รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน ประจำปี 2561

(1) ดา้ นการปอ้ งกันการกระทำความผิดของเดก็ และเยาวชน คอื การเพ่มิ ประสทิ ธิภาพและประสิทธิผล
ในการปฏบิ ัตใิ ห้เป็นไปตามคำส่งั ของหวั หนา้ คณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ 22/2558 มีการปดิ
สถานบริการหรอื สถานประกอบการแล้วจำนวน 533 แห่ง พร้อมทง้ั การยกระดบั การบริหารจดั การ
เร่อื งการตง้ั ดา่ นทีเ่ ปน็ จดุ ลอ่ แหลม ตรวจสอบส่ือสงั คมออนไลน์เพอ่ื การสกดั การรวมตวั และกำหนด
มาตรการทางคดที ั้งตัวผขู้ ับขี่และผู้ปกครองซึ่งได้ดำเนินการจับกมุ ผรู้ วมกลุ่มหรือมว่ั สุมแขง่ รถ
จำนวน 1,944 ราย

(2) ด้านการส่งเสริมและสนบั สนุนสถานศึกษารว่ มกับเครือข่ายในการป้องกันปัญหาพฤติกรรมและการ
กระทำผดิ ของเด็กและเยาวชนอยา่ งย่งั ยืนเพื่อลดจำนวนของนักเรยี น นักศึกษาท่ีเขา้ สรู่ ะบบ
กระบวนการยตุ ิธรรม มสี ถานศึกษาเขา้ ร่วม 526 แหง่ และมเี ครอื ขา่ ยชุมชนเขา้ มามีส่วนร่วม
รวม 617 เครอื ขา่ ย

(3) ด้านการบำบดั ฟื้นฟเู ด็กและเยาวชน ประกอบไปดว้ ย (1) การจดั การศึกษา ด้านการศึกษาสาย
สามัญโดยการสง่ เสริมการศกึ ษาให้เดก็ และเยาวชนทอ่ี ยใู่ นความควบคมุ ดแู ลใหไ้ ดร้ ับการศึกษาใน
ระดบั มาตรฐานเช่นเดียวกบั เดก็ และเยาวชนทั่วไป โดยเด็กและเยาวชนท่เี ข้าสูก่ ระบวนการยตุ ิธรรม
จะได้รับโอกาสทางการศกึ ษาตามศักยภาพและพื้นฐานความร้ขู องแต่ละบคุ คล และการศึกษาสาย
อาชพี มเี ดก็ และเยาวชนเขา้ รบั การศกึ ษาหลักสตู รอาชวี ศกึ ษาจำนวน 120 คน แบ่งเป็นระดับ ปวช.
112 คน และระดบั ปวส. จำนวน 8 คน ปัจจบุ นั มเี ดก็ และเยาวชนไดร้ บั การฝกึ งานในสถาน
ประกอบการจำนวน 99 คน (2) การประกวดดนตรพี ้นภัยยาเสพติด “บทเพลงแห่งสายนำ้
ณ เขือ่ นของพ่อ” (3) การแขง่ ขันกฬี าฟตุ บอล 11 คน DJOP Soccer for Change 2018 (4)
ศนู ยฝ์ กึ และอบรม บ้านบึง ควา้ รางวลั เกียรตคิ ณุ ระดับประเทศในการแขง่ ขนั สรภญั ญะรอบชิง
ชนะเลศิ ทำนองสรภัญญะ ระดบั มัธยมศึกษา ประเภททมี ชายลว้ นในงานสปั ดาหส์ ่งเสรมิ พุทธ
ศาสนา (5) การแข่งขนั กีฬา DJOP Table-Tennis for Change 2018 (6) งานมหกรรมรวมพล
สมาชิก TO BE NUMBER ONE 2561 (7) โครงการเปน็ หน่ึงดว้ ยกีฬา ไมพ่ ึง่ พายาเสพตดิ การ
แข่งขันฟุตซอลเพ่ือพฒั นาทักษะสู่ความเป็นเลิศและการประกวดกองเชียร์ (8) การแขง่ ขนั DJOP
Badminton for change 2018 (9) การแขง่ ขนั ทักษะทางวชิ าชพี เดก็ และเยาวชน คร้งั ท่ี
3 ประจำปี 2561

(4) ดา้ นการสง่ เสรมิ และสนับสนุนการดำเนินงานรว่ มกบั เครอื ข่าย ประกอบไปดว้ ย (1) กระทรวง
ยุติธรรม รว่ มกบั บริษัทพซี ี ออลล์ จำกัด (มหาชน) และวิทยาลยั เทคโนโลยีปญั ญาภิวฒั น์
สร้างโอกาสใหแ้ กเ่ ด็กและเยาวชนกรมพนิ จิ (2) ลงนามบันทกึ ข้อตกลงความร่วมมอื กบั มูลนิธไิ รท์
ทู เพลย์ ประจำประเทศไทยเพ่ือสร้างความรว่ มมอื ในการสนบั สนุน แกไ้ ข บำบัด ฟนื้ ฟแู ละพฒั นา
เด็กและเยาวชนทเ่ี ข้าสกู่ ระบวนการยุติธรรมโดยใชก้ ิจกรรมกีฬา (3) ลงนามบนั ทึกขอ้ ตกลงความ
ร่วมมือโครงการพัฒนาทกั ษะการประกอบอาชีพบาริสตา้ (4) ลงนามรว่ มกบั สโมสรกีฬาบีบีจี
กลุ่มเซ็นทรลั และกรมกิจการเดก็ และเยาวชนใน โครงการใหโ้ อกาสสร้างคน BBG Young Table
Tennis (5) กรมพนิ ิจรว่ มกับสโมสร MOF ศลุ กากร ยูไนเตด็ ต่อยอดทกั ษะกฬี าฟตุ บอลใหก้ บั
เยาวชน (6) ลงนามบนั ทกึ ข้อตกลงความร่วมมอื จดั การศึกษาการฝึกงานและการจ้างงานตาม
โครงการสง่ เสริมประสิทธภิ าพการมีส่วนรว่ มของเครือขา่ ยธรุ กจิ ในดา้ นการศึกษาและอาชีพสำหรบั
เดก็ และเยาวชน(7) ลงนามบนั ทกึ ขอ้ ตกลงความร่วมมือในโครงการส่งเสริมประสทิ ธภิ าพการมสี ว่ น
ร่วมของเครือขา่ ยธรุ กิจในดา้ นการศกึ ษาและอาชีพสำหรบั เด็กและเยาวชน (8) ลงนามบันทึกความ
รว่ มมือโครงการ “ใหโ้ อกาส สร้างคน”

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 88

(5) ด้านการเพิม่ ประสทิ ธิภาพการปฏบิ ตั งิ าน ประกอบไปดว้ ย (1) การอบรมเชงิ วิชาการ หลกั สูตร
ระเบียบกระทรวงการคลังวา่ ดว้ ยการจัดซ้อื จดั จา้ งและการบริหารงานพัสดุภาครฐั พ.ศ. 2560
และกฎกระทรวง (2) อบรมเชิงปฏบิ ัติการหลกั สตู รพัฒนากระบวนการสร้างระบบพีเ่ ล้ียง
(3) การอบรมเชงิ ปฏิบตั กิ าร หลกั สตู ร พฒั นาระบบกระบวนการสร้างระบบพ่ีเลี้ยง รุ่นที่ 1
(4) สถานบำบัดฟนื้ ฟสู มรรถภาพผ้ตู ดิ ยาเสพตดิ ระบบตอ้ งโทษทผี่ ่านการรบั รองคุณภาพงานยาเสพ
ติด ปี 2561 (5) โครงการฝึกอบรมการเสริมสรา้ งศักยภาพหัวหนา้ ฝ่าย/งานบรหิ ารงานทัว่ ไปกรม
พินิจและค้มุ ครองเด็กและเยาวชน

2.7 เด็กและเยาวชนที่มคี วามสามารถพิเศษ

2.7.1 สถานการณแ์ ละแนวโนม้

ลักษณะเดก็ ท่มี ีความสามารถพเิ ศษในธรรมชาตขิ องมนษุ ยป์ ระกอบไปด้วยองค์ประกอบ 9 ดา้ น ทม่ี า
จากกระบวนการคดิ พ้นื ฐานของสติปญั ญาของมนุษยท์ ีแ่ ตกตา่ งกันซ่ึงมากบ้างน้อยบ้างแตกตา่ งกันไป บางคน
อาจมีปัญญาหรือความสามารถสงู ทงั้ 9 ด้าน แตบ่ างคนอาจจะมีเพยี งหน่งึ หรือ 2 ดา้ น ดา้ นอนื่ ๆ ไมส่ ูงมากนัก
ซ่งึ โฮเวริ ์ด การ์ดเนอร์ (Howard Gardner) ไดใ้ หค้ วามหมายของปัญญาว่าเปน็ ความสามารถทางจิตวิทยา
(Biopsychological Potential) ซึ่งเปน็ กระบวนการได้มาของแตล่ ะบุคคลโดยแสดงออกในบรบิ ทของ
วฒั นธรรมทอ่ี าศัยอย่เู พื่อแก้ปญั หาและสรา้ งผลงานทมี่ ีต่อคณุ ค่าแก่สงั คม จากความสามารถทห่ี ลากหลายของ
แต่ละบคุ คล ปัญญาหรอื ความสามารถทส่ี ง่ ผลตอ่ การเรียนรู้ของผเู้ รียน ได้แก่ ด้านภาษา ด้านตรรกะ
คณติ ศาสตร์ ด้านดนตรี ด้านร่างกายและการเคลื่อนไหว ดา้ นมติ ิ ด้านความเชา้ ใจระหวา่ งบุคคล ด้านความ
เข้าใจตนเองดว้ ยธรรมชาตแิ ละดา้ นจิตนยิ มหรือการดำรงอยูข่ องชีวติ (Gardner, 1999)

การดำเนินการในชว่ งปี พ.ศ. 2561 สำนกั งานพฒั นาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยแี หง่ ชาติ (สวทช.)
กระทรวงวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี (วท.) ร่วมกบั สำนักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐานแห่งชาติ
(สพฐ.) กระทรวงศึกษาธกิ าร สนบั สนนุ งบประมาณ 994 ลา้ นบาทเพือ่ การพฒั นาทักษะการเปน็ นวตั กรในเดก็
และเยาวชนไทย ผ่านบอรด์ สมองกลฝงั ตัวคิดไบรท์ และอดุ หนนุ ห้องทดลองทางวิทยาศาสตร์ ซึง่ จากการจดั
ประชุมวชิ าการนานาชาตดิ า้ นการพฒั นาผ้มู ีความสามารถพเิ ศษ คร้ังที่ 15 นนั้ มีประเทศท่ีเข้าร่วม 27 ประเทศ
เขา้ รว่ มพฒั นากำลังคนของไทยโดยการจดั กจิ กรรมการศกึ ษาและการพัฒนาให้เกดิ การเรยี นรูเ้ พือ่ พฒั นาทกั ษะ
ของเยาวชนผู้ท่ีมคี วามสามารถพเิ ศษ ซึ่งถือว่าเปน็ การประชมุ ผ้ทู ี่ทำงานดา้ นการส่งเสริมผูท้ ่ีมีความสามารถ
พิเศษในด้านตา่ ง ๆทม่ี ารวมตวั กนั มากทีส่ ุด

ในช่วงปี พ.ศ. 2561 การดำเนนิ กจิ กรรมสง่ เสริมเดก็ ท่ีมคี วามสามารถพิเศษน้นั ถือว่ามกี ิจกรรมที่
หลากหลาย เช่น ทักษะความเปน็ เลศิ ทางด้านดนตรี เยาวชนไทยวงออเคสตรา “TYO” ควบคมุ การบรรเลง
โดย ดร. อคั รวัฒน์ ศรณี รงค์ นำเยาวชนจากประเทศไทยไปบรรเลงเพลงทีป่ ระเทศสเปน ในเทศกาลดนตรี
นานาชาติ FIJO 2018 เทศกาลดนตรรี ะดบั โลกของเยาวชน (Work point news, 2561) นอกจากนจี้ ากการ
ประกวดเต้นระดบั โลก จากการแขง่ ขัน IDO World Dance Cups 2018 ทสี่ าธารณรฐั เกาหลี เดก็ และ
เยาวชนไทยยังสามารถไดร้ ับรางวลั 2 เหรียญทอง จากประเภท Solo Male Adult Hip Hop และ Group
Junior Dance Show และ 2 เหรยี ญเงนิ จากประเภท Duo Adult Street Dance Show และ Group
Children Street Dance Show (Work point news, 2561

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 89

ในด้านวิชาการนกั เรียนไทยเขา้ ร่วมการแขง่ ขันคณติ ศาสตร์โอลิมปิกเอเชีย ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย
ครัง้ ที่ 15 ท่ปี ระเทศจีนโดยได้รบั รางวัล 3 เหรียญทอง 6 เหรียญเงนิ และ 5 เหรียญทองแดง และมสี ่วนหนึ่ง
ที่สอบไดค้ ะแนนเต็ม 120 คะแนน (Ch3Thailand, 2561) แต่ในดา้ นวชิ าการน้จี ากการปาฐกถาพเิ ศษ
เรอ่ื ง บม่ เพาะอัจฉรยิ ะทางคณิตศาสตร์ IQ สูง ส่กู ารเปน็ นักวิจยั ท่ีมศี ักยภาพสูง ในงานประชุมวชิ าการ
นานาชาตดิ ้านการพฒั นาผู้มคี วามสามารถพิเศษ ครั้งที่ 15 (The 15th ASIA Pacific Conference on
Giftedness 2018) จดั โดยสำนกั งานพฒั นาวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยแี หง่ ชาติ (สวทช.)

2.7.2 ผลการดำเนนิ งานและแนวทางการพฒั นา

การดำเนนิ งานดา้ นการพัฒนาเด็กและเยาวชนผู้มีความสามารถพิเศษ ในช่วงปี พ.ศ. 2561 มหี น่วยงาน
หลากหลายท้ังภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสงั คมใหค้ วามสำคัญกบั การพฒั นาศักยภาพเด็กและเยาวชน
ผู้มีความสามารถพิเศษ มกี ารดำเนินงานและโครงการท่นี า่ สนใจดังตอ่ ไป

(1) สำนักงานวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยีแหง่ ชาติ ซึง่ ถือว่าเป็นหนว่ ยงานท่ีให้ความสำคญั และมี
บทบาทในการพฒั นาผู้มคี วามสามารถพเิ ศษด้านวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยีได้ดำเนนิ โครงการ
พัฒนาอัจรยิ ะภาพทางวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยสี ำหรบั เด็กและเยาวชน (Junior Science
Talent Project) มีเป้าหมายในการคดั เลือกเด็กและเยาวชนทีม่ ีความสามารถพิเศษทางด้าน
วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยีต้ังแต่ระดบั มัธยมศึกษาตอนต้น มธั ยมศึกษาตอนปลายและปรญิ ญาตรี
เพ่ือเข้ารบั การสง่ เสริมและพัฒนาในรูปแบบทห่ี ลากหลาย ปัจจุบันมเี ดก็ และเยาวชนไดร้ ับการ
สนบั สนุนในระยะยาวโดยไม่รบั การสนบั สนุนทุนการศึกษาและทุนการวิจยั จนกว่าจะสำเร็จ
การศกึ ษาระดบั ปริญญาเอกจากสถาบนั การศึกษาภายในประเทศรวมทงั้ ส้ิน 317 คน (สวทช,
2561)

(2) สำนักวิชาการและมาตรฐานการศกึ ษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน เป็น
หน่วยงานภารกิจหลักในการจดั การการศึกษาให้แก่เดก็ และเยาวชนตงั้ แตร่ ะดบั ชัน้ อนุบาลถงึ ช้ัน
มัธยมศกึ ษาปีที่ 6 มีการสง่ เสริมศกั ยภาพของนกั เรยี นท่มี ีความสามารถพเิ ศษ ท้ังทางด้าน
วทิ ยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี ดนตรี ศิลปะและดา้ นกฬี ามีโรงเรียนท่ีจัดการเรียนการสอน
ส่งเสรมิ ศกั ยภาพแก่นักเรียนกลมุ่ นี้ เชน่ กลุ่มโรงเรียนจฬุ าภรณร์ าชวทิ ยาลัยจำนวน 12 แหง่ ท่ัว
ประเทศ มีนกั เรียนในโครงการกว่า 20,000 คน โดยโครงการเหลา่ นีจ้ ะเตรยี มความพรอ้ มใหแ้ ก่
นักเรยี นด้านวิทยาศาสตร์ สรา้ งนักวิจัยและมุ่งสู่ความเปน็ สากล (สวทช, 2561)

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 90

ส่วนที่ 3
การมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในการพฒั นาเด็กและเยาวชน

การศึกษาการมีสว่ นรว่ มของสภาเด็กและเยาวชนในการพัฒนาเดก็ และเยาวชน ในปี 2561 ดำเนิน
การศกึ ษา รวบรวมขอ้ มูลการดำเนินงานดงั ต่อไปนี้ (1) สภาเดก็ และเยาวชนแห่งประเทศไทยซ่ึงมุ่งเน้นการ
พฒั นาในประเดน็ ผลงานความกา้ วหนา้ ของสภาเด็กและเยาวชนในระดบั ตา่ ง ๆ ความสำเร็จ ปญั หาและ
อุปสรรคในการดำเนินงานของสภาเดก็ และเยาวชนในระดับตา่ ง ๆ ความสำเรจ็ ปัญหาและอปุ สรรคในการ
ดำเนินงานของสภาเด็กและเยาวชนและสภาเดก็ และเยาวชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาเด็กและเยาวชน
(2) เครือขา่ ยเด็กและเยาวชนในพื้นที่ และ (3) การมสี ่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในเวทนี านาชาติ

3.1 กรณีสภาเดก็ และเยาวชนแห่งประเทศไทย

3.1.1 ผลงานความกา้ วหน้าของสภาเด็กและเยาวชนในระดับต่าง ๆ

ปี พ.ศ. 2547 ไดม้ ีการดำเนินงานเพือ่ การสง่ เสรมิ การพฒั นาสภาเดก็ และเยาวชนระดบั จังหวดั โดยนำ
รอ่ งพ้ืนที่ 4 จังหวดั แรก คือ เชียงราย สตูล สรุ นิ ทร์และปราจีนบรุ ี โดยในปี พ.ศ. 2548 ดำเนนิ การจัดตัง้ สภา
เดก็ และเยาวชนในระดบั จงั หวัดแต่ยงั ไม่มกี ฎหมายรองรับ จนกระทงั่ ในปี พ.ศ. 2550 มีการประกาศใช้
พระราชบญั ญัตสิ ่งเสรมิ การพฒั นาเดก็ และเยาวชน พ.ศ. 2550 จงึ มกี ารจดั ต้งั สภาเดก็ และเยาวชนอยา่ งเป็น
ทางการ ตัง้ แตร่ ะดับอำเภอ จำนวนท้งั หมด 878 แห่ง ระดบั จังหวดั 77 แห่ง ทัง้ นีใ้ นการจดั ตงั้ สภาเด็กและ
เยาวชนถอื ว่าเป็นการเปดิ พ้ืนที่สร้างสรรคใ์ ห้แก่เด็กและเยาวชนในการดำเนินการพฒั นาโดยการเสริมสร้าง
บทบาทและกระบวนการมีสว่ นรว่ มของเดก็ และเยาวชน สง่ เสรมิ การมีส่วนรว่ มในการพัฒนาตนเอง ชมุ ชน
และท้องถ่ินอย่างท่วั ถงึ รวมท้ังการปอ้ งกนั และการแก้ไขปัญหาท่ีมผี ลกระทบตอ่ เด็กและเยาวชนเพือ่ เป็นการ
พัฒนาศักยภาพของเด็กและเยาวชนทพี่ รอ้ มทจ่ี ะเปน็ พลังทีย่ ัง่ ยนื ในการพัฒนาประเทศตอ่ ไป

ปี พ.ศ. 2560 มีพระราชโองการโปรดเกลา้ ฯ แกไ้ ขเพิม่ เตมิ กฎหมายวา่ ด้วยการพฒั นาเด็กและเยาวชน
แห่งชาติ ในพระราชบญั ญตั สิ ง่ เสรมิ การพฒั นาเดก็ และเยาวชน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 ณ วนั ท่ี 11 มิถนุ ายน
พ.ศ. 2560 โดยมาตรา 10 ในแรกเริม่ ให้มีการดำเนินการโดย (1) ใหม้ สี ภาเด็กและเยาวชนตำบลหรือสภาเด็ก
และเยาวชนเทศบาล ตามมาตรา 22 ใหแ้ ล้วเสร็จ ภายใน 120 วัน นับต้ังแตว่ นั ทพี่ ระราชบัญญัติน้บี ังคบั ใช้
(2) ให้มสี ภาเดก็ และเยาวชนเขตตามมาตรา 24 ให้แล้วเสรจ็ ภายใน 150 วันนับตัง้ แต่วันท่พี ระราชบัญญัติ
ประกาศใช้ และ (3) ใหม้ ีสภาเด็กและเยาวชนกรงุ เทพมหานครตามมาตราที่ 28 ให้แล้วเสรจ็ ภายใน 180 วนั
และกำหนดใหม้ คี ณะบรหิ ารสภาเด็กและเยาวชนอำเภอ คณะบริหารสภาเดก็ และเยาวชนจังหวัด คณะบรหิ าร
สภาเดก็ และเยาวชนกรงุ เทพมหานคร กำหนดให้องค์กรการปกครองส่วนท้องถน่ิ ส่งเสรมิ และสนบั สนุนให้
มีการจัดให้มสี ภาเดก็ และเยาวชนตำบล สภาเด็กและเยาวชนเทศบาล รวมทงั้ ใหก้ รงุ เทพมหานครส่งเสรมิ
สนับสนนุ และประสานงาน ตลอดจนให้กรมกจิ การเด็กและเยาวชนสง่ เสรมิ สนับสนนุ และประสานงาน
การจดั ตงั้ และการดำเนินกจิ การของสภาเด็กและเยาวชนทกุ ระดับ (กรมกจิ การเด็กและเยาวชน, 2560)

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 91

แนวทางการดำเนินงาน มอบหมายใหก้ รมส่งเสริมการปกครองส่วนทอ้ งถิ่น กระทรวงมหาดไทยโดย
องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ พจิ ารณางบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2561 ในสว่ นทเี่ กย่ี วข้องกบั
การพัฒนาเดก็ และเยาวชนในพ้ืนท่สี ำหรับการจดั ใหม้ ีสภาเด็กและเยาวชนตำบล สภาเดก็ และเยาวชนเทศบาล
ตามมาตรา 22 โดยใหอ้ งค์กรการปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ ดำเนนิ การโดยใชร้ ะเบียบกระทรวงมหาดไทยท่ี
เกี่ยวขอ้ งและสนบั สนุนการดำเนินกจิ กรรมของสภาเด็กและเยาวชนตำบล สภาเด็กและเยาวชนเทศบาล สภา
เดก็ และเยาวชนอำเภอ และสภาเดก็ และเยาวชนจงั หวัด ตามมาตรา 8 แหง่ พระราชบัญญัติส่งเสรมิ การพัฒนา
เด็กและเยาวชนแห่งชาติ พ.ศ. 2550 และท่แี กไ้ ขเพิม่ เติม (ฉบบั ที่ 2) พ.ศ. 2560 ในส่วนท่เี ก่ยี วข้องกับการ
พัฒนาเด็กและเยาวชนในพ้นื ท่ีสำหรบั การจดั ให้มีสภาเดก็ และเยาวชนตำบล สภาเดก็ และเยาวชนเทศบาล
ตามมาตรา 22 โดยให้องค์กรปกครองสว่ นท้องถิ่นดำเนินการโดยใชร้ ะเบียบกระทรวงมหาดไทยทีเ่ ก่ียวขอ้ งและ
สนบั สนุนการดำเนินกิจกรรมของสภาเดก็ และเยาวชนตำบล สภาเด็กและเยาวชนเทศบาล สภาเดก็ และ
เยาวชนอำเภอ และสภาเดก็ และเยาวชนจังหวัด ตามมาตรา 8 แห่งพระราชบัญญตั ิการสง่ เสรมิ การพัฒนาเด็ก
และเยาวชนแหง่ ชาติ พ.ศ. 2550 และแกไ้ ขเพิ่มเติม (ฉบับท่ี 2) พ.ศ. 2560 และมอบหมายใหก้ รมสง่ เสริมการ
ปกครองทอ้ งถิ่น และกรมกจิ การเดก็ และเยาวชน กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความม่นั คงของมนุษย์ติดตาม
ประเมนิ ผลการจดั ใหม้ ีสภาเด็กและเยาวชนฯ

ทั้งนี้การจดั ใหม้ ีสภาเด็กและเยาวชนในแต่ละระดับมสี าระสำคัญ ดงั นี้
3.1.1.1 สภาเดก็ และเยาวชนตำบลหรือสภาเดก็ และเยาวชนเทศบาล ในพระราชบัญญัติ
กำหนดให้องค์การบริหารส่วนตำบล เทศบาล จัดให้มสี ภาเด็กและเยาวชนตำบล สภาเดก็
และเยาวชนเทศบาล แล้วแตก่ รณีซงึ่ สมาชิกประกอบด้วยเดก็ และเยาวชนท่อี ยใู่ นเขตพ้ืนท่ี
องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ หรือเทศบาลนนั้ ด้านการดำเนนิ การได้มกี ารจดั ให้มคี ณะบริหาร
สภาเดก็ และเยาวชนตำบลหรอื คณะบริหารสภาเด็กและเยาวชนเทศบาล ประกอบไปดว้ ย
ประธานสภาและผ้บู รหิ ารอีกไม่เกิน 20 คนใหม้ หี น้าที่ในการบริหารงานทั่วไปและ
ปรึกษาหารอื รว่ มกันเพอ่ื กำหนดแนวทางในการจัดกจิ กรรม การพฒั นาเด็กและเยาวชนใน
เขตพน้ื ท่ี รวมท้งั การดำเนนิ การอ่ืนใดที่จำเป็นเพอื่ การบรรลวุ ตั ถปุ ระสงค์ของ
พระราชบญั ญตั ิน้ี รวมทงั้ ให้ความสำคญั กบั ผ้พู ิการและผู้ดอ้ ยโอกาส กำหนดให้นายอำเภอ
เป็นท่ีปรกึ ษาคณะผู้บริหารสภาเด็กและเยาวชนและแตต่ ง้ั ให้ท่ีปรึกษาคณะบริหารสภาเดก็
และเยาวชนจากนายกองคก์ ารบรหิ ารส่วนตำบล นายกเทศมนตรี ปลัดองคก์ ารบริหารสว่ น
ตำบล ปลดั เทศบาลแล้วแต่กรณี ผูแ้ ทนสำนักงานพฒั นาสังคมและความม่นั คงของมนุษย์
จังหวดั ผ้แู ทนบา้ นพกั เด็กและครอบครวั ในแตล่ ะจงั หวดั ผู้แทนสำนกั งานส่งเสรมิ การศึกษา
นอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั ผแู้ ทนสถานศึกษา ผู้แทนหน่วยงานของรฐั หรอื
เจ้าหน้าทขี่ องรัฐทเ่ี กยี่ วขอ้ งกับการสง่ เสรมิ การพัฒนาเดก็ และเยาวชนที่ตง้ั อย่ใู นเขตพื้นที่
และผู้แทนองค์กรภาคประชาสงั คมที่มกี ิจกรรมหรือผลงานเก่ยี วกบั การพัฒนาเดก็ และ
เยาวชน
3.1.1.2 สภาเดก็ และเยาวชนอำเภอ สมาชกิ ประกอบด้วย คณะบรหิ ารสภาเด็กและเยาวชนตำบล
และคณะบริหารสภาเดก็ และเยาวชนเทศบาลทอี่ ยู่ในเขตพืน้ ทอ่ี ำเภอนน้ั เพ่อื ให้สามารถ
ดำเนนิ การอย่างมีประสทิ ธภิ าพจึงไดก้ ำหนดให้มคี ณะบรหิ ารสภาเดก็ และเยาวชนอำเภอ
และคณะบริหารสภาเด็กและเยาวชนเขต ประกอบไปดว้ ย ประธานสภาและคณะผูบ้ รหิ าร
อีกไมเ่ กนิ 20 คน โดยใหน้ ายอำเภอหรือผ้อู ำนวยการเขตเปน็ ท่ีปรกึ ษาคณะบรหิ ารสภาเดก็
และเยาวชนและแตง่ ตัง้ ใหท้ ีป่ รึกษาคณะบรหิ ารสภาเดก็ และเยาวชนอำเภอหรือคณะบริหาร

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 92

สภาเด็กและเยาวชนเขตแล้วแต่กรณี ทง้ั จากพฒั นาสงั คมและความม่นั คงของมนษุ ยจ์ งั หวดั
หัวหนา้ บา้ นพักเด็กและครอบครวั ในแต่ละจงั หวดั ผแู้ ทนสำนกั งานส่งเสริมการศึกษานอก
ระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ผแู้ ทนสถานศกึ ษาทเ่ี กยี่ วข้องกับการสง่ เสรมิ การพัฒนา
เดก็ และเยาวชนทต่ี ัง้ อยู่ในเขตพืน้ ท่ีอำเภอหรอื เขตพนื้ ท่ีกรุงเทพมหานครที่มกี ิจกรรม
หรือผลงานทเี่ ก่ยี วกบั การพฒั นาเด็กและเยาวชน
3.1.1.3 สภาเด็กและเยาวชนจังหวัด สมาชกิ ประกอบดว้ ยประธานสภาเด็กและเยาวชนอำเภอทกุ
อำเภอและผู้แทนจากคณะบรหิ ารสภาเด็กและเยาวชนอำเภอแต่ละอำเภอ อำเภอละ 4 คน
เพือ่ ให้การดำเนนิ การมเี อกภาพ จึงกำหนดใหม้ คี ณะบริหารสภาเด็กและเยาวชนจงั หวัด
ประกอบด้วย ประธานสภาและผ้บู รหิ ารอีกไมเ่ กิน 20 คน ซึง่ คัดเลือกกันเองจากสมาชิก
สภาเด็กและเยาวชนจังหวดั ให้มีหน้าท่ีในการบรหิ ารงานทั่วไปของสภาเดก็ และเยาวชน
จงั หวดั และปรกึ ษาหารือรว่ มกันเพื่อกำหนดแนวทางในการจดั กิจกรรมการพฒั นาเด็กและ
เยาวชนในเขตพน้ื ที่ รวมทั้งดำเนินการอืน่ ใดทจ่ี ำเป็นเพือ่ ใหบ้ รรลุวตั ถุประสงค์ของ
พระราชบญั ญตั นิ ้ี นอกจากนใี้ ห้ผ้วู า่ ราชการจงั หวัดเปน็ ทป่ี รกึ ษาคณะบรหิ ารสภาเด็กและ
เยาวชนจงั หวดั และใหแ้ ต่งตงั้ ทีป่ รึกษาคณะบรหิ ารสภาเด็กและเยาวชนจงั หวัดจากพฒั นา
สงั คมและความมั่นคงของมนุษย์จงั หวัด ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพืน้ ทก่ี ารศกึ ษา
มัธยมศึกษา นายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจังหวัด หวั หน้าบา้ นพกั เดก็ และครอบครัวในแตล่ ะ
จงั หวัด ผ้แู ทนสำนกั งานส่งเสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัย
ผแู้ ทนหน่วยงานของรฐั หรือเจา้ หนา้ ทีข่ องรฐั ทเี่ กยี่ วข้องกับการสง่ เสริมการพฒั นาเดก็ และ
เยาวชนและผู้แทนของหนว่ ยงานภาครัฐหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐท่ีเกย่ี วขอ้ งกับกบั พฒั นาเดก็
และเยาวชน
3.1.1.4 สภาเดก็ และเยาวชนในเขตกรุงเทพมหานคร สมาชิกประกอบด้วย เดก็ และเยาวชนท่ีอยู่
ในเขตพื้นท่กี รงุ เทพมหานครในแตล่ ะเขตพนื้ ท่ีนน้ั ๆ ซงึ่ สมาชกิ ประกอบไปด้วย
ประธานสภาเด็กและเยาวชนจากทกุ เขตในกรงุ เทพมหานครและผแู้ ทนกลุม่ เดก็ และ
เยาวชน ประกอบด้วย (ก) ผูแ้ ทนจากสถาบนั การศึกษาในเขตพื้นทก่ี รุงเทพมหานคร ระดับ
มธั ยมศึกษา ระดับอาชวี ศึกษาและระดับอุดมศกึ ษา ระดับละ 11 คน (ข) ผู้แทนเด็กและ
เยาวชนซ่งึ มาจากการคดั เลือกกนั เองจากกลุม่ เด็กและเยาวชนทไ่ี ดล้ งทะเบียนไวต้ าม
ระเบยี บทผี่ วู้ า่ ราชการกรุงเทพมหานครกำหนดโดยคำนึงถึงความหลากหลายของกลมุ่ เดก็
และเยาวชน จำนวน 12 คนซงึ่ ต้องมาจากแต่ละกลมุ่ อยา่ งน้อยกลมุ่ ละ 1 คน ท้งั น้กี าร
คดั เลือกสมาชกิ สภาเดก็ และเยาวชนกรุงเทพมหานครใหค้ ำนึงถงึ ผูพ้ ิการและผ้ดู อ้ ยโอกาส
ดว้ ย
3.1.1.5 สภาเด็กและเยาวชนแห่งประเทศไทย สมาชกิ ประกอบไปด้วย ประธานสภาเด็กและ
เยาวชนจังหวดั จากทุกจังหวัด ประธานสภาเดก็ และเยาวชนกรุงเทพมหานคร ผแู้ ทนเดก็
และเยาวชนซ่งึ มาจากการคัดเลอื กกันเองจากกลมุ่ เด็กและเยาวชนทไี่ ดล้ งทะเบยี นไว้ตาม
ระเบียบท่ีรฐั มนตรีกำหนดโดยคำนึงถึงความหลากหลายของกลุม่ เด็กและเยาวชน รวมทัง้ ผู้
พิการและผดู้ อ้ ยโอกาส จำนวน 38 คน สำหรบั คณะบรหิ ารสภาเดก็ และเยาวชนแห่ง
ประเทศไทย ประกอบไปด้วย ประธานสภาและผบู้ ริหารอกี ไมเ่ กิน 25 คนซงึ่ คัดเลือกกนั เอง
จากสมาชิกสภาเด็กและเยาวชนแห่งประเทศไทยให้มีหนา้ ท่ีบรหิ ารงานท่ัวไปของ
สภาเด็กและเยาวชนแห่งประเทศไทยและเสนอแผนงานหรอื แนวทางในการปฏบิ ตั ิ

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 93

และการพัฒนาเดก็ และเยาวชนในด้านตา่ ง ๆตอ่ กรมกจิ การเดก็ และเยาวชน เพื่อประโยชน์
ในการจดั ทำแผนพัฒนาเดก็ และเยาวชนแหง่ ชาตริ วมทั้งเปน็ ผ้แู ทนหรอื เป็นผูพ้ ิจารณา
คดั เลอื กผแู้ ทนเดก็ และเยาวชนในการทำกิจกรรมเพ่อื การสง่ เสรมิ และพัฒนาเด็กและ
เยาวชนทงั้ ในและนอกประเทศ ตลอดจนดำเนนิ การอืน่ ท่จี ำเป็นเพื่อให้บรรลวุ ัตถปุ ระสงค์
ของพระราชบญั ญัติ นอกจากน้ใี นการดำเนินงานกำหนดให้ผแู้ ทนกระทรวงศกึ ษาธกิ าร
ผู้แทนกระทรวงวัฒนธรรม ผู้แทนสำนกั งานอัยการสูงสดุ ผู้แทนกรมกิจการเด็กและเยาวชน
ผ้แู ทนของหน่วยงานภาครัฐและเจา้ หน้าทีข่ องรัฐทเ่ี ก่ียวขอ้ งกับการส่งเสริมการพัฒนาเดก็
และเยาวชนและผู้แทนองคก์ รภาคประชาสังคมทีม่ ีกจิ กรรมหรอื ผลงานที่เก่ยี วขอ้ ง
กบั การพฒั นาเดก็ และเยาวชน ทงั้ น้ีให้เปน็ ไปตามท่ีคณะบรหิ ารสภาเดก็ และเยาวชนแห่ง
ประเทศไทยเสนอ โดยอำนาจหนา้ ทข่ี องสภาเด็กและเยาวชนแหง่ ประเทศไทยมีอำนาจ
หน้าทีใ่ นการประสานงานเพื่อดำเนนิ งานของภาครฐั และองคก์ รเอกชนหรือองคก์ รชมุ ชนใน
การสง่ เสรมิ และพฒั นาเดก็ และเยาวชน สง่ เสริม สนับสนนุ ใหเ้ ดก็ และเยาวชนไดแ้ สดงความ
คดิ เห็นหรอื การแสดงออกอยา่ งสอดคลอ้ งกับความรู้ความสามารถท่ีพัฒนาไปตามวัยของ
เด็กและเยาวชนโดยเฉพาะเร่ืองทมี่ ผี ลกระทบตอ่ เดก็ และเยาวชน ซึง่ อาจจะหมายรวมไปถงึ
การใหค้ วามคิดเห็นในการกำหนดแนวทาง นโยบาย แผนงานและงบประมาณของ
หนว่ ยงานของรัฐเพอ่ื การส่งเสรมิ การพัฒนาเด็กและเยาวชน รวบรวมขอ้ มลู ขอ้ เสนอแนะ
และการประเมนิ ผล นอกจากนี้ยงั สามารถเสนอความคิดเหน็ ตอ่ หนว่ ยงานทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั
กิจกรรมการส่งเสรมิ และพฒั นาเดก็ และเยาวชน รวมท้ังการแก้ปญั หาที่มีผลกระทบตอ่ เดก็
และเยาวชนเสนอความคดิ เหน็ ต่อคณะกรรมการทีเ่ กยี่ วข้องกับการปฏบิ ัติงานของหน่วยงาน
ภาครฐั และเอกชนหรือองคก์ รชุมชนทเี่ กยี่ วข้องกบั เด็กและเยาวชน โดยการจดั ทำ
ประมวลผลจริยธรรมของสมาชกิ เดก็ และเยาวชน และสภาเดก็ และเยาวชนแหง่ ประเทศ
ไทยมหี นา้ ที่ในการประชมุ สามญั อยา่ งน้อยปลี ะ 2 ครงั้
ใน ปี พ.ศ. 2561 จากแนวทางการขบั เคล่ือนการดำเนินกิจการของสภาเด็กและเยาวชนประจำปี
งบประมาณ 2561 มีแผนปฏิบตั ิการขับเคล่ือนการดำเนนิ งานสภาเดก็ และเยาวชนเพอื่ เปน็ แนวทางการ
ดำเนนิ งานของบ้านพกั เด็กและครอบครวั ดังต่อไปน้ี (สภาเดก็ และเยาวชน, 2561)
(1) การนำเขา้ ขอ้ มลู สภาเดก็ และเยาวชนทุกระดบั ในฐานข้อมลู สภาเดก็ และเยาวชน
(2) การจา้ งเจ้าหน้าที่สภาเด็กและเยาวชน ภายใตโ้ ครงการสง่ เสรมิ ความเขม้ แขง็ ของสภาเดก็ และ
เยาวชน
(3) การประชมุ ช้ีแจงกบั ขบั เคลือ่ นการดำเนนิ งานของสภาเด็กและเยาวชนทกุ ระดับ
(4) การจัดให้มสี ภาเด็กและเยาวชนจงั หวัด
(5) การสนับสนุนงบประมาณแกเ่ ด็กและเยาวชนในการทำกิจกรรมสร้างสรรคท์ ุกระดบั
(6) การประชุมเสรมิ สร้างความร้ใู นการขับเคล่ือนการดำเนินงานของสภาเด็กและเยาวชน 4 ภาค
(ครู ก)
(7) การประชมุ เพ่อื เสริมสร้างความรู้ในการขับเคลื่อนการดำเนินงานของสภาเดก็ และเยาวชน (ครู ข)
(8) การรายงานผลการดำเนินงานขบั เคลอ่ื นสภาเด็กและเยาวชนทกุ ระดบั (ไตรมาส 1)
(9) การรายงานผลการดำเนนิ งานขับเคลอ่ื นสภาเด็กและเยาวชนทกุ ระดับ (ไตรมาส 2)
(10) การจดั สมัชชาเดก็ และเยาวชนแหง่ ชาติ
(11) การรายงานผลการดำเนนิ งานขับเคลื่อนสภาเดก็ และเยาวชนทกุ ระดับ (ไตรมาส 3)

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 94

(12) สภาเด็กและเยาวชนจัดประชุมสามัญประจำปี (โดยมวี าระคณะบรหิ าร สดย. จบั สลากออกก่งึ หนึ่ง
และคัดเลอื กใหม่)

(13) การรายงานผลการดำเนินงานขบั เคล่อื นสภาเด็กและเยาวชนทุกระดบั (ไตรมาส 4)
(14) การนำเขา้ ขอ้ มลู สดย. ทีไ่ ด้มกี ารคัดเลอื กใหม่ ทกุ ระดับในฐานขอ้ มลู สภาเด็กและเยาวชน
ในขณะทบี่ ทบาทการขบั เคลือ่ นการดำเนินกิจการสภาเดก็ และเยาวชนของบ้านพกั เดก็ และครอบครวั

รว่ มกบั ภาคีการบูรณาการพฒั นาสังคมและความมน่ั คงของมนุษยใ์ นจังหวดั ซึง่ สามารถอธิบายออกมาเป็น
ตารางไดด้ งั ต่อไปน้ี

ตารางที่ 24 แสดงบทบาทการขบั เคลือ่ นการดำเนนิ กิจการ

สภาเด็กและเยาวชนของบ้านพกั เดก็ และครอบครวั ร่วมกบั ภาคีบรู ณาการ

บทบาท/ภารกจิ ผลท่ีคาดหวัง

1.การจา้ งเจา้ หน้าทต่ี ดิ ตามผล/รายงานผลและ เจา้ หน้าท่ีสภาเด็กและเยาวชนสามารถขบั เคล่อื นการ

การจัดทำฐานขอ้ มูลสภาเด็กและเยาวชนทกุ ดำเนนิ งานสภาเดก็ และเยาวชนทุกระดับ รวมทั้งนำเข้า

ระดับ ขอ้ มูลสภาเดก็ และเยาวชนทุกระดบั ในระบบฐานขอ้ มลู

สภาเดก็ และเยาวชน

2.การจดั ใหม้ ีสภาเด็กและเยาวชนจงั หวัดด้าน การจัดให้มสี ภาเดก็ และเยาวชนจังหวดั ตามระยะเวลาท่ี

งบประมาณ กฎหมายกำหนด

3.การประชมุ เพ่อื เสริมสรา้ งความรู้ในการ ผูแ้ ทน อบต./เทศบาล ผแู้ ทนสภาเดก็ และเยาวชนตำบล/

ขบั เคลอ่ื นการดำเนินงานของสภาเด็กและ เทศบาล/อำเภอ/จังหวดั สามารถขับเคลื่อนการ

เยาวชน (ครู ข.) (งบเงนิ อดุ หนุน) ดำเนนิ งานของสภาเด็กและเยาวชนเป็นไปตามแนวทางที่

กำหนด

4. การสนบั สนุนงบประมาณแก่สภาเด็กและ 1.สภาเดก็ และเยาวชนทกุ ระดบั มีแผนการดำเนินงาน

เยาวชนในการทำกจิ กรรมที่สรา้ งสรรค์ในทุก ประจำปี พ.ศ. 2561 ทง้ั กจิ กรรมตามทกี่ ฎหมายกำหนด

ระดบั (งบเงนิ อดุ หนุน) และสถานการณ์ทจ่ี ำเปน็ ในพ้นื ท่ี

2. สภาเด็กและเยาวชนสามารถจดั กิจกรรมตามแผนท่ี

วางไว้ได้อยา่ งมปี ระสิทธิภาพ

3. สภาเด็กและเยาวชนจัดทำรายงานผลการดำเนนิ งาน

กจิ กรรมตามแผนอย่างครบถ้วน

5. การนิเทศ ตดิ ตามประเมินผลรวมทง้ั รายงาน รายงานผลการดำเนนิ งานขบั เคลื่อนสภาเดก็ และเยาวชน

ผลการดำเนนิ งานขบั เคลื่อนสภาเดก็ และ ทกุ ระดับ

เยาวชนทกุ ระดบั

6. การนำเขา้ ข้อมลู ในระบบฐานขอ้ มูลสภาเด็ก ข้อมลู สภาเด็กและเยาวชนทุกระดบั มคี วามครบถว้ นและ

และเยาวชน เปน็ ปจั จบุ ัน

7. การส่งเสรมิ สนับสนุนและประสานงานการ สภาเดก็ และเยาวชนทุกระดับสามารถดำเนินกิจการได้

ขบั เคล่ือนการดำเนนิ งานของสภาเด็กและ อยา่ งมีประสิทธิภาพเปน็ ไปตามมาตรฐานสภาเด็กและ

เยาวชนทกุ ระดับ เยาวชน

ทีม่ า : สภาเดก็ และเยาวชนแหง่ ประเทศไทย (2561)

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 95

จากการดำเนนิ งานขับเคลอื่ นสภาเด็กและเยาวชนน้นั อาจสามารถกล่าวไดว้ า่ บทบาทของบ้านพกั เดก็
และครอบครวั ในแต่ละจงั หวดั เริม่ เข้ามามีบทบาทในการดูแลสภาเดก็ และเยาวชนจังหวดั และสภาเด็กและ
เยาวชนอำเภอ นบั ต้งั แตป่ ี พ.ศ. 2560 โดยพระราชบญั ญัติส่งเสรมิ การพฒั นาเดก็ และเยาวชนแห่งชาติ (ฉบบั ท่ี
2) พ.ศ. 2560 กำหนดใหบ้ า้ นพักเดก็ และเยาวชนระดบั จังหวัดเขา้ มาดูแลสภาเดก็ และเยาวชน

3.1.2 ความสำเรจ็ ปญั หา อุปสรรคในการดำเนนิ งานของสภาเดก็ และเยาวชน
3.1.2.1 ความสำเร็จในการดำเนนิ งานของสภาเดก็ และเยาวชน

ความสำเรจ็ ในการดำเนินงานของสภาเดก็ และเยาวชน พ.ศ. 2561 ไดด้ ำเนินการเพื่อส่งเสริมการพัฒนา
เด็กและเยาวชนโดยการส่งเสรมิ และพฒั นาการมสี ว่ นร่วมของเด็กและเยาวชนในพืน้ ท่ี ทกุ ระดับ
ในการประสานงานและการสร้างเครือข่ายดา้ นเด็กและเยาวชน

ทง้ั นก้ี ารดำเนนิ งานผา่ นกิจกรรมของสภาเดก็ และเยาวชนแหง่ ประเทศไทยได้ดำเนินโครงการในด้านการ
พัฒนาทักษะ ความสามารถ ศกั ยภาพแกเ่ ด็กและเยาวชนในพน้ื ที่ รว่ มกับภาคเี ครอื ขา่ ย โดยมีรปู แบบการ
ดำเนินการทีห่ ลากหลาย เช่น กิจกรรมส่งเสรมิ วฒั นธรรมและภมู ิปัญญาทอ้ งถิ่น โครงการจติ อาสา โครงการ
บรู ณาการความรว่ มมอื ของภาคเี ครือข่ายเปน็ ตน้

นิเทศติดตามการดำเนินงานสภาเด็กและเยาวชนแหง่ ประเทศไทย จำนวน 4 ภูมิภาค คือ ภาคเหนอื
ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ ภาคกลาง และภาคใต้ ซง่ึ มผี ลการดำเนินงานดงั ตอ่ ไปนี้ (สภาเดก็ และเยาวชนแห่ง
ประเทศไทย, 2561)

(1) โครงการหรือกิจกรรมท่ีเกี่ยวขอ้ งกับการสง่ เสรมิ วฒั นธรรมและภูมปิ ญั ญาท้องถนิ่ โดยโครงการหรือ
กจิ กรรมเป็นการนำภมู ปิ ญั ญาท้องถน่ิ หรอื ต้นทนุ ในชุมชนเปน็ ตวั กลางในการขับเคลอื่ นโครงการ
เพอื่ ใหเ้ กิดความตระหนกั และสบื สานวฒั นธรรมท้องถนิ่ ในชมุ ชนหรือพื้นทไ่ี มใ่ ห้เลอื นหายไป เชน่
โครงการเยาวชนคนดอนพดุ ร่วมสบื สานปลูกข้าวตามวิถีถิ่นไทย ภายใต้หัวข้อ “ปลูกข้าวในใจน้อง”
ของสภาเดก็ และเยาวชนจังหวัดสระบรุ ี โครงการ 10 ลา้ น Art 10 Act ไทย โดยสภาเดก็ และ
เยาวชนจงั หวดั ประจวบคีรขี ันธ์ โครงการสบื สานประเพณีวัฒนธรรมทอ้ งถนิ่ บญุ บ้งั ไฟ จังหวดั ยโสธร
โดยสภาเด็กและเยาวชนจงั หวดั ยโสธร

(2) โครงการหรือกิจกรรมท่ีเก่ียวขอ้ งการพฒั นาศักยภาพของสภาเดก็ และเยาวชนระดบั จังหวัด ซึ่งมกั
เป็นโครงการเพ่อื ส่งเสรมิ ศักยภาพหรอื ทักษะของสภาเด็กและเยาวชนในระดับพ้ืนที่ เชน่ โครงการ
เวทแี ลกเปลี่ยนทักษะคนทำงานอาสาสพู่ ฒั นาสภาเด็กและเยาวชนจังหวดั ปทุมธานี โดยสภาเด็ก
และเยาวชนจงั หวัดปทุมธานี โครงการพัฒนาศกั ยภาพสานสัมพันธส์ ภาเด็กและเยาวชนจงั หวัด
สกลนคร โดยสภาเด็กและเยาวชนจงั หวัดสกลนคร โครงการพฒั นาศักยภาพสภาเด็กและเยาวชน
จงั หวดั นา่ นโดยสภาเด็กและเยาวชน จงั หวดั น่าน โครงการคา่ ยพฒั นาศักยภาพเด็กและเยาวชน
จงั หวัดสตลู โดยสภาเด็กและเยาวชน จังหวดั สตลู เปน็ ตน้

(3) โครงการหรือกิจกรรมทเ่ี กี่ยวข้องกับจิตอาสา ซ่ึงเป็นโครงการในลักษณะของการสร้างความ
ตระหนกั และส่งเสรมิ ใหเ้ ยาวชนในพืน้ ที่มีจิตอาสาในรายประเด็นตา่ ง ๆ เช่น กิจกรรมจิตอาสาของ
สภาเด็กและเยาวชนจงั หวัดปราจีนบรุ ี ณ วันแทน่ พระ อ.เมอื ง จ.ปราจนี บรุ ี โดยสภาเด็กและ
เยาวชนจงั หวดั ปราจนี บุรี โครงการเยาวชนจิตอาสาพฒั นามหาสารคาม โดยสภาเดก็ และเยาวชน
จังหวัดมหาสารคาม กจิ กรรมอาสาทำความสะอาดบริเวณคูเมอื งเชียงใหม่ในกจิ กรรม “ความสขุ
จากพอ่ สู่พน้ื ดนิ ” โดยสภาเด็กและเยาวชน จังหวดั เชยี งใหม่ เปน็ ตน้

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 96

(4) โครงการหรอื กจิ กรรมที่ส่งเสริมการรเู้ ทา่ ทนั เรือ่ งเพศ ซึ่งเป็นโครงการฝึกอบรมหรอื ใหค้ วามรู้
รวมทัง้ การพัฒนาทกั ษะใหร้ ู้เท่าทนั ปญั หาเรอ่ื งเพศ เชน่ โครงการรณรงคย์ ตุ กิ ารเกลียดกลวั คนรกั
เพศเดยี วกัน โดยสภาเดก็ และเยาวชน จังหวดั ปราจีนบรุ ี กจิ กรรมสรา้ งสรรค์เด็กและเยาวชนในการ
ป้องกันและแกไ้ ขปญั หาการตงั้ ครรภ์ในวยั รนุ่ รายการจดุ ประกายวัยทนี ราชบรุ ี โดยสภาเดก็ และ
เยาวชน จงั หวดั ราชบุรี โครงการเอดสแ์ ละอนามยั เจรญิ พันธ์ุ โดยสภาเด็กและเยาวชน จังหวัด
กาฬสินธ์ุ โครงการเดก็ และเยาวชนคนพะเยารู้เทา่ ทันปัญหาเรือ่ งเพศและความรุนแรงในเดก็ และ
เยาวชนโดยสภาเด็กและเยาวชน จังหวดั พะเยา โครงการเดก็ และเยาวชนรุ่นใหม่ ร่วมใจตา้ นเอดส์
โดยสภาเดก็ และเยาวชนพิษณุโลก เป็นต้น

(5) โครงการหรอื กิจกรรมทดี่ ำเนนิ งานรว่ มกบั ภาคเี ครอื ข่ายในพ้ืนที่ ซง่ึ เปน็ กิจกรรมท่เี ปิดโอกาสใหภ้ าคี
เขา้ มามีส่วนรว่ มดำเนินงานโครงการ เช่น โครงการศึกษาและพัฒนากลไกการขับเคลอ่ื นงานดา้ น
เดก็ และเยาวชนแบบบูรณาการระดงั จงั หวัดอบุ ลราชธานี โดยสภาเดก็ และเยาวชน จงั หวดั
อุบลราชธานี โครงการพัฒนาศักยภาพของภาคีเครือข่ายในการดำเนนิ งานคมุ้ ครองสวสั ดิภาพและ
ส่งเสริม เป็นตน้

จากรปู แบบการดำเนินการโครงการหรอื กิจกรรมดงั กล่าวข้างตน้ สง่ ผลต่อการสร้างกระบวนการเรียนรู้
ผา่ นโครงการหรือกจิ กรรมที่มคี วามแตกต่างหลากหลาย ทง้ั นกี้ ารดำเนินงานและกจิ กรรมต่างมงุ่ ให้ความสำคัญ
กบั การพฒั นาศกั ยภาพ ทักษะ ความรแู้ ละภาวะผู้นำ การแสดงออก การแสดงความคดิ เหน็ มใิ ชเ่ พียงกลุม่ เด็ก
และเยาวชนเทา่ นนั้ ท่ดี ำเนินการแตย่ งั หมายรวมไปถงึ การดำเนนิ การรว่ มกับภาคเี ครอื ข่ายในพน้ื ท่ี ผา่ น
กระบวนการดำเนินงาน การเรยี นรู้ การคิดวเิ คราะห์ เขยี นโครงการและการบรหิ ารจดั การโครงการและ
การประสานงานของความรว่ มมือกบั หน่วยงานหรือองค์กรพเี่ ลี้ยงท่ีเกีย่ วข้อง

3.1.2.2 ปัญหาและอุปสรรคในการดำเนนิ งานของสภาเดก็ และเยาวชน

จากการศกึ ษาและทบทวนผลการดำเนนิ การของสภาเดก็ และเยาวชน พ.ศ. 2561 โดยนำข้อมูลมาจาก
รายงานประจำปี พ.ศ. 2561 ของสภาเดก็ และเยาวชนแห่งประเทศไทย จากข้อมูลพบว่าการดำเนนิ งานของ
สภาเดก็ และเยาวชนทั้งในระดับพ้ืนทแ่ี ละสว่ นกลาง มปี ญั หาและอปุ สรรคในการดำเนินการซึง่ สามารถสรุปได้
ดังตอ่ ไปนี้ (สภาเดก็ และเยาวชนแหง่ ประเทศไทย, 2561)

(1) รปู แบบการบรหิ ารจัดการ สภาเดก็ และเยาวชนยงั คงขาดฐานข้อมลู และไม่มโี ครงสรา้ งการ
บรหิ ารท่สี อดคลอ้ งกบั งาน จงึ สง่ ผลให้ไม่มคี วามชัดเจนในบทบาทหน้าท่ขี องคณะกรรมการ
แต่ละคน ก่อใหเ้ กดิ ความล่าช้าในการดำเนนิ งานอยา่ งต่อเนอื่ ง ที่สำคญั คอื การไม่มีระบบการ
ประเมนิ ตนเองทำใหผ้ ูท้ ำงานไม่สามารถรถู้ งึ จุดอ่อนและจดุ แข็งของตน ดงั น้นั จึงควรมกี าร
สรา้ งเสรมิ ศักยภาพใหส้ ามารถนำมาใชป้ ระโยชน์ได้อยา่ งแท้จริง

(2) การเขา้ ร่วมโครงการหรอื กิจกรรมในพ้ืนท่ี การประเมนิ และรายงานประจำปี 2561
พบวา่ สภาเด็กและเยาวชนมขี ้อจำกัดด้านเครอื ข่ายมากทสี่ ุดถึงแมว้ ่าสภาเด็กและเยาวชน
แหง่ ประเทศไทยมีการรว่ มงานกบั หนว่ ยงาน องคก์ รและกล่มุ เดก็ และเยาวชนตา่ ง ๆอย่าง
ต่อเน่ืองแต่มีระดบั การรว่ มงานจดั อยู่ในระดับของการใหค้ วามรว่ มมือในการทำงานเทา่ นั้น
แต่ไม่ได้มีการประสานการทำงานร่วมกันอย่างเตม็ ทีถ่ งึ ระดับการรว่ มมอื รวมพลงั คอื มีการ
วางแผนรว่ มกนั ดำเนินการร่วมกันและถอดบทเรียนรว่ มกันจนเป็นลักษณะของเครือขา่ ย
การทำงานที่ชัดเจนอย่างแท้จริง

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 97

(3) งบประมาณ ดา้ นการบริหารการเงินและงบประมาณยังคงถอื วา่ เปน็ อุปสรรคในการ
ปฏิบตั ิงานเนอ่ื งจากระเบยี บจ่ายเงนิ ของทอ้ งถิน่ ไมส่ ามารถเบกิ จ่ายเงนิ สนับสนุนในการจดั
กจิ กรรมของสภาเด็กและเยาวชนได้ เนือ่ งจากความไม่แน่ชดั ในเร่อื งของกฎหมายหรอื
ระเบียบทขี่ ดั ต่อกระทรวงมหาดไทยซ่ึงกระทรวงมหาดไทยควรจดั ทำระเบียบการเบกิ จ่ายให้มี
ความสอดคล้องกับการดำเนินการของสภาเด็กและเยาวชน

(4) ดา้ นบุคลากรและเจ้าหนา้ ท่ี อุปสรรคทสี่ ำคัญในการดำเนินงานของสภาเด็กและเยาวชนน้นั มี
วาระเพียงสองปที ำให้การดำเนินงานและการเรยี นรู้งานไม่มีประสทิ ธภิ าพ ดงั น้ันข้อเสนอใน
สมชั ชาเด็กและเยาวชนแหง่ ชาติในปี พ.ศ. 2561 จึงได้เสนอว่า ประธานสภาเด็กและเยาวชน
และคณะบรหิ ารควรเพิ่มวาระอกี หน่งึ ปี นน่ั คือ ปีทีห่ น่ึง เรยี นรู้การทำงานของสภาเด็กและ
เยาวชน ปีท่ี 2 การดำเนินงาน การจดั กิจกรรมการดำเนนิ งาน และปที ี่ 3 การสง่ ตอ่ การ
ดำเนนิ งานต่อไป

(5) ด้านสถานท่แี ละการดำเนินโครงการหรอื กจิ กรรม หลังจากการนเิ ทศและการติดตามการ
ดำเนนิ งานของสภาเด็กและเยาวชน ในปี พ.ศ. 2561 พบว่า การดำเนินโครงการหรอื กิจกรรม
ยงั คงมีอุปสรรค โดยเฉพาะดา้ นการเดินทางไปทำกิจกรรมในพื้นทีต่ า่ ง ๆ นอกจากน้อี ปุ สรรค
ทสี่ ำคญั อกี ประการหน่งึ คือการที่สภาเด็กและเยาวชนยังคงไมเ่ ป็นที่ร้จู ักของชมุ ชนและขาด
การประชาสัมพันธ์ อุปสรรคประการถัดมาคอื วุฒิภาวะของประธานสภาเดก็ และเยาวชน
คณะบรหิ ารยังคงขาดวุฒภิ าวะในการตดั สนิ ใจในเรือ่ งการบรหิ ารงานและไมส่ ามารถทำ
ธุรกรรมทางการเงนิ ได้

3.1.3 การมีสว่ นรว่ มของสภาเด็กและเยาวชนในการพัฒนาเดก็ และเยาวชน

การดำเนนิ งานด้านการมสี ่วนร่วมของสภาเดก็ และเยาวชนในการพฒั นาเด็กและเยาวชน ปี พ.ศ. 2561
ไดผ้ ลักดันการดำเนนิ งานดา้ นเด็กและเยาวชนรว่ มกบั ภาคเี ครอื ข่ายทงั้ ในระดับส่วนกลางและระดบั ทอ้ งที่
ยกตัวอยา่ งเชน่ โครงการถนนเด็กเดนิ ซี่งดำเนินงานโดยกรมกิจการเด็กและเยาวชน กระทรวงการพฒั นาสงั คม
และความม่ันคงของมนุษย์ เพอื่ สนับสนนุ สภาเดก็ และเยาวชนระดบั อำเภอ ระดบั ตำบลใหม้ พี นื้ ท่สี ร้างสรรค์
และใชท้ รพั ยากรหรอื องค์ความรู้ในทอ้ งถิน่ ของตนเองนำมาจดั แสดงเปน็ นทิ รรศการ การแสดงศิลปวฒั นธรรม
ในท้องถ่ิน หรือสง่ เสรมิ ให้เดก็ และเยาวชนกลุม่ อ่นื ๆ เขา้ มามีส่วนร่วมในการดำเนินการ เชน่ กลมุ่ เดก็ พิการ
หรือกลุม่ เด็กชาติพันธ์ซุ ึ่งโครงการนจ้ี ะจัดในทุกจังหวดั ทัว่ ประเทศ ซงึ่ การมีสว่ นร่วมของสภาเดก็ และเยาวชนใน
ระดับนโยบายและระดับปฏบิ ตั ิ โดยสภาเดก็ และเยาวชนแห่งประเทศไทยถือวา่ เป็นองคก์ รกลางในการทำ
หนา้ ท่หี รอื เป็นตัวแทนของสภาเดก็ และเยาวชนท่ัวประเทศเพ่อื เชื่อมโยงการทำงานระหว่างภาครัฐกับเยาวชน
โดยเปน็ ศูนย์กลางในการรับข้อมูลจากสภาเดก็ และเยาวชนในระดับจงั หวดั สะทอ้ นไปยังผมู้ อี ำนาจในระดับ
นโยบายโดยมีรายละเอยี ด ดังน้ี

(1) การมีส่วนรว่ มของสภาเด็กและเยาวชนในระดบั นโยบาย
การดำเนนิ งานดา้ นการมสี ว่ นร่วมของสภาเดก็ และเยาวชนในระดับนโยบายนั้นจากการจดั เวทสี มชั ชา
เดก็ และเยาวชนแหง่ ชาติ พ.ศ. 2561 โดยสภาเด็กและเยาวชนแหง่ ประเทศไทยได้มีขอ้ เสนอตอ่ หน่วยงาน
ภาครัฐ ภาคเอกชนและภาคประชาสังคมให้หนว่ ยงานทเ่ี กีย่ วขอ้ งดำเนนิ งานโดยเนน้ การพฒั นาทกั ษะชวี ิตของ
เดก็ และเยาวชนรวมถงึ สถาบนั ครอบครวั สำหรบั ศตวรรษท่ี 21 และให้หน่วยงานทเ่ี กีย่ วข้องกบั การ
ประชาสมั พันธ์เพิ่มช่องทางการสื่อสารท่ีมคี วามหลากหลายดา้ นการวางแผนครอบครัว สรา้ งความเขา้ ใจใน
สังคมเพอ่ื เปิดรับบรบิ ทของสงั คมในศตวรรษท่ี 21 โดยมีหน่วยงานหลักคือกระทรวงการพัฒนาสังคมและความ

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 98

ม่นั คงของมนุษย์ หน่วยงานสนับสนนุ คือ กระทรวงศกึ ษาธิการ กระทรวงวฒั นธรรม กระทรวงสาธารณสขุ
สำนักงานพัฒนาสังคมและความม่ันคงของมนุษยจ์ งั หวัด นอกจากนี้ยงั มสี ว่ นรว่ มในการผลกั ดนั โครงการ
ต่าง ๆ ในระดบั นโยบาย คอื 1) ผลกั ดันเงินอุดหนนุ เดก็ แรกเกิด เบ้ืองต้นได้เพิม่ อายุจาก 3 ปี เป็น 6 ปี และ
ผลกั ดนั ใหเ้ ป็นสวัสดิการถว้ นหน้า (2) นำเสนอแก้ไขรา่ งระเบียบว่าด้วยการเข้าร่วมกิจกรรมของสภาเด็กและ
เยาวชนจากเดิมท่ีมีแคส่ ภาเด็กและเยาวชนระดบั อำเภอและจงั หวดั ให้เพ่มิ สภาเดก็ และเยาวชนตำบลและ
เทศบาล (สภาเด็กและเยาวชนแห่งประเทศไทย, 2561)

สภาเดก็ และเยาวชนแหง่ ประเทศไทย ร่วมกบั กรมกจิ การเดก็ และเยาวชน และองคก์ ารทุนเพ่ือเดก็ แห่ง
สหประชาชาติ ประเทศไทย ไดร้ ่วมกนั พฒั นามติสมชั ชาเดก็ และเยาวชนแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2561 โดยมีขอบเขต
ในการพจิ ารณา 2 ประเดน็ คอื ประเดน็ ท่ี 1 การศึกษา และประเด็นที่ 2 ทักษะชวี ติ และวางแผนครอบครวั
โดยมีผูเ้ ขา้ ร่วมเป็นสภาเด็กและเยาวชน รวมถงึ เครอื ขา่ ยเด็กและเยาวชนจากท่ัวประเทศประมาณ 150 คน
จากน้นั จงึ เปิดโอกาสให้สภาเดก็ และเยาวชนระดับจงั หวดั รวมถงึ เครอื ขา่ ยเดก็ และเยาวชนไดร้ ่วมกันพัฒนามติ
สมัชชาเด็กและเยาวชนแห่งประเทศไทย ดังนี้

ประเด็นที่ 1 การศกึ ษา ไดม้ ขี อ้ เสนอต่อภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสงั คม ดังตอ่ ไปนี้ (1) ขอให้
กระทรวงศึกษาธกิ ารสนบั สนนุ บคุ ลากรทมี่ ีความเชยี่ วชาญเฉพาะดา้ น เชน่ ปราชญช์ าวบา้ น ขา้ ราชการที่
เกษียณอายุราชการ ผู้ทม่ี ีความเชย่ี วชาญดา้ นเทคโนโลยี ด้านภาษาตา่ งประเทศ เป็นตน้ ไปยงั พนื้ ท่ที ข่ี าด
แคลน และจัดสรรงบประมาณ ทรัพยากรทางการศกึ ษาให้เพยี งพอตอ่ ความต้องการของสถานศึกษา (2) ขอให้
หนว่ ยงานทเ่ี กี่ยวขอ้ งจัดสรรบุคลากรท่มี ที กั ษะเฉพาะดา้ นสังคมสงเคราะห์และจติ วิทยาประจำในสถานศึกษา
และ (3) ปรับความถใ่ี นการสอบวดั และประเมินผลนกั เรยี น เพ่อื เพมิ่ ประสิทธิภาพในการเรียน ในขณะ
ทข่ี ้อเสนอต่อสภาเดก็ และเยาวชน และเครอื ข่ายเดก็ และเยาวชน มีดงั ตอ่ ไปน้ี (1) สร้างเครอื ขา่ ยทงั้ ในและนอก
ระบบการศกึ ษา เพือ่ ประสานความร่วมมอื สนบั สนุนองค์ความรู้ ท้งั ในและนอกห้อเรียน (2) ส่งเสรมิ สนบั สนนุ
ให้มเี พ่ือนทส่ี รา้ งสรรคเ์ พ่อื ต่อยอดความสามารถใหเ้ ด็กและเยาวชน รวมถึงการใชเ้ วลาว่างให้เกดิ ประโยชน์

ประเด็นที่ 2 ทกั ษะชวี ติ และการวางแผนครอบครัว ไดม้ ีขอ้ เสนอต่อภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชา
สังคม ดงั ต่อไปน้ี (1) ใหห้ นว่ ยงานท่ีเก่ียวขอ้ งดำเนนิ งานโดยเน้นการพฒั นาทกั ษะชีวติ ของเดก็ และเยาวชน
รวมถึงสถาบนั ครอบครัว สำหรับศตวรรษท2ี่ 1 (2) ให้หนว่ ยงานทเี่ กี่ยวข้องมกี ารประชาสมั พันธ์ และเพมิ่
ช่องทางในการสื่อสารทหี่ ลากหลายดา้ นการวางแผนครอบครวั และทกั ษะชวี ติ ให้มากขึน้ (3) ให้หนว่ ยงานท่ี
เก่ียวขอ้ ง สรา้ งความเขา้ ใจใหก้ ับสังคม เพอ่ื เปิดรับบริบทของสงั คมในศตวรรษท่ี 21 ในขณะทข่ี ้อเสนอต่อสภา
เด็กและเยาวชนและเครอื ข่ายเดก็ และเยาวชน คือ (1) ใหส้ ภาเดก็ และเยาวชนรวมถงึ เครือข่ายเดก็ และเยาวชน
พฒั นาศักยภาพโดยเน้นทกั ษะชีวิตในศตวรรษท่ี 21 อยา่ งเป็นรูปธรรมและเกิดความยงั่ ยนื โดยการสนับสนุน
ของครอบครวั (3) ใหส้ ภาเด็กและเยาวชน เครือขา่ ยเด็กและเยาวชน เสริมทกั ษะการวางแผนครอบครัวแก่
เยาวชนรวมทัง้ เป็นศนู ยก์ ลางใหข้ อ้ มลู เบื้องตน้ แก่งหนว่ ยงานทีเ่ กี่ยวข้อง (4) สภาเดก็ และเยาวชน เครอื ข่ายเดก็
และเยาวชน ส่งเสรมิ บทบาทการทำหนา้ ทคี่ รอบครัว และเป็นเครือข่ายในการเฝ้าระวังปัญหาครอบครัว

จากการรว่ มกันพฒั นามตสิ มชั ชาเด็กและเยาวชนแห่งชาติของสภาเดก็ และเยาวชน รวมถึงกล่มุ เด็ก
และเยาวชนทัว่ ทงั้ ประเทศ จึงนำไปสู่การประกาศเจตนารมณข์ องสภาเดก็ และเยาวชนแหง่ ประเทศไทยในงาน
สมัชชาเดก็ และเยาวชนแห่งชาติ ประจำปี 2561 มี 3 ขอ้ ดงั น้ี (1) พวกเราจะสรา้ งเครือข่ายทั้งในและนอก
ระบบการศึกษา อกี ทงั้ สนบั สนนุ และผลักดันใหเ้ กดิ พ้นื ท่ีสรา้ งสรรค์ โดยเน้นการพัฒนาศกั ยภาพของเด็กและ
เยาวชน (2) พวกเราจะเสรมิ สรา้ งทักษะชวี ิตและการวางแผนครอบครวั ใหแ้ ก่เดก็ และเยาวชน พรอ้ มทงั้ เป็น
ศูนย์กลางในการให้ข้อมลู เบอ้ื งต้นตอ่ สงั คม (3) พวกเราจะส่งเสริมบทบาทการทำหนา้ ทข่ี องครอบครัว รวมถึง
เปน็ เครอื ข่ายในการเฝา้ ระวงั ปัญหาครอบครัว

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 99

มิใช่เพยี งการดำเนนิ การพัฒนามตสิ มัชชาเดก็ และเยาวชนระดบั ชาตขิ องสภาเด็กและเยาวชนแต่ยงั คง
มกี ารประชมุ ในระดบั ภาคและระดบั ทอ้ งถิน่ เพือ่ นำเสนอเชงิ นโยบายด้วย ซ่งึ สามารถอธบิ ายไดด้ งั นี้

(1) การประชมุ เชิงปฏบิ ตั กิ ารสมชั ชาเด็กและเยาวชนระดับภาค (ชนเผา่ พื้นเมอื ง) โดย สภาเด็กและ
เยาวชนแห่งประเทศไทย ร่วมกับ กรมกิจการเด็กและเยาวชน และองค์การทนุ เพอ่ื เด็กแห่ง
สหประชาชาติ ประเทศไทย วนั ท่ี 7 – 9 สงิ หาคม 2561 ณ โรงแรมทคี การ์เดน้ เชยี งราย และหอ
ปรัชญารัชกาลท่ี 9 มหาวิทยาลัยเชยี งราย ผ้เู ขา้ รว่ มทง้ั หมด 71 คน ประกอบไปดว้ ย สภาเดก็
และเยาวชน 15 คน และเครอื ขา่ ยเด็กและเยาวชน 46 คน มขี อ้ เสนอมตสิ มชั ชาเดก็ และเยาวชน
ชนเผา่ พน้ื เมอื งประเดน็ ดา้ นสทิ ธแิ ละสถานะบคุ คล วัฒนธรรม ประเพณแี ละอัตลกั ษณโ์ อกาสและ
การเขา้ ถงึ การศึกษาฯ ทัศนคติและคา่ นิยม ทรัพยากรและส่งิ แวดลอ้ ม เครอื ขา่ ยและการพฒั นา
ข้อเสนอมีดังตอ่ ไปน้ี (1) ให้รัฐบาลปรบั ปรงุ แกไ้ ขขั้นตอนและกระบวนการในการพิสจู นส์ ัญชาติ
อัตลักษณ์บคุ คลใหม้ คี วามรวดเร็วและโปรง่ ใส (2) ใหก้ ระทรวงมหาดไทยและหนว่ ยงานที่
เก่ยี วข้องเผยแพรแ่ ละประชาสัมพนั ธ์ในเรอื่ งของสทิ ธิและสถานะบุคคลผ่านชอ่ งทางทห่ี ลากหลาย
มากข้นึ (3) ใหห้ น่วยงานภาครฐั จัดสวสั ดกิ ารขั้นพืน้ ฐานให้แก่ชนเผ่าชาติพันธุ์ทย่ี งั ไมม่ ีสถานะ
บคุ คล (4) ให้กระทรวงศึกษาธกิ ารสนบั สนนุ งบประมาณและวชิ าการ ในการจดั การศกึ ษาที่
สอดคล้องกบั ภาษาแม่และวฒั นธรรม (5) ใหห้ น่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนสนับสนนุ
ทุนการศึกษาให้แกเ่ ดก็ ทุกกลมุ่ โดยไมเ่ ลือกปฏบิ ัติ (6) ให้หน่วยงานท่เี กี่ยวข้องสง่ เสรมิ ภาพลักษณ์
ของกลมุ่ ชาตพิ ันธเ์ุ พ่ือใหเ้ กดิ การยอมรับและขจดั การเลอื กปฏบิ ตั ใิ นสงั คมไทย (7) ใหก้ ระทรวง
ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดลอ้ มสง่ เสริมองคค์ วามรขู้ องชนเผา่ พ้ืนเมอื งในการ
อยู่รว่ มกบั ผนื ป่าและทรพั ยากรธรรมชาติ เพราะคนกบั ป่าเราอย่รู ่วมกันได้ (8) ให้กระทรวงการ
พัฒนาสังคมและความม่นั คงของมนษุ ย์ สนบั สนนุ งบประมาณและส่งเสริมพฒั นาการรวมกล่มุ การ
ทำงานของเด็กและเยาวชนทกุ กลมุ่

(2) การประชมุ เชิงปฏบิ ัติการสมชั ชาเด็กและเยาวชนระดับภาค (ประเด็นพ้ืนท่ี 3 จงั หวัดชายแดนใต้)
โดย สภาเดก็ และเยาวชนแหง่ ประเทศไทย รว่ มกบั กรมกจิ การเดก็ และเยาวชน และองคก์ ารทุน
เพ่อื เด็กแหง่ สหประชาชาติ ประเทศไทย วันท่ี 20 - 21 ตลุ าคม 2561 ณ โรงแรมเซาท์เทิร์น
วิว จงั หวดั ปัตตานี มีผูเ้ ข้ารว่ มท้งั หมด 59 คน ประกอบดว้ ย สภาเด็กและเยาวชน 46 คน
และเครือข่ายเดก็ และเยาวชน 13 คนข้อเสนอมติสมัชชาเด็กและเยาวชนพืน้ ท่ี 3 จังหวัดชายแดน
ภาคใต้ ในประเด็นเดก็ และเยาวชนที่ไดร้ ับผลกระทบจากเหตกุ ารณ์ความไม่สงบในพ้ืนท่ี 3 จังหวัด
ชายแดนภาคใต้ มีขอ้ เสนอตอ่ ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม (1) ขอให้หน่วยงานที่
เกีย่ วข้องสง่ เสริมสนบั สนนุ ทุนการศึกษา และโอกาสในการเข้าถึงการศึกษาทง้ั สายสามญั สาย
อาชีพ วชิ าชีพ และศาสนา (2) ขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจดั การสภาวะแวดลอ้ มทเี่ ออ้ื และเปน็
มิตรกับเดก็ และเยาวชน เพอ่ื ลดความหวาดระแวงในการดำเนินชวี ิตของเดก็ และเยาวชน
(3) ขอให้หนว่ ยงานท่ีเกี่ยวขอ้ งเขา้ มาเยยี วยาเด็กและเยาวชนทไ่ี ดร้ ับผลกระทบท้งั ทางตรงและ
ทางอ้อม โดยขอ้ เสนอต่อสภาเด็กและเยาวชน และเครือขา่ ยเดก็ และเยาวชน มีดังน้ี (1) ขอให้
สภาเด็กและเยาวชน เครอื ขา่ ยเด็กและเยาวชน จดั ทำสือ่ ประชาสมั พันธส์ รา้ งความเข้าใจเกย่ี วกบั
การอย่รู ่วมกันในสงั คมพหวุ ัฒนธรรม (2) ขอใหส้ ภาเด็กและเยาวชน เครือขา่ ยเด็กและเยาวชน
จัดกิจกรรมพฒั นาศกั ยภาพของเด็กและเยาวชนสรา้ งความสัมพนั ธ์ระหว่างศาสนกิ ชนของศาสนา
ตา่ งๆในพ้นื ท่ี (3) ขอใหส้ ภาเด็กและเยาวชน เครือข่ายเด็กและเยาวชน เปน็ เครอื ข่ายในการ

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 100

สอดสอ่ ง ดูแลเดก็ ทไี่ ด้รับผลกระทบจากเหตกุ ารณ์ความไม่สงบในพ้ืนท่ี 3 จังหวัดชายแดนใต้ เรอื่ ง
การไดร้ บั สิทธขิ นั้ พืน้ ฐานและการเยยี วยา
(3) การประชุมเชงิ ปฏบิ ตั ิการสมชั ชาเดก็ และเยาวชนระดับภาค (ภาคเหนอื ) โดย สภาเด็กและ
เยาวชนแหง่ ประเทศไทย ร่วมกับ กรมกิจการเด็กและเยาวชน และองคก์ ารทุนเพ่อื เด็กแหง่
สหประชาชาติ ประเทศไทย วันที่ 24-26 สิงหาคม 2561 ณ โรงแรมนำ้ ทอง อำเภอเมอื ง จงั หวดั
น่าน ผเู้ ข้าร่วมท้งั หมด 57 คน ประกอบด้วย สภาเด็กและเยาวชน 45 คน และเครือขา่ ยเดก็
และเยาวชน 12 คน ซึ่งขอ้ เสนอมตสิ มัชชาเด็กและเยาวชนภาคเหนอื ในประเด็นชาตพิ ันธุ์ (กล่มุ
เด็กไรส้ ญั ชาติ) มีข้อเสนอตอ่ ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสงั คม ดงั น้ี (1) ขอให้หนว่ ยงาน
รัฐสง่ เสรมิ การประกอบอาชีพของกลมุ่ ชาตพิ ันธุ์ (2) ขอใหร้ ัฐบาลจดั ข้ันตอนและกระบวนการใน
การพิสจู น์สญั ชาติใหร้ วดเรว็ และเปน็ ธรรม และ (3) ขอใหห้ น่วยงานภาครฐั จดั สวัสดิการขนั้
พืน้ ฐานอยา่ งเหมาะสมและทั่วถึง ขอ้ เสนอตอ่ สภาเดก็ และเยาวชน และเครอื ขา่ ยเดก็ และเยาวชน
(1) จดั เวทีแลกเปลย่ี นเรียนร้วู ัฒนธรรม ภูมปิ ัญญาท้องถิ่นและวถิ ชี วี ติ ระหวา่ งเดก็ และเยาวชนท่ีมี
สญั ชาตไิ ทยและเด็กกล่มุ ชาตพิ ันธ์ุ (2) ใหส้ ภาเดก็ และเยาวชน เครือขา่ ยเดก็ และเยาวชน
ประชาสัมพนั ธแ์ หลง่ ทอ่ งเทีย่ ว ของดี ผลติ ภณั ฑใ์ นท้องถน่ิ (3) สภาเด็กและเยาวชน เครอื ขา่ ยเด็ก
และเยาวชนเป็นตัวกลางในการประสานงานให้บคุ คลที่มคี วามรู้ ความสามารถในท้องถนิ่
ให้ความรูท้ ักษะชีวิตแกเ่ ด็กชาตพิ นั ธเ์ุ พือ่ เปน็ การส่งเสรมิ อาชพี และสรา้ งรายได้
(4) การประชมุ เชงิ ปฏบิ ัติการสมัชชาเด็กและเยาวชนระดับภาค (ภาคกลาง) วนั ท่ี 6 – 7 ตุลาคม
พ.ศ. 2561 ณ โรงแรม เค พี แกรนด์ จังหวัดจนั ทบรุ ี มผี เู้ ข้ารว่ มทงั้ หมด 64 คน ประกอบด้วย
สภาเดก็ และเยาวชน 57 คน และเครอื ขา่ ยเด็กและเยาวชน 7 คน โดยข้อเสนอมตสิ มชั ชาเด็ก
และเยาวชนภาคกลาง ในประเด็นแรงงาน มขี อ้ เสนอตอ่ ภาครฐั ภาคเอกชน และภาคประชา
สงั คมในประเดน็ ตา่ ง ๆ ดงั ต่อไปนี้ (1) ประเดน็ ด้านการศกึ ษา มีข้อเสนอ คอื กำหนดนโยบาย
และแนวทางในการทำงาน และหลักหลักสตู รบูรณาการร่วมกบั ภาครฐั ภาคเอกชน และภาค
ประชาสังคม เพอ่ื เปิดโอกาสใหเ้ ด็กต่างชาติ ไดร้ ับความร้เู ฉพาะดา้ นในการประกอบอาชีพ และ
เพือ่ ส่งตอ่ แรงงานทีม่ คี ุณภาพตอ่ ความต้องการของตลาดแรงงาน และใหส้ ถานศึกษาเพ่มิ บุคลากร
ทางการศกึ ษา ท่มี คี วามรคู้ วามสามารถด้านภาษาท่สี อื่ สารกบั เดก็ ได้ เพอ่ื ปรบั พนื้ ฐานให้กับเดก็
ตลอดจนเปดิ โอกาสให้เดก็ ต่างชาตไิ ดแ้ สดงความสามารถ และจัดกิจกรรมแลกเปลีย่ นเรียนรู้
วัฒนธรรมเพอื่ สรา้ งความสมั พนั ธ์ ระหวา่ งเดก็ ตา่ งชาติและเดก็ ไทย (2) ประเด็นด้านการจัด
สวสั ดกิ าร ให้หน่วยงานที่เกีย่ วขอ้ งคมุ้ ครองและจดั สวสั ดกิ ารข้ันพน้ื ฐาน เพ่อื ให้เดก็ ตา่ งชาติได้รบั
สิทธปิ ระโยชน์ตามกฎหมายทเี่ กยี่ วขอ้ งกับการใชแ้ รงงานเดก็ ต่างชาติและ กำกบั ดแู ลนายจ้าง
เกย่ี วกับการจ้างและการใช้แรงงานเดก็ ต่างชาติให้ไดร้ ับความรูด้ ้านกฎหมาย ในการใชแ้ รงงานเด็ก
เพอ่ื ไมใ่ หเ้ กดิ การเอารดั เอาเปรยี บตอ่ ลกู จา้ ง สดุ ทา้ ยคอื ใหภ้ าคเอกชนสรา้ งพ้ืนทีส่ ร้างสรรค์
เพอ่ื เป็นศนู ยก์ ลางการเรียนร้หู รอื พื้นทท่ี ี่เป็นประโยชนต์ อ่ การศกึ ษาของเดก็ ตา่ งชาติ ในขณะที่
ข้อเสนอต่อสภาเด็กและเยาวชน และเครือข่ายเด็กและเยาวชน (1) ทำสอื่ ประชาสมั พนั ธ์
และผลติ ส่อื ประชาสมั พนั ธ์ที่ถกู ต้องอยา่ งทว่ั ถงึ สรา้ งกจิ กรรมสะทอ้ นถึงปญั หาของแรงงานเดก็
ต่างชาติ (2) เป็นส่อื กลางส่งตอ่ ปัญหาเพื่อใหไ้ ดร้ บั การแก้ไข เป็นกระบอกเสียงให้กับหน่วยงานที่
ช่วยเหลอื ด้านเด็ก ประสานงานกับหน่วยงานท่สี ามารถช่วยเหลือได้ และลงพน้ื ที่เพอ่ื ช่วยเหลือ
(3) ใหค้ วามร้เู พอ่ื เพ่ิมทศั นคตทิ ่ีดีต่อแรงงานเดก็ ต่างชาติ จัดอบรม เพ่อื สรา้ งความเขา้ ใจทถ่ี กู ตอ้ ง
เก่ยี วกับการจ้างแรงงานเด็กตา่ งชาตแิ กน่ ายจา้ ง เพ่ือเพ่ิมพืน้ ท่สี ร้างสรรค์ ตลอดจนสรา้ ง

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 101

ความสมั พันธ์และลดความเหลื่อมลำ้ ระหว่างเดก็ ไทยและเดก็ ตา่ งชาติ (4) จดั อบรมใหค้ วามร้เู พ่อื
สรา้ งความเข้าใจท่ถี กู ต้อง เก่ยี วกบั การจา้ งแรงงานเด็กต่างชาติแก่นายจา้ ง และเพ่อื เพิม่ ทศั นคตทิ ่ี
ดตี ่อแรงงานเด็กต่างชาติ จัดกจิ กรรมเพ่อื เพิ่มพ้นื ที่สร้างสรรค์ ตลอดจนสรา้ งความสัมพันธแ์ ละลด
ความเหล่อื มลำ้ ระหวา่ งเดก็ ไทยและเด็กต่างชาติ (5) เสนอขอ้ เสนอต่อรัฐบาล ผ่านคณะกรรมการ
ระดับชาติ ให้เกดิ นโยบายในการเพม่ิ สิทธใิ หแ้ ก่แรงงานเดก็ ตา่ งชาติ ใหเ้ ข้าถงึ การศึกษาอย่างเป็น
ระบบมากขึ้น
นอกจากน้จี ากการประชุมเชงิ ปฏิบตั กิ ารเพือ่ จัดทำข้อเสนอของกลุม่ เด็กและเยาวชน เร่อื งความ
ปลอดภยั บนทอ้ งถนน สำหรับงานสัมมนาเวทีวชิ าการแหง่ ชาติ ครงั้ ที่ 14 ผู้แทนจากสภาเด็กและเยาวชนแห่ง
ประเทศไทยไดม้ โี อกาสเข้านำเสนอผลการดำเนนิ งานท่ผี ่านมาพบว่าสว่ นหนงึ่ มาจากการทีเ่ ด็กยังไมม่ ีวฒุ ภิ าวะ
เพียงพอซึ่งอาจจะทำให้เกิดอุบัติเหตุตอ่ ตนเองและเพอื่ ร่วมทางได้ ผลสรปุ ข้อเสนอ คือ การจัดใหม้ ีทางเลอื กใน
การเดนิ ทางและสนบั สนุนให้มกี ารเรียนรตู้ ง้ั แตร่ ะดับปฐมวยั ทา้ ยท่ีสุดคอื การผลักดนั การขับเคลือ่ นวาระความ
ปลอดภยั ทางถนนของเด็กและเยาวชน (มลู นธิ สิ าธารณสุขแห่งชาต,ิ 2562)
สภาเดก็ และเยาวชนยงั ได้มีโอกาสเข้าไปมสี ่วนรว่ มในเวทเี สวนา เร่อื ง “นโยบายสาธารณะเพอื่ ป้องกนั
เด็กและเยาวชนไทยจากการพนนั ” เพือ่ ผลกั ดันนโยบายสาธารณะเพอื่ ปอ้ งกันเดก็ และเยาวชนไทยจากการ
พนนั โดยใหข้ ้อเสนอวา่ กำหนดใหม้ ีคณะกรรมการลดผลกระทบจากการพนัน และจัดสรรงบประมาณเพอ่ื
สนบั สนนุ มาตรการป้องกนั เด็กและเยาวชนจากการพนนั โดยจดั สรรรายได้จากสำนักงานกินแบง่ รฐั บาล (มลู นิธิ
สาธารณสขุ แห่งชาต,ิ 2562)

(2) การมีสว่ นร่วมของสภาเดก็ และเยาวชนในระดับปฏบิ ัติ
มใิ ช่เพียงการเขา้ ไปมสี ว่ นรว่ มดา้ นนโยบายเทา่ นั้นแตก่ ารดำเนินงานในปี พ.ศ. 2560 ของสภาเด็กและ
เยาวชนระดบั ประเทศและระดับจงั หวัดยังคงมีสว่ นร่วมด้านการปฏิบัติการเพอ่ื การพัฒนาเดก็ และเยาวชนใน
พ้ืนท่ี ยกตัวอย่างเชน่ โครงการศึกษาและพัฒนานวตั กรรมทางสงั คมเพ่อื ขับเคล่ือนสุขภาวะโดยการมสี ว่ นรว่ ม
ของเดก็ และเยาวชน : กรณีศกึ ษานำร่องสภาเด็กและเยาวชนระดบั จังหวัด ดำเนนิ การโดยคณะสังคม
สงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ (สสส.) สภาเดก็
และเยาวชนแห่งประเทศไทย มวี ตั ถุประสงคเ์ พอื่ เสริมสรา้ งการมสี ว่ นร่วมของสภาเด็กและเยาวชนและแกนนำ
เยาวชนต่อการขบั เคล่อื นนวัตกรรมทางสงั คมในการแก้ไขปัญหาระดบั พ้นื ทีแ่ ละจังหวัด และเพือ่ สร้างและ
พัฒนาเครือขา่ ยแกนนำเยาวชนสภาเดก็ และเยาวชนและคนทำงานดา้ นพัฒนาเยาวชนในพ้ืนที่ โครงการได้
สนบั สนนุ ให้เกิดโครงการย่อยในระดบั พ้ืนที่ซึ่งดำเนินงานโดยสภาเดก็ และเยาวชนระดบั จังหวดั ท่ไี ด้รบั การ
พฒั นาศกั ยภาพผ่านหลกั สูตรการอบรมของโครงการ และเพอ่ื ให้สภาเด็กและเยาวชนสามารถดำเนินงาน .
อย่างมีประสิทธิภาพ โครงการจงึ ได้พัฒนากลไกพเี่ ลีย้ งระดบั จงั หวัดขน้ึ มาทำหน้าทเี่ พอื่ เปน็ ท่ปี รึกษาและคอย
ช่วยเหลอื สนบั สนนุ การทำงานของสภาเด็กและเยาวชน ในปี พ.ศ. 2561 สภาเด็กและเยาวชน 12 จังหวัด
ประกอบด้วย เชียงราย เชยี งใหม่ อุตรดติ ถ์ ยโสธร ศรสี ะเกษ ระยอง ราชบรุ ี สมุทรสาคร กระบ่ี ยะลา
ปทมุ ธานแี ละกำแพงเพชรมสี ว่ นรว่ มในการแก้ไขปญั หาในชุมชนโดยทำโครงการนวัตกรรมทางสังคมทง้ั หมด
20 นวัตกรรมซง่ึ เปน็ ตน้ แบบในการจัดการปัญหาในพื้นที่ ทง้ั ในเร่ืองของสงิ่ แวดลอ้ ม การสร้างจิตสำนกึ แหง่ การ
ให้ และการสง่ เสรมิ สขุ ภาพของคนในพื้นท่ี ฯลฯ รวมถึงแกนนำสภาเด็กและเยาวชนทีเ่ ข้ารว่ มโครงการยังไดม้ ี
ส่วนรว่ มในการพัฒนาเครอื ขา่ ยเด็กและเยาวชนและกลุม่ เยาวชนตา่ ง ๆ ในพื้นท่ีดว้ ย (โครงการศกึ ษาและ
พัฒนานวัตกรรมทางสังคมเพอ่ื ขบั เคล่อื นสขุ ภาวะโดยการมีสว่ นรว่ มของเดก็ และเยาวชน : กรณศี กึ ษานำรอ่ ง
สภาเด็กและเยาวชนระดับจงั หวดั , 2561) ดังแสดงในตารางดงั ต่อไปนี้

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 102

ตารางที่ 25 แสดงผลงานนวัตกรรมเด็กและเยาวชนในพื้นท่ี

ลำดับ ผ้รู บั ผิดชอบ ชอื่ โครงการ

1 สภาเดก็ และเยาวชน โครงการ Giving together

2 จงั หวัดเชียงราย โครงการน้องมว่ นใจ๋ปันสขุ

3 สภาเดก็ และเยาวชน โครงการท้งิ ฉันลงท้งิ ฉนั เลย

4 จังหวดั เชียงใหม่ โครงการละออ่ นเมืองแจ๋ม พลิกฟ้ืนคืนแผ่นดินดว้ ย

นวัตกรรมซงั ข้าวโพด

5 สภาเดก็ และเยาวชน โครงการเสรมิ สร้างสุขภาวะพระสงฆ์

6 จงั หวดั อุตรดติ ถ์ โครงการขา้ วแคบกินกับอะไรก็อรอ่ ย

7 เยาวชนกล่มุ NGOs โครงการยวุ ธรรมในเถา

8 สภาเดก็ และเยาวชน โครงการสวนผักยเู น่ียน

9 จงั หวดั ยโสธร โครงการปยุ๋ บญุ อ่นุ ใจ

10 สภาเด็กและเยาวชน โครงการโรงเรยี นชมุ ชน

11 จังหวัดศรสี ะเกษ โครงการ Share Books Share Life

12 สภาเด็กและเยาวชน โครงการชาตพิ ันธ์ปุ ันรกั

13 จังหวดั ราชบรุ ี โครงการขยบั ขยะ

14 สภาเดก็ และเยาวชน โครงการ Fusion Food of Pathumthani

จังหวดั ปทมุ ธานี

15 สภาเด็กและเยาวชน โครงการ Break Do Its

16 จงั หวดั สมุทรสาคร โครงการสืบสานลมหายใจเบญจรงค์ไทยสมทุ รสาคร

17 สภาเดก็ และเยาวชน โครงการขยะขยบั เท่ากับรายได้

จังหวัดระยอง

18 สภาเด็กและเยาวชน โครงการหลอดดูดรังสรรค์รว่ มกันปันสุข

จงั หวดั กระบ่ี

19 สภาเดก็ และเยาวชน โครงการ Life Chang 3Ds

20 จงั หวดั ยะลา โครงการพน้ื ที่สรา้ งสรรค์ กิน เล่น เรียนรู้

3.2 เครือข่ายเดก็ และเยาวชนในพนื้ ท่ี

เครือข่ายเด็กและเยาวชนในพ้ืนท่ถี ือวา่ เป็นกลไกสำคัญในการดำเนนิ งานเพือ่ สนบั สนุนและส่งเสริมเด็ก
และเยาวชนในพืน้ ทีเ่ นอ่ื งจากทราบบรบิ ทการเปลยี่ นแปลงและสภาพปญั หาของพื้นทอี่ ย่างแท้จริง จากการ
รวบรวมเครอื ข่ายเด็กและเยาวชนในพน้ื ทข่ี องสำนกั สรา้ งสรรค์โอกาสและนวตั กรรม สำนกั งานกองทุน
สนับสนุนการสรา้ งเสริมสุขภาพ พบวา่ มหี น่วยงานทเี่ ปน็ เครอื ขา่ ยเด็กและเยาวชน จำนวน 19 องค์กร
แบ่งกจิ กรรมออกได้ท้ังหมด 4 ประเภท คือ (1) ประเภทกิจกรรมสร้างสรรค์ ยกตัวอยา่ งเช่น มลู นธิ วิ ายไอวาย
กล่มุ กอ่ การดเี ลย กลุม่ การเรียนรชู้ มุ ชนบ้านเกาะทัง สำนักกจิ กรรมกิง่ ก้านใบ กลมุ่ รักษเ์ ขาชะเมา สำนกั ขา่ ว

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 103

เด็กและเยาวชน จังหวดั พะเยา มูลนิธกิ ารศกึ ษาเพ่อื ชีวติ และสงั คม กล่มุ หญา้ แพรกสาละวิน เครือข่ายพลเมือง
เดก็ เมืองพระชนกจกั รี กล่มุ รักษ์บา้ นเกดิ และกลมุ่ ไมข้ ดี ไฟ (2) ประเภทภาวะโภชนาการและอาหาร
ยกตัวอยา่ งเชน่ สมาคมผูบ้ ำเพญ็ ประโยชน์แหง่ ประเทศไทยในพระบรมราชูปถมั ป์ (3) ประเภทดนตรแี ละการ
แสดง ยกตัวอย่างเชน่ กล่มุ ทริปเปิล มวิ สคิ กลมุ่ หนา้ กากเปลอื ยเยาวชนสร้างสรรค์ กลุ่มมิวสิคแชร์ริง่ และ (4)
ประเภทการพัฒนาทักษะชวี ติ ยกตัวอยา่ งเช่น กลุม่ A-chieve เปน็ ต้น โดยเครอื ข่ายเด็กและเยาวชนในพน้ื ท่ี
สามารถยกตวั อยา่ งได้ดงั ต่อไปนี้

3.2.1 เครือขา่ ยเยาวชนต้นกลา้ ชนเผ่าพ้นื เมอื ง
เครือข่ายเยาวชนตน้ กลา้ พื้นเมอื ง มวี สิ ัยทัศน์คือ “เดก็ และเยาวชนชนเผ่าพ้ืนเมอื งมคี วามเข้มแขง็ มี
ศักยภาพในการเรียนรสู้ ง่ ต่อและเผยแพรว่ ิถีวฒั นธรรมได้อยา่ งภาคภูมใิ จและอยูร่ ว่ มกนั ในสงั คมพหุวฒั นธรรม
อย่างสนั ติ” มีเปา้ หมายคอื เดก็ และเยาวชนชนเผา่ พ้นื เมืองมีศักยภาพในการสบื ทอด ถา่ ยทอดและเผยแพรว่ ถิ ี
วฒั นธรรมของตนเองได้ สามารถเขา้ ถงึ การศึกษาท่ีมีคุณภาพ สอดคล้องกับชวี ติ เขา้ ถงึ สิทธเิ ด็กและสิทธิ
เยาวชนได้อยา่ งเทา่ เทียม และเครือข่ายเด็กและเยาวชนต้นกล้ามีความเข้มแข็งและยั่งยืน
ผลงานการดำเนนิ งานของเครือขา่ ยเยาวชนตน้ กลา้ พื้นเมือง ปี พ.ศ. 2561 มผี ลงาน คอื รณรงค์
เรยี กรอ้ งความเป็นธรรมให้บลิ ลแี่ ละชัยภูมิอย่างตอ่ เนอื่ ง มกี ารถอดบทเรยี นการปฏบิ ัตงิ านทผ่ี ่านมาเพือ่
ดำเนินงานในก้าวตอ่ ไปของเครอื ขา่ ย (เครือขา่ ยเยาวชนต้นกลา้ ชนเผ่าพนื้ เมือง, 2561)

3.2.2 กลมุ่ หนา้ กากเปลอื ยเยาวชนและชมุ ชนสร้างสรรค์
กลมุ่ หนา้ กากเปลอื ยเยาวชนและชมุ ชนสรา้ งสรรค์นั้นเปน็ กลุ่มทม่ี งุ่ เน้นการแสดงออกโดยใช้ การแสดง
หนา้ กากเปลอื ยเรือ่ งราวที่เกยี่ วกับละคร การออกแบบกจิ กรรม การพัฒนาเดก็ และเยาวชน นอกจากน้ี
ยังมีหลักสตู รที่เกย่ี วขอ้ งกบั การพัฒนาเด็กและเยาวชนเข้ามาเปน็ ตวั เช่อื มโยงในการทำกจิ กรรมด้วย
ในปี พ.ศ. 2561 กลุม่ หน้ากากเปลอื ยเยาวชนและชมชนสร้างสรรคไ์ ด้ดำเนินโครงการเพอ่ื พัฒนา
ศกั ยภาพเยาวชนผา่ นดนตรีและกิจกรรมการแสดงทง้ั ในเขตพนื้ ท่ีกรุงเทพมหานคร นนทบรุ ีและปทมุ ธานี

3.2.3 กลุ่มรักษเ์ ขาชะเมา
กลุ่มรกั ษ์เขาชะเมาเกดิ จากการรวมตัวกันของเยาวชนในพ้ืนทต่ี ้งั แต่ปี พ.ศ. 2537 มีวตั ถปุ ระสงคเ์ พ่ือ
พฒั นาชมุ ชนของตนเองจากนั้นจงึ เร่ิมดำเนนิ การพฒั นาศกั ยภาพของเยาวชนในท้องที่ดว้ ยการทำคา่ ยกิจกรรม
หรือค่ายอาสา กิจกรรมการฟน้ื ฟอู นรุ กั ษ์ธรรมชาติและวัฒนธรรมชุมชนและยงั เป็นศนู ย์กลางการเรียนรู้ของ
ชมุ ชนด้วย
การดำเนนิ งานในปี พ.ศ. 2561 กลุ่มรักษ์เขาชะเมาไดม้ กี ารดำเนนิ โครงการท่ีมีความหลากหลาย
ยกตวั อย่างเช่น โครงการกิจกรรมอาสาเพอ่ื เสริมสร้างสุขภาวะเดก็ และเยาวชนพืน้ ทภ่ี าคตะวนั ออก โดยการให้
ความรทู้ างภมู ิศาสตร์ ประวัติศาสตรแ์ ละวฒั นธรรมทม่ี ีลักษณะเฉพาะของภาคตะวนั ออกเพอ่ื โยงใยใหเ้ กิด
ความเขา้ ใจการขยายตัวทางเศรษฐกจิ อยา่ งรวดเร็วตามแผนพัฒนาเศรษฐกจิ ภาคตะวนั ออกภายใต้การ
สนบั สนนุ และส่งเสริมของสำนกั สรา้ งสรรค์โอกาสและนวตั กรรม สำนกั งานกองทนุ สนบั สนนุ การสรา้ งเสริม
สขุ ภาพ (2561)

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 104

3.3 การมสี ่วนรว่ มของเด็กและเยาวชนในอาเซียนและเวทีนานาชาติ

ประเด็นและอนสุ ญั ญาทเ่ี กีย่ วข้องกบั การสร้างเสรมิ การมสี ว่ นรว่ มของเดก็ และเยาวชนในระดับ
น า น า ช า ต ทิ สี่ ำ ค ญั ค อื อ น ุส ญั ญ า ว า่ ด ้ว ย ส ทิ ธ เิ ด ็ก (Convention on the Right of the Child)
โดยสหประชาชาติได้ประกาศปฏิญญาสากลวา่ ด้วยเดก็ มีสทิ ธ์ิท่จี ะได้รับการดแู ลและชว่ ยเหลอื เป็นพิเศษเพือ่ ให้
เด็กสามารถพฒั นาบุคลกิ ภาพไดอ้ ยา่ งกลมกลนื และเตม็ ทที่ ่ีจะดำรงชีวติ ท่ีเป็นของตวั เองในสังคมและควรเลยี้ งดู
เดก็ ตามเจตนารมณ์แหง่ อุดมคติที่ประกาศไว้ในกฎบัตรของสหประชาชาติโดยเฉพาะเจตนารมณแ์ หง่ ศกั ดศิ์ รี
ความอดกล้นั เสรภี าพ ความเสมอภาคและความเปน็ เอกภาพและพจิ ารณาตามสมควรถึงความสำคัญของ
ประเพณแี ละคา่ นยิ มทางวัฒนธรรมของชนแต่ละกลมุ่ ทีม่ ตี อ่ การคุ้มครองและพฒั นาอยา่ งกลมกลืน และให้
ความสำคัญกับความร่วมมือระหวา่ งประเทศเพ่ือปรับปรงุ สภาพความเปน็ อยูท่ ด่ี ขี องเด็กในทุกดา้ นโดยเฉพาะ
อยา่ งยงิ่ ในประเทศทกี่ ำลังพัฒนา (กรมอาเซยี น กระทรวงการต่างประเทศ, 2561)

สำหรับในปี พ.ศ. 2561 การมีส่วนร่วมในกิจกรรมในระดับอาเซียนหรือเวทีระดบั นานาชาตขิ องเดก็ และ
เยาวชนไทยมดี ังต่อไปนี้

(1) สภาเด็กและเยาวชนเข้าร่วมเวทีในระดับนานาชาติ ปี พ.ศ. 2561 กรมกิจการเด็กและเยาวชน
ร่วมกับมลู นิธิเยาวชนสัมพนั ธน์ านาชาตหิ รอื IYF ประจำประเทศไทย โดยมเี ยาวชนซ่ึงเปน็ ตวั แทน
จากกลมุ่ สภาเดก็ และเยาวชนเขา้ ร่วมด้วย เช่น ตัวแทนสภาเดก็ และเยาวชนจังหวดั ตราด ตวั แทน
สภาเด็กและเยาวชนจังหวดั ระยอง ตัวแทนสภาเดก็ และเยาวชนจงั หวดั กาญจนบุรี เป็นต้น (IYF
Thailand, 2561)

(2) สัปดาหแ์ ลกเปล่ยี นศิลปะและวฒั นธรรมเดก็ และเยาวชนนานาชาติ ครัง้ ท่ี 7 ณ กรงุ ปกั ก่ิง
โดยมีสำนักงานกจิ กรรมระหวา่ งประเทศ เทศบาลกรุงปกั กง่ิ สมาคมมติ รภาพวิเทศสัมพันธ์กรงุ
ปกั ก่งิ ร่วมจดั งาน วัตถปุ ระสงค์เพ่ือแสดงให้เหน็ ถงึ ความงามของกรงุ ปกั ก่งิ ใหก้ บั เด็กและเยาวชน
ทมี่ าจากทว่ั โลก กจิ กรรมแลกเปลี่ยนมเี ดก็ และเยาวชนเข้าร่วมกวา่ หา้ พนั คนโดยเด็กและเยาวชน
ไทยเป็นหนงึ่ ในน้ันทีเ่ ขา้ ร่วมในเวทรี ะดบั นานาชาติ โดยกิจกรรมในครั้งน้ีจะเขา้ รว่ มการเรียนรู้
วัฒนธรรมจีน สถานท่ที อ่ งเท่ยี วและสถานที่สำคญั ทางประวตั ศิ าสตร์ของจนี ทสี่ ำคญั คอื การ
แลกเปลย่ี นวัฒนธรรมทีแ่ ตกต่างของกนั และกนั ระหวา่ งเด็กและเยาวชนท่มี าจากประเทศตา่ ง ๆ
(Thai CRI, 2018)

(3) เวทีประกวดส่งิ ประดิษฐว์ ิทยาศาสตร์นานาชาติ IEYI 2018 ณ ประเทศอนิ เดยี ซง่ึ สำนกั งาน
คณะกรรมการการศึกษาขัน้ พ้ืนฐาน (สพฐ.) ไดส้ ่งคณะนักเรยี นไทยเข้ารว่ มจดั แสดงและประกวด
ผลงานส่งิ ประดิษฐไ์ ด้ส่งคณะนักเรยี นไทยเขา้ รว่ มจัดแสดงและประกวดผลงานสงิ ประดิษฐ์ทาง
วิทยาศาสตร์ระดับนานาชาติ (International Exhibition for young inventors 2018) จำนวน 9
ทมี รวม 15 คน ซึง่ จากการประกวด พบวา่ นักเรียนไทยได้รับรางวัลจากการประกวดครบทกุ ทีม
จำนวน 2 เหรยี ญทอง 3 เหรียญเงิน 2 เหรยี ญทองแดง และ 5 รางวลั พิเศษ รวมท้ังสิ้น 12 รางวลั
โดยผลงานท่ีไดร้ ับรางวัล มรี ายละเอียดดงั ต่อไปนี้ (1) รางวัลเหรียญทอง ผลงานภาชนะไบโอมวิ ซิ
เลนจคอมพาวน์ (2) รางวัลเหรยี ญทอง ผลงาน แคปซลู ข้าวสารดูดความชนื้ (3) รางวัลเหรียญเงนิ
ผลงาน เครื่องปอกเปลอื กเงาะ (4) รางวลั เหรยี ญเงนิ ผลงาน ถงุ กระดาษดดู ซบั เอธลิ ีนและยบั ยง้ั
การเจรญิ เติบโของเชอ้ื ราเพอ่ื ยืดอายกุ ารเกบ็ รักษาผลไม้ (5) รางวลั เหรียญเงนิ ผลงาน อุปกรณช์ ว่ ย
สอดแผน่ Detector ในผูป้ ่วยฉกุ เฉนิ (6) รางวลั เหรยี ญทองแดง ผลงาน อปุ กรณช์ ว่ ยเทนมกระปอ๋ ง
แบบเพม่ิ แรงดัน (7) รางวลั เหรียญทองแดง ผลงาน เนอสเซอร่ีอนบุ าลโกงกางใบใหญ่ (8) รางวัล

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 105

พเิ ศษ ผลงาน เครือ่ งตรวจสขุ ภาพอัจฉรยิ ะผ่านระบบเครือข่ายไรส้ าย (9) รางวลั พเิ ศษ ผลงาน
อปุ กรณช์ ว่ ยสอดแผน่ Detector (10) รางวัลพิเศษ ผลงาน Open Up (11) รางวัลพิเศษ ผลงาน
เนสิ เซอร่ีอนบุ าลโกงกางใบใหญ่ และ (12) รางวัลพเิ ศษ ผลงานเครื่องปอกเปลือกเงาะ (MGR
Online, 2561)
(4) เวทกี ารประกวดและจดั แสดงสิ่งประดิษฐ์นานาชาติ (Seoul International Invention Fair: SIIF
2018) ณ กรุงโซล ประเทศเกาหลีใต้ ผลจากการประกวดรางวัล คอื ผลงานสง่ิ ประดิษฐ์อุปกรณ์ตัด
สบั ปะรดในไรข่ องวทิ ยาลยั เทคนคิ สรุ าษฎร์ธานีซ่ึงไดร้ ับรางวลั เหรียญทองและรางวลั พิเศษจาก
ไต้หวนั และผลงานสิ่งประดษิ ฐช์ ดุ ควบคุมมอเตอรป์ ๊มั นำ้ มันประหยัดพลังงานสำหรบั แปลงเพาะชำ
ควบคมุ การทำงานโดยผา่ นระบบสมารท์ โฟนของวิทยาลยั การอาชีพเวียงสระ จงั หวัดสุราษฎรธ์ านี
ไดร้ บั รางวลั 2 เหรียญเงินและรางวลั พเิ ศษจากประเทศโปแลนด์ ทัง้ นี้ ในปี 2561 สำนกั งาน
คณะกรรมการวจิ ัยแห่งชาติ (วช.) ไดค้ ัดเลือกส่งคณะนักวิจัยและนกั ประดษิ ฐไ์ ทยนำผลงานวจิ ัย
ส่ิงประดิษฐ์และนวัตกรรมเข้าร่วมการประกวดและจดั แสดงในงานน้เี ช่นเดยี วกนั โดยมจี ำนวน
ผลงานทั้งส้ินจาก 25 หน่วยงาน รวม 85 ผลงาน รว่ มกับกวา่ 30 ประเทศที่รว่ มจดั แสดงทง้ั หมด
กวา่ 600 ผลงานโดยสถาบนั ศกึ ษาสังกัดสำนกั งานคณ ะกรรมการอาชวี ศกึ ษา (สอศ.)
กระทรวงศกึ ษาธิการ ได้ 2 เหรยี ญทอง 2 เหรยี ญเงนิ 2 เหรยี ญทองแดงและรางวลั พิเศษอีกจำนวน
หน่งึ (เดลนิ วิ ส,์ 2561)
(5) นทิ รรศการศลิ ปะเด็กนานาชาติ คร้งั ที่ 48 จดั โดยบริษัท เพนเทล ประเทศไทย จำกัด จดั ข้ึน
ณ กรุงโตเกียว ประเทศญป่ี ุ่น โดยครง้ั นีม้ ีผลงานของเยาวชนจากประเทศไทยที่ผ่านการคดั เลือก
1,303 ชิ้น โดยการเข้าร่วมประชนั ผลงานของเยาวชนจากทัว่ โลก จำนวน 61,950 ชิน้ เดก็ และ
เยาวชนไทยสามารถคว้ารางวลั ได้ถงึ 123 รางวลั ผลงานที่ได้รบั รางวลั สงู สดุ คือ Water is Life
ไดร้ บั รางวัลจากรัฐมนตรวี ่าการกระทรวงการตา่ งประเทศ ประเทศญป่ี นุ่ นอกจากนี้เด็กและ
เยาวชนไทยยงั ไดร้ บั รางวลั เหรียญทองยอดเยีย่ ม จำนวน 6 รางวลั เหรียญทอง จำนวน 20 รางวัล
เหรียญเงนิ จำนวน 38 รางวัล เหรียญทองแดง จำนวน 30 รางวลั และรางวัลพิเศษอีก 28 รางวัล
ซง่ึ ผลงานท่ีได้รบั รางวลั ทงั้ หมดจะนำมาจดั แสดงภายในนิทรรศการศลิ ปะเด็กนานาชาติ คร้งั ที่ 48
(กรงุ เทพธรุ กิจ, 2561)
(6) เวทกี ารประกวดการแขง่ ขันห่นุ ยนตน์ านาชาติ (World Robot Games 2018) ณ ประเทศ
ฟลิ ิปปินส์ ซ่งึ เยาวชนตัวแทนจากประเทศไทยได้รับรางวลั ชนะเลิศ จำนวน ท้งั ส้นิ 3 เหรียญทอง
โดย แบง่ ออกเปน็ 3 ประเภท คือ (1) Sumo Auto 1kg open (2) Sumo legged senior (3)
Beam Senior นอกจากรางวัลทกี่ ลา่ วไปขา้ งตน้ แล้ว ยังได้รับรางวัล 4 เหรียญเงนิ และ 4 เหรยี ญ
ทองแดง จำนวน 4 เหรียญดว้ ยกันซ่งึ ในปีนม้ี ผี ู้เขา้ รว่ มแขง่ ขันจากหลายประเทศด้วยกัน
ไดแ้ ก่ ประเทศฟลิ ิปปินส์ ประเทศสงิ คโปร์ ประเทศมาเลเซีย ประเทศอินโดนีเซีย ประเทศจีนและ
ประเทศไทย (Campus Star, 2561)
(7) เวทกี ารประกวดการแขง่ ขนั หุน่ ยนต์เยาวชนระดับนานาชาติ ครั้งที่ 6 (International Youth
Robot Competition 2018) ณ ศาลาพระเกย้ี ว จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลยั โดยเด็กไทยได้เข้ารว่ ม
แข่งขนั และไดร้ ับรางวลั ชนะเลิศในรายการ Humanoid Robot Dance ซ่งึ มีผเู้ ขา้ รว่ มแขง่ ขนั ใน
รายการดังกล่าว ท้งั หมด 6 ทมี จาก 5 ประเทศ ได้แก่ ประเทศมาเลเซยี ประเทศเกาหลใี ต้
ประเทศเวียดนาม ประเทศอนิ โดนีเซยี และประเทศไทย (ไทยรัฐ, 2561)

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 106

(8) เวทีการแข่งขันคณิตศาสตรน์ านาชาติ (Challenge for future mathematicians 2018) ณ
ประเทศอนิ โดนีเซยี โดยเดก็ และเยาวชนไทยได้เข้าร่วมแข่งขัน จำนวน 3 ทีม ทีมละ 4 คน ใน 3
ระดบั คอื รนุ่ Middle Primary Division ร่นุ Upper Primary Division และร่นุ Junior High
School Division ไปรว่ มแข่งขันกบั นกั เรยี นกลมุ่ ประเทศสมาชกิ ทผี่ ลัดเปลีย่ นหมุนเวยี นกันเขา้ มา
เป็นเจ้าภาพ คือ ประเทศอินโดนเี ซยี ประเทศฟิลปิ ปนิ ส์ ประเทศมาเลเซีย ประเทศเวยี ดนามและ
ประเทศไทย โดยรายการน้มี ี 7 ประเทศท่ไี ด้รับเชญิ เขา้ ร่วมการแขง่ ขัน คอื บรูไน จนี อนิ เดยี
คาซัคสถาน แอฟรกิ าใต้ เกาหลใี ต้ และศรลี งั กา จากการแขง่ ขันเด็กและเยาวชนจากประเทศไทย
ได้รบั รางวลั 10 รางวัล โดยแบง่ เป็น 2 เหรียญทอง 2 เหรยี ญเงนิ และ 3 เหรยี ญทองแดง พร้อมกบั
3 ถ้วยรางวลั คือ รองชนะเลิศอนั ดบั 1 ในรนุ่ Middle Primary รองชนะเลิศอนั ดับ 2 ในร่นุ
Upper Primary และประเภท Puzzle (Thai PBS, 2561)

(9) โครงการ Move World Together นวตั กรรมเพ่ือพลงั งานและสิ่งแวดล้อม (2561) ดำเนินการโดย
วิทยาลัยพฒั นศาสตรป์ ว๋ ย อึง๊ ภากรณ์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ สมาคมพัฒนาศักยภาพและ
อจั ฉริยภาพมนษุ ย์ กรมกจิ การเด็กและเยาวชน กระทรวงพัฒนาสังคมและความมน่ั คงของมนษุ ย์
(พม.) ภายใต้การสนับสนุนของการไฟฟา้ ฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เร่ิมดำเนินการตั้งแต่ปี
พ.ศ. 2555 โครงการมวี ัตถปุ ระสงคเ์ พ่ือการพฒั นาศักยภาพเยาวชนในดา้ นการคิดริเริ่มสรา้ งสรรค์
การคดิ นอกกรอบและรับผดิ ชอบตอ่ ประเด็นปัญหาด้านพลงั งานส่งิ แวดล้อม และด้านเทคโนโลยี ปี
พ.ศ. 2561 โครงการ ฯ สง่ เสริมให้กลมุ่ เด็กและเยาวชนจำนวน 3 คนจากโรงเรียนจุฬาภรณราช
วทิ ยาลยั พิษณุโลก จ.พิษณุโลกในโครงงานพลาสตกิ ชีวภาพจากเปลอื กกล้วย เขา้ รว่ มการประกวด
ผลงานสิ่งประดษิ ฐว์ ศิ วกรรมและนวตั กรรมระดับนานาชาติ The 8th International
Engineering Invention & Innovation Exhibition 2018 (I-ENVEX 2018) ระหว่างวันที่
13-15 เมษายน 2561 ณ รัฐเปอร์ลิส สหพันธรัฐมาเลเซีย ผลงานได้รับ 3 รางวลั คือ รางวัล
ชนะเลิศเหรียญทอง Gold Medal Award จากคณะกรรมการจดั งาน รางวลั Special award จาก
สมาคมนกั ประดิษฐ์ ประเทศอินโดนีเซยี (INNOPA) และ รางวัล Special Award จากสมาคมนัก
นวตั กรรมและนักประดิษฐ์ ราชอาณาจกั รกมั พูชา

นอกจากนี้กรมกิจการเด็กและเยาวชน กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมั่นคงของมนุษย์ได้มโี อกาส
ในการเขา้ ร่วมประชุมเชงิ ปฏิบัตกิ าร “Young ASEAN + 3 Social Entrepreneurs in Action” ระหว่างวนั ท่ี
4-8 กุมภาพันธ์ 2561 ณ โรงแรม ดิ เอมเมอรลั ด์ ถนนรชั ดาภิเษก กรุงเทพฯ มีวตั ถุประสงคเ์ พือ่ การสง่ เสรมิ
และเสริมสร้างให้เยาวชนเปน็ ผู้ประกอบการรุ่นใหม่ที่สามารถพ่งึ ตนเองทางเศรษฐกจิ ได้ และเพือ่ สร้างเครอื ข่าย
และส่งเสรมิ ความรว่ มมอื ของผ้ปู ระกอบการทางสงั คมร่นุ เยาวใ์ ห้เป็นรปู ธรรมและกา้ วเข้าเป็นผปู้ ระกอบการ
โดยกลุ่มเป้าหมายคือ เจ้าหน้าท่อี าวโุ สที่เปน็ ผูป้ ระสานงานหลกั ทร่ี ับผดิ ชอบงานดา้ นเด็กและเยาวชนจาก
ประเทศสมาชิกอาเซียน+3 (จีน เกาหลีใต้ ญี่ป่นุ ) จำนวน 13 ประเทศ ประเทศละ 1 คน รวม 13 คน
เจ้าหน้าท่จี ากสำนกั เลขาธกิ ารอาเซยี น เยาวชนอายุระหวา่ ง 18-25 ปี จากประเทศสมาชกิ อาเซียน+3 ประเทศ
ละ 4 คน ผลลัพธ์ คอื ได้รูปแบบและแนวทางสำหรับเยาวชนในการก้าวเป็นผปู้ ระกอบการทางสังคมเพื่อนำไป
ขยายผลตอ่ ไปในอนาคตและสามารถสรา้ งเครอื ข่ายทแ่ี ข็งแกร่งของผูป้ ระกอบการรุ่นเยาว์ทม่ี ีศกั ยภาพจาก
ประเทศสมาชิก ASEAN และประเทศคเู่ จรจาจากประเทศจีน ญีป่ นุ่ และเกาหลใี ต้ (กรมกิจการเด็กและเยาวชน
, 2561)

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 107

สว่ นที่ 4
บทบาทและผลการบรู ณาการของภาคประชารฐั ต่อการพฒั นาเด็กและเยาวชน

องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ ระดับตำบลเป็นองค์กรท่มี ีความสำคัญในการพฒั นาประเทศ เนื่องจาก เป็น
ตวั แทนของประชาชนในระดบั ทอ้ งถน่ิ และมีบทบาทในระบบบริหารราชการแผน่ ดินซึ่งมีความใกล้ชดิ กบั
ประชาชนในระดบั ทอ้ งถิ่นมากทสี่ ดุ ขณะทีแ่ ผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 ได้ให้
ความสำคญั กับทิศทางการพฒั นาทีม่ งุ่ สกู่ ารเปลี่ยนผา่ นประเทศไทยสคู่ วามมน่ั คงและการพฒั นาอย่างยั่งยนื
รวมถงึ ไทยได้มีฉนั ทามตริ ว่ มกบั เปา้ หมายการพฒั นาท่ยี ัง่ ยืน (sustainable development goals–SDGs)
คอื “การพฒั นาทีส่ นองตอบต่อความตอ้ งการของคนร่นุ ปจั จุบนั ” เชอื่ มโยงการพัฒนาท้ังด้านเศรษฐกิจ สังคม
และสง่ิ แวดล้อมทเ่ี ปน็ “วาระดบั สากลเกิดขึ้นจรงิ ในระดบั ท้องถ่ิน” (global agenda a reality at local
level) ซงึ่ เป็นแนวทางท่สี อดคลอ้ งกบั การพฒั นาประเทศที่เน้นการพัฒนาอยา่ ง “มั่นคง มัง่ ค่ัง ยง่ั ยนื ” ภายใต้
แนวคิดประเทศไทย 4.0 และการปฏิรูประบบราชการที่มจี ุดมุ่งหมายใหห้ นว่ ยงานภาครฐั เปน็ องคก์ รดิจทิ ัล
รวมท้งั การพฒั นาเทคโนโลยีดิจิทลั และนวัตกรรมเพอ่ื การก้าวไปสู่ “เศรษฐกิจทข่ี ับเคล่ือนด้วยนวัตกรรม”
แนวทางการพัฒนาดงั กลา่ วถอื เป็นความท้าทายใหม่ท่ีเกดิ ขน้ึ

ในปี พ.ศ.2560 พระราชบญั ญ ตั สิ ่งเสรมิ และพฒั นาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ (ฉบบั ที่ 2)
ไดป้ ระกาศใช้ พระราชบญั ญตั ิฉบับดังกล่าว กำหนดแนวทางและปรับปรุงวิธีการในการสง่ เสริมพฒั นาเดก็ และ
เยาวชนใหเ้ หมาะสมสอดคลอ้ งกบั สภาพสังคมปัจจบุ นั โดยใหอ้ งค์กรเอกชนและองคก์ รส่วนทอ้ งถิ่นมสี ่วนร่วม
มากข้ึนดงั ปรากฏในมาตรา 22 ใหอ้ งคก์ ารบรหิ ารสว่ นตำบล เทศบาล โดยคำแนะนำของหวั หน้าบา้ นพกั เดก็
และครอบครวั ในแต่ละจังหวดั จัดให้มีสภาเดก็ และเยาวชนตำบล สภาเดก็ และเยาวชนเทศบาล แล้วแต่กรณี
สมาชิกประกอบด้วยเด็กและเยาวชนทอ่ี ย่ใู นเขตพนื้ ที่องค์การบรหิ ารส่วนตำบลหรอื เทศบาลนนั้
พระราชบัญญตั สิ ง่ เสรมิ และพัฒนาเดก็ และเยาวชนแห่งชาติฉบบั น้ี ทำให้ ณ ปี พ.ศ 2560 ประเทศไทยมสี ภา
เด็กและเยาวชนถึง 4 ระดับ โดยกำหนดให้มีการจดั ตงั้ สภาเด็ก และเยาวชนระดับตำบลหรอื เทศบาล 7,775
แห่งท่ัวประเทศ ทัง้ นีก้ ระทรวงมหาดไทย โดยกรมสง่ เสรมิ การปกครองทอ้ งถิ่น ไดก้ ำหนดให้องค์การบรหิ าร
ส่วนตำบลและเทศบาล สนบั สนนุ การดำเนินกิจกรรมของสภาเดก็ และเยาวชนระดับตำบล ทั้งให้องคก์ าร
บรหิ ารสว่ นตำบลและเทศบาลจดั ทำแผนพัฒนาเดก็ และเยาวชนในระดับทอ้ งถ่ินใหส้ อดคลอ้ งกบั แผนพฒั นา
เด็กและเยาวชนแห่งชาติและพิจารณาในงบประมาณรายจา่ ยประจำปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 กล่าวได้วา่
พระราชบัญญตั สิ ง่ เสริมและพัฒนาเด็กและเยาวชนแหง่ ชาติ ส่งผลใหอ้ งคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ ในฐานะที่
กลไกรัฐในระดบั พื้นท่มี บี ทบาทในการพัฒนาเดก็ และเยาวชนอย่างชัดเจน

การขยายบทบาทหนา้ ทข่ี ององคก์ รปกครองส่วนท้องถ่ินในการการพฒั นาและคมุ้ ครองเดก็ และ
เยาวชนนนั้ เปน็ หมดุ หมายอันสำคัญของการเปลย่ี นผ่านจากการพัฒนาและคมุ้ ครองเดก็ และเยาวชนจาก
ส่วนกลางไปสกู่ ารทำงานในระดับพื้นท่ี เน่ืองจากนโยบายและแผนทเ่ี กย่ี วข้องกบั เดก็ และเยาวชนไทยในชว่ ง
ระยะเวลาทผ่ี ่านมานนั้ เป็นภารกิจหน้าท่ขี องหน่วยงานภาครัฐสว่ นกลางเปน็ หลัก ในขณะทก่ี ระแสการ
เปลยี่ นแปลงทางสังคมส่งผลกระทบเดก็ และเยาวชนไทยเกิดขน้ึ ในทกุ ระดับของสังคม การขยายบทบาทหน้าท่ี
ขององค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถ่ินเป็นการเปลีย่ นใหส้ ถาบนั ทางสงั คม (social institution) สามารถสรา้ งการ
รวมกล่มุ สังคม (social groups) ใหเ้ กดิ ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งกันและเชื่อมโยงกบั ผคู้ นในระดบั ทอ้ งถน่ิ มากข้ึน

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 108

4.1 องค์กรการปกครองส่วนท้องถิ่นกบั การพฒั นาเด็กและเยาวชน

ผลจากการทค่ี ณะกรรมการจดั ทำยุทธศาสตรช์ าตไิ ด้กำหนดยุทธศาสตรช์ าตใิ นการพัฒนาในระยะยาว
พรอ้ มกบั การปฏิรูปและพัฒนาระบบกลไกการบรหิ ารราชการแผน่ ดนิ ในการขับเคลื่อนยุทธศาสตรใ์ หส้ ามารถ
นำไปสูก่ ารปฏิบตั อิ ย่างจริงจังเพอ่ื ช่วยยกระดบั คุณภาพของประเทศไทยในทกุ ภาคส่วน ประกอบกบั ในปี
พ.ศ. 2560 เป็นชว่ งเร่ิมแผนพฒั นาเศรษฐกิจและสังคมแหง่ ชาตฉิ บบั ที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564) ซ่ึงกำหนด
ทศิ ทางของประเทศให้ “มนั่ คง ม่งั คงั่ ยง่ั ยนื ” อันจะนำไปสู่การบรรลวุ สิ ัยทัศนข์ องประเทศในระยะยาว ซึ่งการ
บรหิ ารราชการแผน่ ดนิ ราชการแผ่นดินจงึ ต้องมีการพฒั นาแนวทางยุทธศาสตรก์ ารพฒั นาประเทศเพอ่ื ใหม้ กี าร
บรหิ ารเช่อื มโยงทมี่ ีประสทิ ธภิ าพด้วยการสร้างความโปร่งใสในทุกขนั้ ตอนของการปฏิบัติราชการ การพฒั นา
บคุ ลากรของภาครฐั โดยให้มีระบบการตรวจสอบและการตดิ ตาม

4.1.1 การดำเนินการสง่ เสรมิ การพฒั นาเด็กและเยาวชน ใน ปี พ.ศ. 2561

สมัชชาการพัฒนาเด็กและเยาวชนแห่งชาติทงั้ ในปี พ.ศ. 2560 และ ปี พ.ศ. 2561 ทผ่ี ่านมา ได้จัดขนึ้
ในประเด็นเกี่ยวขอ้ งกบั บทบาทขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ ในการพัฒนาเดก็ และเยาวชนโดยตรง ซึ่งตอก
ยำ้ ความสำคัญขององค์กรปกครองส่วนท้องถิน่ ในภารกิจการส่งเสรมิ และพฒั นาเด็กและเยาวชนและสภาเดก็
เยาวชนตำบล โดย สมชั ชาการพัฒนาเดก็ และเยาวชนแห่งชาตปิ ระจำปี 2560 จัดขนึ้ ในประเดน็ หวั ข้อ
“ทอ้ งถ่ินกับการพัฒนาเดก็ และเยาวชนสู่ประเทศไทย 4.0” มมี ตกิ ารประชมุ สมชั ชาฯเพ่อื จัดทำแนวทางการ
ขับเคลือ่ นมตสิ มัชชาการพัฒนาเด็กและยาวชนแห่งชาติ จำนวน 7 ข้อ ดงั ต่อนี้

1) ขอใหม้ มี ตคิ ณะรัฐมนตรีกำหนดเปน็ นโยบายสำคญั แห่งชาตใิ นการพัฒนาเด็กและเยาวชน
กระทรวงมหาดไทยตอ้ งออกกฎหมายและระเบยี บ ให้ อปท. ถอื เป็นนโยบายทตี่ ้องทำ

2) ขอใหก้ ระทรวงมหาดไทยออกระเบียบว่าดว้ ยการใช้จ่ายเงนิ เพื่อการคมุ้ ครองและสง่ เสรมิ พฒั นาเด็ก
และเยาวชน

3) ขอให้กรมสง่ เสริมการปกครองท้องถน่ิ สนับสนุนใหอ้ งคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ จัดทำแผน
การพัฒนาเด็กและเยาวชนระดบั ทอ้ งถน่ิ ให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ พ.ศ.2560 -
2564 โดยการมสี ว่ นรว่ มของภาคประชาสังคมและเครือข่ายเดก็ และเยาวชน

4) ขอให้กรมส่งเสรมิ การปกครองทอ้ งถิน่ สนับสนุนใหอ้ งค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเสรมิ สรา้ งความ
รว่ มมือกบั ภาครฐั ภาคเศรษฐกจิ ภาคประชาสังคม ภาควิชาการและเครอื ข่ายเด็กและเยาวชนในพืน้ ท่ี
ท่ีเกย่ี วขอ้ งในการทำงานดา้ นการคมุ้ ครองและส่งเสรมิ พัฒนาเดก็ และเยาวชน

5) ขอใหก้ รมส่งเสริมการปกครองทอ้ งถ่ินร่วมกับกรมกจิ การเดก็ และเยาวชนจดั ใหม้ กี ารพัฒนา
ผู้บริหาร และบคุ ลากรขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถิ่นให้มสี มรรถนะในการปฏบิ ตั งิ านค้มุ ครองและส่งเสรมิ
พฒั นาศกั ยภาพของเดก็ และเยาวชน โดยกำหนดเปน็ ตวั ช้วี ดั ขององค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่

6) ขอให้กรมกิจการเด็กและเยาวชนผลักดนั ให้เกดิ การจดั ทำ/เช่อื มโยง/บูรณาการฐานขอ้ มูลเดก็ และ
เยาวชนระหว่างหนว่ ยงานทเ่ี กี่ยวข้องในรูปแบบฐานขอ้ มูลอิเลก็ ทรอนิกส์ โดยคำนึงถึงสิทธใ์ิ นการคุ้มครอง
ขอ้ มูล สว่ นบคุ คลตามขอ้ กฎหมาย

7) ขอให้มีพืน้ ที่กลางให้กับเด็กและเยาวชนในพน้ื ที่

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 109

ประเดน็ เรอ่ื งท้องถน่ิ กับการพัฒนาเดก็ และเยาวชนในสมัชชาการพัฒนาเด็กและเยาวชนแหง่ ชาติ
แหง่ ชาตปิ ระจำปี 2561 จดั ขน้ึ ในหวั ขอ้ “ทอ้ งถ่ินไทย ร่วมใจพัฒนาเดก็ และเยาวชน” ได้มีมตกิ ารประชุม
สมัชชาฯเพือ่ จัดทำแนวทางการขับเคล่ือนมตสิ มัชชาการพฒั นาเดก็ และเยาวชนแห่งชาตแิ ห่งชาตจิ ำนวน 6 ข้อ
ดงั ต่อนี้

1) ให้กระทรวงมหาดไทย กระทรวงการคลงั (กรมบัญชกี ลาง) สำนักงบประมาณและกระทรวง
การพัฒนาสงั คมและความมนั่ คงของมนษุ ย์ รว่ มกนั ร่างระเบียบว่าดว้ ยการใช้จา่ ยงบประมาณที่เกี่ยวข้องกบั
การส่งเสรมิ และพฒั นาเด็กและเยาวชน

2) ใหผ้ ู้บริหารระดับจังหวดั นำโดยผวู้ า่ ราชการจังหวดั พฒั นาสังคมและความม่ันคงของมนษุ ย์จงั หวดั
ผูบ้ รหิ ารองคก์ รปกครองสว่ นท้องถ่ิน และภาคีเครือข่ายท้งั ภาครัฐและภาคเอกชนที่เก่ียวข้อง ร่วมกนั กำหนด
นโยบายในการปฏบิ ตั งิ านด้านการส่งเสรมิ และพฒั นาเด็กและเยาวชนอยา่ งบรู ณาการ

3) ใหก้ รมส่งเสรมิ การปกครองทอ้ งถน่ิ รว่ มกบั กรมกจิ การเด็กและเยาวชน จัดใหม้ กี ารพัฒนาบคุ ลากร
ขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่นิ ใหม้ สี มรรถนะในงานด้านการพัฒนาเดก็ และเยาวชนและมคี วามสามารถ
ในการจดั ทำแผนการระดมทรัพยากรและการบริหารจดั การ

4) ให้กรมส่งเสรมิ การปกครองท้องถ่ิน แก้ไขระเบยี บให้องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ ตอ้ งมผี ู้แทน
สภาเดก็ และเยาวชน เขา้ รว่ มในการจัดทำแผนพฒั นาระดับทอ้ งถน่ิ

5) ให้คณะกรรมการสง่ เสรมิ การพัฒนาเดก็ และเยาวชนแหง่ ชาติ มีมตใิ ห้กรมกิจการเดก็ และเยาวชน
ประสานหน่วยงาน เพ่ือหาแนวทางในการสนับสนุนทนุ ใหก้ ับเดก็ และเยาวชนเปดิ โอกาสใหเ้ ดก็ และเยาวชน
ในท้องถ่นิ ทุกกลมุ่ สามารถเขา้ ถึงแหลง่ ทนุ ไดโ้ ดยงา่ ยและสามารถบรหิ ารจัดการได้อย่างยืดหยุ่น

6) หนว่ ยงานภาครฐั ท่มี กี ารดำเนนิ งานดา้ นเด็กและเยาวชน ต้องมนี โยบายในการสนบั สนุน ใหร้ างวลั
และสร้างแรงจูงใจกบั ภาคส่วนตา่ ง ๆ เพ่ือใหเ้ ขา้ มามสี ่วนร่วมกับท้องถ่ินในการสนบั สนุนงานของเด็กและ
เยาวชน

กล่าวไดว้ า่ สมัชชาการพัฒนาเดก็ และเยาวชนแห่งชาติแหง่ ชาติ ประจำปี พ.ศ. 2560 และประจำปี
พ.ศ. 2561 มปี ระเด็นหลกั เกี่ยวขอ้ งกบั บทบาทขององค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ ในการพัฒนาเด็กและเยาวชน
โดยตรง อยา่ งไร ก็ดีมตสิ มชั ชาการพัฒนาเดก็ และเยาวชนแหง่ ชาติทง้ั สองปไี ดเ้ สนอเขา้ สกู่ ารพจิ ารณาของ
คณะกรรมการการส่งเสรมิ การพฒั นาเดก็ และเยาวชนแหง่ ชาติ (กดยช.) เพอ่ื นำไปดำเนินการให้หนว่ ยงาน
ภาครฐั และภาคส่วนอนื่ ๆ ทีเ่ กย่ี วขอ้ งส่งเสริมสนบั สนุนเดก็ และเยาวชนเป็นทเ่ี รยี บร้อยแล้ว (ชานนท์ โกมล
มาลย,์ 2562, น.35-36)

อีกตวั อย่างหนึ่งท่นี า่ สนใจ คือ ประเด็นการพัฒนาเด็กปฐมวยั ในท้องถน่ิ รายงานการปฏบิ ัตงิ านของกรม
ส่งเสริมการปกครองสว่ นท้องถน่ิ กระทรวงมหาดไทย ปี พ.ศ. 2561 (กรมส่งเสริมการปกครองสว่ นท้องถ่ิน,
2561) ผลการดำเนินงานตามประเด็นยุทธศาสตรท์ ่ี 4 การส่งเสรมิ และพัฒนาบรกิ ารสาธารณะสุขของทอ้ งถิ่น
ท่ีมีคุณภาพเพือ่ คุณภาพชีวติ ของประชาชน โดยกรมปกครองส่วนทอ้ งถิน่ ได้มงุ่ เน้นการพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตทุก
ช่วงวยั ผา่ นการจัดสรรงบประมาณเงินอดุ หนุนเฉพาะกิจ สำหรบั โครงการสง่ เสรมิ การเรยี นรเู้ ดก็ ปฐมวยั
ทอ้ งถ่นิ ไทยผา่ นการเลน่ (สนามเดก็ เลน่ สรา้ งปัญญา) ปงี บประมาณ พ.ศ. 2561 ให้แกอ่ งคก์ รปกครองส่วน
ท้องถน่ิ ทมี่ ศี นู ยพ์ ฒั นาเด็กเล็กและมคี วามประสงค์เข้ารว่ มโครงการ “ส่งเสริมการเรียนรเู้ ดก็ ปฐมวยั ท้องถิ่น
ไทย ผา่ นการเล่น” รวมไปถึงพน้ื ทีใ่ นเขตจังหวัดชายแดนภาคใตผ้ า่ นการอบรมเชงิ ปฏิบัติการครผู ู้ดูแลเดก็
ศูนย์พฒั นาเด็กเล็กขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในพื้นท่ีจังหวัดชายแดนใต้ จำนวน 6 ร่นุ ๆ ละ 3 วนั
และผลการดำเนินงานตามประเด็นยุทธศาสตร์ท่ี 5 การบริหารและพัฒนาทรัพยากรบคุ คลของกรมสง่ เสรมิ การ
ปกครองส่วนทอ้ งถิ่นเพอื่ รองรบั ทิศทางการพัฒนาของประเทศ ซึ่งมีภารกิจในการเพ่ิมพนู ความรู้ ทกั ษะและ

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 110

สรา้ งเสรมิ สมรรถนะการจัดกิจกรรมการเรยี นรู้ในโครงการมคี วามสขุ กบั 4H (Head Heart Hand Health)
โดยบรู ณาการกิจกรรมสร้างสรรคส์ ูก่ ารศกึ ษาเพอื่ มงี านทำเพื่อเสรมิ สร้างสมรรถนะแหง่ การเรียนรู้

นอกจากนี้ผลการปฏิบัติราชการของกรมสง่ เสริมการปกครองท้องถ่นิ ปีงบประมาณ 2561 อันเก่ยี วขอ้ ง
กบั เด็กและเยาวชน ยกตวั อยา่ งดงั ตอ่ ไปนี้

(1) กรมส่งเสรมิ การปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ นำหลกั การ “บวร หรือ บ้าน วัด โรงเรยี น” มาเปน็ แนวทางใน
การเผยแพร่องคค์ วามรู้ ให้ทกุ ภาคสว่ นเขา้ มามีสว่ นรว่ ม มอี งค์กรปกครองส่วนท้องถน่ิ เข้ารว่ ม
โครงการ จำนวน 5,244 แหง่

(2) เร่งรดั การดำเนนิ โครงการอาหารกลางวันด้วยการจดั ให้มกี ารดำเนนิ การด้านระบบสำหรบั อาหาร
กลางวนั ในโรงเรียนแบบอตั โนมตั ิ เป็นการติดตาม ตรวจสอบโดยการใช้โปรแกรมของสถานศึกษา
ในสงั กัดองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถิน่ ในการควบคมุ คณุ ภาพ

(3) โครงการโรงเรยี นพอเพียงทอ้ งถิน่ โดยมโี รงเรยี นเข้าร่วมโครงการ จำนวน 1,521 แห่ง จากจำนวน
ทง้ั ส้ิน 1,701 แห่ง

(4) กิจกรรมตามมาตรการเรื่อง “เดก็ ไทยไม่จมน้ำ” เพ่ือเดก็ ในความดูแลของศนู ย์พัฒนาเด็กเลก็
สงั กดั องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ มีทักษะในการเอาตัวรอดจากการจมนำ้

(5) โครงการสง่ เสรมิ การเรียนรเู้ ดก็ ปฐมวัย ทอ้ งถิ่นไทย ผ่านการเลน่ ประจำปงี บประมาณ พ.ศ. 2561
มศี ูนย์เดก็ เล็กทีไ่ ด้รับคัดเลือกเข้าโครงการ จำนวนท้ังส้นิ 501 แห่ง

การดำเนนิ งานขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถิ่นกบั การพฒั นาเด็กและเยาวชน ในปี พ.ศ. 2561 น้นั
พบว่า องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่ินเข้ามามีบทบาทในการดำเนินงานด้านการพัฒนาเด็กและเยาวชนมากขนึ้
หากพจิ ารณาจากสมชั ชาการพัฒนาเดก็ และเยาวชนแหง่ ชาตปิ ระจำปี 2560 ในหัวข้อท้องถ่นิ กบั การพฒั นาเดก็
และเยาวชนสู่ประเทศไทย ซ่ึงมปี ระเดน็ การเรยี กรอ้ งใหก้ รมส่งเสริมการปกครองท้องถน่ิ เข้ามาสนบั สนุนการ
ดำเนินงานดา้ นการพัฒนาเด็กและเยาวชนมากข้ึน ทง้ั ทางดา้ นการบริหารจัดการ ด้านการพัฒนาโดยเฉพาะ
ประเดน็ การพัฒนาเด็กปฐมวยั โดยการมสี ่วนร่วมของชมุ ชน ครอบครวั และสถาบันในท้องถ่ิน

4.2 องคก์ รพฒั นาเอกชนและภาคธรุ กิจกบั การพฒั นาเดก็ และเยาวชน

สภาองคก์ ารพัฒนาเด็กและเยาวชน ในพระราชูปถัมภส์ มเด็จพระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราช
กุมารี (สอ.ดย.) ได้สำรวจและวิเคราะห์บทบาทขององคก์ รพัฒนาเอกชน 95 องค์กร ในการพฒั นาเด็กและ
เยาวชนในปี พ.ศ. 2561 ค้นพบ 8 ประเดน็ หลกั คือ 1) ประเภทหรอื สถานภาพขององคก์ รพัฒนาเอกชน/
บริษัท 2) พ้นื ทีก่ ารทำงานหรือพ้นื ทใี่ หก้ ารสนับสนุน 3) ประเดน็ การทำงานหรือการสนบั สนุน 4) ความร่วมมือ
กบั ภาคสว่ นตา่ งๆของสงั คม 5) การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของประเทศไทย 6) แนวทางการดำเนนิ งานของ
องค์กรพฒั นาเอกชนและกลุม่ เป้าหมาย 7) ปญั หาอปุ สรรคในการดำเนนิ งานขององค์กรพัฒนาเอกชน และ
8) เหตุผลท่ีภาคธรุ กจิ ให้การสนับสนุนงานด้านเดก็ และเยาวชน ดังมรี ายละเอยี ดแยกเปน็ การดำเนนิ งานพฒั นา
เด็กและเยาวชนขององคก์ รพฒั นาเอกชน และการสนับสนนุ งานพฒั นาเด็กและเยาวชนของภาคธุรกิจ
ดังตอ่ ไปน้ี

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 111

4.2.1 การดำเนินงานพัฒนาเด็กและเยาวชนขององคก์ รพฒั นาเอกชน

การดำเนินงานพัฒนาเด็กและเยาวชนขององคก์ รพัฒนาเอกชนนั้นสภาองค์การพฒั นาเด็กและเยาวชน
ในพระราชปู ถมั ภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกมุ ารี (สอ.ดย.) ไดส้ ำรวจและวิเคราะหบ์ ทบาท
ขององค์กรพัฒนาเอกชน 95 องค์กร ในการพฒั นาเด็กและเยาวชนในปี พ.ศ. 2561 ซึ่งการสำรวจแบง่ เปน็
สถานภาพขององคก์ ร พื้นทด่ี ำเนนิ งาน ประเด็นการดำเนนิ งาน แนวทางการดำเนินงาน กลุ่มเปา้ หมายการ
ดำเนินงาน ความรว่ มมือกับภาคสว่ นตา่ ง ๆของสังคม การทำงานกับหน่วยงานในพื้นที่
การรับมือกับการเปลยี่ นแปลงของประเทศไทย ปญั หา อปุ สรรคในการดำเนินงาน โดยมีรายละเอยี ดดังตอ่ ไปน้ี

4.2.1.1 สถานภาพขององค์กร
สถานภาพขององค์กรพัฒนาเอกชน 95 องค์กร ทใี่ ห้ขอ้ มลู มี 3 ประเภท ตามตารางตอ่ ไปนี้

สถานภาพขององค์กร ตารางที่ 26 แสดงสถานภาพขององคก์ ร ค่าเฉล่ีย (รอ้ ยละ)

ระดบั ประเทศ จำนวนองค์กร 57.89
ระดบั ทอ้ งถ่นิ 28.42
ระดับระหวา่ งประเทศ 55 13.69
27 100.00
รวม 13
95

ทง้ั 95 องค์กร ทใี่ ห้ขอ้ มูล สว่ นใหญ่ คือ 55 องคก์ ร หรือร้อยละ 57.89 มีสถานภาพเป็นองค์กร
ระดบั ประเทศ ในขณะที่ 27 องค์กร หรือรอ้ ยละ 28.42 เป็นองค์กรระดับทอ้ งถนิ่ และ 13 องค์กร หรอื รอ้ ยละ
13.69 เป็นองคก์ รระหวา่ งประเทศ

4.2.1.2 พ้นื ทด่ี ำเนินงาน
องคก์ รพฒั นาเอกชนท่ใี ห้ขอ้ มูล 95 องคก์ ร มพี น้ื ท่ีการดำเนนิ งานกระจายอยทู่ ้ัง 6 ภาค รวมท้งั
กรงุ เทพฯ และปริมณฑล ตามตารางต่อไปน้ี

ตารางท่ี 27 แสดงพืน้ ท่ดี ำเนินงาน (เลือกไดม้ ากกว่า 1 ขอ้ )

พนื้ ทดี่ ำเนินงาน จำนวนองคก์ ร ค่าเฉลีย่ (ร้อยละ) N=95

กรุงเทพฯและปริมณฑล 63 66.31
ภาคเหนือ 52 54.73
ภาคตะวันออกเฉยี งเหนอื 50 52.63
ภาคใต้ 48 50.52
ภาคกลาง 41 43.15
ภาคตะวันออก 34 35.78
ภาคตะวนั ตก 25 26.31

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 112

สว่ นใหญข่ ององคก์ รพัฒนาเอกชนทีใ่ ห้ข้อมูล 95 องคก์ ร ดำเนนิ งานมากกวา่ 1 พน้ื ท่ี และพ้นื ที่
ดำเนนิ งานมากที่สุด คอื กรุงเทพฯ และปริมณฑล โดยองคก์ รพัฒนาเอกชนท่ใี ห้ขอ้ มลู จำนวน 63 องค์กร

หรือร้อยละ 66.31 มีพ้นื ท่กี ารทำงานในกรงุ เทพฯ และปรมิ ณฑล พ้ืนทที่ ี่มอี งค์กรพฒั นาเอกชนทำงานมาก
รองลงมา คอื ภาคเหนอื จำนวน 52 องค์กร หรอื ร้อยละ 54.73 และภาคตะวันออกเฉยี งเหนือจำนวน
50 องค์กร หรอื รอ้ ยละ 52.63 สว่ นภาคตะวนั ตกเปน็ พ้ืนท่ที ม่ี ีองค์กรพัฒนาเอกชนทำงานน้อยท่สี ุด

คือ 25 องค์กร หรือร้อยละ 26.31

4.2.1.3 ประเด็นการดำเนินงาน
ประเด็นหลกั ในการทำงานขององคก์ รพัฒนาเอกชน 95 องค์กร ทใ่ี ห้ขอ้ มลู มี 10 ประเด็น ซึ่งสว่ นใหญ่ทำงาน
มากกวา่ 1 ประเดน็ ขน้ึ ไป ตามตารางต่อไปน้ี

ตารางท่ี 28 แสดงประเด็นการดำเนินงาน (เลือกไดม้ ากกวา่ 1 ขอ้ )

ประเด็นการดำเนนิ งาน จำนวนองค์กร ค่าเฉลยี่
(รอ้ ยละ) N=95

1. การส่งเสริมและพัฒนาครอบครัว 60 63.15

2. การสรา้ งสขุ ภาวะ 36 37.89
• โภชนาการ 52 54.73
• สุขภาพกาย/จิต 36 37.89
28 29.47
• อนามยั เจริญพันธุ์/เพศวถิ ี 24 25.26

• การสร้างความปลอดภยั 40 42.10
48 50.52
• การปอ้ งกนั อบุ ัติเหตุ 32 33.68
3. การส่งเสริมการศึกษา 32 33.68

• ทนุ /อปุ กรณ์
• วยิ าศาสตร/์ เทคโนโลยแี ละสื่อสารสนเทศ
• การศึกษาทางเลอื ก/ศนู ย์การเรยี นรู้
• การผลิตส่ือการเรยี น การสอน

4. การส่งเสริมคณุ ธรรม จริยธรรม 80 84.21

5. การสง่ เสรมิ นันทนาการ ศลิ ปะ วฒั นธรรม และภูมิปัญญา 82 86.31
ท้องถน่ิ

6. การปกป้อง คมุ้ ครองเด็กและเยาวชน

• สิทธเิ ดก็ 64 67.36

• การตอ่ ตา้ นการค้ามนุษย์/ความรุนแรง/สง่ิ เสพตดิ และ 28 29.47

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 113

ประเดน็ การดำเนินงาน จำนวนองค์กร ค่าเฉลี่ย
(รอ้ ยละ) N=95
อบายมุข 62
• การช่วยเหลอื และฟื้นฟูเดก็ และเยาวชนในสภาวะยากลำบาก เชน่ 65.26
32
พิการ ตอ้ งคดี ชาติพันธุ์ กำพร้า เรร่ อ่ น ได้รบั ผลกระทบจากเอดส์ 33.68
ภยั พิบตั ิ และ 3 จงั หวดั ชายแดนใต้ ฯลฯ 36
• การใหค้ ำปรึกษาโดยสายด่วน 20 37.89
7. การพฒั นาศกั ยภาพดา้ นเศรษฐกิจ 60 21.05
• ทักษะด้านดิจิทัล 36 63.15
• ทักษะด้านภาษาตา่ งประเทศ 40 37.89
• การพฒั นาโลกทศั น์และทกั ษะอาชีพ 24 42.10
• การสร้างวนิ ัยทางการเงนิ 25.26
• การพฒั นาทักษะชวี ติ 54
• การพัฒนาทักษะการทำงาน 71 56.84
8. การสง่ เสริมการมีส่วนรว่ ม 32 74.73
• การสนับสนุนกล่มุ /เครอื ขา่ ยเดก็ และเยาวชน 56 33.68
• การส่งเสริมจติ อาสา 58.94
• การส่งเสริมการอนุรักษส์ ง่ิ แวดล้อม 20
• การสนบั สนุนกจิ กรรมพัฒนาสงั คม 60 21.05
9. การพัฒนากลไก 40 63.15
• การออก/ปรบั ปรงุ กฎหมาย 48 42.10
• การพฒั นาบุคลากร 50.52
• การเสริมเครอื ขา่ ยการทำงาน
10. การดำเนินงานระดับ ASEAN

ในประเดน็ การทำงานทัง้ 10 ประเดน็ ทีอ่ งค์กร 95 องคก์ ร ไดใ้ ห้ข้อมลู น้ัน ประเดน็ ท่มี อี งคก์ ร
ดำเนินงานมากทีส่ ุด 82 องคก์ ร หรอื ร้อยละ 86.31 คือ การสง่ เสรมิ นนั ทนาการ ศลิ ปะ วัฒนธรรม
และภูมิปัญญาท้องถนิ่ ตามมาดว้ ยประเด็นการส่งเสรมิ คุณธรรม จรยิ ธรรม ซ่งึ มีองค์กรทด่ี ำเนนิ งาน 80 องค์กร
หรอื ร้อยละ 84.21 ถัดไปคอื ประเดน็ เรื่อง จติ อาสา ซึ่งมีองคก์ รท่ดี ำเนินการ 71 องค์กร หรอื รอ้ ยละ 74.73
สำหรับประเด็นการทำงานท่มี ีองค์กรดำเนนิ งานจำนวนระหวา่ ง 60 – 70 องคก์ ร คอื

• สิทธิเดก็ จำนวน 64 องค์กร หรือรอ้ ยละ 67.36

• การช่วยเหลอื และพ้นื ฟเู ดก็ และเยาวชนในสภาวะยากลำบาก จำนวน 62 องคก์ ร หรือร้อยละ 65.26

• การส่งเสริมและพัฒนาครอบครัว การพฒั นาบคุ ลากร และการพัฒนาโลกทศั นแ์ ละทกั ษะอาชพี มี
จำนวนการดำเนินงานแตล่ ะประเด็นเทา่ กัน คือ 60 องคก์ ร หรือร้อยละ 63.15

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 114

ส่วนประเดน็ การทำงานท่มี ีองคก์ รดำเนนิ งานนอ้ ยกว่า 30 องคก์ ร คือ

• การสรา้ งความปลอดภัย และการตอ่ ตา้ นการค้ามนุษย/์ ความรนุ แรง/สง่ิ เสพตดิ และอบายมขุ
ซง่ึ มีองค์กรดำเนินงานประเดน็ ละ 28 องค์กร หรือร้อยละ 29.47 เท่ากัน

• การป้องกันอุบัตเิ หตุ และการพฒั นาทกั ษะการทำงาน ซึง่ มีองคก์ รดำเนินงานประเดน็ ละ 24 องคก์ ร
หรือรอ้ ยละ 25.26 เทา่ กัน

• การออก/ปรบั ปรุงกฎหมาย และการพฒั นาทักษะด้านภาษาตา่ งประเทศ ซ่ึงมอี งคก์ รดำเนนิ งาน
ประเด็นละ 20 องคก์ ร หรือรอ้ ยละ 21.05 เท่ากนั
จะเห็นไดว้ า่ ในปี 2561 ได้มกี ารเพ่ิมการเก็บข้อมลู ในการดำเนนิ งานในประเดน็ ของ การพฒั นาศักยภาพ

ด้านเศรษฐกิจของเยาวชนในขอ้ 7 และการดำเนนิ งานระดับ ASEAN ในข้อ 10 ซ่งึ มีจำนวนองคก์ รที่
ดำเนนิ งานในดา้ นการพฒั นาศกั ยภาพดา้ นเศรษฐกิจของเยาวชนตั้งแต่ 20 องค์กร หรือรอ้ ยละ 21.05 ในด้าน
การพัฒนาทกั ษะด้านภาษาตา่ งประเทศจนถงึ 60 องค์กร หรอื รอ้ ยละ 63.15 ในดา้ นการพัฒนาโลกทัศนแ์ ละ
ทกั ษะอาชพี ส่วนการดำเนินงานระดบั ASEAN นัน้ มจี ำนวน 48 องค์กร หรือรอ้ ยละ 50.52

4.2.1.4 แนวทางการดำเนนิ งาน
องค์กรพฒั นาเอกชน 95 องคก์ ร ทใี่ ห้ขอ้ มูลมแี นวทางการดำเนินงานด้านการพฒั นาเด็กและเยาวชน 10
แนวทาง ดังตารางตอ่ ไปนี้

ตารางที่ 29 แสดงแนวทางการดำเนินงาน (เลอื กไดม้ ากกว่า 1 ขอ้ )

แนวทางการดำเนนิ งาน จำนวนองคก์ ร คา่ เฉลีย่ (ร้อยละ) N=95

พัฒนาศกั ยภาพ 72 75.78
สนับสนนุ การมสี ่วนรว่ ม 63 66.31
สรา้ งองคค์ วามร้แู ละต้นแบบ 58 61.05
ใหบ้ ริการด้านสงเคราะหแ์ ละฟนื้ ฟู 58 61.05
ใหท้ นุ การศึกษา 49 51.57
ให้บริการดา้ นป้องกัน 49 51.57
รณรงคร์ ะดบั นโยบายและสาธารณะ 40 42.10
ระดมสรรพกำลังจากภาคส่วนต่าง ๆ ของสังคม 40 42.10
พัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศและสอ่ื การเรยี นรู้ 31 32.63
ศึกษาวจิ ยั และวเิ คราะห์สถานการณ์ 31 32.63

สำหรบั 95 องคก์ ร ท่ีให้ข้อมลู เรอ่ื งแนวทางการดำเนินงาน มีองค์กรท่ใี ช้แนวทางการพัฒนาศกั ยภาพ
มากท่ีสดุ คือ 72 องคก์ ร หรือรอ้ ยละ 75.78 รองลงมา คือ แนวทางการสนับสนนุ การมสี ่วนรว่ ม ซง่ึ มีจำนวน

63 องค์กร หรอื ร้อยละ 66.31 สว่ นแนวทาง 2 เรอ่ื ง ทมี่ อี งคก์ รจำนวนนอ้ ยทส่ี ุดใช้ดำเนนิ งาน 31 องค์กร
หรอื รอ้ ยละ 32.63 เทา่ กัน คือ แนวทางการพฒั นาเทคโนโลยีสารสนเทศและส่อื การเรียนรู้ และการศกึ ษาวจิ ัย
และวเิ คราะห์สถานการณ์

นอกจากนนั้ มี 2 แนวทางทมี่ ีองค์กรใช้ 58 องคก์ ร หรอื รอ้ ยละ 61.05 เทา่ กนั คอื การสร้างองค์ความรู้
และตน้ แบบ และการให้บรกิ ารด้านสงเคราะห์และฟื้นฟู สว่ นแนวทางการใหท้ ุนการศกึ ษาและการให้บริการ

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 115

ด้านปอ้ งกนั มีองคก์ รทเี่ ลือกใช้ 49 องค์กร หรอื ร้อยละ 51.57 เท่ากัน และแนวทางการรณรงค์ระดับนโยบาย
และสาธารณะ และการระดมสรรพกำลงั จากภาคสว่ นตา่ ง ๆ ของสงั คม มอี งค์กรทใ่ี ช้ 40 องค์กร หรอื ร้อยละ
42.10 เทา่ กัน

4.2.1.5 กลุม่ เป้าหมายของการดำเนินงาน
กลุ่มเปา้ หมายขององค์กรพัฒนาเอกชน 95 องค์กร ท่ใี ห้ขอ้ มลู สามารถจำแนกไดเ้ ปน็ 6 กลุม่ ตามตาราง
ตอ่ ไปน้ี

ตารางท่ี 30 แสดงกลมุ่ เปา้ หมายของการดำเนนิ งาน

กลุ่มเปา้ หมาย จำนวนเปา้ หมาย คา่ เฉล่ยี (ร้อยละ)

เด็ก (อายุ 0 – 18 ปี) 449,348 61.82
เยาวชน (อายุ 19 – 25 ป)ี 86,647 11.91
พอ่ แม่ ผ้ปู กครอง 93,754 12.89
ครแู ละผู้บริหารสถานศึกษา 72,485 9.98
ผู้ทำงานดา้ นเด็กและเยาวชน 12,450 1.72
สมาชกิ และผูน้ ำชมุ ชน 12,246 1.68
726,930 100.00
รวม

ในจำนวนกลุ่มเป้าหมาย 726,930 คน ขององค์กรพฒั นาเอกชน 95 องคก์ ร ท่ใี ห้ข้อมลู นั้น เป็นเดก็ อายุ
0 – 18 ปี 449,348 คน หรือรอ้ ยละ 61.82 รองลงมา เปน็ พอ่ แม่ ผูป้ กครอง คอื 93,754 คน หรือรอ้ ยละ
12.89 สว่ นเป้าหมายทีอ่ งค์กรพัฒนาเอกชนทำงานนอ้ ยที่สุด คือ สมาชิกและผนู้ ำชมุ ชน คือ 12,246 คน หรือ
รอ้ ยละ 1.68 ถดั ไป คอื ผู้ทำงานดา้ นเดก็ และเยาวชน 12,450 คน หรอื ร้อยละ 1.72 ส่วนเป้าหมายทีเ่ ปน็ เยาวชน
มจี ำนวน 86,647 คน หรือรอ้ ยละ 11.91 และทีเ่ ปน็ ครแู ละผู้บรหิ ารสถานศึกษามีจำนวน 72,485 คน หรือร้อยละ
9.98

4.2.1.6 ความร่วมมือกบั ภาคสว่ นต่าง ๆของสงั คม
องคก์ รพฒั นาเอกชนทีใ่ หข้ อ้ มูลจำนวน 95 องค์กร ดำเนินงานโดยมีความร่วมมือกับภาคสว่ นต่าง ๆ ของ
สังคม 7 ประเภท และทำงานรว่ มกับ 6 ภาคส่วนของสงั คม ตามตารางต่อไปนี้

ตารางท่ี 31 แสดงความร่วมมือกับภาคสว่ นต่าง ๆของสังคม (เลือกไดม้ ากกวา่ 1 ข้อ)

ประเภทของความร่วมมือกับหน่วยงานอืน่

ภาคสว่ นของสงั คมทีร่ ่วมมอื / ให้บริการ ให้ พฒั นา พฒั นา สนับสนุน สรา้ ง รณรงค์
จำนวน โดยตรง ทนุ การศกึ ษา ศักยภาพ ส่อื การมี องค์ นโยบาย/
สว่ นรว่ ม ความรู้ สาธารณะ
ภาครฐั
416 หนว่ ยงาน 28 4 36 8 40 24 32

องค์กรพฒั นาเอกชน 32 8 24 16 24 24 20

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 116

ประเภทของความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น

ภาคสว่ นของสงั คมทร่ี ่วมมือ/ ให้บริการ ให้ พัฒนา พฒั นา สนับสนนุ สร้าง รณรงค์
จำนวน โดยตรง ทุนการศึกษา ศักยภาพ สื่อ การมี องค์ นโยบาย/
ส่วนรว่ ม ความรู้ สาธารณะ
215 องคก์ ร
ภาคธรุ กจิ 8 12 20 16 32 20 20
40 12 36 16 32 20
114 บริษัท 12 12 28 24 32 32 20
เครือข่าย/กลุ่มเยาวชน 16 8 32 16 24 16
24
142 กลุ่ม
สถานศึกษา 16

2,789 แหง่
องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถ่ิน

390 แห่ง

ภาคสว่ นของสงั คมที่องค์กรพฒั นาเอกชนท่ีให้ขอ้ มลู 95 องค์กร รว่ มมอื ทำงานด้วยมากท่สี ดุ คอื
สถานศกึ ษา 2,789 แหง่ โดยร่วมมือในประเดน็ การสรา้ งองคค์ วามรู้และสนบั สนุนการมีสว่ นรว่ มมากทีส่ ดุ
รองลงมา คือ ภาครฐั จำนวน 416 หนว่ ยงาน โดยร่วมมอื ในดา้ นการสนบั สนนุ การมสี ่วนรว่ มมากท่สี ดุ ส่วน

องค์กรพฒั นาเอกชนด้วยกนั เองมจี ำนวน 215 องค์กร และร่วมมือกันมากทส่ี ุดในดา้ นการใหบ้ ริการโดยตรง
และรองลงมา คือ ดา้ นการสนบั สนนุ การมีส่วนร่วมและการสรา้ งองคค์ วามรู้ นอกจากนี้องคก์ รพฒั นาเอกชนที่
ใหข้ อ้ มลู ยงั ร่วมมอื กับเครือขา่ ย/กลมุ่ เด็กและเยาวชน 142 กลุ่ม ในการให้บริการโดยตรงมากทสี่ ดุ และ

รองลงมา คือ การสนบั สนนุ การมสี ่วนร่วม ภาคธุรกิจ 114 บริษัท ร่วมมือในประเด็นการสนบั สนุนการมีส่วน
ร่วมมากทสี่ ุด และองคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น 390 แห่ง ซึ่งร่วมมือในดา้ นการพัฒนาศักยภาพและการ
สนบั สนุนการมีส่วนรว่ มมากทีส่ ุด และเม่ือวเิ คราะห์ขอ้ มูลจะเห็นไดว้ ่า หน่วยงานท่อี งคก์ รพฒั นาเอกชนทใี่ ห้

ขอ้ มลู ร่วมมอื ในดา้ นการสนบั สนนุ การมสี ่วนรว่ มมากที่สุด คือ ภาครฐั ภาคธุรกจิ และสถานศึกษา สว่ นด้าน
การใหบ้ รกิ ารโดยตรง คอื องคก์ รพัฒนาเอกชนและเครอื ขา่ ย/ กลมุ่ เยาวชน

4.2.1.7 การทำงานกบั หนว่ ยงานในพ้ืนที่
องค์กรพฒั นาเอกชนทใ่ี หข้ ้อมูลจำนวน 95 องคก์ ร ทำงานกับหนว่ ยงานในพื้นที่ 7 ประเภท ตามตาราง
ต่อไปน้ี

ตารางท่ี 32 แสดงการทำงานกับหน่วยงานในพืน้ ท่ี (เลอื กได้มากกว่า 1 ขอ้ )

หนว่ ยงานในพ้ืนที่ จำนวนองคก์ รพฒั นาเอกชน ค่าเฉลีย่ (รอ้ ยละ) N=95
ทท่ี ำงานกับหน่วยงานในพน้ื ท่ี

สถานศกึ ษาในพื้นท่ี 63 66.31

องค์กรภาคเอกชนในพ้ืนที่ 48 50.52

หนว่ ยงานราชการในพ้ืนที่ 45 47.36

สำนักงานพฒั นาสงั คมและความ 44 46.31
มนั่ คงของมนุษยจ์ งั หวัด

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 117

หน่วยงานในพนื้ ที่ จำนวนองคก์ รพฒั นาเอกชน คา่ เฉลยี่ (ร้อยละ) N=95
ทีท่ ำงานกบั หน่วยงานในพน้ื ที่
องคก์ ารปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ 45.26
สภาเด็กและเยาวชนในพืน้ ท่ี 43 25.26
24

ในจำนวนองคก์ รทใ่ี ห้ข้อมูล 95 องคก์ ร องค์กรท่ีทำงานกับสถานศึกษาในพ้ืนที่มีมากท่ีสดุ คือ 63
องคก์ ร หรือรอ้ ยละ 66.31 รองลงมา คือ องค์กรภาคเอกชนในพนื้ ท่ีและหนว่ ยงานราชการในพ้นื ท่ี คือ 48

และ 45 องค์กร หรอื รอ้ ยละ 50.52 และ 47.36 ตามลำดับ ส่วนหนว่ ยงานในพืน้ ทท่ี ม่ี ีจำนวนองค์กรทำงาน
ดว้ ยน้อยท่ีสุด คือ สภาเด็กและเยาวชนในพืน้ ที่ ซงึ่ มีจำนวนเพียง 24 องค์กร หรอื ร้อยละ 25.26 สำหรบั
สำนักงานพฒั นาสงั คมและความมั่นคงของมนษุ ยจ์ ังหวดั น้นั มีองคก์ รทำงานดว้ ย 45 องคก์ ร หรือร้อยละ 47.36

และองค์การปกครองสว่ นท้องถนิ่ มีจำนวนองค์กรทที่ ำงานด้วย 43 องคก์ ร หรือร้อยละ 45.26

4.2.1.8 การรบั มอื กบั การเปล่ยี นแปลงของประเทศไทย
ในการรบั มือกบั การเปลี่ยนแปลงของประเทศไทยน้นั องคก์ รพฒั นาเอกชนที่ใหข้ ้อมลู จำนวน 95 องคก์ ร
ดำเนนิ งานใน 3 เรือ่ ง ตามตารางตอ่ ไปนี้

ตารางท่ี 33 แสดงการทำงานเพอ่ื รับมือกับการเปล่ยี นแปลงของประเทศไทย (เลือกได้มากกวา่ 1 ขอ้ )

การเปล่ยี นแปลงของประเทศไทย จำนวนองคก์ ร ค่าเฉล่ยี (รอ้ ยละ)
การเปน็ ประเทศไทย 4.0 37 N= 95

38.94

การเป็นสงั คมผสู้ งู อายุ 35 36.84

การเป็นสมาชกิ ประชาคมอาเซียน 35 36.84

องค์กรพฒั นาเอกชนท่ีให้ข้อมูล 95 องคก์ ร ให้ความสำคัญกับการเปล่ยี นแปลงของประเทศและ
ดำเนินงานเพื่อรบั มอื กบั การเปล่ียนแปลงทงั้ 3 คือ 1) การเปน็ ประเทศไทย 4.0 2) การเปน็ สมาชิกประชาคม
อาเซียน และ 3) การเปน็ สังคมผสู้ งู อายุ เท่า ๆ กัน คือ มจี ำนวนองคก์ รท่ที ำงานในดา้ นการเป็นประเทศไทย
4.0 จำนวน 37 องคก์ ร หรอื รอ้ ยละ 38.94 และจำนวนองคก์ รท่ีทำงานในเรอ่ื งการเปน็ สมาชกิ ประชาคม
อาเซียนและการเป็นสังคมผสู้ ูงอายุ จำนวนเร่ืองละ 35 องคก์ ร หรือรอ้ ยละ 36.84 เทา่ กนั

4.2.1.9 ปัญหา อุปสรรคในการดำเนินงาน
ปญั หาอุปสรรคในการดำเนินงานขององค์กรพฒั นาเอกชนท่ีใหข้ ้อมูลจำนวน 95 องคก์ ร แบ่งได้เป็น
4 ระดบั ดังต่อไปน้ี

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 118

ระดบั นโยบาย
นโยบายของรฐั ไมช่ ัดเจนและเปลีย่ นแปลงอยู่เสมอ รวมทั้งไมต่ อบสนองต่อการแก้ไขปัญหาในพนื้ ท่ี
(1) การสนบั สนนุ ทรพั ยากรจากภาครัฐยังไม่เพียงพอและไมต่ ่อเน่อื ง
(2) มขี อ้ จำกดั ดา้ นกฎระเบยี บตา่ ง ๆ ของหนว่ ยงานภาครัฐในการปฏิบัตติ ามนโยบาย ท่ีเกยี่ วขอ้ งกับ
การพัฒนาเด็กและเยาวชน และการปฏิรูปการศกึ ษา

ระดับองค์กร
(1) ทรัพยากรในการทำงานไมเ่ พยี งพอ การสนบั สนนุ ไม่ต่อเน่อื งและลดลงเร่ือย ๆ ทำให้ทำงานได้ไม่
เตม็ ท่ี
(2) บุคลากรเปลีย่ นเร็ว คณุ สมบัตแิ ละทักษะไมเ่ พียงพอ และ/หรอื ไมเ่ หมาะสมในการปฏบิ ัตงิ าน ตอ้ ง
ทำงานหนักลน้ มอื ไมไ่ ดร้ ับการพฒั นาศักยภาพเท่าที่ควร และขาดแคลนบุคลากรที่เป็นมืออาชีพ
เช่น นกั สงั คมสงเคราะห์
(3) องค์กรขาดความรูค้ วามชำนาญในการบรหิ ารจัดการองค์กรและการดำเนินงาน รวมทงั้ ยงั ไม่
สามารถปรบั ตวั เพ่อื ใหท้ ันตอ่ การเปลี่ยนแปลงของสังคมไดอ้ ยา่ งมีประสทิ ธิภาพ
(4) การปฏิบัติงานล่าช้าไม่เป็นไปตามแผนท่กี ำหนดไว้

ระดับการปฏบิ ตั งิ าน
(1) งานด้านเด็กและเยาวชนเปน็ งานยากและละเอยี ดออ่ น ตอ้ งติดตามแกไ้ ขปัญหาเฉพาะหนา้ และ
ระยะยาวอยู่ตลอดเวลา ทงั้ ตัวเด็ก เยาวชนเอง และครอบครัว รวมไปถงึ ชุมชนด้วย
(2) การสง่ ต่อเด็กและเยาวชนที่มปี ัญหาเข้ารับการบำบดั และฟน้ื ฟูยังไม่เป็นระบบ และไมม่ ี
ประสทิ ธิภาพเทา่ ท่คี วร
(3) ปญั หาเรอื่ งเด็กในสภาวะยากลำบากเพ่มิ ข้ึนรวดเรว็ และเปล่ียนแปลงอยตู่ ลอดเวลาไม่สามารถ
ทำงานตอบสนองไดท้ นั ท่วงทีและครบถ้วน
(4) เยาวชนมพี ฤตกิ รรมและปัญหาท่ีหลากหลาย ท้ังในบริบทสว่ นตวั ครอบครวั และการเรยี น
ทำให้ยากลำบากท่จี ะส่งเสริมให้มีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมได้อยา่ งเตม็ ที่
(5) วถิ ีการทำงานและวฒั นธรรมขององค์กรเอกชนมีความหลากหลาย และมคี วามเปน็ อสิ ระสูง
ทำใหก้ ารประสานพลังเป็นหน่ึงเดยี วกนั เป็นไปได้ยาก ต้องมกี ารกระตุ้นให้รวมตัวกนั อย่างตอ่ เนอ่ื ง
โดยอาศยั เป้าหมายการทำงานเป็นจุดเชอื่ ม

ระดบั กลไกแวดล้อมเด็กและเยาวชน
(1) พ่อแม่ ผปู้ กครองไมใ่ หค้ วามสำคัญและขาดความรแู้ ละประสบการณใ์ นการพฒั นาคุณธรรม
จริยธรรม ของเดก็ และเยาวชน
(2) ผูใ้ หญท่ ่เี ก่ยี วขอ้ งกับการดแู ลเดก็ และเยาวชนยังขาดความรู้ความเข้าใจในพัฒนาการทเี่ หมาะสม
ของเด็กและเยาวชน ตลอดจนการส่งเสรมิ พัฒนาการทีถ่ ูกต้อง
(3) ภาคส่วนต่าง ๆของสังคมยังไมท่ มุ่ เทและรวมพลังกนั อย่างต่อเน่ืองในการสร้างความเปล่ียนแปลง
ของสังคมใหเ้ อือ้ ตอ่ การพฒั นาเด็กและเยาวชน เนื่องจากไม่มีแกนนำท่เี ข้มแขง็ ทจ่ี ะผสานการ
ทำงานใหเ้ ป็นหนึง่ เดียวได้
(4) การสรา้ งองค์ความรู้ การจัดระบบข้อมูล และการสือ่ สารสาธารณะ เกย่ี วกับการพฒั นาเดก็ และ
เยาวชนยงั ไมส่ มั ฤทธผ์ิ ลเทา่ ทคี่ วร และไม่มีกระบวนการผลกั ดันให้มกี ารขยายผลการทำงานให้
ครอบคลุมทกุ ระดับ

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 119

4.3 ภาควชิ าการกับการพัฒนาเด็กและเยาวชน

สถาบันการศกึ ษาถือว่าเปน็ สถาบนั ท่ีมีความสำคญั ในการปลกู ฝังรากฐานดา้ นความรแู้ ละความเขา้ ใจ
และสามารถจัดการระบบการศกึ ษาและองค์ความรใู้ หม่ ๆ ให้สง่ เสริมการพัฒนาเด็กและเยาวชนได้ในอนาคต
เพ่อื เสรมิ สรา้ งทกั ษะและความสามารถในการเผชิญปัญหา การดำเนนิ งานที่ผา่ นมาในปี พ.ศ. 2561 ได้
ดำเนนิ งานท่สี ำคัญ ดงั ตอ่ ไปนี้

4.3.1 สถาบนั การศกึ ษา

การดำเนินงานท่ีผ่านมาของกระทรวงศึกษาธิการในปี พ.ศ. 2561 มกี ารใหค้ วามสมั พันธต์ อ่ การปฏริ ปู
การศกึ ษาทั้งระบบเพอ่ื การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการเรยี นรู้ในทกุ ระดับและประเภทการศกึ ษา
โดยมกี ารดำเนนิ งานทีส่ ำคัญดังต่อไปน้ี (กระทรวงศกึ ษาธิการ, 2560) (1) จดั ทำแผนการศกึ ษาแหง่ ชาติ
พ.ศ. 2560-2579 รวมทง้ั การสร้างความเขา้ ใจแกท่ กุ ภาคสว่ น เพอ่ื ใหบ้ รรลุตามวสิ ัยทศั น์ “คนไทยทุกคนไดร้ ับ
การศกึ ษาและเรียนรู้ตลอดชีวิตอยา่ งมีคณุ ภาพ ดำรงชีวติ อย่างเป็นสุข สอดคลอ้ งกับหลกั ปรัชญาเศรษฐกจิ
พอเพียง” (2) ปรบั ปรุงระบบคลังขอ้ มูล สำหรับการประเมินผลและการจัดการการศกึ ษาเพอ่ื ใหข้ อ้ มลู มคี วาม
นา่ สนใจและสามารถเขา้ ถงึ ได้ง่าย (3) พัฒนามาตรฐานและคณุ ภาพการศึกษาระดบั อุดมศกึ ษา โดยการ
ส่งเสริมและสร้างความเข้าใจให้แก่สถาบนั อุดมศกึ ษาในการดำเนนิ การตามกรอบคณุ วฒุ ิระดับอดุ มศึกษา
แหง่ ชาติ พ.ศ. 2552 และเกณฑม์ าตรฐานหลกั สตู รอดุ มศึกษา พ.ศ. 2558 เพอ่ื ใชเ้ ป็นแนวทางในการพัฒนา
ปรบั ปรุงหลักสตู รระดับอดุ มศึกษาตอ่ ไป นอกจากน้ยี ังเรง่ พฒั นาสถานศกึ ษาทกุ ระดับและประเภทการศึกษาให้
มคี ณุ ภาพและมาตรฐาน กระทรวงศกึ ษาธิการได้มกี ารดำเนนิ การโครงการสำคญั เพือ่ พฒั นาคณุ ภาพ
สถานศกึ ษา ดงั นี้ (1) โครงการพัฒนาคณุ ภาพการศึกษาและพฒั นาทอ้ งถนิ่ โดยมีสถาบันอดุ มศึกษาเปน็ พเี่ ล้ียง
มวี ัตถุประสงคเ์ พอ่ื การพัฒนาคณุ ภาพการศกึ ษาในทอ้ งถิน่ ให้เกิดความเขม้ แขง็ และสอดคลอ้ งกับบรบิ ทของ
ชุมชน โดยเฉพาะการมงุ่ ให้เกิดการมสี ว่ นรว่ มในการยกระดับคณุ ภาพการศกึ ษาข้นั พืน้ ฐาน (2) โครงการพฒั นา
คณุ ภาพสู่มาตรฐาน โดยการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็กใกล้บา้ น ภายใต้โครงการ โรงเรยี นดีใกลบ้ ้าน
มีการประกาศนโยบายการบรหิ ารจดั การอย่างชัดเจน แตง่ ตงั้ คณะทำงานเพอื่ จดั ทำขอ้ มลู พื้นฐานตามบรบิ ท
ของพ้ืนที่

4.3.2 สถาบนั วชิ าการท่ีเก่ียวข้อง

สถาบันวิชาการท่เี ก่ียวขอ้ งการการดำเนนิ งานดา้ นการพฒั นาเด็กและเยาวชนที่แตกต่างหลากหลาย
โดยการพัฒนาในรปู แบบตามแนวทางการพัฒนาเดก็ และเยาวชน กรอบนโยบายและแผนยุทธศาสตรท์ ี่
เกย่ี วข้องกับเดก็ และเยาวชน การวจิ ัยและงานวชิ าการเพ่อื พัฒนาเด็กและเยาวชน ยกตวั อยา่ งการดำเนนิ งาน
สถาบันวชิ าการทเี่ กีย่ วขอ้ ง เชน่

(1) สถาบนั แห่งชาติเพอ่ื การพฒั นาเด็กและครอบครัว
สถาบนั แห่งชาตเิ พ่ือการพฒั นาเดก็ และครอบครัว มหาวทิ ยาลัยมหดิ ล มียทุ ธศาสตรท์ ีส่ ำคญั
3 ยทุ ธศาสตร์ คอื (1) ยทุ ธศาสตรท์ ่ี 1 สร้างงานวจิ ัย นวัตกรรมที่สอดคล้องกับยทุ ธศาสตร์ชาติ 20 ปี
พ.ศ. 2560-2579 และวาระการพฒั นาทย่ี ัง่ ยนื ของสงั คมโลก ค.ศ. 2030 เพอื่ นำสู่ข้อเสนอเชงิ นโยบาย
(2) ยุทธศาสตรท์ ่ี 2 สร้างกระบวนการเรียนร้ตู อ่ เนอ่ื งตลอดชวี ิตดา้ นการพัฒนาและค้มุ ครองเด็ก เยาวชนและ

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 120

ครอบครัวแกเ่ ด็ก เยาวชน ครอบครวั ผู้ปฏบิ ัตงิ าน ผู้กำหนดนโยบายของทุกภาคส่วนตามกระบวนทศั น์
การศกึ ษาใหม่เพือ่ สงั คมแห่งการเรยี นรูใ้ นศตวรรษท่ี 21 (3) ยุทธศาสตร์ที่ 3 ขบั เคลอ่ื นนโยบายสาธารณะชีน้ ำ
สังคมดา้ นการพฒั นาเด็กและครอบครัว (สถาบนั แห่งชาตเิ พ่อื การพฒั นาเด็กและครอบครวั , 2561)

บทบาทหลกั ของสถาบันแห่งชาติเพอ่ื การพัฒนาเด็กและครอบครวั คือ (1) สร้างงานวิจัยและนวัตกรรม
อย่างมคี ณุ ภาพทม่ี ีผลต่อการพัฒนาเดก็ และครอบครัวใหร้ ูเ้ ทา่ ทันการเปลย่ี นแปลงของภาวะสังคม โลก อย่าง
เป็นธรรมและยงั่ ยืน (2) เชื่อมตอ่ ขอ้ มลู ความรูแ้ ละสรา้ งความรว่ มมือระหว่างภาคีเครอื ขา่ ยด้านการพฒั นาและ
คมุ้ ครองเด็กและเยาวชน ครอบครวั ใหเ้ กดิ การทำงานร่วมกัน (3) จดั การเรยี นรูต้ ่อเน่อื งตลอดชีวติ ด้านการ
พฒั นาและคุ้มครองเดก็ เยาวชนและครอบครวั ผู้ปฏบิ ตั งิ าน ผูก้ ำหนดนโยบายทกุ ภาคส่วนทเี่ กย่ี วขอ้ ง
(4) ขับเคล่อื นนโยบายสาธารณะ กฎหมาย ระเบยี บปฏบิ ตั ิ ดา้ นการพัฒนาและคุ้มครองเด็ก เยาวชนและ
ครอบครวั และสดุ ทา้ ย คอื (5) สื่อสารสาธารณะวงกว้างเพือ่ นำสู่คา่ นยิ มสงั คมแห่งการพัฒนาและค้มุ ครองเดก็
เยาวชนและครอบครวั โดยมเี ครือข่ายงานวิจยั และงานวชิ าการดังตอ่ ไปนี้ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความ
ม่ันคงของมนุษย์ สำนักงานสง่ เสรมิ สวัสดภิ าพและพิทกั ษเ์ ดก็ เยาวชน ผดู้ อ้ ยโอกาส คนพกิ ารและผู้สงู อายุ
สำนักงานกิจการสตรีและสถาบนั ครอบครัว กระทรวงยุติธรรม กรมคมุ ประพฤติ กระทรวงยตุ ธิ รรม กรมคุม
ประพฤติ กรมพนิ ิจและคุ้มครองเดก็ และเยาวชน กระทรวงมหาดไทย กรมสง่ เสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น
กรมการปกครอง กรมการพฒั นาชมุ ชน สำนกั งานคณะกรรมการเศรษฐกจิ และสังคมแห่งชาติ เปน็ ตน้ (สถาบัน
แห่งชาตเิ พือ่ การพฒั นาเดก็ และครอบครัว, 2561)

การดำเนินงานในปี พ.ศ. 2561 ของสถาบนั แห่งชาตเิ พอื่ การพฒั นาเด็กและครอบครัว มีการดำเนนิ งาน
บรกิ ารวชิ าการท่สี ำคญั เช่น (1) “คา่ ยเล่นรอบเมอื ง สรา้ งพลงั แหง่ การเรยี นร”ู้ ซึ่งเป็นค่ายที่บรู ณาการความรู้
และทักษะในด้านต่าง ๆโดยใชพ้ ืน้ ทีภ่ ายในมหาวิทยาลยั และชมุ ชนโดยรอบเป็นหลัก ซ่งึ ผปู้ กครองท่ีส่งบตุ ร
หลานเข้ามาล้วนพึงพอใจและตอ้ งการใหส้ ถาบันจดั คา่ ยในลกั ษณะดงั กล่าวเพ่ิมเติมก่อให้เกดิ การสร้างรปู แบบ
การเรยี นรู้ (2) “คา่ ยฉลาดรู้ 10 ทกั ษะความปลอดภยั ” รว่ มกับศูนยว์ ิจัยเพื่อสร้างเสริมความปลอดภยั และ
ป้องกันการบาดเจ็บในเดก็ ภาควชิ ากมุ ารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธบิ ดี สง่ เสรมิ ทักษะ
ทจี่ ำเป็นในการสรา้ งความปลอดภยั สำหรบั เดก็ (3) “The Safety Hunter ภารกจิ พิชิตจุดเส่ียง” เป็นโครงการ
ส่งเสรมิ ให้เดก็ มที ักษะในการอยู่รอดปลอดภัยด้วยตนเอง 10 ทักษะ เชน่ ทักษะในการเดินทางและการเดนิ เท้า
ทกั ษะการช่วยเหลอื คนตกน้ำดว้ ยวธิ ีการตะโกน โยน ยนื่ เปน็ ต้น (สถาบนั แห่งชาตเิ พอ่ื การพัฒนาเด็กและ
ครอบครัว, 2561)

(2) สถาบันวิจัยประชากรและสงั คม

สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหดิ ล ปจั จุบันมคี ณาจารยท์ ้งั สิ้น 32 คน ซึ่งมาจากสาขา
ประชากรศาสตร์ สงั คมศาสตร์ และอื่น ๆ นอกจากนส้ี ถาบนั ฯ ทำงานรว่ มกับเครือขา่ ยในประเทศ เช่น
กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมน่ั คงของมนุษย์ กระทรวงแรงงาน สำนกั งาน
พัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติและสำนกั งานสถติ ิแหง่ ชาติ โดยมีหนว่ ยงานเอกชน เช่น โรงพยาบาล
บำรงุ ราษฏร์ และหน่วยงานต่างประเทศเขา้ มามีสว่ นร่วมด้วย พันธกิจในการดำเนินงานของสถาบนั ประกอบ
ไปดว้ ย (1) ทำวิจยั เชงิ ทฤษฎี และประยุกตด์ ้านประชากรศาสตร์และสงั คมศาสตรเ์ พ่ือตอบสนองต่อนโยบาย
ระดับชาติ และทอ้ งถนิ่ และนำไปใช้ไดจ้ ริง มีมาตรฐานสากล (2) จัดการศกึ ษา และฝกึ อบรมระดับหลัง
ปรญิ ญา ใหน้ ักศึกษาสามารถแข่งขันไดใ้ นสังคมโลก และมคี วามผูกพนั กับองค์กร (3) ผลิตและเผยแพรค่ วามรู้
ข่าวสารดา้ นประชากรศาสตรแ์ ละสังคมศาสตรแ์ กส่ าธารณชน โดยใชส้ ่อื ทกุ แขนงอย่างทันสมยั และในเวลาที่

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 121

เหมาะสม (4) พฒั นาเครือขา่ ยเดิมให้เขม้ แขง็ และแสวงหาพันธมติ รใหม่ ในระดบั ประเทศ และระดบั สากล
(5) พัฒนาบุคลากร องคก์ ร และนำเทคโนโลยีท่ีทันสมัยมาประยุกตใ์ ชใ้ นทุกด้าน ใหเ้ กดิ ประสิทธิภาพ
และประสิทธิผลสงู สดุ (สถาบนั วิจยั ประชากรและสงั คม, 2561)

การดำเนนิ งานโครงการวิจยั ในช่วงปี พ.ศ. 2561 สถาบันวิจยั ประชากรและสงั คมได้ดำเนินการวจิ ยั ท่ี
เก่ยี วขอ้ งกับเดก็ และเยาวชนดังน้ี (1) โครงการสำรวจการมกี ิจกรรมทางกายของเด็กและเยาวชนไทย
ปี พ.ศ. 2561 โครงการวจิ ัยนี้จะได้พฒั นาองคค์ วามรู้เชิงวชิ าการเพ่อื สนบั สนนุ สง่ เสรมิ สขุ ภาพของประชากร
เดก็ และเยาวชนไทยชว่ ยให้แผนส่งเสริมกจิ กรรมทางกายมีขอ้ มลู ตัวชีว้ ัดท่สี ำคัญในการกำหนดนโยบายและ
ยทุ ธศาสตร์การทำงานยงั เกยี่ วโยงกับประเทศอ่นื ๆ ในระดบั นานาชาตซิ ึ่งถอื วา่ เปน็ การช่วยเสรมิ สร้างศักยภาพ
และเผยแพรข่ ้อมูลทางวิชาการด้านกิจกรรมทางกายภาพของประเทศไทยให้รบั รใู้ นวงกวา้ ง ระยะเวลาการ
ดำเนินโครงการจนถึงเดือนพฤษภาคม 2563 (สถาบันวจิ ยั ประชากรและสังคม, 2561)

(3) คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์
การดำเนนิ งานในปี พ.ศ. 2561 ของคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์รว่ ม

กบั สำนักงานกองทนุ สนบั สนุนการสรา้ งเสริมสขุ ภาพ (สสส.) ดำเนนิ งานโครงการพฒั นารปู แบบตำบลส่งเสริม
การมีสว่ นรว่ มของสภาเด็กและเยาวชน โดยมวี ตั ถปุ ระสงค์การดำเนนิ งานของโครงการคอื (1) เพอื่ เสรมิ สรา้ ง
และพฒั นาศักยภาพด้านการวิจยั และพัฒนาให้แก่สภาเด็กและเยาวชนเพ่อื ให้มีทกั ษะดำเนนิ การวิจัยแบบ
มีส่วนร่วมกบั ชมุ ชน (2) เพื่อสง่ เสรมิ ตดิ ตาม สนบั สนุนสภาเดก็ และเยาวชนในการพฒั นารูปแบบกลไกส่งเสรมิ
การมีสว่ นร่วมของเด็กและเยาวชนในระดบั ตำบลโดยมีสภาเดก็ และเยาวชนเป็นผ้ดู ำเนินการวจิ ยั (3) เพ่ือคน้ หา
รปู แบบ พัฒนาและขับเคลือ่ น นิเวศทางสังคมระดับตำบล ทม่ี คี วามเหมาะสมตอ่ การพฒั นาเดก็ และเยาวชน
(4) เพือ่ การพัฒนาและเช่อื มรอ้ ยเครอื ข่าย ผ้มู ีสว่ นได้สว่ นเสีย (ระดับนโยบาย ปฏิบตั ิ ผไู้ ด้รบั บรกิ าร) ต่องาน
พัฒนาสุขภาวะทดี่ แี กเ่ ดก็ และเยาวชนในตำบลสำหรับผลลพั ธข์ องการดำเนินงานโครงการน้ันในระยะยาว
คาดหวังผลคอื เด็กและเยาวชนสามารถวิเคราะห์ ตีความข้อมูลและนำไปสขู่ อ้ เสนอแนะเชงิ วชิ าการและ
สามารถเผยแพรง่ านวิชาการในระดบั ต่าง ๆ ได้ และกอ่ ให้เกิดเครือข่ายผลกั ดันและขยายผลขอ้ ค้นพบ
ท่ไี ด้ระหว่างการดำเนินงานไปสู่ตำบลอื่น ๆ ทม่ี ีความสนใจและท้ายทีส่ ุดแลว้ ทุกองค์กรท่อี ยู่ในภาคีสามารถ
สนบั สนุนทรพั ยากรท่เี กิดจากการแลกเปลี่ยนขยายไปยังผู้ที่มคี วามสนใจร่วมกันปจั จุบนั มอี งคก์ รการปกครอง
ส่วนทอ้ งถ่ิน จำนวน 34 แห่ง ไดเ้ ข้าร่วมโครงการด้วยเชน่ เดยี วกัน โดยโครงการนน้ั ไดด้ ำเนินการตอ่ ยอดมาจาก
โครงการพฒั นานวตั กรรมทางสังคมเพื่อขบั เคลอ่ื นสขุ ภาวะโดยเดก็ และเยาวชนมสี ่วนรว่ ม กรณีศึกษาสภาเด็ก
และเยาวชน ซ่ึงดำเนนิ การในพ้นื ที่ตา่ ง ๆ รวมทงั้ ส้ิน 12 พ้ืนท่ี พฒั นานวตั กรรมทางสังคมโดยสภาเดก็ และ
เยาวชนในพืน้ ทจ่ี ำนวนทัง้ ส้ิน 20 นวัตกรรม

ในการนค้ี ณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ รว่ มกบั ภาคเี ครือข่าย ประกอบดว้ ย
โครงการประสานงานการวิจัยเพอ่ื สนบั สนนุ การพฒั นาทีย่ ัง่ ยนื (SDGs Move Thailand) ศูนย์วิชาการและ
เครอื ขา่ ยวิชาการ ด้านเดก็ เยาวชน และครอบครวั จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั มูลนิธิสยามกมั มาจล มูลนิธคิ น
เห็นคน มลู นธิ ิ Why I Why สำนักงานบรหิ ารและพฒั นาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) โครงการ Young
Influencer ศูนยม์ านษุ ยวิทยาสริ ินธร (องค์การมหาชน) ฯลฯ จดั มหกรรมนวตั กรรมทางสังคมกบั เยาวชน
(Social Innovation and Youth Expo) เมือ่ วันท่ี 17 กุมภาพนั ธ์ พ.ศ. 2561 ภายในงานมีผลงานของเด็ก
และเยาวชนในพ้ืนท่นี ำรอ่ งจำนวนทงั้ ส้ิน 20 นวัตกรรมนำมาจัดแสดงเพือ่ สรา้ งและขยายองคค์ วามรู้ไปยงั
ภาคสว่ นตา่ ง ๆของสงั คมทัง้ ภาครฐั ภาคเอกชน ภาคประชาสงั คมและท้องถิ่นซง่ึ ถือวา่ เปน็ การเปิดโอกาสให้มี
การแลกเปลี่ยนและเชื่อมประสานเพอ่ื ตอ่ ยอดผลงานนวตั กรรมทางสังคมในพื้นท่นี ำร่องต่อไปในอนาคต

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 122

โดยผลงานนวตั กรรมทางสงั คมที่ไดร้ ับการคัดเลือกรางวลั นวตั กรรมทางสังคมระดบั ดีเย่ียมจะได้รับถ้วย
เกียรติยศจากพลเอกสรุ ยุทธ์ จลุ านนท์ องคมนตรี เพื่อเปน็ ขวญั และกำลงั ใจในการสรา้ งสรรค์ผลงานนวตั กรรม
ทางสงั คมโดยเดก็ และเยาวชนมสี ว่ นรว่ มต่อไปในอนาคต

(4) สำนักงานกองทุนสนบั สนนุ การวจิ ัย
สำนกั งานกองทุนสนบั สนนุ การวิจัย15หรือ สกว. มีบทบาทหลักทส่ี ำคัญ คอื การบรหิ ารจัดการสร้างองค์

ความรู้ผ่านกระบวนการสนับสนนุ ทนุ การวิจยั และบริหารจัดการงานวจิ ยั เนน้ การทำงานที่ผา่ นเครอื ข่าย
สนับสนุนการสร้างและพัฒนากำลังคนและนกั วจิ ัยมืออาชพี สู่สังคมท่อี าศยั ความรใู้ นการแกป้ ัญหา ผลักดนั การ
ใช้ประโยชน์การวจิ ยั ดา้ นการเกษตร อตุ สาหกรรมและการบรกิ าร รวมถงึ การผลักดนั ให้เกิดการร่วมทุนกับ
หนว่ ยงานภาคเอกชน หน่วยงานในตา่ งประเทศ และหนว่ ยงานในประเทศ มีวสิ ยั ทศั น์ คอื สานพลงั การวิจัย
และนวตั กรรมเพือ่ เปลย่ี นประเทศไทยสปู่ ระเทศที่พัฒนาแลว้ อย่างย่งั ยืนตามหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี ง
มีพนั ธกิจ คือ (1) สนับสนนุ ทนุ วจิ ัยและพฒั นาเพ่อื สร้างองค์ความรู้ นโยบาย นวตั กรรม ทรัพย์สินทางปัญญา
และสรา้ งความเขม้ แข็งของชุมชนทอ้ งถิน่ (2) สนบั สนนุ การสรา้ งการพัฒนานักวิจัยและองค์กรวจิ ยั เพือ่
ยกระดับขีดความสามารถในการวจิ ัย พฒั นาและนวตั กรรมของประเทศ (3) สนบั สนนุ การมสี ่วนร่วมในการ
ปฏิรปู การวจิ ัยของประเทศ (4) สนับสนุนการนำผลการวจิ ัยไปใช้ประโยชน์ (5) สนับสนนุ การพัฒนารปู แบบ
ระบบวิธกี ารในการตดิ ตามและการประเมนิ ผลการวิจยั (สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวทิ ยาศาสตร์
วิจยั และนวตั กรรม, 2561)

ยุทธศาสตร์ของสำนกั งานกองทนุ สนับสนุนการวจิ ยั ปี พ.ศ. 2560-2564 มีทั้งหมด 5 ยุทธศาสตร์
ดว้ ยกัน คอื

ยทุ ธศาสตร์ท่ี 1 สนบั สนุนทุนและการบริหารจัดการงานวิจยั และพฒั นาในประเดน็ สำคัญ มงุ่ สรา้ งองค์
ความรใู้ หมแ่ ละนวัตกรรมท่ีกา้ วทนั หรอื ก้าวนำการเปล่ียนแปลงของโลก สร้างนโยบายและตน้ แบบการพฒั นา
ชมุ ชนทอ้ งถนิ่ พื้นทีแ่ ละประเทศเพ่ือเป้าหมายการพฒั นาอยา่ งย่งั ยืนตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ยุทธศาสตร์ที่ 2 สรา้ งนักวจิ ัยใหม่และพัฒนาศกั ยภาพนักวจิ ัย บคุ ลากรวจิ ัย เครือขา่ ยวจิ ัย และองคก์ ร
วจิ ัยในทุกระดบั ให้เข้มแขง็ เพอ่ื ตอบสนองความต้องการของประเทศ

ยุทธศาสตร์ที่ 3 สนบั สนนุ การพัฒนาระบบวจิ ยั และนวตั กรรมของประเทศ รว่ มในการปฏิรูประบบวิจยั
บรู ณาการกับหน่วยงานบริหารงานวิจยั และหนว่ ยงานในระบบวจิ ัยทกุ ภาคส่วนของ ประเทศ พฒั นาความ
ร่วมมือกับหน่วยงานบริหารงานวิจยั นานาชาติ

ยทุ ธศาสตร์ท่ี 4 บรหิ ารจดั การผลงานวิจัยให้มีการนำไปใชป้ ระโยชน์และสอื่ สารสงั คม จนเกดิ ผลกระทบ
ในการพัฒนาเศรษฐกจิ สงั คม ส่ิงแวดล้อม พฒั นาระบบการติดตามและประเมนิ ผลลพั ธ์ ผลกระทบของ
งานวจิ ยั

ยุทธศาสตร์ที่ 5 พฒั นาและออกแบบสถาปตั ยกรรมองคก์ รเพ่อื รองรับการเปล่ียนแปลง
ในชว่ ง ปี พ.ศ. 2561 ทผ่ี า่ นมา มีโครงการเกีย่ วกบั เด็กและเยาวชน คอื โครงการประมวลผลความรแู้ ละ
พฒั นาโจทยย์ ุทธศาสตรข์ องภาคีเพอ่ื การศกึ ษาไทย ปี 2561 วตั ถปุ ระสงคค์ ือ เพือ่ สรา้ งความรว่ มมือในระบบ

15 ในปี พ.ศ. 2562 ได้เปล่ยี นมาเปน็ คณะกรรมการสง่ เสริมวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวตั กรรม (สกสว.) มีภารกิจ
หลกั ในการกำหนดนโยบาย ยุทธศาสตร์ และแผนด้านวทิ ยาศาสตร์ วิจัยและนวตั กรรมของประเทศตลอดจน
การจดั สรรงบประมาณใหแ้ ก่หน่วยงานวิทยาศาสตร์ ระบบวจิ ัยและนวัตกรรมเพื่อเปดิ โอกาสใหภ้ าคสี รา้ งองค์
ความร้อู ยา่ งต่อเนอ่ื งและบูรณาการมากยิง่ ขน้ึ ซึ่งประเด็นด้านการพฒั นาเดก็ และเยาวชนเปน็ หน่ึงในประเดน็ ซึง่
เปน็ บทบาทหนา้ ท่ีของสำนักงานกองทนุ สนบั สนนุ การวจิ ยั ดว้ ยเช่นเดยี วกัน

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 123

การศึกษาไทยทส่ี ่งผลกับเยาวชนและรับฟังเสยี งสะทอ้ นจากตัวแทนเครอื ขา่ ยเยาวชนในฐานะผู้มีสว่ นได้ ส่วน
เสยี และเพอ่ื การพัฒนาโจทย์ใหม่ ๆ ที่เปน็ จดุ คานงัดในการปฏิรูปการศกึ ษา และยังไดผ้ ลกั ดนั โครงการ
เพาะพันธุ์ปญั ญาในระดบั โรงเรยี นและการเรียนรู้โดยใชก้ ารวิจัยเป็นฐานและการโค้ชของสถาบันการศกึ ษา
ระดับมหาวทิ ยาลัยเขา้ มามสี ่วนรว่ มเพื่อการบรู ณาการและหนนุ เสริมการทำงานด้านการพฒั นาครู

ใน ปี พ.ศ. 2561 สกว. ไดเ้ ปลยี่ นเปน็ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสรมิ วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
(สกสว.) ท่ีมภี ารกจิ หลกั ในการจัดทำและกำหนดนโยบาย ยทุ ธศาสตร์ และแผนดา้ นวทิ ยาศาสตร์ วิจยั และ
นวตั กรรมของประเทศตลอดจนจัดสรรงบประมาณให้แกห่ นว่ ยงานในระบบวิทยาศาสตร์ ระบบวจิ ยั และ
นวตั กรรมเพอ่ื เปดิ โอกาสให้ภาคสี ร้างองค์ความรูอ้ ยา่ งตอ่ เนื่องและบูรณาการมากยงิ่ ขึ้นซง่ึ ประเดน็
ดา้ นการพฒั นาเด็กและเยาวชนเป็นหน่งึ ในประเด็นซงึ่ เป็นบทบาทหน้าทข่ี องสำนักงานกองทนุ สนบั สนุน
การวิจยั ด้วยเชน่ เดยี วกัน

4.4 บทบาทของสื่อในการพฒั นาเด็กและเยาวชน

ในปี พ.ศ. 2561 สถาบันส่ือเดก็ และเยาวชน (สสย.) โดยการสนบั สนุนของ สสส. ไดด้ ำเนนิ การจัด
“โครงการสัปดาหร์ เู้ ทา่ ทนั ส่ือ สารสนเทศและดิจิตอล พ.ศ. 2561” โดยชวนภาคีเครือข่ายเข้ามาร่วม
ดำเนินการ ภายใต้แนวคิด “Global Media and Information Literacy Cities: Voice, Power, and
Change Makers” ซึ่งเปน็ กิจกรรมทีเ่ ก่ยี วขอ้ งกบั การรู้เท่าทันส่ือ เทคโนโลยี และสารสนเทศในยคุ ดิจิตอล
โดยได้รบั ความร่วมมอื กบั ภาคีเครือข่ายจำนวนมาก เชน่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลยั มหาวิทยาลยั เชียงใหม่
มหาวิทยาลัยทักษิณ มหาวิทยาลยั สงขลานครินทร์ และเครือขา่ ยประชาสังคม เชน่ กลุม่ มานมี านะ กลุม่ ปนั รกั
และสมัชชาเครอื ข่ายปฏิรปู การศกึ ษาซึ่งแต่ละภาคีมบี ทบาทในการขบั เคล่อื นงานในพ้นื ทข่ี องตนเอง
อยา่ งต่อเนื่อง โดยมีรปู แบบกจิ กรรมท่หี ลากหลาย เช่น การฉายสารคดีเก่ียวกับเมอื ง กิจกรรมเดินเมอื งสำรวจ
ชุมชน เวทีเสวนาสาธารณะและการสรา้ งส่อื เพอ่ื นำเสนอประเด็นทีเ่ กีย่ วข้องกับเมอื งนำไปสู่การออกแบบเมอื ง
โดยการคำนงึ ถงึ ทุกคนในพ้นื ท่ี (สำนกั งานกองทนุ สนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ, 2561)

สำหรับหน่วยงานดา้ นสือ่ นน้ั มคี วามแตกต่างหลากหลาย ทง้ั ภาครัฐ ภาคเอกชนและภาคประชาสงั คม
ดังน้ี หนว่ ยงานรัฐ ซ่งึ เขา้ มามีบทาบทในการพัฒนาเดก็ และเยาวชน เช่น กระทรวงวฒั นธรรม สำนกั งาน
คณะกรรมการกจิ การกระจายเสียง กจิ การโทรทศั นแ์ ละกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ กรมกิจการเด็กและ
เยาวชน กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความมัน่ คงของมนษุ ย์ กองปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกบั
อาชญากรรมทางเทคโนโลยี กระทรวงดิจติ อลเศรษฐกิจและสงั คม สำนกั งานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การ
มหาชน) สถาบนั สอ่ื เด็กและเยาวชน การดำเนินงานของหน่วยงานภาครฐั บาลมีการจัดตง้ั ศูนยป์ ระสานงาน
ขบั เคลอ่ื นการสง่ เสรมิ และปกปอ้ งค้มุ ครองเด็กและเยาวชนจากการใชส้ ื่อออนไลน์ (Children Online
Protection Thailand: COPAT) ได้เห็นชอบใหใ้ ชย้ ทุ ธศาสตรส์ ่งเสริมและปกป้องคมุ้ ครองเด็กและเยาวชนใน
การใช้สื่อออนไลน์ พ.ศ. 2560-2564 เปน็ แนวทางในการบูรณาการทำงานรว่ มทุกภาคสว่ นซึ่งจะครอบคลุม
5 ดา้ น ได้แก่ (1) การพัฒนากลไกและเครอื ขา่ ยท่ีเป็นเอกภาพและประสิทธภิ าพ (2) การจดั ระบบปกปอ้ ง
คุ้มครองและเยียวยาเดก็ และเยาวชน (3) การสร้างองคค์ วามรู้และการวจิ ยั (4) การเสรมิ ศกั ยภาพเด็ก เยาวชน
และบุคคลแวดล้อม (5) การสร้างความตระหนักสาธารณะ มเี ป้าหมาย คอื สังคมไทยมีระบบ กลไกที่ชดั เจนใน
การขับเคล่อื นการส่งเสริมและปกป้องคมุ้ ครองเด็กและเยาวชนใหร้ เู้ ทา่ ทัน ใชส้ ื่อออนไลนอ์ ยา่ งปลอดภยั และ

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 124

สร้างสรรค์ มกี ฎหมาย มีองค์ความรู้และมกี ารจัดการความร้อู ยา่ งมปี ระสิทธภิ าพ (ศนู ย์ประสานงานขบั เคล่ือน
การส่งเสริมและปกป้องคมุ้ ครองเด็กและเยาวชนจากการใชส้ อื่ ออนไลน,์ 2561) ภาคเอกชน ทเ่ี ข้ามามสี ว่ นรว่ ม
ในการดำเนนิ การตามบทบาทของสอื่ เพอื่ พัฒนาเดก็ และเยาวชน เชน่ สมาคมภาพยนตร์แห่งชาติ สมาคม
เคเบ้ลิ ทวี แี ห่งประเทศไทย สมาคมโฆษณาแห่งประเทศไทย สมาคมนกั ข่าววทิ ยแุ ห่งประเทศไทย เปน็ ตน้
นอกจากน้ียังมีบริษัทท่เี กีย่ วกบั การดำเนนิ การดา้ นสอื่ เพ่อื การพัฒนาเด็กและเยาวชน เชน่ บริษทั เอน็ ซี ซี
แมนเนจเมน้ ท์ แอนด์ ดิเวลลอปเมน้ ท์ จำกดั ไดม้ กี ารจัดงานเทศกาลลิขสิทธแิ์ ละเน้ือหาสำหรับส่ือเพ่ือเด็กและ
เยาวชน คร้ังที่ 2 ซึง่ เป็นเทศกาลซื้อขายลขิ สทิ ธร์ิ ะดบั นานาชาตเิ พอื่ กระตนุ้ การซอื้ ขายลขิ สิทธท์ิ ่ีมเี นอ้ื หา
เกย่ี วกบั เดก็ และเยาวชนในภมู ิภาคอาเซียนและสร้างวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรคส์ ูช่ ุมชนในสังคมไทย โดยไดร้ บั
ความร่วมมอื จากสำนกั พมิ พช์ ้นั นำต่าง ๆ เช่น สมาคมผู้จดั พิมพ์และจดั ทำหนา่ ยหนงั สือแห่งประเทศไทย
มลู นิธหิ นงั สือเพื่อเด็ก กรมทรพั ย์สินทางปญั ญา กระทรวงพาณชิ ย์ มหกรรมหนังสอื ลดราคาระดับโลก
บิ๊กแบด๊ วู๊ฟ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสรมิ สขุ ภาพ สำนกั งานอทุ ยาการเรียนรู้ เป็นต้น และภาค
ประชาสงั คม ประกอบไปดว้ ย เครือขา่ ยครอบครัวเฝ้าระวงั และสรา้ งสรรค์สอ่ื สถาบนั ยุวทศั น์
กรุงเทพมหานคร องค์การไอแซค ประเทศไทย สมาคมผบู้ ำเพญ็ ประโยชน์แห่งประเทศไทยในพระบรมรา
ชูปถัมป์ เป็นตน้ ยกตัวอย่างการดำเนนิ งานของกองทุนพัฒนาสอ่ื ปลอดภัยและสร้างสรรค์ใน ปี พ.ศ. 2561
ไดม้ ีการดำเนนิ งานโดยการจัดเวทเี พอ่ื รับฟังขอ้ คิดเห็นจากภาคประชาสงั คม ภาควชิ าการ ภาควิชาชีพรวมทั้ง
ภาครัฐ (กองทุนพฒั นาสอ่ื ปลอดภยั และสรา้ งสรรค์, 2562)

การดำเนนิ งานของสอ่ื ต่อการพฒั นาเด็กและเยาวชนจึงมภี าคีเครอื ข่ายมากมายเขา้ มามสี ่วนร่วมเพอ่ื
พัฒนาเด็กและเยาวชนในด้านต่าง ๆ ทั้งการพัฒนาทักษะและองคค์ วามรู้ รวมท้งั การปอ้ งกนั เด็กและเยาวชน
จากส่อื ที่อาจจะก่อให้เกิดความเสยี่ งกบั เด็กในดา้ นตา่ ง ๆ ยกตัวอย่างหนว่ ยงาน องค์กรดา้ นสื่อทีท่ ำหน้าทใี่ น
การพัฒนาเดก็ และเยาวชน เช่น

4.4.1 สำนกั งานพัฒนาธรุ กรรมทางอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ (องค์การมหาชน) หรอื ETDA
ปี พ.ศ. 2561 สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) (สพธอ.) หรือ ETDA
(เอ็ตด้า) กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ดำเนินการโครงการสร้างความตระหนักในการใช้
อินเทอร์เน็ต ให้เสริมสร้างรายได้และรู้เท่าทันภัยคุกคามไซเบอร์ (Internet for Better Life) หรือ IFBL ใน
ปีงบประมาณ 2561 ซึ่งได้กำหนดกลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ เด็กและเยาวชน (ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น) ไม่
น้อยกว่า 2,000 คน และกลุ่มผู้สูงอายุ (อายุ 50 ปีขึ้นไป) ไม่น้อยกว่า 1,500 คนในทุกภาคของประเทศไทย
ให้มีความตระหนักรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและอินเทอร์เน็ตอย่างมั่นคง
ปลอดภัย เพื่อสามารถเป็นแบบอย่างต่อสังคมได้ ซึ่งจะช่วยลดปัญหาความเสี่ยงจากการใช้อินเทอร์เน็ต
และการตกเป็นเหยื่อในโลกออนไลน์ ผลจากการดำเนินงานตลอดปีงบประมาณ 2561 การจัดอบรม
กลุ่มเป้าหมายในจังหวัดต่าง ๆ เช่น เชียงราย กำแพงเพชร อุทัยธานี ลพบุรี หนองบัวลำภู ชุมพร
ประจวบคีรีขันธ์ สมุทรสงคราม นนทบุรี และกรุงเทพมหานคร ได้มีกลุ่มเป้าหมายที่ผ่านการอบรม
รวม 4,116 คน เป็นกลุ่มเด็กและเยาวชน 2,511 คน และผู้สูงอายุ 1,605 คน โดยการอบรมแต่ละครั้งได้มี
การประเมินความรู้ของผู้เข้าอบรม ก่อนและหลังการอบรม ซึ่งพบว่าผู้เข้าอบรมมีความรู้เพิ่มขึ้น 93.56%
(สำนกั งานพฒั นาธุรกรรมทางอิเลก็ ทรอนกิ ส,์ 2562)

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 125

4.4.2 สำนกั งานคณะกรรมการกจิ การกระจายเสียง กิจการโทรทศั นแ์ ละกจิ การโทรคมนาคม
แหง่ ชาติ (กสทช.)

การดำเนินงานในปี พ.ศ. 2561 สำนกั งานสำนกั งานคณะกรรมการกจิ การกระจายเสยี ง กจิ การโทรทัศน์
และกจิ การโทรคมนาคมแหง่ ชาติ ไดด้ ำเนนิ การเพือ่ พฒั นาเดก็ และเยาวชนจากสื่อทไ่ี ม่เหมาะสมโดยพัฒนา
แอพพรเิ คช่นั “Net Care” เพอื่ ช่วยผปู้ กครองสอดสอ่ งการใช้อนิ เตอรเ์ นต็ ของเดก็ เชน่ การจัดเวลาเล่น
อนิ เตอร์เนต็ ระยะเวลาเลน่ อินเตอรเ์ นต็ จำกัดแอพพรเิ คชัน่ เปน็ ต้น นอกจากนย้ี งั มปี ุ่มเตอื นฉกุ เฉนิ (SOS)
ทีเ่ ครอ่ื งของบุตรไวใ้ ช้ในกรณฉี ุกเฉินเมอ่ื กดใชง้ านพรอ้ มสง่ ตำแหนง่ ทีอ่ ยู่ไปยังอเี มลของผู้ปกครองทีล่ งทะเบยี น
ไว้ซง่ึ เปน็ ประโยชน์ในการเพิม่ ความปลอดภัยให้กับคนในครอบครวั ดว้ ย (สำนกั งานสำนักงานคณะกรรมการ
กิจการกระจายเสยี ง กจิ การโทรทัศนแ์ ละกิจการโทรคมนาคมแห่งชาต,ิ 2561)

4.4.3 เครือขา่ ยเฝา้ ระวังและสร้างสรรค์สื่อ
เครอื ขา่ ยเฝา้ ระวังและสร้างสรรคส์ อ่ื นัน้ เกิดจากมูลนธิ ิเครอื ขา่ ยครอบครัว มีวัตถปุ ระสงคใ์ นการดำเนิน
กจิ กรรมต่าง ๆ ที่เป็นประโยชน์ตอ่ เด็ก เยาวชน และครอบครัว ซ่งึ ได้รับการสนบั สนนุ จากแผนงานส่ือสร้าง
สขุ ภาวะเยาวชน และสำนกั งานกองทุนสนบั สนุนการสร้างเสริมสขุ ภาพเพื่อมุ่งเนน้ พฒั นาการรเู้ ท่าทนั ส่อื ให้กับ
เดก็ และเยาวชนและกระต้นุ ให้ระบบสอื่ สารมวลชนไดต้ ระหนักถึงผลกระทบท่ผี ู้บริโภคไดร้ ับจากส่ือทไ่ี ม่
เหมาะสม (เครือข่ายเฝา้ ระวังและสร้างสรรคส์ ือ่ , 2561)

4.4.4 มูลนิธิอนิ เทอร์เนต็ รว่ มพัฒนาไทย
มลู นธิ อิ ินเตอรเ์ น็ตร่วมพฒั นาไทยเป็นองคก์ รท่ีไม่แสวงหาผลกำไร กอ่ ต้ังเม่อื เดอื นมิถนุ ายน พ.ศ. 2546
โดยกลุ่มคนท่ีมีสว่ นสำคญั ในการพฒั นาเครอื ขา่ ยอินเตอรเ์ น็ตยคุ บกุ เบิกของไทย มวี ัตถปุ ระสงค์เพ่ือสง่ เสริมการ
นำเทคโนโลยสี ารสนเทศและอนิ เตอรเ์ น็ตมาเปน็ ส่อื กลางในการพฒั นาเศรษฐกจิ และสังคม โดยเฉพาะในชนบท
ชมุ ชนและผู้ด้อยโอกาสให้สามารถเรยี นรู้ คุ้นเคยและสามารถใช้เทคโนโลยีชนดิ นี้ยกระดบั ความเปน็ อยู่ใน
สงั คมไทยให้ดีข้นึ ท่ีผา่ นมามลู นธิ ไิ ด้มกี ารสรา้ งส่อื เพื่อเด็กและเยาวชนออกมาหลากหลายรปู แบบ เช่น คู่มือ
แนวทางปกป้องคุม้ ครองเด็กจากภัยออนไลน์ การแข่งขนั สร้างสรรคส์ ื่อเพือ่ ป้องกนั เดก็ และเยาวชนจากภัย
ออนไลน์ เป็นต้น หนังสน้ั ท่ีได้รับรางวลั ปี พ.ศ. 2561 คอื เร่อื ง Who are you มหาวทิ ยาลยั แม่โจ้
การดำเนนิ งานด้านสื่อเพือ่ การพฒั นาเดก็ และเยาวชน ปี พ.ศ. 2561 นอกจากการประกวดเพอื่
สร้างสรรคส์ อื่ ปลอดภัยใหแ้ ก่เดก็ และเยาวชนแลว้ ยงั มกี จิ กรรมอืน่ ๆทท่ี ำร่วมกบั ภาคเี ครือขา่ ยหรือกจิ กรรม .
ท่มี ูลนิธดิ ำเนนิ การเอง (มูลนิธิอินเตอรเ์ น็ตรวมไทย, 2561)

4.4.5 กองทนุ พัฒนาสือ่ ปลอดภยั และสร้างสรรค์
รายงานกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภยั และสรา้ งสรรค์ ประจำปี พ.ศ. 2561 ได้ดำเนนิ โครงการท่เี รียกวา่
สำนักงานดำเนินการเอง โดยมีวตั ถปุ ระสงค์ท่สี ำคญั เช่น เปน็ การนำรอ่ งให้เกดิ เปน็ ตัวอยา่ ง เชือ่ มโยง
และสอื่ สารการทำความเขา้ ใจและประชาสัมพันธ์ถึงแนวทางการสนบั สนุนทุน สื่อสารภาคีเครอื ข่าย และ
สามารถนำผลงานไปต่อยอดและขยายผล มจี ำนวนท้ังสิ้น 7 โครงการ คอื (1) โครงการรว่ มพลังส่อื สรา้ งสรรค์
สังคมไทย (2) โครงการส่อื ตามศาสตร์พระราชา (3) โครงการวจิ ัยนิเวศสือ่ เพอ่ื พัฒนาส่อื ปลอดภัยและ
สรา้ งสรรค์ (4) โครงการเปิดเวทสี ่คู วามเข้าใจเรอื่ งสอื่ ปลอดภัยและสร้างสรรค์ ในกลุ่มเดก็ และเยาวชน
(5) โครงการขบั เคลอื่ นภาคเี ครือขา่ ยเพอื่ เฝ้าระวงั สือ่ ไม่ปลอดภยั และไมส่ รา้ งสรรค์ (6) โครงการตน้ แบบสือ่

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 126

(7) โครงการสานพลงั เครอื ข่ายสือ่ ปลอดภัยและสร้างสรรค์เพอื่ สังคม (กองทุนและพฒั นาสื่อปลอดภัยและ
สร้างสรรค,์ 2561)

นอกจากน้กี องทนุ พัฒนาสื่อปลอดภัยและสรา้ งสรรคย์ งั มโี ครงการและกิจกรรมจัดเวทีเสวนาวชิ าการ
สร้างองคค์ วามรู้ถอดบทเรียนต่าง ๆ มากมาย เช่น ถอดบทเรียนการทำขา่ วถำ้ หลวงจากกรณี 13 ผู้ประสบภยั
ถำ้ หลวง ขนุ น้ำนางนอน เสวนาวชิ าการเก่ียวกบั ละครโทรทศั น์ท่สี ร้างสรรค์ เชน่ ละครบพุ เพสันนิวาส
ได้สงั เคราะห์ วเิ คราะหแ์ ละรวบรวมขอ้ มูลและจดั ทำสือ่ เพอ่ื เผยแพร่องค์ความรู้ตอ่ สาธารณะ

4.4.6 สมาคมวิทยุและสือ่ เพอ่ื เด็กเยาวชน (สสดย.)
สมาคมวิทยุและส่ือเพื่อเดก็ เยาวชน เกดิ จากการรวมตัวกันของกลมุ่ นกั วชิ าการ องคก์ ารทำงานด้านเดก็
และนกั จัดรายการวิทยุสำหรบั เด็ก เยาวชนและครอบครัวท่ีเห็นความสำคญั ของชอ่ งทางในการนำเสนอสื่อ
สรา้ งสรรค์ทีห่ ลากหลายในรปู แบบของเครือข่ายโดยได้รับการสนบั สนนุ จากมลู นธิ เิ ครือขา่ ยครอบครัว
โครงการสง่ เสริมและพัฒนาศักยภาพรายการวทิ ยเุ พือ่ เด็ก เยาวชนและครอบครัว แผนงานส่อื สร้างสขุ ภาวะ
เยาวชนและสำนกั งานกองทุนการสร้างเสรมิ สขุ ภาพ (สสส.) มเี ป้าหมายในการผลกั ดันใหเ้ กดิ พน้ื ทส่ี อื่ วทิ ยทุ ีม่ ี
คณุ ภาพและเหมาะสมสำหรบั เด็ก เยาวชนและครอบครัว มีเปา้ หมายในการสรา้ งสรรค์สอ่ื เพอ่ื เดก็ และเยาวชน
ทัง้ ส่ือวิทยุ โทรทศั น์ และสอื่ ใหม่เพ่ือเปน็ องค์กรในการสร้างการมสี ่วนรว่ ม สร้างสรรคน์ วตั กรรมการผลิต
รายการวทิ ยุ และส่งเสรมิ สนับสนุนการสรา้ งสือ่ สร้างสรรค์ทุกประเภทเพอ่ื ใหเ้ ดก็ และเยาวชนได้เรียนรตู้ าม
ชว่ งวยั (สมาคมวิทยุและสอื่ เพ่อื เดก็ เยาวชน, มปป.)
การดำเนนิ งานในปี พ.ศ. 2561 เก่ยี วกบั การพัฒนาเด็กและเยาวชนโดยสมคมวทิ ยแุ ละสื่อเพอ่ื เดก็
ได้ดำเนนิ งานโครงการอบรมหลักสตู รการป้องกันการพนันในเด็กและเยาวชนในระบบโรงเรียนซง่ึ ได้รบั การ
สนบั สนนุ จากกองทนุ สลากกินแบ่งรฐั บาลเพ่ือพฒั นาสงั คม เปน็ ต้น

4.4.7 มูลนธิ สิ ื่อชาวบา้ น (มะขามป้อม)
แต่เดมิ ชอ่ื กล่มุ ละครมะขามป้อม กอ่ ตง้ั เมื่อปี 2523 เป็นกลุ่มส่ือท่ีทำงานกับชุมชน เพ่อื สร้างความรู้
ความเขา้ ใจ และควาตระหนกั ในประชาธิปไตย เปน็ ทง้ั แหล่งชมุ นุมการแสดงหลากหลายประเภท เปน็ หัวเรือ
ใหญข่ องกลุ่มเครอื ข่ายละครเด็กและเยาวชน เป็นกลมุ่ นกั กิจกรรมทีท่ ำงานกับชมุ ชน รว่ มรณรงคป์ ระเด็นต่าง
ๆ รวมทง้ั เปน็ นกั การศึกษาซงึ่ ใช้กระบวนการสรา้ งสรรค์เพ่ือการเรยี นรู้ กระทัง่ ปี พ.ศ. 2543 ได้จดทะเบยี นเป็น
มูลนธิ ิสอื่ ชาวบ้าน(มะขามปอ้ ม) เพ่อื ขยายขอบเขตการทำงานใหเ้ ปดิ กวา้ งและหลากหลายขึน้ โดยเฉพาะการใช้
สือ่ ละครเปน็ กระบอกเสยี งใหก้ ับเดก็ เยาวชน และชมุ ชน สรา้ งเครือขา่ ยเช่ือมโยงทงั้ ระดับชุมชน ภมู ิภาค
และนานาชาติ เพือ่ เปล่ียนแปลงสงั คม มลู นธิ ิส่อื ชาวบ้าน (มะขามป้อม) ไดอ้ ธิบายเอกลกั ษณข์ องมลู นิธิดว้ ย
วิสัยทัศน์ พันธกิจ และวัตถุประสงค์ ดงั นี้ วิสยั ทศั น์ “เพอ่ื เปน็ องค์กรทีเ่ สริมพลังภาคประชาสังคมเพื่อการ
พฒั นาทยี่ ัง่ ยนื ” พันธกิจ “มุง่ ใช้กระบวนการเรยี นร้ผู า่ นละครและส่อื เพือ่ การเปล่ียนแปลงสังคม”
วตั ถุประสงค์ คอื (1) สง่ เสริมให้ชุมชนผลิตและเข้าถึงสื่ออยา่ งเท่าทัน (2) เป็นส่ือกลางในการแลกเปล่ยี น
เรียนร้ดู ้านละครและสอ่ื เพือ่ การเปล่ียนแปลงในระดับประเทศและนานาชาติ (3) ผลิตและเผยแพร่สือ่ เพอื่ การ
เปลยี่ นแปลงสังคม (4) ส่งเสรมิ สนับสนุนพลังหนมุ่ สาว เพื่อให้เป็นผนู้ ำการเปลย่ี นแปลง (5) เปน็ องคก์ รทม่ี ี
ศักยภาพในการระดมทรัพยากรมาดำเนินการอย่างยงั่ ยนื (มลู นธิ มิ ะขามปอ้ ม, 2561)
ในปี พ.ศ.2561 มูลนิธสิ อื่ ชาวบ้าน (มะขามป้อม) ร่วมกับ กองทุนพฒั นาส่อื ปลอดภยั และสรา้ งสรรค์
ได ด้ ำเน นิ ก ารโค รงก ารค า่ ยค รนู กั สื่อ สารเพ อื่ ก ารเรียน รสู้ ื่อ อ ยา่ งเท า่ ท นั (Communicator for
Transformative Learning Project) ห รอื เรีย ก อ ย ่างไม เ่ ป น็ ท างก ารว่า “Hotspot Teacher” โด ย

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 127

การเปดิ รับสมคั รครเู พอ่ื เขา้ ร่วมเรยี นรู้กับหลกั สูตรท่จี ะทำความเขา้ ใจถงึ ธรรมชาตขิ องการเปล่ียนแปลงในแต่
ละบุคคลโดยผ่านการทา้ ทายกรอบแนวคดิ เดิม พรอ้ มแสวงหาแนวทางในการออกแบบการเรยี นรูก้ ระบวนการ
ส่อื สารทม่ี ีหวั ใจ เพ่ือการร้เู ท่าทันตนเอง รู้เทา่ ทนั สอ่ื และรูเ้ ทา่ ทันสังคม (มลู นธิ ิมะขามป้อม, 2561)

4.4.8 สภาการหนังสอื พมิ พ์แห่งชาติ
สภาการหนังสอื พิมพแ์ หง่ ชาตไิ ดด้ ำเนนิ การระดมความคดิ เหน็ จากผู้ปฏิบตั งิ านด้านข่าว นกั วิชาการ
ตัวแทนภาคประชาสงั คมท่ที ำงานด้านการณรงค์หยุดการพนันและคมุ้ ครองผู้บริโภคดา้ นส่อื เพอื่ จดั ทำแนว
ทางการปฏิบตั ิฉบับนใี้ หห้ นงั สือพิมพ์และผ้ปู ระกอบการวิชาชีพหนงั สือพิมพ์ยึดเป็นแนวทางมาตรฐานวิชาชีพ
สภาการหนงั สอื พิมพแ์ ห่งประเทศไทยจงึ ไดป้ ระกาศให้แนวทางการปฏบิ ัติการสภาการหนังสือพมิ พ์แห่งชาติ
เร่ืองการนำเสนอขา่ วและภาพข่าว ความเชอื่ ทางไสยศาสตร์ ตวั เลขและสลากการพนัน พ.ศ. 2561 ซ่ึงมคี วาม
เกย่ี วขอ้ งกบั เด็กและเยาวชนเนือ่ งจากการนำเสนอของสือ่ เกย่ี วกับการพนนั อนั จะนำไปส่กู ารทำให้เดก็ และ
เยาวชนเข้าถึงการพนนั ได้ ดังน้ี(สภาการหนังสือพมิ พ,์ 2562)
(1) ตอ้ งไม่ใหค้ วามสำคญั กับการนำเสนอข่าวสารเกย่ี วกับสลากการพนนั หรือสอ่ื สารไปในทำนองที่
สนบั สนุนการเล่นสลากการพนนั หรือการพนนั ในรปู แบบอ่นื ๆเว้นแต่สลากดังกลา่ วมวี ตั ถุประสงคเ์ พอ่ื การกศุ ล
เทา่ น้ัน
(2) ต้องไม่นำเสนอแหลง่ ท่ีมา วิธีการตีความเพอื่ ใหไ้ ด้มาซงึ่ ตัวเลขหรอื ตวั บง่ ชตี้ ัวเลขลงไปในการรายงาน
ข่าว ภาพข่าว หรือสามารถนำไปใช้ในการเลน่ การพนนั โดยไมต่ อ้ งตคี วามหรอื ส่ือความหมายอนื่ ๆ

4.5 บทบาทของอาสาสมคั รกับการพัฒนาเด็กและเยาวชน

อาสาสมัคร (Volunteer) หมายถึง คนท่ีสมัครใจทำงานเพอ่ื สรา้ งประโยชนแ์ ก่สงั คมโดยไม่หวัง
ผลตอบแทนเป็นเงนิ หรอื ส่งิ อ่ืนใด โดยผลตอบแทนขอวงอาสาสมคั รคอื ความสุขและความภาคภูมิใจทไี่ ด้
ปฏิบตั งิ านเพอ่ื คนอน่ื ปอ้ งกัน แก้ไขปัญหาและพัฒนาสังคมโดยการใช้แรงกาย แรงใจ แรงสติปญั ญาใหค้ วาม
ชว่ ยเหลอื เกอื้ กลู ดงั นั้นกระบวนการจิตอาสาจึงต้องประกอบไปด้วยการปลกู ฝงั ให้ตระหนักถงึ ความสำคญั ของ
จิตอาสา การเตรียมความพร้อมทงั้ ทางด้านร่างกาย จิตใจ ความรู้ และการตดิ ตอ่ ส่ือสาร มุ่งเนน้ ประโยชน์
ตอ่ สว่ นรวมโดยไมม่ ่งุ ผลรางวลั เป็นการตอบแทนในรปู ของอามิสสินจ้าง โดยบทบาทของอาสาสมัครในการ
พฒั นาเดก็ และเยาวชน ปี พ.ศ. 2561

กรมกจิ การเดก็ และเยาวชน กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมนั่ คงของมนุษย์ ไดป้ ระกาศสรรหา
พิจารณา คดั เลือก เด็กและเยาวชนดเี ด่นแหง่ ชาติ และผทู้ ำคณุ ประโยชนต์ ่อเดก็ และเยาวชน โดยแบง่ ประเภท
ของการสรรหาเป็น 4 ประเภท ได้แก่ (1) เดก็ และเยาวชนดเี ดน่ แหง่ ชาติ (2) กลมุ่ เดก็ และเยาวชนดีเด่น
แห่งชาติ (3) บคุ คลผู้ทำคุณประโยชน์ต่อเด็กและเยาวชน (4) องค์กรทท่ี ำคุณประโยชน์ต่อเด็กและเยาวชน
และพิจารณาคุณสมบตั ิผทู้ ส่ี มควรได้รบั เกียรติใน 11 สาขา ไดแ้ ก่ (1) สาขากฎหมายและการปกปอ้ งค้มุ ครอง
สทิ ธิเดก็ และเยาวชน (2) สาขาการศกึ ษาและวิชาการ (3) สาขากีฬาและนันทนาการ (4) สาขาคณิตศาสตร์
วทิ ยาศาสตร์ คอมพิวเตอร์ และเทคโนโลยี (5) สาขาทรพั ยากรธรรมชาติและสิง่ แวดล้อม (6) สาขาพัฒนา
เยาวชน บำเพญ็ ประโยชน์ และสง่ เสริมการมีส่วนร่วมของเยาวชน (7) สาขาศิลปวฒั นธรรม (8) สาขาศลี ธรรม
จรยิ ธรรม และคณุ ธรรม (9) สาขาสิง่ ประดิษฐแ์ ละนวตั กรรม (10) สาขาสอื่ มวลชนเพอื่ เดก็ และเยาวชน

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 128

ทีป่ อ้ งกันปัญหาสังคม โดยมีตวั อย่างรายชื่อและเกียรติประวตั ิของบคุ คลผทู้ ำคณุ ประโยชนต์ อ่ เดก็ และเยาวชน
ตัวอยา่ งเชน่

4.5.1 สาขากฎหมายและการปกป้องค้มุ ครองสทิ ธเิ ดก็ และเยาวชน อาสาสมัครที่มีความนา่ สนใจ
ยกตัวอยา่ งเช่น นางสาวพนมไพร นอ้ ยเจรญิ ขา้ ราชการครูปฏบิ ตั ิหน้าที่ในโรงเรียนท่อี ย่ใู น
พ้ืนท่ชี นบทที่มคี วามห่างไกล และนกั เรียนมฐี านะทางครอบครวั ยากจน สภาพบา้ นที่อยู่อาศยั
ของนกั เรยี นไมม่ คี วามปลอดภยั ในการอยู่อาศยั หรอื บางคนไม่สามารถอยูอ่ าศยั ได้ อีกทงั้ ยงั มี
ความเสย่ี งตอ่ ภยั คกุ คามด้านเพศ ยาเสพติด โดยทา่ นไดอ้ ุทิศตนเยย่ี มบ้านนกั เรยี นในคาบที่ไม่
มชี ัว่ โมงสอน และในวนั หยุดเสาร-์ อาทิตยอ์ ย่างตอ่ เน่อื งสมำ่ เสมอ ในปี 2558-2560 ทา่ นได้
สำรวจนกั เรยี นทีม่ คี วามยากจน รวมถงึ นกั เรยี นทีข่ าดความมัน่ คงในชีวิตและทรัพย์สิน
นางสาวพนมไพร นอ้ ยเจรญิ ท่านได้ระดมความร่วมมอื จากภาคส่วนตา่ ง ๆ เช่น กองพลทหาร
ท่ี 1 จังหวัดเพชรบูรณ์ กาชาดอำเภอ เพือ่ การพัฒนาคุณภาพชวี ติ รวมถึงสร้างความปลอดภยั
จากปัจจัยจากปจั จัยทจี่ ะก่อปัญหาทางเพศจากคนในครอบครัว

4.5.2 สาขากีฬาและนันทนาการ อาสาสมัครทม่ี คี วามนา่ สนใจ ยกตัวอย่างเชน่ นายอาทวิ ราห์ คง
มาลัย ศลิ ปนิ นกั ร้องทีม่ ีความสามารถทง้ั ในดา้ นดนตรแี ละกีฬา เคยเขา้ ร่วมการแขง่ ขันเทเบิล
เทนนสิ ชิงชนะเลิศแห่งประเทศไทยเมื่อปี 2554 ต่อมาได้รบั โอกาสสำคญั ได้รับคำเชิญจาก
โรงพยาบาลบางสะพาน จงั หวัดประจวบครี ขี ันธ์ใหเ้ ขา้ รว่ มว่ิงการกศุ ล เพ่ือหาเงินสมทบจดั ซ้อื
อปุ กรณ์ทางการแพทย์ใหก้ บั โรงพยาบาล จึงได้เกิดโครงการ “ก้าวคนละก้าว 10 วนั 400
กิโลเมตร จากกรุงเทพสูบ่ างสะพาน” จากนน้ั โครงการกา้ วคนละก้าวไดย้ กระดับเพือ่ วิ่งการ
กุศลเพ่อื 11 โรงพยาบาลท่วั ประเทศ ซง่ึ จากการทุ่มเทของนายอาทวิ ราห์ คงมาลัย ดว้ ยหวั ใจ
ท่มี ีความกล้าแกรง่ มคี วามเสียสละ ทำความดดี ว้ ยหัวใจอย่างแทจ้ รงิ โครงการ “กา้ วคนละ
กา้ ว” เพอื่ 11 โรงพยาบาลทั่วประเทศจงึ ไดร้ บั ยอดเงินบรจิ าคทง้ั สิ้น 1,300 ล้านบาท
ซ่งึ นายอาทวิ ราห์ คงมาลัย ภายใต้โครงการ “กา้ วคนละกา้ ว” ไดส้ ร้างแรงบนั ดาลใจและเปน็
แบบอย่างทดี่ ใี หแ้ กเ่ ด็กและเยาวชนในการทำความดโี ดยไม่หวงั ผลตอบแทน และเปน็ บคุ คล
ท่ีพร้อมทำคณุ ประโยชน์เพอื่ สังคมอย่างแท้จรงิ

4.5.3 สาขาพฒั นาเยาวชน บำเพญ็ ประโยชน์ และส่งเสริมการมสี ว่ นร่วมของเยาวชน อาสาสมัครท่ี
มคี วามน่าสนใจ ยกตวั อยา่ งเชน่ นายสุรสทิ ธิ์ ปุสรุ นิ ทรค์ ำ ขา้ ราชการครู และยงั เป็นแกนนำ
ขับเคล่อื นกจิ กรรมจติ อาสาทสี่ านต่อพระราชดำริในพ้ืนที่ตา่ ง ๆ เชน่ การผลิตกาแฟขี้ควาย
การผลติ เครอื่ งปั่นไฟฟา้ พลงั แม่เหลก็ พัดลมพลงั งานไฮบรดิ เพ่ือสรา้ งเยาวชนใหเ้ ป็นผู้ทม่ี ี
ความคิดสรา้ งสรรค์และร้จู กั นำความรู้ทางวชิ าการมาประยุกตใ์ ช้ ในป2ี 560 นายสรุ สทิ ธิ์
ปุสรุ นิ ทร์คำ ไดข้ ับเคลื่อนโครงการการประชาสัมพันธ์สร้างค่านยิ มอาชวี ศึกษา “อวด-ดี-
อาชวี ะ” เพ่อื สรา้ งความรู้ความเขา้ ใจในการจดั การศึกษาด้านวิชาชพี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปี
2561 ได้จัดโครงการหนาวนีก้ อดน้อง ณ ศนู ย์การเรียนรชู้ มุ ชนชาวไทยภูเขา “แมฟ่ า้ หลวง”
บา้ นระนู จงั หวดั เชยี งราย ความมุง่ มน่ั ท่จี ะพฒั นาศกั ยภาพเยาวชนนกั ศึกษาอาชวี ะจนทำให้
ท่านได้รบั รางวลั “ผปู้ ระสานงาน และปฏบิ ัตงิ านชมุ ชนดเี ด่น” ของวทิ ยาลัยอาชวี ศึกษา
จังหวดั เชียงราย แสดงเหน็ ถงึ ความพยายามและการอุทิศตนอย่างตอ่ เนือ่ งเพอ่ื สงั คมส่วนรวม
และเยาวนชนอยา่ งเปน็ รูปธรรม

4.5.4 สาขาศิลปวฒั นธรรม อาสาสมัครทมี่ ีความนา่ สนใจ ยกตวั อย่างเช่น นางประไพ สุริยะมล
ศิลปินขับซอพื้นเมอื ง และนักจัดรายการวิทยุชุมชน ผู้คนในพน้ื ท่มี กั เรียกทา่ นว่า แมค่ รู

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 129

ประไพ ซึ่งทา่ นมีบทบาทในการจดั ต้ังคณะซอ คณะดาวรงุ่ ซึ่งในระยะแรกผลงานของท่านจะ
เน้นไปที่การสร้างความบนั เทงิ ใหแ้ กผ่ รู้ บั ชม ระยะต่อมาไดพ้ ัฒนาสกู่ ารแสดงทเี่ นน้ เนือ้ หาทาง
สังคมและวัฒนธรรมโดยสอดแทรกขอ้ มลู เชิงประวัตศิ าสตร์ หลักธรรม และคำสอนตา่ ง ๆ
เพอ่ื ปลกู ฝังให้เยาวชนและสังคมล้านไดต้ ระหนกั ถึงความสำคัญของวัฒนธรรมลา้ นนาเพ่อื รว่ ม
อนุรักษ์ สบื สานซอพนื้ เมอื งใหค้ งอยู่ ด้วยความรักและความตอ้ งการทจ่ี ะสืบสาน
ศลิ ปวัฒนธรรมลา้ นนาให้คงอยู่ จงึ ได้เผยแพรบ่ ทซอ ในรูปแบบไฟลเ์ สยี ง MP3 แจกจา่ ยไปยัง
ผสู้ นใจท่วั ไป และต้องการใหว้ ฒั นธรรมอยูค่ ่ชู ุมชนตลอดไป ในปี 2560 ได้รับโล่เชิดชูเกยี รติ
พรอ้ มเกยี รตบิ ัตร รางวลั วัฒนคณุ ากร ประเภทผ้ทู ำคณุ ประโยชนต์ อ่ กระทรวงวัฒนธรรม
ประเภทบุคคล จากกระทรวงวฒั นธรรม
4.5.5 สาขาศลี ธรรม จริยธรรม และคณุ ธรรม อาสาสมคั รที่มคี วามนา่ สนใจ ยกตัวอย่างเชน่ นาง
กาญจนา ไชยเพ็ชร ขา้ ราชการครู กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ทา่ นได้เปิดชมุ นมุ สวดมนตห์ มู่สรรเสรญิ พระรัตนตรยั บรรยายธรรมให้แกน่ ักเรียนท่สี นใจ
เพือ่ สรา้ งเสรมิ และพฒั นาใหน้ กั เรยี นเป็นคนดี คนเก่ง มสี ุข พึ่งพาตนเองได้ ประสบการณ์
ทำงานดา้ นเด็กและเยาวชนของท่านในปี 2558 และ 2559 สนบั สนุนนักเรียนใหเ้ ข้ารว่ ม
ประกวดสวดมนต์หมู่สรรเสริญพระรัตนตรยั ทำนองสรภญั ญะ และไดเ้ ป็นผู้สนับสนุนการให้
ความชว่ ยเหลอื นักเรยี นเขา้ ร่วมประกวดบรรยายธรรม (ตามลำดับ) จนไดร้ างวลั รองชนะเลิศ
อนั ดบั 1 ในปี 2558 และรางวลั ชนะเลศิ ในปี 2559 โดยรางวัลทั้ง 2 ปี ได้รบั โล่พระราชทาน
จากสมเดจ็ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารรี จดั โดย กรมการศาสนา
กระทรวงวฒั นธรรม ต่อมาในปี 2560 ท่านไดส้ นับสนุนนกั เรยี นเข้ารว่ มประกวดสวดมนต์
แปลองั กฤษได้รางวลั เหรยี ญทองในงานศลิ ปหตั ถกรรมนกั เรียน ซึ่งท่านได้ใหค้ วามท่มุ เทอทุ ิศ
ตนเพอื่ ความสำเรจ็ ของนักเรียน ความตั้งใจจริงทจ่ี ะสืบทอดสง่ ตอ่ ความรู้ดา้ นศลี ธรรม
คุณธรรม และจรยิ ธรรมให้แก่สงั คมสว่ นรวม
4.5.6 สาขาสือ่ มวลชนเพ่ือเดก็ และเยาวชนทป่ี อ้ งกนั ปญั หาสังคม อาสาสมคั รท่มี ีความน่าสนใจ
ยกตัวอยา่ งเชน่ อรุโณชา ภาณพุ ันธ์ุ ผู้ผลิตละครโทรทศั น์ และผบู้ ริหารท่มี ผี ลงานเป็น
เอกลักษณ์ ผลงานของท่านมีความม่งุ หวงั ให้สือ่ ละครโทรทัศนเ์ ป็นเคร่ืองมืออีกช้นิ หน่งึ
ที่สามารถสะทอ้ นเรอื่ งราวของสังคม พร้อมทง้ั เสนอแนวทางแกไ้ ขปญั หาไปพรอ้ มกนั ได้
อีกทง้ั ยงั เป็นสือ่ การเรียนรสู้ ำหรับผ้คู นได้อีกดว้ ย ผลงานละครโทรทัศนด์ งั กลา่ ว เช่น สะใภ้
จา้ ว ดาวเคียงเดอื น และทโ่ี ดดเด่นคือ เรือ่ งนอ้ งใหม่ร้ายบริสทุ ธิ์ ซึง่ เปน็ ละครสะทอ้ นสงั คม
และเสนอเรื่องราวชีวติ และปญั หาของวยั ร่นุ และพร้อมทั้งชแี้ นะแนวทางแก้ไขปัญหาสงั คม
ของวัยรนุ่ โดยนำเหตุการณ์ที่เป็นกระแสในช่วงนน้ั ๆ มาสอดแทรกผ่านละคร จึงทำใหล้ ะคร
เร่อื งน้องใหม่รา้ ยบรสิ ทุ ธ์ไิ ด้รับรางวัลเมขลาสาขาละครเยาวชนดีเดน่ ประจำปี 2541
และรางวลั โทรทศั นท์ องคำ สาขาสร้างสรรค์ดเี ดน่ ประจำปี 2551 รวมถึงละครเร่อื ง
บุพเพสันนวิ าสทสี่ ามารถสรา้ งกระแสใหค้ นไทยหนั มาสนใจเรียนรูท้ างด้านประวัตศิ าสตร์

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 130

4.6 ภาคประชาสังคมกบั การพัฒนาเด็กและเยาวชน

ภาคประชาสงั คม หมายถึง องคก์ รเอกชนทไี่ มแ่ สวงหากำไรทง้ั ท่ีมกี ารรวมตัวกนั มีสถานะทางกฎหมาย
หรอื ไมม่ ีสถานะทางกฎหมาย โดยมเี ปา้ หมายเพือ่ การพัฒนาสังคมต่อสูเ่ พื่อความเปน็ ธรรมหรอื เรียกร้องสทิ ธิ
ของตนเอง รวมท้งั สามารถมกี จิ กรรมทางเศรษฐกิจแตก่ จิ กรรมดงั กล่าวจะต้องไม่ม่งุ เน้นแสวงหากำไรเข้ากลมุ่
ของตนเอง

สำนักงานสถติ ิแหง่ ชาติ (สถาบันสง่ เสรมิ ภาคประชาสังคม, มปป.) ได้มีการสำรวจองค์กรเอกชนท่ไี ม่
แสวงหากำไร เป็นประจำทุก ๆ 5 ปี โดยครงั้ ล่าสุดสำรวจเมอ่ื ปี พ.ศ. 2556 พบวา่ ประเทศไทยมอี งคก์ รเอกชน
ไม่แสวงหากำไรจำนวน 76,685 แห่ง กระจายอยใู่ น ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือมากทีส่ ดุ (ร้อยละ 31) รองลงมา
คอื ภาคกลาง ภาคเหนอื กทม. และภาคใต้ ทกุ ภาคมีแนวโน้มการเพิ่มขนึ้ ของจำนวนองค์กรโดยเฉพาะในภาค
ตะวันออกเฉยี งเหนอื และภาคกลางการจำแนกประเภทองค์กรไม่แสวงหากำไร พบวา่ เป็นองคก์ รศาสนามาก
ที่สดุ (ร้อยละ 58) รองลงมาเป็นองค์กรด้านสังคมสงเคราะห์ (ร้อยละ 31.4) ตามด้วยองค์กรฌาปนกจิ
สงเคราะห์ (ร้อยละ 4.4) สมาคมการคา้ /หอการค้า (ร้อยละ 2.8) สมาคมนายจ้าง/สหภาพแรงงาน/สหภาพ
แรงงานรัฐวสิ าหกจิ (รอ้ ยละ 2.3) และอื่น ๆ (ร้อยละ 1.2) ไดแ้ ก่ โรงเรยี นเอกชนมหาวทิ ยาลยั เอกชน องคก์ ร
เอกชนระหว่างประเทศ พรรคการเมือง และโรงพยาบาลเอกชน ซง่ึ คณะกรรมการปฏิรูประบบสวสั ดกิ ารสังคม
ที่เหมาะสมกบั ประเทศไทย (2556) ได้ต้งั ข้อสังเกตว่าคำจำกดั ความทใ่ี ชใ้ นการสำรวจของสำนกั งานสถิติ
แหง่ ชาตินีต้ า่ งจากความหมาย “ภาคประชาสังคม” ตามแนวคดิ ทก่ี ล่าวได้ข้างต้นอย่างมาก จึงควรมีการสำรวจ
ข้อมูลภาคประชาสงั คมใหมใ่ นอนาคต (สถาบันสง่ เสริมภาคประชาสงั คม, มปป.) ภาคประชาสงั คมกับการ
พัฒนาเดก็ และเยาวชน สามารถยกตวั อยา่ งไดด้ ังนี้

4.6.1 มูลนิธเิ พื่อการพฒั นาเด็ก

มูลนธิ ิเพ่ือการพัฒนาเดก็ เป็นองคก์ รสาธารณะกุศล องคก์ รพัฒนาเอกชนด้านเดก็ โดยมีวัตถปุ ระสงค์
เพอื่ ให้เด็กมพี ฒั นาการรอบด้านตามวัย ทง้ั ทางร่างกาย สติปัญญา จิตใจ อารมณแ์ ละสังคม รวมทง้ั ศกึ ษาและ
เผยแพร่ปญั หา ผลกระทบทม่ี ีต่อเด็กในดา้ นต่าง ๆ ให้สังคมรบั ทราบอย่เู สมอทา้ ยทสี่ ุดคือรณรงค์ใหผ้ ู้ใหญท่ กุ
คนชว่ ยกันสรา้ งชีวติ ท่ผี าสขุ ใหแ้ ก่เดก็ และเยาวชน กล่มุ เปา้ หมายการดำเนนิ งานนั้นเป็นกลุ่มอาสาสมคั รเด็ก
และผปู้ กครองเพอื่ ดแู ลป้องกันปัญหาทเี่ กิดกับเดก็ ในชมุ ชน โดยมีหนว่ ยงานในพืน้ ทีเ่ ข้ามาดำเนนิ การรว่ มกัน

การดำเนนิ งานในปี พ.ศ. 2561 มูลนิธเิ พอ่ื การพฒั นาเดก็ มีโครงการท่นี า่ สนใจ เช่น โครงการสง่ เสริมสขุ
ภาวะท่ีดขี องเดก็ โดยการพฒั นาพ้นื ท่ีสรา้ งสรรค์ทป่ี ลอดภัย สร้างมมุ สขุ ภาพชมุ ชน การอบรมความรแู้ ละทกั ษะ
ชีวติ สำหรบั เดก็ และชมุ ชนจะได้รบั การอบรมเพ่อื ปกป้องเด็กในชมุ ชน (มูลนธิ เิ พอ่ื การพัฒนาเดก็ , 2561)

4.6.2 มูลนธิ ชิ ยั พฒั นา
มลู นิธชิ ยั พฒั นาเกิดจากการจัดตั้งโดยพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรชั กาลที่ 9 ให้
ดำเนนิ งานพฒั นาสังคมใหส้ อดคลอ้ งกับสถานการณ์อยา่ งรวดเร็วโดยไม่ตกอยภู่ ายใต้ขอ้ จำกดั มวี ัตถปุ ระสงค์
เพอ่ื การสง่ เสริม การพฒั นาสงเคราะหแ์ ละชว่ ยเหลอื ประชาชนในด้านเศรษฐกิจและสงั คมใหม้ คี ุณภาพชีวิตทดี่ ี
ข้นึ และให้สามารถชว่ ยเหลอื ตนเองได้ และร่วมมอื กับส่วนราชการอ่ืน ๆ เพ่ือสาธารณประโยชนห์ รอื ดำเนนิ การ
เพอื่ เนน้ ในการสนบั สนนุ สาธารณประโยชน์ (มลู นธิ ิชยั พัฒนา, 2561)

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 131

การดำเนนิ การของมลู นธิ ิชยั พฒั นาด้านเด็กและเยาวชนท่ผี ่านมานั้นคือโครงการเยาวชนไทยร่วมใจ
พฒั นา โดยการศกึ ษาและพฒั นาชุมชนบา้ นอา่ ง จงั หวัดจันทบุรี อันเนื่องมาจากพระราชดำริ มีพ้นื ท่ีท้ังสนิ้
ประมาณ 160 ไร่ ซึง่ พ้นื ท่นี นั้ ไดด้ ำเนนิ การมาจากการปรบั ปรงุ พน้ื ทใ่ี นการจัดทำแปลงสาธิตเกษตรผสมผสาน
ข้นึ ท้ังสิน้ จำนวน 5 ไร่ โดยโครงการเยาวชนไทยรว่ มใจพัฒนาจึงได้นำเทคโนโลยีสารสนเทศเขา้ มาผสมผสาน
ใหเ้ ขา้ กับวิถใี นการอนรุ ักษแ์ ละฟน้ื ฟูป่าแหง่ นแ้ี ละสง่ ต่อให้กบั เด็กรนุ่ ต่อ ๆไป โครงการน้ไี ดร้ ับความรว่ มมือ
กบั หนว่ ยงานหลายฝา่ ย อาทิ เจา้ หนา้ ท่ปี า่ ไม้ โรงเรยี นในบรเิ วณใกลเ้ คยี ง ปราชญช์ ุมชน เปน็ ตน้ (มลู นิธิชัย
พฒั นา, มปป.)

4.6.3 มูลนธิ ิกัลยาณมิตรเพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชน
มูลนิธิกลั ยาณมติ รเพอ่ื การพฒั นาเด็กและเยาวชนเป็นผลมาจากการได้รับประกาศใหเ้ ป็นองค์กร
สาธารณะกุศลโดยมีเป้าหมายที่สำคัญคือ การพฒั นาเด็กและเยาวชนของไทยตามประเดน็ การพฒั นาทส่ี ำคญั
ทงั้ ทางดา้ นการศกึ ษา สตปิ ญั ญา คณุ ธรรมและจรยิ ธรรมอนั ดงี ามของไทยภายใตก้ ารบริหารจดั การของ
คณะกรรมการบรหิ ารมูลนิธิและทปี่ รกึ ษาอาวุโสจากหลากหลายอาชีพ (มลู นธิ กิ ลั ยาณมติ รเพอื่ การพัฒนาเดก็
และเยาวชน, 2561)
โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนประจำปี พ.ศ. 2561 ได้ดำเนนิ การไปทงั้ หมดมดี งั ต่อไปนี้ (1) โครงการ
ชว่ ยเหลอื เด็กและครอบครัวท่ียากลำบาก (2) โครงการพัฒนาเดก็ ปฐมวยั (3) โครงการสง่ เสริมโภชนาการและ
อาหารเช้าสำหรับนกั เรยี น (4) โครงการฝกึ อบรมและพัฒนาทักษะชีวติ (5) โครงการครูอาสาสมคั รเพ่ือนกั เรียน
ไทย (6) โครงการปรับปรุงศนู ยพ์ ัฒนาเด็กเลก็ ทท่ี รดุ โทรม (7) โครงการมอบเสอ้ื ผ้าสำหรบั เดก็ และครอบครัวที่
ยากลำบาก (มลู นิธิกลั ยาณมิตรเพอื่ การพฒั นาเด็กและเยาวชน, 2561)

4.6.4 มลู นิธิรกั ษไ์ ทย
มลู นธิ ริ กั ษ์ไทยก่อต้งั ข้ึนเมื่อวนั ที่ 15 สิงหาคม 2540 เพอื่ เป็นองค์กรพฒั นาเอกชนไทยทส่ี านตอ่
เจตนารมณ์ขององค์การแครน์ านาชาติประเทศไทย ในการช่วยเหลอื และสรา้ งความเข้มแขง็ แกช่ มุ ชนและกลุ่ม
คนด้อยโอกาสในสงั คมโดยมี นพ. กระแส ชนะวงศ์ เป็นกรรมการกอ่ ตง้ั มลู นธิ ิฯ และดำรงตำแหน่งประธาน
คณะกรรมการมูลนิธฯิ ต่อเน่อื งจนถึงปจั จบุ ัน ปจั จุบันมลู นธิ ริ ักษ์ไทย มีการกำหนดกจิ กรรม หรอื งานหลักไว้ 5
ดา้ น ได้แก่ (1) งานสง่ เสรมิ สุขภาพ และงานปอ้ งกันเอดส์ (2) งานส่งเสริมการศึกษา (3) งานสง่ เสริมธุรกจิ
และอุตสาหกรรมในชุมชน และการส่งเสรมิ อาชพี (4) งานดา้ นการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ และสง่ิ แวดลอ้ ม
(5) งานดา้ นการชว่ ยเหลอื และฟนื้ ฟผู ปู้ ระสบภัย (มูลนิธริ ักษ์ไทย, มปป.)
การดำเนินการด้านเด็กและเยาวชนของมลู นิธใิ นปี พ.ศ.2561 เชน่ โครงการสรา้ งเสรมิ ภาวะผนู้ ำ
เยาวชนในเร่อื งอาชพี และการดแู ลส่งิ แวดลอ้ มให้เดก็ มีภาวะความเป็นผนู้ ำของเยาวชนโดยการฝกึ ฝนจากคา่ ย
ผูน้ ำและพฤติกรรมตา่ งๆเพ่ือนำไปปรบั ใชใ้ นชวี ติ ประจำวันและเสรมิ สรา้ งรายไดป้ ระกอบอาชีพ ชว่ ยเหลอื
ครอบครวั และยังมีการปรับเปลี่ยนพฤตกิ รรมในการดูแลสิ่งแวดล้อมโดยการนำสิ่งขอมารไี ซเคิลเพือ่ สร้างรายได้
และลดภาวะโลกร้อน กล่มุ เป้าหมายคือเดก็ และเยาวชนอายรุ ะหว่าง 13-15 ปี (มลู นิธริ กั ษไ์ ทย, 2561)

4.6.5 มลู นิธินวัตกรรมสร้างสรรค์สังคม (นสส.)
มูลนธิ นิ วัตกรรมสรา้ งสรรค์สังคม มวี ัตถปุ ระสงค์เพือ่ สง่ เสรมิ และสนับสนุนการสรา้ งนวัตกรรมท่ีนำไปสู่
การพัฒนาสังคมทส่ี รา้ งสรรค์และยงั่ ยนื รวมทงั้ เป็นองค์กรประสานงานรว่ มมอื ดา้ นการส่งเสริมและพัฒนาเดก็
และเยาวชนระหวา่ งองคก์ รภาครัฐ ภาคธรกจิ เอกชน ภาควชิ าการ ภาคประชาสงั คมและภาคเดก็ และเยาวชน

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 132

รวมทงั้ การส่งเสริมการมสี ว่ นรว่ มของภาเดก็ และเยาวชนในการดำเนินงานของภาครฐั (ราชกิจจานุเบกษา,
2562)

การดำเนินงานในปี พ.ศ. 2561 มลู นธิ นิ วัตกรรมสร้างสรรค์สังคม เป็นหนง่ึ ในเครือข่ายดา้ นการพฒั นา
เด็กและเยาวชนรว่ มกับโครงการพัฒนารูปแบบตำบลสง่ เสรมิ การมีส่วนร่วมของสภาเด็กและเยาวชน ซ่งึ
ดำเนนิ การโดยคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ เพ่อื การพฒั นากลไกการดำเนินงานของ
องคก์ รปกครองสว่ นท้องถน่ิ ในการพฒั นาเดก็ และเยาวชนในพนื้ ทีข่ องตนเอง

4.6.6 หนว่ ยสนั ติภาพสหรฐั อเมริกา ประเทศไทย
หน่วยงานสนั ตภิ าพสหรฐั อเมรกิ า ประเทศไทย ไดป้ ฏิบัติงานในประเทศไทยต้ังแตป่ ี พ.ศ. 2505 มอี าสา
ปฏิบตั ิงานในหลายโครงการทีเ่ ก่ียวเนอ่ื งกับการศึกษา การพัฒนาชนบท การสาธารณสขุ และสง่ิ แวดล้อม
โครงการตา่ ง ๆ ดำเนนิ งานภายใต้ข้อตกลงระดับทวภิ าคกี บั กรมความร่วมมือระหวา่ งประเทศ กระทรวงการ
ต่างประเทศซง่ึ การดำเนนิ งานนเี้ จา้ หน้าท่อี าสาสมัครจะประชุมติดตามความก้าวหน้าของการดำเนินการ
อย่างสมำ่ เสมอ (หนว่ ยงานสันติภาพสหรัฐอเมรกิ า ประเทศไทย, มปป.)
การดำเนินงานโครงการในชว่ งปี พ.ศ. 2561 เปน็ โครงการท่ดี ำเนินมาอยา่ งต่อเนอ่ื งจากปี พ.ศ. 2560
คอื (1) โครงการเพอ่ื นครเู พอื่ การพัฒนา อาสาสมคั รจะร่วมสอนในชั้นเรียนกับครูไทย โดยใช้วธิ กี ารเรยี นการ
สอนและกจิ กรรมต่าง ๆแบบมสี ว่ นรว่ ม ซึง่ จะช่วยใหน้ ักเรียนไดม้ โี อกาสฝึกทักษะกับเจ้าของภาษาโดยตรง
พืน้ ทีป่ ฏบิ ัติงานของอาสาสมคั รสว่ นใหญ่จะอย่ใู นชนบท ในโรงเรียนทีห่ ่างไกลความเจริญ หรือมที รัพยากรน้อย
กวา่ โรงเรียนอืน่ ๆ ในประเทศไทย โครงการเพ่ือนครฯู สนบั สนนุ ความพยายามในการปฏิรูปการศึกษาแห่งชาติ
และ มจี ดุ มงุ่ หมายเพื่อช่วยให้ครโู รงเรยี นประถมศกึ ษาของไทยได้พฒั นาและใชว้ ธิ กี ารเรยี นการสอนแบบมีส่วน
ร่วมในหอ้ งเรียน นอกจากนย้ี ังสนบั สนุนให้ครไู ทยออกแบบบทเรยี น และส่ือการสอนอยา่ งสร้างสรรค์
เพือ่ สนับสนนุ การเรยี นการสอนแบบบรู ณาการ นอกจากน้ี อาสาสมัครยังมีสว่ นร่วมในโครงการขนาดเลก็ ตา่ ง
ๆ ของโรงเรียนเช่น โครงการเกีย่ วกับการศกึ ษา สุขภาพ สง่ิ แวดลอ้ ม และอ่ืน ๆ อกี ด้วย (2) โครงการสรา้ ง
เยาวชนเพื่อการพฒั นาทำงานร่วมกบั องค์การปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ โรงเรียน และ หนว่ ยราชการอ่นื ๆ ในระดับ
ตำบล เพือ่ พฒั นาเยาวชนไทยในพ้ืนทีห่ ่างไกล และเตรียมความพร้อมเยาวชนสำหรับบทบาทในการเปน็ ผ้ใู หญ่
โครงการสร้างเยาวชนเพือ่ การพฒั นาสอดคลอ้ งกบั รฐั บาลไทยท่ีเห็นว่าเยาวชนเปน็ ทรพั ยากรที่สำคญั ถ้าได้รับ
การพฒั นาให้มีศกั ยภาพ และเตบิ โตขน้ึ เป็นผู้ใหญท่ ่มี ีสุขภาพดี และ ทำหนา้ ที่เปน็ พลเมอื งที่ดี นอกจากนัน้
โครงการฯ ยังชว่ ยให้เยาวชนไดต้ ระหนักและพัฒนาศักยภาพทั้งภายในและภายนอกของตวั เองอย่างเต็มท่ี
ซึ่งจะทำไปส่บู ทบาทในการเปน็ ผู้ใหญ่ท่ีดใี นอนาคต เยาวชนเปา้ หมายของโครงการคอื เยาวชนอายุ 9-15 ปี
(หน่วยงานสันตภิ าพสหรฐั อเมริกา ประเทศไทย, มปป.)

4.6.7 เครอื ขา่ ยจิตอาสาพลังแผ่นดิน
จิตอาสาพลังแผน่ ดินเป็นโครงการทีส่ นับสนุนโดย สำนักงานสนับสนนุ การสร้างเสรมิ สขุ ภาพ (สสส.)
มวี ัตถปุ ระสงค์เพ่อื การสง่ เสรมิ ใหค้ นไทยทกุ คนโดยเฉพาะคนรนุ่ ใหมแ่ ละกลมุ่ องค์กรเกิดแรงบนั ดาลใจ
ในการทำงานอาสาเพือ่ สืบสานตามแนวทางพระราชปณิธานของในหลวงรชั กาลท่ี 9 เปน็ แกนหลกั ในการ
ขบั เคลือ่ นโครงการ งานอาสานั้นแบ่ง หมวดหมู่ ท้งั หมด 9 หมวดหมดู่ ว้ ยกัน โครงการนจี้ ะเปน็ ศูนย์กลางของ
การเข้าถึงงานอาสา สรา้ งเสรมิ ประสบการณท์ ำความดี (จิตอาสาพลงั แผน่ ดนิ , มปป.)
การดำเนนิ งานปี พ.ศ. 2561 เครอื ขา่ ยจิตอาสาพลงั แผน่ ดนิ ได้มีการประกวดโครงการสอ่ื สร้างสรรค์
หัวขอ้ “จติ อาสาพลังแผ่นดิน: ทำดี ทำไดท้ กุ วนั เริ่มต้นวนั น้ี” ซ่งึ เป็นโครงการประกวดสื่อสร้างสรรค์

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 133

ดำเนินงานรว่ มกบั สำนักงานกองทุนสนบั สนนุ การสร้างเสริมสุขภาพและภาคอี นื่ ๆเพ่อื ให้เยาวชนไดม้ สี ่วนรว่ ม
ในการผลิตสอ่ื ทีส่ ร้างสรรค์และเขา้ รว่ มอบรมเชงิ ปฏิบตั กิ ารเพื่อคน้ หาเยาวชนท่ีมีใจรักในการผลิตสอ่ื ประเด็น

สำคญั เพอื่ ใหเ้ กดิ การกระตนุ้ และสรา้ งแรงบันดาลใจในการทำความดแี ละกอ่ ใหเ้ กดิ การขยายผลสง่ ตอ่ ในวง
กว้างและนำไปสูก่ ารปฏิบตั ิตอ่ ไป (จติ อาสาพลังแผน่ ดนิ , 2561)

4.7 การระดมสรรพกำลังแบบเบญจภาคเี พอ่ื ทำงานดา้ นเดก็ และเยาวชน

แผนพฒั นาเดก็ และเยาวชนแหง่ ชาติ ฉบบั ที่ 2 พ.ศ. 2560 – 2564 ได้กำหนดกรอบทิศทางการการ
พฒั นาเด็กและเยาวชนโดยใหค้ วามสำคญั กบั ตัวเด็กและเยาวชน บริบททีอ่ ยู่แวดลอ้ มตัวเดก็ และเยาวชน อาทิ

ครอบครัว ชมุ ชน สถาบันทางศาสนา สงั คม การระดมสรรพกำลังของภาคีทกุ ระดับและออกแบบนวัตกรรม
การจดั การความรู้ เพ่อื ให้หน่วยงานทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ องคก์ รเอกชน ภาคธุรกจิ และภาคประชาสังคมทุก
ระดบั ใช้เปน็ แนวทาง ในการบริหารจัดการและดำเนนิ การตามภารกิจขององค์กร ทศิ ทางของร่างแผนพัฒนา

เด็กและเยาวชนแหง่ ชาติ ฉบบั ที่ 2 พ.ศ. 2560 – 2564 ได้มุง่ เน้นให้เด็กและเยาวชนมีคุณภาพชีวติ ที่ดี
เหมาะสมตามช่วงวยั ใหค้ วามสำคญั กบั การทำงานท่ีตวั เดก็ และเยาวชนพรอ้ มกบั บรบิ ทแวดลอ้ มทางสงั คมที่อยู่
รอบตัวเด็กและเยาวชนทีส่ ง่ ผลตอ่ การพัฒนา อาทิ ครอบครวั ชมุ ชนและสงั คม เปน็ แนวทางในการกำหนด

ยทุ ธศาสตรแ์ ละมาตรการในการพฒั นาเด็กและเยาวชน

ตารางที่ 34 แสดงแผนพฒั นาเดก็ และเยาวชนแหง่ ชาติ ฉบบั ท่ี 2 พ.ศ. 2560 – 2564

ประกอบดว้ ย 5 ยุทธศาสตร์ ดงั นี้

ยุทธศาสตร์ มาตรการ

ยทุ ธศาสตรท์ ่ี 1การพัฒนาศกั ยภาพ มี 7 มาตรการ ว่าด้วย (1) คณุ ภาพชวี ติ (2) กีฬา (3) การคุ้มครอง
และสรา้ งภมู ิค้มุ กันเด็กและเยาวชน เป็นพเิ ศษ (4) ทกั ษะศตวรรษที่ 21 (5) ศกั ยภาพทางเศรษฐกิจ (6)

คุณธรรม จริยธรรม (7) สง่ิ แวดล้อม/ภยั พบิ ตั ิ

ยุทธศาสตรท์ ่ี 2 เสรมิ สร้างความ มี 6 มาตรการ วา่ ดว้ ย (1) สถาบัน ครอบครวั (2) สถาบันศาสนา
เข้มแข็งของกลไกสภาพแวดล้อมให้ (3) ศูนยพ์ ฒั นาเดก็ ปฐมวยั และสถาบนั การศกึ ษา (4) ชุมชน

เออื้ ตอ่ การพัฒนาเด็กและเยาวชน (5) สือ่ ปลอดภัยและสรา้ งสรรค์ (6) พ้นื ทเี่ รียนรู้
อยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ

ยุทธศาสตรท์ ่ี 3 การสง่ เสรมิ การมี มี 6 มาตรการ วา่ ดว้ ย (1) การรณ รงคใ์ ห้ความรู้ความเข้าใจ
สว่ นรว่ มของเด็กและเยาวชน (2) การพัฒนาศกั ยภาพ (3) การสนับสนุนการรวมกลุ่มและการทำงาน
พฒั นาสงั คม (4) การสนบั สนนุ ทรพั ยากร (5) การเสรมิ สรา้ งพลงั /

สมรรถนะของเครอื ข่าย (6) การสร้างความเข้มแขง็ ให้หน่วยงาน

รบั ผดิ ชอบหลัก

ยุทธศาสตรท์ ่ี 4 การส่งเสริมบทบาท มี 3 มาตรการ วา่ ด้วย (1) การสง่ เสรมิ บทบาทองคก์ รการปกครอง

และระดมความร่วมมือของทกุ ภาค สว่ นท้องถ่ิน (2) การสง่ เสริมบทบาทองค์กรธรุ กิจและธรุ กิจเพอื่ สงั คม

ส่วนในการพัฒนาเด็กและเยาวชน (3) การประสานความร่วมมอื จากทุกภาคส่วน

ย ทุ ธ ศ า ส ต ร ์ท ี่ 5 ก า ร พ ัฒ น า มี 4 มาตรการ วา่ ด้วย (1) การพฒั นาศักยภาพและการสนบั สนุน

นวตั กรรมการบริหารจัดการในการ บุคลากร (2) ระบบฐานขอ้ มลู (3) นวตั กรรมและต้นแบบการมสี ว่ น

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 134

ยทุ ธศาสตร์ มาตรการ
พฒั นาเด็กและเยาวชน ร่วมของเดก็ และเยาวชน (4) ประสทิ ธภิ าพของกฎหมายและมาตรการ

ยทุ ธศาสตรท์ ี่ 4 การสง่ เสริมบทบาทและระดมความรว่ มมอื ของทุกภาคส่วนในการพัฒนาเดก็ และ
เยาวชนเปน็ ยุทธศาสตรท์ สี่ ำคัญประการหนึ่งเน่อื งจากยทุ ธศาสตรน์ ้จี ะเปน็ กลไกสำคัญในการสรา้ งความ

ตระหนักใหท้ ุกภาคส่วนรวมพลงั เข้ามามีสว่ นร่วมในการพฒั นาเด็กและเยาวชน การดำเนินการในปี พ.ศ.
2561 จงึ เรม่ิ ให้ความสำคัญกบั การมีส่วนรว่ มของเบญจภาคีทีเ่ กย่ี วข้องเพือ่ เปน็ กลไกการดำเนนิ งานและระดม
สรรพกำลังแบบ “เบญจภาค”ี ซึง่ ถอื ว่าเป็นความร่วมมือจากหน่วยงานและองคก์ รในทุกระดบั ประกอบไปด้วย

ภาครฐั ภาคประชาสังคม ภาคเศรษฐกจิ ภาควิชาการและเครือขา่ ยเดก็ และเยาวชนเข้ามามบี ทบาทในการ
บรู ณาการเพ่อื ดำเนินกจิ กรรมที่เก่ียวขอ้ งกับเดก็ และเยาวชนในรูปแบบเบญจภาคี กรมกิจการเด็กและเยาวชน
กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความมั่นคงของมนุษย์รว่ มกับสภาองค์การพฒั นาเด็กและเยาวชน

ในพระราชปู ถมั ภส์ มเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (สอ.ดย.) และภาคีเครอื ขา่ ยจัดโครงการ
การออกแบบกระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในการขบั เคลอ่ื นยทุ ธศาสตรแ์ ละแผนดา้ นเด็กและ
เยาวชนซง่ึ เปน็ การประชมุ เชงิ ปฏิบัตกิ ารเพ่อื ระดมสรรพกำลังความรว่ มมอื ระหว่างภาคเี ครอื ขา่ ยในการบูรณา

การการจดั สวัสดกิ ารและการคมุ้ ครองเด็กและเยาวชนกบั แผนการพัฒนาเดก็ และเยาวชนแห่งชาติ เมอื่ วนั
องั คารที่ 26 มิถนุ ายน พ.ศ. 2561 ณ โรงแรมอนิ ทรา รีเจนท์ กรงุ เทพมหานคร ผ้เู ข้าประชุม ประกอบไปดว้ ย
ผู้ทรงคณุ วฒุ ิ และผ้แู ทนจากหนว่ ยงานในเบญจภาคี ผลการประชุมสรปุ ได้ว่าแตล่ ะหน่วยงานหรอื องคก์ ารมี

บทบาทและความต้องการมีสว่ นรว่ มในการพฒั นาเด็กและเยาวชน ดงั รายละเอยี ดตอ่ ไปนี้

4.7.1 องคก์ รภาครฐั (Government Organization)

หนว่ ยงานของภาครฐั ทมี่ บี ทบาทและภารกจิ เกยี่ วกับการพัฒนาเด็กและเยาวชนโดยการสรา้ งกลไกการ
ดำเนนิ งานเพือ่ พฒั นาเด็กและเยาวชนอย่างเป็นระบบ เช่น การบริหารจดั การ บคุ ลากร ระบบขอ้ มลู และ
สารสนเทศเพ่อื บรรลเุ ป้าหมายให้เด็กและเยาวชนมคี วามมัน่ คงในการดำเนินชวี ิต ในท่นี ก้ี รมกจิ การเดก็

กระทรวงการพฒั นาสังคมและความมน่ั คงของมนุษย์ มีภารกจิ ในการเสนอแนะนโยบาย แนวทาง เสริมสร้าง
มาตรการและกลไกในการสง่ เสรมิ และพัฒนาเดก็ และเยาวชน รวมไปถึงดำเนนิ การส่งเสริมและสนบั สนุน
กจิ กรรมเพ่ือการสง่ เสริมและพัฒนาศกั ยภาพ การสง่ เสรมิ สวสั ดิการเดก็ และครอบครวั และบทบาททางสังคม

ของเดก็ และเยาวชน กรมกิจการเดก็ และเยาวชนจึงต้องทำหน้าทเี่ ชื่อมโยงและระดมสรรพกำลังเพื่อการพัฒนา
เดก็ และเยาวชน สรา้ งองค์ความรู้ นวตั กรรม แลกลไกระดบั ชาติโดยกรมกจิ การเดก็ และเยาวชนตอ้ งผสาน
บทบาทและการทำงานของอีก 4 ภาคส่วนในเบญจภาคเี ชื่อมโยงกันในการขบั เคล่ือนยุทธศาสตรแ์ ละแผนที่

เกีย่ วขอ้ งกับเด็กและเยาวชน

4.7.2 องคก์ รภาคประชาสงั คม (Civil Society Organization)

ผเู้ ขา้ ร่วมประชุมกลุม่ ภาคประชาสังคม ประกอบดว้ ยผูแ้ ทนจากองคก์ รภาคประชาสงั คมทง้ั ใน
ส่วนกลางและต่างจงั หวัด รวมทัง้ สน้ิ 47 คน บทบาทของภาคสงั คมคลอบคลมุ ด้านการพัฒนาศักยภาพเด็กและ
เยาวชน การสรา้ งระบบสภาพแวดล้อมที่ดี การสง่ เสริมการมทสี ว่ นร่วมของเด็กและเยาวชน การระดมสรรพ
กำลังเพื่อการพัฒนาเดก็ และเยาวชนการสร้างองคค์ วามรู้ นวัตกรรม และกลไกระดับชาติ โดยสอดคล้องกบั
ยทุ ธศาสตรแ์ ละแผนทัง้ 4 และเน้นการทำงานใน 8 เร่ือง ดงั นี้

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 135

(1) การพัฒนาทกั ษะชีวิตของเด็กและเยาวชน
(2) การสง่ เสริมความรเู้ ท่าทันสอ่ื ออนไลนใ์ ห้แก่เด็กและเยาวชน ครอบครวั ครู ในระดบั ชุมชน
(3) การใหค้ วามรู้ความเข้าใจแก่เดก็ และเยาวชน ครอบครัว และชุมชนในเรื่องความร่นุ แรงตอ่ เด็กและ
เยาวชน
(4) การส่งเสรมิ สนบั สนุนใหเ้ ด็กและเยาวชนจดั พน้ื ทส่ี รา้ งสรรคร์ ่วมกับผใู้ หญ่
(5) การสรา้ งระบบฐานข้อมลู บคุ ลากรดา้ นเด็กและเยาวชน
(6) การพัฒนาความเขม้ แขง็ ให้กบั เครอื ข่ายสหวิชาชพี ในด้านการป้องกัน แก้ไขปญั หาความรนุ แรง
(7) การพฒั นาความเข้มแขง็ ขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ เพอื่ เปน็ แกนนำในการระดมสรรพกำลงั
ในพ้นื ที่
(8) การผลักดันใหเ้ กดิ กฎหมาย กฎระเบยี บซ่งึ เอ้ือตอ่ การทำงานดา้ นความรุนแรงต่อเดก็ และเยาวชน

4.7.3 องค์กรภาคเศรษฐกิจ (Cooperate Economics Organizations)
ผู้เขา้ รว่ มประชุมกลุ่มภาคธุรกิจ เปน็ ตัวแทนของธรุ กจิ ขนาดใหญ่ระดบั ประเทศขา้ มชาติ สถาบัน
การเงนิ ธรุ กิจขนาดยอ่ มจากตา่ งจังหวดั ธุรกิจเริม่ ตน้ คณะกรรมการและเจ้าหนา้ ที่จากหอการคา้ ไทย
และอาจารย์จากมหาวิทยาลยั หอการคา้ ไทย รวมทัง้ สนิ้ 25 คน ภาคธรุ กิจมีบทบาทสำคัญในด้านการพัฒนา
เดก็ และเยาชน การสรา้ งระบบสภาพแวดล้อมท่ีดีและการระดมสรรพกำลงั เพ่ือการพัฒนาเด็กและเยาวชน
ซ่ึงสอดคลอ้ งกบั แผนพัฒนาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ ฉบับท่ี 2 พ.ศ. 2560 - 2564 ยทุ ธศาสตร์คมุ้ ครองเด็ก
แหง่ ชาติ พ.ศ.2560 – 2564 และยทุ ธศาสตร์สง่ เสริมและปกปอ้ งคุ้มครองเดก็ และเยาวชนในการใช้สื่อออนไลน์
พ.ศ. 2560 – 2564 โดยเน้นการทำงานใน 5 เรอื่ ง ดังน้ี

(1) การพัฒนาทักษะด้านอาชีพที่เหมาะสมกับโลกของการทำงาน
(2) การพฒั นาสภาวะแวดลอ้ มของเด็กและเยาวชนโดยเฉพาะครอบครวั และโรงเรียน
(3) การสร้างส่อื ท่ีมีคุณภาพ
(4) การพัฒนาศักยภาพของเด็กและเยาวชนในการมีส่วนร่วมโดยคำนงึ ถงึ การส่งเสรมิ ทกั ษะทเ่ี ดก็ และ
เยาวชนมอี ยดู่ ว้ ย
(5) การรว่ มมือกบั ภาคสว่ นอน่ื ๆ ในการพัฒนาเด็กและเยาวชน

4.7.4 องค์กรภาควชิ าการ (Academic Organization)

ผเู้ ข้าร่วมประชมุ กล่มุ ภาควิชาการ ประกอบด้วยผูแ้ ทนจากสถาบันการศึกษาท้ังในระดับประเทศ
มัธยมศึกษา อาชีวศึกษา และอดุ มศกึ ษาในสว่ นกลางและต่างจังหวัด หนว่ ยงานวิจัย หนว่ ยงานพัฒนาบคุ ลากร
และองคก์ รเอกชนทที่ ำงานด้านการศกึ ษา รวมทง้ั สิน้ 40 คน ภาควชิ าการกำหนดบทบาทไว้ในดา้ นการพฒั นา
ศักยภาพเดก็ และเยาวชน การสรา้ งระบบสภาพแวดลอ้ มทีด่ ี การระดมสรรพกำลังเพอ่ื พฒั นาเด็กและเยาวชน
การสร้างองค์ความรู้ นวัตกรรม และกลไกระดบั ชาติ โดยสอดคล้องกบั ยุทธศาสตร์ และแผนท้ัง 4 และเนน้ การ
ทำงานใน 5 เรื่องดังน้ี

(1) การพฒั นาทักษะชีวติ เดก็ และเยาวชน
(2) การสร้างวิถีชวี ติ ของครอบครัว ชมุ ชน ท่มี ีระบบพฒั นาทกั ษะชวี ิตทีส่ รา้ งสรรค์
(3) การสนับสนนุ ให้ใชก้ ลไกการดูแลเดก็ และเยาวชนที่มอี ยใู่ นท้องถ่ิน

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดที่ 3) 136

(4) การสรา้ งบคุ ลากรดา้ นเด็กและเยาวชนทม่ี คี วามรู้ ความชำนาญ และรู้เท่าทันความเปลยี่ นแปลง
ของโลก

(5) การจัดตง้ั ศนู ยว์ ิชาการ/วทิ ยาการฐานขอ้ มลู ด้านเดก็ และเยาวชน

4.7.5 ภาคเด็กและเยาวชน (Children and Youth)

ผ้เู ขา้ ร่วมประชมุ กล่มุ เครอื ขา่ ยเดก็ และเยาวชน เป็นผู้นำและผู้แทนเด็กและเยาวชนจากกลุ่มเครอื ขา่ ย
ท่เี ป็นทางการ คือ สภาเด็กและเยาวชน และกลุ่มและเครอื ขา่ ยทรี่ วมกันโดยอสิ ระในพน้ื ที่ รวมทงั้ บุคลากรที่
รับผดิ ชอบงานดา้ นเดก็ และเยาวชน รวมทั้งส้นิ 45 คน เครอื ขา่ ยเดก็ และเยาวชนมบี ทบาทครอบคลุมท้ัง 4
ด้าน คอื การพฒั นาศกั ยภาพของเดก็ และเยาวชน การสรา้ งระบบแวดลอ้ มที่ดี การสง่ เสรมิ การมีสว่ นร่วมของ
เดก็ และเยาวชน การระดมสรรพกำลงั เพื่อการพฒั นาเด็กและเยาวชน และการสรา้ งองค์ความรู้ นวตั กรรม
และกลไกระดับชาติ โดยสอดคลอ้ งกับยทุ ธศาสตร์และแผนทงั้ 3 และเน้นการทำงานใน 8 เรอื่ ง ดงั น้ี

(1) การให้ความร้คู วามเข้าใจเพื่อใหต้ ระหนักและร้เู ท่าทันในด้านการปอ้ งกันตนเอง และการใชส้ ่อื
ออนไลน์ให้แกเ่ ดก็ และเยาวชน

(2) การพัฒนาทกั ษะและการประสานความร่วมมือระหว่างครอบครวั สถาบนั ศาสนา สถานศกึ ษาและ
หน่วยงานที่เกยี่ วข้องในทอ้ งถ่นิ

(3) การสรา้ งส่ือทมี่ คี ณุ ภาพสำหรบั เดก็ และเยาวชน
(4) การฝกึ ทกั ษะการทำงานรว่ มกับผูใ้ หญใ่ หแ้ กเ่ ดก็ และเยาวชน
(5) การมมอบหมายใหส้ ภาเดก็ และเยาวชนในท้องถิ่นร่วมกบั องค์กรปกครองสว่ นท้องถนิ่ เปน็ แกนนำ
ในการประสานความรว่ มมอื ในการพฒั นาเด็กและเยาวชน
(6) การเปดิ โอกาสและสนับสนุนใหก้ ลุ่มเดก็ และเยาวชนไดท้ ำงานรว่ มกบั ภาคธรุ กิจ
(7) การสร้างฐานข้อมลู ดา้ นสถานการณ์และข้อคิดเห็นของเด็กและเยาวชนซึง่ ครอบคลุมทงั้ ประเทศ
(8) การส่งเสรมิ สนบั สนนุ ให้ผู้นำเดก็ และเยาวชนได้ทำงานในระดับนานาชาติ (ศรีศกั ด์ิ ไทยอาร,ี
2561)
บทบาทและผลการบรู ณาการของภาคประชารฐั ตอ่ การพัฒนาเดก็ และเยาวชนในปี พ.ศ. 2561 จากผล
การสืบคน้ ขอ้ มลู พบว่าองคก์ รการปกครองส่วนท้องถน่ิ ยังคงมบี ทบาทสำคัญในการดำเนนิ งานเพอ่ื การพฒั นา
เด็กและเยาวชนในทุกชว่ งวัยโดยเฉพาะการดแู ลเด็กในระดับปฐมวยั ท่จี ะต้องดำเนนิ การร่วมกบั ครอบครัว
ชมุ ชนและองคก์ รในท้องถิน่ โดยการดำเนนิ งานนั้นได้มนี โยบายใหเ้ กดิ การพฒั นาบุคลากรใหม้ ีสมรรถนะในการ
พฒั นาเดก็ และเยาวชนซึง่ สอดคล้องกบั ประเด็นจากสมชั ชาการพฒั นาเด็กและเยาวชนแหง่ ชาติประจำปี
พ.ศ. 2561 ซ่ึงเปน็ ประเด็นด้านการพฒั นาการมสี ว่ นร่วมขององค์กรการปกครองสว่ นทอ้ งถ่นิ ใหเ้ ขา้ มามี
บทบาทดา้ นการพฒั นาเด็กและเยาวชน
มิใช่เพียงแต่ภาครฐั เท่านั้นท่เี ขา้ มาส่งเสริมบทบาทการพฒั นาเด็กและเยาวชน แตอ่ งคก์ รพฒั นาเอกชน
และภาคธุรกจิ กย็ งั คงเข้ามามีบทบาทในการพัฒนาเด็กและเยาวชนเชน่ เดยี วกนั โดยในปี พ.ศ. 2561 จากการ
สำรวจและวิเคราะหบ์ ทบาทขององค์กรพัฒนาเอกชน จำนวน 95 องคก์ ร ได้ดำเนินประเด็นการทำงาน
ประกอบไปดว้ ย การสง่ เสรมิ และการพฒั นาครอบครัว การสร้างสขุ ภาวะ การสง่ เสรมิ การศึกษา การส่งเสริม
คุณธรรมและจริยธรรม การสง่ เสริมนนั ทนาการ การปกป้องคุม้ ครองเดก็ และเยาวชน การพฒั นาศกั ยภาพด้าน

รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2561 (งวดท่ี 3) 137