Strategi A+ Ting 4 - Kimia

49 Air kapur Lime water CuCO3 Panaskan Heat Jawapan/Answers: 1 (a) (i) Persamaan kimia/ Chemical equation: CuCO3 + 2HCl → CuCl2 + CO2 + H2 O Tafsiran/ Interpretation: 1 mol kuprum(II) karbonat bertindak balas dengan 2 mol asid hidroklorik untuk menghasilkan 1 mol kuprum(II) klorida, 1 mol karbon dioksida dan 1 mol air. 1 mole of copper(II) carbonate reacts with 2 moles of hydrochloric acid to produce 1 mole of copper(II) chloride, 1 mole of carbon dioxide and 1 mole of water. Jisim formula relatif / Relative formula mass of CuCl2 = 64 + 2(35.5) = 135 (ii) Bil. mol / No. of moles of CO2 = 0.5 24 = 0.02 mol Daripada persamaan, 1 mol CO2 terhasil berserta 1 mol CuCl2 From the equation, 1 mole of CO2 is produced along with 1 mole of CuCl2 Jadi, 0.02 mol CO2 terhasil berserta 0.02 mol CuCl2 So, 0.02 mole of CO2 is produced along with 0.02 mole of CuCl2 Bil. ion / No. of ions of = 0.02 × 6.02 × 1023 × 3 = 3.61 × 1022 ion/ions (b) (i) Sebatian ion / Ionic compound = XCO3 /XO Sebatian kovalen / Covalent compound = CO2 Ujian kimia: Alirkan gas yang terbebas ke dalam air kapur, air kapur menjadi keruh. Chemical test: Flow the gas released into lime water, the lime water turns chalky. (ii) Susunan radas / Apparatus set-up: (ii) Bil. mol / No. of moles of XCO3 = 20 125 = 0.16 mol Daripada persamaan / From the equation, 1 mol XCO3 → 1 mol XO Jadi/So, 0.16 mol XCO3 → 0.16 mol XO Jisim/Mass of XO = 0.16 × 81 = 12.96 g Daripada persamaan / From the equation, 1 mol XCO3 → 1 mol CO2 Jadi/So, 0.16 mol XCO3 → 0.16 mol CO2 Bil. molekul/ No. of molecules = 0.16 × 6.02 × 1023 = 9.63 × 1022 molekul / molecules Tkt 4 Stra A+ Kimia 3(27-49).indd 49 10/9/2023 1:50:12 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

50 Bab 4 Jadual Berkala Unsur The Periodic Table of Elements Tema: Asas Kimia Revisi Pantas 2 Terdapat 18 kumpulan dan 7 kala dalam Jadual Berkala Unsur. There are 18 groups and 7 periods in the Periodic Table of Elements. 3 Unsur dengan sifat kimia yang sama diletakkan dalam kumpulan yang sama. Elements with similar chemical properties are placed in the same group. 4 Bilangan elektron valens di dalam suatu atom menentukan kumpulan suatu unsur. The number of valence electrons in an atom determines the group of the element. 5 Bilangan petala yang berisi elektron menentukan kala suatu unsur./ The number of shells occupied with electrons determines the period of an element. 4.3 Unsur dalam Kumpulan 18 Elements in Group 18 1 Unsur-unsur Kumpulan 18 dikenali sebagai gas adi. Elements of Group 18 are known as noble gases. 2 Atom helium mempunyai susunan elektron duplet, manakala atom unsur-unsur yang lain mempunyai susunan elektron oktet yang sangat stabil. Helium atom has a duplet electron arrangement, while the atom of other elements have an octet electron arrangement which is very stable. 3 Unsur-unsur ini wujud sebagai monoatom. These elements exist as monoatoms. 4.4 Unsur dalam Kumpulan 1 Elements in Group 1 1 Semua unsur Kumpulan 1 mempunyai satu elektron valens. All elements of Group 1 have one valence electron. 2 Unsur dalam Kumpulan 1 juga dikenali sebagai logam alkali./ Elements of Group 1 are also known as alkali metals. 3 Kereaktifan logam semakin meningkat apabila menuruni kumpulan kerana: Metal reactivity increases down the group because: (a) Saiz atom bertambah/ The atomic size increases (b) Daya tarikan nukleus terhadap elektron valens semakin lemah/ The force of attraction of the nucleus on the valence electrons weakens (c) Elektron valens lebih mudah didermakan The valence electrons are more easily donated 4 Sifat kimia unsur Kumpulan 1: The chemical properties of Group 1 elements: (a) Bertindak balas dengan air/ React with water (b) Bertindak balas dengan oksigen/ React with oxygen (c) Bertindak balas dengan halogen/ React with halogens 4.5 Unsur dalam Kumpulan 17 Elements in Group 17 1 Semua unsur Kumpulan 17 mempunyai tujuh elektron valens. All elements of Group 17 have seven valence electrons. Perkembangan Jadual Berkala Unsur 4.1 The Development of the Periodic Table of Elements 1 Sejarah perkembangan Jadual Berkala Unsur moden: The history of the development of the modern Periodic Table of Elements: (a) Antoine Lavoisier (1789) (i) Membezakan antara logam dengan bukan logam. Differentiated between metals and non-metals successfully. (ii) Kurang tepat kerana cahaya dan haba juga dimasukkan sebagai unsur. Less accurate because light and heat are also classifi ed as elements. (b) Johann Dobereiner (1829) (i) Mengelaskan tiga unsur yang mempunyai sifat yang sama dalam satu kumpulan yang disebut sebagai triad. Classifi ed the three elements that have the same properties in a group called triads. (c) John Newlands (1864 – 1865) (i) Menemui bahawa sifat yang sama berulang pada setiap unsur kelapan yang disebut sebagai Hukum Oktaf. Found that the same properties are repeated in every eighth element which are called the Law of Octaves. (d) Lothar Meyer (1870) (i) Memplot satu graf isi padu atom melawan jisim atom dan mendapati bahawa unsur-unsur dengan sifat kimia yang sama menempati kedudukan yang setara pada lengkung tersebut. Plotted a graph of volume of atom against the atomic mass and found that the elements with the same chemical properties occupy equivalent positions on the curve. (e) Dmitri Mendeleev (1869) (i) Menyusun unsur mengikut tertib jisim atom yang menaik. Arranged the elements in the order of increasing atomic mass. (f) Henry J. G. Moseley (1914) (i) Menentukan nombor proton bagi setiap unsur. Determined the proton number for each element. (ii) Menyusun unsur-unsur mengikut tertib nombor proton yang menaik. Arranged the elements in the order of increasing proton number. (iii) Meramal empat unsur, iaitu teknetium, Tc, prometium, Pm, Hafnium, Hf dan Renium, Re. Predicted four elements which are technetium, Tc, promethium, Pm, Hafnium, Hf and Rhenium, Re. 4.2 Susunan Unsur dalam Jadual Berkala Unsur Moden/ The Arrangement of Elements in the Periodic Table of Elements 1 Jadual Berkala Unsur moden disusun mengikut tertib nombor proton menaik. Periodic Table of Elements is arranged in ascending order of proton number. Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 50 10/9/2023 1:52:10 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

51 4.1 Perkembangan Jadual Berkala Unsur The Development of the Periodic Table of Elements Latihan 1 Sejarah perkembangan jadual berkala unsur/ Historical development of periodic table of elements TP 2 Memahami Jadual Berkala Unsur seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Lengkapkan jadual berikut. TP 2 Complete the following table. Ahli sains Scientist Penemuan Discovery (a) Antoine Lavoisier (1789) (i) Mengelaskan unsur kepada empat kumpulan, iaitu gas , logam , bukan logam dan oksida logam . Classifi ed the elements into four groups which are gases , metals , non-metals and metal oxides . (ii) Bagaimanapun, penemuan beliau kurang tepat kerana beliau turut mengelaskan cahaya , haba dan sebatian lain seperti silika sebagai unsur. However, his discovery was less accurate because he also classifi ed light , heat and compounds such as silica as elements. (b) Johann Dobereiner (1829) (i) Mengelaskan tiga unsur yang mempunyai sifat yang sama dalam satu kumpulan disebut sebagai triad ./ Classifi ed the three elements that have the same properties in a group called triads . (ii) Jisim atom relatif unsur kedua dalam triad ialah purata jisim atom relatif unsur pertama dan ketiga. The relative atomic mass of the second element in the triad is the average relative atomic mass of the fi rst and third elements. (iii) Unsur-unsur dalam triad mempunyai sifat kimia yang serupa. Elements in triads have similar chemical properties . 2 Unsur dalam Kumpulan 17 juga dikenali sebagai halogen. Elements of Group 17 are also known as halogens. 3 Unsur-unsur ini wujud sebagai molekul dwiatom. The elements exist as diatomic molecules. 4 Pada suhu bilik, fl uorin dan klorin ialah gas, bromin wujud sebagai cecair, manakala iodin dan astatin ialah pepejal. At room temperature, fl uorine and chlorine are gases, bromine exists as liquid, while iodine and astatine are solids. 5 Sifat kimia halogen: The chemical properties of halogens: (a) Bertindak balas dengan air React with water (b) Bertindak balas dengan larutan natrium hidroksida React with sodium hydroxide solution (c) Bertindak balas dengan ferum React with iron 4.6 Unsur dalam Kala 3 Elements in Period 3 1 Kala ialah baris mendatar dalam Jadual Berkala Unsur. Period is the horizontal rows in the Periodic Table of Elements. 2 Apabila merentasi kala dari kiri ke kanan, nombor proton bertambah. Going across the period from left to right, the proton number increases. 3 Semua unsur dalam kala yang sama mempunyai bilangan petala berisi elektron yang sama. All elements in the same period have the same number of shells occupied with electrons. 4 Apabila bilangan proton bertambah, daya tarikan antara nukleus dengan elektron valens semakin kuat menyebabkan jejari atom semakin kecil. As the number of protons increases, the attraction force between the nucleus and the valence electrons becomes stronger resulting in the atomic radius to become smaller. Praktis PBD Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 51 10/9/2023 1:52:10 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

52 (c) John Newlands (1864 – 1865) (i) Menyusun unsur-unsur mengikut tertib jisim atom menaik . Arranged the elements in the order of increasing atomic mass . (ii) Menemui bahawa sifat yang sama berulang pada setiap unsur kelapan . Found that the same properties are repeated in every eighth element . (iii) Susunan unsur-unsur ini disebut sebagai Hukum Oktaf . The arrangement of these elements is called the Law of Octaves . (d) Lothar Meyer (1870) (i) Menyusun 56 unsur yang diketahui berdasarkan sifat yang sama seperti isi padu atom . Compiled the known 56 elements by similar properties such as the atomic volume . (ii) Memplot satu graf isi padu atom melawan jisim atom . Plotted a graph of volume of atom against the atomic mass . (iii) Mendapati bahawa unsur-unsur dengan sifat kimia yang sama menempati kedudukan yang setara pada lengkung tersebut. Found that the elements with the same chemical properties occupy equivalent positions on the curve. (e) Dmitri Mendeleev (1869) (i) Menyusun unsur mengikut tertib jisim atom yang menaik . Arranged the elements in the order of increasing atomic mass . (ii) Unsur-unsur yang mempunyai sifat kimia yang serupa disusun dalam satu lajur menegak . Elements that have similar chemical properties are arranged in a vertical column . (iii) Ruang kosong ditinggalkan bagi unsur yang belum ditemui . The empty spaces were left for undiscovered elements. (iii) Meramalkan sifat unsur yang tidak diketahui pada masa itu. Predicted the properties of unknown elements at the time. (f) Henry J. G. Moseley (1914) (i) Berjaya menemui hubungan antara spektrum sinar-X spektrum dengan nombor proton. Successfully discovered the relationship between X-ray spectrum and proton number. (ii) Menentukan nombor proton bagi setiap unsur. Determined the proton number for each element. (iii) Menyusun unsur-unsur mengikut tertib nombor proton yang menaik . Arranged the elements in the order of increasing proton number . (iv) Menyusun unsur-unsur yang mempunyai sifat kimia yang sama dalam satu kumpulan./ Arranged the elements that have the same chemical properties in a group. (v) Penemuannya menjadi asas kajian Jadual Berkala Unsur moden . His discovery became the base for the study of the modern Periodic Table of Elements . Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 52 10/9/2023 1:52:11 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

53 4.2 Susunan Unsur dalam Jadual Berkala Unsur Moden The Arrangement of Elements in the Modern Periodic Table of Elements Latihan 2 Kumpulan dan kala/Groups and periods TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Jadual di bawah menunjukkan unsur-unsur yang terdapat dalam Jadual Berkala Unsur. Lengkapkan jadual itu. TP 3 The table below shows the elements found in the Periodic Table of Elements. Complete the table. Unsur Element 1 H 1 4 He 2 7 Li 3 14 N 7 23 Na 11 27 Al 13 39 K 19 40 Ca 20 Susunan elektron Electron arrangement 1 2 2.1 2.5 2.8.1 2.8.3 2.8.8.1 2.8.8.2 Elektron valens Valence electrons 1 2 1 5 1 3 1 2 Kumpulan Group 1 18 1 15 1 13 1 2 Bilangan petala yang berisi elektron Number of shells occupied with electrons 1 1 2 2 3 3 4 4 Kala Period 1 1 2 2 3 3 4 4 2 Terangkan kedudukan unsur magnesium dalam Jadual Berkala Unsur. Nombor proton bagi Mg ialah 12. TP 4 KBAT Menganalisis Explain the position of magnesium in the Periodic Table of Elements. The proton number of Mg is 12. [Apa] Magnesium terletak dalam Kumpulan 2 [Mengapa] kerana mempunyai dua elektron valens dan Kala 3 kerana mempunyai tiga petala yang berisi elektron. /[What] Magnesium is in Group 2 [Why] because it has two valence electrons and Period 3 for having three shells occupied with electrons. 4.3 Unsur dalam Kumpulan 18 Elements in Group 18 Latihan 3 Unsur Kumpulan 18/ Group 18 elements TP 2 Memahami Jadual Berkala Unsur seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. TP 5 Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1 Lengkapkan jadual di bawah tentang unsur Kumpulan 18. TP 3 Complete the table below about the Group 18 elements. Unsur Element Helium Helium Neon Neon Argon Argon Kripton Krypton Simbol Symbol He Ne Ar Kr Nombor proton Proton number 2 10 18 36 Susunan elektron Electron arrangement 2 2.8 2.8.8 2.8.18.8 Rajah susunan elektron Diagram of electron arrangement He Ne Ar Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 53 10/9/2023 1:52:11 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

54 Elektron valens Valence electrons 2 8 8 8 Kegunaan Uses Untuk mengisi kapal udara dan belon cuaca To fi ll airships and weather balloons Digunakan di dalam lampu iklan dan tiub TV Used in advertising lights and TV tubes Menyediakan atmosfera lengai untuk kimpalan logam Provides an inert atmosphere for metal welding Digunakan dalam laser untuk memperbaiki retina mata Used in laser to repair the retina of eyes 2 Unsur Kumpulan 18 juga dikenali sebagai gas adi . Elements of Group 18 are also known as noble gases . 3 Apabila menuruni Kumpulan 18, saiz jejari atom unsur semakin bertambah kerana bilangan elektron dan bilangan petala yang berisi elektron semakin bertambah . When going down Group 18, the size of the atomic radius of the element increases because the number of electrons and the number of shell containing electrons increases . 4 Gas argon adalah tidak reaktif secara kimia. Terangkan. TP 5 KBAT Menganalisis Argon gas is chemically unreactive. Explain. [Mengapa] Atom argon mempunyai susunan elektron oktet yang sangat stabil. Oleh itu, atom argon tidak boleh menderma, menerima atau berkongsi elektron dengan mana-mana unsur./ [Why] Argon atom has an octet electron arrangement which is very stable. Therefore, argon atom cannot donate, receive or share electrons with any elements. 5 Nyatakan sifat fi zik unsur Kumpulan 18 dalam peta buih di bawah. TP 2 State the physical properties of Group 18 elements in the bubble map below. i-THINK Peta Buih Sifat fizik unsur Kumpulan 18 Physical properties of Group 18 elements (b) Tidak mengalirkan arus elektrik Do not conduct electricity (e) Gas tidak berwarna Colourless gases (c) Konduktor haba yang lemah Poor conductors of heat (d) Takat lebur dan takat didih yang rendah Low melting point and boiling point (a) Tidak larut di dalam air Insoluble in water Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 54 10/9/2023 1:52:11 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

55 6 (a) Nyatakan perubahan takat lebur dan takat didih unsur Kumpulan 18 apabila menuruni kumpulan. TP 4 State the changes in the melting point and boiling point of Group 18 elements when going down the group. Takat lebur dan takat didih meningkat. The melting point and boiling point increase. (b) Terangkan jawapan anda di 6(a). TP 4 KBAT Menganalisis Explain your answer in 6(a). [Mengapa] Saiz atom unsur menjadi semakin besar apabila menuruni kumpulan yang menghasilkan daya tarikan antara atom yang lebih kuat. Maka, lebih banyak tenaga haba diperlukan untuk mengatasi daya tersebut. / [Why] The atomic size of the element becomes bigger going down the group resulting in a stronger force of attraction between the atoms. Thus, more heat energy is needed to overcome the force. 7 Nyatakan kegunaan unsur Kumpulan 18 berikut dalam kehidupan harian. TP 4 State the uses of the following Group 18 elements in daily life. Unsur Element Kegunaan Uses (a) Helium Helium Digunakan untuk mengisi belon kaji cuaca Used to fi ll weather balloons (b) Neon Neon Digunakan di dalam lampu iklan Used in advertising lights (c) Argon Argon Digunakan di dalam mentol Used in bulbs (d) Kripton Krypton Digunakan di dalam laser untuk merawat retina mata Used in laser for eye retina treatment 4.4 Unsur dalam Kumpulan 1 Elements in Group 1 Latihan 4 Unsur Kumpulan 1/ Group 1 elements TP 2 Memahami Jadual Berkala Unsur seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. TP 5 Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1 Lengkapkan jadual di bawah tentang unsur Kumpulan 1. TP 3 Complete the table below about the Group 1 elements. Unsur Element Litium Lithium Natrium Sodium Kalium Potassium Rubidium Rubidium Simbol Symbol Li Na K Rb Nombor proton Proton number 3 11 19 37 Susunan elektron Electron arrangement 2.1 2.8.1 2.8.8.1 2.8.18.8.1 Rajah susunan elektron Diagram of electron arrangement Li Na K Elektron valens Valence electron 1 1 1 1 Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 55 10/9/2023 1:52:11 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

56 2 Unsur Kumpulan 1 juga dikenali sebagai logam alkali . Group 1 elements are also known as alkali metals . 3 Nyatakan sifat fi zik unsur Kumpulan 1 dalam peta buih di bawah. TP 2 State the physical properties of Group 1 elements in the bubble map below. i-THINK Peta Buih (f) Konduktor haba dan elektrik yang baik Good electrical and heat conductors (c) Permukaan berkilat Shiny surfaces Logam yang lembut Soft metals (d) Pepejal kelabu yang berkilat Grey shiny solids (e) Ketumpatan rendah Low density (b) Takat lebur dan takat didih rendah Low melting point and boiling point Sifat fizik unsur Kumpulan 1 Physical properties of Group 1 elements 4 Takat lebur dan takat didih unsur semakin berkurang apabila menuruni Kumpulan 1. Terangkan mengapa. TP 3 KBAT Menganalisis The melting point and boiling point of element decrease when going down Group 1. Explain why. [Mengapa] Saiz atom unsur yang semakin meningkat menyebabkan ikatan logam antara atom logam menjadi semakin lemah. Maka, sedikit tenaga haba diperlukan untuk mengatasi daya tarikan antara atom. [Why] The increase in the atomic size of the element causes the metallic bond between the metal atoms to become weaker. Thus, less heat energy is required to break the bond. Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari htt ps://www. youtube.com/watch?v=F56YdAk0K40 untuk menonton video tentang eksperimen sifat fi zik dan sifat kimia unsur Kumpulan 1. Video Video (a) Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 56 10/9/2023 1:52:11 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

57 Latihan 5 Sifat kimia Kumpulan 1/ Chemical properties of Group 1 TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. TP 5 Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1 Lengkapkan jadual berikut tentang sifat kimia unsur Kumpulan 1. TP 5 Complete the following table about the chemical properties of Group 1 elements. (a) Tindak balas dengan air: Seketul logam alkali dimasukkan ke dalam sebesen air. Reaction with water: A piece of alkali metal is dropped into a basin of water. Logam alkali Alkali metal Air Water Kertas litmus merah dicelup ke dalam larutan yang terhasil Red litmus paper is dipped in the solution formed Lengkapkan jadual dengan pemerhatian ke atas pergerakan logam dan perubahan pada kertas litmus merah. Tulis persamaan kimia yang seimbang. KBAT Menganalisis Complete the table with the observation on the movement of the metals and the change in the red litmus paper. Write the balanced chemical equation. Logam Metal Pemerhatian Observation Persamaan kimia seimbang Balanced chemical equation (i) Litium Lithium Litium bergerak perlahan di permukaan air dengan bunyi ‘hiss’ yang perlahan. Kertas litmus merah menjadi biru. Lithium moves slowly on the surface of water with a slow ‘hiss’ sound. Red litmus paper turns blue. 2Li + 2H2 O → 2LiOH + H2 (ii) Natrium Sodium Natrium bergerak laju di permukaan air dengan bunyi ‘hiss’ yang kuat. Kertas litmus merah menjadi biru. Sodium moves rapidly on the surface of water with a loud ‘hiss’ sound. Red litmus paper turns blue. 2Na + 2H2 O → 2NaOH + H2 (iii) Kalium Potassium Kalium bergerak dengan sangat laju di permukaan air dengan bunyi ‘pop’. Kertas litmus merah menjadi biru. Potassium moves very rapidly on the surface of water with a ‘pop’ sound. Red litmus paper turns blue. 2K + 2H2 O → 2KOH + H2 (b) Tindak balas dengan oksigen: Seketul logam alkali dipanaskan sehingga terbakar dan dimasukkan ke dalam balang gas berisi gas oksigen, hasil tindak balas kemudiannya dilarutkan di dalam air. Reaction with oxygen: A piece of alkali metal is heated until it burns and put into a gas jar containing oxygen gas, the product is then dissolved in water. Balang gas yang mengandungi oksigen Gas jar containing oxygen Logam alkali Alkali metal Kertas litmus merah dicelup ke dalam larutan yang dihasilkan Red litmus paper is dipped in the solution formed Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 57 10/9/2023 1:52:12 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

58 Lengkapkan jadual dengan pemerhatian ke atas nyalaan logam, hasil tindak balas yang terbentuk dan perubahan pada kertas litmus merah. Tulis persamaan kimia yang seimbang. Complete the table with the observation on the fl ame of the metals, the products formed and the change in the red litmus paper. Write the balanced chemical equations. KBAT Menganalisis Logam Metal Pemerhatian Observation Persamaan kimia seimbang Balanced chemical equation (i) Litium Lithium Litium terbakar perlahan dengan nyalaan merah. Pepejal putih terbentuk. Kertas litmus merah menjadi biru. Lithium burns slowly with a red fl ame. White solid is formed. Red litmus paper turns blue. 4Li + O2 → 2Li2 O Li2 O + H2 O → 2LiOH (ii) Natrium Sodium Natrium terbakar cergas dengan nyalaan kuning. Pepejal putih terbentuk. Kertas litmus merah menjadi biru. Sodium burns vigorously with a yellow fl ame. White solid is formed. Red litmus paper turns blue. 4Na + O2 → 2Na2 O Na2 O + H2 O → 2NaOH (iii) Kalium Potassium Kalium terbakar sangat cergas dengan nyalaan ungu kemerahan. Pepejal putih terbentuk. Kertas litmus merah menjadi biru. Sodium burns very vigorously with a reddish-purple fl ame. White solid is formed. Red litmus paper turns blue. 4K + O2 → 2K2 O K2 O + H2 O → 2KOH 3 Mengapakah logam-logam alkali mempunyai sifat kimia yang serupa? TP 4 KBAT Menganalisis Why do the alkali metals have similar chemical properties? Logam-logam alkali mempunyai bilangan elektron valens yang sama. The alkali metals have the same number of valence electrons. 4 (a) Bandingkan kereaktifan antara natrium dengan kalium. TP 4 Compare the reactivity between sodium and potassium. Kalium adalah lebih reaktif daripada natrium. Potassium is more reactive than sodium. (b) Terangkan jawapan anda di 4(a). TP 5 KBAT Menganalisis Explain your answer in 4(a). [Mengapa] Saiz atom kalium adalah lebih besar daripada natrium yang menyebabkan daya tarikan yang lebih lemah antara nukleus dengan elektron valens. Oleh itu, atom kalium melepaskan elektron valensnya dengan lebih mudah./ [Why] The atomic size of potassium is larger than sodium resulting in a weaker force of attraction between the nucleus and the valence electron. Hence, it is easier for potassium atom to release its valence electron. Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 58 10/9/2023 1:52:12 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

59 4.5 Unsur dalam Kumpulan 17 Elements in Group 17 Latihan 6 Unsur Kumpulan 17/ Group 17 elements TP 2 Memahami Jadual Berkala Unsur seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. TP 5 Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1 Lengkapkan jadual berikut tentang unsur Kumpulan 17. Complete the following table about the Group 17 elements. TP 3 Unsur Element Fluorin Fluorine Klorin Chlorine Bromin Bromine Iodin Iodine Simbol Symbol F Cl Br I Nombor proton Proton number 9 17 35 53 Susunan elektron Electron arrangement 2.7 2.8.7 2.8.18.7 2.8.18.18.7 Rajah susunan elektron Diagram of electron arrangement F Cl Elektron valens Valence electrons 7 7 7 7 Keadaan fi zikal Physical state Gas Gas Cecair Liquid Pepejal Solid Warna Colour Kuning cair Pale yellow Kuning kehijauan Greenish-yellow Perang kemerahan Reddish-brown Hitam keunguan Purplish-black 2 Nyatakan perubahan saiz atom unsur apabila menuruni Kumpulan 17. Terangkan. TP 2 TP 4 State the changes in the atomic size of element when going down Group 17. Explain. [Apa] Saiz atom semakin bertambah [Mengapa] kerana bilangan petala berisi elektron bertambah. [What] Atomic size increases [Why] because the number of shells occupied with electrons increases. 3 Nyatakan tiga sifat fi zik unsur Kumpulan 17. TP 2 State three physical properties of Group 17 elements. 1. Mempunyai bau yang sengit/ Have pungent smell 2. Takat lebur dan takat didih yang rendah/ Low melting and boiling points 3. Tidak mengalirkan arus elektrik/ Do not conduct electricity 4 Takat lebur dan takat didih unsur semakin meningkat apabila menuruni Kumpulan 17. Terangkan mengapa. TP 5 KBAT Menganalisis The melting point and boiling point of element increases when going down Group 17. Explain why. [Mengapa] Saiz molekul unsur semakin meningkat yang menyebabkan daya tarikan van der Waals antara molekul semakin kuat. Maka, lebih banyak tenaga haba diperlukan untuk mengatasi daya tersebut. [Why] The molecular size of the element increases causing the van der Waals force of attraction between the molecules to become stronger. Thus, more heat energy is required to overcome the force. Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71) - Tajul Updated.indd 59 3/11/2023 4:17:56 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

60 Latihan 7 Sifat kimia Kumpulan 17/ Chemical properties of Group 17 TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. TP 5 Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1 Lengkapkan jadual berikut tentang sifat kimia unsur Kumpulan 17. TP 4 Complete the following tables about the chemical properties of Group 17 elements. (a) Tindak balas dengan air: Halogen dilarutkan di dalam air Reaction with water: The halogen is dissolved in water Lengkapkan jadual dengan pemerhatian apabila kertas litmus biru dicelup ke dalam larutan halogen. Tulis persamaan kimia yang seimbang. Complete the table with the observation when a blue litmus paper is dipped into the halogen solution. Write the balanced chemical equation. Asid hidroklorik pekat Concentrated hydrochloric acid Air suling Distilled water Hablur kalium manganat(VII) Potassium manganate (VII) crystals CI2 Cecair bromin Liquid bromine Air suling Distilled water Air suling Distilled water Hablur iodin Iodine crystals Unsur Element Pemerhatian Observation Persamaan kimia seimbang Balanced chemical equation (i) Klorin Chlorine Kertas litmus biru bertukar merah dan kemudian putih Blue litmus paper turns red and then white Cl2 + H2 O → HCl + HOCl (ii) Bromin Bromine Kertas litmus biru bertukar merah dan kemudian putih Blue litmus paper turns red and then white Br2 + H2 O → HBr + HOBr (iii) Iodin Iodine Kertas litmus biru bertukar merah Blue litmus paper turns red I2 + H2 O → HI + HOI (b) Tindak balas dengan larutan natrium hidroksida: Halogen dilarutkan di dalam larutan natrium hidroksida Reaction with sodium hydroxide solution: The halogen is dissolved in sodium hydroxide solution Asid hidroklorik pekat Concentrated hydrochloric acid Hablur kalium manganat(VII) Potassium manganate (VII) crystals CI2 Cecair bromin Liquid bromine Hablur iodin Iodine crystals Larutan natrium hidroksida Sodium hydroxide solution Larutan natrium hidroksida Sodium hydroxide solution Larutan natrium hidroksida Sodium hydroxide solution Lengkapkan jadual dengan pemerhatian ke atas larutan halogen yang dihasilkan. Tulis persamaan kimia yang seimbang. Complete the table with the observation on the halogen solutions produced. Write the balanced chemical equations. Unsur Element Pemerhatian Observation Persamaan kimia seimbang Balanced chemical equation (i) Klorin Chlorine Larutan tidak berwarna terbentuk Colourless solution produced Cl2 + 2NaOH → NaCl + NaOCl + H2 O Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 60 10/9/2023 1:52:12 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

61 Unsur Element Pemerhatian Observation Persamaan kimia seimbang Balanced chemical equation (ii) Bromin Bromine Larutan tidak berwarna terbentuk Colourless solution produced Br2 + 2NaOH → NaBr + NaOBr + H2 O (iii) Iodin Iodine Larutan tidak berwarna terbentuk Colourless solution produced I2 + 2NaOH → NaI + NaOI + H2 O (c) Tindak balas dengan ferum: Halogen dialirkan melalui wul besi panas Reaction with iron: The halogen is fl owed through hot iron wool Lengkapkan jadual dengan pemerhatian ke atas wul besi dan hasil tindak balas yang terbentuk. Tulis persamaan kimia yang seimbang. KBAT Menganalisis Complete the table with the observation on the iron wool and the products formed. Write the balanced chemical equation. Tindak balas Reaction Pemerhatian dan persamaan kimia Observation and chemical equation (i) Klorin/ Chlorine Wul besi Iron wool Panaskan Heat Hablur kalium manganat(VII) Potassium manganate(VII) crystals Asid hidroklorik pekat Concentrated hydrochloric acid Cl2 Larutan natrium hidroksida Sodium hydroxide solution Wul besi terbakar cergas dengan nyalaan terang. Pepejal perang terbentuk. Iron wool burns vigorously with a bright fl ame. Brown solid formed. 2Fe + 3Cl2 → 2FeCl3 (ii) Bromin/ Bromine Larutan natrium hidroksida Sodium hydroxide solution Panaskan Heat Cecair bromin Liquid bromine Panaskan Heat Br2 Wul besi/ Iron wool Wul besi berbara dengan terang dan cepat. Pepejal perang terbentuk. Iron wool glows brightly and rapidly. Brown solid formed. 2Fe + 3Br2 → 2FeBr3 (iii) Iodin/ Iodine Gas I2 berlebihan Excess I2 gas Wul besi Iron wool Panaskan Heat Panaskan Heat Hablur iodin Iodine crystals Wul besi berbara dengan perlahan. Pepejal perang terbentuk. Iron wool glows slowly. Brown solid formed. 2Fe + 3I2 → 2FeI3 Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 61 10/9/2023 1:52:13 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

62 2 (a) Bandingkan kereaktifan antara klorin dengan bromin. TP 4 Compare the reactivity between chlorine and bromine. Klorin adalah lebih reaktif daripada bromin. Chlorine is more reactive than bromine. (b) Terangkan jawapan anda di 2(a). TP 5 KBAT Menganalisis Explain your answer in 2(a). [Mengapa] Saiz atom klorin adalah lebih kecil daripada bromin yang menyebabkan daya tarikan yang lebih kuat antara nukleus dengan elektron untuk memenuhi petala valens. Oleh itu, atom klorin dapat menarik elektron dengan lebih mudah./ [Why] The atomic size of chlorine is smaller than bromine resulting in a stronger force of attraction between the nucleus and the electron to fi ll up the valence shell. Thus, making it easier for chlorine atom to pull the an electron. 4.6 Unsur dalam Kala 3 Elements in Period 3 Latihan 8 Unsur Kala 3/ Period 3 elements TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai Jadual Berkala Unsur. TP 2 Memahami Jadual Berkala Unsur seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. TP 5 Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1 Lengkapkan jadual di bawah dengan maklumat bagi unsur Kala 3. TP 3 Complete the table below with the information of Period 3 elements. Simbol Symbol Na Mg Al Si P S Cl Nombor proton Proton number 11 12 13 14 15 16 17 Sifat kelogaman Metallic property Logam Metal Logam Metal Logam Metal Separa logam Metalloid Bukan logam Non-metal Bukan logam Non-metal Bukan logam Non-metal Sifat oksida Properties of oxide Bes Basic Bes Basic Amfoterik Amphoteric Asid Acidic Asid Acidic Asid Acidic Asid Acidic 2 Apabila merentasi kala dari kiri ke kanan: TP 5 KBAT Menganalisis Going across the period from left to right: (a) Terangkan perubahan saiz atom. Explain the change in the atomic size. [Mengapa] Nombor proton meningkat. Oleh itu, daya tarikan antara nukleus dengan elektron valens adalah lebih kuat. Ini menyebabkan saiz atom semakin berkurang./ [Why] The proton number increases. Hence, the attraction force between the nucleus and the valence electron is stronger. This results in the atomic size to decrease. (b) Keelektronegatifan unsur bertambah. Jelaskan mengapa. The electronegativity of the elements increases. Explain why. Semakin bertambah nombor proton, semakin kuat daya tarikan antara nukleus dengan elektron valens. Atom itu lebih cenderung untuk menarik elektron, maka keelektronegatifan bertambah. As the proton number increases, the force of attraction between the nucleus and the valence electron increases. The atom has a higher tendency to attract electron, hence the electronegativity increases. Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 62 10/9/2023 1:52:13 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

63 3 (a) Beri satu contoh oksida unsur dalam Kala 3 yang bersifat asid. TP 1 Give one example of acidic oxide of the elements in Period 3. Sulfur dioksida/ Sulphur dioxide (b) Tulis persamaan kimia untuk menunjukkan tindak balas antara oksida unsur di 3(a) dengan larutan natrium hidroksida. TP 1 Write a chemical equation to show the reaction between the oxide of the element in 3(a) with sodium hydroxide solution. SO2 + 2NaOH → Na2 SO3 + H2 O 4 Apakah yang dimaksudkan dengan amfoterik? TP 1 What is meant by amphoteric? Amfoterik bermaksud suatu oksida boleh bertindak balas dengan kedua-dua asid dan alkali untuk membentuk garam dan air./ Amphoteric means the oxide can react with both acid and alkali to form salt and water. 5 Senaraikan kegunaan separa logam dalam industri dalam peta bulatan di bawah. TP 2 List the uses of semi-metals in industries in the circle map below. i-THINK Peta Bulatan Internet Internet Buku teks Textbook Silikon digunakan untuk membuat transistor, cip komputer dan sel solar Silicon is used to make transistors, computer chips and solar cells Germanium digunakan dalam pembuatan aloi Germanium is used in the manufacturing of alloys Digunakan sebagai semikonduktor Used as semiconductors Kegunaan industri bagi separa logam Industrial uses of semi-metals Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari htt ps://www. youtube.com/watch?v=LqLEKWTYUauntuk menonton video tentang logam, bukan logam dan separa logam. Video Video Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 63 10/9/2023 1:52:13 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

64 4.7 Unsur Peralihan Transition Elements Latihan 9 Ciri-ciri istimewa unsur peralihan/ Special characteristics of transition elements 1 Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul. TP 2 Fill in the blanks with the correct answer. Unsur Element Ciri istimewa Special characteristics (a) Ferum Iron (i) Membentuk sebatian berwarna hijau dan perang Forms green and brown coloured compounds (ii) Mempunyai nombor pengoksidaan +2 dan +3 Has the oxidation numbers of +2 and +3 (iii) Bertindak sebagai mangkin dalam proses Haber Acts as a catalyst in Haber process (iv) Membentuk ion atau sebatian kompleks seperti K3 Fe(CN)6 Forms complex ions or compounds such as K3 Fe(CN)6 (b) Mangan Manganese (i) Membentuk suatu sebatian berwarna ungu Forms a purple coloured compound (ii) Mempunyai nombor pengoksidaan +2 , +3, +4, +6 dan +7 / Has the oxidation numbers of +2 , +3, +4, +6 and +7 (iii) Bertindak sebagai mangkin dalam penguraian hidrogen peroksida Acts as a catalyst in the decomposition of hydrogen peroxide (iv) Membentuk ion atau sebatian kompleks seperti [Mn(H2 O)6 ]2+ Forms complex ions or compounds such as [Mn(H2 O)6 ]2+ (c) Kuprum Copper (i) Membentuk suatu sebatian berwarna biru Forms a blue coloured compound (ii) Mempunyai nombor pengoksidaan +1 dan +2 Has the oxidation numbers of +1 and +2 (iii) Bertindak sebagai mangkin bagi tindak balas antara zink dengan asid sulfurik cair Acts as a catalyst for the reaction between zinc and dilute sulphuric acid (iv) Membentuk ion atau sebatian kompleks seperti ion [Cu(NH3 )4 ]2+ Forms complex ions or compounds such as [Cu(NH3 )4 ]2+ ion Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 64 10/9/2023 1:52:13 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

65 1 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang susunan unsur-unsur dalam Jadual Berkala? Which of the following is true regarding the arrangement of elements in the Periodic Table? A Mengikut pertambahan jisim atom relatif According to the increasing relative molecular mass B Mengikut pertambahan nombor nukleon According to the increasing nucleon number C Mengikut pertambahan nombor neutron According to the increasing neutron number D Mengikut pertambahan nombor proton According to the increasing proton number 2 Jadual 1 menunjukkan beberapa unsur dan nombor proton masing-masing. Table 1 shows some elements with their respective proton number. Unsur Element Nombor proton Proton number W 7 X 9 Y 17 Z 19 Jadual 1/Table 1 Pasangan unsur yang manakah mempunyai sifat kimia yang sama? Which pair of elements has the same chemical properties? A W dan/ and X B W dan/ and Y C X dan/ and Y D X dan/ and Z 3 Rajah 1 menunjukkan kedudukan unsur X di dalam Jadual Berkala Unsur. Diagram 1 shows the position of element X in the Periodic Table of Elements. X Rajah 1/Diagram 1 Apakah susunan elektron bagi atom X? What is the electron arrangement of atom X? A 2.4 C 2.8.4 B 2.6 D 2.8.5 4 Apabila menuruni Kumpulan 17 dalam Jadual Berkala Unsur, kereaktifan unsur-unsur semakin berkurang. Going down Group 17 in the Periodic Table of Elements, the reactivity of the elements decreases. Antara yang berikut, yang manakah dapat menerangkan pernyataan di atas? Which of the following can explain the above statement? A Elektron valens terletak lebih jauh dari nukleus Valence electrons are further from the nucleus B Bilangan elektron semakin bertambah Number of electrons increases C Bilangan proton semakin bertambah Number of protons increases D Tarikan nukleus semakin lemah Nuclear attraction becomes weaker 5 Rajah 2 menunjukkan susunan radas bagi tindak balas antara bromin dengan wul besi. Diagram 2 shows the apparatus set-up for the reaction between bromine and iron wool. Wul besi/Iron wool Panaskan Heat Panaskan Heat Soda kapur Air bromin Soda lime Bromine water Rajah 2/Diagram 2 Apakah yang dapat diperhatikan dalam tindak balas ini? What can be observed in the reaction? A Soda kapur terbakar Soda lime burns B Wul besi terbakar dengan nyalaan terang Iron wool burns with a bright flame C Wul besi akan bertukar menjadi pepejal perang Iron wool will turn into a brown solid D Gas perang terhasil apabila air bromin dipanaskan A brown gas is produced when bromine water is heated Praktis Berformat SPM Kertas 1 Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 65 10/9/2023 1:52:13 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

66 6 Klorin ialah unsur dalam Kumpulan 17. Antara pernyataan berikut, yang manakah benar mengenai klorin? Chlorine is a Group 17 element. Which of the following statements is true regarding chlorine? A Oksida klorin bersifat bes Oxide of chlorine has basic properties B Klorin wujud sebagai cecair pada suhu bilik It exists as a liquid at room temperature C Klorin larut di dalam air untuk menghasilkan larutan beralkali It dissolved in water to form alkaline solution D Klorin bertindak balas dengan wul besi untuk menghasilkan ferum(III) klorida It reacts with iron wool to form iron(III) chloride 7 Antara unsur berikut, yang manakah dikelaskan sebagai unsur peralihan dalam Jadual Berkala Unsur? Which of the following elements are classifi ed as transition element in the Periodic Table of Elements? A Kuprum dan platinum Copper and platinum B Mangan dan natrium Manganese and sodium C Helium dan kripton Helium and krypton D Nikel dan sulfur Nickel and sulphur 8 Jadual 2 menunjukkan pemerhatian apabila oksida bagi unsur-unsur dalam Kala 3 ditambahkan ke dalam air. Table 2 shows the observation when the oxide of elements in the Period 3 are added into the water. Oksida unsur Oxides of element Nombor proton Proton number X2 O3 Tiada perubahan No changes YO Tiada perubahan No changes Z2 O Larut untuk membentuk larutan tidak berwarna Dissolves to form a colourless solution Jadual 2/Table 2 Antara yang berikut, yang manakah susunan yang betul mengikut pertambahan nombor proton bagi unsur-unsur di atas? KBAT Menganalisis Which of the following is the correct order of increasing proton number of the elements above? A X, Y, Z B Z, X, Y C Y, X, Z D Z, Y, X 9 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang helium? Which of the following statements is true about helium? A Wujud sebagai molekul dwiatom Exists as diatomic molecules B Takat lebur dan takat didih tinggi High melting and boiling points C Tidak larut di dalam air Does not dissolve in water D Mempunyai susunan elektron oktet Has octet electron arrangement 10 Atom R mempunyai nombor proton 19 dan nombor nukleon 39. Apakah kedudukan unsur R dalam Jadual Berkala Unsur? Atom R has a proton number of 19 and nucleon number of 39. What is the position of element R in the Periodic Table of Elements? Kumpulan Group Kala Period A 1 4 B 9 4 C 2 4 D 2 5 11 Bahan yang manakah bersifat asid? Which substances have acidic properties? I Ammonia Ammonia II Litium oksida Lithium oxide III Sulfur dioksida Sulphur dioxide IV Fosforus pentoksida Phosphorus pentoxide A I dan II I and II B I dan III I and III C II dan IV II and IV D III dan IV III and IV Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 66 10/9/2023 1:52:13 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

67 Kertas 2 1 Jadual 1 menunjukkan sebahagian daripada unsur yang terdapat dalam Kala 3 dalam Jadual Berkala Unsur dan nombor proton masing-masing. Table 1 shows some of the elements found in Period 3 of the Periodic Table of Elements and their respective proton number. Unsur Element Na Mg Al Si P S Cl Ag Nombor proton Proton number 11 12 13 14 15 16 17 18 Jadual 1/Table 1 Berdasarkan Jadual 1, jawab soalan berikut./ Based on Table 1, answer the following questions. (a) Tulis susunan elektron bagi atom argon. Write the electron arrangement of argon atom. 2.8.8 [1 markah/ mark] (b) Nyatakan maksud kala dalam Jadual Berkala Unsur. Defi ne period in the Periodic Table of Element. Baris mengufuk dalam Jadual Berkala Unsur. The horizontal rows in the Periodic Table of elements. [1 markah/ mark] (c) (i) Apakah yang akan berlaku kepada saiz atom unsur apabila merentasi Kala 3 dari natrium hingga argon? What will happen to the atomic size of the elements when going across Period 3 from sodium to argon? Saiz atom berkurangan. Atomic size decreases. [1 markah/ mark] (ii) Terangkan jawapan anda di 1(c)(i). KBAT Menganalisis Explain your answer in 1(c)(i). [Mengapa] Bilangan proton semakin bertambah apabila merentasi kala dari natrium ke argon. Maka, daya tarikan antara nukleus dengan elektron valens semakin kuat./ [Why] Number of protons increases when going across the period from sodium to argon. Thus, the attraction force between the nucleus and the electron valence is stronger. [2 markah/ marks] (d) Namakan unsur yang membentuk oksida amfoterik. Name an element that forms an amphoteric oxide. Aluminium/Aluminium [1 markah/ mark] (e) Atom natrium dan atom klorin boleh bertindak balas untuk membentuk suatu sebatian. Atoms of sodium and chlorine can react to form a compound. (i) Nyatakan jenis ikatan dalam sebatian yang terbentuk. State the type of bond in the compound formed. Ikatan ion/ Ionic bond [1 markah/ mark] Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 67 10/9/2023 1:52:13 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

68 (ii) Lukis susunan elektron bagi sebatian yang terbentuk. Draw the electron arrangement for the compound formed. – Cl + Na [2 markah/ marks] 2 Rajah 1 menunjukkan kedudukan unsur-unsur A, B, C, D dan E dalam Jadual Berkala Unsur. Huruf-huruf yang digunakan bukan simbol sebenar unsur. Diagram 1 shows the position of element A, B, C, D and E in the Periodic Table of Elements. The letters used are not the actual symbol of the elements. A B C D E Rajah 1/Diagram 1 Dengan menggunakan huruf-huruf dalam Rajah 1, jawab soalan berikut. By using the letters in Diagram 1, answer the following questions. (a) Apakah nombor proton bagi unsur B? What is the proton number of element B? 6 [1 markah/ mark] (b) Nyatakan satu sifat fi zik unsur A. State one physical property of element A. Logam lembut/ Soft metal [1 markah/ mark] (c) Unsur yang manakah tidak reaktif secara kimia? Jelaskan mengapa. KBAT Menganalisis Which element is chemically unreactive? Explain why. [Apa] Unsur C, [Mengapa] kerana atom C mempunyai susunan elektron oktet yang stabil. [What] Element C, [Why] because atom C has a stable octet electron arrangement. [2 markah/ marks] (d) (i) Bandingkan saiz atom antara unsur D dengan E. Compare the atomic size between elements D and E. Saiz atom D lebih besar daripada atom E./ The size of atom D is bigger than atom E. [1 markah/ mark] (ii) Terangkan jawapan anda. KBAT Menganalisis Explain your answer. [Mengapa] Bilangan proton dalam nukleus atom E yang lebih banyak menyebabkan daya tarikan antara nukleus dengan elektron lebih kuat./ [Why] The more number of protons in the nucleus of atom E causes the attraction force between the nucleus and the electrons to be stronger. [2 markah/ marks] Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 68 10/9/2023 1:52:14 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

69 3 Rajah 2 menunjukan struktur atom bagi tiga unsur S, T dan U. Huruf-huruf yang digunakan bukan simbol sebenar unsur. Diagram 2 shows the atomic structure for elements S, T and U. The letters used are not the actual symbol of the elements. S T U Rajah 2/Diagram 2 (a) Tulis susunan elektron bagi atom S. Write the electron arrangement of atom S. 2.1 [1 markah/ mark] (b) Nyatakan kumpulan unsur-unsur ini dalam Jadual Berkala Unsur. Jelaskan jawapan anda. State the group of these elements in the Periodic Table of Elements. Explain your answer. KBAT Menganalisis Kumpulan 1, [Mengapa] kerana semua unsur mempunyai 1 elektron valens. Group 1, [Why] because the elements have 1 valence electron. [2 markah/ marks] (c) Unsur T boleh membentuk suatu oksida apabila bergabung dengan oksigen. Element T can form an oxide when combined with oxygen. (i) Tulis formula kimia bagi oksida unsur T. Write the chemical formula for oxide T. T2 O [1 markah/ mark] (ii) Nyatakan sifat oksida unsur T. State the property of oxide T. Bersifat bes/ Basic properties [1 markah/ mark] (d) Unsur U lebih elektropositif berbanding dengan unsur T. Terangkan. KBAT Menganalisis Element U is more electropositive than element T. Explain. [Mengapa] Saiz atom U yang lebih besar menyebabkan daya tarikan proton ke atas elektron valens lebih lemah. Atom U lebih mudah menderma elektron./ [Why] The size of atom U which is bigger causes the force of attraction of protons on valence electrons to be weaker. Atom U donates electrons more easily. [2 markah/ marks] (e) Unsur S boleh bertindak balas dengan air untuk menghasilkan larutan tidak berwarna. Element S can react with water to produce a colourless solution. (i) Tulis persamaan kimia seimbang bagi tindak balas tersebut. Write the balanced chemical equation for the reaction. 2S + 2H2 O → 2SOH + H2 [2 markah/ marks] (ii) Apakah yang dapat diperhatikan apabila sekeping kertas litmus biru dicelup ke dalam larutan tersebut? What can be observed when a piece of blue litmus paper is dipped into the solution? [Apa] Kertas litmus biru bertukar merah./ [What] Blue litmus paper turns red. [1 markah/ mark] Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 69 10/9/2023 1:52:14 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

70 1 Jadual 1.1 menunjukkan susunan elektron bagi unsur X, Y dan Z. Table 1.1 shows the electron arrangement of elements X, Y and Z. Unsur Element X Y Z Susunan elektron Electron arrangement 2.1 2.7 2.8.7 Jadual 1.1/Table 1.1 (a) Nyatakan kedudukan unsur X dalam Jadual Berkala Unsur. Terangkan jawapan anda. State the position element X in the Periodic Table of Elements. Explain your answer. [4 markah/ marks] (b) Jadual 1.2 menunjukkan pemerhatian apabila unsur Y dan Z bertindak balas dengan besi panas. Table 1.2 shows the observations when elements Y and Z react with hot iron. Eksperimen Experiment Pemerhatian Observation Y + besi panas Y + hot iron Besi panas terbakar dengan terang Hot iron burns brightly Z + besi panas Z + hot iron Besi panas terbakar dengan perlahan Hot iron burns slowly Jadual 1.2/Table 1.2 (i) Tulis persamaan kimia apabila unsur Y bertindak balas dengan besi panas. Write the chemical equation for when element Y reacts with hot iron. [2 markah/ marks] (ii) Bandingkan kereaktifan antara unsur Y dengan Z. Terangkan jawapan anda. Compare the reactivity between elements Y and Z. Explain your answer. KBAT Menganalisis [4 markah/ marks] (c) Kaji pernyataan berikut./ Study the following statement. Apabila menuruni Kumpulan 1 dalam Jadual Berkala Unsur, kereaktifan unsur bertambah. When going down Group 1 in the Periodic Table of Elements, the reactivity of elements increases. Rancang satu eksperimen makmal untuk mengesahkan pernyataan di atas. KBAT Mencipta Huraian anda hendaklah mengandungi perkara berikut: Plan a laboratory experiment to verify the above statement. Your description should include the following: • Prosedur/ Procedure • Pemerhatian/ Observation [10 markah/ marks] Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 70 10/9/2023 1:52:14 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

71 Unsur Kumpulan 1 Group 1 element Pemerhatian Observation Litium Lithium Bergerak perlahan di atas permukaan air Moves slowly on the surface of water Natrium Sodium Bergerak dengan pantas di atas permukaan air Moves rapidly on the surface of water Kalium Potassium Bergerak dengan sangat pantas di atas permukaan air Moves very rapidly/vigorously on the surface of water Jawapan/Answers: 1 (a) Unsur X berada dalam Kumpulan 1 [Mengapa] kerana atomnya mempunyai satu elektron valens dan dalam Kala 2 [Mengapa] kerana atomnya mempunyai dua petala yang berisi elektron./ Element X is in Group 1 [Why] because its atom has one valence electron and in Period 2 [Why] because its atom has two shells occupied with electrons. (b) (i) 3Y2 + 2Fe → 2FeY3 (ii) [Apa] Unsur Y lebih reaktif daripada unsur Z. [Mengapa] Saiz atom Y lebih kecil daripada Z. Maka, daya tarikan antara nukleus dengan elektron valens lebih kuat. Oleh itu, lebih mudah untuk atom Y menerima elektron./ [What] Element Y is more reactive than element Z. [Why] The atomic size of Y is smaller than Z. So, the force of attraction between the nucleus and the valence electrons is stronger. Thus, it is easier for atom Y to gain an electron. (c) Tindak balas antara unsur Kumpulan 1 dengan air/ Reaction between Group 1 elements and water Bahan: Natrium, litium, kalium, air Materials: Sodium, lithium, potassium, water Radas: Besen, pisau, forseps, kertas turas Apparatus: Basin, knife, forceps, filter paper Prosedur/Procedure: 1. Isi sebuah besen dengan air./ Fill a basin with water. 2. Potong litium kepada ketulan kecil menggunakan pisau./ Cut lithium into a small piece using a knife. 3. Keringkan minyak pada permukaan litium dengan kertas turas. Dry the oil on the surface of lithium with filter paper. 4. Letakkan litium di atas permukaan air./ Put lithium onto the surface of water. 5. Ulang eksperimen menggunakan natrium dan kalium. Repeat the experiment using sodium and potassium. 6. Rekod pemerhatian./ Record the observation. Pemerhatian/Observation: Kesimpulan: Apabila menuruni Kumpulan 1, kereaktifan unsur terhadap air meningkat. Conclusion: When going down Group 1, the reactivity of the elements towards water increases. Tkt 4 Stra A+ Kimia 4(50-71).indd 71 10/9/2023 1:52:14 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

72 Bab 5 Ikatan Kimia Chemical Bond Tema: Asas Kimia Revisi Pantas 5.1 Asas Pembentukan Sebatian Basics of Compound Formation 1 Sebatian terbentuk apabila dua atau lebih unsur bergabung secara kimia. Compounds are formed when two or more elements are combined chemically. 2 Ikatan kimia terbentuk melalui dua kaedah, iaitu pemindahan elektron atau perkongsian elektron. Chemical bonds are formed through two ways, which are transfer of electrons or sharing of electrons. 3 Pembentukan ikatan kimia hanya melibatkan elektron valens sahaja, iaitu elektron yang berada pada petala paling luar. The formation of chemical bonds only involves valence electrons, which are electrons at the outermost shell. 5.2 Ikatan Ion Ionic Bond 1 Ikatan ion terbentuk melalui pemindahan elektron antara atom logam dengan atom bukan logam. Ionic bonds are formed through transfer of electrons between metal and non-metal atoms. 2 Pembentukan ion positif/ Formation of positive ion:  Li  + Derma 1 elektron Donates 1 electron Atom litium, Li Lithium atom, Li 2.1 Ion litium, Li+ Lithium ion, Li+ 2 Li (a) Atom litium membebaskan satu elektron untuk membentuk ion litium, Li+ dengan susunan elektron duplet yang stabil. Lithium atom releases one electron to form lithium ion, Li+ with a stable duplet electron arrangement. (b) Setengah persamaan/ Half equation: Li → Li+ + e3 Pembentukan ion negatif/ Formation of negative ion:  F  – Terima 1 elektron Accepts 1 electron Atom fl uorin, F Fluorine atom, F 2.7 Ion fl uorida, FFluoride ion, F2.8 F (a) Atom fl uorin menerima satu elektron untuk membentuk ion fl uorida, F– dan mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Fluorine atom accepts one electron to form fl uoride ion, F- and achieve a stable octet electron arrangement. (b) Setengah persamaan/ Half equation: F + e– → F4 Pembentukan sebatian ion, natrium klorida: Formation of ionic compound, sodium chloride:  Na  + + Derma/Donate 1 eAtom natrium, Na Sodium atom, Na 2.8.1 Atom klorin, Cl Chlorine atom, Cl 2.8.7 Natrium klorida, NaCl Sodium chloride, NaCl   – Na Cl Cl (a) Susunan elektron bagi atom natrium ialah 2.8.1, manakala bagi atom klorin ialah 2.8.7. The electron arrangement of sodium atom is 2.8.1, while for chlorine atom is 2.8.7. (b) Atom natrium menderma satu elektron valens untuk membentuk ion natrium, Na+ dan mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Sodium atom donates one valence electron to form sodium ion, Na+ and achieve a stable octet electron arrangement. Setengah persamaan/ Half equation: Na → Na+ + e– (c) Atom klorin menerima satu elektron untuk membentuk ion klorida, Cl- dan mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Chlorine atom accepts one electron to form chloride ion, Cl– and achieve a stable octet electron arrangement. (d) Setengah persamaan/ Half equation: Cl + e– → Cl– (e) Daya tarikan elektrostatik yang kuat antara ion natrium (ion positif) dengan ion klorida (ion negatif) dikenali sebagai ikatan ion. The strong electrostatic force between the sodium ion (positive ion) and chloride ion (negative ion) is known as ionic bond. (f) Sebatian ion natrium klorida, NaCl terbentuk. An ionic compound of sodium chloride, NaCl is formed. 5.3 Ikatan Kovalen Covalent Bond 1 Ikatan kovalen terbentuk melalui perkongsian elektron antara atom bukan logam. Covalent bonds are formed through sharing of electrons between non-metal atoms. 2 Pembentukan sebatian kovalen, gas hidrogen: Formation of covalent compound, hydrogen gas: Berkongsi sepasang elektron Share a pair of electrons Atom hidrogen, H Hydrogen atom, H 1 + Molekul hidrogen, H2 Hydrogen molecule, H2 H H H H Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 72 10/9/2023 1:52:47 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

73 (a) Susunan elektron atom hidrogen ialah 1. The electron arrangement of hydrogen atom is 1. (b) Atom hidrogen mempunyai satu elektron valens. Hydrogen atom has one valence electron. (c) Setiap atom hidrogen menyumbang satu elektron untuk perkongsian antara satu sama lain bagi mencapai susunan elektron duplet yang stabil. Each hydrogen atom contributes one electron for sharing with each other to achieve a stable duplet electron arrangement. (d) Dua atom hidrogen berkongsi sepasang elektron untuk membentuk satu ikatan kovalen tunggal. Two hydrogen atoms share one pair of electrons to form one single covalent bond. (e) Molekul hidrogen, H2 terbentuk. A hydrogen molecule, H2 is formed. 5.4 Ikatan Hidrogen Hydrogen Bond 1 Ikatan hidrogen ialah daya tarikan elektrostatik yang wujud apabila atom hidrogen diikat secara kovalen dengan atom yang elektronegatif seperti nitrogen, oksigen atau fl uorin. Hydrogen bond is a primarily electrostatic force of attraction that exists when a hydrogen atom is covalently bonded to an electronegative atom such as nitrogen, oxygen or fluorine. 2 Contohnya, ikatan hidrogen wujud antara molekul air, H2 O dan antara molekul ammonia, NH3 . For example, hydrogen bonds exist between water, H2 O molecules and between ammonia, NH3 molecules. O O O O H H H H H H H H Ikatan kovalen Covalent bond Ikatan hidrogen Hydrogen bond Ikatan hidrogen Hydrogen bond O H O H H H Ikatan hidrogen dalam air Hydrogen bonds in water (a) Atom oksigen mempunyai keelektronegatifan yang tinggi./ Oxygen atom has a high electronegativity. (b) Molekul air, H2 O terdiri daripada satu atom oksigen, O dan dua atom hidrogen, H. Water molecule, H2 O is made up of one oxygen atom, O and two hydrogen atoms, H. (c) Atom-atom hidrogen, H dan atom oksigen, O diikat oleh perkongsian elektron (ikatan kovalen). Hydrogen atoms, H and oxygen atom, O are bonded by sharing of electrons (covalent bond). (d) Daya tarikan yang terhasil antara atom H dalam satu molekul air dengan atom O daripada molekul air yang lain membentuk ikatan hidrogen. The attractive force generated between H atom in one water molecule and O atom in another water molecule forms a hydrogen bond 3 Secara umumnya, ikatan hidrogen digambarkan sebagai X – H ... Y, iaitu X dan Y melambangkan atom yang sangat elektronegatif (N, O atau F) dan tiga titik (...) melambangkan ikatan hidrogen. In general, hydrogen bond is described as X – H ... Y, in which X and Y symbolise highly electronegative atoms (N, O or F) and the three dots (...) symbolises a hydrogen bond. 5.5 Ikatan Datif Dative Bond 1 Ikatan datif atau ikatan koordinat ialah sejenis ikatan kovalen yang terbentuk apabila kedua-dua elektron yang dikongsi antara dua atom datang daripada salah satu atom sahaja. A dative bond or a coordinate bond is a type of covalent bond formed when both of the electrons shared between the two atoms comes from only one of the atoms. 2 Contoh: Ion ammonium, NH4 + dan ion hidroksonium, H3 O+ Example: Ammonium ion, NH4 + and hydroxonium ion, H3 O+ 3 Ikatan datif biasanya digambarkan dengan anak panah dari arah atom yang menyumbangkan pasangan elektron (atom penderma) ke atom penerima. Dative bond is usually illustrated by an arrow from the direction of the atom that provide the electron pair (donor atom) to the acceptor atom. H × • N : + H+ H × • N : H+ H × •N : H H × • H × • H × • • × H • × H • × H Pasangan elektron bebas Free pair of electrons Ikatan datif Dative bond + (a) Dalam molekul ammonia, NH3 , atom nitrogen, N mencapai susunan elektron oktet yang stabil, manakala atom hidrogen, H mencapai susunan elektron duplet yang stabil. In an ammonia molecule, NH3 , the nitrogen atom, N achieved the stable octet electron arrangement, whereas hydrogen atom, H achieved the stable duplet electron arrangement. (b) Ion hidrogen, H+ tidak mempunyai elektron di dalam petalanya. Pasangan elektron bebas yang tidak terlibat dalam pembentukan ikatan kovalen dalam molekul NH3 dikongsi dengan ion H+ melalui pembentukan ikatan datif. The hydrogen ion, H+ has no electron in its shell. The free electron pair, which is not involved in the formation of covalent bond in NH3 molecule, is shared with the H+ ion through the formation of a dative bond. (c) Dalam ion ammonium, NH4 +, kesemua atom N dan atom H telah mencapai susunan elektron oktet dan duplet yang stabil. In the ammonium ion, NH4 +, N atom and H atoms all achieved the stable octet and duplet electron arrangements. 5.6 Ikatan Logam Metallic Bond 1 Logam merupakan atom yang elektropositif, iaitu elektron valensnya mudah untuk disingkirkan. Metals are electropositive atoms in which their valence electrons are removed easily. 2 Elektron valens dalam atom logam dinyahsetempatkan untuk membentuk lautan elektron. The valence electrons of the metal electrons are delocalised to form a sea of electrons. 3 Maka, daya tarikan elektrostatik wujud antara lautan elektron dengan ion logam yang bercas positif membentuk ikatan logam./ Thus, an electrostatic attractive force exists between the sea of electrons and the positively charged metal ions forming the metallic bond. 4 Logam dapat mengalirkan arus elektrik kerana elektron dalam lautan elektron tersebut ialah elektron bebas yang membawa cas. Metals can conduct electricity because the electrons in the sea of electrons are free electrons which carry charges. + + + + + + + + + Atom logam Metal atom Lautan elektron Sea of electrons Teori lautan elektron Theory of sea of electrons Terjadinya tarik-menarik antara atom logam dengan elektron There is the occurrence of pulling between metal atoms and electrons Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 73 10/9/2023 1:52:48 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

74 5.1 Asas Pembentukan Sebatian Basics of Compound Formation Latihan 1 Jenis sebatian dan ikatan/ Types of compounds and bonds TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai ikatan kimia. 1 Sebatian terbentuk apabila dua atau lebih unsur bergabung dengan membentuk ikatan kimia . A compound is formed when two or more elements two or more elements combine to form a chemical bond . 2 Ikatan kimia boleh terbentuk melalui pemindahan elektron atau perkongsian elektron. Chemical bonds can be formed through transferring or sharing of electrons. 3 Dua jenis ikatan kimia ialah ikatan ion dan ikatan kovalen . Two types of chemical bond are ionic bond and covalent bond . 4 Lengkapkan jadual di bawah dengan mengenal pasti jenis sebatian dan jenis ikatan yang terbentuk dalam sebatian berikut. TP 1 Complete the table below by identifying the type of compound and the type of bond formed in the following compounds. Bahan Substance Jenis sebatian Type of compound Jenis ikatan Type of bond (a) Natrium klorida/ Sodium chloride Sebatian ion Ionic compound Ikatan ion Ionic bond (b) Magnesium oksida/ Magnesium oxide Sebatian ion Ionic compound Ikatan ion Ionic bond (c) Plumbum(II) bromida/ Lead(II) bromide Sebatian ion Ionic compound Ikatan ion Ionic bond (d) Kuprum(II) sulfat/ Copper(II) sulphate Sebatian ion Ionic compound Ikatan ion Ionic bond (e) Zink nitrat/ Zinc nitrate Sebatian ion Ionic compound Ikatan ion Ionic bond (f) Kalsium karbonat/Calcium carbonate Sebatian ion Ionic compound Ikatan ion Ionic bond (g) Karbon dioksida/ Carbon dioxide Sebatian kovalen Covalent compound Ikatan kovalen Covalent bond (h) Sulfur dioksida/ Sulphur dioxide Sebatian kovalen Covalent compound Ikatan kovalen Covalent bond (i) Tetraklorometana/ Tetrachloromethane Sebatian kovalen Covalent compound Ikatan kovalen Covalent bond Praktis PBD Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 74 10/9/2023 1:52:48 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

75 5.2 Ikatan Ion Ionic Bond Latihan 2 Pembentukan ion positif (kation)/ Formation of positive ion (cation) TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai ikatan kimia untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. Untuk setiap yang berikut: TP 3 For each of the following: (a) Lukis rajah untuk menunjukkan pembentukan ion positif. KBAT Menganalisis Draw a diagram to show the formation of positive ion. (b) Terangkan secara ringkas pembentukan ion positif tersebut. KBAT Menganalisis Explain briefl y the formation of the positive ion. (c) Tulis setengah persamaan untuk pembentukan tersebut. Write the half equation for the formation. 1 Pembentukan ion magnesium/ Formation of magnesium ion [Nombor proton/Proton number: Mg = 12] (a) Rajah/Diagram: Mg  Mg 2+ Derma 2 elektron Donates 2 electrons Ion magnesium, Mg2+ Magnesium ion, Mg2+ 2.8 2.8.2 (b) Penerangan/Explanation: Satu atom magnesium membebaskan dua elektron untuk membentuk satu ion magnesium dengan susunan elektron oktet yang stabil./ A magnesium atom releases two electrons to form a magnesium ion with a stable octet electron arrangement. (c) Setengah persamaan/ Half equation: Mg → Mg2+ + 2e- 2 Pembentukan ion kalium/ Formation of potassium ion [Nombor proton/Proton number: K = 19] (a) Rajah/Diagram:  K  + Derma 1 elektron Donates 1 electron Ion kalium, K+ Potassium ion, K+ 2.8.8 K 2.8.8.1 (b) Penerangan/ Explanation: Satu atom kalium membebaskan satu elektron untuk membentuk satu ion kalium dengan susunan elektron oktet yang stabil./ A potassium atom releases one electron to form a potassium ion with a stable octet electron arrangement. (c) Setengah persamaan/Half equation: K → K+ + eTkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 75 10/9/2023 1:52:48 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

76 3 Pembentukan ion aluminium/ Formation of aluminium ion [Nombor proton/Proton number: Al = 13] (a) Rajah/Diagram:  Al 3+ Ion aluminium, Al3+ Aluminium ion, Al3+ 2.8 2.8.3 Al Derma 3 elektron Donates 3 electrons (b) Penerangan/Explanation: Satu atom aluminium membebaskan tiga elektron untuk membentuk satu ion aluminium dengan susunan elektron oktet yang stabil./An aluminium atom releases three electrons to form an aluminium ion with a stable octet electron arrangement. (c) Setengah persamaan/Half equation: Al → Al3+ + 3eLatihan 3 Pembentukan ion negatif (anion)/ Formation of negative ion (anion) TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai ikatan kimia untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. Untuk setiap yang berikut: TP 3 For each of the following: (a) Lukis rajah untuk menunjukkan pembentukan ion negatif. KBAT Menganalisis Draw a diagram to show the formation of negative ion. (b) Terangkan secara ringkas pembentukan ion negatif tersebut. KBAT Menganalisis Explain briefl y the formation of the negative ion. (c) Tulis setengah persamaan untuk pembentukan tersebut. Write the half equation for the formation. 1 Pembentukan ion oksida/ Formation of oxide ion [Nombor proton/Proton number: O = 8] (a) Rajah/ Diagram:  O  2– Terima 2 elektron Accepts 2 electrons Ion oksida, O2– Oxide ion, O2- 2.8 2.6 O (b) Penerangan/Explanation: Satu atom oksigen menerima dua elektron untuk membentuk ion oksida dan mencapai susunan elektron oktet yang stabil./ An oxygen atom accepts two electrons to form an oxide ion and achieve a stable octet electron arrangement. (c) Setengah persamaan/Half equation: O + 2e- → O2- Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 76 10/9/2023 1:52:48 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

77 2 Pembentukan ion klorida/Formation of chloride ion [Nombor proton/Proton number: Cl = 17] (a) Rajah/ Diagram: Cl  Cl  – Terima 1 elektron Accepts 1 electron Ion klorida, Cl– Chloride ion, Cl– 2.8.8 2.8.7 (b) Penerangan/Explanation: Satu atom klorin menerima satu elektron untuk membentuk satu ion klorida dan mencapai susunan elektron oktet yang stabil./ A chlorine atom accepts one electron to form a chloride ion and achieve a stable octet electron arrangement. (c) Setengah persamaan/Half equation: Cl + e- → ClLatihan 4 Pembentukan sebatian ion/Formation of ionic compounds TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai ikatan kimia untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. Untuk setiap yang berikut:/ For each of the following: TP 3 (a) Lukis rajah untuk menunjukkan pembentukan sebatian ion. KBAT Menganalisis Draw a diagram to show the formation of ionic compound. (b) Terangkan pembentukan sebatian ion tersebut. KBAT Menganalisis Explain the formation of the ionic compound. (c) Tulis setengah persamaan untuk pembentukan tersebut./ Write the half equations for the formation. 1 Pembentukan natrium oksida/Formation of sodium oxide [Nombor proton/ Proton number: Na = 11, O = 8] (a) Rajah/ Diagram: Natrium oksida, Na2 O Sodium oxide, Na2 O + Derma Donate 1 eDerma Donate 1 e-   +   2–   + Na Na O Na O Na (b) Penerangan/Explanation: Susunan elektron: Atom Na = 2.8.1, atom O = 2.6. Dua atom natrium menderma satu elektron valens setiap satu untuk membentuk dua ion natrium, Na+ dan mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Satu atom oksigen menerima dua elektron untuk membentuk ion oksida, O2- dan mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Tarikan elektrostatik yang kuat antara ion natrium (ion positif) dengan ion oksida (ion negatif) dikenali sebagai ikatan ion. Sebatian ion natrium oksida, Na2 O terbentuk. Electron arrangement: Na atom = 2.8.1, O atom = 2.6. Two sodium atoms donate one valence electron each to form two sodium ions, Na+ and achieve a stable octet electron arrangement. An oxygen atom accepts two electrons to form an oxide ion, O2- and achieve a stable octet electron arrangement. The strong electrostatic force between the sodium ions (positive ion) and oxide ion (negative ion) is known as the ionic bond. An ionic compound sodium oxide, Na2 O is formed. Untuk tujuan pembelajaran Imbas Kod QR atau layari htt ps://www. youtube.com/ watch?v=e3avPgopL-o untuk menonton video tentang pembentukan anion dan ka� on Video Video Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 77 10/9/2023 1:52:49 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

78 (c) Setengah persamaan/Half equations: Na → Na+ + eO + 2e- → O2- 2 Pembentukan litium oksida/ Formation of lithium oxide [Nombor proton/ Proton number: Li = 3, O = 8] (a) Rajah/Diagram: Litium oksida, Li2 O Lithium oxide, Li2 O + Derma Donate 1 eDerma Donate 1 e-   +   2–   + O Li Li O Li Li (b) Penerangan/Explanation: Susunan elektron: Atom Li = 2.1, atom O = 2.6. Dua atom litium menderma satu elektron valens setiap satu untuk membentuk dua ion litium, Li+ dan mencapai susunan elektron duplet yang stabil. Satu atom oksigen menerima dua elektron untuk membentuk satu ion oksida, O2- dan mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Tarikan elektrostatik yang kuat antara ion litium (ion positif) dengan ion oksida (ion negatif) dikenali sebagai ikatan ion. Sebatian ion litium oksida, Li2 O terbentuk. Electron arrangement: Li atom = 2.1, O atom = 2.6. Two lithium atoms donate one valence electron each to form two lithium ions, Li+ and achieve a stable duplet electron arrangement. An oxygen atom accepts two electrons to form an oxide ion, O2- and achieve a stable octet electron arrangement. The strong electrostatic force between the lithium ion (positive ion) and oxide ion (negative ion) is known as the ionic bond. An ionic compound lithium oxide, Li2 O is formed. (c) Setengah persamaan/Half equations: Li → Li+ + eO + 2e- → O2- 3 Pembentukan magnesium klorida/ Formation of magnesium chloride [Nombor proton/Proton number: Mg = 12, Cl = 17] (a) Rajah/Diagram: Mg Cl Cl Cl Cl Magnesium klorida, MgCl2 Magnesium chloride, MgCl2   –  2+  – + Derma Donate 1 eDerma Donate 1 eMg Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 78 10/9/2023 1:52:49 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

79 (b) Penerangan/Explanation: Susunan elektron: Atom Mg = 2.8.2, atom Cl = 2.8.7. Satu atom magnesium menderma dua elektron valens untuk membentuk satu ion magnesium, Mg2+ dan mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Dua atom klorin menerima satu elektron setiap satu untuk membentuk dua ion klorida, Cl- dan mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Tarikan elektrostatik yang kuat antara ion magnesium (ion positif) dengan ion klorida (ion negatif) dikenali sebagai ikatan ion. Sebatian ion magnesium klorida, MgCl2 terbentuk. Electron arrangement: Mg atom = 2.8.2, Cl atom = 2.8.7. A magnesium atom donates two valence electrons to form a magnesium ion, Mg2+ and achieve a stable octet electron arrangement. Two chlorine atoms accept one electron each to form two chloride ions, Cl- and achieve a stable octet electron arrangement. The strong electrostatic force between the magnesium ion (positive ion) and chloride ion (negative ion) is known as the ionic bond. An ionic compound magnesium chloride, MgCl2 is formed. (c) Setengah persamaan/Half equations: Mg → Mg2+ + 2eCl + e- → Cl5.3 Ikatan Kovalen Covalent Bond Latihan 5 Pembentukan sebatian kovalen/Formation of covalent compounds TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai ikatan kimia untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. Untuk setiap yang berikut:/ For each of the following: TP 3 (a) Lukis rajah untuk menunjukkan pembentukan sebatian kovalen. KBAT Menganalisis Draw a diagram to show the formation of covalent compound. (b) Terangkan pembentukan sebatian kovalen tersebut. KBAT Menganalisis Explain the formation of the covalent compound. 1 Pembentukan molekul klorin/ Formation of chlorine molecule [Nombor proton/Proton number: Cl = 17] (a) Rajah/Diagram: Molekul klorin, Cl2 Chlorine molecule, Cl2 + Berkongsi sepasang elektron Cl Cl Share a pair of electrons Cl Cl (b) Penerangan/Explanation: Susunan elektron atom klorin ialah 2.8.7. Atom klorin mempunyai tujuh elektron valens. Setiap atom klorin menyumbang satu elektron untuk perkongsian antara satu sama lain bagi mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Dua atom klorin berkongsi sepasang elektron untuk membentuk satu ikatan kovalen tunggal. Molekul klorin, Cl2 terbentuk./ The electron arrangement of a chlorine atom is 2.8.7. A chlorine atom has seven valence electrons. Each chlorine atom contributes one electron for sharing with each other to achieve a stable octet electron arrangement. Two chlorine atoms share one pair of electrons to form one single covalent bond. A chlorine molecule, Cl2 is formed. Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 79 10/9/2023 1:52:49 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

80 2 Pembentukan molekul oksigen/ Formation of oxygen molecule [Nombor proton/ Proton number: O = 8] (a) Rajah/Diagram: O O O O Molekul oksigen, O2 Oxygen molecule, O2 Berkongsi 2 pasang elektron + Share 2 pairs of electrons (b) Penerangan/Explanation: Susunan elektron atom oksigen ialah 2.6. Atom oksigen mempunyai enam elektron valens. Setiap atom oksigen menyumbang dua elektron untuk perkongsian antara satu sama lain bagi mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Dua atom oksigen berkongsi dua pasang elektron untuk membentuk satu ikatan kovalen ganda dua. Molekul oksigen, O2 terbentuk./The electron arrangement of an oxygen atom is 2.6. An oxygen atom has six valence electrons. Each oxygen atom contributes two electrons for sharing with each other to achieve a stable octet electron arrangement. Two oxygen atoms share two pairs of electrons to form one double covalent bond. An oxygen molecule, O2 is formed. 3 Pembentukan molekul nitrogen/ Formation of nitrogen molecule [Nombor proton/Proton number: N = 7] (a) Rajah/Diagram: N N Molekul nitrogen, N2 Nitrogen molecule, N2 Berkongsi 3 pasang elektron Share 3 pairs of electrons + N N (b) Penerangan/Explanation: Susunan elektron atom nitrogen ialah 2.5. Atom nitrogen mempunyai lima elektron valens. Setiap atom nitrogen menyumbang tiga elektron untuk perkongsian antara satu sama lain bagi mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Dua atom nitrogen berkongsi tiga pasang elektron untuk membentuk satu ikatan kovalen ganda tiga. Molekul nitrogen, N2 terbentuk./The electron arrangement of a nitrogen atom is 2.5. A nitrogen atom has five valence electrons. Each nitrogen atom contributes three electrons for sharing with each other to achieve a stable octet electron arrangement. Two nitrogen atoms share three pairs of electrons to form one triple covalent bond. A nitrogen molecule, N2 is formed. Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 80 10/9/2023 1:52:49 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

81 4 Pembentukan molekul air/ Formation of water molecule [Nombor proton/Proton number: H = 1, O = 8] (a) Rajah/Diagram: O O H H H H Molekul air, H2 O Water molecule, H2 O Berkongsi 2 pasang elektron Share 2 pairs of electrons + (b) Penerangan/Explanation: Susunan elektron atom hidrogen ialah 1 dan bagi atom oksigen ialah 2.6. Setiap atom hidrogen menyumbang satu elektron untuk perkongsian bagi mencapai susunan elektron duplet yang stabil, manakala atom oksigen menyumbang dua elektron bagi mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Dua atom hidrogen dan satu atom oksigen berkongsi dua pasang elektron untuk membentuk dua ikatan kovalen tunggal. Molekul air, H2 O terbentuk./ The electron arrangement of a hydrogen atom is 1 and for an oxygen atom is 2.6. Each hydrogen atom contributes one electron for sharing to achieve a stable duplet electron arrangement, whereas the oxygen atom contributes two electrons to achieve a stable octet electron arrangement. Two hydrogen atoms and one oxygen atom share two pairs of electrons to form two single covalent bonds. A water molecule, H2 O is formed. 5 Pembentukan molekul karbon dioksida/ Formation of carbon dioxide molecule [Nombor proton/Proton number: C = 6, O = 8] (a) Rajah/Diagram: C O C O O O Molekul karbon dioksida CO2 Carbon dioxide molecule, CO2 + Berkongsi 4 pasang elektron Share 4 pairs of electrons (b) Penerangan/Explanation: Susunan elektron: Atom C = 2.4, atom O = 2.6. Atom karbon menyumbang empat elektron untuk perkongsian bagi mencapai susunan elektron oktet yang stabil, manakala setiap atom oksigen menyumbang dua elektron bagi mencapai susunan elektron oktet yang stabil. Satu atom karbon dan dua atom oksigen berkongsi empat pasang elektron untuk membentuk dua ikatan kovalen ganda dua. Molekul karbon dioksida, CO2 terbentuk./ Electron arrangement: C atom = 2.4, O atom = 2.6. The carbon atom contributes four electrons for sharing to achieve a stable octet electron arrangement, whereas each oxygen atom contributes two electrons to achieve a stable octet electron arrangement. One carbon atom and two oxygen atoms share four pairs of electrons to form two double covalent bonds. A carbon dioxide molecule, CO2 is formed. Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 81 10/9/2023 1:52:49 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

82 6 Pembentukan molekul metana/ Formation of methane molecule [Nombor proton/Proton number: H = 1, C = 6] (a) Rajah/Diagram: C H H H H Molekul metana, CH4 Methane molecule, CH4 + Berkongsi 4 pasang elektron Share 4 pairs of electrons H C H H H (b) Penerangan/Explanation: Susunan elektron: Atom C = 2.4, atom H = 1. Atom karbon menyumbang empat elektron untuk perkongsian bagi mencapai susunan elektron oktet yang stabil, manakala setiap atom hidrogen menyumbang satu elektron bagi mencapai susunan elektron duplet yang stabil. Satu atom karbon dan empat atom hidrogen berkongsi empat pasang elektron untuk membentuk empat ikatan kovalen tunggal. Molekul metana, CH4 terbentuk./Electron arrangement: C atom = 2.4, H atom = 1. The carbon atom contributes four electrons for sharing to achieve a stable octet electron arrangement, whereas each hydrogen atom contributes one electron to achieve a stable duplet electron arrangement. One carbon atom and four hydrogen atoms share four pairs of electrons to form four single covalent bonds. A methane molecule, CH4 is formed. 5.4 Ikatan Hidrogen Hydrogen Bond Latihan 6 Ikatan hidrogen/ Hydrogen bond TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai ikatan kimia dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Ikatan hidrogen ialah daya tarikan elektrostatik yang wujud apabila atom hidrogen membentuk ikatan kovalen dengan atom yang lebih elektronegatif seperti nitrogen , oksigen atau fl uorin . A hydrogen bond is an electrostatic attraction force that exists when a hydrogen atom forms a covalent bond with a more electronegative atom such as nitrogen , oxygen or fl uorine . 2 Terangkan pembentukan molekul ammonia, NH3 berdasarkan rajah di bawah. Explain the formation of ammonia molecule, NH3 based on the diagram below. TP 4 KBAT Menganalisis Ikatan hidrogen Hydrogen bond N H N H H H H H Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 82 10/9/2023 1:52:49 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

83 Penerangan/Explanation: Atom N mempunyai keelektronegatifan yang tinggi. Molekul NH3 terdiri daripada satu atom N dan tiga atom H. Atom-atom H dan atom N diikat oleh perkongsian elektron (ikatan kovalen). Daya tarikan yang terhasil antara atom H dalam satu molekul NH3 dengan atom N daripada molekul NH3 yang lain dikenali sebagai ikatan hidrogen./ N atom has a high electronegativity. A NH3 molecule is made up of one N atom and three H atoms. H atoms and N atom are bonded by sharing of electrons (covalent bond). The attractive force generated between H atom in one NH3 molecule and N atom in another NH3 molecule is known as the hydrogen bond. 5.5 Ikatan Datif Dative Bond Latihan 7 Ikatan datif/ Dative bond TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai ikatan kimia dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Ikatan datif atau ikatan koordinat ialah ikatan kovalen yang terbentuk apabila kedua-dua elektron yang dikongsi antara dua atom datang daripada salah satu atom sahaja. A dative bond or coordinate bond is a covalent bond formed when both electrons shared between two atoms come from one atom only. 2 Terangkan pembentukan ion hidroksonium, H3 O+ berdasarkan rajah di bawah. TP 4 Explain the formation of hydroxonium ion, H3 O+ based on the diagram below. H H H O + H+ H O H + Penerangan/Explanation: Dalam molekul H2 O, atom O mencapai susunan elektron oktet yang stabil, manakala atom H mencapai susunan elektron duplet yang stabil. Ion hidrogen, H+ tidak mempunyai elektron di dalam petalanya. Pasangan elektron bebas yang tidak terlibat dalam pembentukan ikatan kovalen dalam molekul H2 O dikongsi dengan ion H+ melalui pembentukan ikatan datif. Dalam ion H3 O+, kesemua atom O dan atom H telah mencapai susunan elektron oktet dan duplet yang stabil./ In H2 O molecule, O atom achieved the stable octet electron arrangement, whereas H atom achieved the stable duplet electron arrangement. H+ ion has no electron in its shell. The free electron pair which is not involved in the formation of covalent bond in H2 O molecule is shared with the H+ ion, through the formation of a dative bond. In H3 O+ ion, O atom and H atoms all achieved the stable octet and duplet electron arrangements. Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 83 10/9/2023 1:52:50 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

84 5.6 Ikatan Logam Metallic Bond Latihan 8 Pembentukan ikatan logam/Formation of metallic bond TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai ikatan kimia dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Bagaimanakah elektron dinyahsetempatkan terbentuk? TP 4 How are delocalised electrons formed? Elektron dinyahsetempatkan terbentuk apabila petala valens atom-atom logam bertindih dan menyingkirkan elektron dari petalanya. Delocalised electrons are formed when the valence shells of metal atoms overlapped and remove the valence electrons from its shell. 2 Apakah yang dimaksudkan dengan lautan elektron? TP 4 What is meant by sea of electrons? Lautan elektron ialah elektron valens yang dinyahsetempatkan yang bergerak bebas dalam ruang antara atom logam. A sea of electrons is delocalised valence electrons that move freely in the space between the metal atoms. 3 Jelaskan bagaimana logam zink dapat mengkonduksikan elektrik. TP 4 KBAT Menganalisis Explain how zinc metal can conduct electricity. Elektron valens dinyahsetempatkan untuk membentuk lautan elektron. Logam zink boleh mengkonduksikan elektrik kerana elektron yang terapung dalam logam zink bergerak bebas membawa cas dari terminal negatif ke terminal positif. /Valence electrons are delocalised from zinc atoms to form sea of electrons. Zinc metal can conduct electricity because the fl oating electrons in the zinc metal move freely carrying charges from the negative terminal to the positive terminal. 5.7 Sebatian Ion dan Sebatian Kovalen Ionic and Covalent Compounds Latihan 9 Sifat fi zik sebatian ion dan sebatian kovalen/ Physical properties of ionic and covalent compounds TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai ikatan kimia dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Bandingkan sifat fi zik antara sebatian ion dengan sebatian kovalen dalam peta buih berganda berikut dari segi: TP 4 KBAT Menganalisis Compare the physical properties of ionic and covalent compounds in the following double bubble map in the aspects of: (a) keadaan fi zikal pada suhu bilik physical state at room temperature (b) takat lebur dan takat didih melting point and boiling point (c) kekonduksian elektrik electrical conductivity (d) keterlarutan di dalam air dan pelarut organik Solubility in water and in organic solvents Peta Buih Berganda i-THINKUntuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari htt ps://www.youtube. com/watch?v=P-ROheWebLQ untuk menonton video tentang ak� vi� menentukan jika sesuatu seba� an ialah seba� an ion atau seba� an kovalen. Video Video Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 84 10/9/2023 1:52:50 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

85 Dibentuk oleh ikatan kimia Formed by chemical bonds Boleh wujud dalam keadaan pepejal, cecair dan gas pada suhu bilik May exist as solids, liquids and gases at room temperature Biasanya larut di dalam sebatian organik, tetapi tidak larut di dalam air Usually dissolve in organic solvents, but not in water Takat lebur dan takat didih yang rendah Low melting and boiling points Sebatian kovalen Covalent compounds Sebatian ion Ionic compounds Wujud sebagai pepejal pada suhu bilik Exist as solids at room temperature Takat lebur dan takat didih yang tinggi High melting and boiling points Tidak mengkonduksikan arus elektrik dalam semua keadaan Do not conduct electricity in any state Biasanya larut di dalam air, tetapi tidak larut di dalam sebatian organik Usually dissolve in water, but not in organic solvents Mengkonduksikan arus elektrik dalam keadaan larutan akueus dan leburan Conduct electricity in aqueous solution and molten state (c) (a) (b) (d) (h) (f) (g) (e) 2 Jadual di bawah menunjukkan takat lebur dan takat didih bagi natrium klorida dan tetraklorometana. The table below shows the melting point and boiling point of sodium chloride and tetrachloromethane. Bahan Substance Natrium klorida Sodium chloride Tetraklorometana Tetrachloromethane Takat lebur (°C) Melting point (°C) 801 -22.92 Takat didih (°C) Boiling point (°C) 1 413 76.72 Mengapakah takat lebur dan takat didih natrium klorida dan tetraklorometana berbeza? Why are the melting point and boiling point of sodium chloride and tetrachloromethane different? TP 4 KBAT Menganalisis Dalam natrium klorida, [Mengapa] ion natrium dan ion klorida diikat oleh ikatan ion yang kuat. Maka lebih banyak tenaga haba diperlukan untuk mengatasi daya tarikan elektrostatik yang kuat itu. Dalam tetraklorometana, [Mengapa] molekul-molekul itu tertarik antara satu sama lain oleh daya tarikan antara molekul yang lemah. Maka kurang tenaga haba yang diperlukan untuk mengatasi daya itu. In sodium chloride, [Why] sodium ions and chloride ions are bonded by a strong ionic bond. So, more heat energy is needed to overcome the strong electrostatic force. In tetrachloromethane, [Why] the molecules are attracted to one another by weak intermolecular forces. So, less heat energy is needed to overcome the forces. Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 85 10/9/2023 1:52:50 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

86 3 Rajah di bawah menunjukkan susunan radas yang digunakan oleh seorang murid untuk mengkaji kekonduksian elektrik bagi plumbum(II) bromida dan asetamida. The diagram below shows the apparatus set-up used by a student to study the electrical conductivity of lead(II) bromide and acetamide. Panaskan Heat A Anod Anode Katod Cathode Elektrod karbon Carbon electrodes Bahan Substance Mangkuk pijar Crucible Segi tiga tanah liat Clay triangle + – Panaskan Heat A Anod Anode Katod Cathode Elektrod karbon Carbon electrodes Bahan Substance Mangkuk pijar Crucible Segi tiga tanah liat Clay triangle + – Jadual di bawah menunjukkan keputusan yang diperoleh. The table below shows the results obtained. Bahan Substance Keadaan fi zikal Physical state Pesongan jarum ammeter Defl ection of the ammeter needle Plumbum(II) bromida Lead(II) bromide Pepejal/Solid ✗ Leburan/Molten ✓ Asetamida Acetamide Pepejal/Solid ✗ Leburan/Molten ✗ (a) Jarum ammeter tidak terpesong apabila pepejal plumbum(II) bromida digunakan, tetapi terpesong apabila leburan plumbum(II) bromida digunakan. Terangkan situasi ini. The ammeter needle is not defl ected when solid lead(II) bromide was used but defl ected when molten lead(II) bromide was used. Explain the situation. TP 4 KBAT Menganalisis [Mengapa] Dalam pepejal PbBr2, ion Pb2+ dan Br– terikat oleh daya tarikan elektrostatik yang kuat tetapi dalam leburan PbBr2, ion-ion bebas bergerak dengan ketiadaan daya elektrostatik tersebut. [Why] In solid PbBr2, the Pb2+ and Br – ions are bonded by a strong electrostatic force but in molten PbBr2, the ions move freely in the absence of the electrostatic force. (b) Jarum ammeter tidak terpesong apabila kedua-dua pepejal dan leburan asetamida digunakan. Terangkan situasi ini. TP 4 KBAT Menganalisis The ammeter needle is not defl ected when both solid and molten acetamide were used respectively. Explain the situation. [Mengapa] Dalam kedua-dua keadaan pepejal dan leburan, asetamida wujud sebagai molekul neutral tanpa sebarang ion yang bebas bergerak./ [Why] In both solid and molten states, acetamide exists as neutral molecule without any freely moving ions. Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 86 10/9/2023 1:52:50 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

87 1 Jadual 1 menunjukkan nombor proton bagi atom unsur P, Q, R dan S. Table 1 shows the proton number of atoms of elements P, Q, R and S. Unsur Element P Q R S Nombor proton Proton number 2 6 8 13 Jadual 1/Table 1 Antara pasangan unsur berikut, yang manakah membentuk sebatian kovalen? Which of the following pairs of elements forms a covalent compound? A P dan Q C Q dan R P and Q Q and R B P dan R D Q dan S P and R Q and S 2 Rajah 1 menunjukkan susunan elektron bagi sebatian XY3 yang terbentuk apabila atom X dan atom-atom Y bergabung. Diagram 1 shows the electron arrangement of compound XY3 formed when atom X and atoms Y are combined together. Y Y X Y Rajah 1/Diagram 1 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang sebatian ini? Which of the following statements is true about the compound? A Atom Y mendermakan elektron kepada atom X untuk mencapai susunan elektron oktet Atom Y donates electron to atom X to achieve an octet electron arrangement B Sebatian XY3 terbentuk melalui pemindahan elektron Compound XY3 is formed through the transfer of electrons C Sebatian XY3 mempunyai takat lebur dan takat didih yang tinggi Compound XY3 has high melting and boiling points D Sebatian XY3 tidak boleh mengalirkan arus elektrik Compound XY3 cannot conduct electricity 3 Rajah 2 menunjukkan susunan elektron bagi atom unsur X dan Y. Diagram 2 shows the electron arrangement of atoms of elements X and Y. X Y Rajah 2/Diagram 2 Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan susunan elektron bagi sebatian yang terbentuk antara unsur X dengan unsur Y? Which of the following shows the electron arrangement of the compound formed between elements X and Y? A X  + Y  2– B Y X Y C  2– X  + Y X  + D  –  2+  – Y X Y 4 Antara sebatian berikut, yang manakah membentuk ikatan hidrogen antara molekul? Which of the following compounds forms hydrogen bonds between molecules? A Asid hidroklorik Hydrochloric acid B Natrium klorida Sodium chloride C Gas klorin Chlorine gas D Air Water 5 Antara molekul berikut, yang manakah boleh membentuk ikatan hidrogen? Which of the following molecules can form hydrogen bonding? A CH4 C HF B HCl D H2 Praktis Berformat SPM Kertas 1 Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 87 10/9/2023 1:52:50 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

88 Kertas 2 1 Rajah 1 menunjukkan perwakilan piawai bagi tiga unsur, P, Q dan R. Diagram 1 shows the standard representation of three elements, P, Q and R. 7 P 3 16 Q 8 35.5 R 17 Rajah 1/Diagram 1 (a) (i) Tulis susunan elektron bagi atom P. Write the electron arrangement of atom P. 2.1 [1 markah/mark] (ii) Lukis susunan elektron bagi ion P. Draw the electron arrangement of ion P.  P  + [1 markah/mark] (b) Unsur P bertindak balas dengan unsur Q untuk membentuk suatu sebatian. Element P reacts with element Q to form a compound. (i) Nyatakan jenis ikatan yang terdapat dalam sebatian yang terbentuk. State the type of bond found in the compound formed. Ikatan ion/ Ionic bond [1 markah/mark] (ii) Lukis susunan elektron bagi sebatian tersebut. KBAT Menganalisis Draw the electron arrangement of the compound. fi  + fi  + fi  2– P Q P [1 markah/mark] (iii) Takat lebur sebatian yang terbentuk itu adalah tinggi. Terangkan mengapa. The melting point of the compound is high. Explain why. KBAT Menganalisis [Mengapa] Daya tarikan elektrostatik antara ion tersebut adalah kuat, maka banyak tenaga haba yang diperlukan untuk mengatasi daya tersebut./ [Why] The electrostatic force between the ions are strong, thus a lot of heat energy is required to overcome the force. [2 markah/marks] (c) Unsur R bergabung dengan unsur R yang lain untuk membentuk gas T. Atom R combines with another atom R to form gas T. (i) Tulis formula kimia bagi gas T. Write the chemical formula of gas T. R2 [1 markah/mark] Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 88 10/9/2023 1:52:51 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

89 (ii) Lukis susunan elektron bagi T. KBAT Menganalisis Draw the electron arrangement of T. R R [1 markah/mark] (iii) Apakah jenis ikatan yang wujud dalam T? What is the type of bond that exists in T? Ikatan kovalen/ Covalent bond [1 markah/mark] (iv) Mengapakah sebatian T tidak boleh mengkonduksikan arus elektrik? KBAT Menganalisis Why compound T cannot conduct electricity? Sebatian T ialah sebatian kovalen yang terdiri daripada molekul neutral. Tiada ion-ion yang bebas bergerak dalam T. /Compound T is a covalent compound consisting of neutral molecules. There are no free moving ions in T. [2 markah/marks] 2 Rajah 2 menunjukkan susunan elektron bagi sebatian L yang terbentuk apabila oksigen bertindak balas dengan karbon. Diagram 2 shows the electron arrangement of compound L formed when oxygen reacts with carbon. O C O Sebatian L Compound L Rajah 2/Diagram 2 (a) (i) Namakan sebatian L. Name compound L. Karbon dioksida/ Carbon dioxide [1 markah/mark] (ii) Nyatakan jenis ikatan yang terdapat di dalam sebatian L. State the type of bond found in compound L. Ikatan kovalen/ Covalent bond [1 markah/mark] (b) Huraikan secara ringkas bagaimana ikatan di 2(a)(ii) terbentuk. KBAT Menganalisis Describe briefl y how the bond in 2(a)(ii) is formed. [Bagaimana] Satu atom karbon berkongsi empat pasang elektron dengan dua atom oksigen untuk membentuk dua ikatan kovalen ganda dua. [How] A carbon atom shares four pairs of electrons with two oxygen atoms to form two double covalent bonds. [3 markah/marks] Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 89 10/9/2023 1:52:51 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

90 (c) Mengapakah takat lebur sebatian L rendah? KBAT Menganalisis Why is the melting point of compound L low? Daya tarikan antara molekul karbon dioksida adalah lemah, maka hanya sedikit sahaja tenaga haba diperlukan untuk mengatasi daya tersebut./The force of attraction between the molecules of carbon dioxide is weak, hence just a small amount of heat energy is needed to overcome the force. [2 markah/marks] (d) Adakah sebatian L boleh mengkonduksikan arus elektrik? Terangkan mengapa. Can compound L conduct electricity? Explain why. KBAT Menganalisis Tidak boleh. [Mengapa] Sebatian L terdiri daripada molekul neutral, jadi tiada ion yang bebas bergerak di dalamnya./ No, it cannot. [Why] Compound L consists of neutral molecules, so there are no free moving ions in it. [2 markah/marks] 1 (a) Rajah 1 menunjukkan susunan elektron bagi sebatian M dan N. Diagram 1 shows the electron arrangement of compounds M and N. A B A fi ffl2+ fi ffl2– C A Sebatian M Sebatian N Compound M Compound N Rajah 1/Diagram 1 Sebatian yang manakah merupakan sebatian kovalen? Berikan sebab. Which compound is a covalent compound? Give a reason. [2 markah/marks] (b) Berdasarkan rajah di 1(a), bandingkan sifat fi zik bagi sebatian M dengan N. Terangkan jawapan anda. KBAT Menganalisis Based on the diagram in 1(a), compare the physical properties of compounds M and N. Explain your answer. [8 markah/marks] (c) Anda diberikan dua sampel bahan kimia, P dan Q. Kedua-duanya merupakan pepejal putih. P ialah sebatian kovalen dan Q ialah sebatian ion. Huraikan satu eksperimen makmal untuk menyiasat kekonduksian elektrik bagi sebatian P dan Q. Sertakan pemerhatian yang diperoleh dalam jawapan anda. KBAT Menganalisis Cadangkan satu contoh yang sesuai bagi sebatian P dan Q. You are given two samples of chemical substances, P and Q. Both of them are white solids. P is a covalent compound and Q is an ionic compound. Describe a laboratory experiment to investigate the electrical conductivity of compounds P and Q. Include the observations in your answer. Suggest a suitable example for compounds P and Q. [10 markah/marks] Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91) - Tajul Updated.indd 90 3/11/2023 4:20:50 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

91 (b) Sebatian M/ Compound M Sebatian N/ Compound N Takat lebur dan takat didih yang rendah Low melting and boiling points Takat lebur dan takat didih yang tinggi High melting and boiling points Daya tarikan antara molekul yang lemah Weak intermolecular forces between molecules Daya tarikan elektrostatik antara ion yang kuat Strong electrostatic forces between ions Tidak mengkonduksikan elektrik Does not conduct electricity Mengkonduksikan elektrik dalam keadaan leburan dan larutan akueus Conducts electricity in molten state and aqueous solution Wujud dalam bentuk molekul tanpa sebarang ion yang bebas bergerak Exists as molecules without any freely moving ions Mempunyai ion yang bebas bergerak Has freely moving ions Jawapan/Answer: 1 (a) Sebatian M/Compound M [Mengapa] Sebatian tersebut terbentuk menerusi perkongsian elektron. [Why] The compound is formed through sharing of electrons. (c) P: Naftalena/Naphthalene Q: Plumbum(II) bromida/Lead(II) bromide Prosedur/Procedure: 1. Masukkan pepejal P ke dalam sebuah mangkuk pijar sehingga separuh penuh. Fill a crucible with solid P until it is half full. 2. Celupkan dua elektrod karbon ke dalam pepejal P dan sambungkan pada bateri. Dip two carbon electrodes in solid P and connect them to the batteries. 3. Hidupkan suis dan rekod pemerhatian. Turn on the switch and record the observation. 4. Panaskan pepejal P sehingga cair sepenuhnya. Heat solid P until it melts completely. 5. Hidupkan suis semula dan rekod pemerhatian. Turn on the switch again and record the observation. 6. Ulang langkah 1 hingga 5 menggunakan pepejal Q bagi menggantikan pepejal P. Repeat steps 1 to 5 using solid Q to replace solid P. Pemerhatian/Observation: P: Mentol tidak menyala dalam kedua-dua keadaan pepejal dan leburan. The bulb does not light up in both solid and molten states. Q: Mentol menyala dalam keadaan leburan sahaja. The bulb lights up only in the molten state. Tkt 4 Stra A+ Kimia 5(72-91).indd 91 10/9/2023 1:52:51 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

92 Bab 6 Asid, Bes dan Garam Acid, Base and Salt Tema: Interaksi antara Jirim Revisi Pantas Peranan Air dalam Menunjukkan Keasidan dan Kealkalian 6.1 The Role of Water in Showing Acidic and Alkaline Properties 1 Asid ialah bahan kimia yang mengion di dalam air untuk menghasilkan ion hidrogen. Acid is a chemical substance that ionises in water to form hydrogen ions. 2 Ion hidrogen daripada asid bergabung dengan molekul air untuk membentuk ion hidroksonium, H3 O+. The hydrogen ion from acid combines with water molecule to form hydroxonium ion, H3 O+. H+ + H2 O → H3 O+ 3 Kebesan asid ialah bilangan atom hidrogen yang dapat mengion per molekul asid. Basicity of acid is the number of ionisable hydrogen atoms per acid molecule. 4 Pengelasan asid/ Classifi cation of acids: (a) Asid monoprotik – menghasilkan satu ion hidrogen apabila satu molekul asid tersebut mengion di dalam air/ Monoprotic acid – produces one hydrogen ion when one molecule of the acid ionises in water (b) Asid diprotik – menghasilkan dua ion hidrogen apabila satu molekul asid tersebut mengion di dalam air/ Diprotic acid – produces two hydrogen ions when one molecule of the acid ionises in water (c) Asid triprotik – menghasilkan tiga ion hidrogen apabila satu molekul asid tersebut mengion di dalam air/ Triprotic acid – produces three hydrogen ions when one molecule of the acid ionises in water 5 Bes ialah bahan kimia yang bertindak balas dengan asid untuk membentuk garam dan air. Base is a chemical substance that reacts with an acid to form salt and water. 6 Alkali ialah bahan kimia yang mengion di dalam air untuk menghasilkan ion hidroksida. Alkali is a chemical substance that ionises in water to form hydroxide ions. 7 Asid dan alkali menunjukkan sifatnya hanya dengan kehadiran air. Acids and alkalis only show their properties in the presence of water. (a) Asid mengion untuk menghasilkan ion hidrogen yang membolehkan asid menunjukkan sifatnya. Acid ionises to produce hydrogen ions for the acid to show its properties. (b) Alkali mengion untuk menghasilkan ion hidroksida yang membolehkan alkali menunjukkan sifatnya. Alkali ionises to produce hydroxide ions for the alkali to show its properties. 6.2 Nilai pH pH Value 1 Skala pH menunjukkan darjah keasidan atau kealkalian sesuatu larutan akueus. The pH scale indicates the degree of acidity or alkalinity of an aqueous solution. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Semakin berasid More acidic Semakin beralkali More alkaline Neutral Neutral 2 Rumus untuk menentukan nilai pH asid dan alkali: Formula to determine the pH value of acid and alkali: Asid/Acid: pH = –log [H+] Alkali: pOH = –log [OH– ] pOH + pH = 14 pH = 14 – pOH 3 Semakin tinggi kepekatan ion H+, semakin rendah nilai pH. The higher the concentration of H+ ions, the lower the pH value. Semakin tinggi kepekatan ion OH– , semakin tinggi nilai pH. The higher the concentration of OH– ions, the higher the pH value. 6.3 Kekuatan Asid dan Alkali Strength of Acids and Alkalis 1 Jenis asid mengikut darjah penceraian atau pengionan: The types of acids according to the degree of dissociation or ionisation: (a) Asid kuat: Asid yang mengion lengkap di dalam air untuk menghasilkan kepekatan ion H+ yang tinggi Strong acid: Acid that ionises completely in water to form a high concentration of H+ ions (b) Asid lemah: Asid yang mengion separa di dalam air untuk menghasilkan kepekatan ion H+ yang rendah Weak acid: Acid that ionises partially in water to form a low concentration of H+ ions 2 Jenis alkali mengikut darjah penceraian atau pengionan: The types of alkalis according to the degree of dissociation or ionisation: (a) Alkali kuat: Alkali yang mengion lengkap di dalam air untuk menghasilkan kepekatan ion OH– yang tinggi Strong alkali: Alkali that ionises completely in water to form a high concentration of OH– ions (b) Alkali lemah: Alkali yang mengion separa di dalam air untuk menghasilkan kepekatan ion OH– yang rendah Weak alkali: Alkali that ionises partially in water to form a low concentration of OH– ions 6.4 Sifat-sifat Kimia Asid dan Alkali Chemical Properties of Acids and Alkalis 1 Sifat-sifat kimia asid/ Chemical properties of acids: (a) Asid + alkali → garam + air Acid + alkali → salt + water (b) Asid + logam reaktif → garam + gas hidrogen Acid + reactive metal → salt + hydrogen gas (c) Asid + logam karbonat → garam + air + karbon dioksida Acid + metal carbonate → salt + water + carbon dioxide Tkt 4 Stra A+ Kimia 6(92-131).indd 92 10/9/2023 1:55:18 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

93 2 Sifat-sifat kimia alkali/ Chemical properties of alkalis: (a) Alkali + asid → garam + air Alkali + acid → salt + water (b) Alkali + garam ammonium → garam + air + ammonia Alkali + ammonium salt → salt + water + ammonia (c) Alkali + ion logam → logam hidroksida + kation Alkali + metal ion → metal hydroxide + cation 6.5 Kepekatan Larutan Akueus Concentration of Aqueous Solution 1 Kepekatan ialah kuantiti zat terlarut di dalam seunit isi padu larutan. Concentration is the amount of solute dissolved per unit volume of solution. 2 Kepekatan boleh ditakrifkan dalam dua cara: Concentration can be defi ned in two ways: (a) Kepekatan dalam g dm–3/ Concentration in g dm–3: Kepekatan Concentration (g dm3 ) = Jisim zat terlarut (g)/Mass of solute Isi padu larutan (dm3 )/ Volume of solution (b) Kemolaran dalam mol dm–3 atau molar (M): Molarity in mol dm–3 or molar (M): Kemolaran Molarity (mol dm–3) = Bil. mol zat terlarut (mol) No. of moles of solute Isi padu larutan (dm3 ) Volume of solution 3 Hubungan antara kepekatan (g dm–3) dengan kemolaran (mol dm–3): The relationship between the concentration (g dm–3) and molarity (mol dm–3): Kepekatan Concentration (g dm3 ) = ÷ Jisim molar/Molar mass × Jisim molar/Molar mass Kemolaran Molarity (mol dm–3) 4 Hubungan antara bilangan mol zat terlarut (n), kemolaran (M) dengan isi padu larutan (V): The relationship between number of moles of solute (n), molarity (M) and volume of the solution (V): n = MV 1 000 5 Formula pencairan/Formula of dilution: M 1 V1 = M2 V2 M1 = Kemolaran larutan sebelum pencairan Molarity of solution before dilution V1 = Isi padu larutan sebelum pencairan Volume of solution before dilution M2 = Kemolaran larutan selepas pencairan Molarity of solution after dilution V2 = Isi padu larutan selepas pencairan Volume of solution after dilution 6.6 Larutan Piawai Standard Solution 1 Larutan piawai ialah suatu larutan yang kepekatannya diketahui dengan tepat. A standard solution is a solution in which its concentration is accurately known. 2 Jisim zat terlarut dan isi padu air suling mestilah disukat dengan tepat sebelum larutan piawai disediakan di dalam kelalang volumetrik. The mass of solute and the volume of distilled water must be measured accurately before the standard solution is prepared in a volumetric fl ask. 3 Kaedah penyediaan larutan piawai: Methods of preparation of a standard solution: (a) Penyediaan larutan piawai daripada bahan pepejal Preparation of a standard solution from a solid (b) Penyediaan larutan piawai melalui pencairan larutan akueus Preparation of a standard solution by diluting aqueous solution 6.7 Peneutralan Neutralisation 1 Peneutralan ialah tindak balas kimia antara asid dan alkali untuk menghasilkan garam dan air. Neutralisation is a chemical reaction between an acid and an alkali to produce salt and water. Asid + alkali → garam + air Acid + alkali → salt + water 2 Pentitratan ialah kaedah yang digunakan untuk menentukan kepekatan suatu asid yang digunakan untuk meneutralkan suatu alkali yang diketahui kepekatannya menggunakan penunjuk. Titration is a method to determine the concentration of an acid used to neutralise an alkali with a known concentration using an indicator. 3 Pengiraan peneutralan/ Calculation of neutralisation: Ma Va Mb Vb = a b Garam, Hablur dan Kegunaannya dalam Kehidupan Harian 6.8 Salts, Crystals and Their Uses in Daily Life 1 Garam ialah sebatian ion yang terbentuk apabila ion hidrogen, H+ dalam suatu asid digantikan dengan ion logam atau ion ammonium, NH4 +. Salt is an ionic compound, that is formed when the hydrogen ion, H+ of an acid is replaced by a metal ion or an ammonium ion, NH4 +. 6.9 Penyediaan Garam Preparation of Salts 1 Semua garam K, Na dan NH4 larut di dalam air. All K, Na and NH4 salts are soluble in water. 2 Semua garam nitrat larut di dalam air. All nitrate salts are soluble in water. 3 Semua garam klorida larut di dalam air, kecuali PAH (plumbum, argentum, merkuri). All chloride salts are soluble in water, except PAH (lead, silver, mercury). 4 Semua garam sulfat larut di dalam air, kecuali PCB (plumbum, kalsium, barium). All sulphate salts are soluble in water, except PCB (lead, calcium, barium). 5 Semua garam karbonat tidak larut di dalam air, kecuali garam yang dinyatakan dalam poin 1. All carbonate salts are insoluble in water, except the salts stated in point 1. 6 Semua garam plumbum tidak larut di dalam air, kecuali plumbum(II) nitrat, Pb(NO3 )2 . All lead salts are insoluble in water, except lead(II) nitrate, Pb(NO3) 2 . 7 Kaedah penyediaan garam/ Preparation of salts methods: (a) Garam terlarutkan: Tindak balas antara asid dengan alkali, logam, oksida logam atau karbonat logam Soluble salts: Reaction between acids and alkalis, metals, metal oxides or metal carbonates Tkt 4 Stra A+ Kimia 6(92-131).indd 93 10/9/2023 1:55:19 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

94 6.1 Peranan Air dalam Menunjukkan Keasidan dan Kealkalian The Role of Water in Showing Acidic and Alkaline Properties Latihan 1 Asid/Acids TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai asid. TP 2 Memahami asid serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai asid untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. 1 Nyatakan maksud bagi istilah berikut. TP 1 State the meaning of the following terms. (a) Asid/Acid: Suatu bahan kimia yang mengion di dalam air untuk membentuk ion hidrogen./ A chemical substance that ionises in water to form hydrogen ions. (b) Kebesan asid/Basicity of acid: Bilangan atom hidrogen yang dapat mengion per molekul asid./ The number of ionisable hydrogen atoms per acid molecule. 2 Tulis persamaan kimia bagi menunjukkan pengionan asid berikut di dalam air. TP 3 Write the chemical equation to show the ionisation of the following acids in water. (a) Asid hidroklorik/Hydrochloric acid: HCl → H+ + Cl- (b) Asid nitrik/Nitric acid: HNO3 → H+ + NO3 - (c) Asid sulfurik/Sulphuric acid: H2 SO4 → 2H+ + SO4 2- (b) Garam tak terlarutkan: Tindak balas pemendakan atau Tindak balas penguraian ganda dua Insoluble salts Precipitation reaction or double decomposition reaction 8 Garam terlarutkan/Soluble salts: (a) Garam nitrat: Asid nitrik digunakan Nitrate salts: Nitric acid is used (b) Garam sulfat: Asid sulfurik digunakan Sulphate salts: Sulphuric acid is used (c) Garam klorida: Asid hidroklorik digunakan Chloride salts: Hydrochloric acid is used (d) Garam karbonat: Asid karbonik digunakan Carbonate salts: Carbonic acid is used 9 Garam tak terlarutkan/Insoluble salts: Dua garam terlarutkan bertindak balas untuk menghasilkan garam tak terlarutkan. Two soluble salts react to form an insoluble salt. Praktis PBD 6.10 Tindakan Haba ke atas Garam Effect of Heat on Salts 1 Kesan haba ke atas garam karbonat: Effect of heat on carbonate salts: Garam karbonat Carbonate salt ∆ Oksida logam Metal oxide + gas karbon dioksida carbon dioxide gas 2 Kesan haba ke atas garam nitrat: Garam nitrat Nitrate salt ∆ Oksida logam Metal oxide + gas oksigen oxygen gas + gas nitrogen dioksida nitrogen dioxide gas Effect of heat on nitrate salts: 6.11 Analisis Kualitatif Qualitative Analysis 1 Analisis kualitatif ialah teknik yang digunakan untuk mengenal pasti jenis kation dan anion yang hadir dalam sesuatu garam. Qualitative analysis is a technique used to identify the type of cation and anion that are present in a salt. 2 Dua reagen yang digunakan untuk mengenal pasti kation di dalam larutan garam: Two reagents used to identify the cation in a salt solution: (a) Larutan natrium hidroksida Sodium hydroxide solution (b) Larutan ammonia Ammonia solution Tkt 4 Stra A+ Kimia 6(92-131).indd 94 10/9/2023 1:55:19 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

95 (d) Asid etanoik/Ethanoic acid: CH3 COOH → CH3 COO- + H+ 3 Asid boleh dikelaskan kepada asid monoprotik, diprotik atau triprotik. Menggunakan satu contoh yang sesuai, terangkan maksud asid monoprotik, asid diprotik dan asid triprotik. TP 1 Acids can be classified into monoprotic, diprotic or triprotic acid. Using a suitable example, explain the meaning of monoprotic acid, diprotic acid and triprotic acid. (a) Asid monoprotik Monoprotic acid: Asid hidroklorik/ Asid nitrik ialah asid monoprotik kerana menghasilkan satu ion hidrogen apabila satu molekul asid tersebut mengion di dalam air./ Hydrochloric acid/Nitric acid is a monoprotic acid as it produces one hydrogen ion when one molecule of the acid ionises in water. (b) Asid diprotik Diprotic acid: Asid sulfurik/ Asid karbonik ialah asid diprotik kerana menghasilkan dua ion hidrogen apabila satu molekul asid tersebut mengion di dalam air. Sulphuric acid/Carbonic acid is a diprotic acid as it produces two hydrogen ions when one molecule of the acid ionises in water. (c) Asid triprotik Triprotic acid: Asid fosforik/Asid sitrik ialah asid triprotik kerana menghasilkan tiga ion hidrogen apabila satu molekul asid tersebut mengion di dalam air./ Phosphoric acid/Citric acid is a triprotic acid as it produces three hydrogen ions when one molecule of the acid ionises in water. Latihan 2 Bes/Bases TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai bes. TP 2 Memahami bes serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai bes untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. 1 Nyatakan maksud bagi istilah berikut. TP 1 State the meaning of the following terms. (a) Alkali: Suatu bahan kimia yang mengion di dalam air untuk membentuk ion hidroksida. Alkali: A chemical substance that ionises in water to form hydroxide ions. (b) Bes: Suatu bahan kimia yang bertindak balas dengan asid untuk membentuk garam dan air. Base: A chemical substance that reacts with an acid to form salt and water. 2 Tulis persamaan kimia bagi menunjukkan pengionan alkali berikut di dalam air. TP 3 Write a chemical equation to show the ionisation of the following alkalis in water. (a) Natrium hidroksida/Sodium hydroxide: NaOH → Na+ + OH- (b) Kalium oksida/Potassium oxide: K2 O + H2 O → 2K+ + 2OH- (c) Ammonia/Ammonia: NH3 + H2 O → NH4 + + OHTkt 4 Stra A+ Kimia 6(92-131).indd 95 10/9/2023 1:55:19 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

96 3 Lengkapan peta buih berganda di bawah dengan sifat-sifat asid dan alkali. Complete the following double bubble map with the properties of acids and alkalis. i-THINK Peta Buih Berganda (b) pH kurang daripada 7 ph less than 7 (f) pH lebih daripada 7 pH more than 7 (d) Mengakis Corrosive Sifat-sifat asid Properties of acids (a) Rasa masam Sour taste (c) Menukarkan kertas litmus biru kepada merah Change blue litmus paper to red (e) Rasa pahit Bitter taste (g) Menukarkan kertas litmus merah kepada biru Change red litmus paper to blue Sifat-sifat alkali Properties of alkalis Latihan 3 Kegunaan asid dan bes/Uses of acids and bases TP 2 Memahami asid dan bes serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Asid dan bes digunakan secara meluas dalam industri dan dalam kehidupan harian kita. Lengkapkan jadual berikut dengan kegunaan asid atau bes dalam bidang tertentu. TP 2 Acids and bases are widely used in industries and in our daily life. Complete the following table with the uses of acids or bases in specifi c fi leds. Bidang/ Field Bahan/ Substances Kegunaan/ Uses Pertanian Agriculture Asid nitrik dan asid sulfurik Nitric acid and sulphuric acid (a) Membuat baja nitrat Making nitrate fertilisers Kalsium oksida Calcium oxide (b) Meneutralkan tanah berasid Neutralise the acidic soil Perindustrian Industry Natrium hidroksida Sodium hydroxide (c) Pembuatan sabun Making soaps Perubatan Medicine Magnesium hidroksida Magnesium hydroxide (d) Digunakan dalam ubat gigi dan pil gastrik Used in toothpastes and gastric pills Aluminium hidroksida Aluminium hydroxide (e) Untuk meneutralkan asid berlebihan di dalam perut To neutralise excessive acid in the stomach Perindustrian makanan Food industry Asid benzoik Benzoic acid (f) Digunakan sebagai bahan pengawet Used as preservative Asid metanoik Methanoic acid (g) Digunakan dalam penggumpalan lateks Used in the coagulation of latex Tkt 4 Stra A+ Kimia 6(92-131).indd 96 10/9/2023 1:55:19 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

97 Latihan 4 Peranan air dalam menunjukkan keasidan dan kealkalian The role of water in showing acidic and alkaline properties TP 2 Memahami asid dan bes serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai asid dan bes untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai asid dan bes dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. TP 5 Menilai pengetahuan mengenai asid dan bes dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1 Asid etanoik glasial tidak boleh mengkonduksikan arus elektrik, tetapi larutan asid etanoik boleh mengkonduksikan arus elektrik. Glacial ethanoic acid cannot conduct electricity but ethanoic acid solution can conduct electricity. (a) Terangkan pernyataan di atas./ Explain the above statement. TP 3 KBAT Menganalisis Asid etanoik glasial terdiri daripada molekul yang neutral dengan ketiadaan ion hidrogen yang bebas bergerak, manakala asid etanoik mengion di dalam air untuk menghasilkan ion H+ yang bebas bergerak yang membawa cas elektrik./ Glacial ethanoic acid consists of neutral molecules in the absence of free moving hydrogen ions, whereas ethanoic acid ionises in water to form free moving H+ ions that carry electrical charge. (b) Lukis satu rajah berlabel susunan radas yang digunakan untuk mengkaji kekonduksian elektrik bagi asid etanoik glasial dan larutan asid etanoik. TP 3 KBAT Menganalisis Draw a labelled diagram of the apparatus set-up used to study the electrical conductivity for glacial ethanoic acid and ethanoic acid solution. Asid etanoik Ethanoic acid Elektrod karbon Carbon electrodes A 2 Rajah di bawah menunjukkan tindak balas antara hidrogen klorida dengan magnesium apabila dilarutkan di dalam dua pelarut yang berbeza. TP 2 The diagram below shows the reaction between hydrogen chloride and magnesium when it is dissolved in two different solvents. Gas hidrogen klorida kering Dry hydrogen chloride gas Gas hidrogen Hydrogen gas Bikar B Beaker B Corong turas Filter funnel Air Water Pita magnesium Magnesium ribbon Gas hidrogen klorida kering Dry hydrogen chloride gas Bikar A Beaker A Corong turas Filter funnel Metilbenzena Methylbenzene Pita magnesium Magnesium ribbon (a) Nyatakan pemerhatian dalam Bikar A dan Bikar B. TP 3 State the observation in Beaker A and Beaker B. (i) Bikar A/Beaker A: Tiada perubahan/No change (ii) Bikar B/Beaker B: Gelembung gas tidak berwarna terbentuk/Colourless gas bubbles are formed (b) Terangkan perbezaan antara pemerhatian dalam Bikar A dengan Bikar B di 2(a). Explain the difference in the observation in Beaker A and Beaker B in 2(a). TP 5 KBAT Menganalisis Bikar A – HCl tidak mengalami pengionan, jadi tiada ion H + yang hadir. Maka, HCl di dalam metilbenzena tidak bertindak balas dengan Mg. Bikar B – HCl mengion di dalam air untuk membentuk ion H+, jadi HCl bertindak balas dengan Mg untuk menghasilkan gas H2. HCl hanya menunjukkan sifat keasidan di dalam air tidak di dalam metilbenzena./ Beaker A – HCl does not undergo ionisation thus, no H+ ion is present. So, HCl in methylbenzene does not react with Mg. Beaker B – HCl ionises in water to form H+ ions so, it reacts with Mg to produce H2 gas. HCl only shows the acidity properties in water, but not in methylbenzene Tkt 4 Stra A+ Kimia 6(92-131).indd 97 10/9/2023 1:55:20 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

98 (c) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas yang berlaku dalam Bikar B. TP 3 Write the chemical equation for the reaction that occurs in Beaker B. 2HCl + Mg → MgCl2 + H2 (d) Mengapakah corong turas digunakan dalam eksperimen ini? TP 4 Why is fi lter funnel used in this experiment? Bagi mengelakkan larutan daripada disedut balik ke dalam salur penghantar/ Bagi memastikan hidrogen klorida dilarutkan dengan sepenuhnya di dalam pelarut/ To prevent the solution from being sucked back into the delivery tube/To ensure the hydrogen chloride is dissolved completely in the solvent 3 Rajah di bawah menunjukkan susunan radas yang digunakan untuk melarutkan gas ammonia di dalam tetraklorometana. The diagram below shows the apparatus set-up used to dissolve ammonia gas in tetrachloromethane. Gas ammonia Ammonia gas Tiub U U-tube Kalsium oksida Calcium oxide Corong turas diterbalikkan Inverted filter funnel Tetraklorometana Tetrachloromethane (a) Gas ammonia dihasilkan apabila alkali kuat bertindak balas dengan garam ammonium. Natrium hidroksida bertindak balas dengan ammonium klorida untuk menghasilkan natrium klorida, gas ammonia dan air. TP 3 Tulis persamaan kimia bagi tindak balas untuk menghasilkan gas ammonia tersebut. Ammonia gas is produced when a strong alkali is reacted with ammonium salt. Sodium hydroxide reacts with ammonium chloride to produce sodium chloride, ammonia gas and water. Write the chemical equation for the reaction to produce the ammonia gas. NaOH + NH4 Cl → NaCl + NH3 + H2 O (b) Mengapakah gas ammonia dialirkan melalui kalsium oksida di dalam tiub U? TP 4 Why is the ammonia gas passed through calcium oxide in the U-tube? Untuk mengeringkan gas ammonia/ To dry the ammonia gas (c) Kertas litmus merah dicelupkan ke dalam bikar tersebut. Ramalkan pemerhatian yang akan diperoleh dan terangkan jawapan anda. A red litmus paper is dipped into the beaker. Predict the observation that will be obtained and explain your answer. TP 3 KBAT Menganalisis [Apa] Warna kertas litmus merah tidak akan berubah. [Mengapa] NH3 terdiri daripada molekul yang neutral dan tidak mengion di dalam tetraklorometana, maka tiada ion OH– yang hadir. Oleh itu, NH3 yang dilarutkan di dalam tetraklorometana tidak menunjukkan sifat kealkalian./ [What] The red litmus paper will not change. [Why] NH3 consists of neutral molecules and does not ionise in tetrachloromethane, hence no OH- ions will be present. Thus, NH3 dissolved in tetrachloromethane does not show alkaline properties. (d) Tetraklorometana dalam eksperimen itu kemudiannya digantikan dengan air. Nyatakan pemerhatian yang akan diperoleh berserta penerangan. TP 3 KBAT Menganalisis Tetrachloromethane in the experiment is then replaced with water. State the observation that will be obtained with an explanation. [Apa] Kertas litmus merah akan menjadi biru. [Mengapa] Ammonia mengion di dalam air untuk menghasilkan ion OH– . Jadi, NH3 yang dilarutkan di dalam air menunjukkan sifat kealkalian. [What] The red litmus paper will turn blue. [Why] NH3 ionises in water to produce OH- ions. So, NH3 dissolved in water shows alkaline properties. Tkt 4 Stra A+ Kimia 6(92-131).indd 98 10/9/2023 1:55:20 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA