EO scenariusze-zajec-dziennych-klasa-3-semestr-1-cz2

Temat 74. Klasowy bal karnawałowy 143

4. „Szybki kurs tańca towarzyskiego” – praca z tekstem R. Witka. PZ cz. 2 s. 53
• Głośne czytanie wiersza przez wybranych uczniów. PZ cz. 2 s. 53 ćw. 3
• Określenie nastroju wiersza – skąd biorą się różnice na temat tańca w opiniach chłopców
i dziewcząt – debata klasowa. Uczniowie siadają w dwóch grupach – chłopcy i dziewczynki. PZ cz. 2 s. 53 ćw. 1
Każda z grup ma określony czas na przygotowanie odpowiedzi na pytania dotyczące tańca: PZ cz. 2 s. 54 z. 1, 2
Dlaczego dla nas (dziewcząt/chłopców) taniec to łatwa sprawa? Co jest nam potrzebne, by pod- PZ cz. 2 s. 54 z. 3
czas tańca dobrze się bawić? Dlaczego nasze opinie różnią się od siebie? PZ cz. 2 s. 53 ćw. 2
• Uzasadnienie podziału wiersza. PZ cz. 2 s. 53 ćw. 4, 5
• Skojarzenia z hasłem TANIEC – fabryka pomysłów.
PZ cz. 1, s. 55 z. 1
5. „Odmieniamy czasowniki” – formy czasownika w zdaniach. PZ cz. 1, s. 55 z. 2
• Wspólne ustalenie, od czego zależy forma czasownika w zdaniu, uzupełnione wyjaśnieniem
nauczyciela – wprowadzenie odmiany.
• Wspólna odmiana wybranych czasowników – praca na tablicy i w zeszytach.
• Samodzielne uzupełnianie i pisanie zdań z czasownikami w odpowiedniej formie.

6. „Tańczyć każdy może…” – tańce i zabawy ruchowe przy muzyce.
• Rozmowa na temat różnych stylów tańca.
• Słuchanie i rozpoznawanie przygotowanych utworów muzycznych (np. tango, walc, muzyka
hip-hop, disco, rock, muzyka ludowa).
• Przygotowanie i zaprezentowanie w grupach dziewczynki/chłopcy dowolnego układu tanecz-
nego do fragmentu tej samej muzyki. Zaprojektowanie stroju (lub jego elementów).

7. „Jaka niespodzianka spotkała Julkę?” – ćwiczenia w pisaniu opowiadania.
• Przypomnienie struktury i zasad pisania opowiadania.
• Wspólne, w grupach lub indywidualne (do decyzji nauczyciela ze względu na możliwości
uczniów) układanie rozwinięcia i zakończenia opowiadania na podstawie ilustracji.
• Głośne odczytanie opowiadania.
• Wskazanie w kalendarzu daty balu karnawałowego w szkole bohaterki opowiadania.

8. „Kolorowe gwiazdy” – praca przestrzenna.
Indywidualne wykonanie kolorowych gwiazd jako elementu karnawałowego wystroju sali, zgod-
nie z instrukcją nauczyciela. Udekorowanie klasy.

9. „Równowaga – ważna sprawa” – rytmiczne ćwiczenia równoważne.
• Marsz po prostej z zamkniętymi oczami – wyścigi rzędów.
• Bieg z woreczkiem na głowie.
• Marsz stopkami.
• Przejście po ławeczce szwedzkiej.
• Przysiady i podnoszenie się do pozycji stojącej par stojących do siebie tyłem ze splecionymi
rękami.
Uwaga! Wybrane ćwiczenia należy wykonywać w rytmie dowolnej muzyki lub w tempie poda-
wanym przez nauczyciela.

10. Podsumowanie zajęć – taniec w różnych stylach.
• Cały zespół tańczy do wybranej muzyki (muzyka ludowa, rock, hip-hop, disco itp.).
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Karnawałowe przygotowania czas zacząć” – praca plastyczna.

• Zaprojektowanie stroju na dyskotekę dla dziewczynki i chłopca lub zaproszenia na klasowy bal
karnawałowy (do wyboru).

• Wystawa prac.

144 XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

Temat 75. Co niesie styczeń?

ZAPIS W DZIENNIKU
Czytanie i wyjaśnianie przysłów związanych ze styczniem. Praca z kalendarzem. Konieczność
i sposoby pomagania zwierzętom zimą. Zabawy i tańce przy muzyce. Wykonanie ozdoby do stroju
karnawałowego. Słuchanie opowiadania Włodzimierza Dulemby „Sylwestrowa zajezdnia”. Rozwią-
zywanie i układanie zadań tekstowych. Obliczenia na podstawie danych z ilustracji i grafów.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– zna i wyjaśnia przysłowia ludowe
– podaje przykłady zwyczajów karnawałowych
– odczytuje informacje z kalendarza
– wykonuje ozdobę do stroju na bal karnawałowy
– rozwiązuje złożone zadania tekstowe
– wykorzystuje zdobytą wiedzę i umiejętności, uczestnicząc w zajęciach

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– poznasz i wyjaśnisz niektóre przysłowia ludowe
– wysłuchasz opowiadania
– samodzielnie wykonasz zadania polonistyczne i matematyczne
– wykonasz ozdobę do stroju karnawałowego
– rozwiążesz złożone zadania tekstowe

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– wyjaśniasz niektóre przysłowia ludowe
– słuchasz opowiadania
– samodzielnie wykonujesz zadania polonistyczne i matematyczne
– wykonujesz ozdobę do stroju karnawałowego
– rozwiązujesz złożone zadania tekstowe

KLUCZOWE PYTANIA
– Czy zabawy taneczne mogą mieć wpływ na nasze codzienne życie?
– Kiedy dziecięce tańce mogą być trudne do realizacji?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 56–57, Z cz. 2 s. 58–59, PM cz. 1 s. 57, M cz. 1 s. 86–87, tekst do słuchania:
W. Dulemba „Sylwestrowa zajezdnia”; koperty z przysłowiami o styczniu, kalendarz, ry-
sunek królewskiej korony, wstążki, bibułka, kolorowy papier, druciki kreatywne, rysunki
zabawek z cenami, utwory muzyczne do zabaw rytmicznych i tańca, rzutnik, konfetti, karton
z bloku do wykonania elementów karnawałowego stroju; dodatkowo: balony, serpentyny,
karton, sznurek, ziarno – zimowy pokarm dla ptaków.

PLAN ZAJĘĆ
1. „Zimno, ciepło, coraz cieplej, gorąco!” – zabawa wprowadzająca do tematu dnia.
2. Co znaczą te przysłowia? – odczytywanie i wyjaśnianie przysłów.
3. „Co niesie styczeń?” – odczytanie i analiza informacji z kartki z kalendarza.
4. Czym żyje przyroda w styczniu? – wzbogacanie wiedzy przyrodniczej.

Temat 75. Co niesie styczeń? 145

5. Odgadnij, w co się bawię, i pobaw się ze mną – zabawy naśladowcze. PZ cz. 2 s. 57
6. „Sylwestrowa zajezdnia” – praca z tekstem W. Dulemby. Z cz. 1 s. 58 ćw. 1
7. Jak karnawał to karnawał! – zabawy plastyczne i ruchowe. PZ cz. 2 s. 56
8. „Karnawałowe tańce, hulanki, swawole” – zabawy rytmiczne.
9. Rozwiązywanie złożonych zadań tekstowych – liczenie w zakresie czterech podstawowych działań. Z cz. 2 s. 58 ćw. 2
10. Potyczki ortograficzne.
11. Podsumowanie zajęć – kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się… PZ cz. 2 s. 56–57

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. „Zimno, ciepło, coraz cieplej, gorąco!” – zabawa wprowadzająca do tematu dnia.

• Uczniowie wchodzą do klasy. Ustalają datę danego dnia (np. 3 stycznia 2020), dzień tygodnia
(piątek; to piąty dzień tygodnia). Dzieci z numerami na liście obecności: 3, 1, 20, 5 wychodzą
z klasy. Nauczyciel informuje pozostałych, gdzie ukrył koperty.

• Powrót uczniów do klasy. Zabawa w „ciepło – zimno”. Odszukanie kopert, w których znajdują
się przysłowia o styczniu.

• Odczytywanie przysłów (przykładowe przysłowia: Bój się, styczniu, wiosny, bo marzec zazdro-
sny. Gdy styczeń jasny i biały, w lecie bywają upały. Gdy w styczniu ciepło na dworze, pustki
będą w komorze. Idzie styczeń, niesie wiele życzeń. Styczeń jest to miesiąc nowy, na nowo też bolą
głowy. Kiedy w styczniu lato, w lecie zimno za to).

2. Co znaczą te przysłowia? – odczytywanie i wyjaśnianie przysłów.
Uzupełnianie przysłów brakującymi wyrazami.

3. „Co niesie styczeń”? – odczytanie i analiza informacji z kartki z kalendarza.
• Kartka z kalendarza – odczytanie informacji o pochodzeniu nazwy miesiąca, liczbie dni. Usta-
lenie, jakie święta i uroczyste dni przypadają w styczniu; podanie ich nazw i dat dziennych.
• Odszukanie w kalendarzu dat: 1 stycznia, 21 stycznia, 22 stycznia i ustalenie, na jakie dni
tygodnia przypadają w tym roku te daty, ile dni minęło od lub ile dni pozostało do tych dni.
• Ustalenie daty jeszcze jednego styczniowego święta. Nauczyciel pokazuje uczniom rysunek
przedstawiający królewską koronę. Pyta, z jakim styczniowym świętem kojarzy im się ten
rysunek. Następnie wspólnie ustalają nazwę święta i jego datę.

4. Czym żyje przyroda w styczniu? – wzbogacanie wiedzy przyrodniczej.
• Oglądanie zgromadzonych oraz zawartych w podręczniku ilustracji, zdjęć, rysunków przedsta-
wiających zimowy krajobraz, ptaki zimujące w Polsce, zamarznięte zbiorniki wodne (nauczy-
ciel może skorzystać z prezentacji multimedialnych lub projekcji krótkich filmów z internetu).
Rozmowa o ptakach zimujących w Polsce, sposobach pomocy ptakom i innym zwierzętom
podczas mrozów. Wyciągnięcie wniosku o konieczności pomagania zwierzętom w zimie.

5. Odgadnij, w co się bawię, i pobaw się ze mną – zabawy naśladowcze.
• Wybrany uczeń pokazuje dowolną zabawę na śniegu. Pozostali odgadują i nazywają zabawę.
Wszyscy naśladują ruchy pokazywane przez prowadzącego, wspólnie się bawią.

6. „Sylwestrowa zajezdnia” – praca z tekstem W. Dulemby.
• Słuchanie opowiadania czytanego przez nauczyciela.
Włodzimierz Dulęba
Sylwestrowa zajezdnia
Była zimowa, granatowo-biała noc. Granatowe było niebo, biała była ziemia. A skąd wiem, że
tak było, przecież w nocy jest ciemno i nic nie widać? Tej nocy dużo było widać, bo świecił księżyc
i świeciły gwiazdy.
Gdzieś na końcu świata, tak daleko, że sam nie jestem pewien, czy to jeszcze był świat, znajdo-
wała się niewielka zajezdnia autobusowa. Zajeżdżały do niej tylko dwa autobusy, więc miejsca
nie musiało być wiele. Autobusy, nawet w niewyraźnej księżycowo-gwiezdnej poświacie, znacznie
się od siebie różniły. Jeden był stary, drugi nowiuteńki, prosto z fabryki.
Obok wyjazdu ustawiono drogowskaz z dwiema skierowanymi w przeciwne strony strzałka-
mi. Na jednej był napis: przeszłość, a na drugiej: przyszłość.

146 XV krąg tematyczny: Witaj, Nowy Roku!

Z cz. 2 s. 59 ćw. 4 W pewnym momencie z dyżurki dla kierowców wyszedł mężczyzna trochę podobny do Święte-
go Mikołaja. To fakt, że brodę miała siwą i długą, ale nie był ubrany w czerwony płaszcz z białym
kołnierzem i nie dźwigał na plecach worka z prezentami.

Mężczyzna obszedł swój autobus, sprawdzając, czy wszystko w porządku. Widać było, że męż-
czyzna zna się na rzeczy, że lubi porządek i jest odpowiedzialnym kierowcą.

Po chwili z dyżurki wyszedł mały chłopiec. Można by pomyśleć, że to dziadek i wnuczek i że
dziadek czeka na wnuczka. Chłopiec podszedł do nowego autobusu i zaczął go sprawdzać w iden-
tyczny sposób. Może ktoś powie, że dzieci lubią bawić się w dorosłych i doskonale potrafią ich na-
śladować? Tak, ale chłopiec wykonywał wszystkie te czynności z taką powagą i pewnością siebie,
że o zabawie nie mogło być mowy.

Kiedy mężczyzna spojrzał na zegarek, chłopiec zrobił to samo; pierwszy kiwnął głową i po-
smutniał, a drugi uśmiechnął się i mrugnął do gwiazdy, a może to gwiazda odbiła się w jego
oku? Nie wiem. Ale smutek jednego i radość drugiego były wyraźnie widoczne.

– No to za chwilę jedziemy. Ty w swoją stronę, ja w swoją.
– Już nie mogę się doczekać – odpowiedział chłopiec.
– Nie denerwuj się. Spokój i dokładność są najważniejsze. Wszystko musi odbyć się zgodnie
z planem, co do sekundy. A później zawsze się trzymaj rozkładu jazdy. O, tak. Czas szybko płynie
– powiedział mężczyzna.
– W ogóle o tym nie myślę…
– I masz rację. Ja tak do siebie powiedziałem. Kiedy byłem w twoim wieku, też nie myślałem
o upływie czasu. Cieszyłem się chwilą i byłem zachwycony każdym nowym dniem.
– A teraz co będzie? – spytał nagle chłopiec.
– Dalsze życie, ale gdzie indziej. Nacieszyłem się światem i odchodzę, to znaczy odjeżdżam
do przeszłości. Za rok ty będziesz stał na moim miejscu i pojedziesz w moją stronę, ale nigdy mnie
nie dogonisz. Zawsze będziesz widział moje światełka odblaskowe.
– Chciałbym cię zapytać, czy ty jesteś moim dziadkiem, czy tatą?
– Cha, cha – roześmiał się mężczyzna. Staro wyglądam, ale jestem twoim starszym o rok
bratem.
– Co to? – zapytał chłopiec na widok fajerwerków rozświetlających niebo.
– To petardy na moje pożegnanie, a twoje powitanie, ale zegarki mają niedokładne, trochę się
pospieszyli. Teraz ruszamy.
I autobusy odjechały w przeciwnych kierunkach.
Jeżeli w Nowy Rok zobaczycie małego chłopca za kierownicą autobusu, będziecie wiedzieli,
kim był niezwykły kierowca. Trudno go zobaczyć, ale może komuś się uda?

(źródło: W. Dulemba, „Cztery pory baśni. Zima”, wyd. Jedność, Kielce 2006, s. 24–25)

• Rozmowa na temat wysłuchanego tekstu – ustalenie, kiedy rozgrywa się akcja opowiadania,
kim są bohaterowie opowiadania, o czym rozmawiali.

• Swobodne wypowiedzi o zmianach zachodzącymi w życiu człowieka i w najbliższym otoczeniu
z upływającym czasem.

• Przypomnienie zwyczajów witania Nowego Roku.
• Tworzenie opowiadania metodą Zapominalskiego Bajarza: Za rok w tej samej zajezdni...
7. Jak karnawał to karnawał! – zabawy plastyczne i ruchowe.
• Uczniowie tańczą przy kilku krótkich fragmentach muzyki wybranej przez nauczyciela. Na-

stępnie nauczyciel zadaje kilka pytań dotyczących karnawału, np. Z czym kojarzy wam się czas
karnawału? Co często odbywa się w karnawale? Jak ubrałabyś/ubrałbyś się na bal karnawałowy?
• Ustalanie etapów przygotowań do balu karnawałowego – numerowanie ilustracji.
• „Przebieramy się na bal” – uczniowie wykonują jeden drobny element stanowiący część karna-
wałowego przebrania, korzystając ze zgromadzonych wcześniej materiałów (wstążki, bibułka,
kolorowy papier, druciki kreatywne). Może to być kolorowy kotylion, kokarda na włosy, karto-
nowa tarcza rycerska, opaska pirata itp. Można pozostawić dzieciom swobodę wyboru lub też
ukierunkować ich pomysły we wspólnej rozmowie na temat przebrań, w zależności od możli-

Temat 75. Co niesie styczeń? 147

wości i kreatywności uczniów. Po skończonej pracy nauczyciel zaprasza uczniów do karnawa- Z cz. 2 s. 58 ćw. 3
łowego „węża” – udekorowani uczniowie tańczą w rytm muzyki.
• Ciche czytanie ze zrozumieniem tekstu o przebraniach dzieci na bal. Rozpoznawanie dzieci i uzu- Z cz. 2 s. 59 ćw. 5
pełnianie rysunków brakującymi elementami stroju wg wskazówek zawartych w tekście.
• „Czarodziejskie konfetti” – nauczyciel zaprasza uczniów do miejsca w klasie, które służy do swo- PM cz. 1 s. 57 z 1, 2
bodnych zabaw (dywan, podłoga). Uczniowie tańczą z zamkniętymi oczami w rytm muzyki. Na- M cz.1 s. 86–87 z. 2, 5
uczyciel obsypuje ich konfetti, a następnie wyłącza muzykę i woła: Otwórzcie oczy! Następnie M cz.1 s. 86 z. 1, 4
pyta: Jak nazywają się te kolorowe kółeczka, które spadły na was w tańcu? Wyjaśnia znaczenie M cz.1 s. 86 z. 3
słowa konfetti (miniaturowe skrawki papieru lub tworzyw sztucznych rzucane na głowy uczest- PM cz. 1 s 57 z. 3
ników balu, imprez sportowych lub rozrywkowych, koncertów). Uczniowie zbierają konfetti, M cz. 1 s. 87 z. 7
zajmują miejsca w ławkach i układają z zebranych kółeczek własne kompozycje. M cz. 1 s. 87 z. 6
• Łączenie kółeczek konfetti w dowolny sposób, dorysowywanie szczegółów wg własnego pomy- POTYCZKI
słu, tak by powstał ciekawy rysunek. ORTOGRAFICZNE
8. „Karnawałowe tańce, hulanki, swawole” – zabawy rytmiczne. PO s. 28 ćw. 1, s. 53
Tańce indywidualne, w parach i grupowe przy wybranej muzyce. ćw. 2, 3
9. Rozwiązywanie złożonych zadań tekstowych – liczenie w zakresie czterech podsta-
wowych działań.
• „Ile reszty otrzymasz?” – na tablicy są umieszczone rysunki przedmiotów (np. zabawek: miś,
lalka, samochód, gra, klocki itp.) wraz z cenami wyrażonymi w pełnych złotych od 1 zł do 9 zł.
Nauczyciel prosi, żeby uczniowie postawili się w sytuacji osoby robiącej zakupy, mającej do dys-
pozycji 100-złotowy banknot. Zadaje pytania: Ile reszty otrzymasz, jeżeli kupisz… – tu podaje
liczbę zakupionych zabawek, np. 2 misie, 4 lalki, grę i 2 samochody. Uczniowie obliczają w pa-
mięci wartość swoich zakupów i otrzymanej reszty.
• Rozwiązywanie złożonych zadań tekstowych z zastosowaniem łączenia mnożenia i dzielenia
z dodawaniem i odejmowaniem w zakresie 100 oraz porównywania różnicowego; obliczenia
pieniężne. Odczytywanie danych z ilustracji.
• Rozwiązywanie złożonych zadań tekstowych na porównywanie różnicowe i ilorazowe z zasto-
sowaniem mnożenia, dzielenia, dodawania i odejmowania.
• Uzupełnianie grafów strzałkowych – dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie.
• Układanie działań na mnożenie, dzielenie, dodawanie i odejmowanie.
• Rozwiązywanie zadania na dzielenie w zakresie 100, odczytywanie danych z ilustracji.
10. Potyczki ortograficzne.
• Bieg po tytuł Klasowego Mistrza ortografii, piąte starcie.
Do przygotowania tego etapu turnieju można wykorzystać wybrane ćwiczenia ortograficz-
ne z publikacji „Potyczki ortograficzne” jako powtórzenie i utrwalenie wiadomości orto-
graficznych.
11. Podsumowanie zajęć.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Przygotowujemy się do klasowego balu karnawałowego.

• Ustalenie terminu balu.
• Nadmuchanie balonów, ozdobienie klasy balonami i serpentynami.
• Indywidualne wykonanie kotylionów wg pomysłów uczniów.
• Przygotowanie konkursów i opracowanie zasad ich rozstrzygania (taniec z balonem, taniec

na gazecie, konkurs na najciekawszy strój, konkurs na najlepszego tancerza…).
JJ Karnawałowe drzewka dla ptaków – karmniki dla ptaków.

• Uczniowie wycinają z kartonów maski, mocują do nich sznureczki, przyklejają na nich ziaren-
ka – pokarm dla ptaków.

• Maski zawieszają na gałązkach drzew przy szkole.
• Ustalają dyżury systematycznego dokarmiania ptaków zimą.

148 XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

W następnym tygodniu będą potrzebne: szary papier, kalendarz, kartki z bloku rysunkowe-
go, węgiel do rysowania, foldery, przewodniki, albumy o Wieliczce (w miarę możliwości), mate-
riały o M. Skłodowskiej-Curie, kredki, kartki z bloku, klej.

XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

Temat 76. Skarby Ziemi

ZAPIS W DZIENNIKU
Głośne czytanie tekstu informacyjnego, wyjaśnienie pojęcia bogactwa naturalne, wykorzystanie
bogactw naturalnych w przemyśle i w życiu codziennym. Redagowanie zdań o jednym z bogactw
naturalnych. Tworzenie rodzin wyrazów i układanie zdań. Obliczenia w zakresie 100 – praktyczne
stosowanie kolejności wykonywania działań. Rozwiązywanie złożonych zadań tekstowych. Odczy-
tywanie danych z tabel i ilustracji. Rysunek węglem.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– czyta tekst informacyjny
– redaguje zdania o wybranym bogactwie naturalnym
– wie, co produkuje się z omawianego surowca naturalnego
– stosuje właściwą kolejność wykonywania działań
– rozwiązuje złożone zadania tekstowe
– wykonuje rysunek węglem

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz tekst o bogactwach naturalnych i wypowiesz się na ich temat
– zredagujesz zdania o wybranym bogactwie naturalnym
– rozwiążesz złożone zadania tekstowe
– wykonasz rysunek węglem

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– czytasz tekst o bogactwach naturalnych i wypowiadasz się na ich temat
– wykonujesz ćwiczenia związane z omawianym tematem
– redagujesz i piszesz zdania o wybranym bogactwie naturalnym
– rozwiązujesz złożone zadania tekstowe
– wykonujesz rysunek węglem

KLUCZOWE PYTANIA
– Które bogactwa naturalne uważasz za najcenniejsze i najważniejsze w życiu codziennym?
– Gdzie można zdobyć wiedzę na temat różnych bogactw naturalnych?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 58–59, Z cz. 2 s. 60–61, PM cz. 1 s. 58, M cz. 1 s. 88–89, kartoniki z liczbami
od 0 do 10 (po dwa komplety dla każdego ucznia), karteczki z liczbami do matematycznej
łamigłówki, eksponaty minerałów, mapa fizyczna Polski, uproszczona mapa występowa-
nia bogactw naturalnych w Polsce (w miarę możności), przedmioty wykonane z różnych
bogactw naturalnych, atlasy, encyklopedie, arkusze szarego papieru, papier rysunkowy,
węgiel do rysowania; dodatkowo: sól, gips, glina, węgiel, woda, naczynia.

Temat 76. Skarby Ziemi 149

PLAN ZAJĘĆ PZ cz. 2 s. 58–59
1. Skarby ziemi – wprowadzenie do tematu zajęć. PZ cz. 2 s. 59 ćw. 1
2. „Bogactwa ukryte w ziemi” – burza mózgów. PZ cz. 2 s. 59 ćw. 2, 3
3. Bogactwa naturalne – praca z tekstem informacyjnym. Z cz. 2 s. 60 ćw. 1
4. Gdzie znajdziemy? – praca z mapą.
5. „Z czego to jest zrobione?” – zabawa dydaktyczna. PZ cz. 2 s. 59 ćw. 4
6. Co wiemy o bogactwach naturalnych? – praca z materiałami źródłowymi. Z cz. 2 s. 61 ćw. 3
7. „Czy bogactwa naturalne są nam niezbędne?” – debata klasowa.
8. Ćwiczenia językowe – doskonalenie umiejętności słowotwórczych i składniowych.
9. Obliczenia w zakresie 100 – praktyczne stosowanie kolejności wykonywania działań.
10. „Zimowy pejzaż” – rysunek węglem.
11. Podsumowanie dnia – rozmowa w kręgu na temat bogactw naturalnych.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Skarby ziemi – wprowadzenie do tematu zajęć.

Matematyczna łamigłówka z hasłem (SKARBY ZIEMI): Uporządkuj liczby rosnąco i odczytaj
hasło: XXXIX – I; XIX – A; XXXV – E; XIV – S; XXXIV – I; XXV – B; XXII – R; XXXIII – Z;
XVI – K; XXX – Y; XXXVII – M.
2. „Bogactwa ukryte w ziemi” – burza mózgów.
• Swobodne wypowiedzi dzieci o własnych wyobrażeniach na temat skarbów ziemi.
• Pokaz minerałów: kryształu górskiego, węgla, soli kamiennej, gliny, bursztynu.
• Omówienie ich wyglądu, cech wyróżniających.
• Próby ustalenia, w jaki sposób znalazły się w ziemi.
• Wspólne ustalenie, że bogactwa naturalne to nie tylko cenne minerały, ale również piasek,

glina, węgiel, sól.
3. Bogactwa naturalne – praca z tekstem informacyjnym.

• Głośne indywidualne czytanie tekstu z podręcznika.
• Wyjaśnienie pojęcia: bogactwa naturalne.
• Ustalenie, jakie bogactwa są wymienione w tekście – wyszukiwanie właściwych fragmentów.
• Omówienie sposobów wydobywania bogactw naturalnych na podstawie własnych doświadczeń

i ilustracji w podręczniku.
• Bogactwa naturalne – rozwiązanie krzyżówki z wykorzystaniem informacji z podręcznika.
4. Gdzie znajdziemy? – praca z mapą.
• Wskazanie na mapie fizycznej Polski miejsc występowania złóż soli (Wieliczka, Bochnia) i węgla.
• Alternatywnie: zapoznanie z mapą występowania bogactw naturalnych; odczytanie legendy

takiej mapy; wskazywanie na mapie miejsc występowania węgla, soli itd.
5. „Z czego to jest zrobione?” – zabawa dydaktyczna.

• Dzieci dzielą się na grupy.
• Nauczyciel wskazuje różne przedmioty.
• Dzieci w grupach próbują rozpoznać surowce, z których wykonano wskazane przedmioty, za-

pisują nazwy surowców na karteczkach.
• Sprawdzenie poprawności wykonania zadania, ustalenie zwycięskiej grupy.

Uwaga! Zabawę można ograniczyć do przedmiotów wykonanych z węgla.
• Próba odpowiedzi na pytanie: Jak i do czego człowiek wykorzystuje skarby ziemi? – uzupełnia-

nie ilustracji właściwymi nazwami.
6. Co wiemy o bogactwach naturalnych? – praca z materiałami źródłowymi.

• Wyszukiwanie w grupach informacji o zgromadzonych w klasie minerałach w dostępnej lite-
raturze:
Kryształ górski: Nazwa pochodzi od greckiego krystallos (lód); bezbarwny, przezroczysty,
można przez niego czytać. Można go znaleźć w ziemi, skałach magmowych. Wyrabia się z niego
ozdoby jubilerskie.

150 XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

Z cz. 2 s. 61 ćw. 4 Węgiel: Pochodzenia roślinnego. Czarny, kruchy, pali się długim płomieniem. Jest surowcem
energetycznym, wykorzystywany też w przemyśle chemicznym.
Z cz. 2 s. 60 ćw. 2 Sól kamienna: Pochodzi ze skały osadowej, powstała na skutek odparowania wód ze słonych
PM cz. 1 s. 58 z. 2 mórz i jezior. Białe kryształki. Występuje w Polsce, m.in. w Wieliczce. Wykorzystywana w kuchni.
M cz.1 s. 89 z. 3, 4 Bursztyn – jantar: Kopalna żywica drzew iglastych. Żółty, brunatny, czerwonawy. Niekiedy
zawiera zatopione owady i szczątki roślin. Wykorzystywany do wyrobu biżuterii i przedmiotów
M cz. 1 s. 88 z. 1
ozdobnych.
PM cz. 1 s. 58 z. 1
M cz. 1 s. 89 z. 2, 5 • Bogactwa naturalne, ich obróbka i wykorzystanie – grupowanie podanych informacji.
PM cz. 1 s. 58 z. 3 • Samodzielne pisanie kilkuzdaniowej notatki na temat wykorzystania dowolnego bogactwa na-

turalnego na podstawie informacji z tekstów źródłowych i ćwiczeń.
7. „Czy bogactwa naturalne są nam niezbędne?” – debata klasowa.

• Dzieci dzielą się na dwie grupy. Jedna przygotowuje argumenty za, druga przeciw.
• Prezentacja argumentów, uzasadnianie własnych sądów.
• Omówienie zachowań ludzi działających na rzecz oszczędzania zasobów Ziemi.

Dlaczego niekontrolowane korzystanie z bogactw naturalnych może doprowadzić do ich wy-

czerpania? Jak chronić zasoby Ziemi, by jak najdłużej ich starczyło? Co stanie się z Ziemią,

gdy człowiek zużyje wszystkie jej skarby? Co stanie się z człowiekiem, gdy zabraknie zasobów

przyrody?
8. Ćwiczenia językowe – doskonalenie umiejętności słowotwórczych i składniowych.

• Tworzenie w grupach rodzin wyrazów. Każda z grup otrzymuje arkusz szarego papieru z jed-
nym ze słów: sól, węgiel, ropa, glina. Zadaniem grup jest napisanie jak największej liczby
wyrazów pokrewnych.

• Umieszczenie arkuszy z wyrazami na tablicy.
• Tworzenie rodziny wyrazu srebro i wyrażeń z przymiotnikiem srebrny w odpowiednim rodzaju.

Układanie zdań z utworzonymi wyrażeniami.
9. Obliczenia w zakresie 100 – praktyczne stosowanie kolejności wykonywania działań.

• „Znajdź czynniki dla iloczynu” – ćwiczenia rachunku pamięciowego. Dzieci mają po 2 komplety
kartoników z liczbami od 0 do 10. Nauczyciel podaje wynik mnożenia w zakresie 100 (np. 56),
a dzieci podnoszą w górę dwie liczby, które są czynnikami dla tego iloczynu.

• Wspólne etapowe rozwiązanie złożonego zadania tekstowego na mnożenie, dodawanie i odej-
mowanie w zakresie 100 z zastosowaniem kolejności wykonywania działań i porównywania
różnicowego.
– analiza danych odczytanych z tabeli,
– praktyczne zastosowanie kolejności wykonywania działań w obliczeniach łączących mnoże-
nie i dodawanie w zakresie 100,
– przedstawianie sposobów rozwiązania problemu: kolejność wykonywania działań w oblicze-
niach łączących mnożnie i odejmowanie w zakresie 100,
– praktyczne zastosowanie poznanych sposobów wykonywania działań łączących mnożenie
z odejmowaniem,
– odpowiedzi na pytania po odczytaniu danych z tabeli.

• Praktyczne zastosowanie kolejności działań w rozwiązywaniu zadań z wykorzystaniem obli-
czeń pieniężnych i obliczeń z użyciem jednostek miar.

• Kolejność działań podczas rozwiązywania złożonego zadania z wykorzystaniem obliczeń pie-
niężnych:
– wspólna analiza danych zawartych w tabeli i ustalenie sposobu rozwiązania problemu,
– wykonanie obliczeń z zastosowaniem mnożenia, dzielenia i odejmowania,
– ustalenie cen narzędzi z zadania.

10. „Zimowy pejzaż” – rysunek węglem.
• Pokaz możliwości, jakie stwarza rysowanie węglem – rysowanie brzegiem, krawędziami, roz-
cieranie rysunku palcem itp.
• Wykonanie rysunku węglem, wystawa prac i uporządkowanie stolików.

Temat 77. Słony skarb 151

11. Podsumowanie dnia – rozmowa w kręgu na temat bogactw naturalnych.
• Indywidualne odpowiedzi na pytania: Co najbardziej zainteresowało cię na dzisiejszej lekcji?
Co zapamiętałaś/zapamiętałeś?
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Wykonanie doświadczeń pod kierunkiem nauczyciela.

Mieszanie wody z 1) gipsem, określenie zmiennych właściwości gipsu (suchy, mokry), 2) solą (roz-
puszcza się w wodzie), 3) gliną, 4) węglem. Obserwacja reakcji chemicznych i wyciąganie wniosków.
JJ „Co by było, gdyby…” – zabawa rozwijająca wyobraźnię.
Co byście zrobili, gdybyście mieli kopalnię z jednym z bogactw naturalnych? Do jakich celów
byście tego bogactwa użyli?

XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

Temat 77. Słony skarb

ZAPIS W DZIENNIKU
Słuchanie czytanej przez nauczyciela legendy Mariana Orłonia i Jana Tyszkiewicza „Wiano świętej
Kingi”. Odpowiedzi na pytania do tekstu. Opowiadanie legendy. Czytanie tekstu informacyjnego
o Wieliczce i układanie do niego pytań. Pisownia wyrazów z ż wymiennym na g. Praktyczne stoso-
wanie kolejności wykonywania działań w rozwiązywaniu zadań tekstowych. Wykonanie dekoracji
w butelce z wykorzystaniem soli. Zwinnościowy tor przeszkód na śniegu.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– zna legendę „Wiano świętej Kingi”, określa czas, miejsce akcji i bohaterów
– układa pytania do tekstu
– stosuje zasadę pisowni wyrazów z ż wymiennym na g
– rozwiązuje zadania tekstowe, wykorzystując umiejętności rachunkowe
– wskazuje na mapie Wieliczkę
– wykonuje dekorację w butelce zgodnie z instrukcją
– uczestniczy w zabawach ruchowych na śniegu

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– poznasz i opowiesz legendę „Wiano świętej Kingi”
– ułożysz pytania do tekstu i uzupełnisz plan wydarzeń
– wykonasz ćwiczenia utrwalające zasadę pisowni wyrazów z ż wymiennym na g
– wskażesz na mapie Wieliczkę
– rozwiążesz zadania tekstowe, stosując właściwą kolejność wykonywania działań
– wykonasz dekorację z wykorzystaniem kredy i soli
– pokonasz zwinnościowy tor przeszkód

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
– opowiadasz legendę „Wiano świętej Kingi”
– układasz pytania do tekstu i uzupełniasz plan wydarzeń
– wykonujesz ćwiczenia utrwalające zasadę pisowni wyrazów z ż wymiennym na g
– potrafisz pracować z mapą
– rozwiązujesz zadania tekstowe, stosując właściwą kolejność wykonywania działań
– wykonujesz dekorację z wykorzystaniem kredy i soli
– pokonujesz zwinnościowy tor przeszkód

152 XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego powinno się umieć korzystać z mapy?
– Bez których bogactw naturalnych życie byłoby trudne?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 60–62, Z cz. 2 s. 62–63, PM cz. 1 s. 59–60, M cz. 1 s. 90, matematyczna wykreślan-
ka, sól kuchenna, mapa fizyczna Polski, foldery, przewodniki, albumy o Wieliczce, karteczki
ze słowami z legendy, naczynie, woda, sól, sznurek, tamburyn, kartoniki z wyrazami z ż,
kartoniki z liczbami, kartoniki z wynikami działań, szklane butelki, kolorowa kreda, lejki,
papierowe talerzyki; dodatkowo: kartki ze słowami i wyrażeniami z ż, karton, kredki, fla-
mastry, arkusze szarego papieru.

Z cz. 2 s. 62 ćw. 2 PLAN ZAJĘĆ
PZ cz. 2 s. 60–61 1. Wprowadzenie do tematu – rozwiązanie wykreślanki matematycznej.
2. Sól naszym bogactwem – kilkuzdaniowe wypowiedzi dotyczące bogactwa naturalnego.
3. „Wiano świętej Kingi” – praca z tekstem M. Orłonia i J. Tyszkiewicza.
4. Spacerkiem po Wieliczce – ćwiczenia dramowe.
5. Skąd się wzięła sól? – grupowe twórcze opowiadanie legendy.
6. „Solne rzeźby” – zabawa z elementem dramy.
7. Chcemy wiedzieć więcej o soli – wyszukiwanie informacji w dostępnych źródłach.
8. Pisownia wyrazów z ż wymiennym na g – doskonalenie umiejętności ortograficznych.
9. Praktyczne stosowanie kolejności działań w rozwiązywaniu zadań tekstowych.
10. „Sól w butelce” – wykonanie dekoracji z wykorzystaniem soli i kredy.
11. Zwinnościowy tor przeszkód na śniegu.
12. Co wiemy o soli? – rundka na podsumowanie zajęć.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Wprowadzenie do tematu – rozwiązanie wykreślanki matematycznej.

• Oblicz działania matematyczne, sprawdź wyniki działań i wykreśl kolumny, w których wynik
jest nieprawidłowy. Litery z pozostałych pól utworzą hasło. (BIAŁY SKARB)

6 · 3 = 18 7 · 8 = 36 9 · 9 = 81 8 · 8 = 72 7 · 6 = 42 5 · 8 = 48 8 · 9 = 72 6 · 5 = 35 7 · 7 = 49

BU I RAFŁ S Y

6 · 9 = 53 8 · 6 = 48 6 · 6 = 34 4 · 7 = 28 5 · 4 = 24 6 · 4 = 24 7 · 5 = 30 5 · 9 = 45 3 · 9 = 28 9 · 4 = 36

WS ZKBANRAB

2. Sól naszym bogactwem – kilkuzdaniowe wypowiedzi dotyczące bogactwa naturalnego.
• Wspólne ustalenie, co nazywamy białym skarbem.
• Pokaz i omówienie wyglądu soli kuchennej (oczyszczonej).
• Odpowiedzi na pytanie: Dlaczego mówi się, że sól jest białym skarbem?
• Wypowiedzi dotyczące przeznaczenia soli i wykorzystania jej przez człowieka.
• Wskazanie wykorzystania soli do celów leczniczych, spożywczych, do posypywania śliskich
jezdni itd.

3. „Wiano świętej Kingi” – praca z tekstem M. Orłonia i J. Tyszkiewicza.
• Wyjaśnienie pojęcia legenda – odszukanie definicji w słowniku wyrazów obcych i trudnych.
• Słuchanie legendy czytanej przez nauczyciela.

Temat 77. Słony skarb 153

• Wyjaśnienie niezrozumiałych słów, np. wiano, przeto – próby zastąpienia ich współczesnym PZ cz. 2 s. 61 ćw. 4
słowami. PZ cz. 2 s. 61 ćw. 1, 2, 3
Z cz. 2 s. 62 ćw. 1
• Podawanie przykładów wyrazów, których używamy dzisiaj, a których królowa Kinga by nie Z cz. 2 s. 63 ćw. 4
zrozumiała.
Z cz. 2 s. 62 ćw. 3
• Sprawdzenie stopnia zrozumienia tekstu w rozmowie kierowanej pytaniami: Kiedy wydarzyła Z cz. 2 s. 63 ćw. 5
się ta historia? Gdzie miały miejsce te wydarzenia? Jak ma na imię bohaterka legendy? Jak

Kinga trafiła do Polski? Jakie inne postacie występują w legendzie? Jakie wiano Kinga pragnę-

ła zabrać ze sobą do Polski? Jak Kinga odzyskała pierścień? W jaki sposób dar Kingi wzbogaca

dziś Polskę? Dlaczego sól jest wielkim bogactwem naszej ziemi?

• Głośne czytanie fragmentów dotyczących poszczególnych zdarzeń.
• Wyszukiwanie w tekście opisów zdarzeń, które mogły zdarzyć się naprawdę, oraz opisów zda-

rzeń fantastycznych – próby argumentacji.
• Tworzenie rzeczowników od podanych czasowników, uzupełnianie nimi zdań tworzących plan

wydarzeń w legendzie.
• Podanie przez nauczyciela krótkiej informacji o św. Kindze: Kinga (Kunegunda) to córka króla

Węgier, Beli IV. Wyszła za mąż za księcia Bolesława Wstydliwego. Założyła w Nowym Sączu

klasztor klarysek, do którego wstąpiła po śmierci męża. W 1690 roku za jej zasługi uznano ją

za świętą.
4. Spacerkiem po Wieliczce – ćwiczenia dramowe.

• Wskazanie na mapie Wieliczki, określenie jej położenia względem Warszawy, Krakowa, swojej
miejscowości.

• Oglądanie w grupach folderów, albumów, ilustracji związanych z Kopalnią Soli „Wieliczka”.
• Ciche czytanie ze zrozumieniem tekstu informacyjnego o kopalni soli w Wieliczce. Układanie

i zapisywanie pytań do tekstu.
• Prezentacja zdobytych informacji przez przedstawicieli zespołów – przewodników.
• Ocena prezentacji pod względem ilości informacji, sposobu ich przekazania.
• Podanie informacji przez nauczyciela o kopalniach soli w Inowrocławiu, Kłodawie, Bochni,

Rybniku.
5. Skąd się wzięła sól? – grupowe twórcze opowiadanie legendy.

• Nauczyciel kładzie przed dziećmi (siedzącymi w kręgu) karteczki ze słowami z legendy, a na-
stępnie czyta tekst.

• W czasie słuchania wskazane dzieci podnoszą z dywanu po jednej karteczce.
• Po wysłuchaniu całej legendy przyklejają karteczki do ubrania, a następnie układają zdania

z posiadanymi słowami, zgodnie z wydarzeniami w legendzie.
6. „Solne rzeźby” – zabawa z elementem dramy.

• Dzieci dobierają się parami – „rzeźbiarz” i „rzeźba”.
• „Rzeźbiarz” modeluje w dowolny sposób swoją „rzeźbę”: układa jej tułów, ręce nogi. Następnie

„rzeźbiarze” spacerują i oglądają wszystkie „rzeźby”; określają, która się im najbardziej podoba.
• W drugiej części zabawy dzieci zamieniają się rolami.
7. Chcemy wiedzieć więcej o soli – wyszukiwanie informacji w dostępnych źródłach.
• Grupy pod kierunkiem nauczyciela wyszukują informacje o soli.
• Prezentacja zdobytych informacji przed klasą. Ustalenie informacji, że sól powstała na skutek

odparowania wody ze słonych mórz i jezior.
• Wykonanie pod kierunkiem nauczyciela doświadczenia z solą. Dzieci napełniają naczynia

wodą. Wsypują do niej sól, wkładają sznureczek, następnie stawiają naczynie w ciepłym miej-
scu. W czasie parowania wody kryształki soli powinny osadzić się na sznureczku.
• Tworzenie nowych czasowników za pomocą przedrostków, wyjaśnianie ich znaczenia.
• Układanie i zapisywanie zdań złożonych o wykorzystaniu soli w codziennym życiu.
8. Pisownia wyrazów z ż wymiennym na g – doskonalenie umiejętności ortograficznych.
• Zabawa „Znajdź swój wyraz”. Dzieci w rytm tamburynu chodzą swobodnie po klasie z przykle-
jonymi karteczkami, na których znajdują się słowa z ż wymieniającym się na g. Kiedy muzyka

154 XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

PZ cz. 2 s. 62 z. 1, 2 umilknie, muszą znaleźć osobę, która ma przyklejony taki sam wyraz. Dziecko, które nie znajdzie
szybko pary, wyjaśnia pisownię swojego wyrazu.
PZ cz. 2 s. 62 z. 3, 4 • Przypomnienie zasady pisowni wyrazów z ż wymieniającym się na g.
• Zabawa utrwalająca zasadę ortograficzną. Dzieci dobierają się w pary. Jedno z nich otrzymuje
POTYCZKI karteczkę z wyrazem z ż, głośno czyta ten wyraz, a sąsiad ma podać formę wyrazu pokrewnego,
ORTOGRAFICZNE w którym zachodzi wymiana ż na g.
PO s. 30 ćw. 1, s. 49 • Zapisywanie wyrazów na tablicy i w zeszycie.
PO s. 16 ćw.1, s. 74 • Łączenie w pary wyrazów tak, by się rymowały – wstążka, nóżka, drążek, śnieżek, smużka,
ćw. 1, s. 58 ćw. 2, 3 uważny, krążek, książka, dróżka, papużka, cążki, rożek, odważny, prążki.

PM cz. 1 s. 60 z. 7, 8 • Potyczki ortograficzne – utrwalenie pisowni ż wymieniającego się na g.
– Ortograficzny tor przeszkód. Dzieci uczestniczą w wyścigu rzędów na wesoło, połączonym
PM cz. 1 s. 60 z. 4 z wykonywaniem zadań ortograficznych (np. uzupełnianie tekstu z lukami, wyjaśnianie pisowni
M cz. 1 s. 90 z. 3 wyrazu przez podanie wyrazu, w którym ż wymienia się na g, dyktando biegane…). Wygrywa
PM cz. 1 s. 60 z. 5 rząd, który szybciej wykona zadania sportowe (np. zajęcze skoki, przeskok zawrotny przez ła-
M cz.1 s. 90 z. 2, 4 weczkę szwedzką, rzut piłką do celu, cwał boczny, bieg slalomem wokół plecaków…) i ortogra-
PM cz.1 s. 59 z. 1, 2 ficzne oraz nie popełni błędów lub zrobi ich mniej niż przeciwnicy. Kolejne zadania ortograficzne
PM cz. 1 s. 60 z. 3, 6 przeplatają się z zadaniami sportowymi.
M cz.1 s. 90 z. 1 – I Ty możesz zostać poetą! – zabawa w poezjowanie.
Dzieci w parach lub grupach próbują pisać rymowanki z wyrazami, których pisownię utrwa-
lano w czasie zajęć.

9. Praktyczne stosowanie kolejności działań w rozwiązywaniu zadań tekstowych.
• „Wywołujemy liczby” – zabawa utrwalająca dzielenie. Dzieci siedzą w kręgu. Każde otrzymuje
jeden kartonik z liczbą. Kilkoro dzieci ma kartoniki z wartościami iloczynów, pozostałe – z czyn-
nikami tworzącymi te iloczyny. Zadanie polega na wywoływaniu liczb, które po pomnożeniu dają
liczbę, którą dziecko ma na kartce, np. gdy ma liczbę 20, mówi: Wywołuję liczby 4 i 5 (bo 20 jest
podzielne przez 4 i 5). Następne wskazane przez nauczyciela dziecko (np. z liczbą 48) wywołuje
liczby 6 i 8 itd. Jeśli ktoś nie wie, które liczby ma wywołać, może się posłużyć tabliczką mnożenia.
• Praktyczne zastosowanie porównywania różnicowego i ilorazowego w rozwiązywaniu prostych
zadań.
• Stosowanie kolejności wykonywania działań w obliczeniach w zakresie 100.
Rozwiązywanie zadań z zastosowaniem różnych sposobów łączenia dzielenia z dodawaniem
i odejmowaniem. Ustalanie najłatwiejszych sposobów rozwiązania zadania.
• Wspólna analiza danych w zadaniu, układanie pytań i udzielanie odpowiedzi. Stosowanie jed-
nostek wagi i kolejności wykonywania działań.

10. „Sól w butelce” – wykonanie dekoracji z wykorzystaniem soli i kredy.
• Indywidualne wykonanie pracy zgodnie z instrukcją nauczyciela.
• Wystawa i omówienie prac.

11. Zwinnościowy tor przeszkód na śniegu.
• Rozgrzewka na śniegu: rzuty w dal ulepionymi śnieżkami, podrzucanie śnieżek jak najwyżej,
przerzucanie z ręki do ręki.
• Toczenie kul śniegowych, rozstawienie ich w dwóch rzędach do slalomu.
• Slalom pomiędzy kulami: indywidualny i drużynowy.
• Drużynowy wyścig z elementem skoku – przeskakiwanie przez śniegowe kule.
• Wyścigi ze śnieżką. Dzieci ustawiają się ze śnieżkami na linii startu. Na sygnał rzucają śnieżki
znad głowy przed siebie i natychmiast biegną do mety. Zwycięża drużyna, która dobiegnie
do mety, nim jej śnieżki spadną na ziemię.
• Wytyczanie ścieżki na śniegu. Każda drużyna wędruje wytyczoną przez nauczyciela trasą, stą-
pając po śladach pierwszego dziecka z drużyny. Wygrywa drużyna, która dokładnie przeszła
trasę po śladach.
• Udeptywanie drogi. Na wyznaczonej długości drużyny udeptują ścieżkę, idąc bokiem stopa
przy stopie. Wygrywa drużyna, która wykona zadanie szybciej i dokładniej.

Temat 78. Gdy nie było żarówek 155

• Chodzenie po zaspach – drużynowe pokonywanie wałów śnieżnych biegiem i skokiem. POTYCZKI
• „Na krawędzi” – chodzenie po wierzchołku wału śnieżnego z zachowaniem równowagi. ORTOGRAFICZNE
• Podsumowanie współzawodnictwa, powrót do szkoły.
12. Co wiemy o soli? – rundka na podsumowanie zajęć.
• Zebranie informacji o soli zdobytych w czasie zajęć – dzieci siedzą w kręgu; chętne kolejno

dzielą się z innymi zdobytymi informacjami.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Ortograficzne rymowanki.

Układanie przez dzieci krótkich rymowanek z podaną grupą wyrazów z ż wymiennym na g,
np. ze słowami służba, odważna, uważny, drużba: Uważny drużba i odważna służba. Interpre-
tacja graficzna podanych wyrażeń.
JJ Opracowanie w grupach ilustrowanego przewodnika po Wieliczce.
Wspólne ustalenie, z jakich elementów będzie się składać przewodnik ilustrowany, jakich infor-
macji muszą jeszcze uczniowie poszukać. Przydzielenie zadań poszczególnym członkom zespołu.
JJ Zabawa słowotwórczo-ortograficzna.
Nauczyciel rozdaje grupom arkusze szarego papieru, na środku arkusza jest napisany wyraz żyć.
Zadaniem grupy jest utworzenie jak najwięcej wyrazów z cząstką -żyć (np. obsłużyć, obnażyć,
zwilżyć, mrużyć, skarżyć, drążyć, krążyć). Wyjaśnienie pisowni wyrazów (wymiana ż na g).

XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

Temat 78. Gdy nie było żarówek

ZAPIS W DZIENNIKU
Wypowiedzi o oświetleniu mieszkań dawniej i dzisiaj na podstawie tekstu „Czarne złoto”, ilustracji
oraz zgromadzonych eksponatów. Budowa i działanie lampy naftowej. Rozwijanie zdań za pomocą
wyrazów określających podmiot i orzeczenie. Rodzaje przymiotnika i rzeczownika. Pisownia wyra-
zów z ż wymiennym na g. Obliczenia kalendarzowe. Nazwy miesięcy. Pisanie dat. Cyfry rzymskie.
Ćwiczenia równoważne na ławeczce gimnastycznej.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– wyszukuje w omawianym tekście potrzebne informacje
– opisuje lampę naftową
– wie, kim był Ignacy Łukasiewicz
– w ykonuje obliczenia kalendarzowe, zapisuje nazwy miesięcy i daty z wykorzystaniem cyfr
rzymskich
– wykonuje ćwiczenia równoważne na ławeczce

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz tekst o czarnym złocie i wyszukasz w nim potrzebne informacje
– opiszesz lampę naftową i uzupełnisz instrukcję jej obsługi
– wykonasz ćwiczenia językowe i ortograficzne
– poćwiczysz pisanie dat i nazw miesięcy oraz wykonasz obliczenia kalendarzowe
– wykonasz ćwiczenia równoważne

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
– czytasz tekst i wyszukujesz w nim potrzebne informacje
– opisujesz lampę naftową i uzupełniasz instrukcję jej obsługi
– wykonujesz ćwiczenia językowe i ortograficzne

156 XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

– z apisujesz daty i nazwy miesięcy zgodnie z poznanymi zasadami oraz wykonujesz obliczenia
kalendarzowe

– wykonujesz ćwiczenia równoważne na ławeczce

KLUCZOWE PYTANIA
– Jak wyglądałoby codzienne życie bez prądu?
– Gdzie można znaleźć informacje na temat wynalazków i wynalazców?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 63–64, Z cz. 2 s. 64–65, PM cz. 1 s. 61, M cz. 1 s. 91, ilustracje przedstawiające róż-
ne źródła światła (chrust, świeca, lampka itd.) i pierwszą lampę naftową, kłębek włóczki, róż-
ne źródła światła, kartki z przymiotnikami, pudełko, karteczki z wyrazami z ż wymiennym,
nagranie dowolnej muzyki, kalendarze, kartki w formacie A4, woreczki, ławeczki gimna-
styczne; dodatkowo: encyklopedie, czasopisma, inne źródła informacji, kawałek sosnowego
drewna, kaganek, lampa naftowa, świeca.

PLAN ZAJĘĆ
1. Co wiemy o urządzeniach? – wprowadzenie do tematu zajęć.
2. „Co by było gdyby” – burza mózgów.
3. Jak to kiedyś bywało – zapoznanie z rodzajami oświetlenia dawniej i dziś.
4. „Czarne złoto” – praca z tekstem informacyjnym.
5. Jak to działa? – budowa i zasada działania lampy naftowej.
6. „Lampa – nos” – zabawa ruchowa.
7. Doskonalenie umiejętności gramatycznych i ortograficznych.
8. Jaka jest lampa? – ćwiczenia w pisaniu opisu.
9. Jak pisać daty? – ćwiczenia praktyczne. Obliczenia kalendarzowe.
10. Ćwiczenia równoważne.
11. Podsumowanie zajęć – kończenie zdania.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Co wiemy o urządzeniach? – wprowadzenie do tematu zajęć.

• Dzieci siedzą w kręgu. Przed nimi leżą ilustracje przedstawiające różne urządzenia – radio,
komputer, suszarka, lampka, czajnik itp.

• Wspólne ustalenie, co łączy te sprzęty.
• Próby wyjaśnienia, skąd się bierze w gniazdkach prąd.
• Zabawa „Sieć elektryczna”. Nauczyciel jest „elektrownią”. Rozciąga nitkę z kłębka włóczki do każ-

dego dziecka – „przesyła” z zakładu energetycznego (kłębek wełny) prąd elektryczny, który cienki-
mi nitkami dociera do odbiorców (dzieci) i służy do zasilania wszystkich urządzeń w domu.
2. „Co by było gdyby” – burza mózgów.
• Nauczyciel przedstawia sytuacje, a dzieci przewidują, co by było gdyby nie było np. żarówki,
pralki, telewizora, telefonu, komputera.
• Odpowiedzi na pytanie: Jak wyglądałoby nasze życie bez prądu elektrycznego?
• Próby przewidywania własnego życia bez prądu – czego nie moglibyśmy robić, z czego musie-
libyśmy zrezygnować, jak wyglądałby nasz dzień, jakie prace musielibyśmy wykonywać sami
– zamiast urządzeń elektrycznych itd.
3. Jak to kiedyś bywało – zapoznanie z rodzajami oświetlenia dawniej i dziś.
• Na dywanie są rozłożone różne źródła światła: chrust, pochodnia, kaganek, świeca, lampa
naftowa, nafta, żarówka: halogenowa, wolframowa, jarzeniowa, LED, lampka elektryczna, ka-
mienie (krzesiwo), zapałki, zapalniczka.

Temat 78. Gdy nie było żarówek 157

• Szeregowanie przedmiotów od najprostszych do bardziej udoskonalonych, z jednoczesnym uza- PZ cz. 2 s. 63
sadnianiem wyboru (od ogniska zapalanego za pomocą krzesiwa do oświetlenia, które obecnie PZ cz. 2 s. 63 ćw. 1, 2
jest w naszych domach).
Z cz. 2 s. 64 ćw. 1
• Wyjaśnienie przez nauczyciela zasady działania i zastosowania poszczególnych źródeł światła. Z cz. 2 s. 64 ćw. 2
• Demonstracja, jak działają wybrane źródła światła. Z cz. 2 s. 64 ćw. 3
• Porównywanie barwy i jasności świecenia. Z cz. 2 s. 64 ćw. 4
• Układanie krótkich rymowanek o wybranym źródle światła.
4. „Czarne złoto” – praca z tekstem informacyjnym. POTYCZKI
ORTOGRAFICZNE
Głośne czytanie tekstu przez chętne dzieci. PO s. 30 ćw. 3
• Odpowiedzi na pytania do tekstu.
• Omówienie ilustracji i łączenie ich z informacjami z tekstu. Z cz. 2 s. 65 ćw. 5
• Wspólne ustalenie, dlaczego Ignacy Łukasiewicz nazwał ropę naftową płynem, który przyczyni
Z cz. 2 s. 65 ćw. 6
się do dobrobytu ludzi, i dlaczego dziś nazywamy ją „czarnym złotem”. PZ cz. 2 s. 64
• Próby znalezienia argumentów przemawiających za tym, co mogło przyczynić się do wynale- PZ cz. 2 s. 64 ćw. 1

zienia lampy naftowej. Ustalenie, dlaczego ten wynalazek był tak ważny dla ludzi. Z cz. 2 s. 65 ćw. 7
• Odpowiedzi na pytania na podstawie tekstu „Czarne złoto”.
• Uzupełnianie zdań z wykorzystaniem rodziny wyrazu wynalazek.
5. Jak to działa? – budowa i zasada działania lampy naftowej.
• Opisywanie wyglądu lampy oraz jej konstrukcji: zbiornik na naftę, knot, szkło, lusterko.
• Demonstracja poszczególnych części lampy naftowej.
• Prezentacja ilustracji przedstawiającej jedną z pierwszych lamp naftowych.
• Uzupełnianie instrukcji używania lampy naftowej – stosowanie czasowników w 2. osobie liczby

pojedynczej.
• Przewidywanie sytuacji, kiedy płomień lampy może przestać się palić (gdy lampę wyłączymy

lub gdy skończy się nafta).
6. „Lampa – nos” – zabawa ruchowa.

Wybrane dziecko wskazuje na przemian lampę i nos, głośno wymawiając słowa: lampa – nos.
Dzieci naśladują kolegę. Dziecko co jakiś czas zmyla kolegów, np. mówi nos, a wskazuje lampę
lub odwrotnie. Dzieci muszą uważać, aby się nie pomylić.
7. Doskonalenie umiejętności gramatycznych i ortograficznych.
• Nauczyciel pisze na tablicy dowolne rzeczowniki. Wskazane dziecko losuje karteczkę z przy-

miotnikiem, umieszcza ją obok rzeczownika, do którego ten przymiotnik pasuje, i podaje, ja-
kiego rodzaju jest rzeczownik z przymiotnikiem.
• Dobierania przymiotników do rzeczowników rodzaju męskiego, żeńskiego i nijakiego.
• „Magiczne pudełko z wyrazami” – zabawa utrwalająca pisownię wyrazów z ż wymiennym.
Uczniowie stoją w kręgu, nauczyciel wręcza im pudełko, które ci podają sobie w rytm muzyki.
Na przerwę w muzyce dziecko, które trzyma pudełko, losuje z niego karteczkę z wyrazem z ż
wymiennym i uzasadnia jego pisownię, podając wyraz, w którym ż wymienia się na g. Jeśli nie
potrafi, odchodzi na bok, a wyraz wędruje do pudełka.
• Wyjaśnianie pisowni wyrazów z ż wymiennym na g.
• Układanie i rozwijanie zdań. Nauczyciel podaje zdanie, np. Kot śpi. Wskazane dziecko rozwija
zdanie, dodając do niego jedno słowo. Kolejne dziecko powtarza zdanie i znowu dodaje jeden wyraz.
• Rozwijanie zdań za pomocą samodzielnie dobranych wyrazów wg pytań pomocniczych.
8. Jaka jest lampa? – ćwiczenia w pisaniu opisu.
• Nauczyciel umieszcza na tablicy hasło: LAMPA.
• Dzieci podają wyrazy określające lampę i zapisują je wokół hasła.
• Próby ustnego opisu lampy naftowej znajdującej się w klasie z wykorzystaniem zgromadzo-
nych określeń i z pomocą podanych pytań.
9. Jak pisać daty? – ćwiczenia praktyczne. Obliczenia kalendarzowe.
• Każde dziecko ma na stoliku kalendarz. Nauczyciel wydaje różne polecenia związane z szuka-
niem odpowiednich miesięcy i dni w kalendarzu. Przykłady:

158 XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

PM cz. 1 s. 61 z.1 – Znajdź w kalendarzu miesiąc kwiecień.
PM cz. 1 s. 61 z. 2 – Ile dni ma ten miesiąc?
M cz. 1 s. 91 z. 1 – Jaki dzień tygodnia wypada 20 kwietnia?
– Ile piątków ma kwiecień?
M cz. 1 s. 91 z. 2 – Jakie daty wypadają w kwietniu we środy?
– Które dni kwietnia są dniami świątecznymi?
PM cz. 1 s. 61 z. 3 Uczniowie zgłaszają się i podają odpowiedzi.
M cz. 1 s. 91 z. 3 • Przypomnienie nazw miesięcy i liczby dni w poszczególnych miesiącach – posługiwanie się
kostkami dłoni zwiniętych w pięści: wypukłe kostki to miesiące liczące po 31 dni, wklęśnięcia
między kostkami – miesiące liczące po 30 dni. Zaczynamy liczenie od lewej strony lewej pieści.
• Podział roku na kwartały. Każde dziecko otrzymuje kartkę w formacie A4 i składa ją na cztery
części. Każda część to jeden kwartał roku. Dzieci piszą na częściach kartki numery kwartałów,
posługując się znakami rzymskimi. Podają nazwy miesięcy w poszczególnych kwartałach, usta-
lają, jaka to pora roku. Kolorują każdy kwartał wybranym kolorem: zima – niebieski, wiosna
– zielony, lato – żółty, jesień – czerwony.
• Praktyczne wykorzystanie podziału roku na kwartały i wykresu słupkowego do rozwiązania
zadania. Nauczyciel pyta: Kto z was urodził się w pierwszym (drugim, trzecim, czwartym)
kwartale roku? Uczniowie podnoszą ręce, nauczyciel liczy i podaje liczbę dzieci urodzonych
w danym kwartale. Uczniowie zaznaczają dane na wykresie słupkowym, następnie odczytują
z wykresu, w którym kwartale urodziło się najwięcej dzieci, a w którym najmniej.
• Praktyczne korzystanie z kalendarza – odczytywanie i zapisywanie dat z wykorzystaniem zna-
ków arabskich i rzymskich.
10. Ćwiczenia równoważne.
• Zabawa orientacyjno-porządkowa. Dzieci biegają w rozsypce, na sygnał stają i zastygają w bezruchu.
• Zabawa bieżna „Koniki”. Dzieci – „koniki” kładą woreczki na podłodze i biegają swobodnie
między nimi ze zmianą tempa i rytmu na hasła: Kłusem, Stępa, Cicho. Na hasło: Stop – zatrzy-
mują się, podchodzą do najbliższego woreczka i podnoszą go palcami nóg.
• Ćwiczenia równoważne na ławeczce: przejście po ławeczce odwróconej/ustawionej normalnie
przodem, tyłem; przejście krokiem dostawnym; przejście z unoszeniem nóg w przód, na bok;
przejście zakończone zeskokiem na podłogę.
• Przeskakiwanie przez ławeczkę z jednoczesnym przytrzymywaniem się jej listwy i przesuwa-
niem rąk do przodu.
• Marsz po obwodzie koła. Podnoszenie rąk wysoko do góry z wdechem, opuszczanie rąk z jed-
noczesnym wydechem.
11. Podsumowanie zajęć – kończenie zdania.
• Dzieci kolejno kończą zdanie: Chciałabym/chciałbym w przyszłości odkryć, zbudować, wyna-
leźć, ulepszyć..., uzasadniając jednocześnie swój pomysł.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ K to to wymyślił? – szukanie informacji o wynalazkach, praca z tekstami informacyjnymi.

Dzieci dzielą się na grupy. Każda z nich otrzymuje książki lub czasopisma, w których jest mowa
o wynalazkach i wynalazcach. Zadanie polega na przygotowaniu prezentacji na wybrany temat.
JJ Lampa naftowa najlepszym źródłem światła w swoich czasach – wykonanie doświad-
czenia.
• Szukanie sposobów ustalenia, czy rzeczywiście lampa naftowa była najlepszym w swoich cza-

sach źródłem światła.
• Nauczyciel zapala kolejno kawałek sosnowego drewna (łuczywo), kaganek, lampę naftową, świecę.
• Porównywanie światła łuczywa ze światłem lampy naftowej i wyciągnięcie wniosku: Łuczywo

kopci i jest niebezpiecznym oświetleniem, lampa pali się dłużej, daje więcej światła, można też
regulować wielkość jej płomienia.

Temat 79. Ze szkoły do laboratorium 159

XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

Temat 79. Ze szkoły do laboratorium

ZAPIS W DZIENNIKU
Głośne czytanie opowiadania Anny Czerwińskiej-Rydel „Jestem dzielna”. Wyszukiwanie w ency-
klopedii informacji o Marii Skłodowskiej-Curie. Układanie i pisanie notatki o uczonej. Pisownia
czasowników typu wyjęła, wyjął. Wykonywanie w grupach prostych doświadczeń małego naukow-
ca. Mierzenie i rysowanie odcinków. Jednostki miary: metr, centymetr, milimetr. Kodowanie. Ćwi-
czenia z piłką siatkową i piłką lekarską.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– wyszukuje w różnych źródłach potrzebne informacje
– odpowiada na pytania do tekstu
– zna zasługi Marii Skłodowskiej-Curie dla nauki
– wykonuje proste doświadczenia i wyciąga z nich wnioski
– mierzy i rysuje odcinki, posługuje się jednostkami miary: metr, centymetr, milimetr
– wykonuje ćwiczenia z różnymi piłkami

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wyszukasz informacje o Marii Skłodowskiej-Curie
– przeczytasz opowiadanie o małej Marysi Skłodowskiej i wypowiesz się na jej temat
– odpowiesz na pytania
– poprawnie napiszesz wyrazy typu: wyjęła, wyjął, poćwiczysz pisownię czasowników zakończo-
nych na -ęła, -ął
– poćwiczysz mierzenie i rysowanie odcinków
– weźmiesz udział w ćwiczeniach z piłką siatkową i piłką lekarską

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
– wyszukujesz informacje o Marii Skłodowskiej-Curie
– czytasz opowiadanie o małej Marysi Skłodowskiej i wypowiadasz się na jej temat
– poprawnie piszesz wyrazy typu: wyjęła, wyjął
– mierzysz i rysujesz odcinki, posługując się jednostkami miary: metr, centymetr, milimetr
– bierzesz udział w ćwiczeniach z piłką siatkową i piłką lekarską

KLUCZOWE PYTANIA
– Kto może zostać naukowcem?
– Dlaczego lubimy robić różne eksperymenty i doświadczenia?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 65–66, Z cz. 2 s. 66–67, PM cz. 1 s. 62, M cz. 1 s. 92–93, rozsypanka wyra-
zowa, słownik języka polskiego, materiały informacyjne o Marii Skłodowskiej-Curie,
plątaninka literowa, linijka, duży dzbanek, świeczki do podgrzewaczy, soda, ocet, olej,
kilka kawałków krepiny w różnych kolorach, papierowy ręcznik, 3 barwniki (żółty,
czerwony, niebieski), 6–9 szklanek i/lub przezroczystych kubków, łyżki, strzykawki
bez igieł, małe naczynia, ciepła woda, kwasek cytrynowy, płyn do mycia naczyń, farb-
ka, proszek do pieczenia, łyżeczka, piłki siatkowe, piłki lekarskie, pachołki; dodatko-
wo: matematyczne łamigłówki.

160 XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

PZ cz. 2 s. 66 z. 4 PLAN ZAJĘĆ
1. Ułożenie z rozsypanki sylabowej wyrazów nawiązujących do tematu zajęć.
PZ cz. 2 s. 65–66 2. Co wiemy o Marii Skłodowskiej-Curie – praca z tekstami informacyjnymi.
PZ cz. 2 s. 66 z. 1, 2 3. „Jestem dzielna” – opowiadanie A. Czerwińskiej-Rydel.
4. Czytam, wiem i zapisuję – utrwalenie wiadomości o Marii Skłodowskiej-Curie.
Z cz. 2 s. 66 ćw. 1 5. Wywiad ze sławną uczoną – scenki dramowe.
PZ cz. 2 s. 66 z. 3 6. Co można robić w laboratorium? – giełda pomysłów.
Z cz. 2 s. 66 ćw. 3 7. Jesteśmy naukowcami – przeprowadzenie prostych doświadczeń.
Z cz. 2 s. 67 ćw. 4 8. Mierzenie i rysowanie odcinków.
Z cz. 2 s. 67 ćw. 5 9. Ćwiczenia z piłką siatkową i piłką lekarską.
10. Podsumowanie zajęć – wykonanie gazetki ściennej o Marii Skłodowskiej-Curie.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Ułożenie z rozsypanki sylabowej wyrazów nawiązujących do tematu zajęć.

• Grupowe układanie wyrazów z rozsypanki wyrazowej (wynalazek, chemia, fizyka, pierwiastek,
doświadczenia, nauka, rad, polon itp.).

• Wyjaśnienie znaczenia ułożonych wyrazów – praca ze słownikiem języka polskiego.
• Indywidualne ułożenie hasła: Maria Skłodowska-Curie z plątaninki literowej.
• Zwrócenie uwagi na właściwą pisownię i wymowę nazwiska Curie.
• Przyporządkowanie portretu osobie Marii Skłodowskiej-Curie.
2. Co wiemy o Marii Skłodowskiej-Curie – praca z tekstami informacyjnymi.
• Oglądanie i omówienie zgromadzonych materiałów poświęconych Marii Skłodowskiej-Curie.
• Głośne czytanie wybranych informacji o uczonej.
• Słuchanie informacji nauczyciela: Maria Skłodowska-Curie jest jedyną kobietą, która zdobyła

dwie Nagrody Nobla: w dziedzinie fizyki i chemii. Zyskała sławę jako badacz promieniotwór-
czości i odkrywczyni dwóch nowych pierwiastków: radu i polonu. Była najsławniejszą uczoną
na świecie. Nauka była dla niej najważniejsza. Urodziła się w 1867 roku w Polsce, w Warszawie.
Była najmłodszą spośród pięciu sióstr. Nie miała łatwego dzieciństwa. Pomimo trudnych czasów
rodzice bardzo wspierali swoje córki w zdobywaniu wiedzy. Jej ojciec był profesorem fizyki. Maria,
po ukończeniu pensji w Warszawie, kontynuowała naukę w Paryżu, gdzie wstąpiła na Sorbonę.
• Zorganizowanie wystawki tematycznej.
3. „Jestem dzielna” – opowiadanie A. Czerwińskiej-Rydel.
• Głośne czytanie opowiadania przez chętne dzieci.
• Próba ustalenia, kiedy dzieje się akcja – wyszukiwanie wskazówek w tekście (np. powóz jako
środek lokomocji).
• Rozmowa o bohaterach opowiadania – wyszukiwanie w tekście fragmentów, które ich dotyczą,
podanie imion rodzeństwa.
• Odpowiedzi na pytania do tekstu.
• Opisywanie ilustracji, czytanie fragmentu tekstu, który jej dotyczy.
4. Czytam, wiem i zapisuję – utrwalenie wiadomości o Marii Skłodowskiej-Curie.
• Podawanie cech, jakimi wyróżniała się mała Marysia, wraz z argumentacją.
• Samodzielne odpowiedzi na pytania dotyczące życia i pracy Marii Skłodowskiej-Curie na pod-
stawie informacji zawartych w ćwiczeniach i zdobytych podczas zajęć.
• Eliminowanie wyrazów nie spełniających warunków zbioru – wyjaśnienie pojęć fizyka i chemia.
5. Wywiad ze sławną uczoną – scenki dramowe.
• Dzieci w grupach wybierają „uczoną”, a same odgrywają rolę dziennikarzy i przeprowadzają
wywiady z uczoną.
6. Co można robić w laboratorium? – giełda pomysłów.
• Swobodne wypowiedzi dotyczące badań, które dzieci chciałyby same przeprowadzić w labora-
torium.
• Wybór najciekawszej, najdziwniejszej, najśmieszniejszej, najbardziej odważnej propozycji.

Temat 79. Ze szkoły do laboratorium 161

• Czym w laboratorium zajmowały się siostry Skłodowskie? – uzupełnianie zdań czasownikami Z cz. 2 s. 66 ćw. 2
w odpowiedniej formie. Podkreślenie wyrazów informujących o kolejności wykonywanych
czynności. M cz. 1 s. 92 z. 1
PM cz. 1 s. 62 z. 1, 2
7. Jesteśmy naukowcami – przeprowadzenie prostych doświadczeń.
• Omówienie zasad bezpieczeństwa podczas pracy.
• Młodzi naukowcy – wykonanie w grupach prostych doświadczeń. Po każdym doświadczeniu
próba wyjaśnienia zaobserwowanych reakcji.
Uwaga! Przed przeprowadzeniem doświadczeń trzeba jednoznacznie przydzielić dzieciom po-
szczególne zadania, tak aby nie doprowadzić do zamieszania. Trzeba także zadbać, żeby jak
najwięcej dzieci miało możliwość samodzielnie wykonać jakąś czynność, czyli aktywnie wziąć
udział w doświadczeniach.
Doświadczenie 1.
Napełnić małe naczynie do połowy ciepłą wodą, dodać kwasku cytrynowego i zamieszać (dla lepsze-
go efektu można dodać farbkę jako barwnik). Na koniec dodać do tej mieszaniny trochę płynu do
mycia naczyń i delikatnie zamieszać. Drugie małe naczynie napełnić do połowy ciepłą wodą i dodać
sody lub proszku do pieczenia. Wlać zawartość drugiego naczynia jednym ruchem do pierwszego.
Obserwacja: Mieszanina gwałtownie bulgocze.
Doświadczenie 2.
Do dużego przezroczystego dzbanka wlać ok. 3/4 szklanki sody i 1/2 szklanki octu. Zamieszać
płyn i przykryć. Pod czujnym okiem nauczyciela zapalić świeczkę do podgrzewaczy. Przechylić
otwarty dzbanek w kierunku świeczki tak, by nie wylać płynu, a jedynie żeby wydostał się gaz.
Obserwacja: Świeczka gaśnie – gasi ją gaz wytworzony w szklance.
Doświadczenie 3.
Do szklanki wsypać łyżkę sody. Mieszać, aby rozbić grudki. Następnie wlać do tej samej szklan-
ki delikatnie po ściankach 1/2 szklanki oleju. Unikać wstrząsów, aby soda nie zmieszała się z
olejem. W tym czasie zgnieść lekko kawałki kolorowej krepiny (np. czerwonej), umieścić w
oddzielnej szklance i zalać octem (tak, by zakrył krepinę). Mieszać ocet do chwili, aż intensyw-
nie się zabarwi. Tak przyrządzony płyn nabrać do strzykawek bez igieł i delikatnie wpuszczać
większymi kroplami do szklanki z sodą i olejem.
Obserwacja: Krople zabarwionego octu opadają na dno szklanki. Podczas reakcji sody z octem
wytwarza się gaz, który otacza kropelki octu i powoduje że się one unoszą.
Doświadczenie 4.
Ustawić w rzędzie 6 szklanek (lub słoiczków). Co drugą szklankę (pierwszą, trzecią i piątą)
do połowy napełnić wodą. Do każdej z tych szklanek dodać innego koloru barwnik i zamie-
szać. Następnie napełnić wodą pozostałe szklanki (drugą, czwartą i szóstą), także do połowy, i
przygotować papierowe paski (np. złożyć wzdłuż listki papierowego ręcznika). Zanurzyć końce
pasków w sąsiadujących ze sobą szklankach. Poczekać kilka minut.
Obserwacja 1: Woda przemieszcza się ze szklanki do szklanki i zmienia kolor.
Obserwacja 2 (po dolaniu wody do szklanek i upływie pewnego czasu): Kolor w szklankach
ponownie się wyrównuje.

8. Mierzenie i rysowanie odcinków.
• Mierzenie linijką przedmiotów leżących na ławce ucznia. Uczniowie mierzą przybory szkolne:
książki, zeszyty, ołówki, gumki itp. Wyniki pomiarów podają w zaokrągleniu do pełnych cen-
tymetrów. Nauczyciel zadaje pytania dodatkowe, np. Co jest dłuższe, twoja kredka czy gumka?
O ile krótsza/dłuższa jest twoja kredka od kredki kolegi?

• Rozwiązywanie zadania związanego z mierzeniem długości odcinków oraz rysowaniem odcin-
ków o określonej długości.

• – mierzenie długości odcinków, zapisywanie wyników w centymetrach i milimetrach,
– porównywanie długości odcinków,
– rysowanie odcinków wg podanego warunku,
– obliczanie rzeczywistych wymiarów obiektów na podstawie schematycznych rysunków.

162 XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

PM cz. 1 s. 62 z. 3 • Mierzenie i porównywanie długości odcinków, sumowanie ich długości. Rysowanie odcinków
M cz. 1 s. 92 z. 2 według podanego warunku.
M cz. 1 s. 93 z. 3
M. cz. 1 s. 93 z. 4 • Kolorowanie pól prostokąta wg podanego kodu.
9. Ćwiczenia z piłką siatkową i piłką lekarską.

• „Berek z piłką”. Berek zbija piłką uciekające dzieci, które starają się uniknąć trafienia lub pró-
bują złapać piłkę. Dziecko, które złapie piłkę, zostaje berkiem, trafione dziecko odpada z gry.

• Kozłowanie piłki w parach – w miejscu, w truchcie. Dzieci podają sobie piłkę po jednokrotnym
kozłowaniu.

• Wyścigi rzędów z piłkami lekarskimi: bieg z ominięciem pachołka, z trzymaniem piłki oburącz
przed sobą; bieg na czworakach i toczenie piłki głową do pachołka oraz powrót w dowolny sposób.

• Sztafeta z piłką lekarską. Dzieci dzielą się na zespoły. Zespoły stają w rzędach na linii startu.
Pierwsza osoba w każdym zespole trzyma piłkę lekarską. Na sygnał biegnie z piłką do pachoł-
ka, obiega go, wraca, obiega swój zespół, po czym przekazuje piłkę następnemu zawodnikowi.
Ostatni zawodnik po biegu staje z piłką w rękach na początku rzędu.

10. Podsumowanie zajęć – wykonanie gazetki ściennej o Marii Skłodowskiej-Curie.
• Dzieci pracują nad gazetką poświęconą uczonej, wykorzystują materiały zgromadzone w klasie.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACE DYDAKTYCZNE
JJ Rozwiązywanie matematycznych łamigłówek z hasłem.

Oblicz i odczytaj hasła, układając wyniki od najniższego do najwyższego.

81 : 9 8·9 7 · 8 54 : 9 6 · 7

ONOP L

hasło: POLON

24 : 4 35 : 7 8·5
A R D

hasło: RAD

XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

Temat 80. Ważna wymiana

ZAPIS W DZIENNIKU
Głośne czytanie rymowanki Małgorzaty Strzałkowskiej „Uwaga!”. Nauka na pamięć wybranych
wersów rymowanki. Uzasadnianie ortograficznego zapisu wyrazów z ż przez zapis tych wyrazów
w innej formie gramatycznej. Ćwiczenia, gry i zabawy ortograficzne utrwalające pisownię wyrazów
z ż wymieniającym się na g. Wykonanie ilustrowanego słowniczka ortograficznego.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– czyta ze zrozumieniem rymowankę
– wyjaśnia pisownię wyrazów z ż przez inną formę wyrazu
– pisze poprawnie wyrazy z ż
– uczestniczy w ćwiczeniach zespołowych utrwalających pisownię wyrazów z ż
– recytuje z pamięci fragmenty rymowanki

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz rymowankę
– wyszukasz w rymowance wyrazy z ż i regułę ich pisowni
– nauczysz się fragmentów rymowanki na pamięć

Temat 80. Ważna wymiana 163

– poprawnie napiszesz z pamięci wyrazy z ż wymiennym
– weźmiesz udział w grach i zabawach ortograficznych
– wykonasz ilustrowany słowniczek ortograficzny

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
– czytasz rymowankę
– wyszukujesz w rymowance wyrazy z ż i regułę ich pisowni; piszesz omówione wyrazy z pamięci
– mówisz fragment rymowanki z pamięci
– bierzesz udział w grach i zabawach ortograficznych
– wykonujesz ilustrowany słowniczek ortograficzny

KLUCZOWE PYTANIA
– Jakie masz sposoby na zapamiętywanie pisowni trudnych wyrazów?
– Jakie mogą być skutki pisania SMS-ów lub e-maili z błędami ortograficznymi?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE

PZ cz. 2 s. 67, Z cz. 2 s. 68–69, kartoniki z działaniami i sylabami, piłka, zestawy wyrazów z ż,
diagramy, zestawy sylab, wyrazy z ukrytymi słowami, ciągi literowe, wykreślanki ortograficz-
ne, słowniki ortograficzne, kartki z początkami wersów rymowanki „Uwaga!”, kredki, kartki
z bloku, klej, arkusz szarego papieru; dodatkowo: zestawy wyrazów z ż, kartki z kwadrata-
mi do gry w statki, części magicznego trójkąta.

PLAN ZAJĘĆ

1. Obliczanie działań matematycznych z hasłem wprowadzających do tematu dnia.
2. „Uwaga!” – praca z wierszem M. Strzałkowskiej.
3. Znamy pisownię tych wyrazów – utrwalenie zasady ortograficznej.
4. „Dlaczego tak piszemy?” – zabawa z piłką.
5. Piszemy ż, gdy słyszymy g – ćwiczenia utrwalające poprawną pisownię. Zabawy ortograficzne.
6. Ortografia w sylabach – ćwiczenia językowo-ortograficzne.
7. Wyraz w wyrazie – ćwiczenie spostrzegawczości.
8. Potrafimy poprawnie pisać – praca ze słownikiem ortograficznym.
9. Czytamy uważnie – praca z tekstem.
10. Ilustrowany słowniczek ortograficzny – wykonanie albumu.
11. Podsumowanie zajęć – rysowanie wężowego „drzewa”.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Obliczanie działań matematycznych z hasłem wprowadzającym do tematu dnia.

• Rozwiązywanie kolejnych działań – dobieranie liczb spełniających warunki działań.

81 : 9 36 : 6 45 : 5 42 : 6 30 : 6 28 : 7 15 : 5 16 : 8
98 75 24
OR PO 68 9 1 FIA TY 5743 3 2 NA LE

TO DO GRA LA NIE TO JEST DA TRUD ŁY

• Odczytanie ułożonego hasła: Ortografia nie jest trudna. PZ cz. 2 s. 67
• Uświadomienie dzieciom celu nauki ortografii. PZ cz. 2 s. 67 ćw. 3
2. „Uwaga!” – praca z wierszem M. Strzałkowskiej.
• Głośne czytanie rymowanki ortograficznej M. Strzałkowskiej „Uwaga!”.
• Odczytanie zawartej w rymowance reguły ortograficznej dotyczącej pisowni wyrazów z ż wy-

mieniających się na g.

164 XVI krąg tematyczny: Co jest cenne?

PZ cz. 2 s. 67 ćw. 1 • Indywidualne czytanie wybranych przez dzieci najzabawniejszych rymowanych wersów – na-
PZ cz. 2 s. 67 ćw. 2 uka ich na pamięć.

Z cz. 2 s. 68–69 3. Znamy pisownię tych wyrazów – utrwalenie zasady ortograficznej.
ćw. 1, 2, 5 • Dzieci dobierają się w pary. Jedno z nich wybiera z rymowanki dowolny wyraz z ż, drugie musi
odszukać wyraz, w którym następuje wymiana ż na g.
Z cz. 2 s. 69 ćw. 3 • Pisanie z pamięci występujących w rymowance i omawianych wyrazów.
Z cz. 2 s. 69 ćw. 4 • Układanie zdań z wybranymi wyrazami z wiersza.

4. „Dlaczego tak piszemy?” – zabawa z piłką.
Nauczyciel rzuca piłkę do kolejnych stojących w kręgu dzieci, wypowiada wyrazy z ż wy-
mieniające się na g. Dzieci odpowiadają wyrazem wyjaśniającym pisownię tego słowa, tj.
wyrazem z g.

5. P iszemy ż, gdy słyszymy g – ćwiczenia utrwalające poprawną pisownię. Zabawy
ortograficzne.
• Uzupełnianie wyrażeń i zdań wyrazami z ż wymiennym na g – zdrobnienia uzasadniające
pisownię z ż.
• Wykreślanie z tabelki wyrazów z ż wymiennym na g, układanie i zapisywania zdania z pozo-

stałych słów.
• Uzupełnienie rebusu i wyjaśnianie pisowni wyrazów z ż wymiennym na g.
• Ćwiczenia ortograficzne – dobieranka wyrazowa.

Dzieci dzielą się na zespoły. Każdy z nich dostaje zestaw wyrazów z ż wymiennym na g oraz
diagramy, w których będą zapisywać dopasowane pary wyrazów. Za każde prawidłowe dopaso-
wanie zespół otrzymuje punkt.
1.

książka – księga
2.

dróżka – droga
3.

różki – rogi
4.

pierożki – pierogi
6. Ortografia w sylabach – ćwiczenia językowo-ortograficzne.

• Zespoły otrzymują zestawy sylab. Ich zadaniem jest ułożenie z nich jak największej liczby wy-
razów z ż. Za każdy poprawnie ułożony wyraz zespół otrzymuje punkt.
Sylaby: pie, roż, ki, od, waż, ny, ko, le, żan, ka, książ, ka, pa, puż, ka, ło, dyż, ka, dróż, ka, nóż,
ki, po, mo, że, le, ży, po, waż, nie, roż, ki.

7. Wyraz w wyrazie –– ćwiczenie spostrzegawczości.
• Dzieci słuchają wyrazów czytanych przez nauczyciela i zapisują wyrazy ukryte w tych słowach.
Za każde odgadnięte słowo otrzymują punkt. Wyrazy: dróżki, drogi, koleżanka, pierożki, księ-
ga, odważny, łodyga.

Temat 80. Ważna wymiana 165

• Każdy zespół otrzymuje taki sam ciąg literowy. Zadanie polega na odszukaniu w nim jak POTYCZKI
największej liczby ukrytych w ciągu wyrazów z ż, a następnie wpisanie ich do tabeli orto- ORTOGRAFICZNE
graficznej. PO s. 29, s. 59 ćw. 2,
bkujerzuważniejaberpoważniegreantakoleżankakerahamaknóżkidecagraposążekbramanoga s. 60 ćw. 1
drążekkalafiopapużkakwiatymonegraśnieżykomnjulerależysderawadsbmożea
PZ cz. 2 s. 67
• Wykreślanka ortograficzna. Zadaniem zespołów jest odszukanie w pionowych i poziomych rzę-
dach w jak najkrótszym czasie wszystkich wyrazów z ż (9 wyrazów).
P S L L O F GAWC
ORBAKRĄ Ż EK
T T I P P BMZWC
ĘAEOL E Ż YMF
Ż K ŻMD A DWZ A
NNNO S MU Ż K A
Y A I Ż C D B AWK
R Ż A E GWA Ż Y Ć
EEDNANRA S I
G LMODWA Ż N Y
AOEWCMTWA R
LKBZDACO I G

• Potyczki ortograficzne – Ekspert wyjaśnia.
Uwaga! Chętne dzieci wykonują zaproponowane zadania, wyjaśniają zasady i zdobywają punk-
ty, by otrzymać tytuł klasowego Mistrza ortografii w I semestrze.

8. Potrafimy poprawnie pisać – praca ze słownikiem ortograficznym.
• Dzieci w grupach odszukują w słowniku ortograficznym po 4 wyrazy z ż. Ustalają, czy wymie-
niają się one na g, czy też nie. Można utrudnić zadanie, podając warunek, że wyrazy mają się
zaczynać na określone litery, np. w, k, p, s.
• Zapis wyrazów w kolejności alfabetycznej.

9. Czytamy uważnie – praca z tekstem.
Grupy otrzymują po kilka karteczek z początkami wersów rymowanki „Uwaga!”. Ich zadaniem
jest odszukanie ich w podręczniku i dokończenie wersów.

10. Ilustrowany słowniczek ortograficzny – wykonanie albumu.
• Dzieci w grupach losują karteczki z wyrazami z ż utrwalanymi w czasie zajęć (tyle wyrazów,
ile jest dzieci w grupie).
• Każde dziecko wykonuje na swojej kartce rysunek i zaznacza kolorem trudność ortograficzną.
• Połączenie rysunków w jeden album.

11. Podsumowanie zajęć – rysowanie „wężowego” drzewa.
• Na arkuszu szarego papieru dzieci rysują linią falistą drzewo, kolejno zapisują na jego gałę-
ziach wyrazy z ż zapamiętane z zajęć.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Statki ortograficzne – dydaktyczna zabawa ortograficzna.

Dzieci dobierają się w pary i samodzielnie przygotowują zestaw 4 wyrazów dla przeciwnika,
w każdym zestawie ma być jeden wyraz: 4-, 5-, 6- i 7-literowy. Wyrazy wpisują w diagram i
grają tak, jak w tradycyjne statki, zatapiając kolejne wyrazy przeciwnika; przy dobieraniu
wyrazów do gry można korzystać z różnych źródeł: podręcznika, słowniczka ortograficzne-
go, zeszytów.
Statki ortograficzne – wzór tabeli:

166 XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

A B CDE FGH I
1
2
3
4
5
6
7
8
9
JJ Łańcuch – układanie zdań z wyrazami z ż.
Uczniowie dzielą się na 4-, 5-osobowe zespoły. Losują wyrazy z trudnościami (ż). Osoba rozpo-
czynająca zabawę układa pierwsze zdanie, kolejna powtarza zdanie poprzednika i dopowiada
swoje itd. Ostatnia osoba powtarza całe opowiadanie, prezentując je przed klasą. Opowiadania
mogą być żartobliwe, nieprawdopodobne lub całkiem realne.
JJ Magiczny trójkąt – składanka ortograficzna.
Dzieci w grupach układają z części trójkąt w taki sposób, aby obok siebie znalazły się: wyraz z
trudnością ortograficzną (ż) i wyraz wyjaśniający jego pisownię (g).

książka
księga

W następnym tygodniu będą potrzebne: kartki z bloku technicznego, plastelina, różne rodzaje
nasion, drut, wstążka, włóczka, koraliki, nożyczki, ulubiona maskotka dziecka.

XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

Temat 81. Moja babcia jest wyjątkowa
ZAPIS W DZIENNIKU

Wypowiedzi o cennych i niezwykłych cechach babć na podstawie opowiadania Rafała Witka „Elek-
troniczne pierogi” oraz własnych doświadczeń dzieci. Ustalenie kolejności wydarzeń w opowiada-
niu. Sposoby okazywania szacunku, miłości i pomagania babciom. Redagowanie kilkuzdaniowej
wypowiedzi o babci z zastosowaniem zgromadzonych określeń. Pisownia wyrazów z h i ch. Mierze-
nie długości boków figur. Rysowanie figur wg podanych warunków. „Kompozycja dla babci” – praca
plastyczna techniką kolażu. Gry i zabawy na śniegu.
CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA

– czyta głośno opowiadanie i ustala kolejność wydarzeń
– redaguje zdania o babci z zastosowaniem zgromadzonych określeń

Temat 81. Moja babcia jest wyjątkowa 167

– rozumie potrzebę okazywania szacunku i pomagania starszym ludziom
– poprawnie pisze wybrane wyrazy z h i ch
– rysuje figury wg podanych warunków i mierzy długości ich boków
– wykonuje pracę plastyczną techniką kolażu
– zachowuje bezpieczeństwo podczas zabaw na śniegu

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz opowiadanie
– ustalisz kolejność wydarzeń w opowiadaniu
– napiszesz kilka zdań o babci
– napiszesz poprawnie wyrazy z h i ch
– zmierzysz długości boków figur i narysujesz figury wg podanych warunków
– wykonasz pracę plastyczną techniką kolażu
– weźmiesz udział w grach i zabawach na śniegu, przestrzegając ustalonych zasad

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– czytasz opowiadanie i ustalasz kolejność opisanych wydarzeń
– piszesz kilka zdań o babci
– piszesz poprawnie wyrazy z h i ch
– mierzysz długości boków figur i rysujesz figury wg podanych warunków
– wykonujesz pracę plastyczną techniką kolażu
– bierzesz udział w grach i zabawach na śniegu, przestrzegając ustalonych zasad bezpieczeństwa

KLUCZOWE PYTANIA
– Jak sobie wyobrażasz idealną babcię?
– Dlaczego należy okazywać szacunek starszym osobom i co to oznacza?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 68, Z cz. 2 s. 70, PM cz. 1 s. 63–64, M cz. 1 s. 94–95, kartki w kształcie prostokątów,
kwadratów i trójkątów, geoplany, gumki recepturki, linijki, duży arkusz papieru z napisem
BABCIA, nagranie dowolnej spokojnej muzyki, kłębek włóczki, małe kartki, przybory do
pisania, kartki z bloku technicznego, plastelina, makaron o różnych kształtach, nasiona;
dodatkowo: kolorowy papier listowy z liniaturą, kredki, mazaki, klej.

PLAN ZAJĘĆ
1. Mierzenie długości boków figur geometrycznych. Rysowanie figur wg podanych warunków.
2. „Babcia – słowo szczególne” – słoneczko skojarzeń; praca w grupach.
3. „Elektroniczne pierogi” – praca z tekstem R. Witka.
4. Nasze kochane babcie – doskonalenie umiejętności językowych.
5. „Pomagam babci” – zagadki pantomimiczne.
6. Kompozycja dla babci – praca plastyczna techniką kolażu.
7. Gry i zabawy na śniegu.
8. Podsumowanie zajęć – rozmowa refleksyjna na temat: Jaką jestem wnuczką?/Jakim jestem
wnuczkiem?

PRACA DOMOWA
Przygotuj na jutro do szkoły prostokątną ramkę na zdjęcie.

168 XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

PM cz. 1 s. 63 z. 1, 2 PRZEBIEG ZAJĘĆ
M cz. 1 s. 94 z. 1
1. M ierzenie długości boków figur geometrycznych, rysowanie figur wg podanych
PM cz. 1 s. 64 z. 3, 4 warunków.
M cz. 1 s. 95 z. 2, 3 • Nauczyciel rozkłada na podłodze kolorowe kartki w kształcie kwadratów, kół, prostokątów i trój-
kątów (po kilka w każdym kształcie).
PZ cz. 2 s. 68 • Dzieci spacerują między kartkami przy dowolnej muzyce.
PZ cz. 2 s. 68 ćw. 1, 2 • Nauczyciel zatrzymuje nagranie i wywołuje jeden z kształtów.
• Dzieci zajmują miejsce obok kartek w kształcie wywołanej figury.
Z cz. 2 s. 68 ćw. 1 • Nazywanie figur, mierzenie długości ich boków linijką. Rozpoznawanie cech kwadratów, pro-
stokątów i trójkątów. Dostrzeganie podobieństw i różnic pomiędzy figurami.
PZ cz. 2 s. 68 ćw. 3 • Uczniowie otrzymują geoplany i kolorowe gumki. Nauczyciel wydaje polecenia, uczniowie ukła-
dają na geoplanach figury zgodnie ze wskazówkami nauczyciela, tworząc różnorodne wielokąty.
Z cz. 2 s. 66 ćw. 2 • Obliczanie długości wszystkich boków figur narysowanych na sieci kwadratowej – intuicyjny
Z cz. 2 s. 66 ćw. 3 wstęp do obliczania obwodów figur.
Z cz. 2 s. 66 ćw. 4 • Rysowanie figur na sieci kwadratowej wg podanych warunków.

2. „Babcia – słowo szczególne” – słoneczko skojarzeń; praca w grupach.
• Gromadzenie w grupach skojarzeń związanych z babcią i zapisywanie ich na karteczkach.
• Umieszczenie i uporządkowanie karteczek wokół napisu BABCIA techniką promyczkową. Ta-
kie same słowa należy umieszczać na jednym promyczku.

3. „Elektroniczne pierogi” – praca z tekstem R. Witka.
• Głośne czytanie opowiadania przez wybrane dzieci.
• Rozmowa dotycząca przeczytanego tekstu kierowana pytaniami.
• Porządkowanie wydarzeń zgodnie z ich kolejnością w opowiadaniu.
• Opowiadanie przygody Michała metodą pajęczynki – nawijanie nitki na palec i puszczanie
kłębka włóczki do rówieśnika.
• Wymyślanie i opowiadanie zabawnych historii związanych z wysyłaniem listów za pomocą
poczty elektronicznej – praca w parach.

4. Nasze kochane babcie – doskonalenie umiejętności językowych.
• Cenne i niezwykłe cechy naszych babć – opinie dzieci. Porównanie spostrzeżeń o swoich bab-
ciach z babcią z opowiadania.
• Moja babcia… – tworzenie listy cech swoich babć na podstawie zaproponowanych określeń i wła-
snych propozycji.
• Indywidualne pisanie zdań o swoich babciach z wykorzystaniem stworzonej listy określeń.
• Uzupełnianie wyrazów h i ch – odczytanie hasła.
• „Jak możemy okazywać szacunek i miłość swoim babciom?” – burza mózgów.
• Wypowiedzi o sposobach wyrażania miłości i szacunku swoim babciom. Pomoc jako ważny
sposób okazywania tych uczuć.
• Układanie zdań o babci z wyrazami z h i ch z tabeli w ćwiczeniu 4 – dzieci układają 2–3 zdania
tak, by wykorzystać wszystkie wyrazy, np. Kochana babcia robi herbatę w kuchni. Babcia ma
najlepszy humor, gdy kończy haftować chustkę.

5. „Pomagam babci” – zagadki pantomimiczne.
Chętne dzieci naśladują różne formy pomocy babciom, a pozostałe odgadują, na czym ta pomoc polega.

6. „Kompozycja dla babci” – praca plastyczna techniką kolażu.
• Omówienie sposobu wykonania pracy zgodnie z instrukcją nauczyciela.
• Rozbudzanie wyobraźni twórczej poprzez dzielenie się pomysłami, projektami i wzorami do
prac.
• Wykonanie pracy wg wybranego pomysłu.

7. Gry i zabawy na śniegu.
• Bezpieczne zabawy na śniegu – pogadanka wstępna (śnieżki nie mogą być zbyt twarde, celuje-
my śnieżkami w tułów, poniżej głowy, staramy się, aby śnieg nie dostał się za kołnierz, bawimy
się wyłącznie na wyznaczonym terenie itp.).

Temat 82. Nasz kochany dziadziuś 169

• Marsz po śladach za nauczycielem.
• „Berek śnieżkowy”. Dziecko będące berkiem stara się trafić śnieżką w uciekające dzieci. Tra-

fione dziecko staje się berkiem.
• Podrzucanie śnieżek i rozbijanie opadających kulek butem.
• „Kto dalej rzuci?” – dzieci z wyznaczonego miejsca rzucają śnieżkami w dal.
• Rzucanie do celu śnieżkami. Nauczyciel wyznacza cel, np. drzewo, bałwan. Dzieci z ustalonej

odległości starają się trafić w wyznaczony cel.
• „Kto ulepi więcej śniegowych kul?” – konkurencja drużynowa.

W określonym czasie drużyny lepią kule śniegowe wielkości dużej piłki. Wygrywa drużyna,
która ulepi więcej kul.
• Wyścigi drużyn z przeszkodami. Uczniowie wraz z nauczycielem przygotowują tory przeszkód:
wyznaczają rowy do przeskakiwania przez odgarnięcie śniegu, ustawiają wcześniej ulepione
kule jako przeszkody do przeskakiwania oraz kilka kul do slalomu. Przy ostatniej kuli zawod-
nicy zawracają po linii prostej do swojej drużyny i stają na końcu szeregu. Wygrywa drużyna,
która pierwsza ukończy wyścig, po prawidłowym pokonaniu przeszkód.
• „Walka na śnieżki”.
Dwie drużyny stoją naprzeciwko siebie na wyznaczonych polach. Na gwizdek rozpoczyna się walka
na śnieżki. Trafiony zawodnik odpada z gry. Wygrywa drużyna, w której po końcowym gwizdku zo-
stanie na boisku więcej zawodników. Podczas gry przestrzegamy zasad: celujemy w tułów przeciw-
nika, a nie w głowę (trafienie w głowę się nie liczy), nie przekraczamy wyznaczonych granic boiska.
• Zakończenie zajęć: drużyny stają naprzeciwko siebie i dziękują sobie za konkurencje i grę wy-
branym przez siebie okrzykiem. Pochwalenie dzieci, które podczas zabawy zwracały uwagę na
przestrzeganie zasad bezpieczeństwa.
• Marsz do szkoły.
8. P odsumowanie zajęć – rozmowa refleksyjna: Jaką jestem wnuczką?/Jakim jestem
wnuczkiem?
• Nauczyciel zadaje pytania dotyczące zachowań dzieci wobec babci: Jak często odwiedzacie babcię?
Czy lubicie przebywać z babcią? Jak spędzacie czas z babcią? O czym rozmawiacie z babcią? Czy
pomagacie babci? Czy opowiadacie babci o swoich koleżankach i kolegach, zainteresowaniach?
Czy wiecie, co lubi wasza babcia? Co jeszcze możecie zrobić, aby lepiej wyrazić miłość i szacunek
dla swojej babci?
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Moja babcia” – pisemna wypowiedź o babci w prezencie dla niej.

Dzieci przepisują i ewentualnie uzupełniają wypowiedź pisemną dotyczącą własnej babci z ćw. 3 na
kolorowych kartkach papieru listowego. Gotową wypowiedź naklejają na kolorową kartkę z bloku
technicznego i ozdabiają dekoracyjną ramką. Dołączają opis do prezentu dla babci.
JJ „Życzenia dla babci” – układanie rymowanych życzeń dla babci.

XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

Temat 82. Nasz kochany dziadziuś

ZAPIS W DZIENNIKU
Dziadek – rozważania na podstawie własnych przeżyć oraz rozdziału lektury Astrid Lindgren
„Dzieci z Bullerbyn”. Analiza treści przeczytanego fragmentu. Redagowanie kilkuzdaniowej wy-
powiedzi o swoim dziadku z wykorzystaniem pytań. Dzień Babci, Dzień Dziadka – wielka litera w
nazwach świąt. Zdrobnienia i wyrazy neutralne. Prośby i podziękowania – głoska i litera ę na końcu
wyrazów. Głoski miękkie na końcu wyrazów. Wprowadzenie pojęcia obwód. Obliczanie obwodów
figur – rozwiązywanie zadań. Jednostki miary. „Zakładka dla dziadka” – plecionka z włóczki.

170 XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– czyta fragmenty książki A. Lindgren „Dzieci z Bullerbyn”
– wypowiada się o zachowaniu bohaterów lektury
– wypowiada się ustnie i pisemnie o swoim dziadku
– stosuje odpowiednie formy wypowiedzeń dotyczących próśb i podziękowań
– mierzy długości boków i oblicza obwody figur
– wykonuje zakładkę do książki z drutu i włóczki

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz rozdział książki „Dzieci z Bullerbyn”
– opowiesz i napiszesz kilka zdań o swoim dziadku
– napiszesz prośbę i podziękowanie
– poćwiczysz pisownię wyrazów z głoską miękką na końcu
– obliczysz obwody wskazanych figur
– zrobisz zakładkę do książki dla dziadka

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– czytasz rozdział z książki „Dzieci z Bullerbyn”
– piszesz kilka zdań o dziadku
– poprawnie piszesz prośbę i podziękowanie
– poprawnie piszesz wyrazy z głoską miękką na końcu
– obliczasz obwody wskazanych figur
– robisz zakładkę do książki dla dziadka

KLUCZOWE PYTANIA
– Jak wyobrażasz sobie idealnego dziadka?
– Z jakich źródeł możesz skorzystać, szukając pomysłów na prezent własnej roboty?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
Lektura: A. Lindgren „Dzieci z Bullerbyn”, Z cz. 2 s. 71–72, PM cz. 1 s. 65, M cz. 1 s. 96–97,
drut, wstążka, włóczka, koraliki, nożyczki, kosz z karteczkami zawierającymi słowa – uzupeł-
nienia życzeń, linijki, miarki krawieckie o dł. 100 cm, ramki do zdjęć; dodatkowo: kolorowy
papier listowy z liniaturą, kredki, mazaki, kolorowe kartki z bloku technicznego, klej, kartki
z bloku rysunkowego.

PLAN ZAJĘĆ
1. „Mój dziadek” – rozmowa wprowadzająca do tematu zajęć.
2. „ Przyjemnie jest mieć własne zwierzę, lecz dziadziuś też jest dobrą rzeczą” – praca z lekturą

A. Lindgren „Dzieci z Bullerbyn”.
3. „Jak najchętniej spędzam czas ze swoim dziadkiem?” – zabawa pantomimiczna.
4. O dziadku nie tylko od święta – pisanie krótkiej wypowiedzi.
5. Tak pomagam dziadkowi – prezentacje pantomimiczne.
6. Proszę i dziękuję – ćwiczenia doskonalące umiejętności językowe.
7. Obliczanie obwodów figur. Jednostki miary.
8. „Zakładka dla dziadka” – plecionka z włóczki.
9. Podsumowanie dnia – zabawa w kręgu „Życzę moim dziadkom...”

Temat 82. Nasz kochany dziadziuś 171

PRZEBIEG ZAJĘĆ LEKTURY

1. „Mój dziadek” – rozmowa wprowadzająca do tematu zajęć. Z cz. 2 s. 71 ćw. 1
• Wysłuchanie i odgadnięcie rymowanej zagadki:
Lubię spędzać z nim czas, Z cz. 2 s. 71 ćw. 2
Z cz. 2 s. 72 ćw. 3
słuchać opowieści z dawnych lat.
Z cz. 2 s. 72 ćw. 4
Z tych przygód, wspomnień i sztuczek Z cz. 2 s. 72 ćw. 5

Wiele się może nauczyć wnuczek. (dziadek) PM cz. 1 s. 65 z. 1
• „Za co kocham mojego dziadka?” – wypowiedzi dzieci o własnych dziadkach. M. cz. 1 s. 96 z. 1, 4
2. „Przyjemnie jest mieć własne zwierzę, lecz dziadziuś też jest dobrą rzeczą” – praca PM cz. 1 s. 65 z. 2
z lekturą A. Lindgren „Dzieci z Bullerbyn”. M cz. 1 s. 96 z. 2
• Czytanie wskazanego rozdziału przez wybrane dzieci. PM cz. 1 s. 65 z. 3
• Rozmowa o treści przeczytanej lektury kierowana pytaniami: Co miały Britta i Anna zamiast

zwierzątka? Czy były z tego zadowolone?

• Różne sposoby realizowania potrzeby posiadania własnego zwierzęcia przez dzieci.
• Ocena zachowania bohaterów.
• Wyszukanie i zaznaczenie fragmentu opisującego dziadka Britty i Anny.
• Rozmowa zainspirowana pytaniami: Dlaczego dziadziuś jest lepszy niż własne zwierzątko? Jak

dzieci spędzały czas z dziadkiem?

• Ustalenie prawdziwości zdań o dziadku Britty i Anny. Wyodrębnienie zdrobnień, dobieranie
wyrazów, od których utworzono zdrobnienia.

• „Starsi też potrzebują naszej troski i opieki” – wypowiedzi dzieci na podstawie przykładów z lek-
tury i własnych doświadczeń. Zachęcanie do podejmowania obowiązków wobec dziadków i innych
osób w potrzebie.

3. „Jak najchętniej spędzam czas ze swoim dziadkiem?” – zabawa pantomimiczna.
Chętne dzieci naśladują różne formy spędzania czasu z dziadkiem, a pozostali odgadują te czynności.

4. O dziadku nie tylko od święta – pisanie krótkiej wypowiedzi.
• Uzupełnianie zdań danymi z kalendarza i napisów na kartkach z kalendarza – zwrócenie uwa-
gi na pisownię nazw świąt wielką literą.
• Kilkuzdaniowe ustne i pisemne wypowiedzi dotyczące swoich dziadków z wykorzystaniem
podanych pytań.

5. Tak pomagam dziadkowi – prezentacje pantomimiczne.
Chętne dzieci prezentują ruchem sposoby pomagania swoim dziadkom. Pozostałe opisują, na
czym ta pomoc polega.

6. Proszę i dziękuję – ćwiczenia doskonalące umiejętności językowe.
• Odgrywanie w parach scenek przedstawiających prośbę i podziękowanie.
• Nazywanie obrazków wyrazami w odpowiedniej formie i uzupełnianie nimi próśb i podzięko-
wań. Zwrócenie uwagi na literę ę na końcu wyrazów proszę i dziękuję.
• Pisownia wyrazów z głoską miękką na końcu – zmiękczenia przez znak diakrytyczny.

7. Obliczanie obwodów figur. Jednostki miary.
• Poprzedniego dnia uczniowie zostali poproszeni o przyniesienie ramek do fotografii. W parach
otrzymują miarki krawieckie o długości 100 cm. Nauczyciel przedstawia problem: Ile centymetrów
ozdobnej taśmy samoprzylepnej będziecie potrzebować, by okleić brzegi ramki? Uczniowie mierzą
długości wszystkich boków w swoich ramkach, zapisują na kartce, umieszczają na tablicy podpisa-
ne kartki z obliczeniami i wynikami. Teraz nauczyciel pyta np. Na czyją ramkę potrzeba najwięcej
taśmy? Na czyją ramkę najmniej? W czyjej ramce występuje najdłuższy bok, a w czyjej najkrótszy?

• Obliczanie obwodów figur, wprowadzenie pojęcia obwód.
• Rysowanie dowolnych figur i obliczanie ich obwodów.
• Wyszukiwanie trójkątów na rysunku, ustalenie ich liczby.
• Obliczanie obwodów trójkątów różnymi sposobami, ustalenie charakterystycznych cech tych

figur: równoramienny, równoboczny, różnoboczny – bez wprowadzania nazewnictwa. Porów-
nywanie sposobów obliczania obwodów.

172 XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

PM cz. 1 s. 65 z. 4 • Rozwiązywanie zadań na obliczanie obwodów trójkątów dowolnym sposobem.
M cz. 1 s. 97 z. 5 • Obliczanie długości boków trójkąta.
• Wspólne, etapowe rozwiązanie złożonego zadania w celu obliczenia obwodów trójkąta i prostokąta.
M cz. 1 s. 96–97 z. 3, 8
M cz. 1 s. 97 z. 6 – ustalenie kształtów podwórka i zagrody,
– odczytanie danych z rysunku,
M cz. 1 s. 97 z. 7 – ustalenie sposobów obliczenia obwodów trójkąta i prostokąta,
– obliczenie obwodów obu figur,
– poprawne zapisanie obliczeń wybranym sposobem, zastosowanie właściwych jednostek miary.
• Samodzielne obliczanie obwodów trójkątów oraz wyznaczanie długości ich boków, uzupełnia-
nie danych w tabeli.
8. „Zakładka dla dziadka” – plecionka z włóczki.
• „Z życzeniami do dziadka” – pomysły i propozycje dotyczące sposobów uczczenia Dnia Dziadka.
• „Zakładka dla dziadka” – samodzielne wykonanie prezentu zgodnie z instrukcją nauczyciela:
uformowanie z drutu kształtu serca na długiej nóżce, oplecenie drutu włóczką, a nóżki wstąż-
ką, wykończenie koralikami.
9. „Życzę moim dziadkom...” – zabawa w kręgu na podsumowanie dnia.
• Kolejne dzieci rozpoczynają zdanie: Życzę moim dziadkom… i kończą wylosowanym z kosza
słowem, np. miłości, zdrowia, szczęścia, pomyślności, radości, uśmiechu, powodzenia, pogody
ducha, wszelkiego dobra, pieniędzy, błogosławieństwa, optymizmu, życzliwości od ludzi, na-
dziei, satysfakcji, spełnienia marzeń i pragnień.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Mój dziadek” – pisemna wypowiedź o dziadku w prezencie dla niego.

Podobnie jak w scenariuszu 81. dotyczącym Dnia Babci, dzieci przepisują i ewentualnie uzupeł-
niają pisemną wypowiedź o własnym dziadku z ćw. 3 na kolorowych kartkach papieru listowego.
Gotową wypowiedź naklejają na kolorową kartkę z bloku technicznego i ozdabiają dekoracyjną
ramką. Dołączają opis do prezentu dla dziadka.
JJ Ulubione zajęcia mojego dziadka – scenki rysunkowe.
Dzieci rysują na kartce z bloku scenki przedstawiające ulubione zajęcia dziadka, ewentualnie
swój udział w tych zajęciach.
JJ „Przygoda z dziadkiem” – układanie krótkiego opowiadania.
• Zbieranie pomysłów i inspiracji: dzielenie się przeżyciami, wspomnieniami, spostrzeżeniami.
• Przypomnienie konstrukcji opowiadania: tytuł, wstęp – przedstawienie sytuacji sprzed zdarze-

nia. Rozwinięcie – przyczyny zdarzenia; opis przebiegu zdarzenia; następstwa. Zakończenie
– wnioski, refleksje, podsumowanie.
• Przypomnienie zasad formułowania wypowiedzi pisemnych: unikanie powtórzeń, urozmaicone
słownictwo, konstruowanie barwnej i ciekawej wypowiedzi (stosowanie dialogów, porównań,
opisy stanów uczuciowych, zaskakujące zwroty akcji itp.).
• Uzupełnianie opowiadania rysunkami.

XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

Temat 83. Kłopoty z rodzeństwem

ZAPIS W DZIENNIKU
Budowanie dobrych relacji z młodszym rodzeństwem na podstawie opowiadania Jeana-Jacques’a
Sempé i René Goscinny’ego „Joachim ma kłopoty” oraz własnych refleksji. Czytanie tekstu z podzia-
łem na role. Wyrazy o pozytywnym, negatywnym i obojętnym zabarwieniu emocjonalnym. Zmięk-
czenia przez kreskę. Tworzenie rodziny wyrazów. Wyrazy bliskoznaczne. Doświadczenia z magnesem
– przyciąganie. Obliczanie obwodów kwadratów. Jednostki miary – centymetr, milimetr. Pokonywanie
toru przeszkód na czas.

Temat 83. Kłopoty z rodzeństwem 173

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– czyta tekst z podziałem na role
– ocenia zachowanie bohaterów tekstu, wypowiada się o swoich relacjach z rodzeństwem
– poprawnie pisze wyrazy ze spółgłoskami miękkimi
– wykonuje proste doświadczenia z magnesem i wyciąga z nich wnioski
– oblicza obwody kwadratów, stosując właściwe jednostki miary
– rysuje kwadraty wg podanych warunków
– pokonuje tor przeszkód w wyznaczonym czasie

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz opowiadanie o Mikołajku i jego kolegach
– wypowiesz się na temat wzajemnych relacji z rodzeństwem
– utworzysz rodziny wyrazów i grupę wyrazów o znaczeniu podobnym
– weźmiesz udział w doświadczeniach z magnesem
– obliczysz obwody kwadratów, narysujesz kwadraty zgodnie z podanymi warunkami
– weźmiesz udział w pokonywaniu toru przeszkód

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– czytasz opowiadanie o Mikołajku i jego kolegach
– wypowiadasz się na temat relacji z rodzeństwem
– wykonujesz wskazane ćwiczenia gramatyczne i ortograficzne
– bierzesz udział w doświadczeniach z magnesem
– obliczasz obwody kwadratów i rysujesz kwadraty wg podanych warunków
– wykonujesz ćwiczenia zgodnie z podanymi zasadami

KLUCZOWE PYTANIA
– Jakie zalety płyną z posiadania rodzeństwa?
– Do kogo możesz zwrócić się o pomoc w trudnych sytuacjach z rodzeństwem?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 69–71, Z cz. 2 s. 73–74, PM cz. 1 s. 66, M cz. 1 s. 98–99, kartki z wyrazami
pokrewnymi, stalowe opiłki, magnesy, kartki, cienkie deseczki, szklane szybki, metalowe
spinacze, kartki, gumki, monety, gumy do skakania, linijki, pachołki, tunel, skrzynia gim-
nastyczna, piłka lekarska 2 kg, drabinki, linka; dodatkowo: kredki, kartki z bloku, duży
arkusz papieru.

PLAN ZAJĘĆ
1. „Powitanie” – zabawa w kręgu.
2. „Joachim ma kłopoty” – praca z opowiadaniem J.-J. Sempé i R. Goscinny’ego.
3. Moje rodzeństwo – kształtowanie prawidłowych postaw.
4. „Zabawy z młodszym rodzeństwem” – odgrywanie scenek dramowych.
5. Wyrazy pokrewne i bliskoznaczne – ćwiczenia językowe.
6. Ćwiczenia w pisaniu wyrazów ze spółgłoskami miękkimi.
7. Działanie magnesu – przeprowadzenie doświadczeń i wyciąganie wniosków.
8. Obliczanie obwodu kwadratu – jednostki miary: centymetr, milimetr.
9. Pokonywanie toru przeszkód na czas – ćwiczenia gimnastyczne.
10. „Gdybym miał nowe rodzeństwo…” – wypowiedzi w kręgu na podsumowanie zajęć

174 XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

PZ cz. 2 s. 69–70 PRZEBIEG ZAJĘĆ
PZ cz. 2 s. 70 ćw. 1–3
1. „Powitanie” – zabawa w kręgu.
PZ cz. 2 s. 70 ćw. 4 Nauczyciel wita dzieci słowami: Witam dzieci, które mają na sobie coś w kolorze… Witam dzie-
Z cz. 2 s. 73 ćw. 1 ci, które mają brata, siostrę, jedno rodzeństwo, dwoje lub więcej rodzeństwa, nie mają rodzeń-
PZ cz. 2 s. 70 ćw. 5 stwa. Dzieci, które poczują się powitane, zajmują swoje miejsca.
Z cz. 2 s. 73 ćw. 2
2. „Joachim ma kłopoty” – praca z opowiadaniem J.-J. Sempé i R. Goscinny’ego.
Z cz. 2 s. 73 ćw. 3 • Czytanie tekstu z podziałem na role.
Z cz. 2 s. 73 ćw. 5 • Rozmowa kierowana o przeczytanym opowiadaniu: ustalenie tematu, opinie kolegów o rodzeń-
stwie, imię nowego braciszka Joachima, wyjaśnienie gwałtownej reakcji Joachima.
Z cz. 2 s. 73 ćw. 4 • Wyjaśnienie powiedzenia: być czyimś oczkiem w głowie.
POTYCZKI • Ustalenie imion autorów słów wypowiedzianych w przeczytanym rozdziale.
• Jaki powinien być starszy brat? – wypowiedzi na podstawie opowiadania i własnych doświadczeń.
ORTOGRAFICZNE
PO s. 72 ćw. 2 3. Moje rodzeństwo – kształtowanie prawidłowych postaw.
• Wypowiedzi o własnym rodzeństwie ze zwróceniem uwagi na pozytywne cechy.
PZ cz. 2 s. 71 ćw. 1, 2, 3 • Podział zwrotów do rodzeństwa na zwroty o zabarwieniu obojętnym, miłym i niemiłym.

4. „Zabawy z młodszym rodzeństwem” – odgrywanie scenek dramowych.
Dzieci w parach lub w małych grupkach wymyślają zabawy, w jakie można się bawić z malutkim
dzieckiem, a następnie prezentują je na forum klasy.

5. Wyrazy pokrewne i bliskoznaczne – ćwiczenia językowe.
• Wspólne tworzenie rodzin wyrazów: siostra, kuzyn, rodzice, dziadek, babcia. Dzieci otrzymu-
ją kartki z wyrazami. Spacerują po klasie. Na sygnał łączą się w grupy, stanowiące rodziny
danych wyrazów. Propozycje wyrazów do wykorzystania w zależności od liczebności klasy:
siostrzyczka, siostrzana, siostrunia, siostrzeniec, kuzynostwo, kuzynka, kuzyneczka, kuzyneczek,
kuzynulek, kuzynek, rodzicielski, rodzicielstwo, dziad, dziadunio, dziadziuś, dziadziusiowy,
dziadkowy, babunia, babusia, babciowy, babciny.
• Indywidualne tworzenie rodziny wyrazu brat.
• Wspólne grupowanie wyrazów o podobnym znaczeniu.

6. Ćwiczenia w pisaniu wyrazów ze spółgłoskami miękkimi.
• Wyszukiwanie w tekście wyrazów ze spółgłoskami miękkimi. Zwrócenie uwagi na pozycję gło-
ski miękkiej w wyrazach.
• Dopasowywanie wyszukanych w opowiadaniu wyrazów z głoskami miękkimi do podanych
schematów. Podawanie własnych propozycji wyrazów pasujących do schematów.
• Potyczki ortograficzne – „Piłka parzy”, zabawa doskonaląca znajomość pisowni wyrazów ze
spółgłoskami miękkimi.
Dzieci wspólnie ustalają, która spółgłoska miękka w wyrazie decyduje o tym, że piłka „parzy”.

7. Działanie magnesu – przeprowadzenie doświadczeń i wyciąganie wniosków.
• Swobodne zabawy z magnesem w grupach.
Uwaga! Podczas zabaw i doświadczeń należy zwrócić uwagę, by każde dziecko mogło w nich
aktywnie uczestniczyć.
• Dzielenie się spostrzeżeniami poczynionymi podczas zabaw.
• Formułowanie odpowiedzi na pytania o właściwości magnesu – stawianie hipotez i wykony-
wanie doświadczeń zaproponowanych w podręczniku na ich potwierdzenie lub odrzucenie.
• Inne doświadczenia z magnesem.
– „Magnesowe obrazy” – manipulowanie magnesem. Dzieci nadal pracują w grupach. Otrzymują
rozsypane na kartce stalowe opiłki. Pod kartką umieszczają magnes. Obserwują, jak pod wpły-
wem przesuwania magnesu opiłki układają się w różne wzory (każde z dzieci powinno mieć moż-
ność przesuwania magnesu). Próba odpowiedzi na pytanie: Dlaczego tak się dzieje z opiłkami?
– Dzieci w grupach otrzymują cienkie deseczki, szklane szybki i spinacze. Przesuwają kolejno
magnes pod cienką deseczką, na której leży magnes, i pod szybką.
• Swobodne dzielenie się na forum klasy spostrzeżeniami poczynionymi podczas zabaw i do-
świadczeń.

Temat 83. Kłopoty z rodzeństwem 175

8. Obliczanie obwodu kwadratu – jednostki miary: centymetr, milimetr. PM cz. 1 s. 66 z. 1
• Zabawy z gumą do skakania. Dzieci bawią się w 4-, 5-osobowych grupach. Nauczyciel poleca
przedstawienie dowolnej figury (poza kołem). Dzieci (odpowiednio ustawiając się i wykorzystu- PM cz. 1 s. 66 z. 2
jąc gumę do skakania, naciągając jej boki) konstruują polecone figury. M cz. 1 s. 98 z. 1
• Wyszukiwanie w klasie przedmiotów w kształcie kwadratu. PM cz. 1 s. 66 z. 3, 5
• Ustalenie właściwości kwadratu – równość wszystkich boków. PM cz. 1 s. 66 z. 1, 4
• Wspólne, etapowe rozwiązanie prostego zadania na obliczanie obwodu kwadratu: M cz. 1 s. 98 z. 2
– analiza treści zadania, M cz. 1 s. 99 z. 3
– odczytanie danych z rysunku, M cz. 1 s. 99 z. 4
– ustalenie sposobów rozwiązania,
– zapis obliczeń na tablicy: 20 m + 20 m + 20 m + 20 m = 80 m; 4 x 20 m = 80 m.
• Mierzenie długości boków kwadratów, dobieranie obliczeń do właściwych kwadratów.
• Obliczanie obwodów kwadratów.
• Obliczanie długości boku kwadratu na podstawie znajomości jego obwodu, rysowanie kwa-
dratów.
• Obliczanie obwodów kwadratów na podstawie danych odczytanych z treści zadania i pomoc-

niczego rysunku.
• Samodzielne rysowanie dowolnego kwadratu i obliczenie jego obwodu dowolnym sposo-

bem.
• Wyszukiwanie na rysunku figur geometrycznych, szacowanie ich obwodu, sprawdzanie sza-

cunków za pomocą linijki.
• Kolorowanie odpowiednich pól na sieci kwadratowej wg kodu. Oś symetrii, rysowanie drugiej

połowy figury.
9. Pokonywanie toru przeszkód na czas – ćwiczenia gimnastyczne.

• „Berek ranny” – dziecko dotknięte przez berka trzyma się za dotknięte miejsce i goni kolejne
dzieci.

• „Lustro” – ćwiczenia w parach. Na zmianę jedno dziecko pokazuje ćwiczenie, a drugie je na-
śladuje.

• Krok boczny dostawny po obwodzie sali.
• Krok boczny przeplatany po skosie sali.
• Krążenia ramion i głowy.
• Skręty i skłony tułowia.
• Swobodny bieg.
• Przygotowanie toru przeszkód: bieg slalomem między pachołkami, przejście na czworakach

przez tunel, pokonywanie skrzyni dowolnym sposobem, bieg z piłką lekarską, przejście boczne
na drabinkach, przejście równoważne po lince leżącej na podłodze.
Uwaga! Dzieci kolejno pokonują przeszkody. Nauczyciel mierzy i zapisuje czas każdego za-
wodnika. Żeby poprawić wynik, można powtórzyć bieg określoną przez nauczyciela liczbę
razy.
• Marsz po okręgu: wspięcie na palce i wyciągnięcie ramion wysoko do góry – wdech, opuszczenie
ramion – wydech.
• Podsumowanie zajęć: nauczyciel chwali starania dzieci, wskazuje najczęstsze błędy, wyłania
zawodników, którzy poprawili swoje wyniki lub mieli najlepsze czasy.
10. „ Gdybym miał nowe rodzeństwo…” – wypowiedzi w kręgu na podsumowanie
zajęć.
• Dzieci zamykają na chwilę oczy i wyobrażają sobie, że na świat przyszedł ich nowy braciszek
lub nowa siostrzyczka. Myślą o własnych reakcjach, uczuciach, planach i swojej roli w nowej
sytuacji (ewentualna pomoc w opiece nad dzieckiem). Na ochotnika dzielą się z koleżankami/
kolegami swoimi wyobrażeniami.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

176 XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Prezent dla młodszego rodzeństwa – rysunek kredkami.

Dzieci wymyślają i rysują prezenty, którymi chcieliby obdarować swojego brata lub siostrę na
powitanie ich w domu i rodzinie.
JJ „Jak żyć w zgodzie z rodzeństwem?” – plakat grupowy.
Dzieci rysują scenki przedstawiające różne przyjacielskie relacje między rodzeństwem, uzu-
pełniają rysunki napisami w dymkach. Naklejają swoje prace na duży arkusz papieru pod
tytułem np. Dobrze mieć brata lub siostrę. Nauczyciel umieszcza plakat w widocznym miejscu
w klasie.

XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

Temat 84. Każdy chce być szczęśliwy

ZAPIS W DZIENNIKU
Dom i rodzina jako miejsce, gdzie realizuje się potrzeba przynależności i miłości na podstawie
opowiadania Wojciecha Widłaka „Brat” oraz doświadczeń dzieci. Ustne i pisemne wypowiedzi po-
głębiające świadomość relacji rodzinnych i społecznych. Wyjaśnienie pojęcia adopcji i związanych
z nią zmian w rodzinie. Rozwijanie zdań. Obliczanie obwodów prostokątów. Zabawy na śniegu:
budowanie fortecy, rzuty śnieżkami do celu.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– czyta tekst z podziałem na role
– wypowiada się o utworze, ocenia zachowanie bohaterów
– bierze udział w rozmowie o rolach w rodzinie, identyfikuje się ze swoją rodziną
– rozwija zdania
– oblicza obwody prostokątów
– u czestniczy w zabawach ruchowych na śniegu, przestrzegając ustalonych zasad współpracy i bez-
pieczeństwa

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz tekst z podziałem na role
– weźmiesz udział w tworzeniu kodeksu dobrego członka rodziny
– wypowiesz się o sposobach budowania prawidłowych relacji w rodzinie
– rozwiniesz wskazane zdania
– obliczysz obwody prostokątów, narysujesz prostokąty o podanych wymiarach
– weźmiesz udział w zabawach na śniegu zgodnie z podanymi zasadami

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– czytasz opowiadanie z podziałem na role
– bierzesz udział w rozmowach na temat prawidłowych relacji w rodzinie
– bierzesz udział w tworzeniu kodeksu dobrego członka rodziny
– rozwijasz wskazane zdania
– obliczasz obwody prostokątów, rysujesz prostokąty o podanych wymiarach
– bierzesz udział w zabawach na śniegu, przestrzegając ustalonych zasad

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego mówi się, że rodzin­ a jest dla nas opar­ciem, chro­ni nas i daj­e siłę?
– W jakich miejscach mogą znaleźć oparcie dzieci, które nie mają rodziców?

Temat 84. Każdy chce być szczęśliwy 177

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 72–74, Z cz. 2 s. 75, PM cz. 1 s. 67, M cz. 1 s. 100–101, sylwety figur geometrycznych
z literami, kartki z opisami rodzinnych sytuacji, słownik języka polskiego, duży arkusz papieru,
kartki ze zdaniami nierozwiniętymi, linijki; dodatkowo: kartki z bloku, kredki, kartki z hasłem
WSPARCIE.

PLAN ZAJĘĆ Z cz. 2 s. 75 z. 1
1. „Rap o rodzinie” – wspólne śpiewanie piosenki na powitanie.
2. W rodzinie – kształtowanie prawidłowych postaw.
3. Staramy się o dobrą atmosferę w rodzinie – układanie kodeksu dobrego członka rodziny.
4. Nie ma to jak w rodzinie – odgrywanie scenek dramowych.
5. „Brat” – praca z tekstem W. Widłaka.
6. Jak możemy spędzać czas ze swoim rodzeństwem? – ćwiczenia w mówieniu.
7. Rozwijanie zdań – ćwiczenia rozwijające umiejętności językowe.
8. Obliczanie obwodów prostokątów – ćwiczenia praktyczne.
9. Zabawy na śniegu: budowanie fortecy, rzuty śnieżkami do celu.
10. Podsumowanie zajęć – „Dbam o wszystkich w rodzinie”, wypowiedzi w kręgu.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. „Rap o rodzinie” – wspólne śpiewanie piosenki na powitanie.

• Nauczyciel umieszcza na tablicy sylwety różnych figur geometrycznych (poza kwadratami)
z napisanymi na środku literami. Wśród figur znajduje się 7 prostokątów, w które, od najwięk-
szego począwszy, są wpisane litery tworzące hasło: RODZINA. Dzieci wybierają prostokąty,
układają je od największego do najmniejszego i odczytują hasło.

• Tworzenie rodziny wyrazu rodzina.
• Śpiewanie piosenki „Rap o rodzinie”.
2. W rodzinie – kształtowanie prawidłowych postaw.
• Swobodne wypowiedzi dzieci na temat swoich rodzin ze zwróceniem uwagi na wybrane aspekty:

z ilu członków składa się rodzina, którzy członkowie rodziny mieszkają pod jednym dachem,
jakie stosunki panują między członkami rodziny, jak sobie pomagają, jak wspólnie spędzają czas.
• Kończenie zdań o rodzinie.
Dzieci siedzą w kręgu. Nauczyciel czyta po jednym zdaniu z ćw. 1, a dzieci je kończą (po kilkoro
dzieci kończy kolejne zdania). Samodzielne pisemne kończenie zdań dotyczących wybranych
aspektów życia rodzinnego.
3. Staramy się o dobrą atmosferę w rodzinie – układanie kodeksu dobrego członka ro-
dziny.
• Rozmowa dotycząca warunków zapewniających dobrą atmosferę w rodzinie.
• Układanie w grupach haseł zachęcających do tworzenia dobrej atmosfery w rodzinie, np. Bądź
życzliwy i serdeczny! Pomagaj innym! Zapewnij odpoczynek innym! Bądź posłuszny rodzi-
com! Opiekuj się młodszym rodzeństwem! Odnoś się do innych grzecznie i kulturalnie! Okazuj
współczucie i zrozumienie innym członkom rodziny, gdy są chorzy albo zmęczeni!
• Odczytanie propozycji haseł przez przedstawicieli grup. Wspólne tworzenie kodeksu dobrego
i odpowiedzialnego członka rodziny.
• Zapisanie kodeksu w zeszytach bądź na wspólnym plakacie.
4. Nie ma to jak w rodzinie – odgrywanie scenek dramowych.
• Dzieci pracują w 2-, 3-osobowych grupkach. Każda z nich losuje kartkę z opisem sytuacji, któ-
rą dzieci mają przedstawić w zaimprowizowanej scence dramowej na forum klasy. Propozycje
zagadnień: ktoś z rodziny jest chory albo zmęczony, dziecko ma problem z odrobieniem lekcji,
nauczeniem się wiersza itp., ktoś z rodziny ma właśnie swoje święto, ktoś z rodziny jest smutny

178 XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

PZ cz. 2 s. 72–73 albo radosny, rodzeństwo o coś się spiera, ktoś z rodziny ma jakieś pragnienie, o czymś marzy,
PZ cz. 2 s. 73 ćw. 1 czegoś bardzo potrzebuje itp.
• Po przedstawieniu wszystkich scenek dzieci wspólnie je omawiają, mogą też podawać swoje
PZ cz. 2 s. 73 ćw. 2 propozycje rozwiązania problemów.
5. „Brat” – praca z tekstem W. Widłaka.
PZ cz. 2 s. 73 ćw. 3 • Słuchanie opowiadania czytanego przez nauczyciela.
PZ cz. 2 s. 73 ćw. 4 • Rozmowa na temat opowiadania kierowana pytaniami: Co o rodzeństwie sądził Olek, a co Bar-
tek? O czym rozmawiały dzieci w klasie? Jaką nowiną podzielił się Kacper? Co robili rodzice
PZ cz. 2 s. 74 ćw. 1
Kacpra, aby przyjąć Kubę do rodziny? O czym Kacper mógł porozmawiać z rodzicami?
M cz. 1 s. 100 z. 1
PM cz. 1, s. 67 z. 1, 3 • Wyjaśnienie pojęcia adopcja – próba wyjaśnienia przez dzieci, doprecyzowanie znaczenia słowa
M cz. 1 s. 101 z. 3, 4, 6 przez nauczyciela na podstawie słownika języka polskiego lub innego źródła.

M cz. 1 s. 100 z. 2 • Rozmowa o adoptowaniu dzieci.
• Próba ustalenia tego, co mogą otrzymać adoptowane dzieci od rodziny na podstawie tekstu,
PM cz. 1 s. 67 z. 4
M cz. 1 s. 101 z. 5 własnych doświadczeń i wcześniej omówionych aspektów wsparcia rodzinnego.
PM cz. 1 s. 67 z. 5 • Czytanie tekstu z podziałem na role.
6. Jak możemy spędzać czas ze swoim rodzeństwem? – ćwiczenia w mówieniu.
• Swobodne wypowiedzi o tym, jak dzieci spędzają wolny czas ze swoim rodzeństwem, kuzyno-

stwem lub innymi dziećmi.
• Wymyślanie w parach zabawy, w którą można się bawić z młodszym rodzeństwem; zwrócenie

uwagi na jej atrakcyjność i bezpieczeństwo.
7. Rozwijanie zdań – ćwiczenia rozwijające umiejętności językowe.

• Wspólne rozwijanie zdania: Bawi się. Ustalenie, o czym informuje zdanie i jakich informacji
brakuje. Zadawanie pytań o brakujące informacje typu: Kto się bawi? Z kim się bawi? Gdzie
się bawi? W co się bawi?

• Analiza rysunku i opisującego go przykładowego zdania rozwiniętego. Układanie zdań rozwi-
niętych do rysunków z wykorzystaniem pytań pomocniczych.

• Ćwiczenie doskonalące umiejętność rozwijania zdań – praca w kręgu. Nauczyciel ma przygo-
towane kartki ze zdaniami nierozwiniętymi składającymi się wyłącznie z orzeczenia, np. Śpi.
Pierwsze dziecko losuje kartkę i odczytuje zdanie. Drugie dziecko (z lewej) zadaje pytanie
o brakującą część zdania (określenie orzeczenia), np. Jak? Trzecie dziecko podaje zdanie wraz
z rozwinięciem stanowiącym odpowiedź na postawione pytanie: Mocno śpi. Czwarte dziecko
podaje pytanie o inną część zdania (podmiot), np. Kto?. Piąte mówi zdanie powstałe po dwóch
próbach rozwinięcia: Niedźwiedź mocno śpi itd. Kiedy zdanie będzie już rozbudowane o 4–5
słów, dzieci losują kolejne zdanie i kontynuują zabawę.

• Rozwijanie zdań podanych przez nauczyciela. Zapisywanie ich na tablicy.
8. Obliczanie obwodów prostokątów – ćwiczenia praktyczne.

• Rozwiązanie krzyżówki.
• Obliczanie obwodów prostokątów różnymi sposobami, mierzenie długości boków prosto-

kątów.
• Wspólne etapowe rozwiązanie zadania tekstowego na obliczanie obwodu prostokąta, ustalanie

długości jego boków oraz rysowanie prostokąta: odczytanie danych z rysunku; obliczenie obwo-
du prostokąta; sformułowanie wniosku, że wartość sumy dwóch sąsiednich boków prostokąta
stanowi połowę wartości jego obwodu; ustalenie, jakie dwa wymiary będą wymiarami nowego
prostokąta; zapisywanie par tych wymiarów na tablicy, indywidualne rysowanie prostokątów
spełniających warunek podany w zadaniu.
• Podawanie przykładów wymiarów prostokąta wg podanego warunku.
• Samodzielne rozwiązanie zadania: mierzenie długości boków prostokąta, obliczanie obwodu,
ustalanie długości boku kwadratu i rysowania kwadratu o ustalonych wymiarach.
• Wspólne etapowe rozwiązanie złożonego zadania na obliczanie obwodu prostokąta z wykorzy-
staniem dzielenia i mnożenia: na tablicy jest umieszczony rysunek przedstawiający boisko do
siatkówki, uczniowie wskazują fragment boiska o podanym obwodzie, zaznaczają go kolorową

Temat 85. Wesoła rodzinka 179

kredą, obliczają długość boku kwadratu z wykorzystaniem dzielenia, obliczają obwód boiska PM cz. 1 s. 67 z. 6
różnymi sposobami.
• Rysowanie prostokąta o wymiarach spełniających podane warunki.
9. Zabawy na śniegu: budowanie fortecy, rzuty śnieżkami do celu.
• Marsz za nauczycielem, co kilka kroków przytupnięcie.
• „Kto wyżej rzuci?” – zabawa śnieżkami. Dzieci lepią śniegowe kulki i starają się rzucać je jak
najwyżej.
• Rozcieranie śniegu w dłoniach – dzieci bez rękawic rozcierają w dłoniach śnieg.
• Podskoki pajaca.
• „Kto szybciej?” – wyścigi drużynowe. Dwie drużyny stoją na linii środkowej plecami do siebie.
Każdy zawodnik lepi śnieżkę. Na sygnał zawodnicy startują do przeciwległych linii, równo od-
dalonych od drużyn. Zostawiają śnieżki na mecie i wracają na linię startu. Wygrywa drużyna,
która szybciej wykona zadanie i wróci na linię startu.
• Rzucanie i chwytanie śnieżek – zabawa w parach. Jedno dziecko rzuca, a drugie stara się
schwytać śnieżkę. Gdy śnieżka się rozsypie, dzieci lepią następną.
• Budowanie fortec. Dwie drużyny budują z kul śniegowych fortece obronne usytuowane na-
przeciwko siebie.
• „Wojna na śnieżki” – drużyny rzucają śnieżkami w przeciwników, przestrzegając zasad bezpie-
czeństwa (unikanie celowania w głowę).
• Otrzepywanie się ze śniegu. Omówienie zajęć. Marsz do szkoły.
10. Podsumowanie zajęć – „Dbam o wszystkich w rodzinie”, wypowiedzi w kręgu.
• Chętne dzieci wypowiadają się o sposobach dbania o innych członków rodziny. Odpowiedzi na
pytanie: Co robimy, aby innym było dobrze w naszej rodzinie?
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Rodzina, w której wszyscy są szczęśliwi” – rysunek kredkami.

• Co świadczy o tym, że rodzina jest najlepszym miejscem dla każdego? – rozmowa w kręgu.
• Próba ukazania szczęśliwej rodziny w pracy plastycznej. Proponowane tematy: wspólne spę-

dzanie czasu, wspólne zajęcia, wzajemna opieka, uroczystości rodzinne.
• Omówienie i wystawa prac.
JJ Rodzinne wsparcie – tworzenie krzyżówki wokół hasła.
• Dzieci otrzymują kartki z zapisanym w pionie hasłem: WSPARCIE.
• Na bazie kolejnych liter hasła tworzą krzyżówkę.
• Hasłami do uzupełnienia mają być nazwy członków rodziny, np. wujek, siostra, potomstwo,

ciocia, rodzice, babcia, mamusia, dziadek.

XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

Temat 85. Wesoła rodzinka

ZAPIS W DZIENNIKU
Wypowiedzi o zabawnych i wesołych sytuacjach z życia rodziny na podstawie własnych doświad-
czeń. Rodzinne dylematy i humor w opowiadaniu Jerzego Niemczuka „Bardzo tani obiad”. Opowia-
danie wysłuchanego tekstu. Czytanie ze zrozumieniem. Rozwiązywanie rebusów. Układanie i uzu-
pełnianie zdań. Zdrobnienia i rodziny wyrazów. Przedstawianie scenek dramowych z życia rodziny.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– opowiada zabawne sytuacje z życia własnej rodziny
– słucha tekstu czytanego przez nauczyciela
– dostrzega humorystyczne sytuacje w opowiadaniu

180 XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

– samodzielnie wykonuje ćwiczenia sprawdzające umiejętności i wiadomości językowe
– przedstawia scenki dramowe z życia rodziny

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wysłuchasz opowiadania
– weźmiesz udział w rozmowie na podane tematy
– opowiesz zabawne historie rodzinne
– weźmiesz udział w odgrywaniu scenek dramowych
– wykonasz ćwiczenia samokontrolne sprawdzające wiedzę i umiejętności
– weźmiesz udział w zabawie klasowej

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– słuchasz opowiadania i wypowiadasz się na jego temat
– bierzesz udział w rozmowie
– bierzesz udział w odgrywaniu scenek dramowych
– wykonujesz ćwiczenia sprawdzające wiedzę i umiejętności
– bierzesz udział w zabawie klasowej

KLUCZOWE PYTANIA
– Jak wpływa na nas poczucie humoru innych osób w codziennych sytuacjach?
– Co ciebie najbardziej rozwesela?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
tekst do słuchania: J. Niemczuk „Bardzo tani obiad”, Z cz. 2 s. 76–77, szalik lub opaska do
zasłonięcia oczu, dostępne w klasie akcesoria do odgrywania scenek dramowych; dodatkowo:
kartki rysunkowe, kredki, zszywacz.

PLAN ZAJĘĆ
1. „Witam dzieci, które…” – zabawa powitalna.
2. „Wesoło w rodzinie” – ćwiczenia w mówieniu.
3. Moja rodzina – ciche czytanie ze zrozumieniem, wprowadzenie do zadań samokontrolnych.
4. „Rodzina klasowa” – zabawa grupowa.
5. „Bardzo tani obiad” – praca z tekstem J. Niemczuka.
6. W pewnej rodzinie – odgrywanie scenek dramowych.
7. Bardzo tani garneczek rodzinnej zupki wyrazowej – samokontrolne ćwiczenia językowe.
8. Najbardziej lubię w swojej rodzinie… – refleksje na podsumowanie dnia.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. „Witam dzieci, które …” – zabawa powitalna.

• Nauczyciel wita dzieci, nawiązując do sytuacji z życia rodzinnego, np. Witam dzieci, które chęt-
nie bawią się ze swoim rodzeństwem, …odwiedziły babcię albo dziadka w ostatnim tygodniu,
…pomogły wczoraj mamie w obowiązkach domowych, …wyprowadziły ostatnio psa na spacer,
…rozbawiły czymś ostatnio swoją rodzinę.

• Krótkie wypowiedzi chętnych dzieci dotyczące sytuacji wspomnianych w powitaniach.
2. „Wesoło w rodzinie” – ćwiczenia w mówieniu.

• Słuchanie piosenki „Rap o rodzinie”.
• Ocena nastroju i charakteru piosenki. Określanie członków rodziny z piosenki, a także człon-

ków własnej rodziny (poszerzonej o zwierzęta).

Temat 85. Wesoła rodzinka 181

• Zabawne historie z życia rodziny – opowiadanie zabawnych sytuacji z życia własnej rodziny Z cz. 2 s. 76 ćw. 1
przez chętne dzieci.

3. M oja rodzina – ciche czytanie ze zrozumieniem, wprowadzenie do zadań samokon-
trolnych.
• Zachęcenie do samodzielnego i odpowiedzialnego wykonywania zadań.
• Ciche czytanie ze zrozumieniem tekstu o rodzinie Franka.
• Sprawdzenie poziomu zrozumienia przeczytanego tekstu – wskazywanie fragmentów tekstu
odpowiadających na pytania.
• Dzielenie się rezultatami samodzielnej pracy i ewentualna korekta.

4. Rodzina klasowa – zabawa grupowa
Dzieci poruszają się po okręgu, recytując wierszyk: To rodzina jest klasowa, każdy tu się dobrze
zna, kiedy dotknę, to rozpoznam, czy to Kasia, czy Adam. Dziecko z zasłoniętymi oczami doty-
kiem rozpoznaje koleżankę/kolegę.

5. „Bardzo tani obiad” – praca z tekstem J. Niemczuka.
• Słuchanie opowiadania czytanego przez nauczyciela.
Jerzy Niemczuk
Pewnego razu na małej stacyjce zamieszkały trzy Szaleńczaki: Papel, Mamla i mała Papla.
Trzeba przyznać, że wszystkie wyglądały dziwnie, ale były do tego przyzwyczajone. Papel był tro-
chę łysy, a trochę kudłaty, Papla miała cztery sterczące na wszystkie strony warkoczyki, a Mamla
malowała się czasami w kwiatki, gwiazdki i kółeczka. Wszystkie zaś miały duże, miękkie, poro-
śnięte lśniącą sierścią uszy.
Bardzo Tani Obiad
Papel leżał na łóżku, miał zamknięte oczy i ruszał nosem. Gdyby nie ten nos, wydawałoby się,
że śpi. Papla patrzyła na niego przez długą chwilę, a potem zapytała cichutko:
– Co robisz, Papel?
Podskoczył jak oparzony, rozejrzał się, a kiedy zobaczył, że to tylko Papla, ziewnął uspokojony.
– Odpoczywam – odparł leniwie.
– Jesteś zmęczony? – zapytała Papla. Gdyby Papel okazał się zmęczony, dałaby mu spokój.
– Zmęczony? – zapytał ze zdumieniem. – Jasne, że nie jestem zmęczony. Umiem odpoczywać
i dlatego się nie męczę.
– A Mamla się męczy... – zauważyła Papla.
– Mamla? Mamla nie umie odpoczywać... – powiedział i krzyknął w stronę kuchni, skąd
słychać było wodę płynącą z kranu i szczękanie naczyń. – Mamla, co tam robisz? Chodź do nas!
Pokażemy ci, jak się odpoczywa!
Mamla wycierała talerze i krzyknęła, żeby jej dali spokój, bo jest zajęta.
– Widzisz? – zauważył Papel, który tylko czekał na taką odpowiedź. – Dlatego jest zmęczona,
że ciągle jest zajęta. Połóż się, Papla, i ucz się odpoczywać!
Papla położyła się posłusznie obok, dokładnie tak jak Papel, z jedną ręką pod głową i jedną
nogą podniesioną do góry. Ziewnęli razem.
– Co ty tam robisz, Mamlo? – zapytał Papel po chwili.
– Jak to co? Muszę ugotować obiad.
– Ciągle to samo – mruknął Papel. – W kółko te obiady. Obiady są drogie i tylko się męczysz.
Moglibyśmy sobie kupić różne rzeczy, zamiast jeść te obiady.
Papli bardzo się ten pomysł podobał. U Szaleńczaków było bardzo mało rzeczy. Prawdę mó-
wiąc, nie było ich prawie wcale, jeśli nie liczyć tego, co znalazły w okolicy. Były to dwa łóżka, na
których trzeba było nauczyć się spać, trzy krzesła, którym brakowało po jednej nodze, i stół. Ten
stół miał wszystkie nogi, ale każda była innej długości i trzeba było uważać, szczególnie przy
jedzeniu zupy.
Rzeczy przeważnie przynosił Papel, a potem zastanawiał się, do czego mogą służyć. Mamla
mówiła, że do niczego, i wyrzucała je na śmietnik.
Kiedy Papel powiedział, że drogie obiady są niepotrzebne, w kuchni zrobiło się cicho.

182 XVII krąg tematyczny: Nasi najbliżsi

– Mamla – odezwał się Papel po chwili – nie przyszło ci do głowy, że mogłabyś robić Bardzo
Tanie Obiady, Które Zajmują Bardzo Mało Czasu?

Mamla wetknęła głowę do pokoju.
– Bardzo Tanie? – zapytała. – Takie Bardzo, Bardzo Tanie?
Papel przeciągnął się i ziewnął, a Papla zrobiła to samo.
– No jasne... – odparł, zamykając oczy, i natychmiast zasnął. Obudziło go walenie łyżką w
patelnię.
– Obiad! Wstawajcie! – wołała Mamla z kuchni.
– Obiad? Już jest obiad? – Papel był zdziwiony. Zdawało mu się, że ledwo zdążył zamknąć
oczy. Na myśl o obiedzie zrobił się nagle głodny.
– Wstawaj, Papla, odpoczniemy sobie po jedzeniu. – Podnieśli się i ruszyli do stołu. – Najlepiej
się odpoczywa po obiedzie.
Na stole stały dwa talerze. Mamla podeszła do wazy, zanurzyła w niej chochlę i przechyliła
ją nad talerzem Papla.
– To jest Bardzo Tani i Bardzo Szybki Obiad.
Chochla była pusta. Papel spojrzał na talerz. Na talerzu też nic nie było.
– Eee... Nie za mało? – zapytał Papel niezbyt głośno.
– Chcesz jeszcze? Proszę bardzo.
Zanurzyła chochlę jeszcze raz, przechyliła ją nad talerzem Papla, ale zupy wcale nie przybyło.
Mamla uśmiechnęła się dziwnie.
– Dlaczego nie jecie? – zapytała. – Nie smakuje? Przecież nawet nie spróbowaliście.
– Ty tego nie jesz?
– Ja już jadłam – odparła Mamla.
Papel otworzył usta, żeby coś powiedzieć, ale nie zrobił tego. Nie chciał, żeby Mamla pomyśla-
ła, że nie lubi Bardzo Tanich Obiadów. Podniósł łyżkę i zaczął udawać, że je z apetytem.
– Ja już zjadłam – powiedziała Papla, odsuwając talerz. – Mogę się iść pobawić?
– Poczekaj, będzie jeszcze drugie danie – odparła Mamla.
– O, drugie danie... – ucieszył się Papel, a Mamla postawiła na stole pusty półmisek. Papel
pociągnął nosem i zrobił się smutny.
– Ja tego nie chcę – szepnęła Papla.
– Papel na pewno chętnie zje twoją porcję – powiedziała Mamla i jeszcze raz uśmiechnęła się
dziwnie. – On lubi Bardzo Tanie Obiady.
– Nie wiedziałem, że aż tak bardzo... – mruknął Papel, udając, że je.
– Kto pije? – zapytała Mamla, stawiając na stole filiżanki.
– To... herbata?
Papel popatrzył na imbryczek niepewnie.
– Herbata. Bardzo Tania Herbata...
– Nie za mało wody?
– Możesz sobie dolać, ile tylko zechcesz – odparła Mamla. Papel zakrztusił się gwałtownie,
chociaż filiżanka była pusta.
– Chyba nie za gorąca? – zapytała Mamla z uśmiechem, a Papel tylko pokręcił głową.
– Są jeszcze jabłka na deser – rzekła Mamla.
– Jak Bardzo Tanie, to ja nie chcę – powiedziała Papla, wstając od stołu, który zachwiał się nagle
i jedna z filiżanek zrobiła fikołka i upadła do góry dnem. Mamla złapała zaraz ścierkę i wytarła
starannie blat.
– Widzę, że już zjedliście. Kto dzisiaj zmywa? – zapytała, zbierając naczynia ze stołu. Papel
nic nie odpowiedział, tylko popatrzył smutnym wzrokiem na ścianę.
– Mogę pozmywać – odezwała się Papla. – To Bardzo Małe Zmywanie.
Kiedy Papla udawała, że zmywa naczynia, co szło bardzo szybko, Mamla położyła się na
łóżku obok Papla i odpoczywała po obiedzie, machając nogą i podśpiewując pod nosem wesołą
melodyjkę. Papel popatrzył na nią smutnym wzrokiem, ale nic nie powiedział.

Temat 85. Wesoła rodzinka 183

– Smakowało? – zapytała Mamla wesoło. Z cz. 2 s. 76 ćw. 2
Papel długo zastanawiał się, co odpowiedzieć, aż wreszcie zapytał: Z cz. 2 s. 77 ćw. 3
– Mamla, czy na jutro też to ugotowałaś? Z cz. 2 s. 77 ćw. 4
Z cz. 2 s. 77 ćw. 5
(źródło: J. Niemczuk, „Szaleńczaki”, Wyd. Nasza Księgarnia, Warszawa 2005, s. 5, 9)
• Wspólne odtworzenie treści opowiadania: 1) Przedstawienie członków rodziny Szaleńczaków.

2) Wyjaśnienia Papla dotyczące zmęczenia i umiejętności odpoczywania. 3) Zajęcia Mamli unie-
możliwiające jej odpoczynek. 4) Narzekania Papla na drogie obiady oraz propozycja gotowania
tanich obiadów. 5) Odpowiedź Mamli na propozycję Papla. 6) Konsumowanie „taniego obiadu”
przez rodzinę. 7) Poobiednie reakcje rodziny na „tani obiad”.
• Dostrzeganie humorystycznych sytuacji w opowiadaniu. Co w opowiadaniu wydaje nam się
dziwne? – wypowiedzi dzieci.
• Wypowiedzi oceniające zachowania bohaterów. Uzasadnianie opinii.
• Dostrzeżenie trudnej i odpowiedzialnej roli mamy w życiu rodzinnym.
• Próba odpowiedzi na pytanie: Jak umożliwić mamie odpoczynek? Nauczyciel może zapropono-
wać burzę mózgów, w wyniku której dzieci określą sposoby umożliwienia mamie wypoczynku.
6. W pewnej rodzinie – odgrywanie scenek dramowych.
Dzieci w grupach naradzają się, przygotowują potrzebne akcesoria, a następnie przedstawiają
różne zabawne scenki z życia rodziny.
7. Bardzo tani garneczek rodzinnej zupki wyrazowej – samokontrolne ćwiczenia
językowe.
• Podawanie wyrazów neutralnych do podanych zdrobnień: garneczek, zupka, obiadek, herbatka.
talerzyk, szklaneczka.
• Rozwiązywanie rebusów – układanie zdania z rozsypanki wyrazowej.
• Tworzenie zdrobnień do podanych wyrazów.
• Uzupełnianie zdań wyrazami użytymi w odpowiedniej formie.
• Tworzenie rodziny wyrazu kwiat z wykorzystaniem wyrazów wybranych z ramki.
• Wspólne sprawdzenie wykonanej pracy połączone z ewentualną korektą i zaleceniami co do
dalszej pracy.
8. Najbardziej lubię w swojej rodzinie… – refleksje na podsumowanie dnia.
• Dzieci siedzą w kręgu, a nauczyciel zachęca je do wypowiedzi kończących zdanie: Najbardziej
lubię w swojej rodzinie…
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ „Książeczka o mojej rodzinie” – praca plastyczna.

• Dzieci tną i składają kartki z bloku tak, aby utworzyć książeczkę. Pierwsza strona będzie stro-
ną tytułową z imieniem i nazwiskiem autora. Kolejne kartki mają być wypełnione scenkami
życia rodzinnego i krótkimi opisami ciekawych wydarzeń rodzinnych. Nauczyciel łączy kartki
zszywaczem.

• Umieszczenie ukończonych prac na wystawie we wcześniej przygotowanym miejscu w klasie.
JJ „Najzabawniejsze wydarzenie w mojej rodzinie” – wypowiedź pisemna.

Dzieci układają opowiadanie na podany temat, opisując najzabawniejsze lub najciekawsze wy-
darzenie z życia rodziny. Nauczyciel przypomina zasady prawidłowej konstrukcji opowiadania.

W następnym tygodniu będą potrzebne: skarpety, mulina, guziczki, kawałki filcu, igły,
nożyczki, wstążeczki, koraliki, puszki po napojach, groch, materiały ilustracyjne i informacyjne
dotyczące sportów zimowych, sportowców, ośrodków sportów zimowych w Polsce (foldery, prze-
wodniki, reklamy, plakaty biur podróży, różne wydawnictwa turystyczne, albumy), klej, karton,
kolorowy papier, markery, kartki, kostki do gry, sanki, wycinki z czasopism i inne materiały do
wykorzystania w plakacie reklamującym ośrodek zimowego wypoczynku.

184 XVIII krąg tematyczny: Sport to zdrowie

XVIII krąg tematyczny: Sport to zdrowie

Temat 86. Dbamy o siebie

ZAPIS W DZIENNIKU
Rozwiązywanie zadań na obliczanie obwodów figur, rysowanie figur o określonych wymiarach.
Rozmowa o sposobach przenoszenia się bakterii i wirusów oraz o przyczynach zapadania na nie
które choroby zainspirowana komiksem. Czynniki warunkujące nasze zdrowie – udzielanie rad
i wskazówek. Układanie haseł promujących zdrowy tryb życia. Pisownia wyrazów z ch i h. Budowa
wewnętrzna człowieka, najważniejsze narządy i ich funkcje. Bakteria Skarpetolla – wykonanie
pracy przestrzennej. Ćwiczenia z laską gimnastyczną – wzmacnianie mięśni posturalnych.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– układa hasła promujące zdrowy tryb życia
– rozwiązuje zadania związane z obliczaniem długości boków i obwodów figur
– rysuje figury symetryczne
– nazywa narządy wewnętrzne człowieka i określa ich funkcje
– zna czynniki wpływające na utrzymanie zdrowia
– wykonuje pracę przestrzenną zgodnie z podanym tematem
– wykonuje proponowane ćwiczenia z przyborami

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz komiks i tekst informacyjny na temat wewnętrznej budowy człowieka
– udzielisz rad dotyczących tego, jak unikać chorób wywołanych bakteriami i wirusami
– poprawnie zapiszesz wyrazy z ch i h
– ułożysz hasła na temat zdrowego stylu życia
– rozwiążesz zadania związane z obliczaniem obwodów figur
– wykonasz pracę przestrzenną
– weźmiesz udział w ćwiczeniach z laską gimnastyczną

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– bierzesz udział w rozmowach na podany temat
– czytasz komiks i tekst informacyjny na temat wewnętrznej budowy człowieka
– udzielasz rad dotyczących tego, jak unikać niektórych chorób
– poprawnie piszesz wyrazy z ch i h
– rozwiązujesz zadania związane z obliczaniem długości boków i obwodów figur i rysujesz figury
– wykonujesz pracę przestrzenną zgodnie z podanym tematem
– bierzesz udział w ćwiczeniach z laską gimnastyczną

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego powinno się znać budowę wewnętrzną człowieka?
– Dlaczego dbałość o swoje zdrowie jest takie ważne?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 75–77, Z cz. 2 s. 78–80, M. cz. 1 s. 102–103, paski papieru o wymiarach 5 × 40 cm, 10
kwadratów o boku 5 cm z kolorowego papieru, linijki, encyklopedie, pacynka, alfabet z ponume-
rowanymi literami, słowniczki ortograficzne, prostokątne tekturki z działaniami, prostokątne
paski z wynikami i sylabami, materiały poglądowe dotyczące budowy organizmu człowieka, kar-
teczki z nazwami bakterii, złożone tekturki w formacie A4, skarpety, mulina, guziczki, kawałki
filcu, igły, nożyczki, wstążeczki, koraliki, puszki po napojach, groch, laski gimnastyczne; dodat-
kowo: duży arkusz kartonu, kolorowy papier, flamastry, kredki, farby.

Temat 86. Dbamy o siebie 185

PLAN ZAJĘĆ M cz. 1 s. 102 z. 1
1. Rozwiązywanie zadań na obliczanie obwodów figur.
2. Nie lubimy chorować – kształtowanie prawidłowych postaw. M cz. 1 s. 102 z. 2
3. „Dbamy o siebie” – wprowadzenie do tematu zajęć. M cz. 1 s. 102 z. 3
4. „Niewidzialni wrogowie” – praca z komiksem. M cz. 1 s. 103 z. 6, 7
5. Na zdrowie! – wypowiedzi na temat zachowań służących zdrowiu. M cz. 1 s. 102 z. 4
6. Ch czy h – jak napisać te słowa, by nie bolała głowa? Ćwiczenia ortograficzne. M cz. 1 s. 102 z. 5
7. Jak jest zbudowany organizm człowieka – ćwiczenia w układaniu pytań.
8. Bakteria Skarpetolla – wykonanie pracy przestrzennej. M cz. 1 s. 103 z. 8
9. Sformułowanie haseł o zdrowym trybie życia.
10. Ćwiczenia z laską gimnastyczną – wzmacnianie mięśni posturalnych.
11. Podsumowanie zajęć – udzielanie rad na temat utrzymania zdrowia.

PRACA DOMOWA
Przygotuj materiały dotyczące wybranego sportu zimowego i wybranego sportowca.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Rozwiązywanie zadań na obliczanie obwodów figur.

• Układanie przez chętnych uczniów zagadek i zadawanie ich kolegom, np. Ma trzy boki i trzy
kąty, taki kształt ma ekierka, jaka to figura geometryczna?

• Uczniowie mają przed sobą paski papieru o wymiarach 5 cm × 40 cm oraz 10 kwadratów o boku
5 cm. Nauczyciel informuje, że paski mają długość 40 cm. Uczniowie bez mierzenia kwadratów
odpowiadają na pytania: Czy wszystkie kwadraty ułożone jeden obok drugiego zmieszczą się na
pasku? Jaka jest długość boku kwadratu? Następnie rozwiązują podobne zadanie w zeszycie
ćwiczeń, wykonując pomocniczy rysunek.

• Uzupełnianie tabeli po wykonaniu na kartkach odpowiednich obliczeń dotyczących obwodu pro-
stokątów i długości ich boków. Mnożenie, dzielenie, dodawanie i odejmowanie w zakresie 100.

• Odpowiedź na zawarte w zadaniu pytanie po zademonstrowaniu przez nauczyciela sposobu
naklejania taśmy na kwadratową kartkę.

• Obliczanie długości boków figur z wykorzystaniem mnożenia, dzielenia, dodawania i odejmo-
wania w zakresie 100.

• Ustalenie, na czym polega błąd w treści zadania i poprawienie zadania.
• Etapowe rozwiązywanie zadania związanego z rysowaniem trójkąta zgodnie z podanymi wa-

runkami i obliczaniem jego obwodu; wspólne ustalenie, dlaczego obwody trójkątów różnią się
od siebie.
• Rysowanie drugiej połowy figury z zastosowaniem osi symetrii, obliczanie obwodów figur.
2. Nie lubimy chorować – kształtowanie prawidłowych postaw.
• Odkodowanie hasła CHOROBA na podstawie kolejności liter w alfabecie: 3 – 8 –16 – 18 – 16 – 2 – 1.
• Wyszukanie objaśnienia wyrazu choroba w encyklopedii lub innym źródle leksykalnym.
• Dzieci rozmawiają o ostatnio przebytych chorobach. Podają, jakie miały objawy, jak się wtedy
czuły, w jaki sposób były leczone. Próbują ustalić przyczyny choroby, np. niewłaściwe ubranie,
zarażenie się od kolegi lub kogoś z rodziny. Nauczyciel przedstawia Konrada – pacynkę, która
często choruje.
3. „Dbamy o siebie” – wprowadzenie do tematu zajęć.
• Nauczyciel podaje temat dnia – „Dbamy o siebie”.
• Dzieci określają związek pomiędzy tematem a wcześniejszą rozmową o chorobach.
• Ustalenie celu zajęć, np. Ustalimy przyczyny chorób. Dowiemy się, w jaki sposób należy dbać o siebie,
aby być zdrowym.
• Nauczyciel podaje cele, które nie zostały wymienione przez uczniów.
4. „Niewidzialni wrogowie” – praca z komiksem.
• Formułowanie hipotez dotyczących przyczyn niektórych zachorowań.

186 XVIII krąg tematyczny: Sport to zdrowie

PZ cz. 2 s. 75 • Ciche czytanie komiksu.
PZ cz. 2 s. 75 ćw. 1 • Weryfikacja hipotez na podstawie komiksu.
Z cz. 2 s. 78 ćw. 2 • Formułowanie wniosków.
PZ cz. 2 s. 75 ćw. 2 • Wyjaśnienie pojęć zakażenie i odkażanie – uzupełnianie zdań ze zwróceniem uwagi na pisownię
Z cz. 2 s. 78 ćw. 1
Z cz. 2 s. 79 ćw. 3 wyjaśnianych wyrazów.
PZ cz. 2 s. 75 ćw. 3 5. Na zdrowie! – wypowiedzi na temat zachowań służących zdrowiu.

Z cz. 2 s. 79 ćw. 4 • Udzielanie rad bohaterom komiksowych scenek.
• Wybór właściwych rad sprzyjających dbaniu o zdrowie – głośne czytanie wypowiedzi. Odniesie-
PZ cz. 2 s. 76–77
nie ich do sytuacji przedstawionych w komiksie i własnych rad udzielonych bohaterom.
PZ cz. 2 s. 77 ćw. 1 • Jakie czynniki wpływają na nasze zdrowie? – swobodne wypowiedzi dzieci.
Z cz. 2 s. 80 ćw. 5 • Dopisywanie wskazówek do haseł związanych z dbałością o zdrowie. Samoocena w zakresie
PZ cz. 2 s. 77 ćw. 2, 3
Z cz. 2 s. 80 ćw. 6 stosowania się do napisanych wskazówek.
• Określenie najważniejszych zasad, których należy przestrzegać, by zachować zdrowie i dobre
Z cz. 2 s. 80
samopoczucie.
6. Ch czy h – jak napisać te słowa, by nie bolała głowa? – ćwiczenia ortograficzne.

• Nauczyciel pisze na tablicy trzy słowa: choroba, hartować, higiena. Dzieci wypowiadają się na

temat związku tych wyrazów ze zdrowiem.
• Ustalenie trudności ortograficznych ukrytych w tych wyrazach.
• Praca w parach ze słownikiem ortograficznym. Nauczyciel przygotowuje kartki z wypisanymi

w pionie hasłami: CHOROBA, HARTOWAĆ, HIGIENA. Zadaniem dzieci jest ułożenie krzyżó-
wek z wyrazami z trudnością dotyczącą pisowni ch lub h: na bazie hasła choroba dzieci dopisują
wyrazy z ch, a na bazie pozostałych dwóch wyrazów – wyrazy z h. Na koniec układają zdania
z wyrazami: choroba, hartować, higiena.
7. Jak jest zbudowany organizm człowieka – ćwiczenia w układaniu pytań.
• Dzieci w parach otrzymują prostokątną tekturkę (może to być stara pocztówka) podzieloną w
pionie na 9 prostokątnych pól. W każdy polu znajduje się działanie. Dodatkowo każda para ma
9 prostokątnych pasków (łączna długość ich boków jest równa długościom boków tekturki z
działaniami), na których z jednej strony jest zapisany wynik działania, a z drugiej jedna z sylab
hasła: Budowa wewnętrzna człowieka. Dzieci dokonują obliczeń i kładą paski z wynikami na
odpowiednich działaniach. Po odwróceniu pasków odczytują hasło, a następnie szukają w spisie
treści podręcznika stron poświęconych temu tematowi.
• Ciche czytanie tekstu „Budowa wewnętrzna człowieka”.
• Układanie w parach po jednym pytaniu do tekstu i wrzucenie pytań do pojemnika.
• „Znam mój organizm” – minikonkurs. Dzieci dzielą się na 4-, 5-osobowe grupy. Losują po jed-
nym z pytań, które układały podczas zajęć, i na nie odpowiadają.
• Wskazywanie na modelu lub schemacie (np. z pracowni biologicznej) części ciała i narządów
wewnętrznych człowieka.
• Nazywanie części organizmu człowieka przedstawionych na rysunku.
• Ustalenie funkcji wybranych części organizmu.
• Głośne czytanie ciekawostki o czerwonym zabarwieniu krwi.
8. Bakteria Skarpetolla – wykonanie pracy przestrzennej.
• Ćwiczenie kreatywności – Jak wyobrażasz sobie bakterię, która nazywa się…? – rundka. Dzieci
losują karteczki z nazwami bakterii, odczytują nazwę wylosowanej bakterii i opisują, jak wy-
obrażają sobie jej wygląd.
• Przykładowe nazwy:

Bordetella Chlamydia Citrobacter Coxiella Gaffkya Gardnerella Enterococcus

Legionella Francisella Bacillus Micrococcus Klebsiella Halobacterium Helicobacter

Salmonella Treponema Rikettsia Haemophilus Jersinia Vibrio Photobacterium

Temat 87. Wielcy polscy sportowcy 187

• Dzieci wykładają materiały przygotowane na zajęcia (skarpety, mulinę, guziczki, kawałki filcu,
igły, nożyczki, wstążeczki, koraliki, puszki po napojach). Nazywają bakterię, którą można wy-
konać z tych materiałów. Podają pomysły wykonania maskotki–bakterii.

• Wykonują Sarpetollę zgodnie z instrukcją nauczyciela.
• Organizują wystawkę maskotek. Oceniają je wg schematu: dwa komplementy i jedna prośba

do autora pracy.
9. Sformułowanie haseł o zdrowym trybie życia.

• Dyskusja: W jaki sposób zagrodzić drogę bakteriom, aby przeciwdziałać chorobom?
• Dzieci wymyślają w parach hasła dotyczące zdrowego trybu życia, które zapisują na złożonych

tekturkach A4.
• Tekturki ustawiają na wystawce w taki sposób, aby „zagradzały drogę” bakteriom.
10. Ćwiczenia z laską gimnastyczną – wzmacnianie mięśni posturalnych.
• Zabawa ożywiająca korygująca postawę. Dzieci kładą laski gimnastyczne w dowolnych miej-

scach na podłodze. Biegają w różnych kierunkach, omijając lub przeskakując przez laski. Na
gwizdek zatrzymują się w postawie skorygowanej.
• Ćwiczenia wzmacniające mięśnie posturalne:
– Dzieci trzymają laskę przed sobą za końce. Przechodzą przez nią jedną, a potem drugą nogą
i przenoszą ją za plecami w górę i w dół.
– Siad skulny z laską trzymaną pod kolanami oburącz za końce, przechodzenie do leżenia ty-
łem i wracanie do siadu skulnego.
– „Wycieranie ręcznikiem”. W siadzie skrzyżnym trzymanie laski za plecami za końce i prze-
suwanie jej poziomo i na skos.
– Leżenie przodem z trzymaniem laski oburącz. Unoszenie wyprostowanych rąk z laską znad
podłoża i zakładanie laski na łopatki.
– Sztafeta. Dzieci siedzą w trzech rzędach w siadzie skulnym. Przed pierwszym dzieckiem leży
laska gimnastyczna, którą należy podać do tyłu w wyprostowanych rękach; ostatnie dziecko
biegnie z laską na początek rzędu, siada i podaje laskę. Gra się kończy, gdy dziecko, które ją
rozpoczęło, znajdzie się na początku.
• Ćwiczenie oddechowe. W marszu dzieci podnoszą laskę przed sobą (wdech) i opuszczają ją
(wydech).
11. Podsumowanie zajęć – udzielanie rad na temat utrzymania zdrowia.
• Dobra rada dla Konrada – dzieci radzą Konradowi (pacynce, którą podają sobie z ręki do ręki),
jak uniknąć choroby.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Zdrowy styl życia – wykonanie w grupach plakatu reklamowego.
Dzieci wybierają jedno z haseł promujących zachowania prozdrowotne i wykonują plakaty stano-
wiące ich ilustrację. Z plakatów tworzą wystawę na szkolnym korytarzu.

XVIII krąg tematyczny: Sport to zdrowie

Temat 87. Wielcy polscy sportowcy

ZAPIS W DZIENNIKU
Kilkuzdaniowe wypowiedzi o wybranych dyscyplinach sportów zimowych. Czytanie informacji
o polskich sportowcach odnoszących sukcesy w sportach zimowych. Redagowanie i pisanie notatki
o wybranym sportowcu. Tworzenie związku przymiotnika z rzeczownikiem w liczbie pojedynczej
i mnogiej, rodzaj przymiotnika. Sprawdzam siebie – samodzielne rozwiązywanie zadań na doda-
wanie i odejmowanie w zakresie 100, obliczenia pieniężne, wagowe i zegarowe. Gry i zabawy na
śniegu z sankami.

188 XVIII krąg tematyczny: Sport to zdrowie

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– przygotowuje prezentację dotyczącą wybranego sportowca i dyscypliny sportu
– czyta tekst o polskich sportowcach
– pisze zdania na podany temat
– układa hasła dopingujące sportowców
– samodzielnie rozwiązuje zadania na dodawanie i odejmowanie w zakresie 100
– wykonuje obliczenia pieniężne, wagowe, zegarowe
– przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas zabaw na śniegu

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– przeczytasz tekst informacyjny
– napiszesz notatkę o sportowcu i ułożysz hasła zagrzewające do sportowej rywalizacji
– weźmiesz udział w rozmowach o sportach zimowych i sportowcach
– napiszesz zdania na podany temat
– samodzielnie rozwiążesz zadania sprawdzające wiadomości i umiejętności matematyczne
– wykonasz obliczenia pieniężne, wagowe i zegarowe, stosując właściwe jednostki miary i czasu
– weźmiesz udział w grach i zabawach na śniegu

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– czytasz tekst o sportowcach
– piszesz notatkę o sportowcu i układasz hasła zagrzewające do sportowej rywalizacji
– bierzesz udział w rozmowach o sportach zimowych i sportowcach
– piszesz zdania, przestrzegając omówionych zasad
– samodzielnie rozwiązujesz zadania sprawdzające wiadomości i umiejętności matematyczne
– bierzesz udział w grach i zabawach na śniegu

KLUCZOWE PYTANIA
– Dlaczego podziwiamy sportowców?
– Które cechy sportowca moglibyśmy naśladować?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 78–79, Z cz. 2 s. 81–83, PM cz. 1 s. 68–69, M cz. 1 s. 104–105, materiały ilustracyjne
i informacyjne dotyczące reprezentantów sportów zimowych, wycinki z gazet, nożyczki, klej,
karton, kolorowy papier, markery, encyklopedie, leksykony o tematyce sportowej, chorągiew-
ki, szaliki, kołatki, obręcze, sanki.

PLAN ZAJĘĆ
1. „Co to za sport?” – zagadki pantomimiczne wprowadzające do tematu zajęć.
2. Kilka faktów o sporcie – przygotowanie i przedstawienie prezentacji.
3. „Sportowcy na medal” – praca z tekstem informacyjnym.
4. Klasowa encyklopedia sportowców – pisanie notatki o wybranym sportowcu.
5. „Biegnij, biegnij, biegnij – nikomu nie ulegnij!” – redagowanie haseł.
6. Najlepsi sportowcy – ćwiczenia gramatyczne.
7. Sprawdzam siebie – dodawanie i odejmowanie w zakresie 100, obliczenia pieniężne, wagowe

i zegarowe, jednostki miary i czasu.
8. Zabawy na śniegu z sankami.
9. Podsumowanie zajęć – rozmowa o ulubionej dyscyplinie sportu i wysiłku mistrzów sportu.

Temat 87. Wielcy polscy sportowcy 189

PRZEBIEG ZAJĘĆ PZ cz. 2 s. 78–79
ćw. 1, 2, 3
1. „Co to za sport?” – zagadki pantomimiczne wprowadzające do tematu zajęć.
• Ochotnicy przedstawiają ruchem wybrany sport zimowy. Z cz. 2 s. 81 ćw. 1
• Ustalenie, co łączy przedstawione dyscypliny. Z cz. 2 s. 81 ćw. 4
Z cz. 2 s. 82 ćw. 3
2. Kilka faktów o sporcie – przygotowanie i przedstawienie prezentacji.
• Dzieci wykładają przygotowane materiały. Dobierają się w grupy zadaniowe, z których każda Z cz. 2 s. 81 ćw. 2
będzie się zajmować inną dyscypliną sportu. W 5-, 6-osobowych grupach przygotowują prezen-
tacje, na które składają się:
– plakat dotyczący wybranej dyscypliny,
– krótkie przedstawienie (do 6 min), w którym pojawią się: co najmniej jeden sportowiec upra-
wiający wybraną przez zespół dyscyplinę sportu, grupa kibiców oraz okrzyk zachęcający spor-
towca do rywalizacji.
• Grupy prezentują efekty swojej pracy:
– opowiadają o dyscyplinie sportowej na podstawie plakatu,
– przedstawiają scenkę.
• Widzowie oceniają pracę grupy wg schematu: dwa komplementy i jedna prośba.
• Członkowie grupy prezentującej dokonują samooceny – oceniają współpracę w grupie.

3. „Sportowcy na medal” – praca z tekstem informacyjnym.
• Uczniowie czytają cicho ze zrozumieniem tekst z podręcznika.
• Wypowiadają się o wybranych gwiazdach sportu, uzupełniając informacje z tekstu własną
wiedzą.
• Odpowiadają na pytania: Jakie wspólne cechy mają mistrzowie sportu? Co trzeba zrobić, aby
zostać mistrzem?

• Co jest największym marzeniem sportowca? – burza mózgów.
• Rozmowa kierowana na temat zimowych igrzysk olimpijskich. Zapoznanie z aktualną listą

polskich medalistów igrzysk zimowych.
• Analiza piktogramów symbolizujących wybrane dyscypliny sportu. Nazywanie dyscyplin.

Ustalenie dyscypliny nie pasującej do pozostałych z uzasadnieniem wyboru.
• Dyscypliny sportów zimowych – rozwiązywanie rebusów.
• Swobodne wypowiedzi na temat ulubionej zimowej dyscypliny sportowej. Rysowanie symboli

trzech ulubionych dyscyplin z uzasadnieniem wyboru.
4. Klasowa encyklopedia sportowców – pisanie notatki o wybranym sportowcu.

• Słuchanie notatki o Kamilu Stochu czytanej przez nauczyciela.
• Próba ustalenia tego, co w notatce wydaje się nieprawidłowe (częste powtarzanie się imienia i

nazwiska sportowca).
• Zastąpienie powtarzającego się nazwiska podanymi zaimkami osobowymi (bez wprowa-

dzania nazwy), głośne przeczytanie notatki, sprawdzenie poprawności i przepisanie jej do
zeszytów.
• Jak napisać krótką notatkę o znanym sportowcu? – analiza wybranych haseł z encyklopedii
(albo z internetu lub innych źródeł leksykalnych, mogą też być przygotowane przez nauczycie-
la w postaci prezentacji multimedialnej).
• Pisanie w parach notatki o wybranym mistrzu sportów zimowych na podstawie tekstu in-
formacyjnego i dostępnych źródeł. Dzieci wykonują pracę na kolorowych kartkach. Notatkę
uzupełniają zdjęciami, wycinkami z czasopism i rysunkami.
Uwaga! Nauczyciel stara się tak pokierować wyborami dzieci, by lista sportowców była jak
najdłuższa. Można zachęcić uczniów, by zainteresowali się mistrzami z dawnych lat.
• Przypomnienie zasad szeregowania alfabetycznego haseł w leksykonach – zwrócenie uwagi
na nazwiska jako podstawę szeregowania i uwzględnianie imion dopiero w przypadku iden-
tycznych nazwisk.
• Porządkowanie napisanych notatek o sportowcach i stworzenie „Klasowej encyklopedii spor-
towców”.

190 XVIII krąg tematyczny: Sport to zdrowie

Z cz. 2 s. 83 ćw. 7 5. „Biegnij, biegnij, biegnij – nikomu nie ulegnij!” – redagowanie haseł.
• Rozmowa na temat wpływu kibiców na sportową rywalizację zawodników: Czy kibice mają
Z cz. 2 s. 83 ćw. 5 wpływ na startujących zawodników? W jaki sposób kibice mogą zagrzewać sportowców do spor-
Z cz. 2 s. 83 ćw. 6
towej rywalizacji? W jaki sposób kibice nie powinni się zachowywać?
PM cz. 1 s. 68 z. 1, 2, 5
M cz. 1 s. 104 z. 1, 2 • Wspólne wymyślanie i zapisywanie na tablicy haseł zagrzewających zawodników do walki.
PM cz. 1 s. 69 z. 7 • Indywidualne tworzenie haseł dopingujących.
M cz. 1 s. 105 z. 9 • Zawodnicy i kibice – odgrywanie scenek dramowych. Dzieci pracują w 5-, 6-osobowych gru-
PM cz. 1 s. 68 z. 3, 4
M cz. 1 s. 105 z. 6, 7 pach. Wybierają spośród siebie 2 zawodników. Pozostali to kibice. Przygotowują scenkę o rywa-
PM cz. 1 s. 69 z. 8, 9 lizujących zawodnikach i kibicach zagrzewających ich do sportowej walki. Zawodnicy ruchem
naśladują start, udział w zawodach, ich zakończenie. Kibice machają chorągiewkami, szalika-
Mcz.1s.104–105z.3, 4, 8 mi, kołatkami i skandują dopingujące rymowanki. Po przygotowaniach następuje prezentacja
PM cz. 1 s. 68–69 z. 6, scenek na forum klasy połączona z omówieniem.
6. Najlepsi sportowcy – ćwiczenia gramatyczne.
10, 11, M cz. 1 s. 105 z. 5 • Tworzenie połączeń wyrazowych przymiotnika z rzeczownikiem w liczbie pojedynczej i mno-
giej. Układanie i zapisywanie w zeszycie zdań ze związkami wyrazowymi w liczbie mnogiej.
• Intuicyjne, kierowane pytaniami nauczyciela porządkowanie przymiotników w liczbie poje-
dynczej wg rodzajów.
7. Sprawdzam siebie – dodawanie i odejmowanie w zakresie 100. Obliczenia pieniężne,
wagowe i zegarowe. Jednostki miary i czasu.
Uwaga! Zadania zaproponowane w tym punkcie zajęć nauczyciel może wykorzystać w następ-
nych dniach jako materiał powtórzeniowy.
• Dodawanie i odejmowanie w zakresie 100 – obliczenia, porównywanie sum i różnic, porówny-
wanie różnicowe.
• Obliczenia pieniężne, porównywanie różnicowe.
• Rozwiązywanie zadań związanych z ważeniem. Dodawanie i odejmowanie w zakresie 100,
porównywanie różnicowe.
• Odczytywanie wskazań zegara, obliczenia zegarowe, zapisywanie wskazań zegara, jednostki
czasu.
• Rozwiązywanie zadań związanych z mierzeniem długości odcinków i obliczaniem obwodów
figur, stosowanie jednostek miary.
8. Zabawy na śniegu z sankami.
• Dzieci ustalają zasady bezpiecznej zabawy na śniegu.
• „Trafiaj w cel”. Każde dziecko lepi po 3 śnieżne kule i z odległości 7 kroków celuje do leżących
na śniegu obręczy.
• „Kto dalej?”. Dzieci lepią po 2 śnieżki, po czym ustawiają się na wyznaczonej linii i wykonują
rzuty – raz prawą, raz lewą ręką.
• „Kto pierwszy na sankach?”. Dzieci stoją w dużym kręgu (o średnicy ok. 10 m) parami naprze-
ciwko siebie. Każda para ma swój numer. W środku kręgu stoją sanki. Na sygnał (wywołany
numer) wskazane dzieci szybko dobiegają do sanek i siadają okrocznie w prawidłowej pozycji.
Dziecko, które szybciej zajęło miejsce, wywołuje następną parę.
• „Przewożenie podróżników”. Zaznaczamy linię startu i 15 m dalej – linię mety. Zespoły usta-
wiają się z sankami w rzędach na linii startu. Pierwsi z rzędów siadają na sankach, a następni
ciągną je w kierunku mety. Po jej przekroczeniu „podróżnik” wstaje i zostaje na mecie. Zawod-
nik z sankami wraca na linię startu, tu siada na sanki, a kolejny zawodnik ciągnie go do mety.
Wygrywa drużyna, która najszybciej przewiezie wszystkich „podróżników”.
9. P odsumowanie zajęć – rozmowa o ulubionej dyscyplinie sportu i wysiłku mistrzów
sportu.
• Dzieci wybierają dyscypliny, które chcieliby uprawiać.
• Określają, co należy zrobić, aby osiągnąć mistrzostwo w wybranej dyscyplinie.
• Kończenie zdania: Dzisiaj nauczyłam się/nauczyłem się…

Temat 88. Uprawiamy sporty 191

DODATKOWE SYTUACJE DYDAKTYCZNE
JJ Ankieta – ulubiona dyscyplina sportowa.

Dzieci dobierają się w 4-osobowe grupy. Każda z grup przeprowadza w wybranej klasie ankietę
dotyczącą ulubionej zimowej dyscypliny sportowej. Grupy opracowują wyniki i wpisują je do
zbiorczej tabeli. Następnie, na podstawie danych z tabeli układają zadania matematyczne.
JJ „Najlepszy polski sportowiec” – debata.
• Dzieci wybierają dwóch najpopularniejszych sportowców. Zwolennicy jednego siadają naprze-

ciwko zwolenników drugiego. Osoby niezdecydowane pozostają w ławkach.
• Przypomnienie, na czym polega kulturalna dyskusja.
• Na zmianę podawanie argumentów i kontrargumentów.
• Co pewien czas nauczyciel przerywa debatę. Można wtedy zmienić miejsce – dołączyć do zwo-

lenników danego sportowca lub usiąść na miejscu dla niezdecydowanych.
• Po określonym czasie następuje podsumowanie debaty. Osoby zmieniające miejsce mówią, któ-

re argumenty ich przekonały.

XVIII krąg tematyczny: Sport to zdrowie

Temat 88. Uprawiamy sporty

ZAPIS W DZIENNIKU
Sprawdzam siebie – samodzielne rozwiązywanie zadań wymagających umiejętności praktycznych,
obliczenia w zakresie 100 w obrębie czterech działań. Swobodne wypowiedzi dzieci o uprawianych
przez nie sportach. Rozmowa na temat korzyści płynących z aktywności ruchowej. Głośne czytanie
opowiadania Małgorzaty Węgrzeckiej „Stanie na głowie”. Wyjaśnianie związków frazeologicznych
z wyrazem głowa. Uzupełnianie form czasownika biegać w czasie teraźniejszym. Planowanie zajęć
sportowych na najbliższy tydzień. Zimowy tor przeszkód.

CELE – PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
– dostrzega swoją odrębność i niepowtarzalność
– wypowiada się o uprawianych sportach
– odpowiada na pytania do tekstu
– wyjaśnia powiedzenia związane z częściami ciała
– odmienia czasownik biegać w czasie teraźniejszym
– s amodzielnie wykonuje zadania na obliczanie obwodów figur, na dodawanie i odejmowanie w za-
kresie 100 z zastosowaniem obliczeń pieniężnych, wagowych i kalendarzowych
– uczestniczy w zabawach na śniegu, przestrzegając zasad bezpieczeństwa

CELE SFORMUŁOWANE W JĘZYKU UCZNIA
– wypowiesz się na temat uprawianych sportów
– przeczytasz opowiadanie i weźmiesz udział w rozmowie na jego temat
– wyjaśnisz wskazane powiedzenia
– zaplanujesz aktywność ruchową na następny tydzień
– samodzielnie wykonasz zadania matematyczne sprawdzające wiadomości i umiejętności prak-
tyczne
– weźmiesz udział w przygotowaniu i pokonywaniu zimowego toru przeszkód

KRYTERIA OCENIANIA (NACOBEZU)
Podczas zajęć będę zwracać uwagę, czy:
– czytasz opowiadanie i bierzesz udział w rozmowie na jego temat
– wypowiadasz się o uprawianych przez siebie sportach
– wyjaśniasz wskazane powiedzenia

192 XVIII krąg tematyczny: Sport to zdrowie

– planujesz zajęcia sportowe na następny tydzień
– samodzielnie wykonujesz zadania matematyczne sprawdzające wiadomości i umiejętności

praktyczne
– bierzesz udział w przygotowaniu i pokonywaniu zimowego toru przeszkód

KLUCZOWE PYTANIA
– Jak rozumiesz powiedzenie, że trening czyni mistrza?

ŚRODKI DYDAKTYCZNE
PZ cz. 2 s. 80–82, Z cz. 2 s. 84–85, PM cz. 1 s. 70–71, M cz. 1 s. 106–107, różne wizytówki,
arkusz brystolu w formacie A5, plansze z wypisanymi umiejętnościami, karteczki z imio-
nami uczniów (2–3 komplety), duża wskazówka, słownik frazeologiczny, flamastry, kartka,
3 kostki do gry, 2 zestawy nakrywek (po 10 w każdym kolorze), lina, sanki; dodatkowo:
kartki z bloku, kredki.

PLAN ZAJĘĆ
1. Sprawdzam siebie – samodzielne rozwiązywanie zadań.
2. Uprawiamy sporty – odkodowanie tematu dnia.
3. Kto, tak jak ja…? – rozmowa o aktywności sportowej uczniów.
4. „Stanie na głowie” – praca z tekstem M. Węgrzeckiej.
5. Mieć coś na głowie – ćwiczenia wzbogacające język.
6. Co robili, co robimy, co będziemy robili? – planowanie zajęć sportowych.
7. Przygotowanie i pokonywanie zimowego toru przeszkód.
8. Podsumowanie zajęć – rundka wypowiedzi wyjaśniających, dlaczego warto uprawiać sport.

PRZEBIEG ZAJĘĆ
1. Sprawdzam siebie – samodzielne rozwiązywanie zadań.

Uwaga! Zadania zaproponowane w tym punkcie zajęć nauczyciel może wykorzystać w następ-
nych dniach jako materiał powtórzeniowy.
• Ćwiczenie biegłości w zakresie mnożenia i dzielenia.
– Ć wiczenie w parach techniki rachunkowej w zakresie czterech działań – gra „Trzy w linii”.
Do gry są potrzebne: kartka, 3 kostki do gry, 2 zestawy nakrywek (po 10 w każdym kolorze).
– Dzieci samodzielnie przygotowują planszę do gry na kartce.

– Wpisują w poszczególne pola dwucyfrowe liczby wyznaczone losowo. W tym celu rzucają na
przemian dwiema kostkami (mogą to być popularne kostki sześcienne lub kostki z większą
liczbą ścianek). Liczba na pierwszej kostce wyznacza cyfrę dziesiątek, na drugiej – cyfrę jed-
ności (liczby mogą się powtarzać). Pięć pól pozostaje wolnych, np.: