo malują flamastrami.
• W główce ozdoby robią dziurkę i przeprowadzają przez nią nitkę – zawieszkę.
JJ Zaczarowana choinka – wymyślanie bajki o świątecznej choince.
• Słuchanie opowiadania nauczyciela o choince – tytułowej bohaterce baśni H. Ch. Andersena.
• Rozmowa o wysłuchanej baśni.
• Wymyślanie w grupach bajki o świątecznej choince.
• Ewentualnie: wykonanie do wymyślonych bajek ilustracji, które ułatwią dzieciom etapowe

opowiadanie bajki przez kolejnych członków grupy.
• Opowiadanie wymyślonych bajek.

Temat 70. Kolędowy czas 129

XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

Temat 70. Kolędowy czas

ZAPIS W DZIENNIKU
Rozwiązywanie łamigłówek nawiązujących do wigilijnych i bożonarodzeniowych tradycji. Wyjaśnie-
nie pojęć: kolęda i pastorałka. Głośne czytanie tekstów kolęd i pastorałek, określenie ich tematu,
nastroju i wskazanie bohaterów. Słuchanie i śpiewanie kolęd. „Serce choinki” – praca z tekstem
Grzegorza Kasdepke. Wyjaśnianie wigilijnych przysłów. Klasowe spotkanie wigilijne.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– składa życzenia rówieśnikom, dzieląc się opłatkiem
– bierze udział w przygotowaniach do klasowej wigilii
– wspólnie śpiewa kolędy
– czyta teksty kolęd i pastorałek
– potrafi kulturalnie zachować się podczas klasowej wigilii
– uczestniczy w rozmowie na podstawie wysłuchanego opowiadania

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– dowiesz się, co to jest kolęda i pastorałka
– zaśpiewasz kolędy i pastorałki
– wysłuchasz opowiadania
– weźmiesz udział w rozmowach na podane tematy
– weźmiesz udział w klasowym spotkaniu wigilijnym

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– wiesz, co to jest kolęda i pastorałka i potrafisz zaśpiewać wybrane pieśni
– słuchasz opowiadania
– bierzesz udział w rozmowach na podane tematy
– bierzesz udział w klasowym spotkaniu wigilijnym

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego katolicy śpiewają kolędy w czasie świąt Bożego Narodzenia?
– W jaki sposób można wzbogacić domową fonotekę o nagrania kolęd i pastorałek?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
tekst do słuchania – G. Kasdepke: „Serce choinki”, PZ cz. 2 s. 46–47, Z cz. 2 s. 52–53, kwadra-
ty z kartonu z sylabami, kartki z tekstami kolęd i pastorałek, w tym kolędy „Wśród nocnej ci-
szy”, kartki z tematami do improwizowanych dialogów, ozdoby choinkowe z przyczepionymi
kartkami z przysłowiami, rysunki przedstawiające bohaterów opowiadania, opłatki, niezbęd-
ne przedmioty i potrawy na klasowe spotkanie wigilijne; dodatkowo: słomka do napojów,
pocięte kartki w kształcie serca i świnki dla każdej pary.

PLAN ZAJĘĆ
1. Kolędowy czas – odkodowanie hasła wprowadzającego do zajęć.
2. Świąteczne tradycje – wypowiedzi zainspirowane tekstem.
3. Co to jest kolęda, a co pastorałka? – wyjaśnienie pojęć i wskazanie różnic.
4. N ajpiękniejsze kolędy i pastorałki – wypowiedzi zainspirowane tekstami i melodiami kolęd

i pastorałek.

130 XIV krąg tematyczny: Świąteczne nastroje

5. „Wśród nocnej ciszy” – biegające dyktando.
6. Rozmowy na choince – improwizowane dialogi.
7. „Serce choinki” – praca z tekstem G. Kasdepke.
8. Co Wigilia z sobą niesie? – próba wyjaśnienia wigilijnych przysłów.
9. Klasowe spotkanie wigilijne – zajęcia integrujące zespół.
10. Lubię Boże Narodzenie… – rundka kończąca zdanie na podsumowanie zajęć.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Kolędowy czas – odkodowanie hasła wprowadzającego do zajęć.

• Nauczyciel umieszcza na tablicy wycięte z kartonu różnej wielkości kwadraty. Począwszy
od najmniejszego kwadratu, napisane są na nich kolejne sylaby tworzące hasło: KOLĘDOWY
CZAS. Dzieci porządkują kwadraty i odczytują hasło.

KO LĘ DO WY CZAS

Z cz. 2 s. 52 ćw. 1 • Wyjaśnienie, jak dzieci rozumieją to hasło (zwyczajowo kolędy zaczyna się śpiewać w wigilijny
PZ cz. 2 s. 46–47 wieczór i śpiewa się je aż do 2 lutego, czyli do święta Matki Boskiej Gromnicznej, które uważa-
Z cz. 2 s. 52 ćw. 2 ne jest za koniec okresu bożonarodzeniowego).
Z cz. 2 s. 52 ćw. 3
• Odkodowanie hasła ukrytego w eliminatce: Śpiewam kolędy.
POTYCZKI 2. Świąteczne tradycje – wypowiedzi zainspirowane tekstem.
ORTOGRAFICZNE
• Swobodne wypowiedzi dzieci na temat świątecznych tradycji kultywowanych w ich domach.
PO s. 39 ćw. 3, • Słuchanie tekstu czytanego etapami przez nauczyciela. Po każdym fragmencie następuje roz-
s. 50 ćw. 1, 2, 3
mowa na temat przedstawionego elementu tradycji i odniesienie do doświadczeń dzieci.
3. Co to jest kolęda, a co pastorałka? – wyjaśnienie pojęć i wskazanie różnic.

• Próba wyjaśnienia, czym jest kolęda – swobodne wypowiedzi dzieci.
• Łączenie w całość wersów popularnych kolęd – wyjaśnienie, o czym opowiadają kolędy.

Na wigilijnym stole i wokół niego – rozwiązywanie krzyżówki. Wyjaśnienie pojęcia pastorałka.
• Wysłuchanie dodatkowego wyjaśnienia nauczyciela:

Początkowo, kiedy tworzono pieśni poświęcone narodzeniu Jezusa, czerpano pomysły prosto

z Ewangelii. I takie pieśni nazywamy kolędami. Z biegiem czasu zaczęto sięgać do pobożności pro-

stych ludzi (ludowej). W ten sposób pieśni o narodzeniu Jezusa stały się bardziej ludowe, świeckie.

Te pieśni nazywamy pastorałkami. Do Polski zwyczaj kolędowania dotarł ponad 500 lat temu.
• Swobodne wypowiedzi dzieci o tradycji śpiewania kolęd w ich rodzinach.
4. Najpiękniejsze kolędy i pastorałki – wypowiedzi zainspirowane tekstami i melo-
diami pieśni.
• Indywidualne i chóralne czytanie wybranych kolęd i pastorałek.
• Słuchanie i śpiewanie popularnych kolęd i pastorałek.
• Omówienie tematyki i nastroju wysłuchanych tekstów i pieśni. Wskazywanie najczęściej po-

wtarzających się bohaterów pieśni bożonarodzeniowych.
• Kilkuzdaniowe wypowiedzi dotyczące ulubionej kolędy lub pastorałki.
5. „Wśród nocnej ciszy” – biegające dyktando.
• Potyczki ortograficzne.

– Zabawa w parach, w których jedno dziecko jest „biegaczem”, a drugie „sekretarzem”. „Bie-
gacz” odczytuje tekst kolędy umieszczony w wyznaczonym dla danej pary miejscu. Następnie
dyktuje go w całości lub fragmentami „sekretarzowi”. Jednocześnie kontroluje poprawność zapi-
su. W razie niepewności ponownie biegnie do tekstu. W ten sposób może wrócić do tekstu łącznie
trzy razy.
– Sprawdzenie poprawności zapisanego tekstu. Wygrywa para, która bezbłędnie zapisała słowa
pieśni lub popełniła najmniej błędów.

Temat 70. Kolędowy czas 131

6. Rozmowy na choince – improwizowane dialogi.
• Dzieci pracują w 3-, 4-osobowych grupach.
• Każe dziecko wybiera jedną z choinkowych ozdób i wchodzi w jej rolę.
• Najpierw dzieci w grupach ustalają temat rozmowy i przeprowadzają ją na próbę.
• Następnie każda grupa improwizuje przygotowaną rozmowę na forum klasy.
Uwaga! Nauczyciel może nieco ukierunkować dzieci, sugerując charakter rozmowy (grupy
losowałyby wtedy temat), np. kłótnia o to, która z ozdób jest najpiękniejsza; rozmowa o war-
tości tradycji strojenia choinki; rozmowa o tym, które z ozdób są cenniejsze – te wykonane
własnoręcznie, czy te kupione.
7. „Serce choinki” – praca z tekstem G. Kasdepke.
• Słuchanie opowiadania czytanego przez nauczyciela.
Grzegorz Kasdepke
Serce choinki
Pośród kolorowych bombek, pięknych, lecz próżnych, między elektrycznymi lampkami, głębo-

ko ukryte w cieniu kłujących gałązek wisiały sobie dwa pachnące pierniki – świnka i serduszko.

– Coście takie spłaszczone?! – dokuczały im bombki. – O tej porze roku najmodniejsze są

krągłe kształty!

– I ostre, zdecydowane kolory – wtrącały się elektryczne lampki – a nie takie… burasy!

Świnka, jak to świnka – w końcu nie wytrzymała:

– My zawsze jesteśmy modne!

– Chichichichichi! – rozchichotały się bombki.

– Chachachacha! – zamigotały lampki.

– Gdyby nie my – pyskowała świnka – to ta choinka byłaby jak tysiące innych!

Bombki o mało nie pospadały na podłogę ze śmiechu, a lampki!... Lampki niemalże się prze-

paliły – takie to było zabawne!

– Przestańcie! – krzyczała świnka. Widzicie serce, które wisi tu, obok?...

– To jest serce całej choinki! Gdyby go zabrakło, choinka by umarła!...

Zaległa cisza. Bombki popatrywały to na siebie, to na serce z piernika, lampki mrugały nie-

zdecydowanie żarówkami, a potem...

– Chachachacha! – gruchnęły śmiechem. – Chichichichichi!

I nikt nie wziął słów świnki poważnie.

Nadeszła Wigilia. Niestety to, na co czekamy, nie zostaje z nami dłużej niż to, co przychodzi

niechciane. Szast prast i już było po świętach. Któregoś dnia do choinki zbliżył się mały chłopiec.

Stanął na palcach, sięgnął rączką… –i zjadł serce z piernika.

– No to teraz zobaczycie – mruknęła rozgoryczona świnka. – To koniec.

Bombki bujały się na gałązkach niepewnie.

– E tam… – pocieszały je elektryczne lampki. – Gadanie! Serce choinki, myślałby kto...

A jednak...

Z dnia na dzień choinka wyglądała coraz gorzej: usychała, gubiła igły, jej gałązki opadały

wciąż niżej i niżej.

– Więc to naprawdę było serce choinki? – zdumiały się bombki.

– Takie niepozorne?! – elektryczne lampki patrzyły niedowierzająco na świnkę.

Lecz ta się nie odzywała. (Źródło: „Świerszczyk” 24/1996)

• Rozmowa dotycząca wysłuchanego opowiadania z uwzględnieniem związków przyczynowo-
-skutkowych: Gdzie rozgrywają się wydarzenia opisane w opowiadaniu „Serce choinki”? Kiedy
rozgrywają się te wydarzenia? Dlaczego choinka robiła się coraz brzydsza? Kim są bohaterowie

tego opowiadania? Jak rozumiecie słowa świnki: „My jesteśmy zawsze w modzie”? Dlaczego

świnka uważała, że piernikowe serce jest sercem choinki?

132 XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

Z cz. 2 s. 53 ćw. 4 • Gromadzenie słownictwa określającego cechy bohaterów opowiadania: bombek i lampek oraz
piernikowego serca i świnki. Nauczyciel umieszcza na tablicy rysunki tych ozdób, a dzieci za-
pisują wokół nich wyrazy określające ich cechy.

• Kilkuzdaniowe wypowiedzi oceniające zachowanie głównych bohaterów opowiadania.
8. Co Wigilia z sobą niesie? – próba wyjaśnienia wigilijnych przysłów.

• Odczytanie i wyjaśnienie przysłowia uzyskanego z wykreślanki: Jeśli dzień wigilijny pogodny,
roczek będzie urodny.

• Nauczyciel przygotowuje tyle różnych przysłów, ile jest dzieci w klasie. Umieszcza je na pa-
skach przyklejonych do choinkowych ozdób. Dzieci wybierają ozdoby i odczytują przysłowia.
Te, które znalazły przysłowia związane z dniem Wigilii, odczytują je na forum klasy. Przykłady
przysłów wigilijnych: Jakiś w Wigilię, takiś cały rok. Jak w Wigilię z dachu ciecze, jeszcze się
zima długo powlecze. Gdy w dzień Adama i Ewy mróz i pięknie, zima wcześnie pęknie.

• Próba wyjaśnienia przytoczonych powiedzeń.
9. Klasowe spotkanie wigilijne – zajęcia integrujące zespół.
10. Lubię Boże Narodzenie… – rundka kończąca zdanie na podsumowanie zajęć.

• Dzieci siedzą w kręgu. Przekazują sobie z rąk do rąk jedną z choinkowych ozdób i kolejno koń-
czą zdanie: Lubię Boże Narodzenie, bo…

• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Wędrujący piernik – zabawa ze współzawodnictwem.

Dzieci w parach kładą z jednej strony ławki pociętą kartkę z rysunkiem serca lub świnki. Na-
stępnie, zasysając powietrze w słomce i nie pomagając sobie rękami, przenoszą kolejne kawałki
rysunku na drugi koniec ławki i tam układają piernikową ozdobę – bohatera wysłuchanego
opowiadania. Wygrywa para, która najszybciej przeniesie wszystkie elementy i poprawnie ułoży
ozdobę.
W następnym tygodniu będą potrzebne: baśń Janiny Porazińskiej „O dwunastu miesiącach”,
kalendarze, rodzinne fotografie, karton, kolorowe kartki w formacie B5, klej, kredki, flamastry,
kolorowy papier, nożyczki, lusterka, kolorowa krepina, agrafki, balony, serpentyny.

XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

Temat 71. Nowy Rok

ZAPIS W DZIENNIKU
Swobodne wypowiedzi na temat sposobów witania Nowego Roku. Wyraziste czytanie wiersza Mar-
cina Brykczyńskiego „Na nowy rok”. Wyszukiwanie w wierszu treści życzeń noworocznych. Ustne
i pisemne redagowanie życzeń noworocznych z uwzględnieniem zwrotów grzecznościowych. Wy-
jaśnianie znaczenia przysłów związanych z Nowym Rokiem. Praktyczne stosowanie czasowników
w czasie przyszłym. Mnożenie i dzielenie przez 6, 7, 8, 9 w zakresie 100. Rozwiązywanie zadań.
Obliczenia pieniężne. Zabawy bieżne i rzuty do celu na śniegu.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– wyraziście czyta wiersz
– wyszukuje w tekście życzenia noworoczne
– wypowiada się o sposobach witania Nowego Roku oraz skojarzeniach z tym dniem
– ustnie i pisemnie redaguje życzenia noworoczne
– używa czasowników w czasie przyszłym w kilkuzdaniowej wypowiedzi pisemnej
– mnoży i dzieli w zakresie 100 oraz wykonuje obliczenia pieniężne
– uczestniczy w zajęciach ruchowych na śniegu, przestrzegając zasad bezpieczeństwa

Temat 71. Nowy Rok 133

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wyraziście przeczytasz wiersz
– wyszukasz w tekście życzenia noworoczne
– wypowiesz się o sposobach witania Nowego Roku
– zredagujesz ustnie i pisemnie życzenia noworoczne
– napiszesz zdania z użyciem czasowników w czasie przyszłym
– poćwiczysz mnożenie i dzielenie w zakresie 100, rozwiążesz zadania tekstowe
– weźmiesz udział w zabawach na śniegu, przestrzegając zasad bezpieczeństwa

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– wyraziście czytasz wiersz
– wyszukujesz w tekście życzenia noworoczne
– wypowiadasz się o sposobach witania Nowego Roku
– redagujesz ustnie i pisemnie życzenia noworoczne
– używasz czasowników w czasie przyszłym w kilkuzdaniowej wypowiedzi pisemnej
– mnożysz i dzielisz w zakresie 100, rozwiązujesz zadania, wykonujesz obliczenia pieniężne
– przestrzegasz zasad bezpieczeństwa podczas zabaw na śniegu

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego niektóre zwyczaje witania Nowego Roku są niebezpieczne dla zwierząt?
– Dlaczego składamy sobie życzenia noworoczne?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 48–49, Z cz. 2 s. 54, PM cz. 1 s. 53, M cz. 1 s. 82–83, 13 napompowanych balonów
z ukrytymi w środku literami, koperty z noworocznymi przysłowiami, 2 zestawy kartoników
z cyframi od 1 do 9, szkatułka (pudełko), sanki, kłębek włóczki; dodatkowo: bloki rysunko-
we, farby plakatowe.

PLAN ZAJĘĆ
1. „Witaj, Nowy Roku” – wprowadzenie do tematu dnia.
2. „Na nowy rok” – praca z wierszem M. Brykczyńskiego.
3. „ Życzę Ci wszystkiego, co dobre” – redagowanie noworocznych życzeń.
4. „Gdy Nowy Rok w progi, to stary w nogi” – wzbogacanie słownictwa.
5. „ Niech rozpoczynający się rok będzie lepszy od poprzedniego” – redagowanie noworocznych

postanowień.
6. Mnożenie i dzielenie przez 6, 7, 8, 9 w zakresie 100.
7. „W zdrowym ciele zdrowy duch!” – zabawy ruchowe na śniegu.
8. „Z całego serca życzę Ci…” – pajęczyna noworocznych życzeń na podsumowanie zajęć.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
Przynieś jutro kalendarz.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. „Witaj, Nowy Roku” – wprowadzenie do tematu dnia.

• Uczniowie wchodzą do klasy, w której znajdują się przygotowane wcześniej napompowane ko-
lorowe balony z ukrytymi w środku literami. Dzieci losowo przebijają balony, wyjmują z nich
litery i wspólnie układają hasło: Witaj, Nowy Roku!

134 XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

PZ cz. 2 s. 48 ćw. 4 • Kiedy wielka, a kiedy mała litera? – wyjaśnienie dwojakiej pisowni wyrażenia Nowy Rok.
Z cz. 1 s. 54 ćw. 3 Wspólne ułożenie po jednym zdaniu z wyrażeniem Nowy Rok/nowy rok w każdym znaczeniu,
zapisanie zdań w zeszycie.
PZ cz. 1 s. 48
PZ cz. 1 s. 48 z. 1 • Samodzielne pisanie przez uczniów wyrazów – skojarzeń z dniem Nowego Roku.
PZ cz. 2 s. 48 z. 2 • Swobodne wypowiedzi o sposobach witania Nowego Roku.
PZ cz. 2 s. 49 ćw. 1 • Ciekawostki o Nowym Roku przekazane przez nauczyciela:
PZ cz. 2 s. 49 ćw. 1
W różnych częściach świata, ze względu na inne strefy czasowe, witamy Nowy Rok o innej
Z cz. 2 s. 54 ćw. 1 godzinie. I tak, w Australii powitanie następuje, kiedy w Polsce jest 15.00, w Chinach o 17.00
Z cz. 2 s. 54 ćw. 2 czasu polskiego, ale Chińczycy witają Nowy Rok dwukrotnie, raz 31 grudnia, a drugi raz między
21 stycznia a 19 lutego, w tak zwany chiński nowy rok. W Rosji Nowy Rok zaczyna się o 22.00,
a my czekamy jeszcze dwie godziny, bo witamy go o 24.00. W Wielkiej Brytanii i Hiszpanii na-
stępuje to wydarzenie godzinę później niż u nas, czyli o 1.00. W niektórych stanach w Stanach
Zjednoczonych Ameryki Północnej – dopiero gdy u nas jest 6.00 rano.

Koreańczycy wybierają się tego dnia w podróż, na Filipinach ludzie bawią się przy głośnej
muzyce i sztucznych ogniach, bo hałas ma wypłoszyć złe duchy, a do poduszek wkładają mo-
nety, które mają zapewnić dostatek w nadchodzącym roku. W Rosji Nowy Rok witany jest przy
fajerwerkach, szampanie, suto zastawionych stołach i wręczanych sobie prezentach, a Hiszpanie
w czasie kiedy zegar wybija północ – zjadają po jednym owocu winogrona, które symbolizuje
jedno z noworocznych życzeń. A wszystko to dzieje się w imieniny Sylwestra, 31 grudnia, na pa-
miątkę papieża Sylwestra I, patrona zwierząt domowych. Imię to związane jest z ostatnim dniem
roku według kalendarza gregoriańskiego.
2. „Na nowy rok” – praca z wierszem M. Brykczyńskiego.
• Wysłuchanie wiersza czytanego przez nauczyciela.
• Wyszukiwanie w wierszu życzeń składanych przez podmiot liryczny, wybór najważniejszych

życzeń.
• Indywidualne, głośne czytanie wiersza z zachowaniem interpunkcji i z odpowiednią intonacją.
3. „Życzę Ci wszystkiego, co dobre” – redagowanie noworocznych życzeń.
• Rozmowa kierowana na temat składania i redagowania okolicznościowych życzeń.
• Ustne redagowanie życzeń dla bliskich, kolegów, koleżanek.
• Zbiorowe ustalenie zasad stosowania wielkiej litery w zwrotach grzecznościowych do adresata

życzeń oraz zapisanie niektórych z tych zwrotów w zeszycie.
• Samodzielne redagowanie i pisanie życzeń noworocznych dla najbliższych z wykorzystaniem

pytań pomocniczych oraz zgromadzonego słownictwa (po uprzednim omówieniu drugiej części
ćwiczenia).
4. „Gdy Nowy Rok w progi, to stary w nogi” – wzbogacanie słownictwa.
• Losowanie, odczytanie i wyjaśnianie przysłów noworocznych przez chętnych uczniów (w wy-
losowanych kopertach znajdują się przygotowane przez nauczyciela wybrane przysłowia no-
woroczne):
Co Nowy Rok nakaże, to wrzesień pokaże.
Gdy na Nowy Rok pluta, ze żniwem będzie pokuta.
Gdy Nowy Rok mglisty, jeść będą zboże glisty.
Gdy Nowy Rok pogodny, zbiór będzie dorodny.
Gdy na Nowy Rok skwar i upał, baran będzie wilka chrupał.
Kiedy przyjdzie Nowy Rok, już ku wiośnie bliski krok.
Noworoczna pogoda słońcu w lecie sił doda.
5. „ Niech rozpoczynający się rok będzie lepszy od poprzedniego” – redagowanie no-
worocznych postanowień.
• Wspólne ustalenie, co to jest postanowienie.
• Łączenie części przysłów związanych z Nowym Rokiem i wybór przysłowia skłaniającego
do podejmowania noworocznych postanowień.
• Redagowanie postanowienia z wykorzystaniem czasowników w czasie przyszłym.

Temat 72. Dary Nowego Roku 135

• Klasowa lista postanowień? – indywidualne podejmowanie zobowiązań/postanowień na nowy PM cz. 1 s. 53 z. 4, 5
rok. Zapisanie postanowień na małych kartkach i zamknięcie ich w „klasowym skarbcu” (szka-
tułce, pudełku, szufladzie…). Ustalenie daty sprawdzenia, czy udało się dotrzymać podjętych M cz.1s.82–83z.1,4,6,7
postanowień (np. czerwiec tego roku). PM cz. 1 s. 53 z. 3
M cz. 1 s. 83 z. 5
6. Mnożenie i dzielenie przez 6, 7, 8, 9 w zakresie 100. M cz.1 s. 82 z. 2
• Mnożenie w zakresie 100 – rachunek pamięciowy. Nauczyciel ma przed sobą dwa zestawy
kartoników z cyframi od 1 do 9. Odkrywa losowo 2 kartoniki: po jednym z zestawu. Ucznio- PM cz. 1 s. 53 z. 1, 2
wie w pamięci mnożą pokazanie cyfry i podają wynik. M cz. 1 s. 82 z. 3
• Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – sprawdzanie dzielenia za pomocą mnożenia.
• Mnożenie i dzielenie przez 7, 8, 9 w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań.
• Porównywanie wartości ilorazów i iloczynów w mnożeniu i dzieleniu w zakresie 100, uzupeł-
nianie działań z okienkami znakami <, >, =.
• Rozwiązywanie zadań z wykorzystaniem mnożenia i dzielenia przez 6, 7, 8, 9; obliczenia pie-
niężne, odczytywanie danych z tabeli.

7. „W zdrowym ciele zdrowy duch!” – zabawy ruchowe na śniegu.
• Lepienie dużych kul i budowanie z nich toru przeszkód – slalom między kulami.
• Wyścigi rzędów z sankami.
• Przewożenie kul śniegowych na sankach.
• Lepienie śnieżek i bitwa na śnieżki.
• Indywidualne i zespołowe rzuty śnieżkami do wyznaczonego celu.

8. „ Z całego serca życzę Ci…” – pajęczyna noworocznych życzeń na podsumowanie zajęć.
• Uczniowie siedzą w kręgu. Rzucają do siebie kłębek włóczki, składając sobie wzajemnie no-
woroczne życzenia. Dziecko, które złapie kłębek, oplątuje sobie nitką palec wskazujący lewej
ręki i posyła kłębek dalej. W ten sposób powstaje pajęczyna noworocznych życzeń. Na koniec
nauczyciel odcina nitki przy palcach dzieci, a te chowają pozostałe na palcu kawałki włóczki
jako symbole otrzymanych życzeń.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Na śniegu, ze śniegu i na lodzie” – scenki dramowe „Jaka to zimowa zabawa?”

• Uczniowie w grupach wybierają dowolną zabawę na śniegu.
• Prezentacja zabaw i odgadywanie przez pozostałych uczniów.
• Przypomnienie zasad bezpieczeństwa podczas zimowych zabaw.
JJ „Na Nowy Rok przybywa dnia na barani skok” – wykonanie pracy plastycznej.
• Rysowane/malowanie ilustracji do wybranego noworocznego przysłowia.
• Wystawa prac.

XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

Temat 72. Dary Nowego Roku

ZAPIS W DZIENNIKU
Wpływ światła słonecznego na cykliczność życia na Ziemi. Czytanie baśni Janiny Porazińskiej
„O dwunastu miesiącach”. Ustalenie kolejności wydarzeń. Ocena postępowania bohaterek baśni.
Opowiadanie baśni. Dobieranie określeń do nazw miesięcy. Mnożenie i dzielenie w zakresie 100
– rozwiązywanie zadań z zastosowaniem porównywania ilorazowego. Obliczenia pieniężne. Zabawy
bieżne, start z różnych pozycji. Projektowanie domu dla wybranego miesiąca – bohatera baśni.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– wie, na czym polega wpływ światła słonecznego na cykliczność życia na Ziemi.
– rozpoznaje bohaterów utworu, ocenia ich postępowanie, ustala kolejność wydarzeń

136 XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

– tworzy przymiotniki od rzeczowników
– mnoży i dzieli w zakresie 100, rozwiązuje zadania tekstowe, wykonuje obliczenia pieniężne
– uczestniczy w proponowanych zabawach ruchowych
– projektuje dom dla bohatera poznanej baśni

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– dowiesz się, na czym polega wpływ światła słonecznego na cykliczność życia na Ziemi
– ocenisz postępowanie bohaterów literackich, ustalisz kolejność wydarzeń w wysłuchanej baśni
– utworzysz przymiotniki od rzeczowników
– rozwiążesz zadania tekstowe z zastosowaniem mnożenia i dzielenia w zakresie 100
– zaprojektujesz dom dla bohatera baśni

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– wiesz, na czym polega wpływ światła słonecznego na cykliczność życia na Ziemi.
– oceniasz postępowanie bohaterów literackich, ustalasz kolejność wydarzeń w wysłuchanej baśni
– tworzysz przymiotniki od rzeczowników
– mnożysz i dzielisz w zakresie 100, rozwiązujesz zadania tekstowe
– projektujesz dom dla bohatera baśni

KLUCZOWE PYTANIA
– Jak wykorzystujemy kalendarz w życiu codziennym?
– Co by się działo, gdyby nie było jakiejś pory roku?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 50, Z cz. 2 s. 55–56, PM cz. 1 s. 54, M cz. 1 s. 84, egzemplarze baśni J. Porazińskiej
„O dwunastu miesiącach”, kalendarze, papierowe monety, piłki, pachołki, woreczki, szarfy;
dodatkowo: blok rysunkowy, kredki, wiersz M. Karolewskiej „Dwunastu braci”, materiały
do wykonania rekwizytów dla poszczególnych braci wg pomysłów uczniów.

PLAN ZAJĘĆ
1. Czego możemy się dowiedzieć z kalendarza? – oglądanie kalendarzy.
2. „Urodziłam się/urodziłem się w…” – zabawa ruchowa.
3. „ O posłusznej pasierbicy i dokuczliwej córce” – praca z baśnią J. Porazińskiej „O dwunastu

miesiącach”.
4. T worzenie przymiotników od rzeczowników.
5. Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań tekstowych z zastosowaniem po-

równywania ilorazowego. Obliczenia pieniężne.
6. „Piłka parzy” – zabawa ruchowa z piłką.
7. Dlaczego dni są krótkie i długie? – pozorna droga Słońca a długość dnia.
8. „Kto szybszy” – zabawy bieżne.

PRACA DOMOWA:
Przynieś na jutrzejsze zajęcia rodzinne fotografie i kalendarz.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Czego możemy się dowiedzieć z kalendarza? – oglądanie kalendarzy.

• Oglądanie przez uczniów różnych kalendarzy przyniesionych z domu i zgromadzonych na wystawce.
• Nazwanie rodzajów kalendarzy: ścienne, kieszonkowe, biurowe…

Temat 72. Dary Nowego Roku 137

• Ustalenie, jakie informacje zawiera kalendarz. Z cz.1 s. 55 ćw. 1
• „Co by było, gdyby nie było kalendarzy?” – rundka. Z cz.1 s. 55 ćw. 2
• Praca z kalendarzem: szukanie informacji wg poleceń nauczyciela: Odszukaj dzisiejszą datę. Z cz. 1 s. 56 ćw. 3

Jaki to dzień tygodnia? Który to dzień roku? Kto obchodzi dziś imieniny? O której godzinie Z cz. 2 s. 56 ćw. 4

wzeszło dziś słońce? Na jaki dzień przypada pierwszy dzień wiosny? Jaki to będzie dzień tygo- PM cz.1 s. 54 z.1, 2, 3
M cz.1 s. 84 z. 1, 2, 3, 5
dnia w tym roku… M cz.1 s. 84 z. 4
2. „Urodziłam się/urodziłem się w…” – zabawa ruchowa.

• Przypomnienie miesięcy przypadających na kolejne pory roku.
• Przypomnienie miesiąca urodzenia każdego z uczniów.
• Zabawa ruchowa na wzór sałatki owocowej – dzieci siedzą w kręgu, nauczyciel podaje nazwę

miesiąca, a dzieci urodzone w tym miesiącu zamieniają się miejscami. Na hasło Rok – wszyst-
kie dzieci zamieniają się miejscami.
• Dobieranie się uczniów w grupy na poszczególne hasła podawane przez nauczyciela lub ucznia
prowadzącego zabawę: Zima (dzieci urodzone w miesiącach zimowych), Wiosna… Na hasło
Rok – dzieci ustawiają się w kolejności od stycznia do grudnia zgodnie z miesiącem swoich
urodzin.
3. „ O posłusznej pasierbicy i dokuczliwej córce” – praca z baśnią J. Porazińskiej
„O dwunastu miesiącach”.
• Słuchanie baśni czytanej przez nauczyciela, dobrze czytających uczniów lub z audiobooka.
• Swobodne wypowiedzi na temat wrażeń po wysłuchaniu baśni, wstępna ocena postępowania
bohaterów.
• Sprawdzenie stopnia zrozumienia baśni: rozpoznawanie bohaterów na ilustracjach, nazywanie
ich, rysowanie darów otrzymanych przez pasierbicę od poszczególnych miesięcy.
• Uporządkowanie kolejności wydarzeń w baśni. Zapisanie zdań we właściwej kolejności w ze-
szycie.
• Wyszukiwanie w tekście fragmentów opisujących macochę, pasierbicę i córkę. Ustne uzasad-
nianie dokonanej wcześniej wstępnej oceny postępowania bohaterek baśni.
• Dobieranie cech osobowości pasujących do pasierbicy. Wspólne ustalenie, do jakiej postaci pa-
sują pozostałe określenia. Samodzielne uzupełnianie zdań wyrazami w określonej formie.
• Opowiadanie baśni przez uczniów – dzieci opowiadają kolejno, fragmentami.
4. Tworzenie przymiotników od rzeczowników.
• „Styczeń, luty, marzec i…” – zabawa w tworzenie określeń od nazw miesięcy. Uczniowie stoją/
siedzą w kręgu. Pierwszy podaje określenia utworzone od nazwy pierwszego miesiąca roku,
np. styczniowy mróz, styczniowa pogoda, styczniowe zabawy; kolejni uczniowie podają określe-
nia następnych miesięcy. Dzieci starają się, aby określenia się nie powtarzały. Przypomnienie
miesiąca urodzenia każdego z uczniów.
• Uzupełnianie zdań utworzonymi związkami przymiotnika z rzeczownikiem.
5. M nożenie i dzielenie w zakresie 100 – porównywanie ilorazowe, rozwiązywanie zadań,
obliczenia pieniężne.
• „Rozmieniamy pieniądze” – zabawa. Uczniowie mają przed sobą papierowe monety o nomi-
nałach 1 zł, 2 zł, 5 zł. Nauczyciel wydaje kilka poleceń dotyczących rozmienienia na drobne
kwot, np. Proszę rozmienić na drobne 50 zł. Uczniowie podają warianty odpowiedzi: ile monet
i o jakich nominałach trzeba użyć. Zabawę kilkakrotnie powtarzamy.
• Rozwiązywanie zadań z zastosowaniem porównywania ilorazowego.
• Obliczenia pieniężne z zastosowaniem porównywania ilorazowego w mnożeniu.
6. „Piłka parzy” – zabawa ruchowa z piłką.
Dzieci siedzą w kręgu. Nauczyciel lub chętny uczeń rzuca piłkę do wybranego ucznia i mówi do-
wolną nazwę figury geometrycznej; kiedy pada słowo prostokąt, nie wolno łapać piłki. Dziecko,
które złapie, odpada z gry.
7. Dlaczego dni są krótkie i długie? – pozorna droga Słońca a długość dnia.
• Swobodne wypowiedzi jako próba odpowiedzi na postawione pytanie.

138 XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

PZ cz. 1 s. 50 z. 1 • Omówienie pozornej drogi Słońca na podstawie prezentacji multimedialnej oraz ilustracji
PZ cz. 1 s. 50 z. 2 w podręczniku.

• Uzupełnianie zdań nazwami pór roku we właściwej formie gramatycznej.
8. „Kto szybszy” – zabawy bieżne.

• Zabawa w „Murarza”.
• Zabawa „Pilu, pilu, gąski do domu”.
• Wyścigi rzędów ze startem z różnych pozycji: slalom między pachołkami; wyścigi z przejściem

przez szarfę (od góry, od dołu); toczenie piłki głową; bieg na czworakach przodem i tyłem; to-
czenie piłki ręką, nogą (prawą, lewą); bieg z woreczkiem na głowie, na stopie.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Projektujemy domy” – praca plastyczna.

Uczniowie pracują w grupach lub indywidualnie. Projektują dom lub pokój dla wybranego, jed-
nego z dwunastu braci miesięcy. W projekcie mogą zastosować tylko kwadraty i prostokąty.
JJ „Dwunastu braci” – inscenizacja do wiersza Małgorzaty Karolewskiej.
• Czytanie wiersza, który jest dostępny na stronie internetowej autorki, z podziałem na role.
• Podział na grupy zadaniowe i przydział zadań: aktorzy, reżyser, scenograf itd.
• Przygotowanie rekwizytów pasujących dla poszczególnych miesięcy.
• Przygotowanie inscenizacji.
• Zaprezentowanie przedstawienia.

XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

Temat 73. Jak upływa czas?

ZAPIS W DZIENNIKU
Swobodne wypowiedzi uczniów na temat przemijającego czasu i zgromadzonych kalendarzy. Słu-
chanie tekstu informacyjnego. Wyszukiwanie informacji w kalendarzu. Praktyczne stosowanie
liczebników porządkowych – uzupełnianie zdań. Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – rozwią-
zywanie zadań, w tym na porównywanie ilorazowe. Obliczenia pieniężne. Wykonanie klasowego
kalendarza urodzinowego.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– uczestniczy w rozmowach na zadany temat
– wyszukuje w kalendarzu potrzebne informacje
– praktycznie stosuje liczebniki porządkowe
– mnoży i dzieli w zakresie 100
– wykonuje prace plastyczno-techniczne, współpracując w grupie

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wysłuchasz tekstu informacyjnego i wypowiesz się na jego temat
– wyszukasz w kalendarzu potrzebne informacje
– uzupełnisz zdania odpowiednimi wyrazami
– rozwiążesz zadania tekstowe i wykonasz obliczenia pieniężne
– weźmiesz udział w tworzeniu klasowego kalendarza urodzin

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– słuchasz tekstu informacyjnego i wypowiadasz się na podany temat
– wyszukujesz w kalendarzu potrzebne informacje

Temat 73. Jak upływa czas? 139

– uzupełniasz zdania odpowiednimi wyrazami
– rozwiązujesz zadania tekstowe i wykonujesz obliczenia pieniężne
– bierzesz udział w tworzeniu klasowego kalendarza urodzin

KLUCZOWE PYTANIA
– Jaki kalendarz wydaje ci się najbardziej praktyczny?
– Jakie mogą być skutki braku kalendarzy?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 51–52, Z cz. 2 s. 57, PM cz. 1 s. 55, M cz. 1 s. 85, kalendarze, zdjęcia rodzinne
przyniesione przez uczniów, kartki z liczbami, arkusz kartonu, kolorowe kartki w formacie
B5, klej, kredki, flamastry, kolorowy papier, nożyczki; dodatkowo: karton, pudełka, farby
plakatowe, folia aluminiowa, taśma.

PLAN ZAJĘĆ PZ cz. 2 s. 52 ćw. 1
1. Zatrzymane w kadrze – wprowadzenie do tematu dnia. PZ cz. 2 s. 52 ćw. 2
2. Nasze kalendarze – wypowiedzi na podstawie zgromadzonych kalendarzy.
3. „365 dni pod ręką” – praca z tekstem informacyjnym. PZ cz. 2 s. 51
4. Kiedy byłem małym chłopcem…; Gdy dorosnę, wybiorę się… – ćwiczenia w mówieniu. PZ cz. 2 s. 51 z. 1, 2, 3, 4
5. „Ile to trwa?” – ćwiczenia w stosowaniu liczebników porządkowych Z cz. 2 s. 57 ćw. 1
6. „Nasz klasowy kalendarz urodzinowy” – praca plastyczno-techniczna.
7. Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań. Obliczenia pieniężne.
8. P odsumowanie zajęć – rundka odpowiedzi na pytania: Ile ma dni? Który to kwartał? Jaka to pora roku?

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Zatrzymane w kadrze – wprowadzenie do tematu dnia.

• Oglądanie rodzinnych fotografii.
• Odpowiedzi na pytania: W jakim celu robimy zdjęcia? Czy lubimy je oglądać i wracać do za-

trzymanych w kadrze sytuacji?
• Ustalanie, kiedy zdjęcia zostały zrobione.
• Rozmowa o zmianach zachodzących w wyglądzie bohaterów fotografii z upływem czasu.
• Sformułowanie wniosku na temat upływu czasu i tego, jak czas wpływa na nasze życie (Doro-

ślejemy, przybywa nam lat, stajemy się mądrzejsi o zdobytą wiedzę i doświadczenia...).
• Wyjaśnienie związków frazeologicznych dotyczących czasu oraz okoliczności ich używania

na podstawie samodzielnie przeczytanego tekstu.
• Podawanie znanych uczniom przysłów i powiedzeń związanych z czasem.
• Dobór właściwych wyjaśnień do przysłów związanych z czasem.
2. Nasze kalendarze – wypowiedzi na podstawie zgromadzonych kalendarzy.
• Odwołanie się do wystawki kalendarzy wykonanej na poprzednich zajęciach.
• Przypomnienie rodzajów kalendarzy.
• Swobodne wypowiedzi na temat informacji znajdujących się w kalendarzach, przeznaczenia

kalendarzy; ustalenie, czy we wszystkich zgromadzonych kalendarzach znajdziemy te same
informacje (Jakie informacje znajdziemy we wszystkich kalendarzach? Jakie informacje od-
różniają od siebie poszczególne kalendarze?).
3. „365 dni pod ręką” – praca z tekstem informacyjnym.
• Wysłuchanie tekstu informacyjnego czytanego przez nauczyciela.
• Odszukanie na wystawce i zaprezentowanie kalendarzy opisanych w tekście.
• Sprawdzenie stopnia zrozumienia tekstu – nazywanie różnych rodzajów kalendarzy (ścien-
ne, kieszonkowe, biurowe…) i ustalenie, jakie informacje są w nich zawarte. Ustalenie, czym

140 XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

Z cz. 2 s. 57 ćw. 2 różnią się kalendarze na podstawie przeczytanego wcześniej tekstu. Odszukiwanie w kalenda-
rzach dat urodzin koleżanek i kolegów z klasy.
Z cz. 2 s. 57 ćw. 3 • „Co by było, gdyby nie było kalendarzy?” – rundka w kręgu. Nauczyciel zaczyna zdanie: Gdyby
POTYCZKI nie było kalendarzy, to... Uczniowie kolejno podają propozycje dokończenia zdania.
• Wyszukiwanie w kalendarzach dat i dni rodzinnych uroczystości (imieniny, urodziny, spotka-
ORTOGRAFICZNE nia, wyjazdy, Dzień Matki, Ojca, Babci, Dziadka, Dziecka).
PO s. 20 ćw. 5 • Obliczanie, ile miesięcy, tygodni, dni zostało do wybranego wydarzenia lub od niego minęło.
• Wyszukiwanie wskazanych dat, np. dat, na które przypadają: noc kupały, katarzynki, mikołaj-
PZ cz. 2 s. 51 ćw. 4 ki; dat pierwszych dni poszczególnych pór roku, rozpoczęcia wakacji, Wielkanocy.
• Wyszukiwanie w kalendarzu imion osób, które obchodzą imieniny w podanym przedziale cza-
M cz. 1 s. 85 z. 1 sowym; zapisywanie tych imion w kolejności alfabetycznej.
PM cz.1 s. 55 z. 1, 3, 4 4. Kiedy byłem małym chłopcem…; Gdy dorosnę, wybiorę się… – ćwiczenia w mówieniu.
• „Wspominamy, planujemy, marzymy” – wypowiedzi dzieci o tym, gdzie chciałyby wrócić lub
PM cz.1 s. 55 z. 2 dokąd się wybrać, gdyby mogły wsiąść do wehikułu czasu. Wyjaśnienie pojęcia wehikuł czasu
M cz. 1 s. 85 z. 2, 3 (urządzenie, które jeśli kiedyś zostanie wynalezione, pozwoli ludziom podróżować w czasie).
5. „Ile to trwa?” – ćwiczenia w stosowaniu liczebników porządkowych.
• Na podłodze leżą kartki z liczbami: 3, 7, 12, 24, 60, 100. Nauczyciel prosi uczniów, aby po
wysłuchaniu jego komunikatów stawali przy liczbach, które kojarzą im się z usłyszanymi in-
formacjami. Następnie mówi np. Tyle trwa doba. Tak długi okres czasu to wiek. Rok trwa tyle
miesięcy. Za każdym razem nauczyciel prosi o wyjaśnienie, dlaczego uczniowie podeszli do tej,
a nie innej liczby. Po powrocie do ławek uczniowie samodzielnie łączą w pary nazwy jednostek
czasu z długością ich trwania (np. godzina – sześćdziesiąt minut) oraz układają zdania z wy-
branymi wyrazami.
• Uzupełnianie zdań liczebnikami porządkowymi w odpowiedniej formie.
• Potyczki ortograficzne – Ekspert wyjaśnia: pisownia liczebników.
Dzieci zapisują słowami liczebniki podawane przez nauczyciela i wyjaśniają ich pisownię
(np. trzy – rz po spółgłosce t…).
6. „Nasz klasowy kalendarz urodzinowy” – praca plastyczno-techniczna.
• Wykonanie w grupach na kolorowych kartkach wizytówek wybranych miesięcy wg pomysłów
dzieci, przyklejenie kartek na arkuszach kartonu.
• Indywidualne wykonanie własnej wizytówki (imię, inicjał nazwiska, data urodzenia).
• Umieszczanie na kartach kalendarza indywidualnych wizytówek – uczeń przykleja swoją wi-
zytówkę na karcie miesiąca jego urodzin.
• Zawieszenie kalendarza w ustalonym miejscu w klasie.
7. Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań. Obliczenia pieniężne.
• Mnożenie w zakresie 100 – rachunek pamięciowy z wykorzystaniem ilustracji, rozwiązywanie
zadań z wykorzystaniem porównywania ilorazowego i różnicowego.
Dzielenie w zakresie 100 z wykorzystaniem porównywania ilorazowego – rozwiązywanie zadań.
• Rozwiązywanie złożonego zadania z zastosowaniem mnożenia, dzielenia i dodawania w zakre-
sie 100 oraz porównywania różnicowego. Odczytywanie danych z ilustracji.
8. Podsumowanie zajęć – rundka odpowiedzi.
• Uczniowie po kolei wymieniają dowolny miesiąc, podają, ile ten miesiąc ma dni, na który kwar-
tał i którą porę roku przypada. Mogą przytoczyć przysłowie związane z tym miesiącem lub
podać skojarzenie.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Budujemy klasowy wehikuł czasu” – praca plastyczno-techniczna.

Wspólne zaprojektowanie i wykonanie klasowego wehikułu czasu.
JJ „Co umieścimy w wehikule?” – wypowiedzi ustne i pisemne.

• Ustalenie, które ważne wydarzenia z życia klasy i szkoły zostaną umieszczone w wehikule.

Temat 74. Klasowy bal karnawałowy 141

• Opisanie wybranych wydarzeń w grupach, odczytanie wspomnień, umieszczenie ich w wehi-
kule czasu.

• Pisanie indywidualnych i klasowych planów i marzeń na najbliższy czas, włożenie notatek
do wehikułu.

• Podjęcie decyzji o sprawdzeniu realizacji planów i marzeń na zakończenie roku szkolnego w obec-
ności rodziców (zaprezentowanie rodzicom złożonej w wehikule listy ważnych dla uczniów wyda-
rzeń, które miały miejsce w ciągu pierwszych trzech lat nauki w szkole).

JJ Zakładamy klasowy bank zadań matematycznych – układanie zadań.
• Podział uczniów na grupy ze względu na umiejętności i możliwości matematyczne.
• Układanie w grupach zadań – obliczanie obwodów figur.
• Prezentacja i rozwiązanie wybranych zadań.

XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

Temat 74. Klasowy bal karnawałowy

ZAPIS W DZIENNIKU
„Pomyślę i rozwiążę” – rozwiązywanie zadań tekstowych rozwijających logiczne myślenie. Po-
równywanie ilorazowe i różnicowe w obliczeniach pieniężnych i wagowych. Swobodne wypo-
wiedzi o zabawach karnawałowych, karnawałowe zwyczaje. Czytanie wiersza Rafała Witka
„Szybki kurs tańca towarzyskiego”. Wykonanie ozdób na klasową zabawę. Odmiana czasow-
ników przez osoby. Układanie rozwinięcia i zakończenia opowiadania na podstawie ilustracji.
Ćwiczenia równoważne.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– odmienia czasowniki przez osoby i liczby w czasie teraźniejszym
– układa i zapisuje rozwinięcie i zakończenie opowiadania
– rozwiązuje zadania tekstowe rozwijające logiczne myślenie
– wykonuje obliczenia pieniężne i wagowe
– wykonuje prace plastyczno-techniczne
– wykonuje ćwiczenia równoważne, przestrzegając zasad bezpieczeństwa

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– ułożysz zdania, używając właściwych form czasownika
– ułożysz opowiadanie na podstawie ilustracji
– rozwiążesz zadania wymagające logicznego myślenia, obliczeń pieniężnych i wagowych
– wykonasz pracę plastyczną zgodnie z instrukcją
– weźmiesz udział w ćwiczeniach równoważnych, przestrzegając zasad bezpieczeństwa

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– stosujesz w zdaniach właściwe formy czasownika
– układasz opowiadanie na podstawie ilustracji
– rozwiązujesz zadania wymagające logicznego myślenia, obliczeń pieniężnych i wagowych
– wykonujesz pracę plastyczną zgodnie z instrukcją
– bierzesz udział w ćwiczeniach równoważnych, przestrzegając zasad bezpieczeństwa

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego należy dbać o poprawną wymowę?
– Dlaczego lubimy stroić sale balowe?

142 XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 53–55, PM cz. 1 s. 56, kilka przyborów szkolnych, kartoniki z cenami, kolorowy
papier, nożyczki, zszywacz, nagrania muzyki w różnych stylach, kolorowa krepina, agrafki,
klej, balony, serpentyny, woreczki, ławeczki szwedzkie; dodatkowo: bloki rysunkowe, kred-
ki, farby plakatowe.

PM cz. 1 s. 56 z. 1, 3, 4 PLAN ZAJĘĆ
PM cz. 1 s. 56 z. 2 1. „Pomyślę i rozwiążę” – rozwiązywanie zadań tekstowych na porównywanie różnicowe i ilorazowe.
2. „Karnawał” – tworzenie skojarzeń.
PM cz. 1 s. 56 z 5, 6 3. „W karnawale czas na bale!” – ćwiczenia w mówieniu.
4. „Szybki kurs tańca towarzyskiego” – praca z tekstem R. Witka.
5. „Odmieniamy czasowniki” – formy czasownika w zdaniach.
6. „Tańczyć każdy może…” – tańce i zabawy ruchowe przy muzyce.
7. „Jaka niespodzianka spotkała Julkę?” – ćwiczenia w pisaniu opowiadania.
8. „Kolorowe gwiazdy” – praca przestrzenna.
9. „Równowaga – ważna sprawa” – rytmiczne ćwiczenia równoważne.
10. Podsumowanie zajęć – wspólny taniec.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. „Pomyślę i rozwiążę” – rozwiązywanie zadań tekstowych na porównywanie różni-

cowe i ilorazowe.
• „Ile zapłacę?” – rachunek pamięciowy z wykorzystaniem mnożenia i dodawania w zakresie

100. Na podłodze leży kilka przedmiotów, obok nich kartoniki z ceną wyrażoną w pełnych
złotych w zakresie od 1 zł do 10 zł (np. zeszyt – 3 zł, książka – 7 zł, piórnik – 10 zł). Nauczyciel
pyta: Ile zapłacę za dwie książki? Ile zapłacę za książkę i dwa zeszyty? itp. Uczniowie wykonują
obliczenia w pamięci i podają odpowiedź.
• Mnożenie i dzielenie w zakresie 100 – rozwiązywanie zadań tekstowych rozwijających logiczne
myślenie z wykorzystaniem porównywania różnicowego i ilorazowego w obliczeniach pieniężnych.
• Dzielenie w zakresie 100. Rozwiązywanie zadania tekstowego na porównywanie ilorazowe
z zastosowaniem jednostek wagi.
• Rozwiązywanie zadań tekstowych z wykorzystaniem mnożenia i dzielenia w zakresie 100.
Porównywanie ilorazowe.
2. „Karnawał” – tworzenie skojarzeń.
• Uczniowie podają skojarzenia do hasła KARNAWAŁ i zapisują je wokół niego na tablicy.
3. „W karnawale czas na bale!” – ćwiczenia w mówieniu.
• Swobodne wypowiedzi na wskazany temat.
• Informacje nauczyciela na temat karnawału lub alternatywnie, we współpracy z biblioteką
szkolną, uczniowie wyszukują ciekawostki dotyczące polskich i innych zwyczajów karnawa-
łowych:
Karnawał, zapusty, to okres zimowych balów, maskarad, pochodów, zabaw, tańców, kuligów.
Trwa od święta Trzech Króli – czyli 6 stycznia – do środy popielcowej rozpoczynającej wielki
post – okres oczekiwania na Wielkanoc. Ale pierwszą, najpopularniejszą zabawą jest zabawa wi-
tająca Nowy Rok – sylwester. Dawniej w karnawale panny, pięknie wystrojone, szukały mężów.
Jedzono tłusto i obficie, pieczono pączki, faworki, bliny. Ostatki – wtorek przed środą popielcową
– kończą karnawał, na Kaszubach do dziś tego dnia można spotkać przebierańców, o północy
milknie muzyka; rozpoczyna się post, kiedyś bardzo przestrzegany np. na Kaszubach, gdzie
we wtorek zapustny gospodynie bardzo dokładnie myły garnki i patelnie, w których wcześniej
przygotowywano mięsne potrawy; jedną z podstawowych potraw postu były śledzie, kupowano
ich całą beczkę.