รายงานการพัฒนาเดก็ และเยาวชน
ประจำปี 2561
เสนอต่อ
กรมกิจการเด็กและเยาวชน
กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความมั่นคงของมนุษย์
จดั ทำโดย
คณะสงั คมสงเคราะห์ศาสตร์
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
บทสรปุ ผ้บู รหิ าร
รายงานสถานการณ์การพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 นำเสนอสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการ
พัฒนาเด็กและเยาวชนที่เกิดขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2561 มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมสถานการณ์ที่สำคัญในช่วง
พ.ศ. 2559-2561 เพื่อเปรียบเทียบสถานการณ์และแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงการพัฒนาเด็กและเยาวชนซึ่งจะ
นำไปสู่การวิเคราะห์และวางแผนงานด้านการพัฒนาเด็กและเยาวชนได้ สามารถสรุปผลที่ปรากฏในรายงาน
ฉบบั นี้ได้ดังนี้
ส่วนที่หนึ่ง สถานการณ์เด็กและเยาวชน ประกอบไปด้วย ประชากรเด็กและเยาวชนในปี พ.ศ. 2561
พบว่ามีแนวโน้มลดลงจากช่วงสองปีที่ผ่านมา โดยลดลง 319,021 คนและการกระจุกตัวการเกิดของเด็กอยู่ใน
ภาคกลางมากที่สุดเป็นอันดับแรก จำนวน 7,241,359 คน สำหรับบริบทที่ส่งผลต่อการพัฒนาเด็กและเยาวชน
มีทั้งจากนโยบายในระดับสากล คือ เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals) และ
นโยบายในระดับชาติ เช่น ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี แผนพัฒนาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2564
กองทุนความเสมอภาคทางการศึกษา เปน็ ต้น แม้ว่านโยบายและกฎหมายบางฉบบั จะเกดิ ข้ึนกอ่ นปี พ.ศ. 2561
แต่สามารถนำมาวิเคราะห์ผลสืบเนื่องในการพัฒนาเด็กและเยาวชนได้ นอกจากนี้แล้วยังพบว่าสถานการณ์ทาง
สังคมที่ส่งผลกระทบต่อเด็กและเยาวชนเช่นเดียวกัน ประกอบด้วย สถานการณ์ทางด้านเทคโนโลยีและ
ปัญญาประดิษฐ์ สถานการณ์ผู้สูงวัย สถานการณ์ด้านการพนันออนไลน์และเกมออนไลน์ สถานการณ์แรงงาน
เด็กและเยาวชน และสถานการณ์ด้านความร่วมมือขอองค์กรเครือข่ายเพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชน กรณี
โครงการมหัศจรรย์พันวัน และกรณีความร่วมมือช่วยเหลือนักฟุตบอลเยาวชน 13 คน ที่ถ้ำหลวง จังหวัด
เชียงราย
ด้านข้อมูลสภาพการณ์และแนวโน้มของปัญหาเด็กและเยาวชนและผลการดำเนินการ แนวทางแก้ไข
ปัญหาการพัฒนาเด็กและเยาวชน พบว่า สถานการณ์ช่วงปฏิสนธิถึงอายุสองปีสถานการณ์ด้านการฝากครรภ์มี
แนวโน้มดีขึ้น การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มีแนวโน้มที่ไม่ที่คงที่ ประเด็นทารกน้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์มีแนวโน้มที่ดี
ขึ้น ประเด็นเด็กแรกเกิดได้รับไอโอดีนมีแนวโน้มที่ไม่คงที่ ประเด็นการตายของมารดามีแนวโน้มลดลง การ
ได้รับวัคซีนครบตามเกณฑ์ในช่วงอายุแรกเกิดถึงสามปีมีแนวโน้มดีขึ้น หากพิจารณาจากข้อมูลทั้งหมด พบว่า
การดำเนินงานเพื่อพัฒนาเด็กในช่วงวัยนี้เริ่มมีการดำเนินงานประเด็นการเลี้ยงดูลูกด้วยนมแม่มีแนวโน้มดีขึ้นใน
ทุกปี โดยมีภาครัฐและภาคเอกชนให้ความร่วมมือผ่านการประชาสัมพันธ์และการดำเนินงานจากภาคีในหลาย
ภาคส่วน เช่น บริษัทขนส่งมวลชนให้ความร่วมมือบริการส่งนมแช่แข็งโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย การจัดทำโครงการ
จากภาคประชาสงั คม เป็นตน้
ข้อมูลเด็กช่วงปฐมวัย 3-5 ปี ด้านพัฒนาการสมวัย พบว่าร้อยละ 96.59 มีพัฒนาการสมวัยซึ่งบรรลุ
เป้าหมายที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนด สำหรับการได้รับวัคซีนครบตามเกณฑ์นั้นในช่วงอายุแรกเกิดจนถึง
สามปีได้รับวัคซีนมีแนวโน้มที่สูงขึ้น ในขณะที่เด็กอายุครบ 5 ปีที่ได้รับวัคซีนกลับมีแนวโน้มที่ไม่แน่นอน ด้าน
การเจริญเติบโตของเด็กปฐมวัยมีแนวโน้มที่ไม่แน่นอนและไม่บรรลุเป้าหมายตามเกณฑ์ที่กระทรวงสาธารณสุข
กำหนดไว้ ด้านสุขภาวะช่องปากของเด็กอายุสามปีไม่มีฟันผุพบว่าบรรลุตามเกณฑ์ที่กระทรวงสาธารณสุข
กำหนดไว้เช่นเดียวกัน การดำเนินงานที่ผ่านมาเพื่อพัฒนาเด็กในช่วงวัยนี้ แบ่งเป็นการดำเนินงานและการ
สนับสนุนภาควิชาการพบว่ามีการสนับสนุนพัฒนาการด้านวิชาการจากภาครัฐและภาคประชาสังคมโดยเฉพาะ
ด้านการพัฒนาบุคลากรในชุมชนเพื่อส่งเสริมพัฒนาการของเด็ก และสนับสนุนส่งเสริมให้หญิงตั้งครรภ์ใช้สมุดสี
ชมพูเป็นเครื่องมือในการดูแลสุขภาพของตนเองและลูกที่น่าสนใจมากยิ่งไปกว่านั้นคือการส่งเสริมด้านการมี
ส่วนร่วมของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นให้เข้าร่วมนโยบายการยกระดับคุณภาพศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก
แต่ข้อมูลที่พบได้น้อยในช่วงวัยนี้คือการพัฒนาคุณธรรม ศีลธรรมและการพัฒนาทักษะเบื้องต้นในการอยู่
ร่วมกับสังคม
ข้อมูลเด็กช่วงวัย 6-12 ปี พบว่า พัฒนาการทางด้านสติปัญญาและความฉลาดทางอารมณ์แม้ว่าจะมี
ระดับสติปัญญาอยู่ในเกณฑ์ปกติแต่ยังคงต่ำกว่ามาตรฐานสากล แต่ผลการศึกษาขั้นพื้นฐานมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น
ทุกปีในรายวิชาภาษาไทย คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และภาษาอังกฤษ จากการสำรวจระดับสติปัญญาของ
เด็กไทยที่มีต้นทุนทางพัฒนาการต่ำนั้นพบว่ามีค่าเฉลี่ยของสติปัญญาเท่ากับ 94.73 ซึ่งยังคงมีแนวโน้มที่ไม่
คงที่เมื่อเปรียบเทียบกับปี พ.ศ. 2554 และ ปี พ.ศ. 2559 นอกจากนี้ข้อมูลที่น่าสนใจคืออัตราการจมน้ำของ
เด็กไทยอายุต่ำกว่า 15 ปีมีจำนวนลดลงจากปี พ.ศ. 2560 จำนวน 36 คน สุดท้ายคือการเจริญเติบโตของเด็ก
วัยเรียนที่มีภาวะสูงดีสมส่วนมีแนวโน้มที่ไม่แน่นอน การดำเนินงานเพื่อแก้ไขปัญหาของเด็กในวัยนี้ส่วนหนึ่งมา
จากนโยบายและความร่วมมือในระดับชุมชนหรือองค์กรท้องถิ่น สำหรับผลการดำเนินการและการแก้ไขปัญหา
นั้นส่วนใหญ่ข้อมูลมักจะมุ่งเน้นไปที่ด้านพัฒนาการทางสติปัญญา พัฒนาการทางด้านร่างกาย พัฒนาการ
ทางดา้ นอารมณ์ และพฒั นาการด้านการศกึ ษา
ข้อมูลช่วงวัย 13-17 ปี พบว่า สถานการณ์ด้านการใช้อินเตอร์เน็ตและสื่อออนไลน์ได้รับความสนใจมาก
และมีแนวโน้มว่าเด็กวัยนี้จะมีพฤติกรรมการใช้อินเตอร์เน็ตและสื่อออนไลน์มากขึ้นโดยเฉพาะเพื่อความบันเทิง
เมื่อเด็กวัยนี้สามารถเข้าถึงสื่ออินเตอร์เน็ตมากขึ้นจึงส่งผลไปยังปัญหาการติดเกมออนไลน์และเข้ารับการรักษา
โรคติดเกมมากเป็นอันดับสามรองจากโรคสมาธิสั้นซึ่งเพิ่มขึ้นจากปี พ.ศ. 2559 ถึงหกเท่าตัว จากการวิเคราะห์
สถานการณ์ของสถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นในเขตกรุงเทพมหานคร พบว่ามีเด็กป่วยโรคติดเกมรายใหม่
เข้ามารักษาตัวแล้ว 129 ราย เช่นเดียวกับปัญหาการติดยาเสพติดพบว่ามีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจำนวนมากซึ่งจาก
ข้อมูลของสถานบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดบรมราชชนนีมีเด็กและเยาวชนที่ติดยาเสพติดเข้ามารักษา
ตัว 6,199 คน แม้ว่าปัญหาที่ดังที่กล่าวไปข้างต้นจะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นแต่ปัญหาการตั้งครรภ์วัยรุ่นกลับมี
แนวโน้มลดลง ด้านการดำเนินงานและการแก้ไขปัญหายังคงมุ่งเน้นไปที่การเฝ้าระวังและการให้ความรู้โดยการ
สอดแทรกทักษะชีวิตแต่ยังไม่มีการบูรณาการหรือมีแผนยุทธศาสตร์การบูรณาการของภาคส่วนต่าง ๆเข้ามา
เก่ยี วขอ้ งมากนกั
ข้อมูลช่วงเยาวชนวัย 18-25 ปี ด้านความต้องการในการพัฒนาขีดความสามารถจากประชากรวัย
แรงงานทง้ั หมดมผี ตู้ อ้ งการพฒั นาขดี ความสามารถประมาณสล่ี า้ นคนแตเ่ มอ่ื พจิ ารณาขอ้ มลู ยอ้ นหลงั กลบั พบวา่
ผู้ที่ต้องการพัฒนาขีดความสามารถนั้นมีแนวโน้มไม่แน่นอน นอกจากนี้ยังมีผลการสำรวจการมีงานทำของ
เยาวชน พบว่าอัตราการว่างของของเด็กและเยาวชนนั้นมีแนวโน้มลดลง แต่หากวิเคราะห์ไปถึงความต้องการ
ในการเพิ่มศักยภาพด้านการทำงานกลับพบว่าเด็กและเยาวชนในวัยนี้ไม่ต้องการพัฒนาศักยภาพเป็นส่วนใหญ่
ส่วนหนึ่งมาจากไม่มีเวลาและการพัฒนาศักยภาพนั้นยังไม่ตรงกับความต้องการของเด็กและเยาวชน ด้าน
ปัญหาการสูบบุหรี่มีแนวโน้มลดลงทุกปีและค่าเฉลี่ยอายุของผู้ที่สูบบุหรี่มีค่าเฉลี่ยอายุที่สูงขึ้นจากอายุเฉลี่ย
17.8 ปี กลายมาเป็นอายุเฉลี่ย 18 ปี ซึ่งปัญหาการดื่มสุรายังมีแนวโน้มลดลงเช่นเดียวกันแต่การเข้าถึงการ
จำหน่ายและซื้อสุรากลับมีช่วงอายุที่น้อยลง จากข้อมูลของเยาวชนในวัยนี้ พบว่า การดำเนินงานเพื่อ
สนับสนุน ส่งเสริมและแก้ไขปัญหาของเด็กและเยาวชนวัยนี้ยังขาดประเภทข้อมูลความต้องการในการพัฒนา
ทักษะต่าง ๆ ข้อมูลแหล่งทุนการศึกษาและข้อมูลด้านการมีส่วนร่วมของเยาวชนที่จะช่วยให้เห็นถึงความ
ต้องการของเยาวชนได้อย่างแทจ้ ริงมากข้นึ
สำหรับประเด็นเด็กและเยาวชนที่มีความต้องการคุ้มครองเป็นพิเศษ จากข้อมูลพบว่าเด็กกลุ่มต่าง ๆ
ประกอบดว้ ย เด็กและเยาวชนในพืน้ ที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ จากการสำรวจในปี พ.ศ. 2547-2561 พบว่า
มีเด็กและเยาวชนเด็กเสียชีวิตจากเหตุความไม่สงบในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้จำนวนทั้งสิ้น 238 คน แต่
อย่างไรก็ตามมีการดำเนินงานแก้ไขปัญหาจากภาครัฐโดยการบูรณาการความร่วมมือในการปฏิบัติงานและ
สนับสนุนให้เด็กและเยาวชนในพื้นที่เข้าถึงสวัสดิการทางสังคม เช่น สวัสดิการการศึกษา โครงการอุดหนุนเงิน
เด็กแรกเกดิ เป็นตน้
กลุ่มเยาวชนท่มี ีความต้องการพเิ ศษ จากขอ้ มลู พบว่าเดก็ และเยาวชนในพืน้ ท่สี ามจังหวดั ชายแดนภาคใต้
ยังคงมีเด็กและเยาวชนเสียชีวิตและสูญเสียบิดมามารดาจากสถานการณ์ความไม่สงบและยังพบว่าเด็กบางส่วน
ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ทางสังคม เช่น การแต่งงานเมื่อไม่พร้อมเนื่องจากการบังคับของบิดามารดา
ในขณะที่สถานการณ์เด็กที่กระทำความผิดในกระบวนการยุติธรรมจากการสำรวจของกรมพินิจ พบว่า มี
แนวโน้มที่ลดลง สุดท้ายคือข้อมูลของเด็กและเยาวชนที่มีความสามารถพิเศษพบว่าภาครัฐ เอกชนและภาค
ประชาสังคมให้การสนับสนุนกลุ่มเด็กและเยาวชนที่มีความสามารถพิเศษเพิ่มขึ้น เช่น การสนับสนุนด้าน
วิชาการ การสนับสนุนด้านศิลปะ การสนับสนุนด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นต้น แต่การเก็บข้อมูล
ยังคงไม่มีหน่วยงานกลางหรือองค์กรใดเข้ามาดำเนินการเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบส่งผลให้ข้อมูลของเด็กที่มี
ความสามารถพิเศษไม่มีความชัดเจนส่งผลต่อการคาดการณ์แนวโน้มและการพัฒนาศักยภาพเด็กและเยาวชน
กลุ่มนี้ในอนาคต ที่สำคัญคือแม้ว่าจะมีการสนุนกลุ่มเด็กและเยาวชนที่มีความสามารถพิเศษแต่กลับไม่มีข้อมูล
ปรากฏที่เกี่ยวกับการส่งเสริมหลักสูตรการพัฒนาบุคคลที่อยู่รอบข้างตัวเด็ก เช่น การดำเนินงานเพื่อพัฒนาครู
หรอื พัฒนาพอ่ แม่ทงั้ ในระบบในโรงเรยี นและท่บี า้ น
ข้อมูลด้านการมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในการพัฒนาเด็กและเยาวชน พบว่าในช่วงสามปีที่ผ่านมา
สภาเด็กและเยาวชนเข้าไปมีส่วนร่วมในการดำเนินการทั้งภาคส่วนนโยบายและดำเนินการเชิงปฏิบัติการเชิง
พื้นที่โดยมีองค์กรท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น ส่วนใหญ่แล้วการดำเนินงานของสภาเด็กและเยาวชนเป็น
การเสริมสร้างความรู้และดำเนินงานด้านโครงการพัฒนาศักยภาพของเด็กในพื้นที่ต่าง ๆ การดำเนินการจะเป็น
รายประเด็นและปัญหาในเชิงพื้นที่แต่ยังไม่มีการดำเนินการด้านการวิจัยสร้างองค์ความรู้ใหม่หรือนวัตกรรม
การเรียนรู้แบบใหม่ ปัญหาการดำเนินการของสภาเด็กและเยาวชนมาจากรูปแบบการบริหารจัดการและการ
สนับสนุนจากหนว่ ยงานทเ่ี ก่ียวขอ้ งอย่างเปน็ รปู ธรรมทำใหส้ ภาเด็กและเยาวชน
การดำเนินงานเพื่อการพัฒนาเด็กและเยาวชนในปี พ.ศ. 2561 มีประเด็นเครือข่ายด้านการพัฒนาเด็ก
และเยาวชนเริ่มมีนโยบายและเข้ามามีส่วนร่วมการพัฒนาเด็กและเยาวชนในพื้นที่มากขึ้นโดยมีการจัดทำ
ยุทธศาสตร์และโครงการสนับสนุนการดำเนินงาน ส่วนใหญ่แล้วการดำเนินงานในช่วงปี พ.ศ. 2561 เน้นทักษะ
ด้านการศึกษาและสร้างกระบวนการเรียนรู้และมีบางส่วนที่เน้นโครงการสร้างความร่วมมือระหว่างชุมชนและ
เด็กและเยาวชน นอกจากนี้ยังพบว่า เด็กและเยาวชนเริ่มมีบทบาทในเวทีอาเซียนและระดับนานาชาติเพิ่มมาก
ขึ้นทั้งในด้านของการเป็นตัวแทนเข้าร่วม การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม การประกวดสิ่งประดิษฐ์ หรือแม้แต่การ
แข่งขันดา้ นความสามารถทางวชิ าการในเวทีระดบั นานาชาติ
บทบาทและผลการดำเนินงานของภาครัฐต่อการพัฒนาเด็กและเยาวชน พบว่าองค์กรการปกครองส่วน
ท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินงานด้านเด็กและเยาวชนในพื้นที่มากขึ้นโดยเฉพาะการพัฒนาศูนย์เด็ก
เล็กให้มีประสิทธิภาพในพื้นที่ ในขณะเดียวกันการดำเนินงานของภาควิชาการยังคงถือว่ามีส่วนสำคัญในการ
พัฒนาเดก็ และเยาวชน โดยมสี ถาบันวิชาการท่เี ก่ยี วข้อง เช่น สถาบนั แหง่ ชาตเิ พ่อื การพัฒนาเด็กและครอบครัว
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นอกจากนี้ยังมีบทบาทของสื่อที่เห็นได้ชัดในช่วงปี พ.ศ. 2561 คือบทบาทของสื่อที่มี
ส่วนในการเฝ้าระวังและสร้างเสริมเด็กและเยาวชนให้มีการรู้เท่าทันสื่อ เช่น มูลนิธิอินเตอร์เน็ตร่วมพัฒนาไทย
กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ สมาคมวิทยุเพื่อเด็กและเยาวชน รวมไปถึงบทบาทของอาสาสมัคร
และภาคประชาสังคมที่เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาเด็กและเยาวชนด้วยเช่นเดียวกันโดยเฉพาะกลุ่ม
อาสาสมัครที่มปี ระสบการณ์ในการทำงานกบั เด็กและเยาวชน
สุดท้ายคือด้านงบประมาณเพื่อการพัฒนาเด็กและเยาวชน พบว่ารัฐบาลมีการกำหนดวงเงินงบประมาณ
เพิ่มสูงขึ้นทุกปีและยังมีการตั้งตั้งหน่วยงานใหม่เพิ่มขึ้น 1 หน่วยงาน และ 2 กองทุน คือ สำนักคณะกรรมการ
แข่งขันทางการค้า กองทุนส่งเสริมศิลปะร่วมสมัย และกองทุนพรรคการเมือง ซึ่งถือว่าเป็นภาระผูกพันที่
เกี่ยวกับค่าใช้จ่ายบุคคลของรัฐซึ่งจะเพิ่มขึ้นในอนาคต ด้านหน่วยงานที่ได้รับงบประมาณสูงสุดคือ
กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงกลาโหม และกระทรวงคมนาคมตามลำดับ ในขณะที่
หน่วยงานที่ได้รับงบประมาณต่ำที่สุดสี่ลำดับแรก คือ กระทรวงพลังงาน กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวง
ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา สำหรับงบประมาณการดำเนินงานของ
ภาคเอกชนและภาคธุรกิจนั้นพบว่าจากวิกฤติทางเศรษฐกิจส่งผลให้กลุ่มตัวอย่างจากการสำรวจอุดหนุนเงิน
ดา้ นการพัฒนาเด็กและเยาวชนน้อยลง
คำนำ
กรมกิจการเด็กและเยาวชน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ มีภารกิจที่เกี่ยวข้อง
กับการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพของเด็กและเยาวชน การส่งเสริมสวัสดิการเด็กและครอบครัว โดยการ
กำหนดนโยบาย มาตรการ กลไก ส่งเสริมและสนับสนุนภาครัฐและภาคเอกชน ติดตามประเมินผลการ
ดำเนินการตามนโยบายและมาตรการกำหนดเพื่อให้เด็กและเยาวชนมีคุณภาพ กรมกิจการเด็กและเยาวชนจึง
ได้มีภารกิจจัดทำรายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 โดยรายงานนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา
สถานการณ์ของเด็กและเยาวชน ศึกษาสภาพการณ์และแนวโน้มของปัญหาเด็กและเยาวชน รวมทั้งผลการ
ดำเนินการและแนวทางการแก้ไขปัญหาการพัฒนาเด็กและเยาวชน นอกจากนี้ยังมีประเด็นด้านการมีส่วนร่วม
ของเด็กและเยาวชนในการพัฒนาเด็กและเยาวชน บทบาทและผลการดำเนินงานของภาคประชารัฐต่อการ
พัฒนาเด็กและเยาวชน งบประมาณเพื่อการพัฒนาเด็กและเยาวชนทั้งจากภาคราชการ ภาคนอกราชการและ
องค์การพัฒนาเอกชนและภาคธุรกิจเพื่อสามารถคาดการณ์แนวโน้มของสภาพปัญหาและการแก้ไขปัญหาได้ใน
อนาคต
อนึ่งคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้รับมอบหมายจากกรมกิจการเด็กและ
เยาวชน ให้ร่วมจัดทำรายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 เพื่อจัดทำรายงานการพัฒนาเด็กและ
เยาวชนฉบับนี้ ทั้งทางด้านการสืบค้นข้อมูล การประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลที่
ถูกต้องและมีคุณภาพจนกระทั่งสามารถนำมาเปรียบเทียบแนวโน้มการพัฒนาเด็กและเยาวชนตลอดช่วง
ระยะเวลาสามปีที่ผ่านมาคือ ตั้งแต่ พ.ศ. 2559-2561 อันจะเป็นประโยชน์ต่อเป็นแนวทางเพื่อการปฏิบัติงาน
ดา้ นการพฒั นาศักยภาพเดก็ และเยาวชนในอนาคต
ผู้จดั ทำ
รศ. ชานนท์ โกมลมาลย์ และคณะ
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์
สารบัญ
ส่วนที่ 1 สถานการณเ์ ด็กและเยาวชน หน้า
1.1 ประชากรเด็กและเยาวชน ปี พ.ศ. 2561 1
1.2 บรบิ ทการเปลย่ี นแปลงทีส่ ง่ ผลตอ่ การพฒั นาเด็กและเยาวชน 1
5
1.2.1 ดา้ นนโยบายและยุทธศาสตรท์ สี่ ง่ ผลตอ่ การพัฒนาเดก็ และเยาวชน 5
1.2.2 ดา้ นสถานการณท์ างสงั คมทีส่ ่งผลต่อการพฒั นาเดก็ และเยาวชน 20
สว่ นท่ี 2 สภาพการณ์และแนวโน้มของปัญหาเด็กและเยาวชน ผลการดำเนนิ การ 34
และแนวทางการแก้ไขปัญหาการพัฒนาเด็กและเยาวชน
2.1 ช่วงปฏสิ นธิ – 2 ปี 34
2.2 เด็กช่วงปฐมวยั 3-5 ปี 45
2.3 ชว่ งเดก็ วยั 6-12 ปี 53
2.4 ชว่ งเด็กวยั 13-17 ปี 60
2.5 ชว่ งเยาวชน 18-25 ปี 71
2.6 เดก็ และเยาวชนที่ตอ้ งการการคุ้มครองเป็นพิเศษ 79
79
2.6.1 เดก็ และเยาวชนในพ้ืนที่สามจงั หวดั ชายแดนภาคใต้ 82
2.6.2 เดก็ และเยาวชนท่ีมคี วามต้องการพเิ ศษ: เดก็ พกิ าร 85
2.6.3 เดก็ ท่กี ระทำความผดิ อย่ใู นกระบวนการยตุ ิธรรม 89
2.7 เดก็ และเยาวชนทมี่ คี วามสามารถพเิ ศษ 89
2.7.1 สถานการณแ์ ละแนวโน้มของเดก็ และเยาวชนท่มี คี วามสามารถพเิ ศษ 90
2.7.3 ผลการดำเนนิ งานดา้ นการพัฒนาเดก็ และเยาวชนผทู้ มี่ ีความสามารถพเิ ศษ
91
ส่วนท่ี 3 การมสี ่วนรว่ มของเด็กและเยาวชนในการพัฒนาเด็กและเยาวชน 91
3.1 ผลการดำเนินงานของสภาเดก็ และเยาวชนแห่งประเทศไทย 91
96
3.1.1 ผลงานความกา้ วหนา้ ของสภาเดก็ และเยาวชนในระดบั ต่าง ๆ 98
3.1.2 ความสำเร็จ ปญั หา อุปสรรคในการดำเนินงานของสภาเดก็ และเยาวชน 103
3.1.3 การมีสว่ นร่วมของสภาเดก็ และเยาวชนในการพฒั นาเด็กและเยาวชน 105
3.2 เครือขา่ ยเดก็ และเยาวชนในพน้ื ท่ี
3.3 การมีสว่ นรว่ มของเดก็ และเยาวชนในอาเซียนและเวทนี านาชาติ 108
สว่ นที่ 4 บทบาทและผลการดำเนนิ งานของภาคประชารฐั ต่อการพฒั นาเด็กและ 109
เยาวชน
4.1 องคก์ รการปกครองสว่ นทอ้ งถ่นิ กับการพฒั นาเดก็ และเยาวชน
4.1.1 การดำเนินการสง่ เสรมิ การพัฒนาเด็กและเยาวชน ใน ปี พ.ศ. 2561 หนา้
4.2 องค์กรพัฒนาเอกชนและภาคธรุ กิจกับการพฒั นาเด็กและเยาวชน 109
4.3 ภาควิชาการกบั การพฒั นาเด็กและเยาวชน 111
4.4 บทบาทของสอ่ื ในการพัฒนาเด็กและเยาวชน 120
4.5 อาสาสมคั รกบั การพฒั นาเดก็ และเยาวชน 124
4.6 ภาคประชาสงั คมกับการพฒั นาเด็กและเยาวชน 128
4.7 การระดมสรรพกำลงั จากทกุ ภาคส่วนเพอ่ื ทำงานด้านเดก็ และเยาวชน 131
134
ส่วนที่ 5 งบประมาณเพอ่ื การพฒั นาเดก็ และเยาวชน
5.1 งบประมาณภาครฐั บาล 139
5.2 งบประมาณนอกภาคราชการ 139
5.3 งบประมาณขององค์กรพฒั นาเอกชนและภาคธุรกจิ 147
149
สว่ นที่ 6 บทสรุป วเิ คราะห์และขอ้ เสนอแนะ
บรรณานุกรม 160
169
สารบัญตาราง
ตารางที่ 1 จำนวนประชากรเดก็ อายุ 0-18 ปี พ.ศ. 2560-2561 หนา้
1
ตารางที่ 2 จำแนกตามเพศและอายุในกลุม่ เฉพาะผ้ทู มี่ ีสัญชาตไิ ทยและมชี อื่ อย่ใู นทะเบียน
บา้ น 2
ตารางที่ 3 จำนวนประชากรเยาวชน อายุ 19-25 ปี พ.ศ. 2560-2561
2
ตารางท่ี 4 จำแนกตามเพศและอายุในกลุ่มเฉพาะผู้ท่มี ีสญั ชาติไทยและมีชอื่ อยู่ในทะเบียน
ตารางท่ี 5 บา้ น 3
จำนวนร้อยละของเดก็ และเยาวชนตามช่วงอายเุ ฉพาะผ้มู ีสญั ชาตไิ ทยและมชี ่อื 4
ตารางที่ 6
ตารางท่ี 7 ในทะเบยี นบ้าน ปี พ.ศ. 2561 17
ตารางที่ 8 จงั หวัดที่มเี ด็กและเยาวชนจำนวนมากทส่ี ดุ 6 อนั ดบั แรก 19
ตารางท่ี 9 ข้อมลู จำนวนประชากรของประเทศไทยเปรียบเทยี บกบั ข้อมลู จำนวนผ้สู ูงอายุ 27
ตารางท่ี 10 29
ปี พ.ศ. 2561 54
ตารางท่ี 11 แสดงงบประมาณ ปี พ.ศ. 2561-270
ตารางที่ 12 แสดงข้อเสนอเพ่อื เปลย่ี นแปลงและแกไ้ ขพระราชบญั ญัตหิ อพัก พ.ศ. 2558 57
57
ตารางท่ี 13 แสดงการสำรวจการทำงานของเด็กในประเทศไทย พ.ศ. 2561
แสดงขอ้ มลู เดก็ ทถ่ี กู กระทำความรุนแรง พ.ศ. 2561 60
ตารางที่ 14 แสดงปัญหา อปุ สรรค ของการพฒั นาความฉลาดทางสติปัญญาเดก็ ต่ำกว่า
ตารางท่ี 15 64
ตารางท่ี 16 เกณฑ์ 69
แสดงผลการทดสอบทางการศึกษาขนั้ พื้นฐาน (O-NET) พ.ศ. 2561 72
ตารางที่ 17 แสดงผลการทดสอบทางการศกึ ษาระดบั ชาตขิ ั้นพ้ืนฐาน (O-NET)
ตารางที่ 18 74
ตารางท่ี 19 ระดบั ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ 6 79
ตารางที่ 20 แสดงรอ้ ยละของประชากรอายุ 6 ปี ขน้ึ ไปท่ีใช้อนิ เตอรเ์ น็ต ตามกลมุ่ อายุ 80
พ.ศ. 2557-2561 81
แสดงอายุที่เล่นการพนนั ครง้ั แรกของนักเรียนในระดบั มัธยมศึกษาตอนต้น
แสดงจำนวนผเู้ รยี นในสายอาชีวศกึ ษา (ปกี ารศึกษา 2556-2560)
แสดงความต้องการของประชากรวัยแรงงานทีต่ ้องการพัฒนาทกั ษะและ
ความสามารถ
แสดงการเปรยี บเทียบอัตราการวา่ งงานอายุ 15 ปขี ึ้นไป พ.ศ. 2559-2561
แสดงปญั หาการทะเลาะวิวาทของกลมุ่ นักเรยี น นกั ศกึ ษา แยกตามห้วงเวลา
แสดงขอ้ มูลเดก็ เสียชีวิต บาดเจ็บ พิการและเด็กกำพร้า ปี พ.ศ. 2547-2561
แสดงจำนวนเดก็ ที่ได้รบั ผลกระทบจากการบังคับใช้กฎหมายพเิ ศษในจงั หวดั
ชายแดนใต้ในปี 2548-2560
สารบญั ตาราง
ตารางท่ี 21 แสดงระดบั การศกึ ษาของคนพิการ พ.ศ. 2561 หนา้
ตารางที่ 22 84
ตารางที่ 23 แสดงยอดสะสมเด็กและเยาวชนในสถานพินจิ ทัว่ ประเทศ 86
ตารางที่ 24 86
แสดงยอดสะสมจำนวนคดเี ด็กและเยาวชนในสถานพนิ ิจท่ัวประเทศ 95
ตารางท่ี 25 แสดงบทบาทการขบั เคลือ่ นการดำเนนิ กิจการสภาเด็กและเยาวชนของบ้านพกั
ตารางท่ี 26 เดก็ และครอบครวั รว่ มกบั ภาคีบูรณาการ 103
ตารางที่ 27 แสดงผลงานนวตั กรรมเด็กและเยาวชนในพ้ืนที่ 112
ตารางที่ 28 แสดงสถานภาพขององค์กร 112
ตารางที่ 29 แสดงพ้ืนท่ดี ำเนนิ งาน (เลอื กได้มากกวา่ 1 ข้อ) 113
ตารางท่ี 30 แสดงประเด็นการดำเนินงาน (เลอื กได้มากกว่า 1 ข้อ) 115
ตารางที่ 31 แสดงแนวทางการดำเนนิ งาน (เลือกได้มากกว่า 1 ขอ้ ) 116
ตารางที่ 32 แสดงกลุม่ เปา้ หมายของการดำเนินงาน 116
ตารางท่ี 33 แสดงความร่วมมือกับภาคสว่ นตา่ ง ๆของสงั คม (เลือกได้มากกวา่ 1 ขอ้ ) 117
แสดงการทำงานกับหน่วยงานในพืน้ ท่ี (เลือกไดม้ ากกวา่ 1 ข้อ) 118
ตารางท่ี 34 แสดงการทำงานเพ่อื รับมอื กบั การเปลี่ยนแปลงของประเทศไทย (เลอื กได้
ตารางที่ 35 มากกว่า 1 ข้อ) 134
ตารางที่ 36 แสดงแผนพฒั นาเดก็ และเยาวชนแหง่ ชาติ ฉบบั ท่ี 2 พ.ศ. 2560-2564 139
แสดงการเปรียบเทยี บงบประมาณรายจ่ายประจำปงี บประมาณ 2560-2561 141
ตารางท่ี 37 แสดงข้อมลู ตัวอย่างดา้ นงบประมาณด้านการพฒั นาเด็กและเยาวชนของ
หนว่ ยงานในสังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนษุ ย์ 142
ตารางที่ 38 แสดงข้อมูลตัวอยา่ งด้านงบประมาณด้านการพฒั นาเดก็ และเยาวชนของ
หนว่ ยงานในสังกัดกระทรวงกระทรวงดจิ ิทัลเพอ่ื เศรษฐกจิ และสังคม 143
ตารางท่ี 39
แสดงข้อมลู ตวั อยา่ งดา้ นงบประมาณดา้ นการพฒั นาเด็กและเยาวชนของ 145
ตารางท่ี 40 หน่วยงานในสงั กดั กระทรวงกระทรวงศกึ ษาธิการ
แสดงข้อมลู ตัวอยา่ งด้านงบประมาณดา้ นการพฒั นาเด็กและเยาวชนของ 145
ตารางท่ี 41 หน่วยงานในสงั กัดกระทรวงกระทรวงวัฒนธรรม
แสดงข้อมลู ตวั อย่างด้านงบประมาณด้านการพัฒนาเด็กและเยาวชนของ 146
ตารางที่ 42 หนว่ ยงานในสงั กัดกระทรวงกระทรวงยุติธรรม
แสดงขอ้ มลู ตวั อย่างดา้ นงบประมาณด้านการพัฒนาเด็กและเยาวชนของ 147
ตารางที่ 43 หนว่ ยงานในสังกัดกระทรวงกระทรวงมหาดไทย
แสดงข้อมลู ตวั อยา่ งประมาณเพอ่ื การพัฒนาเดก็ และเยาวชนสำนักงานบริหาร 149
และพฒั นาองค์ความรู้ (องค์กรมหาชน)
แสดงตวั อย่างงบประมาณการดำเนนิ การเพอ่ื การพัฒนาเด็กและเยาวชน
สารบัญตาราง
ตารางที่ 44 แสดงงบประมาณการดำเนนิ งานขององค์กรเอกชนและภาคธุรกจิ จำนวน 95 หน้า
องคก์ ร 149
ตารางท่ี 45 แสดงผลกระทบจากวิกฤตทางเศรษฐกจิ ของประเทศไทย ปี 2561
ตารางที่ 46 แสดงประเภทธุรกิจทีใ่ ห้ขอ้ มลู 149
ตารางที่ 47 แสดงผลกระทบจากวิกฤตทางเศรษฐกิจของประเทศไทย ปี 2561 152
ตารางท่ี 48 แสดงประเภทธรุ กจิ ท่ีให้ขอ้ มลู 152
ตารางท่ี 49 153
ตารางท่ี 50 แสดงประเภทของการสนับสนุน (เลอื กได้มากกวา่ 1 ข้อ) 154
ตารางท่ี 51 แสดงเหตุผลของการสนบั สนนุ (เลือกได้มากกว่า 1 ข้อ) 155
ตารางที่ 52 แสดงความร่วมมือกบั ภาคส่วนตา่ ง ๆ ของสังคม (เลือกได้มากกวา่ 1 ข้อ) 156
แสดงการสนับสนุนเพ่อื รบั มอื กบั การเปล่ียนแปลงของประเทศไทย(เลอื กได้ 156
ตารางท่ี 53 มากกวา่ 1 ขอ้ )
ตารางท่ี 54 แสดงงบประมาณสนับสนนุ จากภาคธุรกิจ 157
ตารางท่ี 55 แสดงผลกระทบจากสถานการณ์วิกฤตของประเทศ 158
แสดงประเด็นตามชว่ งวัย พ.ศ. 2559-2561 164
สารบญั แผนภูมิ
แผนภมู ทิ ี่ 1 แสดงจำนวนรอ้ ยละของเด็กและเยาวชนตามชว่ งอายเุ ฉพาะผู้ท่มี สี ญั ชาติไทย หนา้
และมีชือ่ ในทะเบียนบ้าน 3
แผนภูมทิ ี่ 2 แสดงจงั หวัดทม่ี เี ด็กและเยาวชนจำนวนมากทีส่ ดุ 6 อันดับแรก
แผนภมู ิท่ี 3 4
แสดงจำนวนผูส้ ูงอายเุ ม่อื เปรยี บเทยี บกบั ประชากรวัยเด็กและเยาวชน พ.ศ. 23
แผนภมู ิท่ี 4 2561
แสดงการเปรยี บเทยี บจำนวนเด็ก เยาวชนและผ้สู งู อายจุ ากจำนวนประชากร 23
แผนภมู ิท่ี 5 ทง้ั ประเทศ
แผนภูมทิ ี่ 6 แสดงจำนวนประชาชนทีเ่ ดือดรอ้ นจากอุทกภัย พ.ศ. 2557-2561 24
แสดงรอ้ ยละของหญิงต้ังครรภท์ ่ีได้รับการฝากครรภค์ รง้ั แรกเม่อื อายคุ รรภ์น้อย 34
แผนภมู ทิ ี่ 7 กว่าหรือเทา่ กบั 12 สัปดาห์
แผนภมู ิท่ี 8 แสดงทารกแรกเกดิ จนถึงอายุตำ่ กว่า 6 เดือน ที่กนิ นมแมอ่ ยา่ งเดยี ว 36
แผนภมู ทิ ี่ 9 แสดงหญงิ ตั้งครรภ์ทีไ่ ดร้ บั ยาเม็ดเสรมิ ไอโอดีน ธาตเุ หล็กและกรดโฟลคิ 38
แผนภมู ทิ ี่ 10 แสดงรอ้ ยละของทารกแรกเกิดท่ีน้ำหนกั นอ้ ยกวา่ 2,500 กรัม 39
แผนภูมิที่ 11 แสดงอัตราการตายของมารดาต่อการเกิดมชี พี หนงึ่ แสนคน 41
แผนภูมิท่ี 12 แสดงการไดร้ ับวัคซนี ครบตามกำหนดอายใุ นชว่ ง 1-2 ปี 42
แผนภูมทิ ี่ 13 แสดงพัฒนาการเด็กไทยวยั แรกเกิดถึง 5 ปี 45
แผนภมู ิที่ 14 แสดงการได้รบั วัคซนี ครบตามเกณฑ์ในอายคุ รบ 3 ปี และ 5 ปี 48
แผนภมู ิที่ 15 49
แผนภูมิท่ี 16 แสดงการเจรญิ เติบของเดก็ ปฐมวยั สงู ดสี มสว่ น 51
แผนภูมทิ ี่ 17 แสดงข้อมลู เดก็ อายุ 3 ปี ปราศจากฟันผุ 53
แผนภมู ิท่ี 18 แสดงผลการสำรวจพฒั นาการทางสตปิ ัญญาของเด็กในระดับช้นั ประถมศึกษา 56
แผนภมู ิท่ี 19 แสดงการเจริญเติบโตของเด็กวัยเรียน 65
แผนภมู ิที่ 20 แสดงจำนวนผปู้ ่วยวัยเดก็ และเยาวชนที่ติดยาเสพตดิ 67
แผนภูมทิ ี่ 21 แสดงอัตราการคลอดมชี พี ในหญิงอายุ 15-19 ปี 67
แผนภมู ิท่ี 22 แสดงร้อยละของหญิงอายุตำ่ กวา่ 20 ที่ตง้ั ครรภ์ 72
แสดงประชากรอายุ 15 ปขี ้ึนไปทต่ี อ้ งการพัฒนาขดี ความสามารถ (ลา้ นคน) 73
แผนภูมิท่ี 23 แสดงความตอ้ งการของประชากรวัยแรงงานทีต่ ้องการพัฒนาทักษะและ
แผนภูมทิ ี่ 24 ความสามารถระหวา่ งปี 2559-2561 (หน่วย: ลา้ นคน) 77
แผนภมู ิท่ี 25 แสดงความชกุ ของผบู้ รโิ ภคเครอื่ งดืม่ แอลกอฮอล์ในประชากรอายุ 15-19 ปี 83
แสดงจำนวนของเดก็ พิการตามชว่ งอายุ ปี พ.ศ. 2561 87
แสดงจำนวนยอดสะสมคดตี ามฐานความผิดของเยาวชนในสถานพินิจ พ.ศ.
2561
แผนภูมิท่ี 26 แสดงสว่ นราชการที่ได้งบประมาณสูงสุดและตำ่ ท่สี ุด ระหว่างปี พ.ศ. 2560- 140
2561 140
แผนภูมทิ ี่ 27 แสดงจังหวดั ท่ไี ดร้ ับงบประมาณสูงสุดและตำ่ สุดในงบประมาณ พ.ศ. 2561
สว่ นที่ 1
สถานการณ์เด็กและเยาวชน
1.1 ประชากรเดก็ และเยาวชน ปี พ.ศ. 2561
ข้อมลู ประชากรเด็กและเยาวชนจากสถติ ทิ างการทะเบยี น กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย
พบขอ้ มลู ประชากรเด็กและเยาวชนระหว่างอายุ 0-25 ปี ในปี พ.ศ. 2561 พบวา่ มจี ำนวนประชากรทง้ั สิ้น
20,898,410 คน คดิ เป็นร้อยละ 32.69 จากประชากรทั่วประเทศทมี่ อี ยู่ จำนวน 66,287,599 คน จำแนกเปน็
จำนวนเด็ก 14,368,199 คน (รอ้ ยละ 21.30 จากประชากรท้งั หมด) และจำนวนเยาวชน 6,530,221 คน
(ร้อยละ 11.39 จากประชากรทง้ั หมด) จำนวนเด็กและเยาวชนเพศชาย จำนวน 10,705,075 คน และเพศ
หญิง 10,194,050 คน ซึ่งลดจำนวนลงจาก ปี พ.ศ. 2560 จำนวน 319,021 คน
ตารางที่ 1 จำนวนประชากรเดก็ อายุ 0-18 ปี พ.ศ. 2560-2561
จำแนกตามเพศและอายุในกลมุ่ เฉพาะผู้ที่มสี ัญชาติไทยและมชี อื่ อยู่ในทะเบยี นบ้าน
อายุ ปี พ.ศ. 2560 ปี พ.ศ. 2561
ชาย (คน) หญงิ (คน) รวม (คน) ชาย (คน) หญิง (คน) รวม (คน)
น้อยกว่า 1 ปี 319,487 300,579 620,066 303,673 286,281 589,954
1 ปี 336,834 318,327 655,161 334,872 315,088 649,960
2 ปี 350,678 683,536 683,536 338,942 320,494 659,436
3 ปี 373,341 352,526 725,867 352,326 334,527 686,853
4 ปี 382,345 360,603 742,948 374,320 353,577 727,897
5 ปี 409,254 386,836 796,090 382,974 361,248 744,222
6 ปี 401,113 378,546 779,659 409,598 387,322 796,920
7 ปี 378,054 366,448 753,502 401,479 379,017 780,496
8 ปี 399,106 376,492 775,598 387,436 366,872 754,308
9 ปี 401,655 379,273 780,928 399,502 376,980 776,482
10 ปี 410,373 387,971 798,344 402,014 379,628 781,642
11 ปี 407,268 384,070 791,388 410,734 388,375 799,109
12 ปี 411,639 390,294 801,933 407,487 384,530 792,017
13 ปี 416,515 394,944 811,459 411,760 390,552 802,312
14 ปี 405,144 383,298 788,442 416,573 395,216 811,798
15 ปี 406,538 385,513 792,051 405,071 383,635 788,706
16 ปี 407,987 387,230 795,217 406,454 385,867 792,321
17 ปี 429,189 409,599 828,788 407,857 387,531 795,388
18 ปี 429,078 456,632 836,459 428,777 409,601 838,378
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 1
อายุ ปี พ.ศ. 2560 ปี พ.ศ. 2561
รวมทั้งสิ้น
ชาย (คน) หญิง (คน) รวม (คน) ชาย (คน) หญิง (คน) รวม (คน)
6,819,277 7,482,717 14,557,436 7,381,849 6,986,341 14,368,199
ท่มี า : สถิติทางการทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย, 2561
ตารางท่ี 1 แสดงผลจำนวนประชากรกลุ่มเดก็ อายุ 0-18 ปี พบว่า ในปี พ.ศ. 2560 มจี ำนวน
ของประชากรเด็กรวม 14,557,436 คน ในขณะทีป่ ี พ.ศ. 2561 มจี ำนวนของประชากรเดก็ ลดลงที่
14,368,199 คน แสดงใหเ้ ห็นวา่ ในชว่ งระยะเวลาปี 2560-2561 มีจำนวนประชากรเดก็ ลดลงถงึ 189,273 คน
ตารางที่ 2 จำนวนประชากรเยาวชน อายุ 19-25 ปี พ.ศ. 2560-2561
จำแนกตามเพศและอายใุ นกลุม่ เฉพาะผู้ที่มีสญั ชาตไิ ทยและมชี อื่ อยู่ในทะเบยี นบา้ น
อายุ ปี พ.ศ. 2560 ปี พ.ศ. 2561
19 ปี ชาย (คน) หญงิ (คน) รวม (คน) ชาย (คน) หญิง (คน) รวม (คน)
20 ปี
21 ปี 456,632 436,363 892,995 428,523 407,857 835,620
22 ปี
23 ปี 494,784 472,402 967,186 456,248 436,586 892,870
24 ปี
25 ปี 496,373 482,619 978,992 489,201 472,589 961,790
รวมทง้ั ส้ิน
494,672 478,856 973,528 500,880 482,807 983,687
476,028 462,028 938,066 491,149 478,944 970,093
479,932 466,752 946,684 477,152 462,077 939,229
487,909 474,635 962,544 480,073 466,849 946,922
3,386,330 3,273,655 6,659,995 3,323,226 3,207,709 6,530,221
ท่มี า : สถติ ทิ างการทะเบยี น กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย, 2561
ตารางที่ 2 แสดงผลจำนวนประชากรกลุ่มเยาวชนอายุ 19-25 ปี พบวา่ ในปี พ.ศ. 2560 มีจำนวนของ
ประชากรเยาวชนรวม 6,659,995คน ในขณะที่ปี พ.ศ. 2561 มจี ำนวนของประชากรเยาวชนลดลง
ที่ 6,530,221คน แสดงใหเ้ หน็ ว่าในช่วงระยะเวลาปี 2560-2561 มีจำนวนประชากรเยาวชนลดลงถงึ 129,774
คน
ตารางท่ี 3 จำนวนร้อยละของเดก็ และเยาวชนตามช่วงอายุ
เฉพาะผู้มีสัญชาติไทยและมีช่ือในทะเบยี นบา้ น ปี พ.ศ. 2561
อายุ ชาย (คน) หญงิ (คน) รวมจำนวนเด็กและเยาวชน ร้อยละของประชากร
(คน) ตามช่วงอายุ
0-5 ปี 2,087,107 1,971,215 4,058,322 19.42
6-12 ปี 2,818,250 2,662,724 5,480,974 26.23
13-17 ปี 2,047,715 1,942,801 3,990,525 19.09
18-25 ปี 3,752,003 3,617,310 7,368,589 35.26
ทีม่ า : สถติ ทิ างการทะเบยี น กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย, 2561
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 2
ตารางที่ 3 สามารถอธิบายได้ว่า จำนวนร้อยละของเด็กและเยาวชนตามช่วงอายเุ ฉพาะผมู้ ีสัญชาตไิ ทย
และมชี อ่ื ในทะเบยี นบา้ น พบว่า กลมุ่ ทม่ี จี ำนวนมากทีส่ ดุ คือ 18-25 ปี รอ้ ยละ 35.26 รองลงมาคอื 6-12 ปี
คดิ เปน็ ร้อยละ 26.23 ถัดมาคือ 0-5 ปี ร้อยละ 19.42 และสุดท้ายคอื 13-17 ปี รอ้ ยละ 19.09 โดยสามารถ
พิจารณาได้จากภมู ดิ า้ นลา่ ง
แผนภูมิท่ี 1 แสดงจำนวนรอ้ ยละของเดก็ และเยาวชนตามชว่ งอายเุ ฉพาะผ้ทู มี่ สี ญั ชาติไทย
และมีช่ือในทะเบียนบา้ น
เด็กและเยาวชนตามช่วงอายเุ ฉพาะผมู้ สี ญั ชาติ
ไทยและมชี ื่อในทะเบียนบา้ น (คน)
25,000,000 4,058,322 5,480,974 3,990,525 20,898,410
20,000,000 7,368,589
15,000,000
10,000,000
5,000,000
0
ท่มี า : สถิตทิ างการทะเบยี น กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย, 2561
เมอ่ื จำแนกเดก็ และเยาวชนออกตามภมู ภิ าค พบวา่ ภมู ภิ าคที่มเี ด็กและเยาวชนจำนวนมากที่สุดเป็น
อันดบั แรก คอื ภาคกลาง จำนวน 7,241,359 คน รองลงมาคอื ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนือ จำนวน 7,160,431
คน ถดั มาคอื ภาคเหนอื จำนวน 3,727,356 คน และลำดบั สุดทา้ ยคอื ภาคใต้ จำนวน 3,542,889 คน
(กรมการปกครอง, 2561)
ในประเด็นจงั หวดั ทม่ี ีจำนวนเด็กและเยาวชนมากท่ีสดุ 6 อันดับแรก พบว่า กรงุ เทพมหานครมีจำนวน
เด็กเกิดใหมม่ ากที่สุด คือ จำนวน 1,707,110 คน รองลงมาคอื จงั หวัดนครราชสมี า จำนวน 838,974 คน ถัด
มาคือจังหวดั ขอนแก่น จำนวน 568,640 คน จงั หวดั บุรีรัมย์ จำนวน 543,019 คน จงั หวัดนครศรีธรรมราช
จำนวน 525,525 คน และจงั หวัดอดุ รธานี จำนวน 518,860 คน ตามลำดับ ดงั ตารางแสดงผลขอ้ มูลดา้ นล่าง
(กรมการปกครอง, 2561)
ตารางท่ี 4 จังหวดั ที่มเี ด็กและเยาวชนจำนวนมากท่สี ดุ 6 อันดับแรก
จงั หวดั เด็ก (คน) เยาวชน (คน) รวม (คน)
กรุงเทพมหานคร 1,091,301 615,809 1,707,110
นครราชสมี า 545,383 293,591 838,974
ขอนแก่น 354,745 214,165 568,640
บุรรี ัมย์ 353,583 189,436 543,019
นครศรีธรรมราช 345,427 180,098 525,525
อุดรธานี 335,183 183,667 518,860
ทมี่ า : กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย, 2561
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 3
แผนภมู ิท่ี 2 แสดงจงั หวัดท่ีมีเดก็ และเยาวชนจำนวนมากทสี่ ดุ 6 อนั ดับแรก
1,800,000 แผนภูมแิ สดงจังหวดั ทมี่ เี ด็กและเยาวชนจำนวนมากท่ีสดุ 6 อันดบั แรก
1,600,000
1,400,000 1,707,110
1,200,000
1,000,000 838,974
800,000 568,640 543,019 525,525 518,860
600,000
400,000
200,000
0
กรุงเทพมหานคร นครราชสีมา ขอนแก่น บุรรี ัมย์ นครราชสมี า อุดรธานี
ท่มี า : กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย, 2561
จากสถานการณจ์ ังหวดั ทมี่ ีเด็กและเยาวชนจำนวนมากทีส่ ุด 6 อันดับแรกน้ียงั คงเก่ยี วข้องและเชอ่ื มโยง
กับงานและงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ ท้ังในด้านการศกึ ษา ศาสนา ศลิ ปวฒั นธรรมดงั น้ัน
หน่วยงานในระดบั กระทรวงจึงมีนโยบายในการสนับสนุนเดก็ และเยาวชนในท้องถิน่ ใหส้ ามารถเขา้ ถึงทรพั ยากร
และมที รพั ยากรทีเ่ พยี งพอตอ่ การพฒั นาเดก็ และเยาวชนอยา่ งเหมาะสม เชน่ จากพระราชบญั ญตั ิการศึกษา
แห่งชาติ พ.ศ. 2542 จะเห็นวา่ องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ เป็นองคก์ รสำคัญท่จี ะช่วยพัฒนาการศึกษา
ศาสนา ศิลปวฒั นธรรม ให้มสี ว่ นสรา้ งเสริมเดก็ เยาวชน ประชาชน ใหส้ ามารถดูแลตนเอง ครอบครัว ชมุ ชน
ทอ้ งถ่ิน ใหม้ ีการพฒั นาอย่างย่ังยนื ได้ต่อไป
มใิ ชเ่ พียงแตข่ อ้ มลู ของเดก็ เพยี งอยา่ งเดยี วเท่าน้ันท่ีสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของโครงสรา้ งประชากรแต่
ขอ้ มูลของประชากรกลมุ่ อืน่ ๆ ยังสามารถสะทอ้ นถึงแนวโนม้ การเปล่ียนแปลงประชากรในอนาคตได้
เช่นเดยี วกัน กลมุ่ ประชากรกลมุ่ หน่งึ ทม่ี จี ำนวนเพมิ่ ข้นึ อยา่ งต่อเนอื่ งคอื ผสู้ ูงอายุ จากการสำรวจข้อมูลสถติ ิ
จำนวนผู้สูงอายุในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2561 (กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย, 2561) พบว่า มีผู้สงู อายุ
จำนวน 10,666,803 คน หรอื ร้อยละ 16.06 จากประชากรทั้งหมดทว่ั ประเทศ นั่นหมายถงึ จำนวนผ้สู งู อายุมี
ประมาณก่งึ หนง่ึ ของเด็กและเยาวชน ดงั ตารางที่ 5 ด้านลา่ ง
ตารางที่ 5 ข้อมูลจำนวนประชากรของประเทศไทยเปรียบเทียบกบั ข้อมลู จำนวนผสู้ ูงอายุ ปี พ.ศ. 2561
ขอ้ มลู ประชากรของ ชาย หญงิ รวม
ประเทศไทย
จำนวนประชากร 32,556,271 33,857,708 66,413,979
จำนวนผูส้ ูงอายุ 4,715,598 5,951,205 10,666,803
คดิ เปน็ ร้อยละ 14.48 17.5 16.06
ท่มี า : ระบบสถติ กิ ารลงทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย, 2561
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 4
โครงสร้างดา้ นประชากรไทยเข้าสกู่ ารเปน็ สงั คมสงู วัย (Aging Society) ตัง้ แต่ปี พ.ศ. 2548 คอื มี
สดั สว่ นของประชากรสงู วัยทีม่ อี ายุ 60 ปี ข้ึนไป 11.3 ลา้ นคน คิดเป็นรอ้ ยละ 10 และตามการคาดการณ์
ประมาณประชากรของสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหง่ ชาติ (สศช.) ในปี พ.ศ. 2564
ประเทศไทยจะเขา้ สู่สงั คมสงู วยั อยา่ งสมบูรณ์ เมือ่ พจิ ารณาอตั ราการพ่ึงพิงในปี พ.ศ. 2560 ประชากรวยั
ทำงาน 100 คนแบกรับภาระประชากรสูงอายุและวัยเดก็ 51 คน และคาดว่าจะเพ่มิ เปน็ 64 คน ในปี พ.ศ.
2570 (สำนกั งานสถิตแิ หง่ ชาต,ิ 2561) ดงั น้ันสงั คมไทยมคี วามจำเป็นทจ่ี ะตอ้ งเตรยี มความพร้อมรบั มอื กับ
สถานการณ์สังคมสงู วยั ดังกล่าว เช่น ผู้สูงอายุต้องมีการดแู ลสุขภาพรา่ งกายและการกินอยู่ มีหน่วยงานที่
เกี่ยวขอ้ งกับการสง่ เสริมการประกอบอาชพี อย่างต่อเน่ืองและสง่ เสริมกจิ กรรมทางสังคม เป็นตน้ แมว้ า่ ในอกี
20 ปขี ้างหน้าจะเกิดปรากฏการณค์ นสูงวัยเต็มเมืองในขณะเดยี วกนั ควรมีการดูแลประชากรวยั เด็กและวยั
เยาวชนใหเ้ ปน็ ประชากรทม่ี ีคณุ ภาพควบคู่กนั ไปดว้ ย
1.2 บริบทการเปลี่ยนแปลงทสี่ ง่ ผลต่อการพฒั นาเดก็ และเยาวชน
สำหรับบริบทการเปลย่ี นแปลงท่สี ่งผลต่อการพฒั นาเดก็ และเยาวชน ในชว่ ง ปี พ.ศ. 2561 ท่ผี า่ นมาท้งั
นโยบายและสถานการณส์ ำคญั ๆ ท้งั ในระดบั สากลและระดับประเทศ บริบทต่าง ๆส่งผลต่องานพฒั นาเด็ก
และเยาวชน นโยบายและสถานการณ์แสดงใหเ้ ห็นแนวทางการดำเนนิ งานของภาครัฐบาล ภาคเอกชนและภาค
ประชาสงั คมให้เข้ามามีสว่ นร่วมในการพัฒนาเด็กและเยาวชน แบ่งออกเป็น (1.2.1) ดา้ นนโยบายและ
ยุทธศาสตรท์ ีส่ ง่ ผลตอ่ การพฒั นาเด็กและเยาวชน และ (1.2.2) ดา้ นสถานการณ์ทางสังคมทสี่ ง่ ผลตอ่ การพฒั นา
เดก็ และเยาวชนซงึ่ สามารถอธิบายรายละเอียดได้ดังต่อไปน้ี
1.2.1 ด้านนโยบายและยทุ ธศาสตร์ที่สง่ ผลต่อการพัฒนาเดก็ และเยาวชน
ดา้ นนโยบาย ยุทธศาสตร์ กฎหมายที่เกยี่ วข้องกบั เดก็ และเยาวชนนถี้ อื ว่าเปน็ แนวทางในการดำเนนิ งาน
ของทกุ ภาคสว่ นให้เขา้ มามีส่วนร่วมในการพฒั นาเด็กและเยาวชน แมว้ ่านโยบาย ยุทธศาสตรห์ รือกฎหมายบาง
ฉบบั จะไมไ่ ดเ้ กดิ ขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2561 ก็ตามแตถ่ อื ว่าเป็นผลของความสบื เนื่องในสถานการณ์ด้านกฎหมาย
และนโยบายทจี่ ะเข้ามาส่งเสรมิ เดก็ และเยาวชนใน ปี พ.ศ. 2561 ซงึ่ ในดา้ นนโยบายและยุทธศาสตรส์ ามารถ
แบ่งออกเป็น นโยบายและยุทธศาสตรใ์ นระดับสากลและนโยบายและยุทธศาสตร์ในระดบั ชาตหิ รอื ท้องถ่นิ
ดังนี้
1.2.1.1 ด้านนโยบายและยทุ ธศาสตรท์ ส่ี ง่ ผลตอ่ การพัฒนาเดก็ และเยาวชนในระดบั
สากล
สำหรับด้านนโยบายและยุทธศาสตรท์ ่ีส่งผลต่อการพัฒนาเดก็ และเยาวชนในระดบั สากลถือว่าเป็น
นโยบายหรอื แนวทางในการดำเนินงานดา้ นการพัฒนาเดก็ และเยาวชนท่วั ทกุ ประเทศนำไปปรับใช้ในประเทศ
ของตนเองทำใหก้ ารขับเคลื่อนงานดา้ นเด็กและเยาวชนมีความสอดคล้องซงึ่ กันและกนั ในระดบั สากล โดย
นโยบายและยุทธศาสตรท์ ่ีสำคัญในระดบั สากลสามารถยกตัวอย่างไดด้ ังตอ่ ไปน้ี
(1) เป้าหมายการพฒั นาทีย่ ั่งยืน (Sustainable Development Goals)
เป้าหมายการพัฒนาที่ย่ังยนื (SDGs) คือ โครงการภายใตอ้ งค์การสหประชาชาติ (United Nation)
Sustainable Development Goals (SDGs) ซงึ่ เปน็ การขยายผลตอ่ ยอดเปา้ หมายการพัฒนาแห่งสหัสวรรษ
(Millennium Development Goals : MDGs) โดยมองความเช่ือมโยงในการพฒั นาทัง้ ดา้ นเศรษฐกจิ สังคม
และสงิ่ แวดล้อม เพ่ือบรรลุเป้าหมายในการพฒั นาอย่างย่งั ยนื ร่วมกันภายในปี ค.ศ. 2030 โดยมี 193 ประเทศ
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 5
รวมถึงไทยได้มีฉนั ทามติร่วมด้วย เปา้ หมายการพัฒนาท่ยี ่งั ยืน มจี ำนวนท้งั หมด 17 เปา้ หมาย ประกอบไปด้วย
เป้าหมาย จำนวน 17 เป้าหมาย โดยแตล่ ะเปา้ หมายมีรายละเอยี ดดังตอ่ ไปน้ี (United Nations, 2018)
(1) เป้าหมายที่ 1 ขจดั ความยากจนในทุกรูปแบบ ทกุ ที่
(2) เป้าหมายที่ 2 ขจดั ความหวิ โหย บรรลุเปา้ หมายความมั่นคงทางอาหารและโภชนาการทด่ี ี
ขน้ึ และสง่ เสริมเกษตรกรรมที่ย่ังยนื
(3) เป้าหมายท่ี 3 ทำใหแ้ นใ่ จถึงการมสี ุขภาวะในการดำรงชีวติ และสง่ เสรมิ ความเปน็ อยูท่ ี่ดขี อง
ทกุ คนในทุกชว่ งอายุ
(4) เปา้ หมายท่ี 4 ทำใหแ้ น่ใจถึงการมกี ารศกึ ษาทไ่ี ดค้ ุณภาพอยา่ งเทา่ เทียมและท่วั ถึงและ
ส่งเสริมโอกาสในการเรียนรู้ตลอดชวี ิตแก่ทุกคน
(5) เปา้ หมายที่ 5 บรรลคุ วามเทา่ เทยี มทางเพศและเสริมสรา้ งพลังใหแ้ กส่ ตรีและเด็กหญิงทกุ
คน
(6) เป้าหมายที่ 6 ทำใหแ้ น่ใจว่าเรื่องน้ำและการสขุ าภิบาลไดร้ ับการจัดการอย่างยง่ั ยนื และมี
สภาพพรอ้ มสำหรับใช้ทกุ คน
(7) เปา้ หมายท่ี 7 ทำให้แนใ่ จว่าทุกคนสามารถเข้าถงึ พลงั งานท่ีทันสมัย ยัง่ ยืน เชือ่ ถอื ไดต้ าม
กำลงั ซ้อื ของตน
(8) เป้าหมายที่ 8 ส่งเสรมิ การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจทยี่ ่ังยนื และทั่วถงึ ใหเ้ ปน็ ไปอย่างยง่ั ยนื
ส่งเสริมศกั ยภาพการมงี านทำและการจ้างงานอยา่ งเต็มที่และงานทีม่ ีคุณคา่ สำหรับทกุ คน
(9) เป้าหมายที่ 9 พฒั นาโครงสรา้ งพน้ื ฐานทพ่ี รอ้ มรับการเปลยี่ นแปลง สง่ เสริมการปรับตวั ให้
เปน็ อุตสาหกรรมอยา่ งยงั่ ยนื และทั่วถึง และสนบั สนนุ นวัตกรรม
(10) เปา้ หมายท่ี 10 ลดความเหลอ่ื มล้ำท้งั ภายในและระหวา่ งประเทศ
(11) เป้าหมายที่ 11 ทำใหเ้ มืองและการตัง้ ถิ่นฐานของมนษุ ยม์ ีความปลอดภัย ท่ัวถงึ พรอ้ มรบั
การเปลย่ี นแปลงอย่างยั่งยืน
(12)เป้าหมายที่ 12 ทำให้แน่ใจถงึ การมแี บบแผนการผลิตและการบรโิ ภคทย่ี ั่งยืน
(13) เปา้ หมายที่ 13 ดำเนนิ การอย่างเรง่ ด่วนเพอ่ื ต่อสู่กบั การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมอิ ากาศและ
ผลกระทบท่เี กดิ ขึ้น
(14) เป้าหมายที่ 14 อนรุ ักษแ์ ละใช้ประโยชนจ์ ากมหาสมทุ ร ทะเล และทรัพยากรทางทะเล
สำหรับการพฒั นาที่ยง่ั ยืนใหเ้ ปน็ ไปอย่างยั่งยนื
(15) เป้าหมายที่ 15 พทิ กั ษ์ บูรณะและสง่ เสรมิ การใชป้ ระโยชน์ทย่ี ่งั ยืนของระบบนิเวศบนบก
จดั การปา่ ไม้อยา่ งย่งั ยนื ใหเ้ ปน็ ไปอย่างยงั่ ยืน
(16) เป้าหมายที่ 16 ส่งเสรมิ ให้สังคมมีความเปน็ ปกตสิ ขุ ไมแ่ บง่ แยก เพือ่ การพัฒนาท่ียัง่ ยืน มี
การเข้าถึงความยุติธรรมโดยถว้ นหน้าและสร้างใหเ้ กิดสถาบนั อันเปน็ ทพี่ ึง่ ของสว่ นรว่ ม
(17) เปา้ หมายที่ 17 เสรมิ สรา้ งความเขม้ แข็งในวิธกี ารให้เกดิ ผลและสรา้ งพลังแหง่ การเป็น
หุ้นสว่ น
เป้าหมายการพฒั นาอย่างย่ังยืนเปน็ เป้าหมายใหญท่ ่ปี ระเทศไทยและนานาประเทศทัว่ โลกตอ้ งการ
บรรลใุ ห้ได้ภายในปีค.ศ. 2030 ซงึ่ ในปัจจุบันหนว่ ยงานองค์กรทั้งภาครฐั ภาคเอกชนรวมถงึ ภาคประชาสังคม
ต่างใหค้ วามสำคัญและนำกรอบเป้าหมายการพัฒนาอยา่ งยัง่ ยนื ไปเป็นสว่ นหน่ึงของการกำหนดนโยบายของ
องคก์ ร
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 6
2.1.1.2..ด้านนโยบายและยทุ ธศาสตร์ทสี่ ง่ ผลต่อการพฒั นาเด็กและเยาวชนใน
ระดับชาติและระดบั ท้องถิน่
การพัฒนาเดก็ และเยาวชนในช่วงปี พ.ศ. 2561 มนี โยบายและยทุ ธศาสตร์ทส่ี ่งผลต่อการพัฒนาเด็กและ
เยาวชนจำนวนมากแม้วา่ นโยบายและกฎหมายบางฉบับอาจจะไม่ได้เกดิ ขนึ้ ในชว่ งปี พ.ศ. 2561 ก็ตามแตย่ งั คง
ถือว่านโยบายและกฎหมายเหล่าน้ันเป็นผลสบื เนอ่ื งใหเ้ กิดการพฒั นา แนวทางการดำเนนิ การและแกไ้ ขปญั หา
ในปี พ.ศ. 2561 เช่นเดียวกัน ยกตวั อย่างนโยบาย ยทุ ธศาสตร์และกฎหมายท่ีสง่ ผลต่อการพฒั นาเดก็ และ
เยาวชนในระดับชาติและระดับทอ้ งถ่ินดังต่อไปนี้
(1) ยุทธศาสตรช์ าติ 20 ปี (พ.ศ. 2561-2580)
ยทุ ธศาสตรช์ าติ 20 ปี (พ.ศ. 2561-2580) เป็นกรอบการพฒั นาระยะยาวเพ่อื ใหเ้ กดิ การบรรลุวิสยั ทัศน์
“ประเทศมีความมน่ั คง มั่งคั่งและยง่ั ยืน” เปน็ ประเทศทีพ่ ฒั นาแลว้ ดว้ ยการพัฒนาตามปรชั ญาเศรษฐกิจ
พอเพียง อันยังผลการพัฒนาให้คนไทยมีความสุขและตอบสนองต่อการบรรลซุ ่งึ ผลประโยชน์แห่งชาติในการ
พฒั นาคณุ ภาพชีวิต สรา้ งรายไดร้ ะดบั สูง เป็นประเทศทีพ่ ัฒนาแล้วและสร้างความสุขของคนไทย ซึ่งวสิ ัยทัศน์ท่ี
สามารถตอบสนองผลประโยชน์แห่งชาติไดแ้ ก่ การมเี อกราช อธิปไตย และบูรณาภาพแหง่ อำนาจรฐั การดำรง
อยู่อย่างมัน่ คง ย่งั ยนื ของสถาบนั หลกั แหง่ ชาตแิ ละปอ้ งกันประชาชนจากภัยคุกคามทุกรปู แบบ การอย่รู ว่ มกนั
ในชาติอย่างสันตสิ ขุ เปน็ ปกึ แผ่นมคี วามมั่นคงทางสังคมทา่ มกลางพหุสังคมและการมีเกยี รตแิ ละศักดิศ์ รีของ
ความเปน็ มนุษย์ ความเจรญิ เติบโตของชาติ ความเปน็ ธรรมและความเปน็ อยูท่ ีด่ ขี องประชาชน ความยัง่ ยนื ของ
ฐานทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดล้อม ความมั่นคงทางสังคม ทางพลงั งานและอาหาร ความสามารถในการ
รักษาผลประโยชน์ของชาตภิ ายใตก้ ารเปล่ียนแปลงของสภาวะแวดล้อมระหวา่ งประเทศและการอยรู่ ่วมกัน
อยา่ งสนั ติ ประสานสอดคลอ้ งกนั ดา้ นความมนั่ คงในประชาคมอาเซยี นและประชาคมโลกอยา่ งมีเกียรติและ
ศักด์ิศรี ไมเ่ ป็นภาระของโลกและสามารถเกือ้ กูลประเทศทมี่ ศี ักยภาพทางเศรษฐกิจท่ีดอ้ ยกว่า (ราชกิจจา
นเุ บกษา, 2561)
การกำหนดยุทธศาสตร์ในระยะยาวเพื่อบรรลุวิสัยทศั น์ “ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคง่ั ยั่งยืน เปน็
ประเทศทีพ่ ัฒนาแลว้ ด้วยการพฒั นาตามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียง” โดยยทุ ธศาสตร์ชาตทิ ่ีใช้เปน็ กรอบ
แนวทางการพัฒนาในระยะเวลา 20 ปี ประกอบไปด้วย 6 ยทุ ธศาสตร์ ได้แก่ (1) ยุทธศาสตรด์ า้ นความม่นั คง
(2) ยุทธศาสตรด์ ้านการสรา้ งความสามารถในการแข่งขนั (3) ยทุ ธศาสตรด์ า้ นการพฒั นาและเสริมสรา้ ง
ศักยภาพคน (4) ยทุ ธศาสตร์ด้านการสร้างโอกาส ความเสมอภาคและความเทา่ เทยี มทางสังคม (5) ยทุ ธศาสตร์
ด้านการสร้างการเตบิ โตบนคณุ ภาพชีวติ ทเี่ ป็นมิตรกบั สงิ่ แวดล้อม (6) ยุทธศาสตรด์ า้ นการปรบั ปรงุ สมดลุ และ
พฒั นาระบบการบรหิ ารจดั การของภาครัฐ โดยสาระสำคัญของแต่ละยทุ ธศาสตร์ มีดังต่อไปนี้
(1) ยทุ ธศาสตรด์ า้ นความมัน่ คง มเี ป้าหมายในการสร้างเสถยี รภาพของประเทศ ชว่ ยลด และปอ้ งกนั ภยั
คกุ คามจากภายนอก รวมทง้ั การสรา้ งความเชื่อมั่นแก่กล่มุ ประเทศอาเซียนและประชาคมโลกทมี่ ี
ต่อประเทศไทย โดยกรอบแนวทางที่ตอ้ งให้ความสำคัญ อาทิ (1) การเสริมสรา้ งความม่ันคงของ
สถาบนั หลกั และการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมพี ระมหากษตั ริยท์ รงเปน็ ประมขุ (2) การ
ปฏิรูปกลไกการบรหิ ารประเทศและพัฒนาความมน่ั คงทางการเมอื ง ขจดั คอร์รัปชน่ั สร้างความ
เชอ่ื มน่ั ในกระบวนการยุติธรรม (3) การรักษาความม่นั คงภายในและความสงบเรยี บร้อยภายใน
ตลอดจนการบรหิ ารจดั การความมนั่ คงชายแดนและชายฝงั่ ทะเล (4) การพัฒนาระบบ กลไก
มาตรการและความร่วมมอื ระหว่างประเทศทุกระดบั และรกั ษาดลุ ยภาพความสัมพนั ธ์กับประเทศ
มหาอำนาจเพื่อปอ้ งกนั และแก้ไขปญั หาความม่ันคงรปู แบบใหม่ (5) การพัฒนาเสริมสรา้ งศักยภาพ
การผนึกกำลงั ปอ้ งกันประเทศ การรกั ษาความสงบเรียบรอ้ ยในประเทศ สร้างความร่วมมือกบั
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 7
ประเทศเพ่ือนบ้านและมิตรประเทศ (6) การพฒั นาระบบการเตรยี มความพร้อมแห่งชาติและระบบ
การบริหารจดั การภัยพบิ ัติ รักษาความม่ันคงของฐานทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอ้ ม
(7) การปรบั กระบวนการทำงานของกลไกท่เี กีย่ วขอ้ งจากแนวด่ิงส่แู นวระนาบมากขึ้น
(2) ยทุ ธศาสตรด์ ้านการสร้างความสามารถในการแข่งขนั เพื่อให้ประเทศไทยสามารถพัฒนาไปสูก่ าร
เปน็ ประเทศที่พัฒนาแล้วจำเป็นตอ้ งยกระดับผลิตภาพการผลิตและการใช้นวัตกรรมในการเพิ่ม
ความสามารถการแข่งขันและการพฒั นาอยา่ งยง่ั ยนื ในสาขาอตุ สาหกรรม เกษตรและบรกิ าร
การสร้างความมนั่ คงและความปลอดภัยทางด้านอาหาร การเพม่ิ ขดี ความสามารถทางการคา้ และ
การเป็นผ้ปู ระกอบการรวมท้ังการพัฒนาฐานเศรษฐกิจแหง่ อนาคตภายใตก้ รอบการปฏริ ูปและ
พัฒนาปจั จัยเชิงยุทธศาสตรท์ กุ ด้าน ไดแ้ ก่ โครงการพืน้ ฐานและระบบโลจิสตกส์ วทิ ยาศาสตร์
เทคโนโลยแี ละนวัตกรรม การพฒั นาทนุ มนุษย์และการบริหารจดั การท้งั ในภาครฐั และภาคธุรกจิ
แหง่ อนาคต ภายใต้กรอบการปฏริ ูปและพฒั นาปจั จัยเชิงยุทธศาสตรท์ กุ ด้าน ไดแ้ ก่ โครงการ
พื้นฐานและระบบโลจิสตกิ ส์ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยแี ละนวัตกรรม การพัฒนาทกุ มนษุ ย์และการ
บริหารจดั การทั้งในภาครัฐและภาคเอกชน
(3) ยุทธศาสตรก์ ารพัฒนาและการเสรมิ สรา้ งศักยภาพ เพ่ือพัฒนาคนและสังคมไทยให้เป็นรากฐาน
ทแี่ ข็งแกร่งของประเทศ มีความพรอ้ มทางกาย ใจ สติปัญญา มีความเป็นสากล มีทักษะความคิด
อย่างมีเหตผุ ล มรี ะเบยี บวินยั เคารพกฎหมาย มีคณุ ธรรม จรยิ ธรรม รคู้ ณุ ค่าความเปน็ ไทย
มีครอบครวั ที่มนั่ คง กรอบแนวทางท่ตี ้องให้ความสำคัญ อาทิ การพัฒนาศกั ยภาพคนตลอดชว่ งชีวิต
ใหส้ นบั สนนุ การเจรญิ เติบโตของประเทศ การยกระดับคุณภาพการศึกษาและการเรียนรู้ให้
มคี ณุ ภาพ เท่าเทยี มและทั่วถงึ การปลกู ฝังระเบียบวิจัย คณุ ธรรม จรยิ ธรรม คา่ นยิ มท่พี งึ ประสงค์
การเสริมสรา้ งให้คนมสี ุขภาวะทด่ี ี การสรา้ งความอยู่ดีมสี ุขของครอบครวั ไทย เสริมสร้างบทบาท
ของสถาบนั ครอบครวั ในการบ่มเพาะจติ ใจใหเ้ ขม้ แข็ง
(4) ยทุ ธศาสตร์ดา้ นการสรา้ งโอกาสความเสมอภาคและความเท่าเทยี มทางสังคม เพือ่ เรง่ กระจาย
โอกาสการพฒั นาและสรา้ งความม่ันคงใหท้ ว่ั ถงึ ลดความเหล่อื มล้ำไปสสู่ งั คมที่เสมอภาคและเป็น
ธรรม กรอบแนวทางทีต่ อ้ งให้ความสำคัญ อาทิ การสร้างความมน่ั คงและการลดความเหลือ่ มลำ้
ทางด้านเศรษฐกิจและสังคม การพัฒนาระบบและระบบบรหิ ารจัดการสขุ ภาพ การสร้าง
สภาพแวดล้อมและนวัตกรรมที่เออื้ ต่อสังคม ทนุ ทางวัฒนธรรมและความเขม้ แขง็ ในชมุ ชน
การพัฒนาการสื่อสารมวลชนใหเ้ ปน็ ไปตามกลไกการสนบั สนนุ การพฒั นา
(5) ยทุ ธศาสตรก์ ารสรา้ งการเติบโตบนคณุ ภาพชีวิตทีเ่ ป็นมติ รต่อส่ิงแวดล้อม เพอื่ เร่งอนุรักษ์ฟ้นื ฟูและ
สร้างความมนั่ คงบนฐานทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละมีความมั่นคงดา้ นนำ้ รวมทงั้ มคี วามสามารถ
ในการปอ้ งกันผลกระทบและปรับตวั ตอ่ การเปลีย่ นแปลงสภาพภมู อิ ากาศและภัยพบิ ัติธรรมชาติ
และพฒั นามงุ่ สกู่ ารเปน็ สงั คมสีเขียว กรอบแนวทางทต่ี ้องให้ความสำคญั เชน่ การจัดระบบอนรุ กั ษ์
ฟ้ืนฟแู ละปอ้ งกันการทำลายทรัพยากรธรรมชาติ การวางระบบบรหิ ารจัดการน้ำใหม้ ีประสทิ ธิภาพ
การพัฒนาและใช้พลังงานท่ีเป็นมติ รกบั สิง่ แวดลอ้ ม การพฒั นาเมอื งอุตสาหกรรมเชิงนเิ วศและเมือง
ท่เี ป็นมติ รกบั สิง่ แวดล้อม การร่วมลดปญั หาโลกรอ้ นและปรบั ตัวใหพ้ รอ้ มกับการเปลย่ี นแปลงของ
สภาพภมู อิ ากาศ การใชเ้ ครอื่ งมือทางเศรษฐศาสตร์และนโยบายการคลังเพ่อื สิ่งแวดลอ้ ม
(6) ยทุ ธศาสตรด์ ้านการปรับปรงุ สมดุลและพัฒนาระบบการบรหิ ารจัดการภาครฐั เพื่อให้หนว่ ยงาน
ภาครฐั มขี นาดเหมาะสมกบั บทบาท ภารกิจ มสี มรรถนะสูง มปี ระสทิ ธิภาพและประสิทธิผล
กระจายบทบาทภารกจิ ไปส่ทู ้องถนิ่ อย่างเหมาะสม มีธรรมาภิบาล กรอบแนวทางทีต่ ้องให้
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 8
ความสำคญั อาทิ การปรบั ปรุงโครงสร้าง บทบาท ภารกิจของหน่วยงานภาครฐั ใหม้ ขี นาดที่มคี วาม
เหมาะสม การวางระบบบริหารราชการแบบบรู ณาการ การพฒั นาระบบการบรหิ ารจัดการกำลังคน
และพัฒนาบคุ ลากรภาครัฐ การต่อต้านการทจุ รติ และประพฤติมิชอบ การปรบั ปรงุ กฎหมาย
และระเบียบต่าง ๆ ให้ทนั สมัยเปน็ ธรรมและเปน็ สากล การพฒั นาระบบการใหบ้ ริการประชาชน
ของหนว่ ยงานภาครฐั การปรบั ปรงุ การบริหารจัดการรายได้และรายจา่ ยของภาครัฐ (สำนักงาน
เลขานกุ ารของคณะกรรมการยทุ ธศาสตร์ชาติ สำนักงานคณะกรรมการพฒั นาเศรษฐกิจและสังคม
แหง่ ชาต,ิ 2561)
ยทุ ธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี เป็นกรอบในการจดั ทำนโยบายและการจัดสรรงบประมาณของรัฐบาลชดุ
ต่อ ๆ ไป ซึ่งมเี ปา้ หมายเพ่ือให้บรรลุวสิ ัยทศั น์ “ประเทศมคี วามม่นั คง มัง่ คัง่ ยง่ั ยนื เปน็ ประเทศพัฒนาแล้ว
ดว้ ยการพฒั นา ตามปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง” นำไปสู่การพัฒนาใหค้ นไทยมคี วามสุข และตอบสนองตอ่
การบรรลซุ ึ่งผลประโยชน์แห่งชาติ ในการทีจ่ ะพฒั นาคุณภาพชีวติ สรา้ งรายได้ระดับสงู เปน็ ประเทศพัฒนา
โดยมสี าระสำคัญของยุทธศาสตร์/แผนทีเ่ กี่ยวขอ้ งกบั เดก็ และเยาวชน อาทิ การพัฒนาศักยภาพคนตลอดช่วง
ชีวิตให้สนับสนนุ การเจริญเตบิ โตของประเทศ โดยพฒั นาเรม่ิ ตง้ั แต่ในครรภ์และต่อเนือ่ งไปตลอดชว่ งชวี ิต
การยกระดบั คุณภาพการศกึ ษาและการเรยี นร้ใู หม้ ีคุณภาพ เท่าเทียมและทวั่ ถึง โดยการปฏิรูปโครงสร้างและ
ระบบบรหิ ารจดั การการศึกษาในทกุ ระดับ การเข้าถึงการศกึ ษาอยา่ งเทา่ เทยี มและท่วั ถงึ และการยกระดบั
สถาบันการศึกษาในสาขาท่มี คี วามเช่ยี วชาญสคู่ วามเปน็ เลศิ การสรา้ งเสริมใหค้ นมสี ุขภาวะทด่ี ี โดยมุ่งเนน้ การ
ปอ้ งกันและควบคุมปัจจยั ที่คกุ คามสขุ ภาพ การพัฒนาสภาพแวดล้อมทเี่ อ้อื ต่อสุขภาพ การส่งเสริมรูปแบบการ
ดำเนนิ ชีวิตทส่ี นับสนุนการมสี ขุ ภาพกายและจิตที่ดี การสร้างความอย่ดู มี สี ุขของครอบครวั ไทย เสรมิ สร้าง
ศักยภาพและบทบาทหนา้ ท่ีของสถาบนั ครอบครวั ในการบม่ เพาะ วางรากฐานการพัฒนาจติ ใจให้เขม้ แขง็
มคี ณุ ธรรม จริยธรรม ความซ่อื สตั ยส์ ุจรติ จติ สำนกึ สาธารณะ ควบคูไ่ ปกบั การสรา้ งคา่ นิยมหลักของไทยให้
สมาชิกในครอบครัว สรา้ งความอบอ่นุ และมน่ั คงให้สมาชกิ ในครอบครวั เปน็ ต้น (ชานนท์ โกมลมาลย์และคณะ
,2562, น.26-27)
(2) แผนพฒั นาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564)
หลกั การพัฒนาประเทศในแผนพฒั นาฯ ฉบับที่ 12 (สำนกั งานคณะกรรมการพฒั นาเศรษฐกจิ และสังคม
แหง่ ชาติ สำนกั นายกรฐั มนตรี, 2560) ยดึ หลกั “ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง” “การพัฒนาอย่างยัง่ ยืน” และ
“คนเป็นศนู ยก์ ลางการพฒั นา” ที่ต่อเนื่องจากแผนพัฒนาฯ ฉบับท่ี 9-11 และยดึ หลกั การเจริญเติบโตทาง
เศรษฐกิจท่ลี ดความเหลอ่ื มลำ้ และขบั เคลือ่ นการเจริญเตบิ โตจากการเพ่มิ ผลิตภาพการผลิตฐาน
การใช้ภมู ปิ ญั ญาและนวตั กรรม โดยจุดเปลย่ี นสำคญั ในแผนพัฒนาฉบับที่ 12 จะเปน็ แผนแรกที่ใช้เปน็ กลไก
เชอ่ื มโยงสกู่ ารพัฒนาทักษะซ่งึ กำหนดเป้าหมายและตวั ช้วี ดั ทจี่ ะต้องบรรลผุ ลลพั ธแ์ ละผลสัมฤทธขิ์ องการ
พฒั นารวมท้ังกำหนดแนวทางการพฒั นาและตัวช้ีวัดและแนวทางการพัฒนาท่ีตอ้ งเชอ่ื มต่อถึงการปฏบิ ตั ิที่ตอ้ ง
ดำเนนิ การในชว่ ง 5 ปี โดยการกำหนดแผนงานหรือโครงการที่มคี วามสำคัญในช่วง 5 ปีแรกของการขับเคลอ่ื น
ยทุ ธศาสตร์เพือ่ การปฏบิ ตั ิจะทำให้ระบบการจดั สรรงบประมาณ การบริหารจัดการงบประมาณแผ่นดนิ
กฏระเบียบวินยั ทางการเงินและการคลังภาครฐั และระบบการตดิ ตามประเมนิ ผลการดำเนนิ งานตาม
ยทุ ธศาสตรก์ ารพัฒนาตลอดจนระบบการตดิ ตามและการประเมินผลการดำเนนิ งานตามยุทธศาสตรข์ อง
ภาครัฐที่ต้องมีการเปลยี่ นแปลงอย่างมาก นอกจากนี้ยทุ ธศาสตร์ในแผนพฒั นาฯ ฉบับที่ 12 มที ้ังหมด
10 ยุทธศาสตร์ โดยมี 6 ยทุ ธศาสตร์ตามกรอบยทุ ธศาสตร์ชาติ 20 ปี และอกี 4 ยทุ ธศาสตร์สนับสนนุ ดังนี้
(1) ยุทธศาสตรก์ ารสร้างเสริมและพฒั นาศักยภาพมนษุ ย์ แนวทางทส่ี ำคญั ประกอบไปดว้ ย
(1) ปรบั เปลย่ี นค่านยิ มคนไทยใหม้ คี ณุ ธรรม จรยิ ธรรม มวี นิ ยั จติ สาธารณะและพฤตกิ รรมทีพ่ ึง
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 9
ประสงค์ อาทิ ส่งเสรมิ ให้มกี จิ กรรมการเรียนการสอนทง้ั ในและนอกหอ้ งเรียนทีส่ อดแทรกคณุ ธรรม
จริยธรรม ความมรี ะเบียบวินัยและจิตสาธารณะ (2) การพฒั นาคนใหม้ ีทักษะ ความรู้และ
ความสามารถในการดำรงชวี ิตอย่างมีคุณค่า อาทิ ส่งเสริมเดก็ ปฐมวยั ให้มีการพัฒนาทกั ษะทาง
สมองและสังคมอย่างเหมาะสม (3) ยกระดบั คุณภาพการศึกษาและเรยี นรูต้ ลอดชวี ติ (4) ลดปจั จยั
เสี่ยงดา้ นสขุ ภาพและใหท้ ุกภาคส่วนคำนงึ ถงึ ผลกระทบทางสขุ ภาพ (5) เพิม่ ประสิทธิภาพการ
บรหิ ารจดั การระบบสุขภาพ ภาครฐั และปรบั ระบบการคลงั ด้านสุขภาพ (6) พัฒนาระบบการดูแล
และสร้างสภาพแวดลอ้ มทเ่ี หมาะสมกับสังคมสงู วยั (7) ผลักดันใหส้ ถาบนั ทางสงั คมมสี ่วนร่วม
พัฒนาประเทศอยา่ งเขม้ แข็ง
(2) ยทุ ธศาสตร์การเสริมสรา้ งความเป็นธรรมและลดความเหลอื่ มลำ้ ในสังคม แนวทางการพัฒนา
ท่ีสำคญั ประกอบไปด้วย (1) การเพ่มิ โอกาสใหก้ ับกลุม่ เป้าหมายของประชากรรอ้ ยละส่สี ิบมีรายได้
ต่ำสุด สามารถเข้าถึงบรกิ ารของรฐั ทีม่ คี ณุ ภาพและมืออาชพี (2) การกระจายการใหบ้ รกิ ารภาครฐั
ท้ังด้านการศกึ ษา สาธารณสุขและสวสั ดกิ ารท่มี ีคุณภาพใหค้ รอบคลมุ และทัว่ ถึง (3) การเสริมสร้าง
ศกั ยภาพ ชุมชน การพฒั นาเศรษฐกจิ ชมุ ชนและการสร้างความเขม้ แข็งบนพน้ื ฐานทางการเงนิ ตาม
หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพอื่ ให้ชมุ ชนสามารถพึง่ พาได้
(3) ยทุ ธศาสตร์การสร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกจิ และแขง่ ขนั ได้อย่างย่ังยนื แนวทางการพฒั นาท่ี
สำคัญ ประกอบดว้ ย (1) การบริหารจัดการเศรษฐกจิ สว่ นรวมทั้งในดา้ นการคลัง (2) การเสริมสร้าง
และพฒั นาขดี ความสามารถในการแขง่ ขันและการผลติ และบรกิ าร
(4) ยทุ ธศาสตร์การเตบิ โตทเ่ี ปน็ มติ รกับสิ่งแวดลอ้ มเพอื่ การพฒั นาทยี่ ่ังยนื แนวทางการพัฒนาทส่ี ำคญั
ประกอบด้วย (1) การฟื้นฟทู รัพยากรธรรมชาติ สร้างสมดุลของการอนุรักษ์และใชป้ ระโยชน์อย่าง
ยง่ั ยืนและเปน็ ธรรม (2) เพิม่ ประสิทธภิ าพการบริหารจัดการทรพั ยากรนำ้ เพ่อื ให้เกิดความมัน่ คง
สมดุลและยง่ั ยืน (3) การแกไ้ ขปญั หาวิกฤตสง่ิ แวดลอ้ ม (4) ส่งเสรมิ การผลิตและการบริโภคที่เป็น
มติ รกบั สิ่งแวดล้อม (5) สนับสนนุ การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เพ่ิมขดี ความสามารถในการ
ปรบั ตวั ตอ่ การเปล่ียนแปลงของสภาพภูมิอากาศ (6) บรหิ ารจัดการเพ่ือลดความเสี่ยงภยั ดา้ นภยั
พ บิ ตั ิ (7) การพ ัฒ น าระบ บ การบ รหิ ารจัดการและกลไกแก้ป ัญ ห าความขัดแย้งดา้ น
ทรพั ยากรธรรมชาติและสิง่ แวดล้อม (8) การพฒั นาความร่วมมือด้านสิ่งแวดลอ้ มระหว่างประเทศ
(5) ยทุ ธศาสตร์การเสรมิ สร้างความมน่ั คงแห่งชาติเพือ่ การพัฒนาประเทศสู่ความมง่ั คัง่ และยั่งยนื แนว
ทางการพฒั นาสำคญั ประกอบดว้ ย (1) การรกั ษาความมัน่ คงภายในเพือ่ ใหเ้ กิดความสงบในสงั คม
และธำรงไว้ซึง่ สถาบนั หลักแหง่ ชาติ (2) การพฒั นาเสรมิ สร้างศกั ยภาพการปอ้ งกนั ประเทศ
(3) การส่งเสริมความร่วมมือกับตา่ งประเทศด้านความมั่นคง (4) การรกั ษาความมนั่ คงและ
ผลประโยชน์ของชาตทิ างทะเล (5) การบริหารจัดการความมน่ั คงเพ่ือการพฒั นา
(6) ยุทธศาสตรก์ ารบริหารจดั การในภาครัฐ การป้องกนั การทจุ ริตประพฤติมิชอบและธรรมาภบิ าลใน
สงั คม แนวทางการพฒั นาสำคัญ ประกอบด้วย (1) ปรบั ปรุงโครงสรา้ งหน่วยงาน บทบาท ภารกิจ
และคณุ ภาพบุคลากรภาครฐั ให้มคี วามโปร่งใส ทนั สมัย คลอ่ งตัวมขี นาดที่เหมาะสม (2) ปรับปรงุ
กระบวนการงบประมาณและสร้างกลไกในการติดตามตรวจสอบการเงนิ การคลงั ภาครฐั เพ่ือให้
จัดสรรค่าใช้จา่ ยอย่างมีประสทิ ธภิ าพ (3) เพิ่มประสทิ ธภิ าพการบรหิ ารจัดการภาครฐั ในการจัดการ
องคก์ รปกครองสว่ นท้องถนิ่ (4) เพม่ิ ประสทิ ธภิ าพการบริหารจัดการให้แกอ่ งคก์ รปกครองสว่ น
ทอ้ งถน่ิ (5) ป้องกนั และปราบปรามการทจุ รติ และประพฤตมิ ชิ อบ (6) ปฏิรูปกฎหมายและ
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 10
กระบวนการยุตธิ รรมให้มคี วามทนั สมัย เป็นธรรมและสอดคล้องกับข้อบงั คับสากลหรือข้อตกลง
ระหวา่ งประเทศ
(7) ยทุ ธศาสตรก์ ารพัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐานระบบโลจิสตกิ ส์ แนวทางการพฒั นาสำคัญประกอบด้วย
(1) การพฒั นาโครงสรา้ งพ้ืนฐานด้านขนส่ง (2) การสนบั สนุนการพัฒนาระบบขนสง่ (3) การพัฒนา
ระบบโลจิสติกส์ (4) การพัฒนาด้านพลังงาน (5) การพัฒนาเศรษฐกจิ ดจิ ทิ ัล (6) พฒั นาระบบ
น้ำประปา
(8) ยุทธศาสตรก์ ารพฒั นาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วจิ ัย และนวัตกรรม แนวทางการพัฒนาทส่ี ำคญั
ประกอบด้วย (1) เรง่ ส่งเสริมการลงทุนวิจยั พฒั นาและผลักดันสกู่ ารใช้ประโยชน์ในเชงิ พาณิชย์เชิง
สังคม (2) พฒั นาผู้ประกอบการใหเ้ ป็นผูป้ ระกอบการทางเทคโนโลยี (3) พฒั นาสภาวะแวดล้อมของ
การพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วจิ ยั และนวัตกรรม ด้านบคุ ลากรวจิ ัย
(9) ยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นาภาค เมืองและพืน้ ท่ีทางด้านเศรษฐกิจ แนวทางการพัฒนาสำคญั
ประกอบด้วย (1) การพฒั นาภาคเพ่ือสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้กระจายตวั อยา่ งท่ัวถงึ
(2) การพฒั นาเมอื ง (3) การพฒั นาพนื้ ที่เศรษฐกจิ
(10) ยทุ ธศาสตร์ความร่วมมอื ระหว่างประเทศเพ่อื การพฒั นา แนวทางการพฒั นาท่สี ำคัญประกอบด้วย
(1) ขยายความร่วมมือทางการค้าและการลงทุนกับมติ รบางประเทศและแสวงหาตลาดใหมส่ ำหรับ
สนิ คา้ และบรกิ าร (2) พฒั นาความเชอ่ื มโยงดา้ นการคมนาคมขนส่งโลจติ ิกส์และโทรคมนาคมใน
กรอบความร่วมมอื อนุภูมิภาค (3) การพัฒนาและส่งเสริมใหไ้ ทยเปน็ ฐานของการประกอบธุรกิจ
การบริการและการลงทุนทโี่ ดดเด่นในภมู ภิ าค (4) สง่ เสริมการลงทุนไทยในตา่ งประเทศของ
ผูป้ ระกอบการไทย (5) เปิดประตกู ารคา้ และพฒั นาความร่วมมือกับประเทศเพ่ือนบ้านในลักษณะ
หนุ้ ส่วนทางยทุ ธศาสตรท์ งั้ ในอนุภมู ภิ าคและภมู ิภาคทีม่ ีความเสมอภาคกัน (6) สร้างความเปน็
หุน้ สว่ นการพัฒนาประเทศในอนุภมู ิภาคและนานาประเทศ (7) เข้าร่วมเปน็ ภาคีความร่วมมอื
ระหว่างประเทศโดยมบี ทบาททสี่ ร้างสรรค์ (8) สง่ เสริมความรว่ มมือกบั ภมู ิภาคและนานาชาติใน
การสรา้ งความมัน่ คงในทกุ ด้านท่เี กี่ยวกับเรื่องความเปน็ อยทู่ ีด่ ขี องประชาชน (9) บรู ณาการภารกจิ
ดา้ นความร่วมมอื ระหวา่ งประเทศและดา้ นต่างประเทศ (10) ส่งเสริมให้เกดิ การปรบั ตัว
ภายในประเทศทสี่ ำคัญ
หวั ใจสำคญั ของแผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ ฉบบั ที่ 12 คือ หลกั ปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพยี ง โดยไดก้ ำหนดวสิ ัยทศั น์ในการพฒั นาประเทศไทย คือ “ระบบเศรษฐกจิ ท่ีเขม้ แขง็ สังคมทม่ี คี ณุ ภาพ
สภาพแวดล้อมที่นา่ อยู่ คนไทยเป็นมนษุ ย์ท่สี มบูรณ"์ โดยมีประเดน็ ทีเ่ กย่ี วข้องกบั เดก็ และเยาวชน ไดแ้ ก่
(1) การเตรยี มความพร้อมดา้ นกำลงั คนและการเสริม สร้างศกั ยภาพของประชากรในทุกชว่ งวยั ใหเ้ ป็นทุน
มนุษย์ที่มศี ักยภาพสูง ตง้ั แตก่ ารพัฒนากลมุ่ เด็กปฐมวัยใหม้ สี ขุ ภาพกายและใจทีด่ ี มีทกั ษะทางสมอง ทกั ษะการ
เรยี นรู้ ทกั ษะชีวติ และทักษะ ทางสังคม เพอื่ ให้เติบโตอยา่ งมีคณุ ภาพ การหล่อหลอมให้คนไทยมีคา่ นิยมตาม
บรรทัดฐานทด่ี ีของคนไทยทุกช่วงวยั เด็กวัยเรยี นและวยั ร่นุ ได้รบั การพฒั นาทกั ษะความรู้ความสามารถท่ี
เหมาะสมในแตล่ ะชว่ งวยั การ เตรียมความพร้อมของกำลังคนด้านวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี การยกระดับ
คุณภาพการศกึ ษาสคู่ วามเปน็ เลศิ และการเสริมสร้างใหค้ นมสี ุขภาพดี (2) การสรา้ งความเปน็ ธรรมและลดความ
เหล่ือมลำ้ โดยมุง่ เนน้ การยกระดับ คณุ ภาพการใหบ้ รกิ ารทางสังคมอยา่ งทั่วถงึ โดยเฉพาะดา้ นการศกึ ษาและ
สาธารณสุข (ชานนท์ โกมลมาลยแ์ ละคณะ, 2562, น.27-28)
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 11
(3) Thailand 4.0 โมเดลการขบั เคลื่อนประเทศไทยสู่ความม่นั คง มง่ั คั่งและยั่งยืน
นโยบายหรือรปู แบบ Thailand 4.0 โมเดลการขับเคลื่อนประเทศไทยสูค่ วามมง่ั คั่ง ม่ันคงและยัง่ ยนื
(สถาบันส่งเสรมิ การจดั การความรเู้ พื่อสังคม, 2560) ในอดีตทผี่ า่ นมา ถือวา่ ประเทศไทยไดป้ รับเปลีย่ นรูปแบบ
เศรษฐกิจหลายคร้ัง โดยเรม่ิ จาก “Thailand 1.0” เน้นภาคอุตสาหกรรมไปสู่ “Thailand 2.0” ท่เี นน้
อุตสาหกรรมเบา โดยการใชป้ ระโยชนจ์ ากค่าจ้างแรงงานราคาถูกและทรพั ยากรธรรมชาตทิ ีอ่ ุดมสมบูรณ์
มุง่ เน้นการผลติ เพื่อทดแทนการนำเขา้ เปน็ สำคญั จากนัน้ ประเทศไทยจงึ เริ่มก้าวเข้าสู่ “Thailand 3.0” ใน
ปัจจบุ ันที่เนน้ อตุ สาหกรรมท่ีมีความซับซ้อนมากข้ึนโดยดงึ ดูดการลงทุนจากต่างประเทศเพือ่ มาใช้ประเทศไทย
เปน็ ฐานการผลติ เพื่อดงึ ดูดการลงทุนจากตา่ งประเทศแต่อยา่ งไรก็ดกี ับประเทศไทยต้องเจอกับดักรายได้ปาน
กลางและกับดักความเหลือ่ มลำ้ ของความมง่ั ค่ังและกับดักความไมส่ มดุลของการพัฒนา ดงั นั้นประเดน็ ทา้ ทาย
ของประเทศไทยจงึ นำไปสูก่ ารปฏริ ปู โครงสรา้ งเศรษฐกิจเพ่อื ก้าวข้ามจาก “Thailand 3.0” ไปสู่ “Thailand
4.0” ดว้ ยการสรา้ งความเขม้ แข็งจากภายในควบคกู่ ับการเช่ือมโยงประชาคมโลกตามแนวคดิ “ปรัชญา
เศรษฐกจิ พอเพียง” โดยการกำหนดเปา้ หมายครอบคลุมในท้งั หมด 4 มิติ คอื (1) ความม่งั ค่ังทางดา้ นเศรษฐกิจ
เป็นระบบเศรษฐกิจท่ีเนน้ การสรา้ งมลู คา่ ขบั เคลื่อนด้วยนวตั กรรม เทคโนโลยี และความคิดสร้างสรรค์
(2) ความอยู่ดีมสี ุขทางสังคม เปน็ สังคมทเ่ี ดนิ หนา้ ไปด้วยกัน ไมท่ อดท้งิ ใครขา้ งหลัง ด้วยการเติมเต็มศกั ยภาพ
ผู้คนในสังคมเพื่อสร้างหลกั ประกันความม่ันคงทางดา้ นเศรษฐกิจและสังคมและฟนื้ ความสมานฉนั ท์และความ
เปน็ ปกึ แผ่นของคนในสังคมให้กลบั คืนมาอีกครัง้ หนึง่ (3) การยกระดับคุณคา่ ของมนุษย์ด้วยการพัฒนาไทยให้
เป็น “มนุษยท์ ีส่ มบูรณใ์ นศตวรรษท่ี 21” ควบคู่ไปกับการเปน็ สงั คมคารบ์ อนตำ่ อยา่ งเต็มรปู แบบ (4) การรกั ษ์
สงิ่ แวดล้อม เปน็ สังคมทน่ี า่ อยู่ มีระบบเศรษฐกจิ ทสี่ ามารถปรบั สภาพตามภูมอิ ากาศ ควบคไู่ ปกบั การเป็นสงั คม
คาร์บอนต่ำ อย่างเต็มรปู แบบ
นโยบาย Thailand 4.0 ประกอบด้วย 5 วาระขบั เคลอื่ น Thailand 4.0 ประกอบไปดว้ ย 5 วาระท่ี
สำคญั ประกอบไปด้วย วาระที่ การเตรียมคนไทย 4.0 เพ่ือกา้ วสู่โลกท่หี นงึ่ วาระที่ 2 พัฒนาคลสั เตอร์
เทคโนเทคโนโลยีอุตสาหกรรมแห่งอนาคต วาระท่ี 3 การบม่ เพาะผปู้ ระกอบการและพัฒนาเครือข่ายวสิ าหกิจ
ทขี่ บั เคลือ่ นนวตั กรรม วาระท่ี 4 การเสรมิ ความเขม้ แข็งของเศรษฐกิจภายในประเทศผ่านกลไกของ 18 กลมุ่
จงั หวัดและ 76 จังหวดั วาระท่ี 5 บูรณาการอาเซียนเชื่อมประเทศไทยสู่ประชาคมโลก
วาระทเ่ี ก่ียวขอ้ งกบั การพัฒนาเดก็ และเยาวชนมากทีส่ ุดคอื “วาระท่ี 1 การเตรยี มคนไทย 4.0”
สโู่ ลกท่ี 1 ซ่งึ จะครอบคลุมการปรับเปลี่ยนใน 4 มติ ิ ดังน้ี (1) การปรับเปลยี่ นคนไทยจาก Thai-Thai กลายเป็น
คนไทยแบบ Global Thai ทม่ี คี วามภาคภูมิใจในความเปน็ ไทยพร้อมกับการมีกรอบความคดิ ทเ่ี ป็นสากล และ
สามารถยนื อยา่ งมศี ักด์ศิ รบี นเวทีโลก (2) การปรบั เปลย่ี นคนไทยจาก Analog Thai กลายมาเป็นคนไทยท่เี ป็น
Digital Thai เพ่อื ให้สามารถดำรงชวี ิต เรียนรู้ ทำงาน และประกอบธรุ กจิ ท้ังในโลกของความเป็นจรงิ และโลก
เสมือนจรงิ ได้ (3) เพ่ือให้สามารถอย่ใู น Global Digital Platform ทีม่ ชี ุดของโอกาส ภัยคกุ คาม เงือ่ นไขและ
ขอ้ จำกดั ชุดใหมจ่ งึ มคี วามจำเปน็ อย่างยง่ิ ที่จะต้องปรับเปลยี่ นคนไทยจากคนไทยทมี่ ีความรู้และทักษะที่จำกัด
เปน็ คนไทยทม่ี ีความสามารถในการรงั สรรคน์ วตั กรรม (4) ปรับเปล่ยี นคนไทยให้มจี ิตสาธารณ ะ
มคี วามรบั ผดิ ชอบต่อส่วนรวมและสังคม
(4) แผนพัฒนาเดก็ และเยาวชนแห่งชาติ ฉบับท่ี 2 พ.ศ. 2560-2564
แผนพฒั นาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560-2564 (คณะกรรมการส่งเสริมการพัฒนาเดก็
และเยาวชนแห่งชาติ, 2561) เป็นยุทธศาสตร์ทีจ่ ัดทำขึน้ ตามบทบัญญัตใิ นพระราชบัญญตั สิ ่งเสริมการพฒั นา
เดก็ และเยาวชนแหง่ ชาติ พ.ศ. 2550 เพ่อื เป็นกรอบแนวทางการพฒั นาเด็กและเยาวชนในช่วงแผนพฒั นา
เศรษฐกิจและสงั คมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 โดยมเี ปา้ หมายหลกั ให้เดก็ และเยาวชนมีคณุ ภาพชวี ติ ทเ่ี หมาะสมตาม
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 12
ช่วงวัย ทั้งทางด้านสุขภาพกายใจอารมณ์ สงั คมและสติปญั ญาท่ีดี มีทกั ษะการเรียนรทู้ ส่ี อดคลอ้ งกบั ศตวรรษ
ที่ 21 รวมทัง้ มคี วามเปน็ พลเมืองสรา้ งสรรค์ทีส่ ามารถปรับตัวเทา่ ทันการเปลย่ี นแปลงในบริบทโลก
มคี วามรับผดิ ชอบตอ่ ตนเอง มจี ิตสำนึกตอ่ ส่วนรวมและมสี ่วนร่วมในการพฒั นาสังคม
ทศิ ทางของแผนพฒั นาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560-2564 เนน้ ใหเ้ ดก็ และเยาวชน
มีคุณภาพชีวิตท่ดี ี เหมาะสมตามชว่ งวยั ทั้งทางด้านสขุ ภาพกาย ใจ อารมณ์ สังคมและสติปัญญา มที กั ษะ
การเรียนรู้ ท่ีสอดคลอ้ งกบั ศตวรรษที่ 21 รวมท้งั มีความเป็นพลเมืองสรา้ งสรรค์ท่ีสามารถปรับตวั เทา่ ทันกับ
การเปลย่ี นแปลงของบริบทโลก มคี วามรบั ผดิ ชอบต่อตนเอง มจี ิตสำนึกต่อส่วนรวมและมสี ว่ นรว่ มในฐานะภาคี
ทม่ี พี ลังในกระบวนการทางสังคมซงึ่ เปน็ คุณสมบตั ิท่ีสำคญั ย่งิ ของเดก็ และเยาวชน โดยมหี ลกั การสำคญั
ดังตอ่ ไปนี้ (1) ยดึ เด็กและเยาวชนเป็นศนู ยก์ ลางการพัฒนา (2) เสริมสร้างความเขม้ แข็งใหก้ บั ระบบจลุ ภาค
ได้แก่ ครอบครวั สถาบัน ศาสนา สถาบนั การศึกษา ชุมชน สอ่ื และภาคส่วนอนื่ ทมี่ คี วามใกลช้ ดิ กบั การพัฒนา
เดก็ และเยาวชนโดยตรง (3) ส่งเสรมิ ให้ระบบปฏิสัมพนั ธ์เกดิ ความเขม้ แข็ง การมีส่วนร่วมและเชือ่ มโยงระหวา่ ง
ภาคสว่ นในการพัฒนาเดก็ และเยาวชนในทกุ ระดับ (4) สง่ เสริมใหร้ ะบบภายนอกส่งผลเชิงบวกตอ่ การพัฒนา
เดก็ และเยาวชน อันได้แก่ ส่ือ หลกั สูตรการเรยี นการสอน การพฒั นาทักษะทางการสอ่ื สารระหว่างช่วงวัย
(5) พัฒนาประสทิ ธภิ าพของ “ระบบมหภาค” ไดแ้ ก่ กลไกทางกฎหมายดา้ นการปกป้องและคุ้มครองสิทธเิ ดก็
และเยาวชน
แผนพฒั นาเดก็ และเยาวชนแห่งชาติ ฉบับท่ี 2 พ.ศ. 2560-2564 มวี สิ ยั ทัศน์ คือ “เด็กและเยาวชน
มีคณุ ภาพชวี ิตท่ดี ี มพี ัฒนาการเหมาะสมตามชว่ งวัย เปน็ พลเมืองสรา้ งสรรค์และมีสว่ นร่วมในฐานะภาคที ่ีมพี ลัง
ในกระบวนการพฒั นา” ซึง่ มียุทธศาสตร์ ทงั้ หมด 5 ยทุ ธศาสตร์ ดงั ตอ่ ไปนี้ (1) ยทุ ธศาสตรท์ ่ี 1 การพฒั นา
ศกั ยภาพและสรา้ งภมู คิ ุม้ กันเดก็ และเยาวชน (2) ยทุ ธศาสตรท์ ี่ 2 เสริมสร้างความเข้มแข็งของกลไก
สภาพแวดลอ้ มให้เออื้ ต่อการพัฒนาเดก็ และเยาวชนอยา่ งมปี ระสิทธภิ าพ (3) ยทุ ธศาสตร์ท่ี 3 การสง่ เสรมิ
การมีสว่ นร่วมของเดก็ และเยาวชน (4) ยทุ ธศาสตรท์ ่ี 4 การสง่ เสรมิ บทบาทและระดมความรว่ มมอื ของทุกภาค
สว่ นในการพฒั นาเดก็ และเยาวชน (5) การพฒั นานวัตกรรมการบรหิ ารจัดการในการพัฒนาเดก็ และเยาวชน
การขบั เคลื่อนแผนไปสกู่ ารปฏบิ ตั นิ ั้นไดน้ ำกรอบแนวคดิ การจดั ทำแผนเชงิ ยุทธศาสตร์ แนวคิด
การบริหารแบบม่งุ สัมฤทธิ์ การมองอนาคต การทบทวนสถานการณ์ต่าง ๆ ท้งั พันธกรณีและข้อตกลงระหวา่ ง
ประเทศที่ประเทศไทยรว่ มเป็นภาคี นโยบาย กฎหมายและระเบียบทเี่ กีย่ วขอ้ ง สถานการณ์ แนวโน้มเดก็ และ
เยาวชนทงั้ ในบริบทโลกและประเทศไทย โดยมีแนวทางการขบั เคล่ือนไปส่กู ารปฏิบตั ิ ดังต่อไปน้ี (1) เสรมิ สรา้ ง
และพัฒนาความเข้าใจเกี่ยวกบั สาระสำคัญของแผนเดก็ และเยาวชนแห่งชาตริ วมถึงการมีส่วนรว่ มในทุกภาค
สว่ นในการขับเคล่ือนแผนไปยังการปฏบิ ตั ิ (2) การบรู ณาการประสานการปฏบิ ตั แิ ผนพัฒนาเด็กและเยาวชน
แห่งชาตกิ ับแผนอน่ื ๆ ทเี่ ก่ียวขอ้ งกับแผนพัฒนาเด็กและเยาวชนแหง่ ชาติภายใต้ประเด็นยทุ ธศาสตรท์ ีม่ ีความ
เชอ่ื มโยงกัน (3) มีการผลักดนั ให้มตี ัวชีว้ ดั ท่มี งุ่ เป้าหมายเชิงบูรณาการและงบประมาณเชงิ บรู ณาการดา้ น
การพัฒนาเด็กและเยาวชนทุกหนว่ ยงาน โดยการจดั ประชุมหารือและจัดทำข้อตกลงความร่วมมือกบั หนว่ ยงาน
ส่วนกลาง (4) การบรู ณาการและประสานคณะกรรมการที่เก่ียวข้องกบั เด็กและเยาวชนในระดบั ชาติ
และ (5) กำหนดบทบาทหน่วยงานและภาคีเครอื ข่ายทกุ ระดบั ในการขบั เคลื่อน แผนพัฒนาเดก็ และเยาวชน
แห่งชาติ ไปสูก่ ารปฏบิ ตั ิตามบทบาทหน้าทีค่ วามรับผิดชอบ (6) การพฒั นาระบบและกลไกการบรหิ ารจัดการ
เพอ่ื การสนับสนุนการดำเนนิ การ เช่น ระบบพีเ่ ลย้ี ง ระบบสนบั สนนุ การปฏิบัตงิ าน รวมทงั้ ระบบการตดิ ตาม
และประเมินผลการดำเนินงานตามแผนพัฒนาเด็กและเยาวชนแหง่ ชาติใหบ้ รรลุเปา้ หมาย (7) การวจิ ยั และ
พฒั นาองคค์ วามรู้ดา้ นเด็กและเยาวชนในประเด็นตา่ ง ๆ ทงั้ การส่งเสรมิ การแกไ้ ขปญั หา การปกป้องและ
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 13
ค้มุ ครองเด็กและเยาวชนเพื่อใช้ในการปรบั ปรงุ กฎหมายและระเบียบต่าง ๆท่เี กยี่ วข้องใหม้ ีความสอดคล้องกบั
สถานการณ์
(5) แผนการศึกษาแหง่ ชาติ พ.ศ. 2560-2579
แผนการศกึ ษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579 (สำนักงานเลขาธกิ ารสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธกิ าร,
2560) ซึง่ เปน็ แผนระยะยาว 20 ปี เพ่ือเปน็ แผนแมบ่ ทสำหรับหนว่ ยงานทเ่ี กี่ยวขอ้ งนำไปใช้เป็นกรอบและแนว
ทางการพฒั นาการศกึ ษาในชว่ งระยะเวลาดังกลา่ ว
ผลของการพฒั นาการศึกษาในช่วงปี 2552-2559 พบวา่ ประเทศไทยนน้ั ประสบผลสำเร็จในหลายด้าน
และยังมอี กี หลายดา้ นทเ่ี ปน็ ปัญหาท่ียงั คงเป็นปัญหาตอ้ งแก้ไขแบบเรง่ ดว่ น ประกอบไปดว้ ย (1) โอกาส
ทางดา้ นการศึกษา พบวา่ มักเด็กและเยาวชนจำนวนมากทมี่ ปี ญั หาลาออกกลางคัน นอกจากนยี้ งั พบว่า
มีจำนวนแรงงานทมี่ กี ารศกึ ษาตำ่ กว่าระดับมัธยมศกึ ษาตอนตน้ อยู่จำนวนมากจงึ ต้องเรง่ การดำเนนิ การเพอื่
การพฒั นาคนตลอดชว่ งชวี ิตอย่างเร่งดว่ น (2) ดา้ นคุณภาพการศึกษา ผลการพฒั นายังคงเปน็ ส่งิ ทไ่ี มน่ า่ พึง
พอใจเนอ่ื งจากผลสัมฤทธ์ิทางการเรยี นระดบั การศึกษาข้นั พน้ื ฐานมคี ะแนนตำ่ กวา่ ค่าเฉลีย่ มากและต่ำกว่า
หลายประเทศในแถบเอเชีย และนอกจากนีค้ ุณภาพของแรงงานทีม่ อี ายุมากกว่าสบิ หา้ ปีข้นึ ไปยงั คงไม่ตรง
ตามความตอ้ งการของตลาดแรงงานและผเู้ รียนในระดับอาชวี ศกึ ษายังคงมสี ัดส่วนน้อยกวา่ กลุม่ ผเู้ รียนในระดับ
มธั ยมศกึ ษาตอนปลายสายสามญั ทำใหข้ าดแคลนแรงงานระดบั กลาง สว่ นแรงงานทีส่ ำเร็จการศึกษา
ในระดบั อุดมศึกษามจี ำนวนเพิม่ ข้ึนในทุกปแี ตก่ ลับไมต่ รงตามความตอ้ งการของตลาดแรงงานสง่ ผลให้มีผู้
วา่ งงานจำนวนมากจงึ มีความจำเป็นที่จะต้องให้ความสำคญั กับการพัฒนาผเู้ รยี นและกำลงั แรงงานที่มที ักษะ
และคุณลกั ษณะท่ีพรอ้ มเพอ่ื ตอบสนองต่อความตอ้ งการของภาคสว่ นต่าง ๆ จงึ มีความจำเป็นทจ่ี ะตอ้ งพัฒนา
ทักษะของผเู้ รยี นในทกุ ชว่ งวยั เพือ่ ความพร้อมในการตอบสนองความตอ้ งการของภาคสว่ นต่าง ๆโดยจะตอ้ งมี
การวิเคราะหค์ วามตอ้ งการกำลังคนเพื่อวางเปา้ หมายทางด้านการศึกษา เพอื่ การผลติ กำลังคน
เข้าสตู่ ลาดแรงงาน และ (3) ดา้ นประสิทธิภาพของการจดั การเรยี นการสอน การบริหารจดั การและการใชจ้ า่ ย
งบประมาณทางการศกึ ษา ซ่ึงยงั ถอื วา่ เปน็ ปญั หาในเชิงโครงสรา้ งทต่ี ้องการได้รับการปรบั ปรงุ และแกไ้ ขเปน็
ลำดับแรกโดยเฉพาะสถานศึกษาขนาดเลก็ ซงึ่ มีอยูเ่ ปน็ จำนวนมาก ดังนนั้ จึงสง่ เสริมการมสี ว่ นรว่ มของทกุ ภาค
สว่ นในการจดั การ สนับสนนุ และลดภาระคา่ ใชจ้ า่ ยของภาครัฐ
ด้วยเหตุน้ีวิสัยทัศน์ของแผนการศึกษาแห่งชาตฉิ บับ ปี พ.ศ. 2560-2579 คอื “คนไทยทุกคนได้รบั
การศกึ ษาและการเรียนร้ตู ลอดชีวติ อยา่ งมคี ุณภาพ ดำรงชีวิตอยา่ งเป็นสขุ สอดคล้องกับหลกั ปรชั ญาเศรษฐกิจ
พอเพียงและการเปลย่ี นแปลงของโลกศตวรรษที่ 21” โดยมีวตั ถุประสงคใ์ นการจัดการศึกษา 4 ประการ คือ
(1) เพอื่ พฒั นาระบบและกระบวนการจดั การศึกษาอยา่ งมคี ุณภาพและมีประสิทธิภาพ (2) เพื่อพัฒนาคนไทย
ให้เปน็ พลเมืองดีมีคุณลักษณะและสมรรถนะที่สอดคล้องกบั บทบญั ญตั ิของรัฐธรรมนูญแหง่ ราชอาณาจักรไทย
ตามพระราชบัญญัตกิ ารศกึ ษาแห่งชาติและยุทธศาสตร์ชาติ (3) เพื่อพัฒนาสังคมไทยให้เปน็ สงั คมแหง่ การ
เรียนรู้และคุณธรรม จริยธรรม รรู้ กั สามัคคีและรว่ มมอื ผนึกกำลงั สู่การพัฒนาประเทศอยา่ งย่งั ยืน
(4) เพือ่ นำประเทศไทยก้าวข้ามกบั ดกั ประเทศรายไดป้ านกลางและความเหลื่อมลำ้ ในประเทศลดลง โดย
แผนการศกึ ษาแหง่ ชาติฉบบั นปี้ ระกอบไปด้วยยทุ ธศาสตร์ดงั ตอ่ ไปนี้
ยุทธศาสตร์ที่ 1 การจัดการศกึ ษาเพื่อความมัน่ คงของประเทศชาติ เป้าหมายประกอบไปดว้ ย
(1) คนทกุ ชว่ งวัยมีความรักในสถาบันหลกั ของชาตแิ ละยึดมนั่ การปกครองระบอบประชาธปิ ไตย
อันมีพระมหากษัตรยิ ์เปน็ ประมุข (2) คนทกุ ชว่ ยวยั ในเขตพฒั นาพิเศษเฉพาะกจิ จังหวดั ชายแดนภาคใตแ้ ละ
พื้นที่พิเศษไดร้ ับการศกึ ษาและการเรยี นรู้อยา่ งมคี ณุ ภาพ (3) คนทุกชว่ งวัยได้รับการศกึ ษา การดูแลและ
ปอ้ งกนั จากภัยคกุ คามในชวี ติ รปู แบบใหม่
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 14
ยทุ ธศาสตร์ท่ี 2 การผลติ และพฒั นากำลงั คน การวิจยั และนวัตกรรมเพอื่ สรา้ งขดี ความสามารถในการ
แข่งขันของประเทศ มเี ป้าหมายประกอบไปดว้ ย (1) กำลังคนมที กั ษะท่ีจำเป็นและมีสมรรถนะตรงตาม
ความต้องการของตลาดงานและการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคมของประเทศ (2) สถาบนั การศึกษาและหนว่ ยงานท่ี
จดั การศกึ ษาผลติ บณั ฑติ ทม่ี ีความเช่ียวชาญและเป็นเลิศเฉพาะด้าน (3) การวิจยั และพัฒนาเพื่อสรา้ งองค์
ความรแู้ ละนวัตกรรมท่สี รา้ งผลผลติ และมลู คา่ เพม่ิ ทางเศรษฐกจิ
ยุทธศาสตรท์ ่ี 3 การพัฒนาศกั ยภาพทกุ ชว่ งวยั และสรา้ งสังคมแหง่ การเรยี นรู้ มเี ปา้ หมายดงั ต่อไปนี้
(1) ผ้เู รยี นมที กั ษะและคณุ ลกั ษณะพนื้ ฐานของพลเมืองไทยและทกั ษะคุณลักษณะทจ่ี ำเป็นในศตวรรษท่ี 21
(2) คนทุกชว่ งวัยมีทักษะ ความรู้ ความสามารถและสมรรถนะตามมาตรฐานการศึกษาและมาตรฐานวิชาชีพ
และสามารถพัฒนาชวี ติ ไดต้ ามศกั ยภาพ (3) สถานศึกษาทุกระดบั สามารถจดั กจิ กรรม กระบวนการเรยี นรตู้ าม
หลกั สตู รอยา่ งมีคุณภาพและมาตรฐาน (4) แหล่งเรียนรู้ สอ่ื ตำราเรียน นวตั กรรมและส่ือการเรยี นร้มู ีคุณภาพ
และมาตรฐานและประชาชนสามารถเขา้ ถึงไดโ้ ดยไม่จำกดั เวลาและสถานท่ี (5) ระบบกลไกการวดั การติดตาม
และการประเมินผลที่มปี ระสทิ ธภิ าพ (6) ระบบการผลิตครู อาจารย์และบคุ ลากรทางการศกึ ษา ได้มาตรฐาน
ระดับสากล (7) ครู อาจารยแ์ ละบุคลากรทางการศึกษาได้รบั การพัฒนาสมรรถนะตามมาตรฐาน
ยทุ ธศาสตร์ท่ี 4 การสรา้ งโอกาส ความเสมอภาค และความเทา่ เทียมทางการศกึ ษา มเี ป้าหมาย
ดังต่อไปนี้ (1) ผเู้ รยี นทกุ คนไดร้ ับโอกาสและความเสมอภาคในการเขา้ ถึงการศึกษาทมี่ ีคุณภาพ (2) การเพมิ่
โอกาสทางการศึกษาผ่านเทคโนโลยีดิจติ อลเพอ่ื การศึกษาสำหรบั คนทุกชว่ งวัย (3) ระบบขอ้ มลู รายบุคคล
และสารสนเทศทางการศึกษาท่คี รอบคลุม ถูกตอ้ งเป็นปจั จุบนั เพอ่ื วางแผนการบรหิ ารจัดการศกึ ษา
การติดตามประเมินและรายงานผล
ยุทธศาสตร์ที่ 5 การจัดการศึกษาเพอ่ื สร้างเสริมคณุ ภาพชีวติ ท่ีเป็นมิตรกับสิง่ แวดลอ้ ม มีเปา้ หมายคือ
(1) คนทกุ ช่วงวยั มีจิตสำนึกรกั ษ์สงิ่ แวดล้อม มคี ุณธรรม จรยิ ธรรมและนำแนวคดิ ตามหลักปรชั ญา
ของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การปฏิบัติ (2) หลกั สูตร แหลง่ เรยี นรู้ และส่อื การเรยี นรู้ทส่ี ง่ เสรมิ คุณภาพชวี ิตทเี่ ป็น
มติ รกับสง่ิ แวดล้อม คณุ ธรรม จรยิ ธรรมและการนำแนวคดิ ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสูก่ ารปฏบิ ตั ิ
(3) การวิจยั เพื่อพฒั นาองค์ความรู้และนวัตกรรมด้านการส่งเสริมคณุ ภาพชีวิตทเี่ ป็นมติ รกบั สงิ่ แวดลอ้ ม
ยทุ ธศาสตร์ที่ 6 การพัฒ นาประสทิ ธิภาพของระบบการบรหิ ารจัดการศกึ ษา มีเป้าหมาย
ดังนี้ (1) โครงสรา้ ง บทบาทและระบบการบริหารจดั การศกึ ษามคี วามคล่องตวั ชัดเจนและสามารถตรวจสอบได้
(2) ระบบการบริหารจดั การศกึ ษามีประสทิ ธิภาพและประสทิ ธผิ ลตอ่ คุณภาพและมาตรฐานการศึกษา
(3) ทกุ ภาคสว่ นของสังคมมีส่วนรว่ มในการจดั การศึกษาทีต่ อบสนองความต้องการของประชาชนและพ้นื ที่
(4) กฎหมายและรูปแบบการบรหิ ารจดั การทรัพยากรทางการศกึ ษารองรบั ลกั ษณะท่ีแตกต่างกนั ของผเู้ รียน
สถานศกึ ษาและความตอ้ งการกำลังแรงงานของประเทศ (5) ระบบบรหิ ารงานบคุ คลของครู อาจารยแ์ ละ
บุคลากรทางการศึกษามคี วามเป็นธรรม สร้างขวัญกำลังใจและสง่ เสรมิ ให้ปฏบิ ัตงิ านไดอ้ ย่างเต็มศักยภาพ
สำหรับการตดิ ตามประเมนิ ผลแผนการศึกษาแหง่ ชาติ ตามแนวคดิ และหลกั การติดตามประเมนิ ผลเป็น
การตดิ ตามที่เปิดโอกาสใหผ้ ้มู สี ว่ นได้สว่ นเสยี กบั การจัดการศกึ ษาเข้ามามสี ่วนร่วมในการประเมิน
ท้งั การประเมินผลผลิต ผลลพั ธแ์ ละผลกระทบโดยแตล่ ะหน่วยงานประเมินผลการดำเนินงานของตนเองควบคู่
กันไปกบั การให้หนว่ ยงานกลางประเมนิ มีหลักเกณฑ์การติดตามและประเมนิ ผลตัวช้วี ัดท่ชี ัดเจน โปร่ง
ใส มมี าตรฐานและถกู ต้องตามหลักวิชาการ แนวทางการติดตามการประเมินผลจงึ ประกอบไปด้วย
(1) การประเมินบรบิ ทกอ่ นเร่ิมโครงการ ประเมนิ ระหวา่ งการดำเนนิ โครงการและประเมินหลงั การดำเนินงาน
ตามแผนเสรจ็ ส้ิน (2) วางระบบการประเมนิ ระดบั กระทรวง สว่ นกลาง สว่ นภูมิภาค จังหวัดและเขตพ้ืนท่เี พอ่ื
เช่ือมโยงแผนปฏบิ ตั กิ ารแต่ละระดับกับแผนการศกึ ษาแหง่ ชาติ (3) ส่งเสรมิ ให้เกิดการประสานความร่วมมอื
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 15
ระหว่างกระทรวงศกึ ษาธกิ าร (4) จัดใหห้ นว่ ยงานหรือองคก์ รทมี่ ีความเชย่ี วชาญและเป็นกลางเป็นผปู้ ระเมิน
(5) จัดเวทีสาธารณะให้ผทู้ ่ีมสี ว่ นได้สว่ นเสียแสดงความคิดเหน็ (6) นำเสนอผลการตดิ ตามและประเมินผล
การศึกษาแห่งชาตใิ หท้ กุ ฝ่ายที่เกยี่ วข้องได้รับทราบ
(6) แผนยทุ ธศาสตรก์ รมส่งเสรมิ การปกครองทอ้ งถน่ิ พ.ศ. 2560-2569
ด้านการมสี ว่ นร่วมของประชาชนทีแ่ ผนยุทธศาสตรก์ รมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น พ.ศ. 2560-2569
(กลุ่มงานยทุ ธศาสตรแ์ ละนโยบาย กองยุทธศาสตรแ์ ละแผนงาน กรมสง่ เสรมิ การปกครองท้องถนิ่ , 2559)
นำมาใช้ในการสร้างกลไกขบั เคล่อื นใหอ้ งค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ จะตอ้ งมกี ารเปดิ เผยข้อมูลและรายงานผล
การดำเนนิ การให้ประชาชนทราบและมกี ลไกให้ประชาชนเข้ามามสี ว่ นรว่ มในการกำหนดกจิ กรรม วิธกี ารและ
กระบวนการสง่ เสริมการมสี ว่ นร่วมของประชาชน การกำหนดผู้รับผดิ ชอบคา่ ใช้จา่ ยในการลงประชามติ
การกำหนดแนวทางสง่ เสรมิ สนบั สนนุ การมสี ่วนร่วมของประชาชน องค์กรปกครองส่วนท้องถน่ิ ตอ้ งมกี ารจัดทำ
แนวทางการดำเนนิ งานประชาคมท้องถนิ่ ให้มคี วามชดั เจนท้งั ในด้านรปู แบบกระบวนการและการสนบั สนนุ
งบประมาณและจะต้องมกี ารบูรณาการแผนชมุ ชนสรู่ ะบบงบประมาณของทอ้ งถน่ิ โดยใหม้ ีความสัมพนั ธก์ ัน
ระหว่างแผนชุมชน แผนทอ้ งถนิ่ แผนพฒั นาจังหวดั รวมไปถงึ แผนในระดบั ตา่ ง ๆ และจะต้องมีการกำหนด
มาตรฐานกลางเพอื่ วดั ระดับการมีสว่ นร่วมของประชาชนในการปกครองท้องถน่ิ
ซง่ึ หากพิจารณาจากแผนยทุ ธศาสตร์กรมสง่ เสรมิ การปกครองท้องถ่ิน พ.ศ. 2560-2569 ในประเด็น
ยทุ ธศาสตร์ท่ี 4 การส่งเสริมและพฒั นาบริการสาธารณะของท้องถ่นิ ท่มี ีคณุ ภาพเพอ่ื คุณภาพชวี ติ
ของประชาชน ซ่งึ มกี ลยทุ ธแ์ ละแนวทางการพัฒนาทีเ่ ก่ยี วข้องกบั ประเด็นกลมุ่ เดก็ และเยาวชนดงั ตอ่ ไปนี้
(1) ร่วมสนบั สนุนการพัฒนาทนุ มนษุ ยใ์ นระดับท้องถ่ินเพอ่ื เป็นกำลงั หลกั ในการเสริมสร้างความเขม้ แข็ง
ของท้องถิน่ เพื่อการพ่งึ พาตนเองและรองรบั การเปล่ยี นแปลงและการแขง่ ขนั โดยการพัฒนา
โรงเรียนในสงั กัดขององค์กรปกครองสว่ นท้องถน่ิ ใหม้ ีเอกลักษณท์ ่แี ตกต่างจากโรงเรียนอ่นื ๆโดย
มุง่ เนน้ การเสริมสร้างขีดความสามารถด้านอาชพี การมีทักษะสากลของนกั เรยี น การมีสขุ ภาพดี
แข็งแรงและความสมบรู ณ์พรอ้ มในการเป็นผู้นำแนวคิดทางประชาธิปไตย นอกจากนย้ี ังมกี าร
ส่งเสรมิ และพัฒนาศูนย์เดก็ และเลก็ ทกุ แหง่ ขององค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ินโดยการพัฒนาบุคลากร
ท่ีมคี วามเชีย่ วชาญทางด้านการพัฒนาเดก็ ร่วมกบั องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิน่ องคก์ ารบรหิ ารส่วน
จังหวัดหรือทอ้ งถ่ินทมี่ ีศกั ยภาพทางการเงนิ ในการสร้างศูนยพ์ ฒั นาอัจฉรยิ ภาพและพฒั นาการเด็ก
ในระดบั สากลในทกุ จังหวดั มใิ ช่เพียงเด็กระดบั ปฐมวยั ที่ต้องเตรยี มความพรอ้ มเท่านนั้ แต่ยงั หมาย
รวมไปถงึ การจดั การศกึ ษาของท้องถิ่นเพื่อเปิดสอนระดบั อาชวี ศกึ ษาและอดุ มศกึ ษาโดยการนำรอ่ ง
ในทอ้ งถน่ิ ท่ีมศี กั ยภาพ
(2) สร้างกลไกมาตรการรองรับการขบั เคลอื่ นองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ ร่วมสร้างสวสั ดิการ สังคม
เสริมความเปน็ ธรรมและลดความเหล่ือมลำ้ ในสังคมระดับพ้ืนท่ี คอื การสง่ เสรมิ การจัดการศกึ ษา
กจิ กรรมนนั ทนาการและการเรยี นรู้ตลอดชวี ติ ของประชาชนในท้องถ่นิ เพ่ือเสรมิ ความความมน่ั คง
ของชีวิตและการจดั สวสั ดิการสงั คม เพอื่ การเรยี นรู้และการพฒั นาตนเองทางความรูอ้ ย่างตอ่ เนอื่ ง
พร้อมสง่ เสริมการจัดสร้างห้องสมุดประชาชนมาตรฐานและทนั สมัยในองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน
และมกี ารพฒั นาการบรกิ ารสาธารณะของท้องถ่ินผ่านการร่วมดำเนนิ การของเอกชนหรือหนว่ ยงาน
รฐั ท่ีเกดิ ประโยชนส์ ูงสดุ ตอ่ การบริการประชาชนจากการศึกษา วิเคราะห์ แนวทางความรว่ มมอื ของ
ภาครฐั เอกชน ตามกฎหมายและแนวทางส่งเสริมการพฒั นารว่ มรัฐ เอกชนและเสริมสร้างความ
ร่วมมอื เชงิ นโยบายของกระทรวงท่เี กยี่ วข้องเพื่อนำแนวทางประชารฐั มาใชใ้ นการรว่ มมอื กัน
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 16
เพื่อการพัฒนาภารกจิ ขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิ่นโดยเฉพาะการบริการประชาชนหรือการมี
ส่วนรว่ มเสริมสร้างการบริการสาธารณสุข
(7) แผนหลักสำนกั งานกองทุนสนับสนนุ การสรา้ งเสรมิ สุขภาพ (สสส.) 2561-
2563
แผนหลักสำนกั งานกองทนุ สนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) 2561-2563 (สำนกั งานกองทุน
สนับสนนุ การสร้างเสรมิ สุขภาพ, 2561) แนวนโยบายในช่วง พ.ศ. 2561-2563 กำหนดให้ สสส. ดำเนนิ
การต่อเน่อื งจากแผนหลกั โดยใชแ้ นวทาง เปา้ หมาย และยุทธศาสตร์ 10 ปีเพ่อื การบรู ณาการทำงาน
และมงุ่ เน้นความเป็นธรรมทางสุขภาพ การตอบสนองแนวนโยบายการปฏิรูปสงั คมและเศรษฐกจิ ตามทศิ ทาง
ยุทธศาสตรก์ ารพฒั นาประเทศท่รี ะบุไวใ้ นรฐั ธรรมนูญและแผนชาติ ควบคู่กับการสนบั สนุนการสร้างเสรมิ
สุขภาพย่ังยนื ตามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งและเป้าหมายการพัฒนาอยา่ งย่ังยนื รวมท้งั เนน้ ความสำคัญ
ของการสร้างเสริมสุขภาพในกล่มุ ประชากรกลุ่มตา่ ง ๆ อาทิ กลมุ่ เปราะบาง กลุ่มวยั การเตรยี มความพร้อม
ของประชาชนและระบบให้เหมาะสมกับประเทศที่เข้าสู่สังคมผสู้ ูงอายุ
วสิ ัยทศั น์ คอื “ทุกคนบนแผ่นดนิ ไทย มีขดี ความสามารถ สงั คม ส่ิงแวดล้อมท่ีเอ้อื ต่อสขุ ภาวะ”
โดยมีพนั ธกิจคือ “จุดประกาย กระตนุ้ สาน และเสรมิ พลงั บุคคลและองค์กรทกุ ภาคส่วนให้มีขดี ความสามารถ
และสรา้ งสรรค์ระบบสงั คมทีเ่ อื้อต่อการมีสุขภาวะ” ซึง่ ยุทธศาสตรห์ ลักคอื สามพลงั ประกอบไปด้วย พลงั ทาง
ปญั ญา พลงั ทางสังคมและพลังนโยบาย เป็นยุทธศาสตรห์ ลักสำหรบั การขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงและแกไ้ ข
ปญั หาสขุ ภาวะท่ียากและสำคญั ในสงั คมไทยอย่างสรา้ งสรรคท์ ่กี องทุนใช้อย่างได้ผลเสมอมา กองทุนยังคงใช้
ยทุ ธศาสตร์น้ีเปน็ ยทุ ธศาสตรห์ ลักตอ่ ไป
แผนสขุ ภาวะเด็ก เยาวชน และครอบครัว จากการดำเนนิ งานชว่ งปี 2561-2563 แผนใหค้ วามสำคญั กับ
ยุทธศาสตร์ “สานสามพลัง” ประกอบไปด้วย พลงั ทางปัญญา พลงั ทางสังคมและพลงั นโยบายซง่ึ ถอื วา่ เปน็
ยทุ ธศาสตรห์ ลกั สำหรบั การขับเคล่อื นการเปลี่ยนแปลงและแกไ้ ขปัญหาสขุ ภาวะท่ียากและสำคัญท่จี ะสามารถ
พัฒนาสังคมไทยไดอ้ ย่างสร้างสรรค์ สำหรบั แผนสขุ ภาวะของเดก็ ในการดำเนินงานช่วงปี 2561-2563 นัน้
พจิ ารณาจากสถานการณเ์ ดก็ เยาวชนและครอบครัวโดยเฉพาะเด็กและครอบครัวทเี่ ปราะบาง การใชค้ วาม
รนุ แรงในสังคมและครอบครัวหมายรวมไปถึงเด็กตา่ งชาติและเด็กยา้ ยถ่นิ ที่ยงั ไม่สามารถเขา้ ถงึ บรกิ ารของ
ภาครัฐได้ โดยยทุ ธศาสตร์ดา้ นเดก็ เยาวชนและครอบครัว ประกอบไปด้วยยทุ ธศาสตรท์ งั้ หมด 4 ยทุ ธศาสตร์
คือ ยทุ ธศาสตรท์ ่ี 1 เสริมสรา้ งพลังภาคยี ุทธศาสตร์และภาคเี ครือขา่ ยทีเ่ กย่ี วขอ้ งกับสขุ ภาวะเด็ก เยาวชน และ
ครอบครัวเพอื่ ใหเ้ ด็ก เยาวชนและครอบครัวไดร้ บั การพัฒนาศกั ยภาพจากการมีส่วนร่วมของภาคียทุ ธศาสตร์
ยทุ ธศาสตร์ท่ี 2 สนับสนนุ การรวบรวม พัฒนาองค์ความรู้และจดั การความร้เู พ่ือสรา้ งความรอบรสู้ ุขภาพใหเ้ ด็ก
และเยาวชน ยทุ ธศาสตร์ที่ 3 สนบั สนนุ การส่อื สารสาธารณะเพอ่ื สร้างความตระหนกั ทถี่ กู ตอ้ งในการพฒั นาเด็ก
เยาวชนและครอบครวั และ ยทุ ธศาสตรท์ ่ี 4 เสริมสรา้ งพลงั การทำงานใน สสส. เพ่ือสนบั สนนุ การดำเนนิ งาน
ของภาคีโดยเนน้ ผลลัพธเ์ ชิงพฤตกิ รรมสขุ ภาวะอย่างเปน็ รูปธรรม ในการพฒั นาเดก็ และเยาวชนนัน้ แผน
สขุ ภาวะเดก็ เยาวชน และครอบครวั ไดจ้ ัดสรรงบประมาณในระยะ 3 ปี ดังตอ่ ตารางตอ่ ไปน้ี
ตารางท่ี 6 แสดงงบประมาณ ปี พ.ศ. 2561-270
งบประมาณในระยะ 3 ปี งบประมาณ (ลา้ นบาท)
ปี 2561 ปี 2562 ปี 2563
แผนสขุ ภาวะเด็ก เยาวชน และครอบครัว 290 270 270
ทีม่ า : แผนหลกั สสส. 2561-2563 (สำนกั งานกองทนุ สนบั สนนุ การสรา้ งเสริมสขุ ภาพ, 2560)
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 17
จากนโยบาย ยุทธศาสตรแ์ ละกฎหมายทง้ั ในระดับสากลและระดับชาติรวมทงั้ ระดบั ท้องถิน่ จะสามารถ
สังเกตไดว้ ่าล้วนแล้วแต่ส่งผลกบั การพฒั นาเดก็ และเยาวชนท้งั ส้นิ ซ่งึ กฎหมาย นโยบายและยุทธศาสตร์ถือวา่
เป็นแนวทางในการดำเนินงานทัง้ ในระดบั นโยบายและระดบั ปฏบิ ัตกิ ารทจ่ี ะชว่ ยส่งเสริมการพฒั นาเดก็ และ
เยาวชนในทกุ ด้านโดยเฉพาะนโยบายและกฎหมายในระดับท้องถิ่นกับการส่งเสรมิ ให้เด็กและเยาวชนทกุ คน
สามารถเข้าถงึ ทรพั ยากรและได้รบั การสง่ เสริมพัฒนาอย่างเทา่ เทยี มกนั
(8) กองทนุ เพอื่ ความเสมอภาคทางการศึกษา
ความเหลอ่ื มล้ำทางการศึกษาน้นั ถอื ว่าเป็นปญั หาทส่ี ำคญั อยา่ งยง่ิ ทีจ่ ะต้องแกไ้ ข โดยรฐั ธรรมนญู แห่ง
ราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ไดบ้ ญั ญตั ิไวใ้ นมาตรา 54 วรรคหกให้มีการจดั ตัง้ กองทนุ เพ่อื ชว่ ยเหลือผู้ขาด
แคลนทุนทรัพยเ์ พ่ือลดความเหลือ่ มล้ำในการศกึ ษาอนั เป็นรากฐานสำคญั ทจี่ ะชว่ ยให้ผดู้ ้อยโอกาสมคี วามรู้
ความสามารถพัฒนาตนเองให้พน้ จากความเหล่อื มล้ำได้อย่างย่งั ยืนรวมท้งั พฒั นาคณุ ภาพและประสทิ ธิภาพครู
ซง่ึ จะเปน็ ผ้ใู ห้ความรู้แกผ่ ู้ดอ้ ยโอกาสเหล่านดี้ ว้ ยกองทนุ เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษานับเปน็ กองทุนแรกใน
ประวัตศิ าสตร์ท่ถี กู บญั ญัตไิ วใ้ นรฐั ธรรมนญู แหง่ ราชอาณาจักรไทย ตามรฐั ธรรมนูญมาตรา 258 จ. และมาตรา
261
พระราชบญั ญัตกิ องทนุ เพ่อื ความเสมอภาคทางการศกึ ษา พ.ศ. 2561 ผา่ นการพิจารณาของสภานติ ิ
บญั ญตั ิแห่งชาติ (สนช.) เมือ่ วนั ที่ 4 เมษายน 2561 และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมอื่ วันท่ี 13 พฤษภาคม
2561 โดยมผี ลบงั คบั ใช้ในวันที่ 14 พฤษภาคม 2561 และคณะรฐั มนตรไี ดม้ มี ติแตง่ ต้งั คณะกรรมการบรหิ าร
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ตามข้อเสนอแนะของคณะกรรมการอสิ ระเพอ่ื การปฏริ ปู การศึกษา
เมอ่ื วนั ท่ี 10 กรกฎาคม 2561 กองทุน ฯ มีวตั ถปุ ระสงค์หลัก คอื การสง่ เสรมิ พฒั นาและสนบั สนับสนนุ เงนิ
ค่าใชจ้ ่ายให้แก่เดก็ และเยาวชนซ่งึ ขาดแคลนทุนทรัพยห์ รอื ด้อยโอกาสจนสำเร็จการศึกษาข้นั พน้ื ฐานดำเนนิ การ
หรือจดั ให้มีการศกึ ษา วิจยั และพฒั นาองคค์ วามรเู้ พ่อื พฒั นาทรพั ยากรมนุษย์ ตลอดจนส่งเสรมิ และสนับสนนุ
การนำองคค์ วามรดู้ ังกลา่ วไปใชเ้ พื่อลดความเหลอื่ มล้ำในการศกึ ษา สนองความตอ้ งการทางดา้ นกำลังแรงงาน
และการยกระดับความสามารถของคนไทย (กองทนุ เสมอภาคทางการศึกษา, 2561)
ยกตัวอย่างการดำเนินงานของกองทนุ ความเสมอภาคทางการศกึ ษา ในปี พ.ศ. 2561 เช่น โครงการ
พฒั นาสถาบันต้นแบบด้านการพัฒนาคณุ ภาพเดก็ ปฐมวัยเพอื่ สรา้ งความเสมอภาคทางการศึกษา
มีวตั ถปุ ระสงค์ คอื (1) เพ่อื พฒั นาระบบฐานขอ้ มูลเดก็ ปฐมวัยของไทยทปี่ ระกอบดว้ ยขอ้ มูลเด็กปฐมวยั ระยะ
ยาว ข้อมลู ความพรอ้ มในการเข้าเรยี นระดบั ประถมศกึ ษา และเชอ่ื มโยงระบบฐานข้อมูลของเด็กปฐมวยั
จากหนว่ ยงานหลักทเ่ี กย่ี วข้อง (2) เพื่อพัฒนาเครอื ขา่ ยวิชาการทั้งในและตา่ งประเทศและสรา้ งงานวิจัยและ
องค์ความรูท้ น่ี ำไปส่กู ารปฏิบัติและจดั ทำข้อเสนอนโยบายเพอื่ ลดความเหลื่อมล้ำในกลุ่มเด็กปฐมวัย
(3) เพื่อยกระดบั คุณภาพสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยสังกดั องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถ่ินท่ีดอ้ ยคุณภาพ ให้มี
ศักยภาพในการจดั การเรียนการสอน และการดูแล-พฒั นาเดก็ ปฐมวัยได้อย่างมีคุณภาพ (4) เพอื่ วิจยั และ
พฒั นาขอ้ เสนอการจัดตั้งสถาบันตน้ แบบในการผลิตและพฒั นาครูปฐมวยั ครผู ชู้ ่วย และบคุ ลากรทเี่ ก่ยี วข้องกบั
เด็กปฐมวยั โครงการนอ้ี ย่ใู นชว่ งเริม่ ตน้ ดำเนนิ งาน ไดม้ กี ารแตง่ ตง้ั คณะอนกุ รรมการกำกับทิศทางโครงการ
พัฒนาคุณภาพเด็กปฐมวัยเพื่อสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา และเริม่ ต้นสำรวจความพรอ้ มในการเข้า
เรียนของเด็กปฐมวัยสำหรบั ประเทศ นำรอ่ งใน 6 จงั หวดั ได้แก่ เชยี งใหม่ ศรสี ะเกษ ระยอง จนั ทบุรี ภเู ก็ต
และมหาสารคามโดยผลท่ีคาดวา่ จะได้รับเมอื่ เดินหนา้ โครงการอย่างสมบูรณ์ อาทิ เกดิ ฐานข้อมลู เด็กปฐมวยั
ระยะยาว (Longitudinal Database) ในพืน้ ที่ 10 จังหวัดตน้ แบบของ กสศ. และฐานข้อมลู ความพรอ้ ม
ในการเขา้ เรยี นต่อระดบั ประถมศกึ ษาของเด็กปฐมวยั 76 จงั หวดั และกรงุ เทพมหานคร ขณะทีส่ ถานพฒั นา
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 18
เด็กปฐมวยั ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไดร้ ับการยกระดับใหม้ ีศกั ยภาพในการจดั ประสบการณก์ ารเรยี นรู้
และการดแู ล พฒั นาเด็กปฐมวยั จำนวน 300 แห่ง เดก็ ปฐมวยั ได้รบั ประโยชน์จำนวน 60,000 คน และเกดิ
เครือขา่ ยความรว่ มมอื กบั สถาบนั อุดมศึกษาและหน่วยวิชาการท่ัวประเทศ หมายรวมถงึ หน่วยงานทง้ั ในและ
ตา่ งประเทศดว้ ย (กองทุนเพอ่ื ความเสมอภาคทางการศกึ ษา, 2561)
(9) พระราชบัญญัติหอพัก พ.ศ. 2558 และรา่ งพระราชบญั ญตั ิ
(ฉบบั ที่ .) พ.ศ. .....
สถานการณ์ปัจจบุ ันของการบังคับใช้ พระราชบัญญตั หิ อพกั จากขอ้ กำหนดผ้อู ยู่อาศัยซ่งึ จะตอ้ งเป็น
นกั ศึกษาอายุไม่เกิน 25 ปเี ท่านั้นซงึ่ หากพจิ ารณาจากความเปน็ จริงกลบั พบว่า จำนวนนกั เรียน นกั ศกึ ษาลดลง
ไปมากส่งผลใหผ้ ปู้ ระกอบการหอพักไม่สามารถประกอบกิจการและปฏิบตั ติ ามกฎหมายไดด้ ังนนั้ จงึ ได้เสนอให้
มีการปรับเปลยี่ นกฎหมายเพอ่ื สอดคลอ้ งกับสภาพสงั คมในปจั จบุ นั มากขน้ึ ในปี พ.ศ. 2542 แผนปฏิบตั ิการ
กําหนดข้นั ตอนการกระจายอาํ นาจ ให้แก่องค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ ตามพระราชบญั ญัติกําหนดแผนและ
ข้นั ตอนการกระจายอํานาจใหแ้ ก่องคก์ รปกครอง ส่วนทอ้ งถ่ินไดก้ าํ หนดให้โอนอํานาจในการกํากับดแู ลการ
ประกอบกจิ การหอพักให้แก่องคก์ รปกครองส่วน ท้องถิน่ จึงจําเป็นตอ้ งตราพระราชบัญญตั หิ อพัก พ.ศ.2558
ขึ้นและกาํ หนดสาระสําคัญทแ่ี ตกตา่ งไปจากพระราชบญั ญตั ิหอพกั ฉบบั เดิมอย่างมาก
ตอ่ มาเมือ่ สภาพสงั คมเปลยี่ นแปลงไปจงึ การเสนอเพื่อเปลี่ยนแปลงและแก้ไขพระราชบัญญัติหอพัก
พ.ศ. 2558 อนั เน่อื งมาจากมบี ทบญั ญตั บิ างประการไมเ่ หมาะสมกบั สภาพการณ์ในปัจจุบัน ไมส่ อดคล้องกบั
ระบบการศึกษาตลอดชวี ิตตามวยั อย่างมคี ุณภาพเพ่ือความมั่นคงในชีวติ และเพือ่ สง่ เสริมกจิ การของผู้
ประกอบกจิ การของผปู้ ระกอบกิจการหอพกั ใหส้ ามารถรบั ผ้พู กั ทไ่ี ม่อยูใ่ นสถานศึกษาได้ จึงจำเปน็ ตอ้ งตรา
พระราชบัญญัตินี้ โดยมีหลักการแก้ไขดังน้ี
ตารางที่ 7 แสดงขอ้ เสนอเพอื่ เปล่ียนแปลงและแก้ไขพระราชบญั ญตั ิหอพัก พ.ศ. 2558
เดิม แกไ้ ขเปน็
แก้ไขนยิ ามคำว่า “ผพู้ กั ” และ พ.ร.บ.หอพัก พ.ศ. 2558 “สถานศกึ ษา”หมายความว่า
“สถานศึกษา” (ม. 4) พ.ร.บ.หอพัก พ.ศ. โรงเรยี น
2558 “ผพู้ กั ” หมายความวา่ ผ้ซู ึ่งอยูร่ ะหว่าง พ.ร.บ.หอพัก พ.ศ. 2558 “สถานศึกษา”หมายความว่า
การศกึ ษาในสถานศึกษา โรงเรยี น วทิ ยาลัย สถาบัน มหาวทิ ยาลยั ท่จี ดั การศกึ ษา
ในระบบตามกฎหมายวา่ ดว้ ยการศึกษาแห่งชาติ ทงั้ นี้ ไม่
หมายความสถาบนั หรือมหาวทิ ยาลัยของรัฐทีจ่ ดั การศึกษา
ในระดบั อดุ มศกึ ษา ร่าง พ.ร.บ.หอพัก (ฉบับท่ี ..) พ.ศ. ....
“สถานศกึ ษาโรงเรียน วทิ ยาลัย สถาบัน มหาวิทยาลยั ที่จดั
การศึกษาในระบบกฎหมายวา่ ดว้ ยการศกึ ษาแหง่ ชาติ
แก้ไของคป์ ระกอบของคณะกรรมการสง่ เสริม เพม่ิ ปลดั กรุงเทพมหานคร เปน็ กรรมการ โดยตำแหนง่
กจิ การหอพกั (ม.14 วรรคหนึ่ง)
แกไ้ ของค์ประกอบของคณะกรรมการส่งเสริม เพิม่ ผแู้ ทนผ้ปู ระกอบกิจการหอพกั
กจิ การหอพกั กทม. (ม. 22 วรรคหนง่ึ ) เปน็ กรรมการ ผู้ทรงคุณวฒุ ิ
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 19
เดิม แก้ไขเปน็
แกไ้ ของค์ประกอบของคณะกรรมการ
ส่งเสริมกจิ การหอพักจงั หวดั (ม. 23) เพ่ิมผ้แู ทนผปู้ ระกอบกจิ การหอพัก
แกไ้ ขให้หอพักเอกชนสามารถรบั ผู้พักท่ีอยู่ เป็นกรรมการ ผ้ทู รงคณุ วุฒิ
ในระหวา่ งการศึกษาขัน้ พ้นื ฐานได้ (ม. 36
วรรคหนงึ่ ) หอพกั เอกชน ไมส่ ามารถรับผพู้ ักทอี่ ยู่ในระหวา่ งการศกึ ษา
ขน้ั พนื้ ฐานได้ เว้นแต่ หอพักเอกชนท่ไี ด้ข้นึ ทะเบียนไว้กับ
กำหนดให้สถานศึกษาทีม่ หี อพักอย่ภู ายใตก้ าร สถานศกึ ษาใหร้ ับผู้พกั ซงึ่ อยรู่ ะหวา่ งการศึกษาขน้ั พน้ื ฐานได้
กำกบั ดแู ล ด้วย
หรือมหี อพักโดยให้ผอู้ ่ืนบริหารจดั การกจิ การ
ของหอพกั ภายใน เพือ่ กำหนดใหส้ ถานศึกษาท่ีมหี อพัก หรือหอพักอ่นื
สถานศกึ ษา โดยไม่ไดร้ ับอนุญาตมาดำเนินการ โดยใหผ้ ูอ้ นื่ บรหิ ารจดั การของหอพักภายใต้สถานศึกษา
ย่ืนคำขอใบอนุญาต
การดำเนนิ งานตามพระราชบัญญตั หิ อพกั ถอื วา่ เปน็ การถา่ ยโอนใหก้ บั กระทรวงมหาดไทยและท้องถนิ่
เข้ามามีสว่ นรว่ มในการดแู ลหอพกั ในท้องถ่ินโดยใช้มาตรการทางกฎหมายเพื่อตรวจตรา ซึง่ มีหอพักท้งั หมด
ประมาณ 14,000 หอพกั จากทั่วประเทศ หลังจากทม่ี กี ารมอบหมายงานให้กับกระทรวงการพัฒนาสังคม
และความมั่นคงของมนุษย์แลว้ กระทรวงมหาดไทยจึงไดแ้ จง้ ไปยงั ผู้ว่าราชการจงั หวัดตา่ ง ๆ และส่วนของ
ทอ้ งถน่ิ เพือ่ ทราบและดำเนนิ การโดยให้กรมการสง่ เสริมกรมปกครองส่วนทอ้ งถ่ินจดั อบรมเจา้ หนา้ ทีท่ อ้ งถ่ินที่
ตอ้ งปฏิบตั งิ านรวมถึงการเตรยี มโครงสร้างบคุ ลากรและงบประมาณสำหรบั การถ่ายโอนเพือ่ ปฏิบัติใหเ้ กดิ ความ
สอดคล้องกบั พระราชบญั ญตั ิแผนและข้ันตอนในการกระจายอำนาจ พ.ศ. 2542 องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่
และผู้ประกอบกิจการหอพักจึงต้องมคี วามเข้าใจและพร้อมปฏิบตั ติ ามพระราชบญั ญตั ดิ งั กลา่ วซึง่ หอพักมี
บทบาทสำคัญตอ่ การดำเนนิ ชีวติ ของนกั เรยี น นักศกึ ษาในสังคมเปน็ อยา่ งมากมที ้งั ส่ิงท่ดี ีงามและไมด่ ีงาม
เกิดขนึ้ ควบคกู่ ับการดำเนินชีวิตของเดก็ และเยาวชนทอ่ี าศยั อย่ใู นหอพกั ดงั นน้ั การเข้ามามีบทบาทสำคัญ
ในฐานะผใู้ กลช้ ิดเด็กและเยาวชนระหวา่ งอยหู่ อพักจะมสี ว่ นชว่ ยปอ้ งกันค้มุ ครองสวสั ดภิ าพและลดปัญหาสังคม
ที่อาจจะเกดิ ขึ้นจากกลุ่มเดก็ และเยาวชนที่อยูห่ อพักได้ อนั เนอื่ งมาจากการเปลย่ี นแปลงทางกฎหมายเรื่อง
หอพักนั้นมีความเกยี่ วขอ้ งกบั องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน
1.2.2 ด้านสถานการณท์ างสังคมท่สี ่งผลต่อการพฒั นาเดก็ และเยาวชน
สำหรบั สถานการณ์ทางสงั คมท่สี ง่ ผลตอ่ การพัฒนาเด็กและเยาวชน อันเปน็ ประเด็นสำคญั ในช่วงปี
พ.ศ. 2561 น้ัน ประกอบไปด้วย (1) สถานการณท์ างดา้ นเทคโนโลยแี ละเอไอที่สง่ ผลตอ่ การเรียนรูข้ องเดก็ และ
เยาวชน (2) สถานการณผ์ ู้สูงวัยในประเทศไทยทีส่ ง่ ผลตอ่ เดก็ และเยาวชน (3) สถานการณด์ า้ นการพนัน
ออนไลน์และเกมออนไลน์ในกล่มุ เด็กและเยาวชน (4) สถานการณด์ ้านแรงงานและการคา้ มนษุ ยใ์ นกลุ่มเด็ก
และเยาวชน (5) สถานการณค์ วามร่วมมอื ภาคเี ครอื ขา่ ยเพ่ือการพัฒนาเด็กและเยาวชน และ (6) สถานการณ์
การอมุ้ บญุ ผิดกฎหมาย โดยมรี ายละเอยี ดดังต่อไปนี้
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 20
1.2.2.1 สถานการณ์ทางด้านเทคโนโลยแี ละปัญญาประดิษฐ์ (AI: Artificial
intelligence) ท่สี ่งผลต่อการเรยี นร้ขู องเด็กและเยาวชน
ในช่วง ปี พ.ศ. 2561 สถานการณท์ างด้านเทคโนโลยีและเอไอสง่ ผลตอ่ การเรียนรู้ของเด็กและเยาวชน
อย่างยิง่ มภี าคีเครือขา่ ยจำนวนมากทใี่ หค้ วามสนใจและจัดกิจกรรมทีห่ ลากหลายเพอ่ื สง่ เสริมและพัฒนา
ศกั ยภาพของเดก็ และเยาวชนใหร้ ู้เท่าทันเทคโนโลยี โดยยงั คงสะท้อนให้เห็นถงึ ความจำเป็นในการพฒั นาคน
เพอ่ื เท่าทนั ตอ่ การเปล่ยี นแปลงเทคโนโลยปี ัญญาประดษิ ฐ์ (Artificial Intelligence) เน่อื งจากเศรษฐกจิ
ปัจจบุ นั ถูกขบั เคลอ่ื นดว้ ยเทคโนโลยี ประเทศไทยในอีกไม่กป่ี ีข้างหน้ามีความเสยี่ งทแ่ี รงงานจะถกู ระบบ
อัตโนมตั แิ ละปัญญาประดิษฐเ์ ขา้ มาแทนทีซ่ ึง่ หากปรบั ตัวไม่ทันอาจจะไม่สามารถแขง่ ขนั กับประเทศอนื่ ๆ
ได้ ด้วยเหตุน้ีจงึ มคี วามจำเปน็ ท่ีจะต้องปรบั เปล่ยี นทิศทางการศกึ ษาเพอื่ รองรับความเปลยี่ นแปลงท่ีจะเกดิ ขนึ้
(Thai PBS news, 2561) ยกตัวอย่างเช่น
กระทรวงดิจทิ ลั เพอ่ื เศรษฐกิจและสังคม ดำเนินงานโครงการ Coding Thailand ดำเนนิ การห้องเรยี น
ออนไลน์ทสี่ ามารถผสมผสานความร้ดู ้านความบันเทิงเพอ่ื กระตุน้ ความสนใจในการเรยี นรู้วิทยาการ
คอมพิวเตอรซ์ งึ่ เป็นทักษะพ้นื ฐานแก่เยาวชนในยุคดจิ ทิ ัล รวมทงั้ การฝกึ ฝนกระบวนการคิดอย่างเปน็ ระบบอัน
เป็นรากฐานท่สี ำคญั ในการพัฒนากำลงั คนดา้ นดจิ ทิ ลั และเตรียมความพร้อมเขา้ สูก่ ารเปน็ ประเทศเศรษฐกิจที่
สามารถขับเคลือ่ นเศรษฐกจิ และสงั คมดว้ ยเทคโนโลยดี จิ ทิ ัลอย่างเตม็ รปู แบบ โดยโครงการนบี้ ูรณาการความ
ร่วมมือกบั องคก์ รไมแ่ สวงหาผลกำไรซงึ่ เป็นศูนย์รวมการเรยี นรู้ด้านวทิ ยาการคอมพิวเตอร์ของเยาวชนชน้ั นำ
ของโลกและหน่วยงานพันธมติ รเอกชน เช่น ไมโครซอฟท์ ซิสโก้ กเู กลิ้ (กรุงเทพธรุ กิจ, 2561)
กรณตี วั อย่าง บรษิ ัท ไมโครซอฟต์ ประเทศไทย จำกดั ร่วมกับสำนักงานสง่ เสรมิ เศรษฐกิจดจิ ทิ ัล
กระทรวงดิจิทลั เพ่อื เศรษฐกจิ และสังคม และสถาบันนวตั กรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล จดั กิจกรรม
Hour of Code Thailand 2018 ส่งเสริมเยาวชนผ่านการเขยี นโค้ดขนั้ พน้ื ฐานและการเรยี นรู้การพัฒนา
ในอนาคตในยุค AI First ตามแนวคดิ AI for Thai เน่อื งจาก AI กำลังเข้ามาเปน็ สว่ นหนึ่งของชวี ิตและ
สังคมไทยอยา่ งต่อเน่ือง ดงั น้ัน การส่งเสริมเยาวชนทุกคนใหไ้ ดร้ บั โอกาสในการเรยี นรดู้ ้านวทิ ยาการ
คอมพิวเตอรจ์ ะช่วยใหป้ ระเทศไทยสามารถกา้ วข้ามขีดจำกัดในยุคเศรษฐกิจและสงั คมดจิ ทิ ลั ได้สำเร็จ ทัง้ ยังถอื
เป็นอกี หนง่ึ กิจกรรม ทไี่ มโครซอฟทใ์ ห้ความร่วมมือกบั สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจทิ ลั ซ่ึงจัดทำขนึ้
เพื่อส่งเสริมการเรียนเขยี นโค้ดหรอื ภาษาคอมพิวเตอร์ข้นั พ้นื ฐานเพื่อตอ่ ยอดการเรยี นรู้ในอนาคต ทง้ั นี้รวมไป
ถงึ การฝึกอบรมเพ่อื เสรมิ สร้างทักษะเชิงดจิ ิทลั ที่จำเป็นให้แก่เยาวชน และ ในปี พ.ศ. 2561 บรษิ ทั ไมโครซอฟต์
มีงบประมาณสามล้านบาทในการขยายโครงการ “Youth Spark” สง่ เสริมและสนับสนุนใหท้ ุกคนสามารถ
เขา้ ถึงเทคโนโลยีและเตรียมความพร้อมใหก้ ับเยาวชน บุคคลทัว่ ไปได้รับทักษะและความรู้ที่จำเปน็ เพ่อื สรา้ งให้
เยาวชนเหลา่ นน้ั เปน็ กำลงั สำคัญในการผลักดันการเจรญิ เติบโตของเศรษฐกจิ ดจิ ติ ัลต่อไปในอนาคต (บรษิ ทั
ไมโครซอฟต์ ประเทศไทย จำกดั , 2561)
บรษิ ทั ซมั ซงุ จัดโครงการเพอื่ สงั คมดา้ นการศกึ ษาท่มี ชี อ่ื ว่า “หอ้ งเรยี นแห่งอนาคต” โดยการสร้างแรง
บนั ดาลใจให้แกเ่ ด็กและเยาวชนผา่ นนวัตกรรมการเรียนร้แู บบใหมเ่ พือ่ การสนบั สนุนให้เด็กและเยาวชนสามารถ
รับมอื กบั การเปลีย่ นแปลงในโลกดจิ ทิ ลั ได้ โดยการใช้ชุดทกั ษะทชี่ ว่ ยให้ผู้เรียนเรียนร้แู ละปรับตวั เพ่ือรับมือกบั
การเปลยี่ นแปลงท่เี กดิ ขึ้นตลอดเวลา เช่ือมโยงกบั การเรียนการสอนในสาขา STEM ทีม่ ุ่งการใชค้ วามรูใ้ นสาขา
เทคโนโลยี วศิ วกรรม และคณิตศาสตรม์ าบูรณาการเข้าด้วยกนั ในการแก้ปัญหาในการเรียน การดำเนนิ ชวี ติ
และการทำงาน โดยปจั จบุ นั นี้โครงการไดม้ อบแรงบนั ดาลใจให้กับเดก็ และเยาวชนจาก 93 ประเทศท่วั โลก
จำนวน 1,400,000 คน จาก 3,200 โรงเรียนโดยโรงเรียนทไ่ี ด้รับคัดเลอื กให้เขา้ รว่ มโครงการจะได้รับ
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 21
การสนบั สนนุ จากซัมซงุ ในทกุ ด้าน ท้ังองค์ความรู้สำหรับการพัฒนาบคุ ลากรและเทคโนโลยีสำหรบั การพฒั นา
หอ้ งเรยี นใหท้ ันสมัย (Aripfan, 2018)
นอกจากนย้ี งั มีโครงการ “Young al Robotics” ขึน้ โดยความร่วมมอื ระหวา่ งมหาวทิ ยาลัยกรุงเทพและ
กองทุน ดร. สุพงษ์ ล้ิมธนากุล เพื่อปลกู ฝงั ใหเ้ ยาวชนมีทักษะในการเขยี นโค้ดสำหรบั AI ซ่งึ ถือว่าเป็นภาษา
แห่งโลกอนาคตเพราะปัจจบุ ันการใช้โค้ดเป็นส่วนหนึง่ ของการศึกษาขนั้ พ้นื ฐานของเยาวชนเหมือนวิชาหลักอนื่
ๆ ซ่งึ โครงการนเี้ ปน็ การจัดอบรมเชงิ ปฏบิ ตั ิการโดยมกี ารมอบชุดห่นุ ยนต์กับครูผู้สอนและนักเรียนของโรงเรยี น
ตน้ แบบ รวมไปถงึ การขยายฐานกลุ่มโรงเรยี นในการสร้างห่นุ ยนต์เป็นเวลา 3 ปีอย่างต่อเน่อื งนับตั้งแตเ่ ดือน
สงิ หาคม พ.ศ. 2561 ไปจนถงึ เดอื นกรกฎาคม พ.ศ. 2564 หวั ขอ้ การอบรมเน้นไปทร่ี ะบบ ROS ที่เป็นระดบั
เบือ้ งต้นผู้เร่มิ ใช้จนกระท่ังสามารถพัฒนาได้ดว้ ยตนเอง ซ่งึ ความรดู้ า้ นการเขียน AI Coding จะชว่ ยใหเ้ ยาวชน
รู้เท่าทนั วิวัฒนาการของดิจทิ ัลและจดั การกบั ปญั ญาประดิษฐร์ วมไปถงึ การอย่รู ว่ มกบั เทคโนโลยีอยา่ งยงั่ ยืน
(มหาวิทยาลัยกรุงเทพฯ 2561)
สถานการณ์ดา้ นเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐท์ ่ีสง่ ผลตอ่ การพัฒนาและการเรียนรู้ของเดก็ และเยาวชน
นั้นถือว่าเป็นสถานการณ์ท่มี ีความสำคญั และเปน็ การเปล่ียนแปลงไปของสถานการณด์ ้านเทคโนโลยีจากท่ัวโลก
มใิ ชเ่ พยี งประเทศไทยเท่านน้ั ดังนนั้ การพัฒนาเด็กและเยาวชนเพอื่ ใหเ้ ท่าทนั ต่อเทคโนโลยหี รือปญั ญาประดิษฐ์
จงึ ตอ้ งครอบคลมุ เด็กและเยาวชนทุกกลุ่มมิใช่เฉพาะแตก่ ลมุ่ เดก็ ทสี่ ามารถเขา้ ถงึ ทรพั ยากรไดแ้ ตเ่ พียงเทา่ นน้ั
เพ่อื ในอนาคตเดก็ และเยาวชนเหล่านี้จะสามารถกลายเป็นแรงงานทม่ี ีทกั ษะทางดา้ นเทคโนโลยีและนำทกั ษะ
หรือความสามารถนน้ั มาขบั เคล่ือนประเทศตอ่ ไปในอนาคต
1.2.2.2 สถานการณผ์ ้สู ูงวัยในประเทศไทยทส่ี ง่ ผลตอ่ เดก็ และเยาวชน
ประเทศไทยกำลงั เปลยี่ นแปลงเขา้ สสู่ งั คมสูงวยั ซ่ึงจากข้อมลู ยอ้ นหลงั 5 ปี พบว่า จำนวนเด็กและ
เยาวชนมีจำนวนลดลงอยา่ งต่อเนื่องซึง่ จากการคาดการณป์ ระชากรของประเทศไทยในปี พ.ศ. 2553-2583
ของสำนกั งานคณะกรรมการเศรษฐกจิ และสังคมแหง่ ชาติ พบวา่ มีการเปล่ยี นแปลงโครงสรา้ งประชากรตาม
กลมุ่ อายทุ ่ีสำคญั คือ ประชากรวยั เด็ก (อายุ 0-14 ปี) และประชากรวัยแรงงาน (อายุ 15-59 ปี) มจี ำนวนและ
สัดสว่ นลดลง ขณะทป่ี ระชากรสงู อายุ (อายุ 60 ปขี ึ้นไป) มแี นวโน้มเพ่ิมขนึ้ อย่างตอ่ เน่ือง สง่ ผลใหอ้ ัตราการ
พ่ึงพิงสงู ข้นึ และประชากรวยั แรงงานจะตอ้ งรับภาระดแู ลผ้สู ูงอายเุ พ่มิ มากข้ึน
การสำรวจสถติ ิผ้สู ูงอายขุ องประเทศไทย 77 จงั หวดั ณ วันท่ี 31 ธันวาคม 2561 พบว่า จำนวนผ้สู ูงอายุ
ทงั้ หมดมที ้งั สิ้น 10,666,803 คน ซึ่งจงั หวัดทมี่ ีประชากรจำนวนมากทีส่ ุด 5 จงั หวัดแรก คอื อันดบั ท่ี 1
กรุงเทพมหานคร จำนวน 1,020,917 คน อนั ดบั ทีส่ อง คือ จงั หวัดนครราชสมี า จำนวน 435,347 คน
อนั ดับท่ีสาม คือ จงั หวัดเชยี งใหม่ จำนวน 316,847 คน อนั ดับทส่ี ่ี คอื จงั หวัดขอนแกน่ จำนวน 299,639 คน
อันดับทหี่ า้ จังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 264,957 คน (ระบบสถติ กิ ารทะเบยี น กรมการปกครอง, 2561)
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 22
แผนภมู ิที่ 3 แสดงจำนวนผู้สูงอายเุ มอ่ื เปรยี บเทยี บกับประชากรวยั เดก็ และเยาวชน พ.ศ. 2561
จำนวนผู้สูงอายุเมอ่ื เปรยี บเทียบกับประชากรวัยเด็กและเยาวชน ปี พ.ศ. 2561
ประชากรท้ังประเทศ 10,666,803 60,000,000 66,413,979
ผู้สูงายุ 7,368,589 70,000,000
3,990,525
18-25 ปี 5,480,974
13-17 ปี 4,058,322
6-12 ปี 10,000,000 20,000,000 30,000,000 40,000,000 50,000,000
0-5 ปี ท่ีมา: กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย, 2561
0
หากเปรียบเทยี บระหว่างจำนวนของผูส้ ูงอายุและจำนวนเด็กและเยาวชนย้อนหลงั 3 ปี ตงั้ แต่ปี พ.ศ.
2559-2561 พบวา่ แนวโน้มประชากรทง้ั ประเทศมีจำนวนเพมิ่ ขน้ึ เช่นเดียวกับจำนวนผู้สงู อายุก็มีแนวโน้ม
เพ่มิ ข้นึ ในทกุ ปี ในทางกลับกันจำนวนประชากรเด็กและเยาวชนกลับมีแนวโนม้ ลดลงในทุกปี ซงึ่ สามารถ
พจิ ารณาจากแผนภูมเิ ปรียบเทยี บทางดา้ นลา่ ง
แผนภูมทิ ่ี 4 แสดงการเปรยี บเทียบจำนวนเด็ก เยาวชนและผู้สูงอายุจากจำนวนประชากรทัง้ ประเทศ
แผนภมู เิ ปรียบเทียบจำนวน เดก็ เยาวชน และผ้สู งู อายุจากจำนวนประชากร
ท้งั ประเทศ ปี พ.ศ. 2559-2561
ประชากรท้งั ประเทศ 666566,,9,14181383,,5,59507039
ผูส้ ูงอายุ 911,090,32,6426,536,03,892023
เด็กและเยาวชน 222011,,8,25923871,,4,38180016
0 10,000,000 20,000,000 30,000,000 40,000,000 50,000,000 60,000,000 70,000,000
เด็กและเยาวชน ผู้สูงอายุ ประชากรท้ังประเทศ
2559 21,531,806 9,934,309 65,913,550
10,225,322 66,188,503
2560 21,227,381 10,666,803 66,413,979
2,561 20,898,410
2559 2560 2,561
ทีม่ า: กระทรวงการปกครอง, 2559, 2560, 2561
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 23
จากสถานการณ์ผสู้ งู วยั ในประเทศไทยทกี่ ำลังเพิม่ ขึ้นในขณะท่จี ำนวนประชากรเดก็ ลดลงอยา่ งต่อเนอ่ื ง
นั้นถอื ว่าเปน็ สถานการณ์ท่ภี าครฐั ยังคงตอ้ งตระหนกั ถึงความสำคญั ในประเด็นการเรียนรูร้ ว่ มกนั ระหว่างเด็ก
เยาวชนและผู้สงู อายุเพ่ือลดภาระการพง่ึ พงิ และสามารถใหค้ นทุกรนุ่ วัยอาศัยในครอบครัวหรอื สังคมเดยี วกันได้
อยา่ งมคี ณุ ภาพมไิ ด้หมายถึงคุณภาพชวี ติ อยา่ งเดยี วเท่านน้ั แตย่ งั หมายรวมถึงสภาพสงั คมและสภาวะแวดลอ้ มที่
มีคณุ ภาพ การชว่ ยเหลือเกอื้ กูลและเข้าใจกนั และกันแม้วา่ ชว่ งวัยจะตา่ งกันกต็ าม
1.2.2.3 สถานการณด์ ้านความมนั่ คงของฐานทรัพยากรธรรมชาตแิ ละยกระดบั
คณุ ภาพชวี ติ
สถานการณ์ดา้ นความมัน่ คงของฐานทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละการยกระดับคุณภาพชีวติ น้ีเกิดจากการท่ี
ฐานทรัพยากรธรรมชาตนิ ัน้ ลดลงอยา่ งรวดเร็วและเสื่อมโทรมอย่างหนกั เนื่องมาจากการใชป้ ระโยชนเ์ กิดกว่า
ศกั ยภาพในการฟ้ืนตวั ของระบบนเิ วศ การบรหิ ารจัดการทรัพยากรนำ้ ทีข่ าดการมสี ว่ นร่วมและการวเิ คราะห์
ประเมนิ ผลกระทบทางดา้ นสิง่ แวดลอ้ ม สงั คมและเศรษฐกจิ ก่อนการดำเนนิ การอยา่ งเปน็ ระบบ ขณะเดยี วกนั
ยังหมายรวมไปถงึ การเข้าถึงและการจัดสรรพื้นท่ใี นการใชป้ ระโยชน์ทรพั ยากรธรรมชาตอิ ยา่ งไมเ่ ป็นธรรม
กอ่ ให้เกิดความเหลื่อมลำ้ ความขดั แย้งแปละการข้อพพิ าทในระดบั พืน้ ที่ระหว่างภาครฐั ภาคเอกชนและชุมชน
นอกจากน้ยี งั มีปญั หามลพษิ ท่สี ง่ ผลกระทบถงึ คุณภาพชีวติ ของประชาชนและต้นทนุ ทางเศรษฐกจิ ก่อให้เกิด
ความไมย่ งั่ ยืนในการใชท้ รัพยากรธรรมชาติ (สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกจิ และสังคมแห่งชาติ
สำนกั นายกรัฐมนตร,ี 2560) ยกตัวอย่างความเสยี หายจากอุทกภยั ในปี พ.ศ. 2561 มพี ื้นท่นี ้ำท่วมทั้งหมด 66
จังหวัด 698 อำเภอ สร้างความเสียหายแกท่ รพั ยส์ ินรวม 542,067,800 บาท มปี ระชาชนเดอื นร้อนทั้งส้ิน
1,009,289 บาท ซ่ึงเมอ่ื เปรยี บเทยี บกบั ปี 2557-2560 พบว่า จำนวนประชาชนทเี่ ดอื ดรอ้ นน้นั มีแนวโนม้ ท่ีไม่
แนน่ อนในแต่ละปี ดังแผนภมู ิอธิบายด้านล่าง (ศูนย์อำนวยการบรรเทาสาธารณภยั กรมปอ้ งกนั และบรรเทา
สาธารณภยั , 2561)
แผนภูมิที่ 5 แสดงจำนวนประชาชนทเี่ ดือดร้อนจากอทุ กภยั พ.ศ. 2557-2561
จํานวนประชากรท-ีเดือดร้อนจากเหตอุ ทุ กภยั พ.ศ. 2557-2561
4,000,000 3678474
3,500,000
3,000,000
2,500,000
2,000,0001,810,748 885915 1128447 1009289
1,500,000
1,000,000
500,000
0
2557 2558 2559 2560 2561
ที่มา: ศนู ยอ์ ำนวยการบรรเทาสาธารณภัย กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั , 2561
จากสถานการณด์ ้านความม่ันคงของทรัพยากรธรรมชาตนิ ัน้ จากแผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสังคมแหง่ ชาติ
ฉบับทสี่ บิ สอง พ.ศ. 2560-2564 จงึ ไดเ้ กิดยทุ ธศาสตรก์ ารเจริญเตบิ โตท่เี ปน็ มติ รกบั สงิ่ แวดล้อมเพอ่ื พัฒนา
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 24
ท่ยี ง่ั ยนื การพัฒนาในระยะตอ่ ไปจึงม่งุ เนน้ การรักษาและฟนื้ ฟฐู านทรพั ยากรธรรมชาตอ การสรา้ งความมั่นคง
ด้านนำ้ และการบริหารจดั การทรพั ยากรน้ำใหม้ ีประสทิ ธภิ าพ สรา้ งคุณภาพสงิ่ แวดล้อมที่ดี ลดมลพิษและลด
ผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน นอกจากนยี้ งั หมายรวมไปถึงการลดกา๊ ซเรือนกระจกและเพม่ิ ขีด
ความสามารถในการปรบั ตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพภมู อิ ากาศ เพ่ิมประสทิ ธิภาพการบรหิ ารจดั การเพ่อื
ลดความเส่ียงจากภัยพิบัตแิ ละลดความสญู เสยี ในชีวิตและทรัพย์สนิ ที่เกิดจากสาธารณภัย แนวทางพฒั นาที่
สำคญั ประกอบด้วย (1) การรักษาฟืน้ ฟูทรัพยากรธรรมชาติ สรา้ งสมดลุ ของการอนุรกั ษแ์ ละใชป้ ระโยชนอ์ ยา่ ง
ยง่ั ยนื และเป็นธรรม (2) เพ่ิมประสทิ ธิภาพการบริหารจดั การทรัพยากรน้ำเพื่อให้เกิดความม่ันคง สมดลุ และ
ยงั่ ยนื (3) การแก้ไขปัญหาวิกฤตสิง่ แวดล้อม (4) สง่ เสรมิ การผลติ และการบริโภคทเี่ ปน็ มติ รกับสิ่งแวดล้อม
(5) สนบั สนุนการลดการปล่อยกา๊ ซเรือนกระจกและเพิ่มขดี ความสามารถในการปรบั ตวั ต่อการเปลยี่ นแปลง
สภาพภูมิอากาศ (6) การบริหารจดั การเพ่อื ลดความเสี่ยงดา้ นภยั พิบตั ิ (7) การพฒั นาระบบการบริหารจัดการ
และกลไกแกไ้ ขปญั หาความขัดแยง้ ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และ (8) การพัฒนาความรว่ มมือ
ด้านสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ (สำนกั งานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกจิ และสังคมแหง่ ชาติ สำนกั
นายกรัฐมนตร,ี 2560)
การดำเนนิ การด้านการป้องกันและบรรเทาภาวะภัยพิบตั ิทส่ี ่งผลกระทบในเดก็ และเยาวชนสามารถ
ยกตวั อยา่ งท่ีนา่ สนใจจากการดำเนนิ งานในช่วง ปี พ.ศ. 2561 เชน่ โครงการพัฒนานวตั กรรมสรา้ งสรรค์การ
เรยี นรู้สำหรบั โรงเรยี นในเขตพื้นทีป่ ระสบอทุ กภัยระดับประถมศกึ ษาและมัธยมศกึ ษา สนับสนุนโดยสำนักงาน
กองทุนสนับสนนุ การสรา้ งเสริมสุขภาพ โดยมีโรงเรียนเขา้ รว่ มท้งั สนิ้ 77 โรงเรยี น เรียนรกู้ ารเผชิญกบั ภาวะภัย
พิบัตใิ นรูปแบบต่าง ๆ เพือ่ เตรียมตวั รับมือเม่ือเกดิ เหตภุ ัยพิบตั ิในพืน้ ท่ีของตนเอง
ขอ้ เสนอแนะของนักวชิ าการจากองค์การชว่ ยเหลือเด็ก (Save the Children) ไดส้ ำรวจขอ้ มลู พบวา่ ผทู้ ่ี
ไดร้ ับผลกระทบจากภัยพิบตั ิมากถงึ รอ้ ยละ 50 คอื เดก็ เน่อื งจากเดก็ ไมม่ คี วามรู้ในการเอาตัวรอดจากภาวะภยั
พบิ ตั ิและในมมุ มองของผูใ้ หญค่ อื เด็กเป็นกลุ่มเปราะบางทจี่ ะต้องได้รับการคมุ้ ครองไมม่ ีความจำเป็นต้องมี
ความรู้ในการเอาตวั รอด เด็กจำนวนมากสามารถบอกจุดเกดิ เหตไุ ดเ้ นือ่ งจากมคี วามคุ้นชนิ กบั สถานการณ์และ
สถานท่ซี งึ่ สามารถนำทักษะเหล่านน้ั มากอ่ ให้เกดิ ประโยชนก์ ับตัวเด็กเองได้ ดงั น้นั สิง่ ที่สำคัญที่จะสามารถ
ช่วยเหลือเดก็ จากภาวะภยั พบิ ตั ิไดค้ อื การเตรียมความพรอ้ มและเขา้ ใจสาเหตุของการเกิดภาวะภัยพบิ ัติท่ีจะ
ช่วยให้เด็กสามารถเอาตัวรอดและช่วยเหลือคนอน่ื ๆ ไดต้ ่อไป (องค์การช่วยเหลอื เด็ก, 2561)
1.2.2.4 สถานการณด์ ้านการพนันออนไลน์และเกมออนไลนใ์ นเดก็ และเยาวชน
รายงานเรื่องภยั เด็กออนไลน์ในกลุม่ เด็กและเยาวชน พบว่า กล่มุ เดก็ และเยาวชนเลน่ กาสโิ นออนไลน์
มากท่ีสุด และกวา่ รอ้ ยละ 90 เสยี่ งต่อภยั ออนไลน์แต่ยังคงสามารถจดั การกับปญั หาของตนเองได้ โดยเฉพาะ
ในช่วงฟุตบอลโลกท่ีจะมนี ักพนันหนา้ ใหม่เพมิ่ ข้ึนจำนวนมากโดยเฉพาะกล่มุ เยาวชนในระดับมัธยมศึกษาตอน
ปลายและระดับมหาวิทยาลัย ผลการสำรวจนกั เรียนมัธยมศกึ ษา ในปี พ.ศ. 2561 พบว่า เดก็ รอ้ ยละ 91.8
ทราบถงึ วธิ ีการเล่นการพนนั จากคนในครอบครัว คนในชมุ ชนและญาติ โดยในจำนวนน้มี ากกว่า 1 ใน 4 บอก
วา่ ร้สู กึ อยากเลน่ การพนนั เม่อื เห็นกลุม่ ผู้ใหญ่เลน่ ในขณะทใ่ี นส่อื ออนไลน์ พบว่า เด็ก รอ้ ยละ 72.1 พบเหน็
โฆษณาเชญิ ชวนใหเ้ ล่นพนนั ในจำนวนนีร้ อ้ ยละ 14.6 ตามไปเล่นพนันตามชอ่ งทางท่เี ชิญชวนจึงไมใ่ ชเ่ รื่อง
แปลกใจท่ีเดก็ มากกวา่ ร้อยละ 51.8 เคยเลน่ พนนั เม่ือเหน็ ผใู้ หญเ่ ลน่ และใช้เงนิ เป็นเดมิ พนั โดยการใช้เงินเปน็
เดมิ พันมากทส่ี ุดคอื พนนั ออนไลน์ พนนั บอลและพนนั กฬี า (MGR Online, 2561)
ดว้ ยเหตุท่กี ลา่ วไปข้างต้นกระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมนั่ คงของมนุษย์ร่วมมอื กบั สำนกั งาน
กองทนุ สนบั สนนุ การสร้างเสรมิ สุขภาพ (สสส.) จัดทำโครงการผลติ สือ่ รณรงค์ (ภาพยนตรส์ ้นั ) ประเด็นการ
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 25
พนันในชว่ งการแข่งขนั ฟุตบอลโลก 2018 สำหรบั ภาพยนตรส์ น้ั 5 เรือ่ งท่ไี ด้รบั รางวัลในโครงการส่ือสาธารณะ
ประกอบไปดว้ ย (1) ผลงานเรอื่ ง “เสี่ยง” จากสถาบันเทคโนโลยพี ระจอมเกลา้ เจา้ คณุ ทหารลาดกระบัง (2)
ผลงานเรอ่ื ง “จดุ จบเดยี วกัน In the End” จากโรงเรียนขนุ ยวมวิทยา จ.แมฮ่ อ่ งสอน (3) ผลงานเรื่อง “คตู่ รง
ข้าม” จากทีม BUCA คณะนเิ ทศศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั กรุงเทพฯ (4) ผลงานเรอื่ ง “SBALL BET” จากทมี
สมาพันธ์เดก็ และเยาวชน จงั หวัดศรีษะเกษ และ (5) ผลงานเรอื่ ง “Cycphuket” จากทมี สภาเดก็ และ
เยาวชนภูเก็ต (Thai PBS, 2561)
นอกจากนป้ี ญั หาอีสปอร์ตหรอื กฬี าเกมออนไลน์เปน็ อกี ปญั หาหนงึ่ ทส่ี ่งผลกระทบต่อเด็กและเยาวชน
เนือ่ งจากในปัจจบุ ันมีเด็กและเยาวชนจำนวนมากสนใจในกฬี าอสี ปอรต์ หรอื การเลน่ เกมออนไลน์ อุตสาหกรรม
เกมออนไลน์ในประเทศไทยมีมูลค่าสูงถึงหนง่ึ หมื่นลา้ นบาท พร้อมกบั อัตราการเจรญิ เตบิ โตเฉล่ียร้อยละ 12
ตอ่ ปี แต่การเจรญิ เติบโตอย่างรวดเรว็ น้สี ่งผลกระทบต่อสขุ ภาพของเยาวชน เชน่ ปญั หาทางกาย สมอง จติ ใจ
อารมณ์ และสตปิ ัญญาอนั เกิดจากการติดสารเสพติดเป็นระยะเวลายาวนานสง่ ผลให้เกิดพฤตกิ รรมทีร่ นุ แรง
และมุง่ ทำลายล้างเอาชนะ และหากเด็กใช้เวลามากกว่าวันละ 15 ช่วั โมงจะสง่ ผลกระทบต่อสขุ ภาพร่างกาย
และสขุ ภาพจติ บางรายอาจจะหลงผดิ และแยกไม่ออกระหวา่ งโลกจริงและโลกเสมือนท่อี ยใู่ นเกมออนไลน์
(Post today, 2561) ประเดน็ อสี ปอร์ตเป็นเรอ่ื งทถ่ี กเถยี งในวงกวา้ งถงึ ขอ้ ดขี ้อเสยี ซ่ึงในปี พ.ศ. 2561 มคี วาม
น่าสนใจ คอื กระทรวงการทอ่ งเทยี่ วและกฬี าไดด้ ำเนินการตามนโยบายไทยแลนด์ 4.0 ขบั เคล่ือนประเทศดว้ ย
เทคโนโลยีและไดก้ ำหนดแผนงานทส่ี อดคลอ้ งกบั นโยบายโดยการรับรองให้อสี ปอร์ตเปน็ ชนดิ กฬี าขบั เคลือ่ น
ตามแผนพฒั นาการกีฬาแหง่ ชาตฉิ บบั ที่ 6 พ.ศ. 2560 ถึง 2564 ในยุทธศาสตรก์ ารพฒั นากีฬาเพื่อความเปน็
เลศิ และต่อยอดเพ่ือความสำเรจ็ ในระดับมืออาชีพและยุทธศาสตร์การพฒั นาอุตสาหกรรมการกีฬาเพอ่ื เป็นส่วน
สำคญั ในการสร้างมลู ค่าเพ่มิ ทางเศรษฐกจิ กรมพลศกึ ษา กระทรวงการทอ่ งเทย่ี วและกฬี าร่วมกับกรมส่งเสรมิ
วฒั นธรรม กระทรวงวัฒนธรรมและภาคเอกชนได้จัดการแขง่ ขันกีฬาภายใตโ้ ครงการอสี ปอร์ต ออกเหงือ่ เพื่อ
สง่ เสรมิ เยาวชนและประชาชนใหส้ นใจเล่นกีฬาและออกกำลงั กายมากข้นึ รวมถึงสรา้ งความรคู้ วามเขา้ ใจท่ี
ถูกตอ้ งเก่ยี วกับกฬี าอีสปอรต์ และพฒั นาความสามารถสูก่ ารเป็นนักกีฬาอาชพี นอกจากนย้ี ังเปดิ โอกาสใหผ้ ูท้ ีช่ นื่
ชอบและมคี วามสนใจกฬี าอสี ปอร์ตไดเ้ รียนรปู้ ระสบการณ์ของการแขง่ ขนั บนเวทีอีสปอร์ตท่ไี ดม้ าตรฐาน
นอกจากนผ้ี ูบ้ รหิ ารระดับสูงยังได้ให้ความสำคัญกับอสี ปอรต์ โดยพร้อมที่จะสง่ เสรมิ การแข่งขันกฬี า อีสปอร์ต
ใหม้ ากขึ้น
ในทางกลับกนั จากรายงาน “อนาคตของอสี ปอร์ตในประเทศไทย” จดั ทำโดยสำนักวิชาการ สำนกั งาน
เลขาธิการสภาผ้แู ทนราษฏร (2561) ไดร้ ายงานสาระสำคญั ประเดน็ อสี ปอร์ตกบั ความเสย่ี งผลกระทบท่ีเกดิ ขน้ึ
ได้มีผู้เชีย่ วชาญแสดงทัศนะดา้ นผลกระทบทอ่ี าจจะเกดิ ขนึ้ เชน่ นายแพทย์ยงยทุ ธ วงศภ์ ริ มยศ์ านต์ิ ทีป่ รกึ ษา
กรมสุขภาพจติ กลา่ วถึงอสี ปอรต์ สรุปความได้ว่าหน่วยงานทท่ี ำงานเกี่ยวกบั ดา้ นเด็กและเยาวชนมคี วามกงั วล
วา่ การสนบั สนุนอีสปอร์ตจะเป็นการซำ้ เติมปัญหาเด็กติดเกมเพราะอีสปอรต์ มีเนื้อหาที่หลากหลายรนุ แรงและ
ยงั ไมม่ กี ารควบคมุ อยา่ งเป็นระบบจากข้อมลู สถาบันสุขภาพจติ เด็กและวยั รนุ่ พบว่าในชว่ งหกเดือนหลงั ประกาศ
สนบั สนนุ อีสปอร์ตแลว้ ต้ังสมาคมข้นึ มามเี ด็กท่ตี อ้ งเขา้ รับการบำบดั ภาวะตดิ เกมแลว้ ถงึ 60 คน
หากพจิ ารณาสถานการณ์จากการพนันออนไลนแ์ ละเกมออนไลน์ดงั ทกี่ ล่าวมาในข้างตน้ พบวา่ เช่ือมโยง
กับเทคโนโลยีท่เี ปลยี่ นแปลงไปอย่างรวดเร็วจนเดก็ และเยาวชนบางส่วนที่ไม่สามารถรเู้ ทา่ ทนั เทคโนโลยีเข้าถึง
เทคโนโลยีเหล่านน้ั และได้รบั ผลกระทบในเชงิ ลบ เช่น อาการตดิ เกมจนเกดิ โรคตดิ เกมหรือแม้กระท่ังการพนัน
ท่อี ยู่ในรปู แบบของออนไลน์ ปจั จุบนั น้ีแมว้ ่าภาครัฐกำลงั ดำเนินการในการป้องกันเด็กและเยาวชนจากการ
พนันออนไลนก์ ต็ ามแตย่ ังคงมเี ด็กและเยาวชนจำนวนมากไดร้ ับผลกระทบจากปญั หาดังกลา่ ว ดังนั้นภาครัฐจึง
ควรพจิ ารณาแนวทางการปอ้ งกันและลดอตั ราการเกดิ นกั พนนั หน้าใหมท่ ่ีจะเกดิ ขึน้ ในอนาคต
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 26
1.2.2.5 สถานการณก์ ารคา้ มนษุ ย์และการใชแ้ รงงานเด็ก
ขอ้ มลู จากการสำรวจการทำงานของเดก็ ในประเทศไทย พ.ศ. 2561 โดยองค์การแรงงานระหว่าง
ประเทศ กระทรวงแรงงาน และสำนักงานสถิติแหง่ ชาติ สรุปผลการสำรวจได้ดงั นี้
ตารางท่ี 8 แสดงการสำรวจการทำงานของเด็กในประเทศไทย พ.ศ. 2561
ชว่ งอายุ จำนวน (คน) คดิ เป็นรอ้ ยละ
5 - 12 ปี 41,508 10.2
13 - 14 ปี 61,224 14.9
15 - 17 ปี 305,947 74.9
408,679
รวม
ข้อมลู : สำนกั งานสถติ แิ หง่ ชาติ, 2561
ทั้งน้ี มีเดก็ ทีท่ ำงานเข้าข่ายอันตราย จำนวน 132,589 คน หรือคดิ เป็น 75 % ของแรงงานเดก็ ทง้ั หมด
โดยลกั ษณะงานอนั ตรายทีเ่ ด็กทำสว่ นใหญ่ คอื ยกของหนกั (21.9 % ของเด็กทีท่ ำงาน) รองลงมา คือ งานที่
เกี่ยวขอ้ งกับสารเคมอี นั ตราย (7.4 % ของเด็กทท่ี ำงาน) ทำงานในระหวา่ งเวลาทก่ี ฎหมายหา้ ม และทำงานในที่
ที่มีความรอ้ นจัด เยน็ จดั และเสียงดัง (3.8 % ของเดก็ ที่ทำงาน) (สำนกั งานสถติ แิ ห่งชาติ, 2561)
ขอ้ มลู รายงานการคา้ มนุษย์ประจำปี พ.ศ. 2561 ระบุว่า รัฐบาลไทยไม่ไดป้ ฏบิ ัติตามมาตรฐานขนั้ ตำ่
อย่างเตม็ ที่ในการขจัดปัญหาการค้ามนุษย์ แต่มีความพยายามอยา่ งมีนยั สำคัญในการดำเนินการดงั กล่าว
รฐั บาลไทยแสดงความพยายามมากขนึ้ เม่อื เทยี บกับชว่ งการรายงานปีท่ผี า่ นมา ดังนน้ั ประเทศไทยจงึ ได้รบั การ
ปรบั ระดับขนึ้ ไปอยูใ่ นระดบั ท่ี 2 (TIER 2) 1 รัฐบาลไทยแสดงความพยายามมากขึ้นในการดำเนินคดี
และพพิ ากษาลงโทษนกั ค้ามนุษย์จำนวนมากข้ึน และลดระยะเวลาในการดำเนนิ คดกี ารคา้ มนษุ ย์โดย
ใชห้ นว่ ยงานเฉพาะทางดา้ นการปราบปรามการคา้ มนุษย์ นอกจากน้ี รฐั บาลยังสืบสวนสอบสวนคดที ่ีเจ้าหนา้ ท่ี
รฐั ตอ้ งสงสัยว่าสมรู้ร่วมคิดในอาชญากรรมการค้ามนษุ ย์เพ่ิมมากขน้ึ และพิพากษาลงโทษเจ้าหน้าที่รฐั ทสี่ มรู้
ร่วมคดิ 12 คนในปี พ.ศ. 2560 ซึง่ รวมถงึ เจ้าหน้าทีร่ ัฐ 11 คนทพ่ี ัวพันกับการคา้ มนุษย์ผ้อู พยพชาวโรฮีนจา
รัฐบาลได้ออกระเบยี บข้อบังคับเพ่อื กำกบั ดูแลสถานพกั พงิ ท่ีองคก์ รพัฒนาเอกชนเปน็ ผู้ดำเนินการมากขึน้ และ
เพอ่ื ใหส้ ถานพกั พิงเขา้ ถึงทุนสนบั สนุนของรฐั ได้ รฐั บาลยงั ตง้ั คณะทำงานตอ่ ต้านการคา้ มนษุ ย์ ซงึ่ ประกอบด้วย
เจา้ หน้าท่ีบงั คับใช้กฎหมาย นักสงั คมสงเคราะห์ และเจ้าหนา้ ท่อี งคก์ รพฒั นาเอกชน เพ่ือยกระดบั การ
ประสานงานดา้ นการบังคับใชก้ ฎหมายและการคุ้มครองผเู้ สยี หายให้ดีย่ิงขนึ้ รัฐบาลยงั รเิ รม่ิ โครงการ
ผเู้ ชยี่ วชาญดา้ นความชว่ ยเหลือผเู้ สียหายและเพ่ิมการอบรมแก่ผตู้ รวจแรงงานท่ถี กู บังคบั
ช่วงตน้ ปี พ.ศ. 2561 สำนกั งานตำรวจแหง่ ชาติ (สตช.) จัดตัง้ คณะทำงานตอ่ ต้านการคา้ มนษุ ยใ์ น
ประเทศไทย (TATIP) ซง่ึ ประกอบดว้ ยเจ้าหนา้ ทีบ่ ังคบั ใชก้ ฎหมาย นักสงั คมสงเคราะห์ และเจา้ หนา้ ทอ่ี งคก์ ร
พัฒนาเอกชน เพือ่ เพมิ่ การประสานงานด้านการบงั คับใช้กฎหมายในเรื่องการค้ามนุษยท์ างเพศและแรงงาน
คณะทำงาน TATIP มีทมี เจา้ หนา้ ท่ีปฏบิ ตั กิ ารชุดแรกทีท่ ำหนา้ ท่ีคัดกรองผู้ทีอ่ าจเป็นผเู้ สยี หาย รวบรวม
พยานหลักฐาน ลงมอื ปฏิบัตกิ าร สอบสวนผ้ทู ่เี ก่ียวขอ้ ง และวิเคราะห์หลกั ฐานทางดจิ ิทัล สตช. เพ่มิ จำนวน
บุคลากรในคณะทำงานปราบปรามอาชญากรรมทางอนิ เทอร์เนต็ ท่เี กย่ี วข้องกบั การลว่ งละเมิดทางเพศตอ่ เดก็
และเยาวชน (TICAC) ซึง่ ทำหนา้ ท่ีสืบสวนการคา้ มนุษยท์ ล่ี ว่ งละเมิดทางเพศตอ่ เดก็ ทางอินเทอร์เน็ต
1 ระดับ 2 (Tier 2) หมายถงึ ประเทศซง่ึ รฐั บาลไมไ่ ดป้ ฏบิ ตั ิตามมาตรฐานขั้นต่ำของกฎหมาย Trafficking Victims Protection Act
of 2000 โดยสมบรู ณแ์ ต่กำลังใชค้ วามพยายามอยา่ งย่ิงในการทจ่ี ะปฏบิ ตั ใิ ห้ได้ตามมาตรฐานเหล่านั้น (กระทรวงแรงงาน)
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 27
ในปี พ.ศ. 2560 คณะทำงาน TICAC สืบสวนการกล่าวหาเรอ่ื งการแสวงประโยชน์จากเดก็ ทางออนไลน์จำนวน
41 คดี (เทยี บกับ 24 คดีในปี พ.ศ. 2559) ซง่ึ รวมถงึ คดคี า้ มนุษย์ 18 คดี (เทียบกบั สคี่ ดีในปี พ.ศ. 2559) และ
ต่อมานำไปสกู่ ารดำเนินคดีคา้ มนุษยแ์ ปดคดี รฐั บาลดำเนนิ งานแผนกคดคี า้ มนุษย์เปน็ การเฉพาะในศาลอาญา
กรุงเทพฯ สำนักงานอยั การสูงสดุ และสำนักงานตำรวจแหง่ ชาติ รัฐบาลพยายามสนบั สนุนใหผ้ ้เู สียหายและ
พยานเข้ามามีส่วนร่วมในการสบื สวนสอบสวนและการดำเนนิ คดคี า้ มนุษย์ รฐั บาลจัดอบรมเรอื่ งกฎหมาย
ปราบปรามการคา้ มนุษย์แก่เจ้าหน้าที่ตำรวจ พนักงานอยั การ และเจ้าหนา้ ทบ่ี งั คับใช้กฎหมายกวา่ 2,600 คน
รฐั บาลจัดทำคมู่ อื ขน้ั ตอนการปฏิบัตงิ านสบื สวนคดีค้ามนษุ ย์ และเร่มิ ทดลองใช้ข้ันตอนการปฏิบัติงานดังกล่าว
ในพนื้ ทภี่ าคหนงึ่ ก่อนตัง้ แต่ช่วงต้นปี พ.ศ. 2561
รฐั บาลยงั จัดอบรมแก่ผูพ้ พิ ากษาและพนกั งานอัยการในพนื้ ท่สี องภาคเพ่อื ใหก้ ารประสานงานคดีการคา้
มนุษย์ดยี ่งิ ข้ึน นอกจากนี้ รฐั บาลยังพยายามพฒั นาคุณภาพของการดำเนินคดีค้ามนุษย์ท่วั ประเทศโดยมีหนว่ ย
ยอ่ ยในสำนักงานคดีคา้ มนษุ ย์ สำนกั งานอัยการสูงสดุ ทำหน้าทใ่ี หค้ ำปรกึ ษาและคำแนะนำแกเ่ จา้ หน้าท่ีบังคับใช้
กฎหมาย พนกั งานอัยการ และเจา้ หน้าทศี่ าล การประสานงานระหว่างเจา้ หน้าที่บังคบั ใช้กฎหมายท้องถน่ิ กับ
พนักงานอัยการพัฒนาดีขึน้
ในด้านการปอ้ งกัน รฐั บาลพยายามทจ่ี ะปอ้ งกันการคา้ มนุษยม์ ากยิง่ ข้นึ โดยจดั สรรงบประมาณสำหรบั
บรหิ ารจดั การแรงงานตา่ งดา้ วและดำเนนิ งานตอ่ ต้านการคา้ มนษุ ย์เพมิ่ ข้นึ เป็น 3.6 พนั ล้านบาท (110.4 ล้าน
เหรียญสหรฐั ) สำหรับปงี บประมาณ 2561 จากเดมิ 3.2 พันลา้ นบาท (98.2 ล้านเหรียญสหรฐั ) ใน
ปงี บประมาณ 2560 เมือ่ เดือนกันยายน พ.ศ. 2560 คณะรฐั มนตรีไดอ้ นมุ ัตินโยบาย ยทุ ธศาสตร์ และมาตรการ
ในการปอ้ งกนั และปราบปรามการค้ามนุษย์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560-2564 และจัดโครงการรณรงค์ผ่าน
หนงั สอื พิมพ์ โทรทศั น์ วทิ ยุ ส่ือสงั คมออนไลน์ ป้ายโฆษณาและเอกสารแจกจา่ ย เพือ่ สรา้ งเสริมความตระหนกั
ร้เู กี่ยวกบั การคา้ มนุษย์แก่ประชาชนท่วั ประเทศ อยา่ งไรก็ตาม อัตราการรูห้ นงั สือท่ตี ่ำและความหลากหลาย
ทางภาษาของประชากรกลุม่ เสี่ยงทำให้ประชาชนกลุม่ เปราะบางท่ีไม่พูดภาษาไทยหลายคนไมส่ ามารถเข้าถงึ
ข้อมูลเหลา่ นไี้ ด้ (สถานทตู สหรฐั ฯและสถานกงสลุ ในประเทศไทย, 2561)
สถานการณแ์ รงงานการค้ามนษุ ยแ์ ละการใช้แรงงานเด็กยังคงถอื วา่ เป็นสถานการณ์ท่ีประเทศไทยได้รับ
การจับตามองจากต่างประเทศ แม้วา่ โดยรวมแล้วประเทศไทยจะไดร้ ับการจดั ระดับดา้ นสถานการณด์ า้ น
แรงงานให้อยู่ในระดบั 2 แสดงใหเ้ ห็นวา่ ภาครัฐบาลมีความพยายามในการลดปญั หาการค้าแรงงานเดก็ ใน
อตุ สาหกรรม รวมถงึ ประเดน็ การป้องกันปัญหาการคา้ มนุษย์อ่ืน ๆ โดยการอบรมเจา้ หนา้ ท่ีที่เกี่ยวข้องเพอ่ื
ดำเนนิ งานในลกั ษณะของสหวชิ าชพี มากขึ้น แตอ่ ย่างไรก็ดี การดำเนนิ งานดา้ นการค้ามนษุ ย์ โดยเฉพาะ
ประเด็นทมี่ คี วามออ่ นไหวตอ่ การละเมิดสทิ ธิของมนุษยโ์ ดยเฉพาะในกลุ่มเด็กและเยาวชน ทุกภาคส่วนมี
ความจำเปน็ อยา่ งย่งิ ทจ่ี ะร่วมกนั ดำเนนิ งานอยา่ งเขม้ ขน้ ใหม้ ากขึน้
1.2.2.6 สถานการณ์เดก็ ท่ถี กู กระทำความรุนแรงและละเมดิ
ข้อมูลจากศูนยพ์ ึ่งไดใ้ นโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข พบวา่ ปี 2559 มีเด็กและสตรีถกู กระทำ
ความรุนแรงทเ่ี ขา้ รบั บริการ จำนวน 20,075 ราย และ ปี พ.ศ. 2560 เพมิ่ ขึน้ เปน็ 21,170 ราย ในขณะที่
รายงานของศูนยช์ ว่ ยเหลอื สงั คม พบว่าในปี พ.ศ. 2560 มีผู้รับบรกิ ารท่เี ป็นผู้ถกู กระทำความรนุ แรง 2,870
ราย เปน็ ความรนุ แรงในครอบครวั จำนวน 1,850 ราย หรือร้อยละ 64.46 และความรุนแรงนอกครอบครัว
1,020 ราย หรือรอ้ ยละ 35.4 และเปน็ ผ้ถู กู กระทำความรุนแรงนอกครอบครวั 1,020 ราย หรือร้อยละ 35.4
ซึ่งผูถ้ ูกกระทำความรุนแรงสว่ นใหญเ่ ปน็ สตรแี ละเด็ก
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 28
ข้อมูลเด็กที่ถกู กระทำความรุนแรงและละเมิดที่เขา้ รับการสงเคราะหแ์ ละค้มุ ครองสวสั ดิภาพในสถาน
รองรับเด็กของกรมกิจการเด็กและเยาวชน กระทรวงการพฒั นาสังคมและความมัน่ คงของมนษุ ย์ ระหวา่ งปี
พ.ศ. 2556-2562 (ขอ้ มลู ณ พฤษภาคม พ.ศ. 2562) ดังนี้
ตารางท่ี 9 แสดงขอ้ มลู เดก็ ท่ถี กู กระทำความรุนแรง พ.ศ. 2561
ประเภท ปี พ.ศ.
2556 2557 2558 2559 2560 2561
เด็กทถี่ กู ทารณุ กรรม
ทางร่างกาย 72 55 53 45 53 50
ทางจิตใจ 15 15 8 3 11 11
ทางเพศ 150 152 161 159 152 150
รวมจำนวน 237 222 222 207 216 211
เดก็ ท่ีถูกกระทำความรนุ แรงภายในครอบครวั
ทางรา่ งกาย 155 154 147 158 103 106
ทางจติ ใจ 25 21 13 9 10 9
ทางเพศ 124 116 102 102 73 71
รวมจำนวน 304 291 262 269 186 186
ทม่ี า: กรมกจิ การเด็กและเยาวชน (2562)
จากขอ้ มูลบา้ นพักเด็กและครอบครัว จำนวน 77 จังหวัด ประจำปงี บประมาณ 2562 พบวา่ สภาพ
ปญั หาของผใู้ ช้บริการมากทสี่ ุด 5 อนั ดบั แรก คือ (1) อนื่ ๆ จำนวน 4,013 คน (2) เงนิ สงเคราะห์เด็ก
ในครอบครวั ยากจน จำนวน 3,788 คน (3) รอบันทึกขอ้ มูล จำนวน 3,021 คน (4) ครอบครวั ยากจน จำนวน
2,988 คน (5) ความรนุ แรงในครอบครัว จำนวน 836 คน ในขณะที่การสำรวจยอดสะสมจำนวนเดก็ ในสถาน
รองรบั เดก็ ระหว่างปี 2560-2561 โดยกองส่งเสริมการพัฒนาและสวัสดิการเด็ก เยาวชนและครอบครัว
(2562) พบวา่ ในปี พ.ศ. 2560 มีเด็กในสถานรองรบั จำนวนทง้ั สนิ้ 6,547 คน และปี พ.ศ. 2561 มเี ด็กใน
สถานรองรับทั้งสน้ิ 4,938 คน
1.2.2.7 สถานการณ์ดา้ นความร่วมมอื ขององค์กรเครือขา่ ยเพือ่ พัฒนาเดก็ และ
เยาวชน
สถานการณด์ ้านความรว่ มมือขององคก์ รเครือขา่ ยเพอ่ื พัฒนาเด็กและเยาวชนในปี พ.ศ. 2561 มี
เหตกุ ารณห์ รอื สถานการณ์สำคญั หลายเหตุการณ์ทไ่ี ดแ้ สดงให้เหน็ ถงึ ความร่วมมอื ขององคก์ รภาคีเครอื ข่ายท้ัง
ในและตา่ งประเทศ โดยความรว่ มมือน้ันมาจากการดำเนินงานของภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสงั คมและ
องค์กรในพน้ื ที่ ยกตวั อยา่ งสถานการณ์หรือโครงการทเี่ กดิ จากความรว่ มมอื ขององคก์ รเครอื ข่าย เชน่
(1) โครงการมหัศจรรย์ 1,000 วัน
สถานการณ์ทีผ่ ่านมาของประเทศไทยด้านอตั ราการเกิดของประชากร พบวา่ ประเทศไทยประสบปัญหา
อัตราการเกิดนอ้ ย มีอัตราการเกิดของทารกเพยี ง 1.6 คน ซ่งึ ต่ำกวา่ อตั ราการทดแทนของประชากรที่ควรจะ
อย่ทู ่ี 2.1 คน ทวา่ การส่งเสริมกระตนุ้ ใหค้ นเกดิ มากขึ้นนั้นกลบั กลายเป็นเรือ่ งยาก แมแ้ ตใ่ นตา่ งประเทศกไ็ ม่
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 29
ประสบความสำเร็จ ดว้ ยเหตนุ ก้ี รมอนามยั กระทรวงสาธารณสขุ จึงตระหนกั ถงึ เด็กท่ีเกดิ น้อย ให้กลายเปน็
“เกิดนอ้ ยอย่างมีคุณภาพ” ก่อใหเ้ กิดเปน็ โครงการขบั เคลอ่ื น “โครงการมหศั จรรย์ 1,000 วนั แรกของชวี ิต”
ผ่านการดำเนินงานและความร่วมมือของ 4 กระทรวง ประกอบไปดว้ ย กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความ
มน่ั คงของมนษุ ย์ กระทรวงสาธารณสขุ กระทรวงมหาดไทย และกระทรงศกึ ษาธกิ ารโดยมีเป้าหมายเพือ่ การ
พัฒนาคนตลอดชว่ งชวี ติ และเติบโตอยา่ งมีคุณภาพจนอายุครบ 2 ปีบริบูรณ์
ในช่วง 1,000 วันแรกของชีวิตถือว่าเปน็ ช่วงสำคญั ของพฒั นาการมนษุ ย์นับตั้งแตก่ ารปฏสิ นธใิ นครรภ์
จนถงึ อายุ 2 ปี ซึ่งเปน็ ช่วงทโ่ี ครงสรา้ งสมองมพี ัฒนาการสงู สุด ท้งั การสร้างเซลล์สมองและการเช่ือมโยง
ระหวา่ งเซลลส์ มองเกิดเป็นโครงขา่ ยเสน้ ประสาทนบั ล้านโครงข่ายทำให้เพ่มิ ประสทิ ธภิ าพการสอื่ สารระหวา่ ง
เซลล์สมอง เดก็ จะมคี วามสามารถในการเรียนร้แู ละจดจำรวมถึงเปน็ การเจริญเตบิ โตทางด้านร่างกายท่ีเกดิ ขึน้
อยา่ งรวดเร็วเชน่ กนั สำหรบั แนวทางการดำเนนิ งานมหัศจรรย์ 1,000 วัน นั้นสามารถแบง่ ได้ออกเปน็ 3 ส่วน
ประกอบไปด้วย
ช่วงวัยท่ี 1 หญิงตง้ั ครรภร์ ะยะ 270 วัน ยกระดบั คลนิ กิ ฝากครรภ์ เนน้ การฝากทอ้ งเร็วกอ่ น 12 สัปดาห์
ดแู ลสุขภาพหญงิ ต้งั ครรภ์ทุกคนและทุกคร้ังทมี่ ารบั บริการ ประเมนิ พฤตกิ รรมการบริโภคอาหารทุกคนและทุก
คร้ังท่ีมารบั บรกิ าร ประเมนิ พฤตกิ รรมการบริโภคอาหารทุกคร้ังและทุกครั้งทีม่ ารบั บริการ นอกจากนย้ี งั
มีกิจกรรมทางกาย การนอน สขุ ภาพชอ่ งปาก ปอ้ งกันอบุ ัตเิ หตุ การจ่ายยาเม็ดไอโอดีน เหล็ก โฟลกิ แก่หญิง
ตั้งครรภท์ ุกคนตลอดการต้ังครรภ์ ตรวจสุขภาพช่องปากทุกรายและใหบ้ ริการทนั ตกรรมตามความจำเปน็
ในไตรมาสท่ีสองของการตง้ั ครรภ์ และยกระดับการบริการ สอนสาธติ ให้หญิงตง้ั ครรภท์ ุกคนมีทกั ษะและ
ความสามารถในจดุ กราฟโภชนาการและการแปรผลได้อย่างถูกตอ้ งเพอื่ การทราบถึงแนวโนม้ และนำ้ หนกั ใน
ตลอดชว่ งระยะเวลาของการตงั้ ครรภ์
ช่วงวัยท่ี 2 คอื เดก็ อายุ 0-6 เดอื น ระยะเวลา 180 วัน อยใู่ นสว่ นของคลินิกเด็กสขุ ภาพดี ส่งเสรมิ การ
เลี้ยงดูด้วยนมแม่ เฝา้ ระวงั สว่ นสงู และน้ำหนักของเด็กทุกคน รวมท้งั การประเมนิ พฤตกิ รรมการบรโิ ภคอาหาร
ทุกคนและทุกคร้งั ท่มี ารับบริการทีค่ ลนิ กิ แนะนำการใหน้ มแมด่ ว้ ยแม่เรื่องอาหาร เสริมสร้างภูมคิ มุ้ กนั ปอ้ งกนั
อุบัตเิ หตุ จา่ ยยาเม็ดไอโอดนี เหล็ก โฟลกิ แกห่ ญงิ หลังคลอดทกุ คนตลอดการให้นมบุตรในชว่ ง 6 เดอื นแรก
ในด้านการบริการนัน้ มีการสอนและการสาธิตให้พอ่ แม่และผเู้ ลย้ี งมที กั ษะและความรู้ในการจัดการอาหารหญงิ
ใหน้ มบตุ ร เฝา้ ระวงั และตดิ ตามพัฒนาการ และเยี่ยมบ้านเด็กแรกเกดิ ถงึ หกเดอื น โดยเฉพาะกลุ่มเด็กที่น้ำหนกั
คอ่ นข้างน้อยหรือเตีย้ จะเข้าเยีย่ มทุกสองสัปดาห์ สนบั สนุนนมแก่หญงิ ตั้งครรภ์ 90 วัน 90 กล่อง เฝ้าระวังและ
ตดิ ตามสว่ นสูงนำ้ หนักเดก็ ในชุมชนทุก 3 เดือน และมมี ุมนมแม่ในสถานประกอบการท้งั หนว่ ยงานภาครัฐ
และภาคเอกชน
การดำเนินงานทีผ่ ่านมานัน้ กระทรวงสาธารณสุขไดม้ อบนโยบายให้หน่วยงานในสังกดั ทกุ ระดบั
ขับเคล่อื นงานมหัศจรรย์ 1,000 วันแรกของชีวิต ตัวอย่างทีป่ ระสบความสำเรจ็ เขตสขุ ภาพที่ 9 ไดแ้ ก่ จงั หวดั
นครราชสมี า ชยั ภูมิ บรุ รี ัมย์และสุรินทร์ ซง่ึ ดำเนนิ งานรว่ มกบั 4 กระทรวงหลกั คอื กระทรวงมหาดไทย
กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความม่นั คงของมนษุ ย์ กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงสาธารณสุข
ดำเนนิ การหลกั ในพื้นทีจ่ ัดโครงการมหศั จรรย์ 1,000 วนั แรกของชวี ิต ปี พ.ศ. 2560-2562 โดยชุมชนเข้ามามี
สว่ นร่วม เชน่ ตำบลหนองโดน อำเภอลำปลายมาศ จังหวดั บรุ รี มั ย์ ผลการดำเนนิ งานเกิดนวตั กรรมในการ
แกป้ ัญหา เช่น องค์การบรหิ ารส่วนตำบลจัดรถรบั ส่งหญิงตง้ั ครรภไ์ ปพบแพทย์ทีโ่ รงพยาบาล การแกร้ ะบบ
ซบั ซ้อนให้พบแพทย์ในวันเดียวกนั การสร้างรายได้และการนำหญิงตง้ั ครรภ์เขา้ มาเป็นจติ อาสา
ท้งั น้ี ความสำเร็จเกดิ ขึ้นจากความร่วมมอื ของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชวี ิตระดบั อำเภอด้วย (สำนักงาน
กองทนุ สนับสนนุ การสร้างเสรมิ สุขภาพ, 2561)
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 30
(2) ความร่วมมอื ภายใต้ปฏิบตั กิ ารช่วยเหลอื เยาวชน ทมี ฟุตบอล “หมปู ่า” ณ ถำ้
หลวง วนอุทยานแห่งชาติขุนนำ้ นางนอน อำเภอแมส่ าย จังหวดั เชียงราย
สถานการณ์ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาเด็กและเยาวชนมิไดม้ ีเพียงด้านการพฒั นาเท่าน้นั แตย่ งั หมาย
รวมไปถึงการชว่ ยเหลือ ปกป้อง ดแู ล คุ้มครองและปอ้ งกนั ใหเ้ ด็กและเยาวชนมีสวัสดภิ าพและมคี ุณภาพชวี ิตท่ี
ดี ซึง่ ในปี พ.ศ. 2561เกิดความร่วมมือภายใตป้ ฏิบตั ิการช่วยเหลือเยาวชนทีมฟตุ บอลหมปู า่ จังหวดั เชียงราย
โดยการระดมความชว่ ยเหลอื นน้ั ไดร้ บั ความรว่ มมอื จากหลายภาคส่วนทัง้ ในประเทศไทยและต่างประเทศส่งผล
ให้ความชว่ ยเหลอื ประสบความสำเรจ็
รายงานของกรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั กระทรวงมหาดไทย (2561) ไดเ้ สนอเหตกุ ารณ์การให้
ความช่วยเหลือเยาวชนทง้ั 13 คนท่ีหายตัวไปในถ้ำหลวง ตำบลโปง่ ผา อำเภอแม่สาย จังหวดั เชียงราย
โดยเหตุการณ์เกดิ ขึ้นหลงั จากทเี่ ยาวชนฝึกซอ้ มฟตุ บอลเสรจ็ เรยี บร้อย ณ สนามกฬี าบ้านจ้อง สนามกีฬากลาง
ตำบลโป่งผา อำเภอแมส่ าย จังหวัดเชียงราย
หลงั จากที่ข่าวสารแพร่กระจายออกไปไดเ้ กิดการระดมสรรพกำลังในเบือ้ งต้น คอื เจ้าหนา้ ทต่ี ำรวจสถานี
ภธู ร อำเภอแม่สาย หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารมา้ ที่ 3 กองกำลังผาเมือง อาสาสมัครปอ้ งกนั และบรรเทา
สาธารณภยั จังหวดั เชียงราย กำนนั ผู้ใหญ่บ้าน เข้าทำการคน้ หาภายในถ้ำหลวงนางนอนและได้รายงานผ้วู า่
ราชการจงั หวัดเพ่อื ทราบเหตกุ ารณ์ทีเ่ กิดข้นึ หลงั จากนั้นจงึ ไดด้ ำเนนิ การใหค้ วามช่วยเหลือยา่ งต่อเน่ืองโดยมี
หน่วยงานหลกั คือ กระทรวงมหาดไทย ในฐานะของกองป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแหง่ ชาติ กำกบั ดแู ล
และประสานงานใหเ้ กิดความสอดคลอ้ งกบั หนว่ ยงานในระดบั กระทรวง กรม เหล่าทัพเพ่อื ให้การปฏบิ ัตงิ าน
ด ำเน ิน ไป ต าม แ ผ น แ ล ะ ก ฎ ห ม าย ว่าด ว้ ย ก ารป อ้ งก นั แ ล ะ บ รรเท าส าธารณ ภ ยั ข อ งป ระ เท ศ
อันไดแ้ ก่ พระราชบญั ญตั ิป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. 2550 และแผนการป้องกันและ
บรรเทาสาธารณะภยั แหง่ ชาติ พ.ศ. 2558 มีการจัดต้ังศนู ย์บญั ชาการผูส้ ญู หายในวนอทุ ยานถำ้ หลวง ขนุ นำ้
นางนอน ตำบลโป่งผา อำเภอแม่สาย จงั หวัดเชียงราย แตง่ ต้งั นายณรงค์ศักด์ิ โอสถธนากร ซ่งึ ดำรงตำแหน่ง
เป็นผวู้ ่าราชการจงั หวดั เชียงรายในขณะน้ันเป็นผู้บัญชาการเหตกุ ารณ์ มีโครงสรา้ งการจัดการตามระบบ
บญั ชาการ เหตกุ ารณเ์ พ่ือความเปน็ เอกภาพ กำหนดภารกจิ และแบ่งหน่วยปฏบิ ัตกิ ารใน 3 สว่ นหลัก คอื
(1) สว่ นปฏบิ ัตกิ าร ได้แก่ หน่วยปฏิบตั กิ ารค้นหาทางอากาศ หนว่ ยกูภ้ ัยทางบก หนว่ ยปฏบิ ัตกิ าร
ทางดา้ นการแพทย์ หน่วยปฏิบัติการระบายนำ้ หนว่ ยเบ่ียงเบนน้ำ เช่น ตำรวจตระเวนชายแดน
หน่วยบินตำรวจจงั หวดั เชยี งใหม่ หน่วยปฏิบัตกิ ารพเิ ศษซีล กองทัพอากาศ กรมชลประทาน
(2) ส่วนอำนวยการ ได้แก่ หน่วยสถานการณ์ เป็นหน่วยด้านเทคนิคและผเู้ ช่ยี วชาญจากหน่วยต่าง ๆใน
การประเมินสถานการณ์ หน่วยทรัพยากรและหนว่ ยเอกสารเพ่อื ลงทะเบียนบคุ ลากรและทรพั ยากร
ให้ความช่วยเหลือ เช่น เจ้าหนา้ ทจ่ี ากมหาวิทยาลยั เทคโนโลยีพระจอมเกล้า พระนครเหนือ
มหาวทิ ยาลยั เกษตรศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยศิลปากร ศูนยพ์ ัฒนาประมงแหง่ เอเชยี ตะวันออเฉียงใต้
บรษิ ัท PAW. Technology และบรษิ ัท Digital Focus และอุปกรณ์ยานสำรวจใต้น้ำ ROV อากาศ
ยานไรค้ นขับ และผู้เชยี่ วชาญจากต่างประเทศ ไดแ้ ก่ Mr. Rob Harper, Mr. Richard Stanton,
Mr. John Volanthen
(3) หน่วยสนบั สนนุ ไดแ้ ก่ หนว่ ยเสบียง เพอ่ื ส่งกำลังบำรงุ อาหาร หน่วยแพทย์ จดั เจ้าหน้าทแ่ี พทย์
และสาธารณสขุ เพอื่ ปฐมพยาบาลแก่เจา้ หนา้ ทที่ ไ่ี ด้รบั บาดเจบ็ หนว่ ยสถานที่ ดแู ลจัดการพ้นื ที่
การสนับสนุนระบบไฟฟ้า แสงสวา่ ง หน่วยสื่อสาร สนับสนนุ การจดั ระบบส่ือสาร เชน่ การไฟฟ้า
สว่ นภมู ิภาคเขต 1 ภาคเหนอื สำนกั งาน กสทช. AIS DTAC TRUE CAT และ TOT โรงพยาบาล
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 31
คา่ ยพระยาเมง็ ราย โรงพยาบาลเชยี งรายประชานเุ คราะหแ์ ละสำนักงานสาธารณสุขจงั หวัด
เชียงราย
พร้อมทง้ั ไดจ้ ัดตัง้ ศนู ยป์ ระสานการปฏบิ ัติเพอ่ื อำนวยความสะดวกในการให้ความช่วยเหลอื จากหนว่ ยงาน
ต่าง ๆ ทง้ั ในและตา่ งประเทศเปน็ ไปเป็นทเ่ี รยี บรอ้ ยและจดั ตัง้ ศนู ยป์ ระชาสัมพนั ธร์ ว่ มเพือ่ เปน็ ศนู ยก์ ลางด้าน
ขอ้ มลู ข่าวสารและกำหนดทิศทางในการเผยแพร่ข้อมลู และตอบโตข้ อ้ มูลทเี่ ป็นเทจ็ โดยมที ่ีปรึกษา ผ้เู ชี่ยวชาญ
ประกอบดว้ ย หัวหนา้ สว่ นราชการระดบั กระทรวง กรม ผบู้ ญั ชาการเหลา่ ทัพ ผเู้ ช่ยี วชาญจากศาสตรใ์ นแขนงท่ี
เกีย่ วขอ้ งเพือ่ ร่วมให้ขอ้ เสนอแนะตามหลกั สากลเพอ่ื ใชป้ ระกอบการตดั สินใจสง่ั การในส่วนของแนวทางการ
ปฏบิ ตั ริ ว่ มกันในการจดั การภาวะฉุกเฉิน โดยได้จดั ทำแผนการใหค้ วามชว่ ยเหลือผู้สญู หายในถำ้ หลวง วน
อทุ ยานแหง่ ชาติขุนนำ้ นางนอนได้อย่างสำเรจ็ ลุลว่ ง
อยา่ งไรก็ตามภารกจิ ในการคน้ หาและช่วยเหลือผู้ประสบภัยคร้งั นี้ถอื วา่ เปน็ คร้ังแรกของโลกในการกู้ภยั ใน
ถ้ำท่ีมนี ้ำทว่ มสงู สภาพอากาศและระยะเวลาเปน็ ขอ้ จำกดั ตลอดจนความรว่ มมอื ของทกุ ฝ่ายทง้ั ชาวไทยและ
ชว่ ยต่างประเทศถอื ว่าเป็นบทเรียนสำคัญของไทยทจ่ี ำนำมาปรับปรุงระบบบรหิ ารจดั การภยั และแผนเผชิญเหตุ
อย่างเปน็ เอกภาพไม่ซำ้ ซอ้ นและมีประสิทธิภาพ
1.2.2.8 สถานการณ์การอุ้มบุญผิดกฎหมาย
เหตุการณก์ ารอุ้มบญุ ที่ผดิ กฎหมายในปี พ.ศ. 2561 ซึง่ ถือว่าเปน็ ข่าวสารทีด่ งั ไปทวั่ โลก จากสถานการณ์
ปี พ.ศ. 2556 นายมิตซโู ตกิ ชเิ ตกะ ชาวญป่ี ่นุ เดินทางทวั่ ทวปี เอเชยี เพ่อื จา้ งหญิงสาวอมุ้ บุญบตุ รทีเ่ กดิ จาก
สเปิร์มของตนเอง โดยประเทศไทยเพียงประเทศเดียวมีเดก็ ทเี่ กดิ ขากการอุ้มบุญซึง่ เป็นบตุ รของนายมิตซูโตกิ
เพียงคนเดียวถึง จำนวน 13 คน จากการสบื สวน พบว่า มใิ ช่เพยี งประเทศไทยเทา่ น้นั ที่มีหญงิ รับจ้างอมุ้ บุญแต่
ยงั หมายรวมไปถงึ หญงิ จากกัมพชู า เวียดนามและอินเดีย แมว้ า่ การอุ้มบญุ จะผิดกฎหมายแต่ศาลเยาวชน
และครอบครวั กลางมคี ำส่ังวา่ ผูเ้ ยาวจ์ ำนวนทัง้ สน้ิ 13 คนเป็นบตุ รโดยชอบดว้ ยกฎหมายของนายชิเกตะ ใน
ระหวา่ งการรอพสิ ูจน์หลกั ฐานในศาลชั้นต้นเดก็ ท่เี กิดจากการอมุ้ บญุ ทัง้ หมดได้รับการดูแลในสถานสงเคราะห์
เด็กอ่อนปากเกร็ดและสถานสงเคราะห์เดก็ บา้ นเวยี งพิงค์ โดยนายชิเกตะได้ส่งตัวแทนเขา้ เยย่ี มเด็กพรอ้ มท้ังย่ืน
หลกั ฐานเขา้ เตรยี มทรพั ยส์ นิ และเตรียมความพร้อมด้านการศกึ ษาโดยการเปดิ บัญชีกองทนุ ทัง้ หมดให้เด็กที่
ประเทศสิงคโปร์พร้อมทง้ั ก่อสรา้ งท่ีพกั อาศัยใกลส้ วนสาธารณะขนาดใหญใ่ หแ้ ก่เด็กทั้งหมดที่โตเกยี ว ประเทศ
ญ่ปี ่นุ เรียบรอ้ ยแลว้ แตอ่ ย่างไรกต็ ามการอุ้มบญุ อย่างผิดกฎหมายน้ียังคงถอื วา่ เป็นการกระทำที่ขัดต่อ
“อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก” รวมถึงพิธีสารเลือกรับ เรื่องการขายเด็ก การค้าประเวณีเด็ก และสื่อลามกที่
เกี่ยวกับเด็ก (The Optional Protocol on the Sale of Children, Child Prostitution and Child
Pornography) อันเนื่องมาจากหลักการห้ามซื้อขายเด็ก การจ้างผู้หญิงมาอุ้มบุญเด็กถือเป็นการจ้าง
คลอดแล้วจ่ายเงิน และมีเงื่อนไขไม่ให้มารดาของเด็กยุ่งด้วยในอนาคต (คม ชัด ลึก, 2561)
จากการรายงานของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (2561) หลังจากที่มีการบังคับใช้ พรบ. คุ้มครอง
เด็กที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ พ.ศ. 2558 พบว่ามีผู้ให้ความสนใจสอบถาม
ไปยังสำนักสถานพยาบาลและการประกอบโรคศิลปะเพื่อปรึกษาข้อกฎหมาย การดำเนินการ
ด้านการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ รวมทั้งการขอรับรองมาตรฐานการให้บริการด้านเทคโนโลยีช่วยเจริญ
พันธ์ทางการแพทย์ทั้งสถานพยาบาลของภาครัฐและเอกชนเดือนละกว่า 100 ครั้งท่ีผา่ นมาคณะกรรมการ
คมุ้ ครองเดก็ ท่ีเกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพนั ธทุ์ างการแพทย์ (กคทพ.) ไดพ้ จิ ารณาเรื่องขออนุญาต
ใหต้ ง้ั ครรภ์แทนเสร็จสิ้นแล้ว 169 คู่ อนญุ าต 158 คู่ และไม่อนญุ าต 11 คู่ เนอ่ื งจากคณุ สมบัตขิ องหญิง
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 32
ต้งั ครรภ์ หรอื ผบู้ ริจาคไข่ไมเ่ ป็นไปตามทกี่ ฎหมายกำหนด เช่น มอี ายเุ กนิ 40 ปี หรอื มีการผ่าคลอดมากกวา่ 1
คร้ัง
สถานการณก์ ารอมุ้ บุญผดิ กฎหมายในประเทศไทยการดำเนินงานที่ผา่ นมาของภาครัฐยงั ไม่มหี นว่ ยงาน
ใดทเ่ี ข้ารว่ มการดำเนนิ การเพื่อการค้มุ ครอง ชว่ ยเหลือ เดก็ ท่ีเกิดจาการอ้มุ บุญอยา่ งผิดกฎหมายแบบบรู ณาการ
สง่ ผลให้เดก็ ส่วนหน่งึ ทเี่ กิดจากการอมุ้ บุญผิดกฎหมายตกไปอยู่กบั บิดาซึ่งมสี ถานการณร์ ับรองทางกฎหมายที่
ชัดเจนมากกวา่ การไดอ้ ย่กู บั มารดาผ้ใู หก้ ำเนิด ปัญหาเหล่าน้ีถอื ว่าเปน็ ปญั หาคลา้ ยหว่ งโซส่ ะท้อนออกไปยัง
สังคมวงกวา้ ง ตงั้ แตป่ ญั หาเด็กท่ไี ด้รับการเลีย้ งดูและเติบโตอย่างไมม่ คี ุณภาพไปยังคณุ ภาพของประชากรของ
ประเทศ
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 33
สว่ นที่ 2
สภาพการณ์ แนวโน้มและปัญหา
ผลการดำเนินการและแนวทางการแกไ้ ขปัญหาการพฒั นาเด็กและเยาวชน
2.1 ชว่ งปฏสิ นธิ – 2 ปี
2.1.1 การฝากครรภ์
2.1.1.1 สภาพการณ์และแนวโน้ม
ข้อมูลอนามยั แมแ่ ละเดก็ จากระบบรายงานมาตรฐาน สำนักนโยบายและยทุ ธศาสตร์ กระทรวง
สาธารณสขุ ของเขตสุขภาพทัง้ 12 เขต พบวา่ ในปงี บประมาณ พ.ศ. 2561 มีหญงิ ทีไ่ ด้รับการฝากครรภ์
ครั้งแรกเมื่ออายคุ รรภ์น้อยกวา่ หรอื เทา่ กบั 12 สัปดาห์ ร้อยละ 74.41 ซงึ่ ถือว่าบรรลุเกณฑเ์ ป้าหมายท่ี
กระทรวงสาธารณสขุ กำหนดไว้ คือ ไมน่ ้อยกว่ารอ้ ยละ 60 และจากข้อมลู ยอ้ นหลัง 3 ปี พบว่า มีแนวโนม้
เพมิ่ ขน้ึ ในทกุ ๆ ปี คอื ในปี พ.ศ. 2559 และ 2560 มหี ญงิ ตง้ั ครรภท์ ไี่ ด้รับการฝากครรภค์ ร้งั แรกเมื่ออายคุ รรภ์
น้อยกว่าหรอื เท่ากับ 12 สัปดาห์ รอ้ ยละ 62.54 และ 66.91 ตามลำดบั (สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์
กระทรวงสาธารณสขุ , 2561)
แผนภมู ิท่ี 6 แสดงรอ้ ยละของหญิงต้ังครรภ์ท่ีไดร้ ับการฝากครรภค์ รัง้ แรก
เมอ่ื อายุครรภน์ อ้ ยกว่าหรือเท่ากบั 12 สปั ดาห์
ร้อยละของหญิงต้ังครรภ์ท่ฝี ากครรภ์กอ่ น 12 สปั ดาห์
76 66.91 74.41
74 ปี 2560 ปี 2561
72
70
68
66
64 62.54
62
60
58
56
ปี 2559
ทมี่ า : สำนักนโยบายและยทุ ธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสขุ , 2559, 2560, 2561
กรณหี ญงิ ตั้งครรภ์จะตอ้ งได้รับบริการฝากครรภ์คุณภาพครบ 5 ครัง้ ตามเกณฑ์ ในปีงบประมาณ
พ.ศ. 2561 มีหญิงตัง้ ครรภ์ทไ่ี ดร้ บั บรกิ ารฝากครรภค์ ณุ ภาพครบ 5 คร้งั ตามเกณฑ์ ร้อยละ 62.86 ซึ่งบรรลุตาม
เกณฑ์ท่กี ระทรวงสาธารณสขุ ได้กำหนดไว้ คือ รอ้ ยละ 60 และหากพิจารณาข้อมลู ยอ้ นหลังสามปี พบว่า
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 34
มีแนวโน้มเพ่ิมขนึ้ ทุกปี คอื ในปี พ.ศ. 2559 และ 2560 มหี ญิงตง้ั ครรภ์ทไ่ี ด้รบั การฝากครรภค์ ุณภาพครบ
5 คร้งั ตามเกณฑ์ ร้อยละ 50.07 และ 53.94 ตามลำดับ
กระทรวงสาธารณสุขไดก้ ำหนดไวว้ ่าหญงิ หลังคลอดตอ้ งได้รบั การดแู ลท้งั หมด 3 ครงั้ ซง่ึ กระทรวง
สาธารณสขุ ได้ต้ังค่าเปา้ หมายไว้ คือ รอ้ ยละ 74 ซึ่งในปงี บประมาณ 2561 สำรวจแล้วได้ ร้อยละ 63.03
ซง่ึ ยังคงไมบ่ รรลุเกณฑท์ ีก่ ระทรวงสาธารณสขุ ตงั้ ไว้ และหากพจิ ารณายอ้ นหลงั สามปี พบว่า มแี นวโน้มเพ่มิ ข้นึ
อย่างตอ่ เนอื่ งทุกปี คอื ในปี 2559 และ 2560 รอ้ ยละ 50.03 และ 52.03 ตามลำดับ
2.1.1.2 ผลการดำเนนิ การและแนวทางการแก้ไขปัญหา
ในช่วงระยะเวลาปี พ.ศ. 2561 การให้สทิ ธิความคุ้มครองกรณคี ลอดบุตรแก่ผู้ประกันตนในระบบ
ประกันสังคมอย่างผปู้ ระกันตนไดร้ บั ประโยชน์ทดแทนกรณีคลอดบตุ รในอัตรา 13,000 บาท ตอ่ มาวันท่ี 13
มิถนุ ายน พ.ศ. 2561 สำนักงานประกันสังคมไดป้ ระกาศต่อคณะกรรมการกรมการแพทย์ตามพระราชบัญญตั ิ
ประกนั สังคม เรือ่ ง หลกั เกณฑแ์ ละอัตราสำหรับประโยชน์ทดแทนกรณีฝากครรภต์ ามเกณฑค์ ณุ ภาพเพ่ือเป็น
การจูงใจใหผ้ ู้ประกันตนหรอื คสู่ มรสมกี ารฝากครรภต์ ามเกณฑ์คณุ ภาพ สำนกั งานประกนั สังคมจา่ ยค่าตรวจ
และรบั ฝากครรภเ์ พิม่ อกี 1,000 บาท แก่ผู้ประกนั ตนทเ่ี ข้ารับบริการฝากครรภใ์ นสถานพยาบาลตามเกณฑ์
คุณภาพทก่ี ำหนด คอื อายคุ รรภ์ไมเ่ กนิ 12 สปั ดาห์ จ่ายในอตั ราเทา่ ที่จ่ายจรงิ ไม่เกิน 500 บาท อายคุ รรภ์
มากกว่า 12 สปั ดาหแ์ ต่ไมเ่ กนิ 20 สปั ดาห์ จ่ายในอัตราเทา่ ทจ่ี า่ ยจรงิ ไมเ่ กิน 200 บาทแต่ในกรณผี ปู้ ระกนั ตนท่ี
ตั้งครรภแ์ ละบุตรเสยี ชวี ิตก่อน 28 สปั ดาห์ จา่ ยในอตั ราเทา่ ท่ีจ่ายจรงิ ไมเ่ กิน 300 บาท และอายคุ รรภไ์ มเ่ กิน
20 สปั ดาห์ จา่ ยในอัตราเทา่ ท่จี า่ ยจริงไม่เกิน 200 บาท แต่ในกรณที ่ีผูป้ ระกนั ตนและบตุ รเสยี ชีวติ กอ่ น 28
สัปดาห์ ยงั มีสิทธ์ิไดร้ ับบริการสง่ เสริมสุขภาพและป้องกันโรคในรายการสำหรับการส่งเสรมิ สขุ ภาพการตั้งครรภ์
การดำเนนิ งานในประเด็นด้านการฝากครรภ์พบว่าสำนักงานประกนั สงั คมได้เลง็ เห็นถึงความสำคญั ของ
ผู้ประกันตนท่ีตั้งครรภ์ดงั น้ันจึงใหส้ ิทธิประโยชนแ์ ก่หญงิ ต้ังครรภท์ ป่ี ระกนั ตน ดังนี้ ฝากครรภอ์ ายุครรภ์ไม่เกนิ
12 สปั ดาห์ จา่ ยใหใ้ นอตั ราไม่เกนิ 500 บาท รองลงมาคือฝากครรภ์ อายุครรภม์ ากกว่า 12 สัปดาห์แตไ่ ม่เกนิ
20 สปั ดาห์ จ่ายใหใ้ นอัตราไมเ่ กิน 300 บาทและสุดทา้ ยคอื ฝากครรภ์ อายคุ รรภ์มากกวา่ 20 สปั ดาหแ์ ตไ่ มเ่ กนิ
20 สัปดาหแ์ ตไ่ มเ่ กิน 20 สัปดาห์ จ่ายใหใ้ นอัตราไมเ่ กนิ 200 บาท โดยผปู้ ระกนั ตนจะต้องสำรองจ่าย
และนำใบเสร็จกบั ใบรบั รองแพทย์มาเบกิ เงนิ คนื ไดท้ ่สี ำนักงานประกันสังคมทั่วประเทศ (สำนักงาน
ประกันสังคม กระทรวงแรงงาน, 2561) การดำเนนิ งานในประเดน็ ดา้ นการฝากครรภย์ ังรวมไปถงึ การเปดิ
โอกาสใหม้ ีบริการคดั กรองกลุ่มอาการดาวน์ซนิ โดรมในหญงิ ตั้งครรภท์ ่มี ีอายุ 35 ปขี นึ้ ไปให้ครอบคลุม
ทั่วประเทศโดยสามารถเขา้ รบั บรกิ ารโดยไมเ่ สียค่าใชจ้ า่ ยได้ ข้อมูลเบ้ืองต้นพบว่าแต่ละปี ประเทศไทยมหี ญงิ
ตง้ั ครรภ์ประมาณ 700,000 ราย มีทารกเกดิ ใหมท่ อ่ี ย่ใู นกลมุ่ ดาวน์ ปีละ 1,000 ราย ขอ้ มลู ของโครงการ
ประเมินเทคโนโลยีและนโยบายทางด้านสุขภาพ (HiTAP) พบวา่ เด็กทีม่ ีอาการดาวน์ซินโดรม มีคา่ ใช้จา่ ย
นอกเหนือจากการเลยี้ งดูแบบปกตติ ้งั แต่เกดิ จนเสียชวี ติ ประมาณ 2,500,000 บาท ดังนนั้ วธิ กี ารที่ดที ี่สุด
ของการแกป้ ญั หานค้ี ือ การตรวจคัดกรองกล่มุ อาการดาวน์ซินโดรมในหญงิ ตง้ั ครรภ์ในหอ้ งปฏบิ ตั กิ ารซง่ึ จะชว่ ย
ให้พอ่ และแมว่ างแผนอนาคตตอ่ ไป (Voice, 2561)
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 35
2.1.2 การเลี้ยงลกู ดว้ ยนมแม่
2.1.2.1 สภาพการณแ์ ละแนวโน้ม
การเล้ยี งลกู ด้วยนมแมถ่ อื วา่ เปน็ นโยบายของทางภาครัฐและภาคเอกชนทสี่ ่งเสรมิ ให้บุตรได้มีโอกาส
ด่ืมนมจากมารดาทีส่ ่งผลประโยชนท์ ง้ั จากสุขภาพของแมแ่ ละลกู เพราะในน้ำนมของแม่อดุ มไปด้วยสารอาหาร
ครบถว้ นหรือสร้างภูมคิ ุ้มกันโรคทดี่ ี สง่ ผลให้ทารกมสี ุขภาพแขง็ แรงและยังชว่ ยเสริมสร้างความสมั พนั ธ์ทีด่ ี
ระหวา่ งแม่กบั ลูก
ขอ้ มูลจากระบบรายงานมาตรฐาน สำนกั นโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสขุ ของเขตสขุ ภาพ
ท้ัง 12 เขต พบว่าในปีงบประมาณ 2561 มีทารกแรกเกิดจนถึงอายตุ ำ่ กวา่ 6 เดือน กินนมแม่อย่างเดียวร้อยละ
50.89 ซ่งึ บรรลุตามเกณฑท์ ีก่ ระทรวงสาธารณสุขต้งั ไว้ คอื ร้อยละ 50 และจากขอ้ มูลย้อนหลังสามปี
พบวา่ ไมม่ แี นวโน้มทแี่ น่นอน คือ รอ้ ยละ 61.13 และ 62.66 ในปี พ.ศ. 2559 และ 2560 ตามลำดับ
แผนภูมทิ ่ี 7 แสดงทารกแรกเกิดจนถึงอายตุ ำ่ กว่า 6 เดอื น ทกี่ นิ นมแมอ่ ย่างเดียว
ทารกแรกเกิดจนถงึ อายตุ ํ-ากวา่ 6 เดือน ท่กี ินนมแมอ่ ยา่ งเดยี ว (ร้อยละ)
70 61.13 62.66
60 50.89
50
40
30
20
10
0
2559 2560 2561
ทม่ี า: สำนกั นโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสขุ , , 2559, 2560, 2561
2.1.2.2 ผลการดำเนินการและแนวทางการแกไ้ ขปัญหา
ประเด็นดา้ นการสง่ เสริมและสนบั สนนุ ให้เล้ียงลกู ด้วยนมแม่ โดยเฉพาะในทารก 6 เดอื นแรกนั้นเปน็
เร่อื งจำเปน็ เนื่องจากองคก์ ารอนามัยโลก (WHO) สนบั สนนุ ให้มารดาเลีย้ งบุตรดว้ ยนมแม่เพยี งอยา่ งเดยี วโดย
ไมม่ อี าหารอน่ื เจือปนในช่วง 6 เดือนแรกของชวี ิต ปี พ.ศ. 2561 มหี นว่ ยงานและองคก์ รดำเนนิ การในประเด็น
น้ี อาทิ
กรมสวสั ดกิ ารและคุ้มครองแรงงาน (กสร.) กระทรวงแรงงานให้ความสำคัญโดยมีการเชญิ ชวน
ผปู้ ระกอบการใหจ้ ัดมุมนมแมเ่ พ่ืออำนวยความสะดวกในการเกบ็ นมโดยมตี ู้เย็นสำหรับแชน่ มบีบเก็บใสถ่ งุ นำ
กลับไปให้ลูกดมื่ ท่ีบา้ น ซึ่งตัวเลขทผี่ า่ นมาตง้ั แต่ปี พ.ศ. 2559 จนถึง กรกฎาคม 2561 มสี ถานประกอบการ
จัดต้ังมมุ นมแมจ่ ำนวน 1,745 แหง่ มีลกู จ้างใชบ้ ริการมมุ นมแม่จำนวน 11,241 คน และในปีนเ้ี พมิ่ ขน้ึ อีก 100
แหง่ และจะขยายไปเรือ่ ย ๆ (กล่มุ งานส่งเสรมิ สวัสดิการแรงงาน กรมสวสั ดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวง
แรงงาน, 2561)
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 36
แผนงานสือ่ สาร ศูนยน์ มแม่แห่งประเทศไทย ไดจ้ ัด “โครงการสรรหาครอบครัวนมแม่ต้นแบบ”
ที่มีคณุ สมบตั ทิ ้งั หมด 4 ประการ ไดแ้ ก่ ประการแรก เดก็ ที่กินนมแม่อยา่ งเดียว 6 เดอื น และกินนมแมพ่ รอ้ ม
อาหารตามวัยจนถึง 2 ปี หรือนานกว่าน้นั และมีพัฒนาการดีวัดจากเครอ่ื งมอื เฝ้าระวังและสง่ เสรมิ พฒั นาการ
เด ็ก ป ฐ ม ว ัย (Developmental Surveillance and Promotion Manual – DSPM) ป ร ะ ก า ร ท ี่ส อ ง
ครอบครัวมคี วามอบอนุ่ มีความสมั พนั ธ์อันดีและมวี ธิ ีการเล้ียงลกู ท่ีสร้างสรรค์ ประการทสี่ าม คุณแม่
และครอบครวั มีความรู้ ความเข้าใจในเรอื่ งโภชนาการหญงิ ต้ังครรภแ์ ละหญิงใหน้ มบตุ รและโภชนาการในดา้ น
อาหารตามวยั ของเด็กเล็ก ประการทีส่ ี่ ครอบครวั มที กั ษะการสอ่ื สารในเชิงบวกและสามารถอธบิ ายประโยชน์
ของการเล้ียงดดู ว้ ยนมแม่ใหค้ นในสังคมไดเ้ ข้าใจและสนับสนุนการเลยี้ งดูดว้ ยนมแมม่ ากข้ึนมคี รอบครวั สมัคร
เข้าร่วมโครงการจำนวน 291 ครอบครวั ซ่งึ ทกุ ครอบครัวเลี้ยงลกู ดว้ ยนมแม่ซึง่ ในจำนวนนม้ี ี 128 ครอบครัว
ผ่านเกณฑ์และสมัครใจเขา้ มารบั การสมั ภาษณ์ ณ สำนักงานกองทุนสนับสนนุ การสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
การสัมภาษณ์ ประกอบไปด้วย การประเมนิ เจรญิ เติบโตของเดก็ การประเมนิ พัฒนาการ การทำแบบทดสอบ
ด้านโภชนาการแมแ่ ละลกู เป็นต้น (มลู นธิ ศิ นู ยน์ มแม่แหง่ ประเทศไทย, 2561) นอกจากน้ียังมคี วามร่วมมอื กับ
บรษิ ทั ขนส่ง จำกดั (บขส.) ไดข้ ยายเวลาดำเนินงานโครงการ “บขส. สง่ ความรกั จากอ้อมอกแม่ส่ลู กู ” ดว้ ยการ
ใหบ้ รกิ ารขนสง่ นมแช่แข็งโดยไม่คิดค่าใชจ้ ่ายผ่านบริการรบั สง่ วัสดภุ ณั ฑ์ “One day One night”
ทั่วทุกภูมภิ าคในประเทศไทยโดยผู้ใช้บริการสามารถฝากส่งนมแมแ่ ชแ่ ข็งได้ทีง่ านรับและส่งพัสดุภณั ฑ์สถานี
ขนสง่ ผู้โดยสารกรุงเทพฯ (เดลินวิ ส์, 2561)
สำนักงานกองทุนสนับสนุนสร้างเสรมิ สุขภาพ ปี พ.ศ. 2561 ร่วมกบั มลู นธิ ิศนู ย์นมแมแ่ ห่งประเทศไทย
ศึกษาองคค์ วามรวู้ ิชาการ รณรงคส์ อ่ื สารตระหนักการเล้ยี งลูกดว้ ยนมแม่ และผลักดันใหส้ ถานประกอบการ
ประกาศนโยบายทสี่ ่งเสริมการเลยี้ งลกู ดว้ ยนมแม่ มผี ลการดำเนินงาน คอื เกดิ การรว่ มมือกับภาคเี ครอื ขา่ ย
ผลักดนั ให้สถานประกอบการประกาศนโยบายการส่งเสรมิ การเลี้ยงลูกดว้ ยนมแมแ่ ละสิทธิการลาคลอด
3 เดือน จนเกิดการปฏิบัตอิ ยา่ งเป็นรปู ธรรมในสถานประกอบกจิ การ 100 แหง่ เชน่ บรษิ ัท แสนสิริ จำกดั
(มหาชน) บริษัท เวสเทิร์น ดจิ ิตอล (ประเทศไทย) จำกัด เป็นตน้ (สำนกั งานกองทนุ สนับสนนุ สร้างเสรมิ
สขุ ภาพ, 2561)
2.1.3 ไอโอดีน
2.1.3.1 สภาพการณ์และแนวโน้ม
ไอโอดนี มคี วามสัมพนั ธก์ ับระดับสตปิ ญั ญาและมีผลตอ่ พฒั นาการหรอื ความสามารถของเดก็ ดงั นนั้ การ
ใหย้ าเม็ดเพ่อื เสริมสรา้ งไอโอดนี สำหรับหญิงตง้ั ครรภ์จึงเป็นหน่ึงในบริบทการพัฒนาเด็กและเยาวชนใน
ระดบั พื้นฐานเพราะสามารถป้องกนั ปัญหาหรอื ความบกพรอ่ งให้กบั ทารกในครรภไ์ ด้ ขอ้ มลู อนามยั แม่และเด็ก
จากระบบการรายงานมาตรฐาน สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสขุ ของเขตสขุ ภาพทงั้ 12
เขต ไม่รวมกรุงเทพมหานครในปงี บประมาณ พ.ศ. 2561 พบว่า มีหญงิ ตงั้ ครรภ์ทีไ่ ดร้ บั ยาเมด็ เสริมไอโอดนี
ธาตุเหล็กและกรดโฟลิค ร้อยละ 70.54 ซงึ่ ยงั ไมบ่ รรลุเปา้ หมายทก่ี ระทรวงสาธารณสุขกำหนดไว้ คือ ร้อยละ
100 และจากข้อมลู ยอ้ นหลงั สามปี พบว่ามแี นวโนม้ ท่ไี ม่แน่นอน คือ ในปี พ.ศ. 2559 และ พ.ศ. 2560
มจี ำนวนรอ้ ยละ 70.59 และ 77.28 ตามลำดับ
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 37
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน ประจำปี 2561
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search