Revisi Sukses SPM_Sejarah

PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

ii Tema: Pembinaan Negara Warisan Negara Bangsa BAB 1 1 1.1 Latar Belakang Negara Bangsa Sebelum Kedatangan Barat 1 1.2 Ciri-ciri Negara Bangsa Kesultanan Melayu Melaka 3 1.3 Keunggulan Sistem Pentadbiran dan Undang-undang 4 1.4 Peranan Pemerintah dan Rakyat 7 Praktis SPM 1 8 Kebangkitan Nasionalisme BAB 2 12 2.1 Maksud Nasionalisme 12 2.2 Perkembangan Idea Nasionalisme di Barat 14 2.3 Perkembangan Nasionalisme di Asia 15 2.4 Perkembangan Nasionalisme di Asia Tenggara 17 2.5 Kesedaran Nasionalisme di Negara Kita 20 2.6 Faktor Kemunculan Gerakan Nasionalisme 21 2.7 Perkembangan Nasionalisme 23 2.8 Kesan Perkembangan Nasionalisme 26 Praktis SPM 2 28 Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun di Negara Kita BAB 3 32 3.1 Nasionalisme di Negara Kita Sebelum Perang Dunia 33 3.2 Latar Belakang Perang Dunia 33 3.3 Perang Dunia Kedua 35 3.4 Perang Dunia Kedua di Asia Pasifik 38 3.5 Faktor Kedatangan Jepun ke Negara Kita 40 3.6 Dasar Pendudukan Jepun di Negara Kita 42 3.7 Perjuangan Rakyat Menentang Pendudukan Jepun 44 3.8 Perkembangan Gerakan Nasionalisme Tempatan dan Pendudukan Jepun 47 3.9 Keadaan Negara Kita selepas Kekalahan Jepun 48 Praktis SPM 3 51 Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita BAB 4 54 4.1 British Military Administration 54 4.2 Gagasan Malayan Union 55 4.3 Reaksi Penduduk Tempatan terhadap Malayan Union 57 4.4 Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British 60 4.5 Reaksi Penduduk Tempatan terhadap Penyerahan Sarawak 62 4.6 Penyerahan Sabah kepada Kerajaan British 64 4.7 Reaksi Penduduk Tempatan terhadap Penyerahan Sabah 65 Praktis SPM 4 66 Persekutuan Tanah Melayu 1948 BAB 5 70 5.1 Latar Belakang Penubuhan Persekutuan Tanah Melayu 1948 70 5.2 Faktor Penubuhan Persekutuan Tanah Melayu 1948 73 5.3 Ciri-ciri Persekutuan Tanah Melayu 1948 74 5.4 Kesan Penubuhan Persekutuan Tanah Melayu 1948 75 Praktis SPM 5 76 KANDUNGAN TINGKATAN 4 Nota Grafik N1 – N16 RE SPM Sej Tg45(Kand).indd 2 28/03/2023 4:41 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

iii Ancaman Komunis dan Perisytiharan Darurat BAB 6 80 6.1 Kemasukan Pengaruh Komunis di Negara Kita 81 6.2 Ancaman Komunis di Negara Kita 82 6.3 Usaha Menangani Ancaman Komunis 83 6.4 Kesan Zaman Darurat terhadap Negara Kita 88 Praktis SPM 6 90 Usaha ke Arah Kemerdekaan BAB 7 94 7.1 Latar Belakang Idea Negara Merdeka 95 7.2 Jawatankuasa Hubungan Antara Kaum 97 7.3 Sistem Ahli 99 7.4 Sistem Pendidikan Kebangsaan 100 7.5 Penubuhan Parti Politik 101 Praktis SPM 7 104 Pilihan Raya BAB 8 109 8.1 Perkembangan Pilihan Raya di Persekutuan Tanah Melayu 109 8.2 Proses Pilihan Raya Umum Pertama 110 8.3 Penubuhan Majlis Perundangan Persekutuan 114 8.4 Peranan Kabinet Pertama Persekutuan Tanah Melayu 115 Praktis SPM 8 116 Perkembangan Persekutuan Tanah Melayu 1957 BAB 9 121 9.1 Usaha Rundingan Kemerdekaan 121 9.2 Peranan Suruhanjaya Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu 124 9.3 Langkah Penggubalan Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu yang Merdeka 126 9.4 Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 127 Praktis SPM 9 129 Pemasyhuran Kemerdekaan BAB 10 133 10.1 Pengertian Kemerdekaan 133 10.2 Persediaan Menyambut Pemasyhuran Kemerdekaan Negara 135 10.3 Detik Pemasyhuran Kemerdekaan Negara 136 10.4 Kesan Kemerdekaan terhadap Negara Kita 139 10.5 Prinsip Kedaulatan Persekutuan Tanah Melayu 141 Praktis SPM 10 142 TINGKATAN 5 Tema: Malaysia dan Masa Hadapan Kedaulatan Negara BAB 1 146 1.1 Konsep Kedaulatan 146 1.2 Ciri Negara yang Berdaulat 148 1.3 Kepentingan Mewujudkan Negara Berdaulat 149 1.4 Langkah Mempertahankan Kedaulatan 150 Praktis SPM 1 153 Perlembagaan Persekutuan BAB 2 157 2.1 Latar Belakang Sejarah Perlembagaan Persekutuan 157 2.2 Sejarah Penggubalan Perlembagaan Persekutuan 159 2.3 Ciri Utama Perlembagaan Persekutuan 160 2.4 Pindaan Perlembagaan Persekutuan 1963 dan 1965 161 Praktis SPM 2 163 Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen BAB 3 167 3.1 Latar Belakang Pemerintahan Beraja dan Demokrasi Berparlimen 167 3.2 Sejarah dan Kedudukan Institusi Majlis Raja-Raja 169 3.3 Yang di-Pertuan Agong dan Raja dalam Perlembagaan Persekutuan 170 3.4 Amalan Demokrasi dan Pengasingan Kuasa 174 3.5 Keunikan Amalan Demokrasi Berparlimen di Negara Kita 177 Praktis SPM 3 179 RE SPM Sej Tg45(Kand).indd 3 28/03/2023 4:41 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

iv Sistem Persekutuan BAB 4 183 4.1 Latar Belakang Sistem Persekutuan di Negara Kita 183 4.2 Kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri 184 4.3 Kerjasama Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri 187 4.4 Faktor yang Mengukuhkan Sistem Persekutuan 191 Praktis SPM 4 193 Pembentukan Malaysia BAB 5 197 5.1 Konsep Gagasan Malaysia 197 5.2 Perkembangan Idea dan Usaha Pembentukan Malaysia 198 5.3 Reaksi Tempatan dan Negara Jiran terhadap Pembentukan Malaysia 200 5.4 Langkah Pembentukan Malaysia 202 5.5 Perjanjian Julai 1963 dan Peristiwa Pengisytiharan Malaysia 205 5.6 Konfrontasi dan Usaha Menangani 207 Praktis SPM 5 209 Cabaran Selepas Pembentukan Malaysia BAB 6 213 6.1 Cabaran Dalaman Malaysia 213 6.2 Pemisahan Singapura 215 6.3 Menangani Ancaman Komunis 216 6.4 Isu Pembangunan dan Ekonomi 220 6.5 Tragedi Hubungan antara Kaum 221 Praktis SPM 6 224 Membina Kesejahteraan Negara BAB 7 228 7.1 Perpaduan dan Integrasi Nasional 228 7.2 Dasar Pendidikan Kebangsaan 231 7.3 Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan 233 7.4 Dasar Kebudayaan Kebangsaan 235 7.5 Sukan sebagai Alat Perpaduan 236 7.6 Rukun Negara sebagai Tonggak Kesejahteraan Negara 238 Praktis SPM 7 241 Membina Kemakmuran Negara BAB 8 245 8.1 Pembentukan Dasar Ekonomi Baru (DEB) 245 8.2 Pelaksanaan Dasar Ekonomi Baru (DEB) 248 8.3 Pembentukan Dasar Pembangunan Nasional (DPN) 249 8.4 Pelaksanaan Dasar Pembangunan Nasional (DPN) 250 8.5 Pencapaian Dasar Ekonomi Baru (DEB) dan Dasar Pembangunan Nasional (DPN) 251 Praktis SPM 8 254 Dasar Luar Malaysia BAB 9 258 9.1 Latar Belakang Dasar Luar 258 9.2 Asas Penggubalan Dasar Luar 259 9.3 Malaysia dalam Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) 261 9.4 Malaysia dalam Komanwel 265 9.5 Cabaran Mengukuhkan Dasar Luar 266 9.6 Malaysia dalam Persatuan Negara-negara Asia Tenggara (ASEAN) 267 9.7 Malaysia dalam Pergerakan Negara-negara Tanpa Pihak (NAM) 268 9.8 Malaysia dalam Pertubuhan Kerjasama Islam (OIC) 270 Praktis SPM 9 272 Kecemerlangan Malaysia di Persada Dunia BAB 10 276 10.1 Malaysia dalam Isu Global Kontemporari 276 10.2 Peranan Malaysia dalam Hubungan Ekonomi Antarabangsa 279 10.3 Pelibatan Rakyat dalam Isu Kemanusiaan dan Keamanan 281 10.4 Usaha Mengekalkan Kelestarian Global 283 10.5 Wawasan Malaysia Menuju Masa Hadapan 284 Praktis SPM 10 287 Kertas Model SPM 291 Kajian Kes 302 Jawapan 307 RE SPM Sej Tg45(Kand).indd 4 28/03/2023 4:41 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N1 Ciri-ciri Negara Bangsa Kerajaan Alam Melayu • Tonggak utama pentadbiran kerajaan yang diperkukuh dengan bantuan para pembesar. • Memperoleh ketaatan daripada rakyat, ditaati dan dianggap suci. Raja • Kawasan yang rakyatnya menerima dan memperakui pemerintahan seseorang raja. • Contohnya, wilayah pengaruh kerajaan Funan meliputi Sungai Mekong, Teluk Cam Ranh, selatan Myanmar dan Segenting Kra. Wilayah Pengaruh • Pelaksanaan undang-undang bertujuan menjamin kesejahteraan sesebuah kerajaan. • Terpakai di seluruh wilayah pengaruh dan menjadi panduan dalam melaksanakan pentadbiran kerajaan. • Rakyat ialah penduduk di sesebuah wilayah, setia kepada raja dan tidak menderhaka. • Kesetiaan rakyat Srivijaya dibuktikan dengan upacara persetiaan dan meminum air sumpah. Undang-undang Rakyat NOTA GRAFIK Bab 1 Warisan Negara Bangsa Tingkatan 4 Peranan Pemerintah dan Rakyat Sultan • Menaungi dan menjaga keselamatan rakyat negeri. • Mewujudkan perpaduan rakyat. • Menjaga kemakmuran dan kestabilan kerajaan. • Memperkenalkan undang-undang. Pembesar • Memelihara keamanan dan kebajikan rakyat di kawasan pegangan. • Menjadi perantara antara sultan dengan rakyat. • Mengutip hasil menerusi sistem serah. • Membekalkan tenaga tentera menerusi sistem kerah. Rakyat • Memberikan taat setia kepada pemerintah. • Mematuhi arahan pemerintah dan tidak menderhaka. • Menjadi tentera. • Menghadiri majlis umum seperti gotong-royong. • Menjadi pengayuh dan pendayung kapal perang. • Menyumbang tenaga kerja menerusi sistem kerah. Peranan RE SPM Sej (Nota Grafik)Tg4.indd 1 28/03/2023 4:40 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N2 Tingkatan 4 Pendapat Tokoh Hans Kohn Nasionalisme merupakan satu gerakan yang meletakkan kesetiaan seseorang hanya kepada negara atau bangsanya. Dato’ Onn Jaafar Kita hendak menzahirkan suatu bangsa yang lebih tegap dan kuat, boleh berdiri di atas tapak kaki kita sendiri dan mengambil tempat yang sebenar di sisi bangsa-bangsa lain yang tegap dan bersatu. Dr. Burhanuddin al-Helmi • Perjuangan menentang penjajahan hendaklah ada persatuan dan perpaduan yang kuat, iaitu National Fronts. • Segala tenaga yang menentang penjajahan hendaklah digunakan untuk mencapai kemerdekaan dengan tetap berpegang pada tatatertib dan adab sopan bangsa Melayu dan agama Islam untuk menebus, merebut dan merampas kembali hak mutlak bangsa kita yang telah ditenggelamkan itu. Profesor Emeritus Tan Sri Dr. Khoo Kay Kim Dalam konteks Melayu sebelum merdeka, nasionalisme digunakan untuk merujuk perjuangan orang Melayu bagi mendapatkan kembali kedudukan unggul dalam negara sendiri. Profesor William R. Roff • Kebangkitan nasionalisme Melayu lebih kepada kesedaran dan ketegasan diri pada dekat terakhir sebelum Perang Dunia Kedua. Hal ini disebabkan oleh ancaman terhadap hak kepentingan orang Melayu serta faktor ekonomi. • Nasionalisme juga timbul akibat kebimbangan masyarakat terhadap sekularisme dan imperialisme Barat yang melanda Tanah Melayu. Dr. R. Suntharalingam • Nasionalisme merupakan fenomena sejagat yang mengiktiraf hak setiap bangsa di dunia ini untuk menubuhkan negaranya sendiri dan memindahkan kedaulatan kepada rakyat. • Nasionalisme juga menuntut kesetiaan ulung individu disalurkan kepada negara bangsa itu. Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme RE SPM Sej (Nota Grafik)Tg4.indd 2 28/03/2023 4:40 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N3 4 Tingkatan Faktor-faktor Perang Dunia Peristiwa Perang Dunia Pertama Tarikh Peristiwa 28 Julai 1914 Austria-Hungary dengan sokongan Jerman mengisytiharkan perang terhadap Serbia 30 Julai 1914 Rusia bertindak memberikan bantuan ketenteraan untuk mempertahankan Serbia 1 Ogos 1914 Jerman mengisytiharkan perang terhadap Rusia 3 Ogos 1914 • Jerman mengisytiharkan perang terhadap Perancis yang menyebelahi Rusia • Jerman menceroboh Belgium untuk menyerang Perancis 4 Ogos 1914 Britain menyertai Rusia dan Perancis memerangi Jerman yang menceroboh Belgium Oktober 1914 Empayar Uthmaniyah menyertai peperangan dengan memihak kepada Kuasa Tengah Mac 1915 Itali menyertai Perancis, Britain dan Rusia dalam Pakatan Bertiga April 1917 Amerika Syarikat menyertai peperangan dengan memihak kepada Pakatan Bertiga Perang Dunia Pertama Perang Dunia Kedua Faktor yang Mencetuskan Perang Dunia Persaingan kuasa imperialis Pakatan ketenteraan Krisis di rantau Balkan Kemunculan ideologi baharu Ketidakpuasan hati terhadap Perjanjian Versailles Kegagalan Liga Bangsa-Bangsa Bab 3 Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun di Negara Kita Perang Dunia Kedua di Asia Pasifik Tempoh peperangan Tahun 1941 hingga tahun 1945 Dikenali juga sebagai Perang Pasifik Kawasan terlibat • Lautan Pasifik • Tanah Besar Asia • Kepulauan Asia Tenggara Faktor berlaku Kemunculan Jepun sebagai kuasa tentera di Asia yang menjalankan imperialisme di Asia Pasifik RE SPM Sej (Nota Grafik)Tg4.indd 3 28/03/2023 4:40 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N4 Tingkatan 4 Bentuk Penentangan Penduduk Tempatan Mengadakan Persidangan • Dianjurkan oleh Johari Anang dan Sharkawi Osman dengan melibatkan perwakilan daripada seluruh Sarawak. • Antaranya ialah Pergerakan Pemuda Melayu (PPM), Barisan Pemuda Sarawak (BPS), Persatuan Kebangsaan Pemuda Sarawak (PKMS), Persatuan Melayu Miri, Kesetiaan Muda Matu dan Persekutuan Bumiputera. • Objektifnya adalah untuk mengadakan demonstrasi pada setiap 1 Julai. Mengadakan Demonstrasi • Demonstrasi pertama dilakukan pada 30 Oktober 1946 semasa kedatangan Gebenor Pertama Sarawak, Charles Arden Clarke di Astana. • Diketuai oleh Datu Patinggi Abang Haji Abdillah dan disertai oleh 16 persatuan Melayu. Meletakkan Jawatan Beramai-ramai • Pengeluaran Pekeliling No. 9/1946 pada Disember 1946 menyebabkan seramai: – 409 orang kakitangan awam meletak jawatan – 56 orang pelajar Maktab Perguruan Melayu Sarawak menamatkan pengajian • Tindakan tersebut merupakan bantahan terhadap Pekeliling No. 9 yang melarang kakitangan kerajaan menyertai gerakan antipenyerahan. Bantahan Golongan Wanita • Terdiri daripada Cikgu Lily Eberwein, Hajah Sipah Tuanku Othman, Dayang Fauziah dan Cikgu Ajibah Abol. • Mereka telah pergi ke rumah panjang untuk mengadakan kempen kesedaran dan bergabung dengan gerakan antipenyerahan untuk memperjuangkan kemerdekaan Sarawak. Menggunakan Akhbar • Utusan Sarawak berperanan untuk: – Menyebarkan tentangan terhadap penyerahan Sarawak – Menyuarakan kritikan terhadap rancangan penyerahan Sarawak Menulis Surat Bantahan • Dihantar oleh Pergerakan Pemuda Melayu dan Barisan Pemuda Sarawak kepada kerajaan British. • Anthony Brooke telah membuat rayuan kepada Privy Council dan membawa kes tersebut ke Mahkamah Tinggi Brunei. Menubuhkan Kumpulan Rukun 13 • Ditubuhkan secara sulit oleh pemimpin Pergerakan Pemuda Melayu (PPM) di Sibu untuk menghapuskan para pegawai tinggi British. • Dipimpin oleh Awang Rambli, Morshidi Sidek dan Bujang Suntong. Bab 4 Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita RE SPM Sej (Nota Grafik)Tg4.indd 4 28/03/2023 4:40 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N5 4 Tingkatan Faktor Penubuhan Persekutuan Tanah Melayu 1948 Ciri-ciri Persekutuan Tanah Melayu 1948 Pentadbiran • Menggabungkan sembilan buah negeri Melayu dan dua buah Negeri-negeri Selat. • Pengekalan Singapura sebagai tanah jajahan British yang berasingan. • Pesuruhjaya Tinggi British mempunyai kuasa eksekutif untuk mengetuai pentadbiran. • Kerajaan Persekutuan bertanggungjawab dalam hal kewangan dan hal lain yang mempunyai kepentingan bersama. • Penubuhan Majlis Mesyuarat Persekutuan dan Majlis Perundangan Persekutuan. Kuasa Raja-raja Melayu • Pembentukan Majlis Raja-Raja untuk membolehkan Raja-raja Melayu memberikan pandangan dalam hal tertentu. • Di peringkat negeri, sultan bertanggungjawab mengesahkan rang undang-undang yang diluluskan oleh Dewan Perundangan Negeri. Perundangan • Pesuruhjaya Tinggi mengetuai Majlis Perundangan Persekutuan. • Rang undang-undang perlu mendapat perkenan Raja-raja Melayu melalaui Majlis Raja-Raja. Kewarganegaraan • Kewarganegaraan secara kuat kuasa undang-undang diberikan menerusi prinsip jus soli kepada rakyat Raja dan rakyat British. • Kewarganegeraan secara pendaftaran diberikan kepada mereka yang: – Dilahirkan dalam Persekutuan Tanah Melayu – Bermastautin selama 15 daripada tempoh 20 tahun dari hari permohonan – Mempunyai tingkah laku yang baik, tiada rekod jenayah, menguasai bahasa Melayu dan Inggeris dan bersetuju taat setia kepada Persekutuan Tanah Melayu Faktor Penubuhan Penentangan orang Melayu terhadap Malayan Union Cadangan Raja-raja Melayu dan UMNO Sokongan pentadbir British Bab 5 Persekutuan Tanah Melayu 1948 RE SPM Sej (Nota Grafik)Tg4.indd 5 28/03/2023 4:41 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N6 Tingkatan 4 Kerjasama Politik ke Arah Kemerdekaan Konvensyen Kebangsaan • Diadakan pada bulan Ogos 1954 oleh UMNO dan MCA. • Turut dihadiri oleh Parti Islam SeTanah Melayu (PAS). • Konvensyen tersebut meluluskan resolusi untuk mendesak British mengadakan pilihan raya Persekutuan. Pembentukan Parti Perikatan • Penyertaan MIC pada bulan Oktober 1954 membentuk Parti Perikatan yang turut dianggotai UMNO dan MCA. • Logonya ialah kapal layar yang melambangkan kesediaan menempuh cabaran dan rintangan untuk mencapai kemerdekaan. Pakatan PUTERA-AMCJA • Pusat Tenaga Rakyat (PUTERA) dipimpin oleh Dr. Burhanuddin al-Helmi. • All Malaya Council of Joint Action (AMCJA) dipimpin oleh Tan Cheng Lock. • Pembentukan pakatan tersebut pada Disember 1947 menjadi perintis untuk memupuk kerjasama politik antara kaum dan melahirkan Manifesto Perlembagaan Rakyat. • Pakatan tersebut mencadangkan pemerintahan sendiri, pembentukan Dewan Perundangan dan penerimaan satu kewarganegaraan. Persidangan Kebangsaan • Diketuai oleh Menteri Besar Perak, iaitu Dato’ Abdul Wahab Abdul Aziz dan berlangsung pada bulan Februari 1954. • Bertujuan membincangkan langkah membentuk gabungan parti politik kebangsaan Tanah Melayu yang bersatu. • Disertai oleh Independence of Malayan Party (IMP), Malayan Indian Congress (MIC), Persatuan Ceylonese Malaya dan Persatuan Eurasian Malaya. Sistem Ahli • Ahli bertaraf “Menteri” bertanggungjawab menjaga portfolio yang mengandungi jabatan dan agensi kerajaan. • Dilantik oleh Pesuruhjaya Tinggi British dengan persetujuan Majlis Raja-Raja. • Bertanggungjawab mencadangkan undang-undang yang berkaitan dengan jabatannya. • Diletakkan di bawah kuasa Pesuruhjaya Tinggi. • Kabinet bayangan yang terdiri daripada beberapa pegawai tadbir dan tokoh masyarakat. Ciri-ciri • Asas penting untuk melatih penduduk tempatan ke arah berkerajaan sendiri. • Mendedahkan penduduk tempatan untuk belajar mentadbir dan menerajui kerajaan selepas merdeka. • Memupuk perpaduan kaum. • Memastikan kemerdekaan yang diperoleh mendapat sokongan penduduk Persekutuan Tanah Melayu. Kepentingan Bab 7 Usaha ke Arah Kemerdekaan RE SPM Sej (Nota Grafik)Tg4.indd 6 28/03/2023 4:41 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N7 4 Tingkatan Bab 8 Pilihan Raya Proses Pilhan Raya Majlis Perundangan Persekutuan 1955 Proses pengiraan undi di pusat pengiraan undi Pengumuman keputusan Penubuhan Suruhanjaya Penentuan Sempadan Kawasan 26 April 1954 Meluluskan rang undangundang pilihan raya Ogos 1954 Pendaftaran pengundi di Tanah Melayu dan Terengganu 18 & 29 Oktober 1954 Penamaan calon 15 Jun 1955 Kempen pilihan raya 45 hari Mengundi 27 Julai 1955 Syarat Pilihan Raya Majlis Perbandaran Persekutuan 1955 Tinggal di Persekutuan Tanah Melayu dalam tempoh 12 bulan sebelum hari penamaan calon Warganegara Persekutuan Tanah Melayu Tinggal di Persekutuan Tanah Melayu dalam tempoh enam bulan terdahulu Syarat Menjadi Pengundi Syarat Menjadi Calon Berpengetahuan dalam bahasa Inggeris dan bahasa Melayu Berumur 21 tahun ke atas Dari tarikh 17 Oktober 1954 atau 28 Oktober 1954 bagi Terengganu Peranan Kabinet Pertama Persekutuan Tanah Melayu • Membincangkan soal kewangan dan keperluan orang tempatan dalam perkhidmatan awam • Menyambung sistem berasaskan Model Westminster yang telah diguna pakai dalam Majlis Mesyuarat Persekutuan • Mengurangkan kuasa pentadbiran British • Membincangkan isu keselamatan dalam negeri dan pertahanan • Meminta membatalkan kuasa veto Pesuruhjaya Tinggi British Peranan Kabinet Pertama RE SPM Sej (Nota Grafik)Tg4.indd 7 07/04/2023 4:27 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N8 Tingkatan 4 Kronologi Pemasyhuran Kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu Pemasyhuran Kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu di Padang Kelab Selangor pada 12.00 tengah malam. 30 Ogos 1957 • Perisytiharan Kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu di Stadium Merdeka. • Istiadat Mengangkat sumpah DYMM Yang diPertuan Agong, Perdana Menteri dan Jemaah Menteri. 31 Ogos 1957 Stadium Merdeka siap dibina. 21 Ogos 1957 Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj mengumumkan sambutan Hari Merdeka di Radio Malaya. 8 Julai 1957 Kesan Kemerdekaan terhadap Negara Kita Politik Antarabangsa Ekonomi • Pengamalan sistem Raja Berperlembagaan • Demokrasi Berparlimen • Pentadbiran negara • Cabaran Kerajaan Persekutuan • Pengukuhan dasar luar • Menganggotai Komanwel • Kerjasama pertahanan negara • Penyertaan dalam Blok Sterling • Pengiktirafan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) • Misi Pengaman PBB • Pengenalan Rancangan Malaya Pertama (1956 – 1960) • Penubuhan Lembaga Kemajuan Tanah Persekutuan (FELDA) • Penubuhan institusi kewangan tempatan • Penubuhan Kementerian Pembangunan Luar Bandar • Pelancaran Rancangan Buku Merah Sosial • Tumpuan pendidikan • Penubuhan Dewan Bahasa dan Pustaka • Penubuhan Jabatan Penerangan • Penubuhan pusat kesihatan dan hospital • Penyediaan kemudahan asas Bab 10 Pemasyhuran Kemerdekaan RE SPM Sej (Nota Grafik)Tg4.indd 8 28/03/2023 4:41 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N9 Tingkatan 5 Pandangan Tokoh Tingkatan 5 BAB 1 Kedaulatan Negara Ciri Negara yang Berdaulat • Pemerintah berperanan untuk menjaga kestabilan politik, keamanan, pertahanan dan ekonomi. • Ketua Utama Negara kita ialah Yang di-Pertuan Agong. • Perdana Menteri pula merupakan Ketua Kerajaan. Mempunyai Pemerintah • Menjadi garis pemisah antara negara atau negeri. • Sempadan Malaysia diakui oleh masyarakat antarabangsa untuk memudahkan urusan pemerintahan, pentadbiran, pertahanan dan pembangunan ekonomi negara. Mempunyai Sempadan • Menjadi asas kepada peraturan negara berpandukan Perlembangaan Persekutuan. • Penting untuk memelihara kesejahteraan, menjamin keadilan dan melindungi rakyat. Mempunyai Perundangan • Rakyat ialah penduduk sesebuah negara yang terikat kepada undang-undang dan peraturan yang dikuatkuasakan oleh pemerintah. • Kepelbagaian kaum di negara kita disatukan oleh satu bahasa dan kebudayaan, Rukun Negara dan persamaan identiti. Mempunyai Rakyat • Kedaulatan merupakan kekuatan dan kekuasaan sesebuah negara berasaskan semangat kekitaan bangsanya. • Kekuatan semangat kekitaan yang diiringi dengan kekuatan semangat beragama menyebabkan sesuatu bangsa rela untuk berkorban demi mencapai cita-cita yang sama. Ibnu Khaldun Aristotle • Kedaulatan merupakan kuasa tertinggi dalam sistem pemerintahan sesebuah negara. • Kedaulatan merujuk kerajaan yang terikat oleh undang-undang. Jean Bodin • Kedaulatan merupakan kuasa tertinggi dalam sesebuah negara. • Kedaulatan mempunyai sifat kekal dan mempunyai kuasa yang tidak terbatas untuk membuat undang-undang, mentafsir dan melaksanakannya. Tun Dr. Mohamed Salleh Abas Kedaulatan merupakan asas kepada negara yang merdeka, memiliki kebebasan pada peringkat antarabangsa bersama dengan hak dan kuasa untuk mengatur urusan dalam negeri tanpa telunjuk asing. Kedaulatan dibina berasaskan prinsip kebebasan dan keadilan yang sentiasa memperjuangkan kebajikan dan kesejahteraan rakyat. Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj RE SPM Sej(Nota Grafik)Tg5.indd 9 28/03/2023 4:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N10 5 Tingkatan Sejarah dan Kedudukan Institusi Majlis Raja-Raja • Penubuhan Durbar Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. • Persidangan bagi Raja-raja Melayu di Perak, Selangor, Pahang dan Negeri Sembilan untuk membincangkan hal pentadbiran Kerajaan Persekutuan dengan British. Tahun 1897 • Perlembagaan Malayan Union memperuntukkan penubuhan Majlis SultanSultan. • Membincangkan undang-undang berkaitan dengan agama Islam dan menasihati Gabenor tentang perkara yang dibangkitkan oleh Raja-raja Melayu. Tahun 1946 • Pengekalan peranan Majlis Raja-Raja. • Keanggotaannya berubah apabila disertai oleh Yang di-Pertua Negeri Melaka dan Pulau Pinang. • Pada tahun 1963, disertai oleh Yang di-Pertua Negeri Sarawak dan Sabah selepas pembentukan Persekutuan Malaysia. 31 Ogos 1957 • Penubuhan Majlis Raja-Raja. • Dilengkapi dengan kuasa dan sekretariat. • Pengerusi mesyuarat ditentukan dalam kalangan sembilan orang Raja Melayu. • Berkuasa mendapatkan penerangan daripada Pesuruhjaya Tinggi British berkaitan dengan penggubalan undang-undang dan dasar kerajaan Persekutuan. Tahun 1948 Kedudukan Majlis Raja-Raja dalam Perlembagaan Persekutuan Memilih Yang di-Pertuan Agong dan timbalan Menjadi penasihat berkaitan dengan pelantikan jawatan tertentu Menjadi Lembaga Pengampunan bagi kes-kes tertentu Memperkenankan pindaan perlembagaan bagi perkara tertentu Memperkenankan perubahan persempadanan negeri Bersetuju atau tidak bersetuju dengan undang-undang yang memerlukan persetujuan Majlis Raja-Raja Menjadi rujukan dalam perubahan dasar berkaitan dengan kedudukan istimewa orang Melayu, bumiputera di Sarawak dan di Sabah serta kepentingan sah kaum lain Fungsi Majlis Raja-Raja BAB 3 Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen RE SPM Sej(Nota Grafik)Tg5.indd 10 28/03/2023 4:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N11 Tingkatan 5 Latar Belakang Sistem Persekutuan di Negara Kita Persekutuan 1896 • Terdiri daripada empat buah negeri Melayu yang dikenali sebagai NNMB. • Tidak mempunyai agihan kuasa dan fungsi khusus antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri. Majlis Mesyuarat Persekutuan 1927 • Distruktur semula pada tahun 1927 bertujuan: – Memperkemas tadbir urus Persekutuan – Mengukuhkan kedudukan British di negeri Melayu Kesatuan Malaya 1946 (Malayan Union) • Pentadbiran British menyatukan pentadbiran semua negeri Melayu serta Pulau Pinang dan Melaka pada tahun 1946. • Bertujuan membentuk sebuah kerajaan berbentuk kesatuan yang dinamakan Kesatuan Melayu atau Malayan Union. • Konsep tersebut membayangkan pembentukan sebuah kerajaan pusat yang kuat di bawah kuasa Gabenor British. Persekutuan Tanah Melayu 1948 • Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948: – Menggabungkan sembilan buah negeri Melayu dan dua buah Negeri-negeri Selat – Menetapkan kuasa Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri • Melalui perjanjian tersebut: – Pesuruhjaya Tinggi British dilantik sebagai ketua Persekutuan – Raja-raja Melayu memerintah mengikut perlembagaan negeri masing-masing Persekutuan Tanah Melayu 1957 • Kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu pada 31 Ogos 1957 mewujudkan: – Sebuah Kerajaan Persekutuan yang kuat – Jawatan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Persekutuan – Pengukuhan konsep Persekutuan menerusi sistem Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen Persekutuan Malaysia 1963 • Perjanjian Malaysia 16 September 1963 telah membentuk Persekutuan Malaysia. • Terdiri daripada 11 buah negeri Tanah Melayu, Singapura, Sarawak dan Sabah. BAB 4 Sistem Persekutuan RE SPM Sej(Nota Grafik)Tg5.indd 11 28/03/2023 4:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N12 5 Tingkatan Pengisytiharan Malaysia di Kuala Lumpur Pengisytiharan Malaysia di Sarawak Pengisytiharan Malaysia di Sabah Perjanjian Julai 1963 dan Peristiwa Pengisytiharan Kemerdekaan Peristiwa Pengisytiharan Malaysia Inti Pati Perjanjian Malaysia 31 Ogos 1963 merupakan tarikh pembentukan Malaysia Sarawak, Sabah dan Singapura akan menjadi ahli dalam Persekutuan Malaysia Kerajaan British mengiktiraf kedaulatan Sarawak, Sabah dan Singapura dalam Malaysia Sarawak dan Sabah diberikan kelebihan untuk menubuhkan kabinet negeri Sarawak dan Sabah diberikan peruntukan masa peralihan, contohnya dalam bidang pentadbiran awam dan pendidikan Pemberian kerusi Parlimen sebanyak 15 kerusi kepada Singapura, 24 kerusi kepada Sarawak dan 16 kerusi kepada Sabah Penduduk bumiputera di Sarawak dan di Sabah diberikan pengiktirafan yang sama seperti orang Melayu Kuala Lumpur • Pengisytiharan Malaysia dibacakan oleh Yang di-Pertuan Agong di Stadium Merdeka • Disaksikan oleh Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj Sarawak Pengisytiharan Malaysia dibacakan oleh Khir Johari (Wakil Kerajaan Persekutuan) di Kuching Sarawak Sabah Pengisytiharan Malaysia dibacakan oleh Datu Mustapha Datu Harun BAB 5 Pembentukan Malaysia RE SPM Sej(Nota Grafik)Tg5.indd 12 28/03/2023 4:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N13 Tingkatan 5 • Mempelbagaikan kegiatan ekonomi. • Memajukan sistem perhubungan dan pengangkutan. • Memajukan sistem pendidikan. Cabaran Pembangunan dan Sosioekonomi di Sarawak dan Sabah • Berlaku krisis perlembagaan pada bulan Jun 1966. • Situasi tersebut mengancam keselamatan dan keamanan negeri. • Pada bulan September 1966, darurat diisytiharkan dan Tawi Sli dilantik sebagai Ketua Menteri Sarawak. Cabaran Politik di Sarawak Cabaran yang Dihadapi oleh Malaysia • Berlaku cabaran untuk membentuk perpaduan kaum dan integrasi nasional di Malaysia. • Cabaran terjadi kerana: – Kepelbagaian kaum dan budaya dalam kalangan masyarakat – Jarak yang jauh di antara Semenanjung Malaysia dengan Sarawak dan Sabah Cabaran Perpaduan Kaum Majlis Gerakan Negara (MAGERAN) Cabaran Dalaman Malaysia Pengerusi Tun Abdul Razak Hussein Keahlian • Pegawai perkhidmatan awam • Pegawai tinggi polis • Pegawai tinggi tentera Tempoh pemerintahan 16 Mei 1969 hingga 23 Februari 1971 Peranan • Mengembalikan keamanan dan undang-undang • Melicinkan pentadbiran negara • Mengembalikan keharmonian dan kepercayaan antara kaum • Menggantung sementara perkhidmatan semua akhbar • Menguatkuasakan Akta Hasutan 1948 • Menapis berita palsu dan menerangkan usaha kerajaan oleh Jabatan Penerangan BAB 6 Cabaran Selepas Pembentukan Malaysia RE SPM Sej(Nota Grafik)Tg5.indd 13 28/03/2023 4:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N14 5 Tingkatan Pembentukan Dasar Pembangunan Nasional (DPN) Matlamat Mencapai perpaduan dan kesejahteraan kaum dengan menggunakan strategi serampang dua mata. Strategi • Membasmi kemiskinan dengan: – Menambahkan pendapatan – Memperbanyak peluang pekerjaan tanpa mengira kaum • Menyusun semula masyarakat untuk mengurangkan dan menghapuskan pengenalan kaum mengikut fungsi ekonomi. Matlamat Mencapai perpaduan negara melalui pengagihan kekayaan. Objektif Mewujudkan masyarakat yang bersatu padu dengan mengukuhkan kestabilan sosial dan politik serta mengekalkan pembangunan ekonomi yang berterusan. Ekonomi • Melibatkan pihak swasta dalam pembangunan ekonomi negara. • Melaksanakan program penanaman semula. • Penggunaan sains dan teknologi. • Pemilikan saham bumiputera dipertingkat. Kemudahan Fizikal dan Alam Sekitar • Menambah baik dan menyediakan kemudahan asas. • Pembangunan mapan tanpa mengabaikan alam sekitar. Strategi Dasar Pembangunan Nasional Sosial • Memajukan masyarakat miskin dengan memberikan insentif dan kemudahan pendidikan. • Mewujudkan masyarakat perdagangan dan perindustrian bumiputera. • Mewujudkan masyarakat yang berdisiplin dan progresif. Matlamat Dasar Ekonomi Baru (DEB) BAb 8 Membina Kemakmuran Negara RE SPM Sej(Nota Grafik)Tg5.indd 14 28/03/2023 4:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N15 Tingkatan 5 BAB 9 Dasar Luar Malaysia Asas Penggubalan Dasar Luar Asas penggubalan Perkembangan ekonomi, sosial dan politik di peringakat domestik dan antarabangsa. Matlamat penggubalan • Mempertahankan kemerdekaan dan kedaulatan negara. • Melindungi kepentingan nasional. • Mempertahankan dan memajukan kepentingan Malaysia. • Memupuk hubungan baik dengan negara luar. • Menghadapi perkembangan serta cabaran politik, ekonomi dan sosial. Faktor Penggubalan Dasar Luar Malaysia Ikatan Sejarah • Ikatan sejarah, budaya dan keagamaan melibatkan dengan negara serantau dan antarabangsa. • Antaranya dengan Singapura, Indonesia, Mesir dan Arab Saudi. Keperluan Nasional • Bermaksud memberikan keutamaan kepada kepentingan negara. • Bertujuan menjaga kedaulatan dan dasar yang menguntungkan negara. Kepimpinan • Kepimpinan dan kebolehan pemimpin menjadi asas penting dalam penggubalan dasar luar. • Mereka perlu peka akan perkembangan di peringkat antarabangsa serta perubahan yang berlaku. Persekitaran Luar • Perubahan perkembangan politik, ekonomi dan sosial di peringkat antarabangsa mempengaruhi penggubalan dasar luar Malaysia. • Contohnya, semasa era Perang Dingin, dasar luar negara lebih probarat. RE SPM Sej(Nota Grafik)Tg5.indd 15 28/03/2023 4:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

N16 5 Tingkatan Malaysia dalam Isu Global Kontemporari Isu Global Kontemporari Kempen antiminyak sawit Pertindihan sempadan Penyalahgunaan dadah Penyakit berjangkit Pemerdagangan orang Peranan Malaysia dalam Hubungan Ekonomi Antarabangsa Meluaskan Pasaran Ekonomi • Keupayaan negara menjual barangannya ke pasaran antarabangsa mempengaruhi pertumbuhan ekonomi sesebuah negara. • Malaysia telah mempermudah dan meningkatkan perdagangan sesama negara ASEAN. • Kewujudan AFTA pada tahun 1992 bertujuan menjadikan kawasan ASEAN sebagai tempat produksi yang kompetitif bagi hasil keluaran negara. Dominasi Ekonomi Negara Maju • Negara maju sering mengenakan pelbagai sekatan dan halangan perdagangan. • Dikenakan dalam bentuk tarif dan cukai sehingga menjejaskan perdagangan negara. • Malaysia bersuara agar layanan yang saksama diberikan dalam pelbagai forum antarabangsa. Kerjasama Pembangunan Ekonomi Segi Tiga • Melibatkan kerjasama pembangunan segi tiga. • Langkah tersebut dilakukan melalui wilayah baharu yang dimajukan bersama negara anggota ASEAN demi keuntungan bersama. • Kesannya, negara kita dapat: – Mengurangkan monopoli pasaran barangan dalam ASEAN daripada negara maju – Mengurangkan kebergantungan pada pasaran kewangan antarabangsa – Membendung campur tangan ekonomi negara maju Menangani Kemelesetan Ekonomi • Spekulasi mata wang (1997 – 1998) membawa kepada kejatuhan nilai ringgit. • Bagi mengatasinya, negara kita telah menambat kadar pertukaran ringgit (RM) kepada dolar (USD) dengan kadar RM3.80 bersamaan USD1. Mengantarabangsakan Sistem Kewangan Islam • Bermula sejak tahun 2001 apabila Malaysia membangunkan sistem kewangan Islam yang progresif dan komprehensif. • Langkah tersebut membolehkan negara kita: – Menduduki kedudukan utama dalam pelbagai indeks global – Menjadi negara utama pelaburan dana Islam BAB 10 Kecemerlangan Malaysia di Persada Dunia RE SPM Sej(Nota Grafik)Tg5.indd 16 28/03/2023 4:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

1 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 Bab 1 Warisan Negara Bangsa Pengenalan 1 Ciri-ciri pembentukan negara bangsa sudah pun wujud dalam kalangan kerajaan Alam Melayu. 2 Ia berlaku sejak sebelum kedatangan kuasa Barat dan telah dilaksanakan oleh kerajaan: (a) Funan (b) Champa 3 Ciri-ciri tersebut telah diteruskan oleh Kerajaan Srivijaya, Kesultanan Melayu Melaka dan diikuti oleh Kesultanan Johor-Riau. i THINK Peta Titi Masa Kerajaan as as Abad pertama Abad kedua Kerajaan Funan Kerajaan Champa Masa Kerajaan Abad ketujuh Abad ke-15 Kerajaan Srivijaya Kesultanan Melayu Melaka Masa Kerajaan Abad ke-16 Kesultanan Johor-Riau (as = sama seperti) Rajah 1.1 Kerajaan Alam Melayu mengikut abad Latar Belakang Negara Bangsa Sebelum Kedatangan Barat 1.1 SP 9.1.1 Memerihalkan latar belakang negara bangsa sebelum kedatangan Barat. 1 Kewujudan dan kemasyhuran kerajaan Alam Melayu sudah pun bermula sejak sebelum kedatangan kuasa Barat. 2 Ia menjadi bukti yang menunjukkan bahawa asas negara bangsa telah pun diamalkan dalam kalangan kerajaan Alam Melayu. 3 Proses pembentukannya: (a) Mengambil masa yang lama (b) Melalui beberapa tahap 4 Ia berdasarkan kehebatan dan keagungan sesebuah kerajaan di Alam Melayu. i THINK Peta Buih Funan Majapahit Champa Srivijaya Gangga Nagara Kerajaan Alam Angkor Melayu Kedah Tua Rajah 1.2 Kerajaan Alam Melayu bab 1 TEMA: Pembinaan Negara RE SPM Sej Tg4(B1).indd 1 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

2 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 1 Ciri-ciri Negara Bangsa Kerajaan Alam Melayu SP 9.1.2 Menerangkan ciri negara bangsa sebelum kedatangan Barat. 1 Pembentukan ciri-ciri negara bangsa kerajaan Alam Melayu dan negara Barat adalah berbeza. 2 Perkembangannya berdasarkan peredaran masa dan keperluan. Jadual 1.1 Ciri-ciri negara bangsa kerajaan Alam Melayu Ciri-ciri Negara Bangsa Kerajaan Alam Melayu Raja • Raja ialah tonggak utama kerajaan. • Kedudukan raja akan diperkukuh menerusi sistem pemerintahan yang dibantu oleh para pembesar. • Rakyat memberikan ketaatan kepada raja dan dianggap suci. • Contohnya, Raja Champa yang dianggap suci dan dikaitkan dengan Dewa Siva. Undangundang • Pelaksanaannya bertujuan memastikan kesejahteraan sesebuah kerajaan. • Undang-undang dipakai di seluruh wilayah pengaruh dan dijadikan panduan dalam pentadbiran kerajaan. • Contohnya, kerajaan Majapahit mengamalkan undang-undang Kutara Manawa. Wilayah pengaruh • Kawasan di mana rakyat menerima serta memperakui pemerintahan raja. • Contohnya, wilayah pengaruh Kerajaan Funan meliputi kawasan Sungai Mekong,Teluk Cam Ranh, selatan Myanmar dan Segenting Kra. Rakyat • Penduduk di dalam sesebuah wilayah. • Rakyat juga setia kepada raja dan tidak akan menderhaka. • Contohnya, kesetiaan rakyat Srivijaya kepada rajanya dibuktikan dengan upacara: – Persetiaan – Meminum air sumpah 3 Penubuhan Kerajaan Srivijaya di Palembang telah meneruskan ciri-ciri negara bangsa yang telah diasaskan oleh kerajaan Funan dan kerajaan Champa. 4 Penerusan tersebut telah menjadi asas yang kukuh kepada kerajaan Srivijaya untuk: (a) Berkembang dan seterusnya menjadi sebuah empayar yang terkenal. (b) Membawa kesejahteraan. Semak cepat 1.1 1 Jelaskan ciri-ciri negara bangsa kerajaan Alam Melayu. 2 Senaraikan kawasan wilayah pengaruh kerajaan Funan. INFO dinamik • Dalam bahasa Sanskrit, Srivijaya bermaksud ‘bercahaya’ (sri) dan ‘kemenangan’ (vijaya). • Upacara persetiaan rakyat terhadap pemerintah Srivijaya diadakan di Inskripsi Telaga Batu. Air yang dituangkan ke atasnya akan mengalir di corong bawah serta ditadah dan diminum oleh rakyat. Tindakan tersebut menunjukkan kesetiaan kepada pemerintah. Inskripsi Telaga Batu 5 Pengasasan: (a) Kesultanan Melayu Melaka telah menyerapkan ciri-ciri lain untuk mengukuhkan negara bangsa. (b) Kesultanan Johor-Riau telah meneruskan ciri-ciri tersebut dengan menekankan kepentingan Islam dalam pelaksanaan negara bangsa. RE SPM Sej Tg4(B1).indd 2 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

3 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 Bab 1 Ciri-ciri Negara Bangsa Kesultanan Melayu Melaka 1.2 SP 9.1.2 Menerangkan ciri negara bangsa sebelum kedatangan Barat. 1 Penerusan ciri-ciri negara bangsa oleh Kesultanan Melayu Melaka menggambarkan kepentingan pembinaan dan perkembangan sesebuah negara bangsa. 2 Kesultanan tersebut mempunyai: (a) Sistem pentadbiran (b) Peraturan (c) Masyarakat yang tersusun (d) Corak politik yang tersendiri Kesultanan Melayu Melaka Ciri-ciri negara bangsa Kerajaan Rakyat Kedaulatan Wilayah pengaruh Undang-undang Lambang kebesaran Rajah 1.3 Ciri-ciri negara bangsa Kesultanan Melayu Melaka 3 Ciri-ciri tersebut menunjukkan usaha Kesultanan Melayu Melaka dalam membentuk sebuah negara bangsa yang kukuh. (a) Kerajaan (i) Pelantikan raja membawa kepada kewujudan sesebuah kerajaan. (ii) Raja merupakan pemerintah tertinggi yang dibantu oleh golongan pembesar. (iii) Pelaksanaan Sistem Pembesar Empat Lipatan telah mengukuhkan lagi sistem pemerintahan beraja. (iv) Sistem tersebut menjadi tonggak kepada pentadbiran kesultanan di Melaka. (v) Pentadbirannya yang tersusun telah berjaya menjadikan Melaka sebagai sebuah empayar yang gemilang. (vi) Gelaran sultan digunakan selepas kedatangan agama Islam di Melaka. (b) Rakyat (i) Berperanan memberikan taat setia kepada Sultan Melaka dan mematuhi undang-undang Kesultanan Melayu Melaka. (ii) Umumnya, rakyat Melaka terdiri daripada orang Melayu dan orang Laut. (iii) Sebagai golongan yang diperintah, golongan rakyat merangkumi golongan merdeka dan golongan hamba. (iv) Raja yang memerintah akan menjamin kesejahteraan rakyat. (v) Golongan rakyat pula akan mengakui kekuasaan raja. (vi) Hubungan timbal balas tersebut akan membentuk persefahaman dan ikatan antara golongan pemerintah dengan golongan yang diperintah. (c) Kedaulatan (i) Kedaulatan menjadi lambang kekuasaan tertinggi dan hak mutlak seseorang sultan. (ii) Ia membolehkan sultan yang memerintah mengawal rakyat dan wilayah kekuasaan Kesultanan Melayu Melaka. (iii) Kedaulatan Kesultanan Melayu Melaka diakui oleh kerajaan lain. (iv) Kesultanan Melayu Melaka bebas daripada campur tangan kuasa asing. (v) Dinasti Ming mengiktiraf kedaulatan Kesultanan Melayu Melaka dan menghantar utusan ke Melaka. (vi) Antara utusan tersebut ialah Laksamana Cheng Ho yang bertujuan mengeratkan hubungan antara kedua-dua buah kerajaan. (d) Wilayah pengaruh (i) Ia merujuk kawasan yang diterima dan diakui oleh rakyat. (ii) Wilayah Kesultanan Melayu Melaka ini merangkumi keseluruhan Semenanjung Tanah Melayu dan Pantai Timur Sumatera. (iii) Kawasan-kawasan tersebut diperoleh melalui penaklukan, perkahwinan dan naungan. (e) Undang-undang (i) Kesultanan Melayu Melaka menggunakan undang-undang bertulis, iaitu Hukum Kanun Melaka dan Undang-Undang Laut Melaka. (ii) P e n g g u n a a n n y a b e r t u j u a n mengukuhkan kerajaan dan melindungi rakyat. (f ) Lambang kebesaran (i) Lambang kebesaran menjadi identiti, keistimewaan sultan Melaka dan simbol kedaulatan sultan yang memerintah. (ii) Antara lambang tersebut ialah adat istiadat, penggunaan warna, nobat, regalia dan cap mohor. RE SPM Sej Tg4(B1).indd 3 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

4 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 1 INFO dinamik • Wilayah taklukan merupakan wilayah yang diperoleh melalui peperangan seperti Pahang, Kuala Linggi, Kelantan, Rokan, Inderagiri dan Kampar. • Wilayah naungan ialah wilayah yang menerima ketuanan kesultanan Melayu Melaka melalui perkahwinan atau persahabatan seperti Lingga, Patani dan Kedah. • Wilayah perkahwinan diperoleh melalui perkahwinan kepada Sultan Melaka. Ia berlaku apabila Sultan Mansur Shah dihadiahkan Siantan selepas mengahwini Puteri Majapahit. Semak cepat 1.2 1 Jelaskan ciri-ciri negara bangsa Kesultanan Melayu Melaka. 2 Nyatakan undang-undang negeri lain yang mencontohi sistem perundangan Kesultanan Melayu Melaka. Keunggulan Sistem Pentadbiran dan Undang-undang 1.3 SP 9.1.3 Menjelaskan keunggulan sistem pentadbiran dan undang-undang sebelum kedatangan Barat. 1 Keunggulan membawa maksud kesempurnaan dan keistimewaan yang dimiliki oleh sesebuah kerajaan. 2 Sistem pentadbiran dan undang-undang yang tersusun membuktikan keunggulan Kesultanan Melayu Melaka. 3 Ia membawa kepada kegemilangannya sebagai sebuah kerajaan di Alam Melayu yang masyhur. Sistem Pentadbiran 1 Sistem pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka adalah lengkap dan tersusun. 2 Sultan mengetuai pemerintahan dan berkuasa dalam semua aspek seperti: (a) Pemerintahan (b) Peperangan (c) Hubungan diplomatik (d) Agama 3 Sistem pentadbiran yang dilaksanakan dikenali sebagai Sistem Pembesar Empat Lipatan. Temenggung Laksamana Sultan Penghulu Bendahari Bendahara Rajah 1.4 Sistem Pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka 4 Pembesar Berempat diberikan kuasa oleh sultan untuk mentadbir sesebuah wilayah, sungai atau pulau yang dikenali sebagai kawasan pegangan. 5 Pembesar tersebut melibatkan Bendahara, Penghulu Bendahari, Temenggung dan Laksamana. 6 Pentadbiran turut dibantu oleh pembesar yang lain seperti Syahbandar, Bentara, Orang Kaya, Hulubalang dan Penghulu. INFO dinamik Tun Perak merupakan Bendahara yang paling lama berkhidmat dengan Kesultanan Melayu Melaka. Beliau pernah berkhidmat di bawah pemerintahan Sultan Muzaffar Shah, Sultan Mansur Shah, Sultan Alauddin Riayat Shah dan Sultan Mahmud Shah. Jadual 1.2 Peringkat sistem pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka Peringkat Maklumat Peringkat pentadbiran pusat • Dilaksanakan oleh Pembesar Berempat yang terdiri daripada Bendahara, Penghulu Bendahari, Laksamana dan Temenggung. • Persefahaman dan hubungan antara kedua-dua pihak sultan dengan pembesar telah membawa kejayaan kepada Kesultanan Melayu Melaka. • Ia juga telah mewujudkan proses pentadbiran yang sempurna dan dapat mengelakkan sebarang tindakan sewenang-wenangnya daripada golongan pemerintah. • Bendahara berperanan penting sebagai ketua pentadbir, ketua turus angkatan tentera, penasihat sultan dan pemangku sultan. • Sistem kewangan Kesultanan Melayu Melaka juga teratur. RE SPM Sej Tg4(B1).indd 4 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

5 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 Bab 1 Peringkat Maklumat • Sumber pendapatan diperoleh daripada urusan perdagangan serta segala jenis cukai dan ufti daripada wilayah taklukan dan naungan. • Penghulu Bendahari berperanan untuk menguruskan perbendaharaan. • Syahbandar diberikan tanggungjawab untuk mengutip cukai di pelabuhan. • Kutipan cukai di kawasan pegangan diuruskan oleh pembesar yang lain. • Hasil perbendaharaan tersebut akan digunakan untuk membeli senjata kerajaan dan membina istana sultan. • Aspek keselamatan Kesultanan Melayu Melaka juga kemas dan teratur yang berperanan untuk menjaga keselamatan di darat dan di laut. • Keamanan negara menjadi teras kepada kemasyhuran Kesultanan Melayu Melaka. • Temenggung dilantik untuk menjaga keselamatan kota Melaka, manakala Laksamana berperanan sebagai panglima angkatan laut. Peringkat pentadbiran jajahan • Pembesar yang dilantik oleh sultan dan pembesar berempat yang ditugaskan untuk mengurus pentadbiran peringkat daerah dan kampung. • Antara peranan mereka ialah menjaga dan mengekalkan keamanan kawasan pentadbiran serta mengutip cukai. Hukum Kanun Melaka 1 Sistem perundangan Kesultanan Melayu Melaka adalah berasaskan syariah dan hukum adat yang diamalkan dalam Hukum Kanun Melaka dan Undang-undang Laut Melaka. 2 Pelaksanaannya dalam pentadbiran adalah untuk menjamin kemakmuran dan kesejahteraan Kesultanan Melayu Melaka. 3 Hukum Kanun Melaka mengandungi 44 Fasal berkaitan dengan: (a) Jenayah (b) Peranan sultan dan pembesar (c) Kekeluargaan (d) Ekonomi Jenayah 1 Untuk mengekalkan ketenteraman dan keharmonian, pelbagai hukuman dikenakan terhadap perbuatan jenayah di Melaka. 2 Ia melibatkan kesalahan membunuh, menikam dan mencuri. 3 Fasal 5.1 menyatakan hal berkaitan hukuman bunuh apabila seseorang didapati membunuh orang lain tanpa pengetahuan raja atau pembesar. 4 Fasal 4 menyatakan hukuman bunuh dikenakan kepada sesiapa yang ingkar dengan arahan sultan dan memalsukan titah sultan. Peranan Sultan dan Pembesar 1 Setiap pembesar mempunyai peranan masingmasing dalam pentadbiran. 2 Mereka juga perlu arif dalam hal yang berkaitan dengan pelaksanaan undang-undang. 3 Fasal 1 menjelaskan peranan sultan, bendahara, temenggung dan penghulu bendahari. Kekeluargaan 1 Pengenalan undang-undang keluarga bertujuan mewujudkan keharmonian dalam keluarga dan menyelesaikan masalah yang dihadapi oleh keluarga atau perkahwinan. 2 Fasal 26 menyatakan bahawa pernikahan memerlukan empat atau sekurang-kurangnya dua orang saksi. 3 Golongan hamba abdi dan wanita tidak dibenarkan menjadi saksi dalam perkahwinan. Ekonomi 1 Aktiviti perdagangan membawa kepada kegemilangan Kesultanan Melayu Melaka. 2 Undang-undang yang dilaksanakan mempunyai peraturan yang jelas tentang urus niaga di Kesultanan Melayu Melaka. 3 Ia bertujuan mengelakkan daripada berlakunya sebarang kesalahan yang bertentangan dengan ajaran Islam. 4 Fasal 30 menyatakan pengharaman amalan riba dalam urusan perniagaan. RE SPM Sej Tg4(B1).indd 5 07/04/2023 4:26 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

6 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 1 5 Selain itu, orang yang menjalankan perniagaan perlulah akil baligh, siuman dan melafazkan akad jual beli. INFO dinamik Kandungan Hukum Kanun Melaka menyatakan perkataan titah, murka, kurnia dan anugerah hanya boleh digunakan oleh raja. Ia tidak boleh digunakan atau dipersendakan oleh rakyat. Undang-Undang Laut Melaka 1 Diusahakan oleh beberapa orang nakhoda Melaka dan diperkenankan oleh Sultan Mahmud Shah seperti Nakhoda Jenal, Nakhoda Diri dan Nakhoda Sahak. 2 Kandungannya membincangkan: (a) Peranan nakhoda (b) Pelayaran (c) Percukaian (d) Jenayah di atas kapal Peranan Nakhoda 1 Nakhoda kapal berkuasa penuh dan dianggap sebagai raja dalam pelayaran. 2 Arahan dan perintah nakhoda haruslah dipatuhi. 3 Fasal 13.1 menyatakan bahawa nakhoda perlu diberikan keutamaan untuk berniaga selama empat hari. 4 Fasal 13.3 menyatakan mesyuarat perlu diadakan dalam kapal untuk mendapatkan persetujuan sekiranya nakhoda hendak singgah di tempat yang tidak ada dalam senarai persinggahan. Pelayaran 1 Dinyatakan peranan beberapa pegawai yang lain seperti jurumudi, malim dan jurubatu. 2 Pematuhan terhadap peranan masing-masing akan menjadikan pelayaran selamat dan lancar. 3 Fasal 9 menyatakan seorang malim haruslah arif tentang ilmu pelayaran seperti keadaan ombak, arus serta kedudukan bulan dan bintang. 4 Pengetahuan tersebut dapat memastikan pelayaran selamat. 5 Kegagalan malim menjalankan tugas sehingga berlaku kerosakan atau pelanggaran akan membawa kepada hukuman bunuh. Jenayah 1 Jenayah di atas kapal akan menggugat keamanan dan mengancam keselamatan isi kapal. 2 Undang-undang Laut Melaka menerangkan hukuman terhadap perbuatan jenayah seperti mencuri, membunuh dan memberontak. 3 Fasal 5 menyatakan hukuman mati akan dikenakan kepada individu yang berkelakuan jahat dan membunuh orang di atas kapal. Percukaian 1 Undang-undang ini juga menyatakan percukaian yang sistematik dan adil akan dikenakan dalam urusan pelayaran dan perdagangan. 2 Antaranya berkaitan dengan cukai perjalanan dan cukai hasil perniagaan. 3 Fasal 6.3 menyatakan penetapan nakhoda ke atas jumlah cukai terhadap penumpang. 4 Satu persepuluh cukai akan dikenakan daripada hasil penumpang sekiranya ingin turun sebelum sampai janjinya. Ilustrasi 1 Pelabuhan Kesultanan Melayu Melaka INFO dinamik Kawasan pegangan merupakan kawasan yang dikurniakan oleh Sultan Melaka kepada Pembesar Berempat seperti wilayah, sungai atau pulau. Semak cepat 1.3 1 Namakan jawatan Pembesar Berempat semasa kegemilangan Kesultanan Melayu Melaka. 2 Nyatakan pembesar lain yang membantu pentadbiran Pembesar Berempat. RE SPM Sej Tg4(B1).indd 6 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

7 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 Bab 1 Peranan Pemerintah dan Rakyat 1.4 SP 9.1.4 Menghuraikan hubung kait peranan rakyat dan pemerintah dalam pemerintahan sebelum kedatangan Barat. SP K9.1.5 Menerangkan kepentingan kesetiaan kepada raja dan negara. 1 Sejak zaman Kesultanan Melayu Melaka, wujud hubung kait antara pemerintah dengan rakyat. 2 Ia selaras dengan konsep waadat di mana rakyat yang bernaung di bawah pentadbiran sultan dan pembesar saling berkait antara satu sama lain. 3 Situasi tersebut akan menggerakkan sistem kerajaan dan sistem pemerintahan. 4 Hubungan timbal balik tersebut akan mengukuhkan lagi kegemilangan Kesultanan Melayu Melaka. i THINK Peta Dakap Peranan Golongan Pemerintah dan Diperintah Golongan pemerintah Golongan diperintah Sultan Rakyat Pembesar • Menaungi dan menjaga keselamatan rakyat. • Memberikan taat setia kepada pemerintah. • Bertanggungjawab memelihara keamanan dan kebajikan rakyat di kawasan pegangan. • Mewujudkan perpaduan rakyat. • Tidak mengingkari arahan pemerintah. • Merupakan perantara antara sultan dengan rakyat. • Mewujudkan kemakmuran dan kestabilan kerajaan. • Menjadi tentera. • Bertanggungjawab mengutip hasil melalui sistem serah. • Mewujudkan undang-undang untuk mengawal rakyat. • Menghadiri majlis umum seperti gotong-royong. • Menjadi pengayuh atau pendayung kapal perang. • Menyumbang tenaga kerja seperti membina istana atau jalan melalui sistem kerah. • Membekalkan tenaga tentera menerusi sistem kerah. Rajah 1.5 Peranan golongan pemerintah dan diperintah RE SPM Sej Tg4(B1).indd 7 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

8 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 1 Ilustrasi 2 Sistem Pemerintahan Kesultanan Melayu Melaka INFO dinamik Waadat bermaksud perjanjian. Ia dilakukan oleh Demang Lebar Daun yang mewakili golongan diperintah dengan Sang Sapurba yang mewakili golongan pemerintah. Tulah merupakan kecelakaan yang akan menimpa seseorang kerana melanggar larangan atau titah raja dan menderhaka kepada raja. Praktis SPM 1 1 Ciri-ciri negara bangsa kerajaan Alam Melayu berbeza daripada yang berlaku di Barat. Mengapakah wujud perbezaan tersebut? Buku Teks ms. 4 A Berkembang kerana pengaruh agama B Berkembang mengikut peredaran masa C Berkembang kerana perbezaan geografi D Berkembang kerana pelantikan pemimpin 2 Maklumat berikut berkaitan dengan tanggapan rakyat terhadap pemerintah kerajaan Champa. • Dikaitkan dengan Dewa Siva • Dianggap suci Apakah rumusan yang boleh dibuat tentang tanggapan tersebut? Buku Teks ms. 4 A Mematuhi arahan pemimpin B Mengamalkan dasar tolak ansur C Menafikan kehidupan selepas mati D Melarang amalan penyembahan raja Jawab semua soalan. Kertas 1 3 Apakah kepentingan inskripsi berikut terhadap kerajaan awal Alam Melayu? Buku Teks ms. 4 Inskripsi Telaga Batu A Memajukan aktiviti perdagangan B Menyebarkan agama Hindu C Menjamin kesetiaan rakyat D Menjadi warisan budaya 4 Dinasti Ming pernah menghantar beberapa orang utusan ke Melaka. Apakah kesan daripada tindakan tersebut? Buku Teks ms. 6 Semak cepat 1.4 1 Senaraikan empat peranan golongan pembesar. 2 Jelaskan golongan yang dikategorikan sebagai: (a) Rakyat (b) Hamba Hasilkan sebuah kajian berkaitan dengan: ‘Keistimewaan sistem perundangan Kesultanan Melayu Melaka’. Kajian tersebut akan dipamerkan di sudut sejarah kelas masing-masing. RE SPM Sej Tg4(B1).indd 8 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

9 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 Bab 1 A Meluaskan jajahan Melaka B Menjamin kedaulatan Melaka C Meningkatkan kegiatan pertanian D Membentuk pakatan ketenteraan Melaka-China 5 Antara berikut, yang manakah merupakan ciri-ciri negara bangsa Kesultanan Melayu Melaka? Buku Teks ms. 6 – 7 I Rakyat II Kerajaan III Kedaulatan IV Lambang kebesaran A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 6 Maklumat berikut berkaitan dengan wilayahwilayah yang telah membentuk empayar Kesultanan Melayu Melaka. • Kampar • Inderagiri Bagaimanakah kawasan-kawasan tersebut berjaya dikuasai oleh Kesultanan Melayu Melaka? Buku Teks ms. 7 A Melalui penyebaran agama B Melalui perkahwinan C Melalui penaklukan D Melalui naungan 7 Apakah peranan golongan syahbandar terhadap Kesultanan Melayu Melaka? Buku Teks ms. 9 A Mengutip cukai pelabuhan B Mengetuai angkatan tentera C Menguruskan perbendaharaan D Memungut cukai di kawasan pegangan 8 Pasangan yang manakah betul berkaitan dengan kandungan Hukum Kanun Melaka? Buku Teks ms. 10 Fasal Kandungan A Fasal 3.3 Kesalahan memalsukan titah sultan B Fasal 5.1 Kesalahan perbuatan mencuri C Fasal 28 Saksi dalam pernikahan D Fasal 30 Pengharaman riba 9 Maklumat berikut ialah kandungan UndangUndang Laut Melaka. Seseorang malim haruslah arif dalam ilmu pelayaran Apakah iktibar yang diperoleh daripada peraturan tersebut? Buku Teks ms. 11 I Berani menegakkan hak II Berhati-hati dalam tindakan III Bersikap rasional dan matang IV Berganding bahu menentang musuh A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 10 Apakah peranan sultan dalam sistem pemerintahan dan pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka? Buku Teks ms. 12 A Menyatupadukan rakyat B Menghadiri majlis umum C Menjaga kebajikan rakyat D Melaksanakan sistem serah RE SPM Sej Tg4(B1).indd 9 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

10 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 1 Kertas 2 Bahagian A | Soalan Struktur Jawab semua soalan. 1 Sistem pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka terbahagi kepada peringkat pusat dan peringkat jajahan. (a) Nyatakan pembesar-pembesar yang terlibat dengan pentadbiran pusat. Buku Teks ms. 9 [3 markah] (b) Jelaskan sumber pendapatan Kesultanan Melayu Melaka. Buku Teks ms. 9 [3 markah] (c) Mengapakah kita perlu menghargai kewujudan Kesultanan Melayu Melaka? Berikan penjelasan anda. KBAT Menilai [4 markah] 2 Hubungan antara golongan pemerintah dengan rakyat telah berlaku sejak zaman Kesultanan Melayu Melaka. Ia selaras dengan konsep waadat. (a) Jelaskan maksud waadat. Buku Teks ms. 13 [1 markah] RE SPM Sej Tg4(B1).indd 10 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

11 Warisan Negara Bangsa TINGKATAN 4 Bab 1 (b) Nyatakan peranan: Buku Teks ms. 12 (i) Sultan [2 markah] (ii) Pembesar [3 markah] (c) Jelaskan kesan daripada hubungan antara golongan pemerintah dengan rakyat tersebut. KBAT Menganalisis [4 markah] Bahagian B | Soalan Esei Jawab semua soalan. 1 (a) Jelaskan latar belakang negara bangsa sebelum kedatangan Barat. Buku Teks ms. 4 [4 markah] (b) Terangkan ciri-ciri negara bangsa kerajaan Alam Melayu. Buku Teks ms. 4 [8 markah] (c) Bagaimanakah peranan anda untuk memberikan sumbangan kepada kemajuan negara bangsa Malaysia? KBAT Mencipta [8 markah] 2 Kesultanan Melayu Melaka mempunyai dua undang-undang yang berasaskan syariah dan hukum adat, iaitu Hukum Kanun Melaka dan Undang-Undang Laut Melaka. (a) Jelaskan aspek-aspek yang terkandung dalam Hukum Kanun Melaka. Buku Teks ms. 10 [4 markah] (b) Terangkan kandungan Undang-Undang Laut Melaka. Buku Teks ms. 11 [8 markah] (c) Sejauh manakah pematuhan kepada sistem perundangan membawa kebaikan kepada kita? KBAT Menganalisis [8 markah] RE SPM Sej Tg4(B1).indd 11 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

12 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 2 Pengenalan 1 Perkembangan yang berlaku di Barat mempengaruhi kebangkitan nasionalisme di negara kita. 2 Perkembangan gerakan nasionalisme tersebut berlaku seiring dengan cara, matlamat dan ketokohan pemimpin nasionalis. Jadual 2.1 Faktor pencetus perkembangan nasionalisme Tahun Peristiwa 1688 Revolusi Keagungan di England 1776 Revolusi Amerika 1789 Revolusi Perancis 1857 Dahagi India 1868 Pemulihan Meiji 1883 • al-Urwah al-Wuthqa • Pan-Islamisme 1896 Revolusi Filipina 1906 Penerbitan al-Imam 1911 Revolusi China 1928 Sumpah Pemuda Indonesia 1937 Penubuhan Kesatuan Melayu Muda 2.1 Maksud Nasionalisme SP 9.2.1 Menyatakan maksud nasionalisme. 1 Nasionalisme merujuk perasaan cinta yang mendalam terhadap bangsa dan negara. 2 Nasionalisme juga boleh ditafsirkan sebagai semangat kebangsaan yang dapat dilihat menerusi sikap dan pendekatan berkaitan dengan perjuangan menentang penjajahan serta pembelaan terhadap bangsa dan negara. 3 Nasionalisme juga membawa maksud gerakan untuk mencapai kebebasan politik, ekonomi dan sosial. 4 Pengalaman sejarah dan pengaruh alam sekeliling seperti keturunan, agama, bahasa dan adat resam menyebabkan berlakunya ketidaksamaan idea nasionalisme di setiap negara. Pendapat Tokoh 1 Hans Kohn Nasionalisme ialah satu gerakan yang meletakkan kesetiaan seseorang hanya kepada negara dan bangsanya. 2 Profesor William R. Roff (a) Kebangkitan nasionalisme Melayu lebih terarah kepada kesedaran dan ketegasan diri. (b) Berlaku pada dekad terakhir sebelum Perang Dunia Kedua disebabkan oleh Kebangkitan Nasionalisme bab 2 TEMA: Pembinaan Negara RE SPM Sej Tg4(B2).indd 12 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

13 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 Bab 2 ancaman terhadap hak kepentingan orang Melayu dan faktor ekonomi. (c) Nasionalisme juga berlaku di Tanah Melayu kerana wujud kebimbangan masyarakat terhadap sekularisme dan imperialisme Barat. 3 Dato’ Onn Jaafar Nasionalisme menzahirkan satu bangsa yang lebih tegap dan kuat serta boleh berdiri di atas tapak kaki sendiri, seterusnya mengambil tempat kita yang sebenar di sisi bangsa-bangsa lain. 4 Dr. Burhanuddin al-Helmi (a) Perjuangan menentang penjajahan memerlukan persatuan dan perpaduan yang kuat. (b) Ia dikenali sebagai National Fronts. (c) Segala tenaga yang menentang penjajahan hendaklah digunakan untuk mencapai kemerdekaan. (d) Ia dilakukan dengan tetap berpegang pada tatatertib dan adab sopan bangsa Melayu dan agama Islam untuk menebus, merebut dan merampas kembali hak mutlak bangsa. 5 Dr. R. Suntharalingam (a) Mendefinisikan nasionalisme sebagai fenomena sejagat yang mengiktiraf hak setiap bangsa di dunia. (b) Ia bertujuan menubuhkan negaranya sendiri dan memindahkan kedaulatan kepada rakyat. (c) Nasionalisme menuntut kesetiaan terulung individu disalurkan kepada negara bangsa. 6 Profesor Datuk Zainal Abidin Abdul Wahid (a) Nasionalisme Melayu telah lama wujud sejak Zaman Kesultanan Melayu Melaka. (b) Antara ciri nasionalisme ketika itu ialah setia kepada raja. (c) Orang Melayu berpegang kepada fahaman kebangsaan yang bersifat ke “Tanah Melayuan”. 7 Profesor Emeritus Tan Sri Dr. Khoo Kay Kim (a) Sebelum merdeka, nasionalisme digunakan untuk merujuk perjuangan orang Melayu. (b) Ianya bertujuan mendapatkan kembali kedudukan unggul dalam negara sendiri. Imbas kod QR atau layari Untuk tujuan pembelajaran https://ms.wikipedia.org/wiki/Khoo_Kay_Kim untuk mendapatkan maklumat tentang Profesor Emeritus Tan Sri Dr. Khoo Kay Kim. Dr. Burhanuddin al-Helmi Dr. R. Suntharalingam Profesor Emeritus Tan Sri Dr. Khoo Kay Kim Hans Kohn Profesor William R.Roff Dato’ Onn Jaafar RE SPM Sej Tg4(B2).indd 13 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

14 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 2 Semak cepat 2.1 1 Jelaskan maksud nasionalisme menurut pandangan Hans Kohn. 2 Jelaskan faktor-faktor yang mempengaruhi kemunculan idea nasionalisme. Perkembangan Idea Nasionalisme di Barat 2.2 SP 9.2.2 Menerangkan perkembangan idea nasionalisme di Barat. 1 Di Barat, nasionalisme berkembang kerana wujudnya penentangan terhadap pemerintahan beraja yang menjadi simbol penindasan. 2 Situasi tersebut telah menggugat hak dan kebebasan rakyat. 3 Ini dapat dilihat melalui Revolusi Keagungan di Britain (1688), Revolusi Amerika (1776) dan Revolusi Perancis (1789). Revolusi Keagungan 1 Dikenali sebagai Revolusi Keagungan kerana peralihan kuasa berlaku secara aman tanpa pertumpahan darah. 2 Tercetus kerana keinginan untuk menegakkan kedaulatan parlimen dan hak asasi rakyat. 3 Semasa menggubal undang-undang, Raja James II telah membelakangkan parlimen. 4 Situasi tersebut membawa kepada kebangkitan ahli parlimen untuk menentang pemerintahan raja berkuasa mutlak. 5 Golongan penentang tersebut disokong oleh Mary II dan suaminya, Raja William of Orange dari Belanda. 6 Kekurangan sokongan menyebabkan Raja James II melarikan diri ke Perancis. 7 Pemerintahan Mary II dan suaminya telah memantapkan konsep kedaulatan parlimen dan sistem raja berperlembagaan. 8 Pada era tersebut, Bill of Rights telah digubal. 9 Tindakan tersebut bertujuan memberikan keutamaan kepada ahli parlimen untuk menggubal undang-undang dan hak mengutip cukai. Revolusi Amerika 1 Ia merupakan reaksi penduduk Amerika terhadap penjajahan British ke atas mereka. 2 Berlaku kerana British tidak melindungi hak penduduk Amerika yang merupakan sebahagian daripada empayar British. 3 Terdapat 13 tanah jajahan British di Amerika yang menentang akta yang telah diperkenalkan. 4 Pengenalan akta seperti Akta Pelayaran, Akta Gula, Akta Setem dan Akta Teh membolehkan British memungut cukai di jajahan. 5 Ketiadaan wakil Amerika dalam Parlimen British menyebabkan penduduk tempatan Amerika melaungkan slogan “tiada cukai tanpa perwakilan” dalam Parlimen British. 6 George Washington telah mengetuai pemimpin di tanah jajahan menubuhkan kongres. 7 Beliau telah mengisytiharkan perang terhadap British untuk memperjuangkan kemerdekaan Amerika. 8 Pada bulan Julai 1776, kongres telah meluluskan Perisytiharan Kemerdekaan Amerika. 9 Perisytiharan tersebut telah ditulis oleh Thomas Jefferson. 10 Beliau menegaskan bahawa menjadi hak penduduk untuk membentuk kerajaan baharu sekiranya sesebuah kerajaan tidak dapat menjamin hak kehidupan, kebebasan dan kebahagiaan. 11 Pengakuan British terhadap kemerdekaan Amerika membawa kepada berakhirnya revolusi pada tahun 1783. 12 Kesemua 13 buah tanah jajahan tersebut telah digabungkan dan dinamakan sebagai Amerika Syarikat yang mengamalkan pemerintahan demokrasi. Revolusi Perancis 1 Tercetus kerana munculnya idea nasionalisme yang memperjuangkan kebebasan, persamaan dan persaudaraan. 2 Ia diperkenalkan oleh pemikir Perancis seperti Jean Jacques Rousseau dan Voltaire. 3 Penulisan The Social Contract oleh Rousseau mengemukakan suara rakyat yang digelar sebagai ‘hasrat umum’ yang merupakan kata sepakat golongan yang mempunyai kesedaran. 4 Ia bertujuan menjamin kesejahteraan masyarakat. 5 Rosseau juga berpendapat bahawa suara rakyat lebih tinggi dan penting daripada institusi raja dan birokrasi. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 14 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

15 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 Bab 2 6 Golongan revolusi mensasarkan pemerintahan autokratik Raja Louis XVI (1774 – 1792) dan golongan bangsawan. 7 Ini disebabkan tindakan mereka yang memonopoli pelbagai keistimewaan sehingga membebankan rakyat dengan pelbagai cukai. 8 Golongan revolusi bertindak menggempur penjara Bastile, membebaskan tahanan politik dan menggulingkan Raja Louis XVI. 9 Peristiwa tersebut membawa kepada berakhirnya pemerintahan beraja dan membawa kepada kewujudan Republik Perancis. INFO dinamik Autokratik ialah pemerintahan yang dikuasai oleh golongan bangsawan. Semak cepat 2.2 1 Mengapakah gerakan nasionalisme di Britain dikenali sebagai Revolusi Keagungan? 2 Jelaskan faktor yang membawa kepada tercetusnya Revolusi Amerika. 3 Jelaskan perjuangan golongan yang terlibat dalam Revolusi Perancis. Perkembangan Nasionalisme di Asia 2.3 SP 9.2.3 Menjelaskan perkembangan nasionalisme di Asia. 1 Perkembangan ini merupakan kesinambungan idea nasionalisme yang berlaku di Barat kesan pertembungan dengan bangsa Eropah. 2 Kedatangan dan penjajahan kuasa-kuasa tersebut di Asia mencetuskan kebangkitan dalam kalangan masyarakat tempatan. Nasionalisme di India 1 Reaksi penduduk tempatan terhadap dasar imperialisme British. 2 Pada tahun 1857, berlaku kebangkitan rakyat tempatan dalam Dahagi India. 3 Ia merupakan pemberontakan yang dilancarkan oleh sepoi atau askar upahan British berbangsa India kepada ancaman pengaruh British terhadap adat, budaya dan agama masyarakat setempat. 4 Peristiwa tersebut merupakan titik tolak kepada perkembangan nasionalisme di India. 5 Pada peringkat awal, gerakan tersebut memberikan perhatian terhadap isu sosioagama yang digiatkan oleh Brahmo Samaj dan Arya Samaj. 6 Kedua-duanya merupakan pertubuhan penting yang berperanan menggiatkan rasa kecintaan kepada budaya tempatan kesan daripada pengaruh budaya Barat. 7 Pada penghujung abad ke-19, muncul golongan intelektual. 8 Ia berlaku kerana perkembangan pendidikan Barat yang telah memulakan gerakan nasionalisme secara tersusun. 9 Pertubuhan-pertubuhan tersebut telah menyuarakan pandangan mereka seperti di Kongres Kebangsaan India atau Indian National Congress (INC) yang dibentuk pada tahun 1885 dan Liga Muslim yang ditubuhkan pada tahun 1906. 10 Gerakan yang bersifat keras muncul pada awal abad ke-20. 11 Ia diketuai oleh nasionalis radikal berbentuk militan terhadap British seperti Bal Gangadhar Tilak dan Bipin Chandra Pal. 12 Selepas Perang Dunia Pertama, INC yang diterajui oleh Mahatma Gandhi menjalankan dasar tidak bekerjasama dengan British. 13 Beliau menjadikan satyagraha sebagai pegangan untuk menggerakkan nasionalisme di India. INFO dinamik Istilah satyagraha bermaksud berpegang teguh pada kebenaran. Konsep tersebut menjadi asas perjuangan INC tanpa keganasan. 14 Berakhirnya Perang Dunia Kedua membawa kepada pembentukan jawatankuasa khas oleh INC dan Liga Muslim. 15 Ia bertujuan merangka rancangan pembahagian India kepada dua buah negara, iaitu India dan Pakistan 16 Pada 14 Ogos 1947, Muhammad Ali Jinnah dilantik sebagai Gabenor Jeneral Pakistan yang merdeka. 17 Pada 15 Ogos 1947, negara India pula telah mengisytiharkan kemerdekaan. 18 Jawaharlal Nehru dilantik sebagai Perdana Menteri India yang pertama. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 15 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

16 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 2 Nasionalisme di China 1 Nasionalisme tersebut berlaku bertujuan mengukuhkan peradaban China dalam kalangan orang Cina daripada ancaman penguasaan oleh kuasa asing dalam bidang ekonomi dan politik. 2 Gerakan tersebut bermula dengan penentangan terhadap kelemahan pemerintahan Dinasti Manchu. 3 Masyarakat China menganggap dinasti tersebut sebagai orang luar dan kehilangan mandat. 4 Kegagalan menghalang kemasukan pengaruh Barat turut menyebabkan masyarakat China hilang kepercayaan kepada Dinasti Manchu. 5 Penentangan terhadap campur tangan kuasa Barat membawa kepada gerakan anti-Barat yang dipelopori oleh Dr. Sun Yat Sen. 6 Ideologi perjuangan beliau berasaskan Tiga Prinsip Rakyat (San Min Chu-i), iaitu nasionalisme, demokrasi dan kebajikan sosial. 7 Prinsip tersebut juga menjadi asas gerakan Revolusi China yang berlaku pada tahun 1911. 8 Melaluinya, Dinasti Manchu berjaya ditumbangkan sehingga membawa kepada kewujudan pemerintahan republik di China. INFO dinamik Masyarakat China percaya bahawa pentadbiran raja yang adil akan direstui oleh Tuhan dan membawa kepada kemakmuran dan kesejahteraan hidup. Pemerintahan yang zalim akan menyebabkan mereka kehilangan mandat daripada Tuhan. Nasionalisme Empayar Uthmaniyah dan Mesir 1 Berlaku kerana kesedaran untuk mempertahankan sistem pemerintahan Islam dan agama Islam daripada ancaman imperialis Barat. 2 Kesedaran tersebut membawa kepada munculnya Gerakan Islah dan Pan-Islamisme. Gerakan Islah 1 Gerakan tersebut merujuk gerakan pemulihan Islam yang dipelopori oleh Sayyid Jamal al-Din al-Afghani dan Sheikh Muhammad Abduh. 2 Imperialisme Barat di Mesir membawa kepada pertembungan antara Eropah-Amerika dengan kebudayaan tempatan. 3 Kesannya, berlaku perubahan budaya dan tradisi kepercayaan masyarakat tempatan. 4 Gerakan Islah menyeru supaya umat Islam berpegang teguh dengan ajaran Islam yang sebenar berdasarkan al-Quran dan Hadis serta memperbaiki kehidupan masyarakat dalam usaha membebaskan diri daripada penjajahan. Gerakan Pan-Islamisme 1 Diasaskan oleh Sayyid Jamal al-Din al-Afghani pada tahun 1883. 2 Beliau telah menubuhkan kumpulan al-Urwah al-Wuthqa (Ikatan yang Kuat). 3 Penubuhannya bertujuan menguatkan persaudaraan dan membawa kemajuan kepada umat Islam. 4 Penerbitan akhbar al-Urwah al-Wuthqa oleh kumpulan tersebut bertujuan menyebarkan idea Pan-Islamisme. 5 Ia ialah seruan penyatuan umat Islam dari seluruh dunia untuk bangkit menentang peluasan kuasa Barat. 6 Pada tahun 1914, empayar Uthmaniyah mengeluarkan fatwa menyeru umat Islam yang ditindas oleh penjajah supaya bangkit berjuang bersama-sama dengan empayar Uthmaniyah. 7 Khalifah Abdul Hamid II, pemerintah empayar Uthmaniyah menggerakkan idea Pan-Islamisme dan disokong oleh umat Islam seluruh dunia. 8 Ia juga membawa kepada gerakan penentangan terhadap British oleh Tok Janggut di Kelantan pada tahun 1915. INFO dinamik Nama sebenar Tok Janggut ialah Haji Mat Hasan bin Munas. Beliau dilahirkan di Kampung Jeram, Pasir Puteh, Kelantan pada tahun 1853. Nasionalisme di Jepun 1 Digerakkan oleh pemerintah Jepun, Maharaja Mikado Meiji (1868) untuk mencapai kemajuan bagi mengelakkan ancaman imperialisme Barat. 2 Untuk itu, baginda telah melancarkan gerakan pemulihan Jepun dengan memberikan penekanan kepada pemodenan mengikut model Barat. 3 Tindakan tersebut bertujuan menjadikan Jepun dihormati oleh kuasa Barat yang lain. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 16 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

17 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 Bab 2 4 Semangat bushido dijadikan prinsip dan semangat dalam usaha membina nasionalisme dan ia meliputi pembaharuan dalam semua aspek kehidupan. 5 Melalui semangat tersebut, rakyat Jepun sanggup menanggung risiko, bersungguhsungguh mencapai cita-cita serta sedia berkorban untuk melaksanakan tanggungjawab kepada ketua dan negara. 6 Pemulihan tersebut menjadikan Jepun sebagai sebuah negara perindustrian dan kuasa tentera yang kuat di Asia. 7 Desakan ekonomi dan nasionalisme melampau oleh golongan tentera menjadikan Jepun sebagai kuasa imperialisme di Asia. Semak cepat 2.3 1 Nyatakan peristiwa yang menjadi pemangkin kepada gerakan nasionalisme di India. 2 Namakan dua pemimpin peringkat awal dalam gerakan tersebut. 3 Jelaskan prinsip gerakan kebangkitan rakyat di China. Perkembangan Nasionalisme di Asia Tenggara 2.4 SP 9.2.4 Menghuraikan perkembangan nasionalisme di Asia Tenggara. 1 Gerakan nasionalisme yang berlaku berpunca daripada gerakan membebaskan diri daripada penjajahan kuasa Barat. 2 Ia berlaku di Filipina, Burma (Myanmar), Vietnam dan Indonesia. 3 Di Thailand, gerakan nasionalisme bertujuan menuntut pembaharuan dalam pentadbiran untuk mengekalkan kedaulatan negara daripada ancaman kuasa imperialis. Nasionalisme di Filipina 1 Nasionalisme berlaku untuk menghapuskan penjajahan asing. 2 Gerakan tersebut melibatkan beberapa orang tokoh nasionalis seperti Jose Rizal, Andres Bonifacio dan Emilio Aguinaldo. Jose Rizal 3 Pada peringkat awal, gerakan tersebut dipimpin oleh Jose Rizal dan berbentuk Gerakan Propaganda. INFO dinamik Jose Rizal bergiat cergas dalam politik secara sederhana melalui gerakan dakyah (menggunakan media cetak dan karya sastera untuk menyebarkan perjuangan) di Sepanyol. 4 Mereka menuntut supaya Filipina dijadikan sebahagian daripada wilayah Sepanyol dan mempunyai hak yang sama seperti yang diberikan kepada bangsa Sepanyol. 5 Pada tahun 1892, Jose Rizal menubuhkan Liga Filipina yang mendesak supaya kerajaan Sepanyol melakukan pembaharuan politik, ekonomi dan sosial. 6 Gerakan Propaganda yang gagal telah mencetuskan idea nasionalis yang lebih radikal. 7 Untuk itu, Bonifacio telah menubuhkan Katipunan untuk mendapatkan kemerdekaan Filipina melalui revolusi. 8 Idea revolusi disebarkan oleh akhbar Kalayan. 9 Pada tahun 1896, Bonifacio dan Aguinaldo yang memimpin Katipunan telah melancarkan Revolusi Filipina. 10 Revolusi ini bertujuan menyingkirkan Sepanyol dari Filipina. 11 Kegagalan revolusi tersebut menyebabkan Aguinaldo menjalinkan kerjasama dengan Amerika Syarikat untuk mengusir Sepanyol. 12 Pada tahun 1899, Perisytiharan Kemerdekaan yang dibuat oleh Aguinaldo tidak diiktiraf oleh Amerika Syarikat. 13 Tindakan Amerika Syarikat meletakkan Filipina di bawah penguasaan Amerika Syarikat menyebabkan golongan nasionalis mengubah strategi perjuangan. 14 Mereka menggunakan saluran diplomasi melalui saluran politik sederhana. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 17 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

18 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 2 15 Pendekatan tersebut membolehkan Sergio Osmena, pemimpin Parti Nasionalis dilantik menganggotai Dewan Perhimpunan Filipina pada tahun 1907. 16 Sehingga Perang Dunia Kedua, gerakan nasionalis meneruskan tuntutan kemerdekaan di Filipina. Nasionalisme di Burma 1 Berlaku kerana manifestasi perjuangan terhadap penjajahan British oleh golongan kelas menengah, Sami Buddha (pongyi), Thakin (siswazah universiti) dan petani. 2 Gerakan tersebut digerakkan oleh golongan pertengahan berpendidikan Barat yang menentang perkembangan pengaruh British yang mengancam kedudukan agama Buddha. 3 Pada tahun 1906, Persatuan Belia Buddha ditubuhkan untuk mengekalkan tradisi Buddha, pendidikan dan kebudayaan Burma. 4 Untuk membangkitkan semangat nasionalisme, isu kasut digunakan oleh persatuan tersebut. INFO dinamik Isu kasut merupakan perbuatan orang British yang dianggap mencemari kesucian agama Buddha kerana memakai kasut semasa memasuki kuil Buddha. 5 Selepas kepemimpinannya diketuai oleh U Ba Pe seorang pemimpin yang lebih radikal, persatuan tersebut dinamakan Majlis Persatuan Am Kesatuan Burma. 6 Revolusi Pelajar yang berlaku di Burma pada tahun 1920 menuntut penubuhan universiti. 7 Seterusnya, golongan sami Buddha telah menubuhkan Majlis Am Sangha Samagyi. 8 Majlis ini telah mencetuskan Pemberontakan Saya San (1930 – 1932) yang diketuai oleh Saya San, iaitu bekas pongyi. 9 Golongan petani yang terbeban dengan pelbagai cukai memberikan sokongan kepada beliau. 10 Pengenalan Perlembagaan Burma 1935 telah mencetuskan nasionalisme yang seterusnya di Burma. 11 Melalui perlembagaan tersebut, Burma dan India dipisahkan oleh British. 12 Situasi tersebut telah merangsang perjuangan ke arah berkerajaan sendiri di Burma. 13 Sehubungan itu, Parti Do Bama Asiayone (Kami Orang Burma) yang telah ditubuhkan oleh golongan Thakin untuk memperjuangkan kemerdekaan Burma. 14 Parti itu dipimpin oleh Aung San, Kyaw Nein dan U Nu. Aung San 15 Mereka menggelarkan diri sebagai “Thakin” yang membawa maksud tuan. 16 Mereka juga menegaskan bahawa orang Burma mesti bertuankan orang Burma. 17 Pada tahun 1937, Dr. Ba Maw memenangi pilihan raya dan menjadi Perdana Menteri yang pertama. Nasionalisme di Vietnam 1 Perubahan sosiopolitik dan ekonomi selepas kedatangan Perancis membawa kepada munculnya gerakan nasionalisme di Vietnam. 2 Gerakan tersebut dipelopori oleh golongan bangsawan dan pegawai golongan mandarin yang memperjuangkan pemulihan sistem pemerintahan beraja. 3 Peningkatan kesedaran politik dan gerakan anti-Perancis membawa kepada kemunculan golongan intelektual. 4 Akhbar Tribune Indige dan Cloche Felee menjadi saluran penyebaran idea golongan nasionalis yang mengkritik penindasan Perancis dan menuntut hak rakyat Vietnam. 5 Selepas Perang Dunia Pertama, gerakan nasionalisme di Vietnam bercorak revolusi. 6 Gerakan tersebut didukung oleh dua aliran ideologi, iaitu nasionalisme dan komunisme. 7 Viet Nam Quoc Dang Dang (VNQDD) atau Parti Nasionalis Vietnam yang dipimpin oleh Nguyen Thai Hoc ialah parti utama aliran nasionalisme. 8 Perjuangan mereka berteraskan demokrasi, nasionalisme dan sosialisme. 9 Pada tahun 1930, VNQDD melancarkan pemberontakan untuk mengusir Perancis dan menubuhkan kerajaan republik Vietnam. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 18 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

19 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 Bab 2 10 Peristiwa tersebut memberikan Perancis peluang untuk melumpuhkan golongan nasionalis. 11 Ia dilakukan dengan menangkap pemimpin VNQDD dan menghukum bunuh Nguyen Thai Hoc. 12 Golongan komunis diterajui oleh Parti Komunis Vietnam (PKV) pimpinan Ho Chi Minh. 13 Beliau meneruskan gerakan revolusi terhadap Perancis. 14 Pada September 1945, Ho Chi Minh mengisytiharkan kemerdekaan Republik Demokratik Vietnam di Hanoi, Vietnam Utara. Ho Chi Minh 15 Beliau telah dilantik sebagai presiden pertama Vietnam Utara. 16 Namun, Vietnam Selatan yang berpusat di Saigon berada di bawah pengaruh Perancis dan Amerika Syarikat. 17 Penentangan ini diteruskan sehingga terbentuknya Republik Vietnam pada tahun 1976. Nasionalisme di Indonesia 1 Pada peringkat awal, ia berkisar kepada isu pendidikan yang bertujuan mengubah nasib rakyat Indonesia yang dijajah Belanda. 2 Perjuangan tersebut dipelopori oleh Raden Adjeng Kartini yang berusaha memajukan pendidikan wanita Indonesia. Raden Adjeng Kartini 3 Surat-surat beliau yang diutus kepada rakanrakannya di Eropah telah dibukukan dan diterbitkan pada tahun 1911. 4 Hasil karya tersebut diberi judul Habis Gelap Terbitlah Terang dan diterjemahkan ke bahasa Inggeris dengan tajuk Letters of a Javaness Princess. 5 Kandungannya mendedahkan dasar diskriminasi Belanda yang menindas dan memundurkan bangsa Indonesia. 6 Kemudian, kemunculan pertubuhan Muhammadiyah yang lebih tersusun telah mengembangkan kesedaran nasionalisme di Indonesia. 7 Pertubuhan tersebut berusaha mempertahankan agama Islam daripada ancaman sekularisme Barat. 8 Penubuhan parti-parti politik yang seterusnya adalah lebih radikal seperti Sarekat Islam (SI), Partai Komunis Indonesia (PKI) dan Partai Nasionalis Indonesia (PNI). 9 Di bawah kepemimpinan Soekarno, PNI berjaya menjadi sebuah parti yang berpengaruh. 10 Pada tahun 1928, Kongres Pemuda Indonesia melahirkan ikrar “Sumpah Pemuda”. 11 Ikrar tersebut menjadi tonggak nasionalisme yang berasaskan satu tanah air, satu bangsa dan satu bahasa. 12 Ketiga-tiga asas tersebut dijadikan asas mewujudkan negara bangsa. 13 Bertujuan mengukuhkan perjuangan, Soekarno telah mempelopori pembentukan Permuafakatan Perhimpunan Politik Kebangsaan Indonesia (PPPKI). 14 Permuafakatan ini merupakan gabungan organisasi dan parti politik untuk memperjuangkan kemerdekaan Indonesia. Nasionalisme di Thailand 1 Berbanding negara lain yang bersifat antipenjajah dan memperjuangkan kemerdekaan, gerakan nasionalisme di Thailand bertujuan mempertahankan kedaulatan negara dan menuntut penglibatan rakyat dalam pemerintahan. INFO dinamik Siam ialah nama asal Thailand. Pertukaran nama tersebut dilakukan pada tahun 1932 yang membawa maksud “Tanah Bebas”. 2 Gerakan tersebut dipelopori oleh Raja Thailand melalui usaha diplomasi dan pemodenan. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 19 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

20 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 2 3 Untuk itu, Raja Mongkut telah membina hubungan baik dengan kuasa Barat. 4 Antaranya ialah British, Amerika Syarikat dan Perancis. 5 Pelaksanaan birokrasi Barat merupakan langkah awal dalam usaha pemodenan baginda dengan membawa masuk penasihat Barat. 6 Raja Mongkut telah membawa masuk 80 orang penasihat Barat, penasihat kewangan, pelabuhan dan polis dari Britain, penasihat kastam dari Amerika Syarikat serta penasihat ketenteraan dari Perancis. 7 Ia bertujuan melatih pegawai tempatan dalam pentadbiran kewangan, pelabuhan, kastam, ketenteraan dan polis. 8 Untuk melaksanakan pendidikan Barat, guru dari Barat, terutamanya British telah dibawa masuk. 9 Tindakan tersebut telah membentuk imej Thailand sebagai negara yang bersahabat dengan Barat. 10 Putera baginda, Raja Chulalongkorn telah meneruskan usaha pemodenan negara dan dasar terbuka tersebut. 11 Ia bertujuan menjadikan Thailand sebuah negara yang bebas daripada penjajahan kuasa Barat, terutamanya British. 12 Pemerintahan Raja Vajiravudh membawa kepada berlakunya gerakan nasionalisme dalam kalangan rakyat. 13 Rakyat gelisah terhadap kelemahan pentadbiran baginda sehingga berlakunya penguasaan politik oleh kerabat diraja. 14 Tindakan Nai Pridi Phanomyong dan Field Marshall Phibulsongkram menubuhkan Parti Rakyat telah mencetuskan Revolusi Thai pada tahun 1932. 15 Peristiwa tersebut telah menamatkan pemerintahan raja berkuasa mutlak di Thailand. 16 Ia juga membawa kepada pelaksanaan pemerintahan raja berperlembagaan. 17 Pemerintahan tersebut meletakkan raja pada kedudukan tertinggi tetapi tidak mencampuri urusan pentadbiran kerajaan yang diketuai oleh Perdana Menteri. 18 Perkembangan nasionalisme yang seterusnya disebabkan rakyat tidak berpuas hati terhadap penguasaan ekonomi oleh kapitalis Barat dan orang Cina. 19 Untuk itu, Phibulsongkram telah meluluskan undang-undang bertujuan menyekat penguasaan ekonomi oleh orang Cina dan menggalakkan penglibatan peribumi dalam kegiatan ekonomi. 20 Dasar bekerjasama dengan Jepun semasa Perang Dunia Kedua menyebabkan Thailand tidak dijajah. 21 Ia juga membolehkan Thailand menguasai semula wilayah di Indochina dan negeri-negeri utara Tanah Melayu. Semak cepat 2.4 1 Nyatakan pihak-pihak yang terlibat dalam gerakan nasionalisme di Burma. 2 Mengapakah isu kasut berjaya membangkitkan gerakan nasionalisme di Burma? Kesedaran Nasionalisme di Negara Kita 2.5 SP 9.3.1 Memerihalkan latar belakang kemunculan kesedaran nasionalisme di negara kita. 1 Di negara kita, kesedaran nasionalisme bermula sejak zaman Kesultanan Melayu Melaka. 2 Tindakan pemimpin seperti Sultan Muzaffar Shah dan Sultan Mahmud Shah seharusnya disanjung oleh generasi hari ini. 3 Sultan Mahmud Shah berusaha untuk mendapatkan kembali Melaka dengan melakukan serangan terhadap Portugis sebanyak tiga kali. 4 Di Kedah, Sultan Abdullah Mukarram Shah menentang Syarikat Hindia Timur Inggeris (SHTI) yang menguasai Pulau Pinang. 5 Ini kerana Pulau Pinang ialah sebahagian daripada wilayah Kedah. 6 Gerakan nasionalisme yang seterusnya dilakukan oleh Penghulu Dol Said, Dato’ Maharaja Lela, Pandak Lam, Dato’ Bahaman, Rentap, Mat Salleh, Tok Janggut dan Haji Abdul Rahman Limbong. 7 Ia berlaku pada akhir abad ke-19 dan awal abad ke-20. 8 Walaupun bersifat setempat, tetapi ia selari dengan erti nasionalisme, iaitu perjuangan untuk menuntut kebebasan daripada ancaman luar dan mendaulatkan wilayah masing-masing. 9 Tindakan keras pihak penjajah menyebabkan ia berlaku secara sederhana. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 20 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

21 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 Bab 2 10 Sejak awal abad ke-20, kesedaran nasionalisme dikaitkan dengan perjuangan oleh tokoh-tokoh agama. 11 Ia dibawa oleh Gerakan Islah dan dipelopori oleh Sheikh Muhammad Tahir Jalaluddin, Haji Abbas Mohd. Taha dan Syed Sheikh al-Hadi. 12 Kesedaran tersebut diteruskan menerusi penulisan kreatif dan akhbar. 13 Penulisan ini digerakkan oleh Zainal Abidin Ahmad (Za'ba), Muhammad Rakawi Yusuf, Abdul Rahim Kajai, Hajah Zainon Munsyi Sulaiman (Ibu Zain) dan Fatimah Yaakub. 14 Gerakan tersebut turut melibatkan pertubuhan sosioekonomi dan golongan Melayu berpendidikan Inggeris. 15 Antaranya ialah Ibrahim Haji Yaakob, Ishak Haji Muhammad, Ahmad Boestamam dan Burhanuddin al-Helmi. Zainal Abidin Ahmad (Za‛ba) Abdul Rahim Kajai Hajah Zainon Munsyi Sulaiman (Ibu Zain) Semak cepat 2.5 1 Namakan dua pemimpin Kesultanan Melayu Melaka yang terlibat dalam usaha untuk menentang ancaman luar. 2 Nyatakan negeri-negeri/kawasan yang terlibat dengan perjuangan nasionalisme tokoh-tokoh berikut: (a) Penghulu Dol Said (b) Dato’ Maharaja Lela (c) Rentap (d) Mat Salleh Faktor Kemunculan Gerakan Nasionalisme 2.6 SP 9.3.2 Menerangkan faktor kemunculan gerakan nasionalisme di negara kita. 1 Terdapat beberapa faktor yang mendorong kepada kemunculan semangat nasionalisme di negara kita pada abad ke-20. 2 Antaranya ialah peranan agama, penulisan kreatif, media cetak, sistem pendidikan, kemunculan golongan intelektual serta pengaruh luar dan serantau. Peranan Agama 1 Berlaku apabila pelajar yang melanjutkan pelajaran di Mesir terdedah dengan falsafah dan perjuangan Gerakan Islah di negara tersebut. 2 Dipimpin oleh Sayyid Jamal al-Afghani, Sheikh Muhammad Abduh dan Rashid Rida. 3 Gerakan tersebut menyeru umat Islam kembali kepada ajaran Islam sebenar berdasarkan al-Quran dan Hadis. 4 Penubuhannya bertujuan menentang imperialisme Barat di negara Islam. Penulisan Kreatif 1 Penulisan tokoh nasionalis seperti novel, cerpen dan puisi menjadi wadah untuk menceritakan keperitan hidup bangsa yang dijajah serta penderitaan rakyat. 2 Tindakan tersebut memberikan impak kepada rakyat untuk menaikkan semangat bagi menghadapi realiti hidup yang dijajah. 3 Antaranya ialah novel Melor Kuala Lumpur oleh Harun Aminurrashid dan cerpen Cerita Awang Putat oleh Abdul Rahim Kajai. 4 Pak Sako menyindir penjajah dan mengingatkan anak bangsa akan kepentingan menikmati kebebasan melalui penulisannya. Media Cetak 1 Akhbar dan majalah berperanan sebagai penyalur maklumat dan penyebar berita. 2 Akhbar Jawi Peranakan merupakan antara akhbar awal yang menegur campur tangan British dalam soal agama di Singapura dan isu bahasa Melayu. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 21 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

22 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 2 3 Akhbar Sekola Melayu menjadi bahan pembacaan di sekolah Melayu. 4 Idea pembaharuan dimuatkan oleh Al-Imam, Neracha dan Pengasuh. 5 Di Sarawak, akhbar Fajar Sarawak menjadi wadah mengkritik dasar pemerintahan Brooke yang mengabaikan hak dan kepentingan bumiputera Sarawak. INFO dinamik Akhbar Al-Imam telah diterbitkan pada 23 Julai 1960. Akhbar ini menyeru umat Islam supaya kembali kepada ajaran Islam yang sebenar dengan berpandukan al-Quran dan Hadis. Sistem Pendidikan 1 Penubuhan madrasah pada awal abad ke-20 telah memperkenalkan sistem pendidikan moden. 2 Ia berperanan meniupkan semangat baharu dalam kalangan pelajar. 3 Antara madrasah yang ditubuhkan ialah Madrasah al-Attas di Johor Bahru (1914), Madrasah al-Masyhur di Pulau Pinang (1916) dan Madrasah al-Idrisiyyah di Kuala Kangsar (1926). 4 Idea kemajuan dan pemodenan diterima oleh institusi tersebut melalui kunjungan para ulama Kaum Muda dari Sumatera Barat dan kepulangan pelajar dari Mesir. 5 Institusi yang lain ialah Raffles Institution di Singapura dan Maktab Melayu Kuala Kangsar (MCKK). 6 Kewujudannya berjaya melahirkan golongan dan pemimpin rakyat yang menuntut hak untuk mendapatkan pendidikan. 7 Melaluinya juga, pelajar diberikan pendedahan dengan idea tokoh falsafah Islam dan Barat yang memperlihatkan kelemahan bangsa yang dijajah dan mendesak British supaya melakukan pembaharuan. 8 Ia dapat dilihat apabila SITC dijadikan medan untuk berbincang dan menghasilkan karya-karya nasionalisme untuk memberikan kesedaran kepada masyarakat. Kemunculan Golongan Intelektual 1 Perkembangan sistem pendidikan membawa kepada kemunculan golongan intelektual. 2 Ia termasuklah lepasan dari Timur Tengah seperti Syed Syeikh al-Hadi. 3 Beliau telah menggerakkan idea pembaharuan dalam kalangan masyarakat. 4 Antara intelektual lepasan pendidikan Inggeris dan Melayu ialah Abdul Kadir Adabi, Dato’ Undang Rembau Abdullah Haji Dahan, Mohammad Eunos Abdullah, Ustaz Abu Bakar Mohd. Said (Abu Bakar al-Baqir) dan Ibrahim Haji Yaakob. 5 Mereka ingin menyedarkan rakyat tentang nasionalisme dengan menggunakan akhbar dan menubuhkan persatuan bersifat sosioekonomi dan politik. Pengaruh Luar dan Serantau 1 Antara pengaruh luar dan serantau yang menyemarakkan lagi semangat nasionalisme di negara kita ialah: (a) Kebangkitan Pan-Islamisme di empayar Uthmaniyyah telah memberikan kesedaran kepada umat Islam untuk bersatu menentang ancaman luar. (b) Kemunculan Gerakan Islah di Mesir yang menggesa umat Islam supaya melakukan pembaharuan yang progresif. (c) Kejayaan Jepun menewaskan kuasa besar Rusia. (d) Kejayaan Dr. Sun Yat Sen memimpin Revolusi China untuk menumbangkan Dinasti Manchu dan menubuhkan negara Republik China. (e) Kejayaan perjuangan Mahatma Gandhi di India menentang British tanpa kekerasan. (f ) Perjuangan Jose Rizal di Filipina. (g) Perjuangan Soekarno di Indonesia. 2 Kesemua kejayaan tersebut telah membangkitkan kesedaran rakyat di negara kita supaya menentang penjajah. Semak cepat 2.6 1 Namakan tokoh-tokoh Gerakan Islah di Mesir. 2 Jelaskan bentuk-bentuk hasil kesusasteraan yang menjadi wadah mengungkap keperitan hidup bangsa yang dijajah. 3 Nyatakan pengaruh luar yang mempengaruhi gerakan nasionalisme di negara kita. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 22 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

23 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 Bab 2 Perkembangan Nasionalisme 2.7 SP 9.3.3 Menghuraikan perkembangan nasionalisme di negara kita. 1 Di negara kita, perkembangan nasionalisme dilihat melalui tiga aspek yang dipelopori oleh golongan intelektual, penulisan oleh golongan guru, penulis dan wartawan serta kewujudan pertubuhan atau persatuan yang bersifat sosioekonomi dan politik. Perjuangan Golongan Intelektual 1 Intelektual berpendidikan agama (a) Tokoh-tokoh Kaum Muda menyalurkan idea melalui Gerakan Islah. (b) Agama Islam dijadikan asas kemajuan dunia dan akhirat dan didorong oleh kecenderungan Gerakan Islah di Timur Tengah. (c) Antara tokoh gerakan Islah ialah Sheikh Muhammad Tahir Jalaluddin, Syed Sheikh al-Hadi dan Haji Abbas Mohd. Taha. (d) Kesedaran tentang kepentingan pendidikan menyebabkan Gerakan Islah menubuhkan madrasah. (e) Madrasah juga menjadi tempat bagi mereka menyebarkan fahaman Islah. (f ) Antara madrasah yang ditubuhkan ialah Madrasah al-Attas di Johor Bahru, Johor, Madrasah al-Khairiah al-Islamiyah di Pokok Sena, Kedah dan Maahad al-Ehya Asshariff, Gunung Semanggul, Perak. (g) Penubuhannya berjaya membentuk pelajar yang membawa kemajuan dan pemodenan dari aspek sikap dan pentafsiran terhadap Islam. (h) Ia turut memberikan peluang kepada wanita untuk belajar. (i) Kemunculan intelektual baharu Islam tersebut telah memberikan dorongan supaya menyatukan rumpun Melayu dan memajukan Islam. (j) Ia berlaku melalui pentafsiran baharu seperti yang dibawa oleh reformis Mesir. (k) Idea Gerakan Islah disalurkan melalui akhbar Al-Imam, Al-Ikhwan, Neracha dan Tunas Melayu. 2 Intelektual berpendidikan Inggeris (a) Pada tahun 1905, Maktab Melayu Kuala Kangsar (MCKK) ditubuhkan. (b) Penubuhannya bertujuan melahirkan golongan intelektual berpendidikan Inggeris di samping berperanan dalam perkembangan nasionalisme. (c) Pada awalnya, penubuhan MCKK adalah untuk melatih anak bangsawan untuk diserapkan dalam pentadbiran British. (d) Keluaran maktab tersebut menggunakan kedudukan mereka untuk menyuarakan hak mendapatkan pendidikan bagi orang Melayu. (e) Antara lepasan maktab tersebut ialah Raja Chulan Raja Abdullah, Mahmud Mat, Mohammad Eunos Abdullah dan Raja Uda Raja Muhammad. (f ) Mereka yang menjawat jawatan sebagai pegawai kerajaan menuntut British supaya memperbaiki taraf hidup orang Melayu dan membuka lebih banyak peluang pekerjaan dalam jabatan kerajaan kepada orang Melayu. (g) Pegawai-pegawai tersebut berbaik-baik dengan British dan menyuarakan idea dan tuntutan melalui akhbar Warta Malaya, Lembaga Malaya dan Utusan Melayu. 3 Intelektual berpendidikan Melayu (a) Pada tahun 1922, Maktab Perguruan Sultan Idris (SITC) ditubuhkan. (b) Penubuhan SITC berjaya mewujudkan kesedaran bangsa. (c) Tokoh-tokoh guru daripada SITC seperti O.T. Dussek, Abdul Hadi Hassan, Abdul Hadi Abdul Manan dan Harun Aminurrashid berjaya meniupkan kesedaran kepada pelajar sehingga melahirkan ramai penulis dan nasionalis. (d) Mewujudkan Pejabat Karang Mengarang di mana ketua penterjemah ialah Za'ba. (e) Pejabat ini menghasilkan buku berkualiti yang menjadi pemangkin dalam mengasah bakat pelajar sebagai usaha membangkitkan semangat kebangsaan. (f ) Antara tokoh daripada pejabat ini ialah Buyong Adil dan Abdul Hadi Hassan. (g) SITC berkembang sebagai taman ilmu ekoran kemasukan bahan bacaan dari Timur Tengah dan Indonesia. (h) Kurikulumnya memberikan pendedahan pembaharuan dari negara luar. (i) Kurikulum SITC menitikberatkan mata pelajaran Sejarah dan pendedahan RE SPM Sej Tg4(B2).indd 23 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

24 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 2 terhadap keagungan empayar Melayu di Alam Melayu. (j) Mata pelajaran Anyaman dan Kesihatan serta Sukan penting dalam kurikulum SITC. (k) Menubuhkan Pertubuhan Ikatan Pemuda Belajar dan Ikatan Semenanjung Borneo pada tahun 1929. (l) Penubuhan ini telah melahirkan Kesatuan Melayu Muda yang radikal. Perjuangan Melalui Penulisan 1 Akhbar dan majalah (a) Kedua-duanya berperanan dalam mengetengahkan isu hak dan masa depan bangsa, polemik Kaum Muda dengan Kaum Tua serta isu pentadbiran, ekonomi dan sosial. (b) Kemunculan Syarikat Jelutong Press telah menyuburkan kegiatan penerbitan akhbar. (c) Pada awal abad ke-20, intelektual berpendidikan Melayu dan Inggeris melibatkan diri dengan penerbitan akhbar Melayu. (d) Antaranya ialah Mohammad Eunos Abdullah yang menerajui akhbar Utusan Melayu dan Lembaga Melayu. (e) Akhbar-akhbar lain seperti Warta Malaya, Warta Jenaka, Fajar Sarawak serta Majlis dan Majalah Guru. (f ) Pengarang-pengarangnya pula seperti Muhammad Yusof Ahmad (Tok Kenali), Muhammad Yusof Abdul Hamid, Dato’ Onn Ja’afar dan Abdul Rahim Kajai. (g) Mereka mula bersuara tentang pendidikan dan politik tanah air. (h) Selain itu, perkembangan sosiopolitik dan ekonomi negara turut dimuatkan oleh akhbar berbahasa Inggeris seperti The Malay Mail dan The Malaya Tribune. (i) Penulisan akhbar Fajar Sarawak di Sarawak menjadi saluran menyedarkan kaum yang dijajah. (j) Ia melibatkan penulis seperti Muhammad Rakawi Yusuf, Muhammad Awi Anang, Muhd. Daud Abdul Ghani dan Haji Abdul Rahman Kassim. (k) Mereka menggesa masyarakat bangkit menuju kemajuan melalui akhbar tersebut dengan menyatakan “fajar telah tersinsing, bangunlah wahai bangsaku”. (l) Di S a b a h , i s u y a n g dibangkitkan adalah berkaitan dengan pendidikan, tanah bumiputera dan kewangan petani. (m) Isu-isu tersebut disuarakan oleh KetuaKetua Anak Negeri dalam mesyuarat dan melalui aktiviti persatuan sosiobudaya. 2 Akhbar Masyarakat Cina dan India (a) Kebiasaannya, editor akhbar Cina merangsang pemikiran masyarakat kaum Cina di seberang laut (Huachiao) supaya cenderung ke arah negara asal supaya dapat mengekalkan identiti, memperjuangkan nasib wanita dan menyemai perasaan cinta akan negara China. (b) Antara akhbar yang terlibat ialah Lat Pau dan Modern Daily News. (c) Mulai abad ke-20, muncul akhbar Nanyang Tsung Hui Pao dan Chong Shin Yit Pao. (d) Kandungan akhbar tersebut berkaitan dengan soal pemerintahan monarki dan pergolakan politik yang berlaku di China. (e) Mulai tahun 1929, orientasi penulisannya berubah ke arah antiimperialisme. (f ) Akhbar Nanyang Siang Pao di Pulau Pinang memperjuangkan soal berkaitan dengan kesatuan sekerja dan keadilan sosioekonomi bagi masyarakat kelas bawahan sekitar tahun 1930-an. (g) Penerbitan akhbar masyarakat India memperjuangkan kepentingan politik dan sosial masyarakat India di negara ini. (h) Ia melibatkan akhbar Tamil Nesan dan Tamil Murasu. (i) Masyarakat kelas menengah India memuatkan pemikiran dan kepentingan perpaduan melalui akhbar The Indian dan Indian Pioneer. (j) Akhbar Tamil Nesan diterbitkan oleh golongan peniaga turut memuatkan laporan berkaitan dengan India dan kepentingan sosiopolitik masyarakatnya. 3 Karya kreatif (a) Penulisan novel berjaya meniupkan semangat nasionalisme dalam masyarakat tempatan di negara kita. (b) Karya kreatif ini bertemakan semangat cinta akan negara dan perjuangan membela nasib bangsa. (c) Abdullah Sidek mengajak masyarakat memerdekakan diri dari aspek ekonomi RE SPM Sej Tg4(B2).indd 24 28/03/2023 4:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

25 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 Bab 2 dalam novelnya yang bertajuk Mari Kita Berjuang. (d) Terdapat juga penulisan puisi yang bertemakan cinta akan negara. (e) Antaranya ialah Angan-angan dengan Gurindam oleh Omar Mustaffa, Sedarlah oleh Mahmud Ahmadi, Semenanjung oleh Harun Aminurrashid dan Serunai Pujangga oleh Abdul Samad Ahmad. (f ) Selain itu, tema semangat nasionalisme turut terdapat dalam penulisan cepen. (g) Antaranya ialah Rumah Besar Tiang Sebatang oleh Ishak Haji Muhammad, Cerita Awang Putat oleh Abdul Rahim Kajai dan Di Sini Kita Bukannya Orang Dagang oleh Shamsuddin Salleh. Perjuangan Melalui Persatuan 1 Kesatuan Melayu Singapura (KMS) (a) Ditubuhkan pada tahun 1926 dan bertujuan menggalakkan ahli aktif dalam pentadbiran, memperjuangkan kepentingan orang Melayu dalam politik dan pendidikan serta mementingkan pelajaran teknik dan pengajian tinggi. (b) Kejayaan yang dicapai oleh KMS mendorong kepada penubuhan persatuan yang lain di negeri-negeri Melayu seperti Persatuan Melayu Pahang, Persatuan Melayu Selangor dan Persatuan Melayu Negeri Sembilan. (c) Persatuan-persatuan tersebut dianggotai oleh kakitangan kerajaan dan telah menjalinkan kerjasama dengan British. (d) Mereka turut meminta British memberikan lebih banyak peluang dalam pentadbiran kepada orang Melayu. 2 Persatuan Sahabat Pena (PASPAM) (a) Persatuan ini bermula di Pulau Pinang pada tahun 1934 dan bertujuan menggalakkan ahlinya bersatu dan bertukar-tukar pendapat. (b) PASPAM berkembang dan antara tahun 1934 hingga tahun 1939 giat mengadakan perhimpunan tahunan di seluruh Tanah Melayu. (c) Usaha yang dilakukan melalui k on g re s a t a u p e r s i d a n g a n untuk menyuarakan isu kebangsaan berjaya menghimpunkan wakil pesatuan Melayu dari Brunei, Labuan dan Sarawak. (d) Muhammad Rakawi Yusuf adalah antara pengasas PASPAM cawangan Kuching, Sarawak. (e) Beliau mempunyai hubungan baik dengan ahli KMS dan bersama-sama dengan Johari Anang mengasaskan Persatuan Melayu Sarawak (PMS) pada tahun 1939. (f ) Di Sabah, tokoh-tokoh bumiputera bergiat aktif dalam organisasi berbentuk penulisan. (g) Mereka berjaya membangkitkan kesedaran tentang pentadbiran di Sabah. (h) Pada akhir tahun 1930-an, wujud kesedaran berpersatuan dalam kalangan masyarakat Sabah. (i) Ia membawa kepada penubuhan cawangan PASPAM pada tahun 1939 di Jesselton (Kota Kinabalu), Tawau dan Labuan. (j) Penubuhannya bertujuan meningkatkan kesedaran sosial dalam kalangan ahli yang kebanyakannya terdiri daripada guru sekolah Melayu, pegawai rendah kerajaan dan peniaga. (k) Antaranya ialah Mohammad Yaakob, Mohammad Shamsudin Osman dan Zakaria Gunn. 3 Kesatuan Melayu Muda (KMM) (a) Penubuhannya pada bulan Mei 1937 merupakan hasil gagasan Ibrahim Haji Yaakob dan didaftarkan pada tahun 1938. (b) Perjuangan KMM dilakukan melalui akhbar Majlis. (c) KMM berhasrat untuk menentang British menerusi gagasan Melayu Raya, iaitu gabungan Tanah Melayu dan Indonesia. (d) Seruan dibuat supaya orang Melayu “bangun sebagai satu bangsa yang mempunyai tamadun dan kesopanan di tanah airnya”. (e) British menganggap KMM persatuan yang radikal kerana berani menyuarakan penentangan terhadap British dan membangkitkan perasaan anti-British dengan menulis di akhbar dan majalah. 4 Persatuan masyarakat Cina (a) Sebelum Perang Dunia Kedua, tumpuan masyarakat Cina ialah keadaan yang berlaku di China. (b) Ketika itu, Dr. Sun Yat Sen yang menjadi pemimpin revolusi China berusaha menjalinkan hubungan dengan pemimpin Cina di negara kita. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 25 28/03/2023 4:46 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

26 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 2 (c) Ia dilakukan dengan mengadakan lawatan ke Negeri-negeri Melayu Bersekutu untuk mendapatkan sokongan menentang kerajaan Manchu di China. (d) Walaupun demikian, terdapat juga dalam kalangan masyarakat Cina yang memberikan perhatian dan kebajikan serta perkembangan politik tempatan negara kita. (e) Ia melibatkan masyarakat Cina yang dilahirkan di Negeri-negeri Selat (Cina Peranakan). (f ) Masyarakat Cina yang berpendidikan Inggeris seperti Tan Jiak Kam menubuhkan Persatuan Orang Cina Peranakan British (SCBA) di Negeri-negeri Selat. (g) Persatuan ini menggalakkan masyarakat Cina supaya berpelajaran tinggi dan menguasai bidang teknikal. (h) Tan Cheng Lock berusaha menghidupkan cawangan SCBA di Melaka pada tahun 1915. (i) Beliau juga turut menuntut peluang berkhidmat dalam perkhidmatan kerajaan. 5 Persatuan masyarakat India (a) Penubuhannya bertujuan menjaga kepentingan masyarakat India di Tanah Melayu. (b) Antaranya ialah Persatuan India Taiping dan Persatuan India Pulau Pinang. (c) Persidangan India Se-Malaya telah diadakan di Kuala Lumpur pada tahun 1927. (d) Ia diikuti dengan negeri-negeri yang lain untuk membincangkan isu berkaitan dengan masyarakat India. (e) Malayan Indian Association of Malaya (MIA) ditubuhkan khusus untuk masyarakat India yang dilahirkan di Tanah Melayu. (f ) Dr. A.M. Soosay menubuhkan Central India Association of Malaya (CIAM) dengan menggabungkan 12 persatuan India dan empat dewan perniagaan pada Oktober 1936. (g) CIAM berjaya mengembangkan idea nasionalisme dalam kalangan masyarakat India di Tanah Melayu dan menjaga kebajikan mereka. (h) Lawatan Pandit Jawaharlal Nehru ke Tanah Melayu pada tahun 1937 telah menyemarakkan lagi perjuangan CIAM. 6 Perjuangan masyarakat Sikh (a) Mereka yang terlibat sebagai pasukan keselamatan menjadikan berek polis atau kuarters kerajaan dan gurdwara sebagai tempat aktiviti sosial dan keagamaan. (b) Gurdwara berperanan penting sebagai tempat untuk mengembangkan kesedaran sosial anti-British. (c) Khalsa Diwan Malaya ditubuhkan di Taiping, Perak pada tahun 1902. (d) Ia merupakan persatuan yang berpengaruh dalam usaha menjaga kepentingan masyarakat Sikh. 7 Perjuangan masyarakat India Muslim (a) Kebanyakan daripada mereka terlibat dengan perniagaan dan pentadbiran. (b) Sir Hussein Hasanal Abdoolcader dilantik sebagai ahli dalam Majlis Perundangan Negeri-negeri Selat atau Straits Settlement Legislative Council (SSLC). Semak cepat 2.7 1 Namakan tiga tokoh penulis yang terlibat dalam penulisan puisi bertemakan cinta kepada negara. 2 Jelaskan matlamat penubuhan Kesatuan Melayu Singapura. Kesan Perkembangan Nasionalisme 2.8 SP 9.3.4 Menganalisis kesan perkembangan nasionalisme di negara kita. Politik 1 Golongan intelektual berpendidikan Inggeris dan KMS menggesa supaya meningkatkan peluang pekerjaan dalam pentadbiran British. 2 Ia membuahkan hasil apabila bilangan orang Melayu dalam Malayan Civil Service (MCS) bertambah daripada tujuh orang pada tahun 1930 kepada 20 orang pada tahun 1937. 3 Dasar desentralisasi British mendorong orang Melayu lebih peka terhadap masa depan mereka. 4 Dasar tersebut cuba mengembalikan kuasa sultan, residen dan Majlis Mesyuarat Negeri yang tercabar. 5 Ia berlaku kerana tindakan British yang membentuk Negeri-negeri Melayu Bersekutu pada tahun 1896. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 26 28/03/2023 4:46 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

27 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 Bab 2 6 Orang Melayu mula menyuarakan kepentingan berpersatuan untuk membincangkan soal politik. 7 Ini membawa kepada tertubuhnya persatuan di peringkat negeri. 8 Gerakan nasionalisme yang berlaku di China menyebabkan golongan revolusi memberikan perhatian terhadap pendidikan masyarakat Cina di negara kita. 9 Berita dari China diketahui melalui penubuhan kelab bacaan dan pasukan drama oleh masyarakat Cina. 10 Sekolah Cina banyak didirikan di Tanah Melayu sekitar tahun 1921. 11 Bahasa Mandarin dijadikan sebagai bahasa pengantar bertujuan menggantikan dialek lain. 12 Masyarakat India yang dilahirkan di Tanah Melayu muncul di sekitar tahun 1930-an dan 1950-an lebih gemar dikenali sebagai “the Strait born people”. 13 Golongan tersebut berusaha membentuk identiti tersendiri. 14 Mereka juga mementingkan perpaduan dan mula melihat perkembangan politik di Tanah Melayu. 15 Kemunculan golongan nasionalisme tersebut menyebabkan British mengambil sikap berhatihati dan mengadakan beberapa sekatan. 16 Terdapat tokoh yang ditangkap dan dipenjarakan di Singapura pada tahun 1941. 17 Antaranya Ibrahim Haji Yaakob, Ishak Haji Muhammad dan Ahmad Boestamam. 18 Pada tahun 1942, Jepun telah membebaskan tokoh-tokoh tersebut. Ekonomi 1 Kaum Muda menggesa supaya memajukan diri dalam pendidikan dan ekonomi. 2 Tindakan tersebut membangkitkan semangat berniaga dalam kalangan masyarakat Melayu. 3 Ia membawa kepada penubuhan persatuan kebajikan al-Jamiah al-Khairiah di Singapura yang berjaya membangkitkan semangat berniaga dan menulis rencana berinformasi tentang kepentingan kemajuan. 4 Pada awal abad ke-20, British memberikan penekanan kepada penduduk tempatan tentang pendidikan pada peringkat rendah. 5 Walaupun demikian, ia menyukarkan usaha untuk meningkatkan taraf hidup. 6 Sebagai tokoh nasionalis, Za’ ba kerap membangkitkan isu tersebut semasa mengajar di SITC dengan menyedarkan guru pelatih akan kepentingan pendidikan tinggi dan kurikulum bahasa Inggeris. 7 Untuk membantu orang Melayu melanjutkan pelajaran ke luar negara, akhbar berbahasa Inggeris seperti The Malay Mail dan The Malaya Tribune berusaha mengasaskan dana. 8 Ia disokong oleh Persatuan Guru-guru Melayu Selangor dan persatuan negeri. 9 Terdapat beberapa orang Melayu yang berpeluang melanjutkan pelajaran ke luar negara. 10 Antaranya ialah Tunku Abdul Rahman, Tunku Yaacob dan Mohd. Zain Ariffin. Sosial 1 Orang Melayu mendapat kesedaran untuk belajar di sekolah Melayu dan madrasah melalui akhbar, majalah dan persatuan. 2 Ini telah mendorong masyarakat tempatan menulis dan menerajui majalah sendiri. 3 Peningkatan juga berlaku kepada lepasan SITC daripada 58 orang pada bulan Mac 1924 kepada 141 orang pada bulan September 1940. 4 Mereka merupakan golongan guru yang berperanan membantu meningkatkan taraf pendidikan masyarakat. 5 Penglibatan ramai guru wanita telah menyemarakkan lagi perkembangan nasionalisme tanah air. 6 Mereka telah menerbitkan majalah Bulan Melayu di Johor Bahru pada tahun 1930. 7 Ibu Zain, penggerak utama majalah tersebut mengingatkan tentang kepentingan ilmu pengetahuan untuk mengangkat kaum wanita. 8 Masyarakat India dan Ceylon menubuhkan persatuan bertujuan menjaga kebajikan mereka. 9 Golongan intelektual menyedari berlaku pertambahan terhadap perubahan politik menjelang Perang Dunia Kedua. 10 Sehubungan itu, masyarakat Cina meminta kerajaan British supaya menimbangkan penglibatan mereka dalam jawatankuasa kerajaan. 11 Tan Cheng Lock yang menganggotai Majlis Perundangan Negeri-negeri Selat (SSLC) menuntut British menjaga kebajikan dan menyediakan dana kepada masyarakat Cina untuk belajar. RE SPM Sej Tg4(B2).indd 27 28/03/2023 4:46 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

28 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 2 Semak cepat 2.8 1 Nyatakan gesaan yang dikemukakan oleh golongan intelektual berpendidikan Inggeris. 2 Jelaskan tujuan British memperkenalkan dasar desentralisasi. 3 Apakah kesan daripada tindakan tersebut? 4 Namakan dua akhbar berbahasa Inggeris yang berusaha mengasaskan dana untuk membantu orang Melayu melanjutkan pelajaran di luar negara. Hasilkan kajian berkaitan dengan perkembangan gerakan nasionalisme di negeri/kawasan anda dalam bentuk PowerPoint. Praktis SPM 2 Jawab semua soalan. Kertas 1 1 Gambar berikut menunjukkan Dato’ Onn Jaafar. Buku Teks ms. 22 Apakah pendapat yang diberikan tokoh tersebut terhadap maksud nasionalisme? A Menzahirkan suatu bangsa yang lebih kuat dan tegap B Fenomena sejagat yang mengiktiraf hak setiap bangsa di dunia C Kesedaran terhadap kepentingan orang Melayu terhadap faktor ekonomi D Gerakan yang meletakkan kesetiaan hanya kepada negara dan bangsanya 2 Pasangan yang manakah betul tentang matlamat gerakan revolusi yang berlaku di Britain berbanding dengan di negara-negara yang lain? Buku Teks ms. 24 Britain Negara lain A Menegakkan kedaulatan parlimen Menegakkan hak asasi rakyat B Memperjuangkan kebebasan Memperjuangkan persaudaraan dan persamaan C Melindungi hak penduduk tempatan Mengekalkan kedaulatan negara D Menegakkan hak asasi rakyat Melaksanakan sistem raja berperlembagaan RE SPM Sej Tg4(B2).indd 28 28/03/2023 4:46 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

29 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 Bab 2 3 Maklumat berikut berkaitan dengan perkembangan nasionalisme yang berlaku di Filipina. Perisytiharan Kemerdekaan Filipina oleh Aguinaldo tidak diiktiraf oleh Amerika Syarikat Apakah langkah yang diambil oleh golongan nasionalis terhadap peristiwa tersebut? Buku Teks ms. 28 A Mengadakan pakatan dengan Sepanyol B Menggunakan saluran diplomasi C Menggunakan strategi radikal D Membubarkan parlimen 4 Parti berikut telah ditubuhkan di Vietnam pada awal abad ke-20. Viet Nam Quoc Dang Dang (VNQDD) Apakah yang menjadi teras perjuangan parti tersebut? Buku Teks ms. 29 A Demokrasi dan nasionalisme B Demokrasi, nasionalisme dan sosialisme C Demokrasi, kebudayaan dan keagamaan D Demokrasi, nasionalisme dan kebudayaan 5 Gambar berikut menunjukkan tokoh yang telah mempelopori perjuangan untuk memajukan pendidikan kaum wanita. Apakah iktibar daripada perjuangan yang beliau lakukan? Buku Teks ms. 30 I Gigih dalam perjuangan II Berani mempertahankan hak III Kepentingan mengamalkan tolak ansur IV Bertoleransi dalam kalangan masyarakat A I dan II C II dan III B I dan IV D III dan IV 6 Apakah tindakan yang telah dilakukan oleh Phibulsongkram untuk menghadapi rasa tidak puas hati rakyat di Thailand semasa pentadbiran beliau? Buku Teks ms. 31 A Mendapatkan semula wilayah di Indochina B Menyekat penguasaan ekonomi orang Cina C Melaksanakan sistem raja berperlembagaan D Menjalinkan kerjasama dengan Jepun 7 Apakah sumbangan Zainal Abidin Ahmad dalam usaha mewujudkan kesedaran nasionalisme di negara kita? Buku Teks ms. 33 A Memperjuangkan kesedaran melalui pertubuhan politik B Memperjuangkan kesedaran melalui penulisan kreatif C Menubuhkan madrasah di setiap negeri D Menubuhkan akhbar dan majalah 8 Apakah saranan yang dibuat oleh akhbar AlImam di negara kita pada awal abad ke-20? Buku Teks ms. 36 A Membanyakkan pertubuhan bersifat sosioekonomi B Menyuarakan hak mendapatkan pendidikan moden C Menjadikan agama Islam sebagai asas kemajuan D Membangunkan pendidikan dan tafsiran Islam 9 Tokoh-tokoh berikut merupakan sebahagian daripada golongan intelektual berpendidikan Inggeris. • Raja Chulan Raja Abdullah • Mahmud Mat Apakah tuntutan mereka terhadap pentadbiran British? Buku Teks ms. 37 A Menitikberatkan mata pelajaran Sejarah B Menyegerakan pemberian kemerdekaan C Membuka lebih banyak peluang pekerjaan D Mendedahkan keagungan empayar Melayu 10 Persatuan yang manakah mempunyai kaitan dengan penggunaan slogan ‘bangun sebagai satu bangsa yang mempunyai tamadun dan kesopanan di tanah airnya’? Buku Teks ms. 40 A Kesatuan Melayu Muda B Persaudaraan Sahabat Pena C Kesatuan Melayu Singapura D Persatuan masyarakat Cina dan India RE SPM Sej Tg4(B2).indd 29 28/03/2023 4:46 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

30 Kebangkitan Nasionalisme TINGKATAN 4 2 Kertas 2 Bahagian A | Soalan Struktur Jawab semua soalan. 1 Gerakan nasionalisme di Thailand berbeza daripada gerakan nasionalisme negara lain di Asia Tenggara. Ini kerana di negara lain, ianya bersifat antipenjajah dan memperjuangkan kemerdekaan. (a) Nyatakan matlamat gerakan nasionalisme di Thailand. Buku Teks ms. 31 [2 markah] (b) Bagaimanakah tindakan birokrasi yang dilakukan oleh Raja Mongkut untuk mengelakkan imperialisme di Thailand? Buku Teks ms. 31 [4 markah] (c) Jelaskan peranan anda untuk menghalang penguasaan kuasa imperialis di negara kita. KBAT Mencipta [4 markah] 2 Maklumat berikut berkaitan dengan perjuangan nasionalisme melalui penulisan. Majalah dan akhbar memainkan peranan dalam mengenengahkan isu hak dan masa depan bangsa, polemik Kaum Tua dengan Kaum Muda serta isu pentadbiran, ekonomi dan sosial. (Dipetik dan diubah suai daripada Buku Teks Sejarah Tingkatan 4, Dewan Bahasa dan Pustaka (2019), halaman 38) (a) Nyatakan syarikat yang telah menerbitkan akhbar-akhbar pada awal abad ke-20. Buku Teks ms. 38 [1 markah] RE SPM Sej Tg4(B2).indd 30 28/03/2023 4:46 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.