OUMM2103_Keusahawanan

OUM Business School

OUMM2103

Keusahawanan

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

OUMM2103
KEUSAHAWANAN

Norashidah Hashim
Prof Madya Abd Aziz Yusof
Ooi Yeng Keat
Armanurah Mohamad
Abd Razak Amir
Dr Oh Teik Hai
Abd Kadir Othman
Loo Sze Wei

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

Pengarah Projek: Prof Dato’ Dr Mansor Fadzil
Penulis Modul: Prof Dr Wardah Mohamad
Open University Malaysia
Penyederhana:
Norashidah Hashim
Prof Madya Abd Aziz Yusof
Ooi Yeng Keat
Armanurah Mohamad
Abd Razak Amir
Universiti Utara Malaysia

Dr Oh Teik Hai
Abd Kadir Othman
Loo Sze Wei
Open University Malaysia

Prof Madya Dr Nawawi Mat Jan
Universiti Teknologi MARA

Penterjemah: Sharifay Ayeshah Syed Mohd Noori

Dibangunkan oleh: Pusat Reka Bentuk Pengajaran dan Teknologi
Open University Malaysia

Edisi Pertama, Disember 2012
Hak Cipta © Open University Malaysia (OUM), Disember 2012, OUMM2103
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada bahan ini boleh disalin semula dalam mana-mana
cara tanpa kebenaran secara bertulis daripada Presiden Open University Malaysia (OUM).

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

Isi Kandungan

Panduan Kursus ix-xiv

Topik 1 Pengenalan Kepada Keusahawanan 1
1.1 Evolusi Keusahawanan 2
1.2 Konsep-konsep Keusahawanan 3
4
1.2.1 Keusahawanan 5
1.2.2 Siapakah Usahawan? 6
1.3 Kepentingan Keusahawanan 7
1.4 Mitos Keusahawanan 9
1.5 Perkembangan Keusahawanan di Malaysia 11
Rumusan 11
Kata Kunci
12
Topik 2 Mengenal Pasti Ciri-ciri Keusahawanan 13
2.1 Ciri-ciri Usahawan Berjaya 16
2.2 Penilaian Kendiri untuk Usahawan 17
2.3 Perbezaan antara Peniaga, Pengurus dan Usahawan 17
18
2.3.1 Perbezaan antara Peniaga dan Usahawan
2.3.2 Perbezaan antara Pengurus Konvensional dan 18
19
Usahawan
Rumusan 20
Kata Kunci 21
22
Topik 3 Membentuk Kreativiti dan Inovasi Keusahawanan 24
3.1 Apa itu Kreativiti? 25
3.2 Proses Kreativiti 27
3.3 Halangan Kepada Kreativiti 28
3.4 Bagaimana Menjana Idea Kreatif 28
3.5 Ciri-ciri Individu Kreatif 29
3.6 Apa itu Inovasi? 31
32
3.6.1 Jenis-jenis Inovasi 33
3.6.2 Sumber-sumber Inovasi 34
3.6.3 Penghalang Inovasi 35
3.7 Kepentingan Kreativiti dan Inovasi Bagi Usahawan
3.8 Strategi Menggalakkan Kreativiti dan Inovasi
Rumusan
Kata Kunci

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

iv  ISI KANDUNGAN

Topik 4 Penilaian Persekitaran Usaha Niaga 36
4.1 Komponen-kompenan Persekitaran Usaha Niaga 37
4.2 Persekitaran Makro 39
40
4.2.1 Politik dan Undang-undang 42
4.2.2 Ekonomi 43
4.2.3 Sosiobudaya 44
4.2.4 Teknologi 44
4.3 Persekitaran Mikro 48
4.4 Persekitaran Dalaman Organisasi 48
4.5 Mengenal Pasti Peluang Perniagaan 49
4.5.1 Mengenali Peluang: Fasa Perspektif Proses Tentang
51
Keusahawanan 52
4.5.2 E-dagang sebagai Peluang Baharu 53
4.6 Penilaian Peluang Perniagaan 54
4.6.1 Magnitud Peluang 55
4.6.2 Sumber Peluang: Asal Perniagaan Baharu 56
4.6.3 Peluang dan Syarikat Baharu 57
Rumusan
Kata Kunci

Topik 5 Pelan Perniagaan 58
5.1 Apa itu Pelan Perniagaan? 59
5.2 Kepentingan Pelan Perniagaan 60
5.3 Siapa yang Memerlukan Pelan Perniagaan? 62
5.4 Unsur Penting Pelan Perniagaan yang Baik 64
5.5 Panduan Menyediakan Pelan Perniagaan 67
5.6 Kesulitan yang Perlu dihindari Semasa Membuat 68

Perancangan 69
Rumusan 70
Kata Kunci

Topik 6 Memulakan Sebuah Usaha Niaga 71

6.1 Jenis Usaha Niaga 72

6.2 Perniagaan Baharu 72

6.2.1 Maksud Perniagaan Baharu 72

6.2.2 Fasa dalam Perniagaan Baharu 73

6.2.3 Kelebihan dan Kelemahan Perniagaan Baharu 73

6.3 Membeli Perniagaan Sedia Ada 75

6.3.1 Maksud Membeli Perniagaan Sedia Ada 75

6.3.2 Langkah dan Proses Membeli Perniagaan Sedia Ada 75

6.3.3 Kelebihan Membeli Perniagaan Sedia Ada 79

6.3.4 Kelemahan Membeli Perniagaan Sedia Ada 80

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

ISI KANDUNGAN  v

6.4 Francais 81
6.4.1 Maksud Francais 81
6.4.2 Kelebihan Francais 82
6.4.3 Kelemahan Francais 83
84
6.5 Struktur Sah untuk Perniagaan Baharu 84
6.5.1 Perniagaan Tunggal 86
6.5.2 Perkongsian 88
6.5.3 Syarikat 90
92
6.6 Sumber Modal untuk Aktiviti Perniagaan 93
Rumusan
Kata Kunci

Topik 7 Rangkaian Usahawan 94
7.1 Apa itu Rangkaian? 94
7.2 Kelebihan Mempunyai Rangkaian yang Baik 95
7.3 Apa itu Rangkaian Strategik? 96
7.4 Jenis Rangkaian 96
7.5 Kepentingan Rangkaian 97
7.6 Bagaimana Membina Rangkaian Strategik 99
7.7 Usahawan dan Rangkaian 100
7.8 Gabungan Rangkaian Strategik 100
7.9 Teknik Membina Keyakinan dalam Kalangan Usahawan 102
7.10 Halangan dalam Membina Rangkaian Strategik 104
Rumusan 108
Kata Kunci 109

Topik 8 Penilaian Peluang Keusahawanan 110
8.1 Kesulitan dalam Memilih Perniagaan Baharu 111
8.2 Faktor Kritikal untuk Pembangunan Perniagaan Baharu 113
8.3 Kenapa Perniagaan Baharu Gagal 115
8.4 Proses Penilaian 116
Rumusan 119
Kata Kunci 120

Topik 9 Perancangan Kewangan Peribadi dan Usahawan 121

9.1 Perlunya Perancangan Kewangan Peribadi 122

9.1.1 Langkah-langkah dalam Perancangan Kewangan 122

9.1.2 Faedah Perancangan Kewangan 123

9.1.3 Peringkat Hidup dan Matlamat Kewangan 124

9.2 Kuasa Wang 125

9.2.1 Bagaimana Menetapkan Matlamat Anda 125

9.2.2 Matlamat Penting ă Simpan Wang untuk Kecemasan 127

9.2.3 Aset dan Liabiliti: Apa yang Anda Miliki dan Hutang 127

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

vi  ISI KANDUNGAN

9.2.4 Mengetahui Nilai Bersih Anda 129
9.2.5 Menghitung Nilai Bersih Anda 130
9.3 Asas Membuat Bajet 132
9.3.1 Pelan Bajet dan Perbelanjaan 132
9.3.2 Memantau Aliran Tunai Anda 134
9.4 Hidup dalam Batas Kemampuan 137
9.4.1 Mengetahui Keperluan dan Kemahuan Anda 137
9.4.2 Bijak Berbelanja 138
9.4.3 Menangguhkan Kepuasan 138
9.5 Tanda Awal Masalah Kewangan 139
9.6 Mengeluarkan Diri daripada Masalah Kewangan 140
9.6.1 Kepercayaan Kredit Anda 141
9.6.2 Apa yang Boleh Berlaku 141
Rumusan 142
Kata Kunci 143

Topik 10 Mencapai Impian Kewangan Peribadi 144
10.1 Membina Kekayaan 145
145
10.1.1 Tabiat Menabung 147
10.1.2 Menambahkan Nilai Bersih 150
10.1.3 Jenis Pelaburan 153
10.2 Merancang Untuk Situasi yang Tidak Diduga 153
10.2.1 Mengapa Insurans Diperlukan 155
10.2.2 Jenis-jenis Insurans 159
10.2.3 Takaful 162
10.3 Pengurusan Hutang: Asas Pinjaman 162
10.3.1 Pinjaman dan Kredit 163
10.3.2 Jenis-jenis Pinjaman 170
10.3.3 Jenis Kad, Perangkap Kredit dan Petua
173
Mengggunakan Kad Kredit 175
10.3.4 Pembayaran Balik dan Ingkar Bayar Pinjaman 176
Rumusan
Kata Kunci

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

PANDUAN KURSUS

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

PANDUAN KURSUS  ix

DESKRIPSI PANDUAN KURSUS

Anda perlu membaca Panduan Kursus dengan berhati-hati daripada awal
sehingga akhir. Ia menyatakan kandungan kursus dengan ringkas dan
bertujuan membantu anda memahami kandungan kursus. Ia juga
mencadangkan jumlah tempoh masa untuk anda habiskan bagi
melengkapkan kursus ini dengan sepenuhnya. Sentiasalah rujuk Panduan
Kursus ini secara berterusan semasa anda membaca kandungan kursus
kerana ia dapat membantu anda dalam menjelaskan komponen-
komponen pembelajaran penting yang mungkin anda terlepas pandang.

PENGENALAN

OUMM2103 Keusahawanan adalah salah satu kursus yang ditawarkan oleh
Fakulti Perniagaan dan Pengurusan di Open University Malaysia (OUM). Kursus
ini melibatkan 3 jam kredit dan harus dijalankan dalam tempoh masa 8 hingga 15
minggu.

KEPADA SIAPA KURSUS INI DITAWARKAN

Kursus ini diwajibkan bagi semua pelajar OUM.

Sebagai pelajar jarak jauh, anda seharusnya fasih dengan keperluan
pembelajaran kendiri dan mampu mengoptimakan kaedah pembelajaran dan
persekitaran yang sedia ada. Sebelum anda memulakan kursus ini, sila pastikan
anda maklum dengan bahan kursus, kelayakan kursus dan bagaimana kursus ini
dikendalikan.

PERUNTUKAN MASA PEMBELAJARAN

Berdasarkan piawaian OUM, seseorang pelajar itu perlu memperuntukkan 40
jam pembelajaran bagi setiap jam kredit. Selaras dengan piawaian ini, kursus
yang bernilai tiga jam kredit memerlukan masa selama 120 jam pembelajaran.
Anggaran masa pembelajaran ialah seperti yang ditunjukkan di dalam Jadual 1.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

x  PANDUAN KURSUS

Jadual 1: Anggaran Masa Pembelajaran

Aktiviti Pembelajaran Jam
Pembelajaran
Membaca kandungan kursus dan mengambil bahagian
dalam perbincangan awal 3
Membaca modul
Menghadiri 3 hingga 5 sesi tutorial 60
Perbincangan atas talian 10
Ulang kaji 12
Menyiapkan tugasan, Ujian dan Peperiksaan 15
Jumlah Masa Pembelajaran 20
120

OBJEKTIF KURSUS

Setelah mengikuti kursus ini, anda seharusnya dapat:
1. Menerangkan latar belakang sejarah, konsep dan teori-teori keusahawanan;
2. Membentuk visi untuk menjadi seorang usahawan dan menghargai nilai

dan budaya keusahawanan dalam profesion mereka;
3. Memperoleh kemahiran membangunkan kreativiti dan inovasi dalam

keusahawanan; dan
4. Mengenal pasti peluang keusahawanan dan menukarkannya kepada pelan

perniagaan asas.

SINOPSIS KURSUS

Kursus ini dibahagikan kepada 10 topik. Berikut adalah sinopsis untuk setiap
topik:

Topik 1 memperkenalkan dan memberi definisi usahawan dan membincangkan
evolusi keusahawanan dari zaman terawal sehingga hari ini. Ia menghuraikan
kepentingan keusahawanan kepada individu, masyarakat dan negara. Topik ini

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

PANDUAN KURSUS  xi

juga menjelaskan 10 mitos keusahawanan serta senario pembangunan
keusahawanan di Malaysia.

Topik 2 bertumpu kepada 16 ciri keusahawanan yang paling lazim disebut.
Penilaian kendiri usahawan adalah kaedah mendapatkan pengetahuan
mendalam tentang potensi keusahawanan seseorang. Topik ini bukan sahaja
menerangkan perbezaan antara pemilik perniagaan kecil dan usahawan tetapi
juga perbezaan antara pengurus konvensional dan usahawan.

Topik 3 bertumpu kepada kreativiti dan inovasi. Usahawan perlu mengetahui
definisi, kelebihan dan hubungan kreativiti dan inovasi dalam keusahawanan.
Topik ini juga menjelaskan halangan kepada kreativiti dan inovasi serta strategi
menggalakkan kreativiti dan inovasi di kalangan usahawan dalam perniagaan
hari ini. Pelajar akan didedahkan kepada peluang dan cabaran dalam
membentuk idea-idea yang kreatif dan inovatif serta produk dan perkhidmatan
yang memenuhi cabaran persekitaran perniagaan zaman kini yang kompetitif.

Topik 4 memberikan fokus kepada penilaian persekitaran dalam mengejar
peluang perniagaan dan mengenal pasti ancaman yang wujud dalam
persekitaran. Ia juga menerangkan unsur-unsur persekitaran luaran dan
dalaman perniagaan yang mempengaruhi keputusan dan aktiviti keusahawanan.

Topik 5 menggariskan teknik menyediakan pelan perniagaan yang akan
membantu pelajar menilai pelan perniagaan secara objektif, kritikal dan
praktikal. Pelajar akan diajar membuat pelan induk untuk pelan perniagaan yang
realistik. Mereka juga didedahkan kepada beberapa kaedah dan teknik
menyediakan pelan perniagaan yang efektif.

Topik 6 meneliti jenis-jenis perniagaan yang boleh diklasifikasikan kepada tiga
bentuk: perniagaan baharu, perniagaan sedia ada dan francais. Kemudian,
pelajar akan diperkenalkan kepada tujuh langkah dan proses dalam membeli
perniagaan sedia ada serta struktur, kelebihan dan kelemahan francais. Ini
diikuti perbincangan tentang struktur sah untuk perniagaan baharu. Akhir
sekali, enam sumber modal untuk usahawan dikenal pasti dan dikaji sebagai
asas untuk dikaitkan oleh pelajar dengan topik seterusnya.

Topik 7 membincangkan kepentingan rangkaian untuk usahawan. Rangkaian
adalah salah satu pendekatan perniagaan yang menyumbang kepada kejayaan
usahawan. Jika usahawan mempunyai rangkaian yang baik dengan pelanggan
luaran dan dalaman, ia akan menjadi lebih senang bagi mereka untuk
memperoleh peluang perniagaan dan menangani sebahagian daripada masalah
berkaitan dengan perniagaan mereka. Ini kerana rangkaian yang baik akan
membolehkan mereka mendapatkan sokongan dan kerjasama daripada

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

xii  PANDUAN KURSUS

rangkaian mereka. Oleh itu, setiap usahawan patut mengembangkan kemahiran
rangkaian untuk mencapai matlamat dan objektif perniagaan mereka.

Topik 8 membincangkan penilaian peluang keusahawanan. Topik ini juga
menjelaskan enam bahaya lazim dalam memilih perniagaan baharu. Pelajar juga
akan didedahkan kepada faktor kritikal yang terlibat dalam penilaian perniagaan
baharu dan faktor-faktor kejayaan perniagaan. Proses penilaian yang efektif
untuk perniagaan baharu juga akan dilihat dalam topik ini.

Topik 9 bermula dengan penjelasan tentang perancangan kewangan, diikuti oleh
kepentingan menetapkan matlamat kewangan peribadi dalam perancangan
kewangan. Kemudian pelajar akan mengetahui bagaimana untuk mengira nilai
bersih individu yang berkaitan dengan kunci kira-kira individu. Ini akan
membantu mereka menyediakan bajet untuk tujuan perancangan kewangan
peribadi. Mereka juga akan belajar tentang penyata aliran tunai dengan tujuan
memantau aliran tunai. Kemudian, mereka akan belajar suatu kemahiran yang
penting ă bagaimana untuk mengenal pasti tanda-tanda seorang individu sedang
menghadapi kemelut kewangan dan bagaimana untuk mengelakkannya.

Topik 10 adalah sangat membantu dan menarik kerana ia menghuraikan maksud
dan pelbagai cara menabung. Ia juga membincangkan matlamat pelaburan
individu dan hubungan antara risiko dan pulangan. Kemudian, ia menjelaskan
jenis-jenis pelaburan, insurans, takaful dan pinjaman serta bagaimana untuk
membuat keputusan yang matang dalam membeli sebuah polisi insurans. Akhir
sekali, ia menunjukkan pelajar tentang risiko menjadi penjamin dan bagaimana
untuk mengenal pasti tanda-tanda kemelut kewangan.

PANDUAN SUSUN ATUR TEKS

Sebelum anda membaca modul ini, adalah penting sekiranya anda ambil tahu
akan susun atur teks modul. Memahami susun atur teks akan membantu anda
untuk merencana pembelajaran kursus supaya lebih objektif dan berkesan.
Amnya, susun atur teks bagi setiap topik adalah seperti berikut:

Hasil Pembelajaran: Ia merupakan apa yang anda harus dapat lakukan atau
capai setelah selesai membaca sesuatu topik. Setelah selesai membaca setiap
topik anda digalakkan merujuk kepada senarai hasil pembelajaran berkenaan
untuk memastikan sama ada anda dapat atau tidak mencapainya. Amalan
seperti ini akan dapat mengukur dan mempertingkatkan penguasaan
kandungan sesuatu topik.

Semak Kendiri: Soalan-soalan diselitkan pada bahagian-bahagian tertentu dalam
sesuatu topik. Soalan-soalan ini menguji kefahaman tentang maklumat yang

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

PANDUAN KURSUS  xiii

anda telah baca. Jawapan untuk soalan-soalan ini biasanya terdapat dalam
perenggan-perenggan yang sebelumnya. Anda digalakkan menjawab soalan-
soalan semak kendiri ini untuk menguji dan memastikan sama ada anda telah
memahami kandungan sesuatu topik dan seterusnya menyediakan anda
menghadapi ujian dan peperiksaan kelak. Kebanyakan jawapan kepada soalan-
soalan yang ditanya terdapat dalam modul itu sendiri.

Aktiviti: Aktiviti-aktiviti juga diselitkan pada bahagian-bahagian tertentu dalam
sesuatu topik dengan tujuan menggalakkan anda mengaplikasikan konsep dan
prinsip yang anda telah pelajari kepada situasi sebenar. Aktiviti-aktiviti ini juga
memperluaskan kefahaman kandungan yang dipelajari dengan menggalakkan
anda melakukan sesuatu seperti berfikir secara mendalam, memberi pendapat,
berbincang bersama rakan dalam kelas, merujuk kepada laman sesawang,
membaca artikel jurnal dan seumpamanya.

Rumusan: Di akhir sesuatu topik, isi-isi penting topik tersebut disenaraikan.
Komponen ini membantu anda untuk mengingat dan mengimbas semula
keseluruhan topik. Anda haruslah memastikan bahawa anda memahami setiap
pernyataan yang disenaraikan. Jika tidak, sila kembali membaca topik
berkenaan.

Kata Kunci: Di akhir topik disenaraikan beberapa perkataan dan frasa penting
yang digunakan dalam topik berkenaan. Anda mesti dapat menjelaskan setiap
perkataan dan frasa ini. Jika tidak, sila kembali membaca topik berkenaan.

Rujukan: Rujukan adalah bahagian senarai buku teks, jurnal, artikel, kandungan
elektronik atau sumber-sumber yang boleh ditemui yang berkaitan dan berguna
dalam melalui modul atau kursus. Senarai ini boleh dilihat dalam beberapa
bahagian seperti dalam Panduan Kursus (di bahagian Rujukan), di akhir setiap
topik atau di akhir modul. Anda digalakkan membaca bahagian-bahagian yang
berkaitan dalam senarai rujukan tersebut untuk mendapatkan maklumat lanjut
dan memperkukuhkan kefahaman anda.

PENGETAHUAN ASAS

Tiada prasyarat untuk pelajar mengambil subjek ini.

KAEDAH PENILAIAN

Sila rujuk kepada myINSPIRE.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

xiv  PANDUAN KURSUS

RUJUKAN

Abd. Aziz Yusof. (2000). Usahawan dan keusahawanan: Satu penilaian. Prentice
Hall Sprint Print.

Hisrich, R. D., & Peters, M. P. (1998). Entrepreneurship: Starting, developing and
managing a new enterprise (4th ed.). Illinois: Irwin.

Kuratko, D. F., & Hodgetts, R. M. (2003). Entrepreneurship: Contemporary
approach (6th ed.). Ohio: South-Western Educational Publishing.

Marc, J. D. (2007). Entrepreneurship: Strategies and resources. Illinois: Marsh
Publications.

Mohd Salleh Hj Din, Hoe C. H., Norashidah H., Rosli M., Habshah B., Ooi Y. K.,
Armanurah M., Shuhymee A., Norita D., & Lily Julienty A. B. (2004). Asas
keusahawanan. Kuala Lumpur: Thomson.

Zimmerer, T. W., & Scarborough, N. M., (2007). Essential of entrepreneurship
and small business management (5th ed.). New Jersey: Prentice Hall.

PERPUSTAKAAN DIGITAL TAN SRI DR ABDULLAH
SANUSI (TSDAS)

Perpustakaan Digital TSDAS mempunyai pelbagai sumber bercetak dan atas
talian untuk kegunaan pelajar. Perpustakaan digital komprehensif ini, yang
boleh dicapai melalui portal OUM, menyediakan akses kepada lebih daripada 30
pangkalan data yang meliputi jurnal, tesis dan buku dalam format elektronik
serta banyak lagi. Contoh pangkalan data yang ada ialah EBSCOhost, ProQuest,
SpringerLink, Books24x7, InfoSci Books, Emerald Management Plus dan Ebrary
Electronic Books. Sebagai pelajar OUM, anda digalakkan untuk menggunakan
sepenuhnya sumber-sumber yang terdapat di perpustakaan ini.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

Topik  Pengenalan

1 kepada
Keusahawanan

HASIL PEMBELAJARAN

Pada akhir topik ini, anda seharusnya dapat:

1. Menjelaskan evolusi dan konsep keusahawanan;

p 2. Membincangkan tiga sebab keusahawanan adalah penting;
Mengenal pasti 10 mitos keusahawanan; dan
3.

4. Membincangkan pembangunan keusahawanan di Malaysia.

 PENGENALAN

Selamat datang ke alam keusahawanan!

Segala yang anda dengar mengenai keusahawanan adalah salah. Ia bukan
silap mata, ia bukan misteri dan ia tidak ada apa-apa kaitan dengan gen. Ia
adalah satu bidang dan ia boleh dipelajari.

ă Peter Drucker
Innovation and Entrepreneurship

Sumber: Kuratko, D.F. & Hodgetts, R.M. (2001). Entrepreneurship: A contemporary  
approach (5th ed.) California: Harcourt College Publishers.

 
Keusahawanan mula dibincangkan dan dianalisis oleh pakar ekonomi abad ke-
18 dan terus menarik perhatian pakar ekonomi sehingga ke abad yang
berikutnya. Di abad ke-20 pula, perkataan keusahawanan menjadi sinonim

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

2  TOPIK 1 PENGENALAN KEPADA KEUSAHAWANAN

dengan perusahaan bebas. Usahawan diiktiraf sebagai agen perubahan yang
membawa idea yang kreatif dan inovatif untuk perniagaan dan membantu
perniagaan berkembang dan membawa keuntungan. Keusahawanan merupakan
simbol kegigihan dan pencapaian dalam perniagaan. Ia adalah penting kepada
individu, masyarakat dan negara serta diakui di serata dunia sebagai pemangkin
pembangunan ekonomi. Topik ini akan membincangkan evolusi, konsep,
kepentingan, mitos serta pembangunan keusahawanan di Malaysia.

1.1 EVOLUSI KEUSAHAWANAN

SEMAK KENDIRI 1.1

Apakah itu keusahawanan?

 
 

Perkataan usahawan dalam bahasa Inggeris adalah entrepreneur. Ia pula berasal
daripada perkataan Perancis entreprendre yang bermaksud „menjalankan‰.
Evolusi dan perkembangan teori keusahawanan boleh dirumuskan seperti di
dalam Jadual 1.1. Konsep usahawan dan keusahawanan dihuraikan dengan lebih
terperinci di dalam bahagian selanjutnya.

Jadual 1.1: Evolusi dan Perkembangan Teori Keusahawanan

Zaman Teori dan Konsep
Zaman Paling
Awal Contoh seorang usahawan adalah Marco Polo, yang cuba
mewujudkan jalan perdagangan ke Timur Jauh. Beliau
Zaman menandatangani kontrak dengan seorang ahli kewangan
Pertengahan (kapitalis) untuk menjual barangannya. Kapitalis tersebut
menanggung risiko secara pasif manakala Marco Polo, yang
merupakan seorang penjelajah dan pedagang, memainkan peranan
aktif dalam menjalankan perniagaan dan menanggung segala
risiko fizikal dan emosi. Bila beliau sudah selesai menjual
barangannya, beliau berkongsi keuntungan yang diperoleh dengan
kapitalis tersebut.

Perkataan „usahawan‰ digunakan untuk seorang yang
bertanggungjawab menguruskan projek pengeluaran yang besar.
Beliau menguruskan projek dengan menggunakan sumber-sumber
yang disediakan oleh kerajaan dan tidak menanggung sebarang
risiko. Contoh usahawan di zaman ini adalah mereka yang
bertanggungjawab menjaga bahan seni bina yang besar seperti
bangunan awam dan gereja.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 1 PENGENALAN KEPADA KEUSAHAWANAN  3

Abad ke-17 Keusahawanan dikaitkan dengan risiko. Usahawan adalah seorang
yang membuat perjanjian kontrak dengan kerajaan untuk
Abad ke-18 menyediakan suatu perkhidmatan atau produk. Harga kontrak
Abad ke-19 ditentukan dan sebarang keuntungan diambil oleh usahawan
dan ke-20 tersebut. Seorang pakar ekonomi, Richard Cantillon, yang dianggap
Abad ke-21 sebagai pengasas perkataan usahawan, telah mengembangkan salah
satu teori mengenai usahawan. Beliau melihat usahawan sebagai
pengambil risiko. Pada Cantillon, para usahawan di abad ini adalah
pedagang, petani, tukang mahir dan pemilik tunggal. Mereka
membeli pada harga yang ditentukan dan menjual pada harga yang
tidak ditentukan, yang bererti mereka beroperasi dengan
menanggung risiko.

Usahawan dibezakan dengan penyedia modal. Ini terjadi akibat
industrialisasi yang sedang berlaku di serata dunia. Kebanyakan
ciptaan di zaman ini merupakan reaksi kepada sebuah dunia yang
sedang mengalami perubahan. Contohnya, Eli Whitney dan Thomas
Edison mencipta teknologi baharu tetapi tidak mampu membiayai
ciptaan mereka. Mereka merupakan pengguna modal (usahawan)
dan bukan penyedia modal (kapitalis perniagaan baharu).

Di akhir abad ke-19 dan abad ke-20, usahawan kerap disamakan
dengan pengurus. Di pertengahan abad ke-20 pula, usahawan
dianggap sebagai seorang yang membawa pembaharuan. Fungsi
usahawan adalah untuk membuat reformasi atau revolusi dalam
corak pengeluaran dengan menggunakan ciptaan atau teknologi
yang belum pernah dicuba untuk mengeluarkan sebuah komoditi
baharu atau mengeluarkan komoditi lama dengan cara baharu.

Usahawan dianggap sebagai tokoh perusahaan bebas. Kebanyakan
mereka menggunakan inovasi dan kreativiti untuk membina
perusahaan yang bernilai jutaan ringgit. Mereka mencipta produk
dan perkhidmatan baharu dan menanggung risiko yang dikaitkan
dengan usaha baharu ini. Pada hari ini, ramai menganggap
keusahawanan sebagai penerokaan dalam bidang perniagaan
(Kurato & Hodgetts, 2004).

1.2 KONSEP-KONSEP KEUSAHAWANAN

AKTIVITI 1.1

Mengikut Peter Drucker, keusahawanan adalah disiplin yang boleh
dipelajari. Apakah pendapat anda mengenai kenyataan ini?

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

4  TOPIK 1 PENGENALAN KEPADA KEUSAHAWANAN

1.2.1 Keusahawanan

Mengikut Histrich dan Peters (1998), keusahawanan adalah suatu proses
dinamik mewujudkan kekayaan yang meningkat. Kekayaan itu dihasilkan oleh
individu yang mengambil risiko tinggi dari segi ekuiti, masa dan komitmen kerja
atau memberikan nilai untuk sesuatu produk atau perkhidmatan. Ia adalah
proses menghasilkan sesuatu yang baharu dan bernilai dengan memberikan
masa dan ikhtiar yang diperlukan, menanggung risiko kewangan, psikologi dan
sosial dan menerima keuntungan dalam erti kewangan, kepuasan hati dan
kebebasan. Definisi ini tertumpu kepada empat aspek asas, seperti yang
ditunjukkan di dalam Rajah 1.1.

Rajah 1.1: Empat aspek asas keusahawanan mengikut Histrich dan
Peters (1998)

Keusahawanan ditakrifkan oleh Kuratko dan Hodgetts (2004) sebagai proses
inovasi dan memulakan perniagaan baharu menerusi empat dimensi utama iaitu
individu, organisasi, persekitaran dan proses dengan bantuan jalinan kerjasama
kerajaan, pendidikan dan institusi.
Dalam mengiktiraf kepentingan keusahawanan di abad ke-21, Kuratko dan
Hodgetts (2004) telah membangunkan definisi yang berintegrasi mengenai
keusahawanan seperti berikut:

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 1 PENGENALAN KEPADA KEUSAHAWANAN  5

Keusahawanan adalah proses dinamik visi, perubahan dan penciptaan. Ia
menuntut penggunaan tenaga dan semangat untuk mencipta dan
melaksanakan idea baharu serta cadangan yang kreatif. Ramuan paling
penting termasuk kerelaan untuk mengambil risiko masa, modal atau
kerjaya; kebolehan mewujudkan kumpulan perusahaan yang berkesan;
kemahiran mendapatkan sumber yang diperlukan; kemahiran asas membina
perancangan perniagaan yang kukuh; dan akhir sekali, visi untuk mengenali
peluang di mana orang lain melihat kelam kabut, percanggahan dan
kekeliruan.‰
Sumber: Kuratko, D.F. & Hodgetts, R.M. (2001). Entrepreneurship: A contemporary

approach (5th ed.). California: Harcourt College Publishers.

SEMAK KENDIRI 1.2

Apakah empat aspek asas keusahawanan?

1.2.2 Siapakah Usahawan?

Usahawan adalah peneroka kejayaan perniagaan hari ini. Kepekaan mereka
kepada peluang, ketekunan mereka untuk melakukan inovasi dan keupayaan
mereka untuk mencapai sesuatu menjadi alat mengukur perusahaan bebas.

Scarborough dan Zimmerer (1998), menakrifkan usahawan sebagai seseorang
yang mencipta perniagaan baharu di sebalik ketidakpastian untuk mencapai
keuntungan dan perkembangan dengan mengenal pasti peluang dan
mengumpul sumber yang perlu digunakan. Mereka biasanya bermula dengan
hanya idea yang ringkas dan mengumpul sumber yang perlu untuk mengubah
idea tersebut kepada suatu perniagaan yang boleh berterusan.

Kuratko dan Hodgetts (2004) menakrifkan usahawan sebagai seseorang yang
mengurus, mentadbir dan menanggung risiko sebuah perniagaan. Usahawan
juga adalah pemangkin perubahan ekonomi yang melakukan pencarian yang
bermakna, perancangan yang teliti dan pertimbangan yang baik dalam urusan
keusahawanan. Mereka bersikap optimistik dan komited. Mereka bekerja
dengan kreatif untuk mencipta sumber baharu atau menambahbaik sumber lama
dengan keupayaan baharu untuk mencipta kekayaan.

Pada hari ini, usahawan ialah seorang yang membawa pembaharuan atau
pembangunan. Dia mengenal pasti dan merebut peluang; mengubah peluang

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

6  TOPIK 1 PENGENALAN KEPADA KEUSAHAWANAN

kepada idea yang boleh dilakukan atau dipasarkan, menambah nilai melalui
masa, usaha, wang atau kemahiran; mengambil risiko dalam pasaran yang
kompetitif untuk melaksanakan idea; dan merealisasikan pulangan daripada
usaha yang dibuat.

Makna dan definisi usahawan berbeza dari satu bidang ke bidang yang lain.
Contohnya, ahli ekonomi melihat usahawan sebagai seorang yang
menggabungkan sumber, tenaga kerja, bahan dan aset lain untuk membuat
kombinasi luar biasa yang menjadikan nilainya lebih besar daripada
sebelumnya. Mereka juga memperkenalkan perubahan, inovasi dan peraturan
baharu untuk menjana keuntungan. Kepada seorang pakar psikologi pula,
usahawan adalah individu yang tergerak untuk mencari cabaran dan membuat
pencapaian.

Walaupun setiap definisi ini melihat usahawan dari sudut berbeza, kesemuanya
mengandungi beberapa tanggapan yang sama seperti:
 Pembaharuan;
 Kekayaan;
 Pengurusan;
 Penciptaan; dan
 Pengambilan risiko.

Usahawan adalah pemangkin perubahan ekonomi yang melakukan pencarian
yang bermakna, perancangan yang teliti dan pertimbangan yang baik dalam
melaksanakan proses keusahawanan.

AKTIVITI 1.2

Anda merupakan seorang usahawan yang akan membuka sebuah
restoran francais. Apakah yang perlu anda buat sebelum memulakan
perniagaan anda? Persembahkan idea anda di dalam kelas.

1.3 KEPENTINGAN KEUSAHAWANAN  

SEMAK KENDIRI 1.3

Apakah kepentingan keusahawanan kepada individu, masyarakat
dan negara?

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 1 PENGENALAN KEPADA KEUSAHAWANAN  7

Keusahawanan adalah penting dalam dunia hari ini. Ia adalah pemangkin
perubahan dan pertumbuhan ekonomi. Peranan keusahawanan dalam
pembangunan ekonomi melibatkan lebih daripada hanya pertambahan
pengeluaran dan pendapatan per kapita. Ia melibatkan permulaan dan
pelaksanaan perubahan dalam struktur perniagaan dan masyarakat. Perubahan
ini diiringi pertumbuhan dan pertambahan pengeluaran.

Satu teori pertumbuhan ekonomi menggambarkan inovasi sebagai kunci
pertumbuhan ekonomi dalam membangunkan produk atau perkhidmatan
baharu untuk pasaran. Aktiviti inovasi juga merangsang minat melabur dalam
perniagaan baharu. Oleh itu, melalui proses inovasi, keusahawanan
menghasilkan pelaburan baharu dalam perniagaan baharu yang seterusnya
membawa kepada pembangunan ekonomi. Lebih banyak perniagaan dicipta,
lebih banyak pekerjaan baharu yang akan diwujudkan, yang seterusnya akan
mengurangkan kadar pengangguran.

Keusahawanan, melalui kreativiti dan proses inovasi, mengeluarkan produk dan
perkhidmatan baharu untuk memenuhi keperluan manusia. Ia menyediakan
produk atau perkhidmatan spesifik yang diperlukan oleh pelanggan. Dalam
mengeluarkan produk dan perkhidmatan ini, usahawan akan mencari jalan yang
lebih baik untuk menggunakan sumber dan mengurangkan pembaziran.
Hasilnya, masyarakat akan mendapat produk dan perkhidmatan yang lebih
murah.

Keusahawanan membantu memperbaiki kehidupan jutaan manusia melalui
produk dan perkhidmatan baharu yang dibawa ke pasaran. Lebih daripada itu,
usahawan juga amat bermurah hati dalam mengagihkan sebahagian besar
kekayaan mereka kepada yang wajar menerimanya. Oleh itu, usahawan adalah
individu yang mencipta kekayaan dan mempromosi pengagihan kekayaan.

1.4 MITOS KEUSAHAWANAN

Terdapat pelbagai mitos mengenai keusahawanan. Mitos ini lahir akibat
kekurangan kajian mengenai keusahawanan. Kuratko dan Hodgetts (2004), telah
membincangkan 10 mitos keusahawanan seperti yang tertera di dalam Jadual 1.2
berikut.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

8  TOPIK 1 PENGENALAN KEPADA KEUSAHAWANAN

Mitos Jadual 1.2: 10 Mitos Keusahawanan
Mitos 1
Usahawan adalah Fakta
pelaksana bukan
pemikir Walaupun usahawan biasanya terdorong untuk bertindak,
mereka juga adalah pemikir. Mereka sebenarnya sangat teratur
Mitos 2 dan merancang langkah mereka dengan teliti. Mereka juga
Usahawan mempunyai langkah alternatif jika rancangan mereka gagal. Ini
dilahirkan, bukan menunjukkan mereka adalah pemikir dan pelaksana.
dibentuk
Sesetengah usahawan dan bukan usahawan mengatakan
Mitos 3 bahawa sifat usahawan tidak boleh diajar atau dipelajari. Kata
Usahawan mereka, sifat keusahawanan adalah semula jadi dan seseorang
adalah pencipta itu perlu lahir dengan sifat tersebut untuk menjadi seorang
usahawan. Walaupun begitu kajian telah membuktikan yang
Mitos 4 sebaliknya iaitu keusahawanan boleh diajar dan dipelajari. Ia
Usahawan mempunyai model, proses dan kajian kes yang
adalah golongan membolehkannya dipelajari.
yang tercicir
dalam bidang Walaupun ramai usahawan adalah pencipta, ramai usahawan
akademik dan berjaya yang bukan pencipta. Contohnya, Ray Kroc. Beliau
sosial tidak mencipta francais makanan segera tetapi idea inovatif
Mitos 5 beliau telah menjadikan McDonaldÊs perniagaan makanan
Usahawan mesti segera yang terbesar di dunia. Usahawan yang berjaya adalah
menepati profil mereka yang menggunakan idea yang kreatif dan inovatif
tertentu dalam usaha mereka dan sifat ini boleh dipelajari.

Mitos 6 Kepercayaan ini muncul kerana sesetengah pemilik perniagaan
Semua usahawan yang berjaya telah memulakan perniagaan mereka setelah
memerlukan tercicir dari sekolah atau meninggalkan sesuatu pekerjaan.
wang Sejarah menunjukkan ada usahawan yang tidak diiktiraf oleh
institusi pendidikan dan sosial. Namun pada hari ini,
usahawan tidak lagi dianggap golongan yang tercicir, malah
dianggap sebagai golongan profesional.

Banyak buku dan artikel menyenaraikan sifat seorang
usahawan yang berjaya. Senarai ini tidak pernah disahkan
ataupun sempurna dan cuma berasaskan kajian kes dan kajian
tentang individu yang berorientasikan pencapaian. Pada hari
ini, kita sedar bahawa adalah sukar untuk membuat satu profil
usahawan yang khusus. Ramai usahawan di zaman ini tidak
menepati profil seorang usahawan apabila mereka memulakan
usaha mereka.

Adalah benar bahawa perniagaan memerlukan modal untuk
beroperasi. Adalah benar juga bahawa banyak perniagaan
gagal akibat kekurangan kewangan. Namun bagi usahawan,
wang adalah sumber dan bukan tujuan mereka semata-mata.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 1 PENGENALAN KEPADA KEUSAHAWANAN  9

Mitos 7 Seorang itu tentunya bernasib baik sekiranya berada di tempat
yang betul pada masa yang betul. Namun tuah berlaku apabila
Semua usahawan cukup persediaan dibuat apabila berhadapan dengan peluang.
memerlukan Apa yang penting untuk usahawan merebut peluang adalah
tuah perancangan, persediaan, tekad, keinginan, ilmu dan inovasi.

Mitos 8 „Terlalu banyak perancangan dan penilaian membawa kepada
masalah yang kerap‰. Kenyataan ini tidak benar bagi pasaran
Usahawan tidak persaingan zaman sekarang. Faktor utama untuk menjadi
perlu tahu usahawan berjaya adalah perancangan dan persediaan yang
banyak perkara teliti. Usahawan mengenal pasti kelebihan dan kekurangan
sebuah perniagaan, membuat satu jadual yang jelas dengan
rancangan untuk menangani masalah dan meminimumkan
masalah ini melalui pembuatan strategi yang berhati-hati.

Mitos 9 Adalah benar bahawa ramai usahawan mengalami banyak
kegagalan sebelum mencapai kejayaan. Kegagalan boleh
Usahawan memberi banyak pengajaran kepada usahawan dan kerap
mencari kejayaan membawa kepada kejayaan di masa hadapan. Usahawan
tetapi mengalami selalu belajar daripada kegagalan diri sendiri dan orang lain.
kadar kegagalan Di sini, kegagalan berfungsi sebagai pembimbing dan
yang tinggi penunjuk arah untuk masa depan mereka.

Mitos 10 Konsep risiko adalah salah satu unsur utama dalam proses
keusahawanan. Bagaimanapun, ramai orang beranggapan
Usahawan adalah bahawa kebanyakan usahawan adalah pengambil risiko tinggi.
pengambil risiko Hakikatnya, usahawan selalu mencari maklumat dan
yang tinggi merancang sebelum mengambil sebarang tindakan. Ini
(penjudi) bermakna usahawan beroperasi dengan risiko yang sederhana
dan dihitung.

 
Mitos ini memberikan pandangan zaman sekarang mengenai keusahawanan. Ia
juga memberikan kerangka dan asas untuk mengkaji teori kontemporari dan
proses keusahawanan.

1.5 PERKEMBANGAN KEUSAHAWANAN DI
MALAYSIA

SEMAK KENDIRI 1.4

Namakan beberapa polisi kerajaan Malaysia untuk menggalakkan
keusahawanan tempatan.

 
 

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

10  TOPIK 1 PENGENALAN KEPADA KEUSAHAWANAN

Keusahawanan telah wujud di Malaysia (Malaya) sejak Melaka memulakan
perhubungan dengan pedagang asing lagi. Bagaimanapun, bila orang Inggeris
menjajah Semenanjung Melayu, mereka menukar struktur masyarakat dan
mengamalkan sistem „pecah dan perintah‰. Akibatnya, orang Melayu bergiat
dalam bidang pentadbiran serta pertanian, manakala orang Cina menceburi
bidang perlombongan serta perniagaan dan orang India bekerja di estet getah.
Ini telah menyebabkan masyarakat Cina jauh ke depan dari masyarakat Melayu
dan India dalam bidang perniagaan.

Selepas Malaysia mencapai kemerdekaan, kerajaan telah menyedari kepentingan
keusahawanan kepada individu, masyarakat dan negara dan sumbangannya
kepada kemakmuran negara. Sejak itu, kerajaan Malaysia mula memberikan
perhatian kepada keusahawanan sehinggalah hari ini. Dasar Ekonomi Baru
(1971-1990), Polisi Pembangunan Negara (1990-2000) dan Wawasan 2020
menggalakkan dan menyokong pembangunan keusahawanan di Malaysia.

Kerajaan menggalakkan pembangunan keusahawanan dan mengiktiraf
usahawan kerana mereka menyumbang kepada pembangunan negara. Pada
tahun 1995, kerajaan telah menubuhkan Kementerian Pembangunan
Keusahawanan sebagai badan khusus untuk mengurus dan menggalakkan
perkembangan keusahawanan di Malaysia. Pada hari ini, ia dinamakan
Kementerian Pembangunan Keusahawanan dan Koperasi.
 

AKTIVITI 1.3

Sejauh manakah kerajaan Malaysia mengiktiraf dan menstruktur
kembali pembangunan keusahawanan di dalam negara? Kaji topik
ini dan kongsi dapatan anda. Anda boleh menggunakan Internet,
surat khabar dan buku sebagai sumber kajian anda.

 
 

LATIHAN 1.1

1. Apakah 10 mitos keusahawanan?
2. Bincangkan kepentingan keusahawanan.
3. Gambarkan senario pembangunan keusahawanan di Malaysia.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 1 PENGENALAN KEPADA KEUSAHAWANAN  11

 Kajian mengenai keusahawanan adalah relevan pada hari ini bukan sahaja
kerana ia membantu para usahawan menunaikan keperluan diri mereka
tetapi juga menyumbang kepada individu, masyarakat, negara dan dunia.

 Topik ini menyiasat evolusi dan konsep keusahawanan dan membincangkan
kepentingan keusahawanan.

 Sepuluh mitos keusahawanan dipersembahkan untuk memberikan
kefahaman yang lebih baik tentang kepercayaan mengenai bidang kajian
yang baru berkembang ini.

 Mitos keusahawanan menyediakan kerangka dan asas untuk menyelidik
teori kontemporari dan proses keusahawanan.

 Pembangunan keusahawanan di Malaysia dibincangkan untuk memberikan
sejarah ringkas dan menjelaskan senario keusahawanan di Malaysia.
Kerajaan negara ini harus terus menggalakkan perkembangan bidang ini di
masa hadapan.

 Untuk merangsang pembangunan keusahawanan, masyarakat perlu dididik
dalam bidang keusahawanan.

Keusahawanan Perniagaan baharu
Mitos Risiko
Pecah dan perintah Usahawan

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

Topik  Mengenal pasti

2 Ciri-ciri
Keusahawanan

HASIL PEMBELAJARAN

Pada akhir topik ini, anda seharusnya dapat:

1. Mengenal pasti 16 ciri-ciri usahawan berjaya;

p 2. Menilai kecenderungan keusahawanan anda melalui penilaian
kendiri usahawan; dan

3. Menerangkan sekurang-kurangnya tiga perbezaan antara peniaga,
pengurus dan usahawan.

 PENGENALAN

Usahawan adalah individu yang boleh melihat sesuatu sebagai peluang
manakala bagi orang lain ia dilihat sebagai satu masalah dan perkara yang
mengelirukan. Usahawan adalah pemangkin agresif yang boleh mengubah
pasaran. Mereka juga telah dibandingkan dengan atlet Olimpik yang
mencabar diri sendiri untuk menempuh pelbagai halangan, pelari jarak jauh
yang tabah dan konduktor orkestra yang mengimbang kemahiran dan bunyi
yang berbeza untuk menjadi satu, atau juruterbang pesawat pejuang yang
memaksa diri mereka melepasi kelajuan bunyi dan menyahut cabaran-
cabaran lain. Apa jua minat mereka, disebabkan mereka menggunakan
pelbagai cara, usahawan adalah wira pasaran pada masa kini. Mereka
menubuhkan syarikat dan membuka peluang pekerjaan dalam masa yang
cukup singkat. Mereka berani menempuh dugaan dan mencipta masa depan
secara berterusan.

Sumber: Kuratko, D.F. & Hodgetts, R.M. (2001). Entrepreneurship: A contemporary  
approach (5th ed.) California: Harcourt College Publishers.

 

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 2 MENGENAL PASTI CIRI-CIRI KEUSAHAWANAN  13

Topik ini menerangkan ciri-ciri lazim usahawan yang berjaya, penilaian kendiri
usahawan dan perbezaan antara usahawan, peniaga kecil dan pengurus.

2.1 CIRI-CIRI USAHAWAN BERJAYA

Perbincangan berikut memberikan ringkasan ciri-ciri yang paling kerap
dikaitkan dengan usahawan berjaya. Walaupun ciri-ciri baharu sentiasa
ditambah kepada senarai ini, ia tetap memberikan pandangan yang mendalam
mengenai perspektif keusahawanan.

Rajah 2.1: Ciri-ciri usahawan berjaya
(a) Berinisiatif dan bertanggungjawab

Kebanyakan penyelidik bersetuju bahawa usahawan yang berkesan giat
mencari dan mengambil inisiatif. Mereka secara sukarela meletakkan diri
mereka dalam situasi yang memerlukan mereka untuk bertanggungjawab
atas kejayaan atau kegagalan sesuatu operasi. Mereka berasa
bertanggungjawab atas hasil daripada usaha yang diceburi. Mereka juga
suka mengambil inisiatif dalam menyelesaikan masalah di mana tidak
wujud kepimpinan.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

14  TOPIK 2 MENGENAL PASTI CIRI-CIRI KEUSAHAWANAN

(b) Komitmen Tinggi
Memulakan suatu usaha dengan berjaya memerlukan komitmen
sepenuhnya daripada para usahawan. Komitmen ini membantu mereka
untuk menangani kesilapan dan rintangan yang membahayakan
perniagaan mereka. Komitmen mereka kepada idea dan perniagaan
mereka akan menentukan tahap kejayaan perniagaan mereka.

(c) Berorientasikan Peluang
Usahawan berfokus kepada dan bermula dengan peluang, bukannya
sumber, struktur ataupun strategi. Mereka bermula dengan peluang dan
menggunakan kefahaman mereka mengenai peluang tersebut untuk
membimbing mereka dalam isu-isu penting. Mereka mempunyai
kebijaksanaan dalam mencari peluang. Dalam mencari peluang perniagaan
baharu, mereka memerhatikan peristiwa yang sama seperti orang lain
tetapi melihat benda yang berbeza. Mereka bukan sahaja berkebolehan
mencari peluang yang ada tetapi mempunyai kebolehan untuk meraih
peluang yang luar biasa.

(d) Pengambil Risiko Sederhana
Usahawan tidak mengambil risiko tanpa usul periksa; malah, mengambil
kira risiko yang bakal dihadapi. Apabila mereka melibatkan diri dalam
sesuatu perniagaan, mereka membuat perhitungan dengan penuh teliti dan
memikir dengan semasak-masaknya. Mereka mengelak daripada
mengambil risiko yang tidak perlu.

(e) Yakin dan Optimistik
Usahawan biasanya sangat yakin dan optimistik bahawa mereka akan
berjaya dan sikap ini biasanya berdasarkan keadaan sebenar. Tahap
keyakinan dan sifat optimistik mereka yang tinggi adalah sebab mengapa
sesetengah usahawan yang paling berjaya telah gagal lebih daripada sekali
dalam perniagaan sebelum akhirnya mencapai kejayaan.

(f) Kreatif dan Inovatif
Usahawan perlu kreatif dan inovatif untuk memperoleh kelebihan
persaingan dalam perniagaan mereka. Melalui minda dan imaginasi yang
kreatif dan inovatif, mereka boleh menghasilkan produk dan perkhidmatan
yang unik untuk pelanggan. Kreativiti tidak diwarisi, malah ia boleh
dipelajari.

(g) Menuntut Maklum Balas
Usahawan gemar mengetahui prestasi mereka dan sentiasa meminta
maklum balas. Mereka giat mencari dan menggunakan maklum balas

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 2 MENGENAL PASTI CIRI-CIRI KEUSAHAWANAN  15

untuk memperbaiki diri mereka serta prestasi perniagaan mereka. Melalui
maklum balas, usahawan juga dapat belajar daripada kesilapan mereka.

(h) Motivasi untuk Berjaya
Kejayaan merupakan motivasi utama usahawan. Mereka berdaya usaha
sendiri dan mempunyai keinginan yang tinggi untuk bersaing, cemerlang
serta mengejar dan mencapai cita-cita. Usahawan kerap disalah anggap
sebagai tertumpu sepenuhnya kepada pemerolehan wang. Sebenarnya,
wang cuma simbol kejayaan dan bukan pemacu motivasi bagi usahawan.

(i) Boleh Membangunkan Visi
Usahawan tahu apa yang ingin mereka capai. Mereka mempunyai visi atau
konsep untuk syarikat mereka. Tidak semua usahawan mempunyai visi di
awal pembukaan syarikat mereka. Malah dalam kebanyakan kes, mereka
membangunkan visi selepas menyedari keadaan semasa syarikat mereka
dan apa yang boleh dicapai.

(j) Mahir Mengurus
Membina perniagaan dari permulaan bukannya perkara yang mudah.
Usahawan berkebolehan memilih dan mengumpul para pekerja yang
diperlukan untuk menjayakan sesuatu tugas. Mereka berkebolehan
mengurus sumber mereka secara berkesan untuk menukarkan visi kepada
kenyataan.

(k) Kawalan Dalaman
Usahawan percaya kejayaan atau kegagalan perniagaan mereka
bergantung kepada diri mereka sendiri. Kemajuan dan kemunduran
berada dalam kawalan dan pengaruh mereka sendiri dan mereka boleh
mempengaruhi hasil tindakan yang mereka ambil.

(l) Toleransi Terhadap Kegagalan
Usahawan tidak mudah kecewa, kesal, putus asa atau murung apabila
mengalami kegagalan; malah mereka belajar daripada kegagalan. Di waktu
kesukaran, mereka masih lagi mencari peluang. Kebanyakan usahawan
percaya mereka lebih banyak belajar daripada kegagalan awal berbanding
dengan kejayaan awal mereka.

(m) Tahap Tenaga Tinggi
Usahawan lebih bersemangat berbanding dengan kebanyakan orang.
Mereka perlu memiliki tahap tenaga yang tinggi untuk membolehkan
mereka menanggung beban yang besar dan menghadapi tekanan
permintaan. Tenaga tersebut merupakan faktor yang kritikal kerana usaha
yang banyak diperlukan dalam memulakan suatu syarikat.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

16  TOPIK 2 MENGENAL PASTI CIRI-CIRI KEUSAHAWANAN

(n) Membina Pasukan
Kebanyakan usahawan berjaya mempunyai pasukan yang berkelayakan
tinggi dan bermotivasi untuk mengendalikan perkembangan dan
pembangunan perniagaan.

(o) Berdikari
Usahawan adalah orang yang berdikari. Mereka suka menyelesaikan
sesuatu tugas mengikut cara mereka sendiri. Ini tidak bermakna mereka
mesti membuat semua keputusan. Sebaliknya, ini bererti mereka mahu
mempunyai kuasa untuk membuat keputusan yang penting.

(p) Fleksibel
Usahawan tidak tegar dalam perniagaan mereka. Mereka fleksibel dan
boleh menukar cara mereka mengikut kehendak pelanggan dan
perniagaan. Dalam arus ekonomi dunia yang pesat berubah, sikap kaku
akan membawa kepada kegagalan.

LATIHAN 2.1

Apakah ciri-ciri lazim usahawan yang berjaya? Pada pendapat anda,
mengapakah ciri-ciri ini mustahak untuk menjadi usahawan yang
berjaya?

2.2 PENILAIAN KENDIRI UNTUK USAHAWAN

Terdapat pelbagai alat yang boleh digunakan untuk menilai dan mengukur
kecenderungan seorang individu untuk menjadi seorang usahawan; contohnya
alat yang dicadangkan oleh Robinson, Stimpson, Huefner dan Hunt (1991). Pada
hari ini, ada banyak ujian dan kuiz interaktif dalam talian yang boleh menguji
tahap kecenderungan keusahawanan anda.

Tujuan penilaian kendiri usahawan adalah untuk mendapatkan gambaran
mengenai kecenderungan keusahawanan individu. Tujuannya bukan untuk
mengenal pasti sama ada seseorang itu boleh menjadi usahawan atau tidak.
Sesiapa pun mempunyai potensi untuk menjadi usahawan, tidak kira umur,
bangsa, jantina, warna kulit atau negara asal. Keusahawanan bukan suatu ciri
genetik; sebaliknya, ia adalah suatu kemahiran yang dipelajari. Setiap individu
berpeluang menjadi usahawan. Namun penilaian kendiri usahawan akan
membolehkan anda melihat kedudukan anda dan membuat sesuatu untuk
memperbaiki tahap kecenderungan keusahawanan anda jika anda ingin menjadi
seseorang usahawan yang berjaya.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 2 MENGENAL PASTI CIRI-CIRI KEUSAHAWANAN  17

AKTIVITI 2.1

Apakah tujuan penilaian kendiri usahawan? Anda boleh cuba salah
satu ujian ini dalam talian dengan melawat laman sesawang
http://bizmove.com/other/quiz.htm. Bandingkan markah anda
dengan rakan anda.

2.3 PERBEZAAN ANTARA PENIAGA,
PENGURUS DAN USAHAWAN

Di dalam subtopik ini, kita akan melihat perbezaan antara peniaga, pengurus
dan usahawan yang diadaptasi daripada Zimmerer (1998).

2.3.1 Perbezaan antara Peniaga dan Usahawan

Usahawan bukan sinonim dengan peniaga, terutamanya peniaga kecil. Ini
kerana bukan semua peniaga adalah usahawan. Akan tetapi, semua usahawan
adalah peniaga. Peniaga mempunyai ciri-ciri kebanyakan usahawan tetapi ciri-
ciri ini tidaklah setinggi golongan usahawan. Beberapa ciri boleh digunakan
sebagai panduan untuk membezakan antara peniaga kecil dan usahawan. Jadual
2.1 menunjukkan perbezaan tersebut.

Jadual 2.1: Perbezaan antara Peniaga Kecil dan Usahawan

Peniaga Kecil Usahawan

Ć Melibatkan diri dalam perniagaan Ć Memulakan usaha niaga,
untuk meraih keuntungan demi
menyara kehidupannya serta memimpin dan mengembangkan
keluarganya.
perniagaan untuk menunaikan
Ć Mengambil risiko rendah.
matlamat peribadi dan mencapai

kejayaan untuk diri sendiri.

Ć Mengambil risiko sederhana.

Ć Mengikut orang lain dan melabur Ć Menghitung risiko sebelum
hanya dalam pasaran yang sudah bertindak.
teruji dan terbukti.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

18  TOPIK 2 MENGENAL PASTI CIRI-CIRI KEUSAHAWANAN

2.3.2 Perbezaan antara Pengurus Konvensional dan
Usahawan

Terdapat beberapa perbezaan antara pengurus, terutamanya pengurus
konvensional, dan usahawan, seperti yang ditunjukkan di dalam Jadual 2.2.

Jadual 2.2: Perbezaan antara Pengurus Konvensional dan Usahawan

Pengurus Konvensional Usahawan
Sangat peka kepada syarat dan
undang-undang. Melihat undang-undang sebagai
Sensitif kepada masa depan dan panduan sahaja.
sanggup menangguhkan ganjaran. Konsep masa depan bergantung pada
matlamat peribadi. Mempunyai nilai
Sangat memerlukan dirinya diterima ambang (threshold) kekecewaan yang
oleh orang lain. rendah.
Merasa berbelah bagi terhadap kuasa,
Boleh mengenal pasti masalah dalam kejayaan dan tanggungjawab. Boleh
sebarang tindakan yang diambil. memperalatkan dan mempergunakan
Membuat perancangan yang terperinci. orang lain.
Tidak sabar dengan perbincangan dan
teori.
Cenderung untuk bertindak dan
nampak seperti bertindak tanpa
berfikir terlebih dahulu.

Sumber: Zimmerer & Searborough (1998).

SEMAK KENDIRI 2.1

Ringkaskan perbezaan antara peniaga, pengurus dan usahawan.
Bincangkan senarai anda dengan rakan anda.

 Topik ini cuba menjelaskan ciri-ciri keusahawanan yang paling kerap
disebut. Walaupun ciri-ciri baharu sentiasa ditambah, senarai yang sedia ada
boleh memberikan pandangan yang mendalam mengenai ciri-ciri usahawan
yang berjaya.

 Terdapat 16 ciri keusahawanan yang dikenal pasti dalam topik ini iaitu:
(i) Menuntut maklum balas

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 2 MENGENAL PASTI CIRI-CIRI KEUSAHAWANAN  19

(ii) Kawalan dalaman
(iii) Fleksibel
(iv) Tahap tenaga tinggi
(v) Membina pasukan
(vi) Boleh membangunkan visi
(vii) Toleransi terhadap kegagalan
(viii) Motivasi untuk berjaya
(ix) Mahir mengurus
(x) Kreatif dan inovatif
(xi) Berdikari
(xii) Yakin dan optimistik
(xiii) Pengambil risiko sederhana
(xiv) Berorientasikan peluang
(xv) Komitmen tinggi
(xvi) Berinisiatif dan bertanggungjawab

 Topik ini juga mempersembahkan penilaian kendiri usahawan untuk
mengenal pasti kecenderungan keusahawanan di dalam individu.

 Ia juga membincangkan perbezaan antara usahawan, peniaga kecil dan
pengurus konvensional.

Inovatif Optimistik
Kreatif Penilaian kendiri usahawan

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

Topik  Membentuk

3 Kreativiti dan
Inovasi
Keusahawanan

HASIL PEMBELAJARAN

Pada akhir topik ini, anda seharusnya dapat:
1. Mentakrifkan konsep kreatif dan inovasi;

p 2. Menjelaskan empat fasa utama dalam proses kreatif;

3. Menerangkan lima teknik kreativiti;
4. Menghuraikan empat jenis lazim inovasi; dan
5. Membincangkan halangan kepada kreativiti dan inovasi.

 PENGENALAN

Persaingan hebat di alam perniagaan pada zaman sekarang memerlukan
usahawan untuk memikirkan cara-cara menghasilkan produk, perkhidmatan
atau proses baharu dengan tujuan baharu untuk pelanggan. Ini membolehkan
syarikat mereka bertahan dan menarik perhatian pelanggan kepada ciptaan
baharu mereka di samping menjana pendapatan. Oleh itu, kreativiti dan inovasi
adalah unsur-unsur penting untuk semua tahap perniagaan berkembang. Kedua-
dua unsur ini juga wajib untuk syarikat terus beroperasi dan membina kelebihan
persaingan (Kirby, 2003).

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN  21

Berterusan mencari paradigma baharu dalam menyelesaikan masalah
perniagaan adalah prasyarat untuk usahawan berjaya. Sebagai seorang yang
kreatif, usahawan mesti boleh berfikir secara kreatif untuk mencari penyelesaian
masalah yang dihadapi. Perlu diingati bahawa kecekapan dan keberkesanan
tidak lagi menjamin bahawa suatu perniagaan itu akan berterusan. Sebaliknya,
kreativiti dan inovasi diperlukan untuk membantu suatu perniagaan itu maju ke
hadapan. Justeru itu, kebolehan mencipta atau mereka sesuatu yang baharu
adalah cara untuk sesuatu perniagaan itu untuk terus berada di pasaran.
Seksyen pertama dalam topik ini akan membincangkan apa itu kreativiti, proses
kreativiti, halangan kepada kreativiti, bagaimana menjana kreativiti dan ciri-ciri
usahawan yang kreatif.

3.1 APA ITU KREATIVITI?

Terdapat beberapa definisi kreativiti. Menurut Schermerhorn, Hunt dan Osborn
(2003), kreativiti melibatkan pembentukan tindak balas yang unik dan baharu
kepada masalah dan peluang. Kreativiti adalah mustahak dalam menangani
cabaran rumit dalam suasana perniagaan yang dinamik dan selalunya penuh
dengan masalah bukan rutin. Oleh itu, kreativiti adalah:

„Kebolehan untuk menghasilkan kerja yang baharu (iaitu asli dan tidak
disangka), berkualiti tinggi dan sesuai (iaitu berguna dan memenuhi
kekangan tugas)‰

Sternberg, Kaufman dan Pretz, 2002

SEMAK KENDIRI 3.1

Berikan pentakrifan kreativiti berdasarkan pemahaman anda.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

22  TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN

3.2 PROSES KREATIVITI

Usahawan perlu memikirkan idea untuk melaksanakan strategi baharu. Pada
umumnya, idea lahir daripada proses kreatif di mana seorang individu yang
berimaginasi akan membayangkan dan mengembangkan suatu idea kepada suatu
bentuk yang boleh dilaksanakan dan membawa manfaat kepada usahawan tersebut
dan organisasinya. Mengikut Kuratko dan Hodgetts (2004), terdapat empat fasa
utama dalam proses kreatif, seperti yang ditunjukkan di dalam Rajah 3.1.

Rajah 3.1: Proses kreatif
Sumber: Kuratko dan Hodgetts (2004)
Fasa-fasa ini dihuraikan di dalam Rajah 3.2.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN  23

Rajah 3.2: Huraian bagi empat fasa utama dalam proses kreatif

LATIHAN 3.1

1. Jelaskan secara ringkas apa itu kreativiti dan fasa utama dalam
proses pemikiran kreatif.

2. Mengapakah kreativiti mustahak untuk usahawan?

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

24  TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN

3.3 HALANGAN KEPADA KREATIVITI

Perlu diingat bahawa bukan semua idea baharu yang dijana semasa proses
kreativiti boleh diterima. Kreativiti tidak menjamin tidak akan ada halangan,
kekecewaan atau kegagalan. Terdapat empat halangan kepada kreativiti, seperti
yang ditunjukkan di dalam Rajah 3.3.

Rajah 3.3: Beberapa halangan kepada kreativiti

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN  25

3.4 BAGAIMANA MENJANA IDEA KREATIF

Individu berlainan mempunyai cara pemikiran yang berbeza. Terdapat beberapa
teknik untuk memperbaiki kreativiti dan lima antaranya adalah seperti berikut:

(a) Percambahan Idea
Ini adalah satu teknik yang paling lazim digunakan dan ia berkuasa untuk
menghasilkan idea. Di sini, semua ahli kumpulan mencadangkan idea-idea
yang kemudiannya dibincangkan. Bilangan ahli kumpulan yang paling
sesuai adalah empat hingga tujuh orang. Mengikut Williams (2000),
terdapat empat peraturan yang perlu diikuti iaitu:

(i) Lagi banyak idea yang dikeluarkan, lagi bagus;

(ii) Semua idea boleh diterima, walau setakat manapun nampak pelik
atau tidak masuk akal;

(ii) Idea-idea yang diberikan oleh ahli kumpulan digunakan untuk
menghasilkan lebih banyak lagi idea; dan

(iv) Kritikan dan penilaian idea tidak dibenarkan.

(b) Analogi Paksaan
Ini adalah teknik menjana idea yang sangat berguna dan menyeronokkan.
Teknik ini dipanggil analogi paksaan kerana sesuatu idea itu dibandingkan
dengan masalah atau benda lain yang tiada persamaan langsung
dengannya untuk mendapatkan pandangan baharu. Anda boleh
mengaitkan benda-benda yang biasanya tidak berkaitan dan mencari
penyelesaian baharu. Contohnya diri anda dan sebatang pen, muzik dan
komputer, produk dan pasaran. Memaksa hubung kait sebegini akan
membantu anda membina pandangan baharu serta alternatif baharu.
Membina hubungan antara benda yang asalnya tidak berkaitan akan
menghasilkan pilihan objek atau kad dengan gambar atau imej yang
membantu menjana idea. Pilih suatu objek atau kad secara rambang dan
lihat apa hubungan yang boleh dibuat.

(Diadaptasi daripada
members.optus.net.com/au/~charles57/Creative/Techniques/
forced_analogy.htm or www.si.hhs.nl/~runda/Creativity.pdf)

(c) Teknik Do It
Ini adalah suatu teknik di mana DO IT adalah ringkasan bahasa Inggeris
seperti di bawah:
D = Define problem (Takrifkan masalah)

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

26  TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN

O = Open mind and apply creative technique (Buka minda dan
gunakan teknik kreatif)

I = Identify best solution (Kenal pasti penyelesaian terbaik); dan
T = Transform (Tukar)

Di peringkat pertama teknik ini, kita mesti menganalisa suatu masalah itu
untuk memastikan soalan yang betul ditanyakan. Mengkaji dan memahami
masalah adalah penting untuk mengenal pasti sebab utama masalah tersebut.
Jika ia merupakan masalah yang amat besar, pecahkannya kepada bahagian-
bahagian kecil dan ringkaskan masalah itu dengan sepadat yang boleh.

Kedua, selepas berjaya mengenal pasti masalah, hasilkan seberapa banyak
idea yang boleh untuk mendapat penyelesaian yang mungkin boleh
digunakan. Setiap percubaan untuk menjana idea adalah penting, tidak
kira sama ada idea itu baik mahupun buruk.

Ketiga, kita perlu menyemak dan menganalisa setiap idea secara terperinci
sebelum memilih idea-idea yang terbaik untuk menyelesaikan masalah
yang dihadapi. Semua penyelesaian ini patut datang dari peringkat kedua.

Akhir sekali, setelah penyelesaian yang terbaik sudah dikenal pasti, sudah tiba
masanya untuk melaksanakannya. Peringkat ini melibatkan pengembangan
produk yang boleh dipercayai daripada idea yang paling sesuai; penggunaan
strategi pemasaran dan perniagaan; dan penggunaan masa, wang dan tenaga.

(d) Peta Minda
Teknik ini membolehkan seseorang itu menggunakan gambar, frasa atau
perkataan untuk menyusun dan mengembangkan fikiran dalam bentuk
bukan linear. Ini membolehkan seseorang itu „melihat‰ masalah serta
penyelesaiannya. Ramai orang menggunakan peta minda semasa:
Ć Percambahan idea;
Ć Mengambil nota; dan
Ć Mengingat kembali sesuatu.

Peta minda boleh digunakan untuk mewujudkan produk baharu,
menyelesaikan masalah, merancang strategi atau membina suatu proses.
Kunci keberkesanan peta minda dalam menjana idea dan menyelesaikan
masalah adalah untuk tidak semestinya berfikir secara logik. Jika suatu idea
membawa kepada idea yang lain, jangan menganalisanya. Sebaliknya,
letakkan sahaja idea tersebut dalam peta minda. Seperti percambahan idea,
lagi tidak masuk akal sesuatu hubungan itu, lagi bagus. Inilah cara
mendapatkan penyelesaian yang inovatif.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN  27

(e) Kumpulan Nominal
Penggunaan kumpulan nominal adalah untuk menjana idea dan menilai
penyelesaian secara bersemuka dalam situasi kumpulan yang tidak
mengancam.

Ahli kumpulan berbuat demikian dengan menulis secara senyap sebanyak
mana idea yang boleh. Selepas itu, ahli merekod idea-idea tersebut dan
membincangkan kesemuanya untuk mendapatkan penjelasan dan
penilaian. Akhirnya, setiap ahli akan mengundi secara sulit untuk
menyusun idea-idea tersebut dari segi keutamaan.

LATIHAN 3.2

Senaraikan dan ringkaskan teknik menjana idea yang kreatif.

3.5 CIRI-CIRI INDIVIDU KREATIF

Usahawan adalah individu yang kreatif tetapi tidak semua individu yang kreatif
boleh menjadi usahawan. Rajah 3.4 menunjukkan lapan ciri individu kreatif.

i. Amat rendah diri dan bangga pada masa yang sama
ii. Sangat sayangkan kerja mereka tetapi sangat objektif terhadapnya pada

masa yang sama
iii. Berani mencuba benda baharu
iv. Minda terbuka dan sanggup menerima kritikan orang lain
v. Memiliki kombinasi sikap suka main-main dan berdisiplin serta

kombinasi bertanggungjawab dan tidak bertanggungjawab
vi. Mempunyai tahap kawalan diri yang tinggi
vii. Berpandukan matlamat, cermat dan bertimbang rasa dalam membuat

sebarang keputusan
viii. Sanggup mengambil risiko terhitung

Rajah 3.4: Ciri-ciri individu kreatif

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

28  TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN

3.6 APA ITU INOVASI?

Apabila usahawan telah melalui proses kreatif dan memperoleh penyelesaian
yang terbaik, langkah seterusnya adalah penggunaan dan akhirnya, inovasi.
Kreativiti adalah prasyarat kepada inovasi. Pada hari ini, inovasi dipercayai
ramai sebagai kunci kejayaan yang berlanjutan untuk banyak organisasi.
Syarikat yang boleh bersaing dan menang adalah syarikat yang mengembangkan
produk atau sistem baharu mengeluarkan produk dan berterusan berbuat
begitu.

Kenapakah inovasi penting? Apakah itu inovasi? Dalam subtopik ini, kita akan
membincangkan makna, jenis, sumber dan penghalang inovasi.

Mengikut Kinicki dan Williams (2003), inovasi adalah mencari cara-cara untuk
memberikan produk atau perkhidmatan yang baharu atau lebih baik. Ini
bermakna setiap organisasi, tidak kira sama ada berpusatkan keuntungan
ataupun tidak, tidak akan cepat berpuas hati dengan pencapaiannya, lebih-lebih
lagi apabila saingannya menghasilkan idea kreatif. Inovasi dirasakan sebagai
penghasilan suatu yang baharu di pasaran yang mengubah persamaan
permintaan dan penawaran (Chell, 2001). Seorang usahawan mencipta
permintaan baharu dalam pasaran dengan menggabung semula faktor-faktor
pengeluaran untuk mencipta suatu yang baharu. Oleh itu, inovasi adalah kunci
untuk usahawan terus kekal dalam dunia perniagaan yang mempunyai
persaingan sengit di zaman ini. „Lakukan inovasi atau mati‰ patut menjadi
prinsip hidup setiap usahawan.

AKTIVITI 3.1

Apakah yang anda faham dengan perkataan „inovasi‰? Pada
pendapat anda, bagaimanakah perkataan ini dikaitkan dengan
usahawan dan kenapakah ia penting? Bincangkan idea anda.

3.6.1 Jenis-jenis Inovasi

Setiap orang dalam suatu perniagaan mesti menjadi inovatif untuk membolehkan
perniagaan tersebut berubah sepantas mungkin demi memenuhi keperluan dan
permintaan pelanggan. Mengikut Kuratko dan Hodgetts (2004), terdapat empat
jenis inovasi yang asas seperti yang ditunjukkan di dalam Rajah 3.5.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN  29

Rajah 3.5: Jenis-jenis dan contoh inovasi

3.6.2 Sumber-sumber Inovasi

Seorang usahawan memerlukan idea-idea yang berimpak tinggi sebagai inspirasi
menemu produk, perkhidmatan atau proses yang baharu. Berikut adalah empat
sumber inovasi untuk para usahawan (Drucker, 1985; Kuratko & Hodgetts, 2004).
(a) Peristiwa Di Luar Jangkaan

Usahawan kerap mendapat idea daripada sesuatu yang berlaku di luar
jangkaan mereka. Peristiwa yang tidak dijangka memberikan mereka
peluang besar untuk menggunakan kemahiran mereka untuk membuat
formula atau benda baharu. Kejayaan atau kegagalan yang tidak dijangka

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

30  TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN

juga adalah sumber inspirasi apabila mereka tidak merancang atau
menjangka sesuatu.

(b) Konsep Ilmu Baharu
Di pasaran hari ini, kita boleh menjumpai produk atau perkhidmatan
baharu dengan mudah. Kebanyakan produk dan perkhidmatan ini adalah
inovasi berasaskan pengetahuan yang memerlukan waktu yang lama untuk
diselidik dan dikembangkan oleh golongan pakar. Ilmu baharu boleh
diperoleh dengan membaca, menghadiri seminar atau persidangan serta
menyertai perbincangan di kalangan profesional.

(c) Perubahan Demografik
Perubahan dalam ciri-ciri demografik seperti umur, tahap pendidikan,
pendapatan dan jenis pekerjaan merupakan sumber inspirasi yang utama
kepada golongan usahawan. Bagi mereka, perubahan sebegini
mewujudkan peluang besar untuk diterokai. Contohnya, apabila kualiti
hidup dan pendapatan meningkat, permintaan untuk barang mewah dan
produk kesihatan juga bertambah.

(d) Keperluan Proses
Keperluan proses wujud di dalam proses sebuah perniagaan, industri atau
perkhidmatan. Ia menyempurnakan proses yang sedia ada, menggantikan
pautan yang lemah, mereka bentuk semula proses yang ada dan
sebagainya. Kesemua ini membolehkan usahawan menghasilkan produk,
perkhidmatan atau proses yang menunaikan permintaan dan memenuhi
keperluan pelanggan. Contohnya, dalam usaha mewujudkan masyarakat
yang cergas, sesetengah individu akan terdorong untuk melakukan lebih
banyak senaman. Justeru itu, usahawan boleh menyediakan lebih banyak
pusat atau kemudahan kesihatan untuk mereka.

SEMAK KENDIRI 3.2

1. Apakah sumber inovasi? Perhatikan keadaan di sekeliling anda
dan berikan contoh.

2. Berdasarkan jenis-jenis inovasi, berikan contoh yang bersesuaian
dan terangkannya. Bandingkan dengan rakan anda.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN  31

3.6.3 Penghalang Inovasi

Walaupun usahawan mempunyai banyak idea untuk inovasi, terdapat beberapa
halangan yang boleh menghindarkan mereka daripada menjadi inovatif. Rintangan
kepada inovasi biasanya datang daripada dalam sebuah organisasi, khasnya
daripada golongan pekerja. Contoh-contoh halangan adalah seperti berikut:

(a) Organisasi Tidak Menggalakkan Inovasi
Sesetengah organisasi selesa dengan keadaan yang sedia ada dan enggan
berubah. Untuk mereka, perubahan mengancam budaya dan tatacara
organisasi dan lebih teruk lagi, kedudukan mereka. Untuk mengelakkan
perkara ini daripada berlaku, pihak pengurusan akan mengelak atau
enggan mengakui keperluan inovasi di dalam organisasi berkenaan.
Tambahan pula, sempadan di antara jabatan atau interdepartmental
borders menghalang idea inovasi daripada disebarkan secara meluas di
kalangan pekerja.

(b) Sumber Tidak Mencukupi
Sesetengah organisasi ingin berubah dan melakukan inovasi tetapi tidak
mempunyai sumber yang mencukupi seperti sumber manusia, kewangan
dan kemudahan yang penting dalam melakukan sesuatu inovasi.

(c) Sikap Pengurusan yang Tradisional
Keinginan pihak pengurusan untuk memegang kuasa menghalang
pekerjanya daripada melakukan inovasi. Ini berlaku khasnya apabila pihak
pengurusan terdiri daripada pekerja kanan yang berfikir secara tradisional
dan menentang perubahan. Kadang-kadang kekreatifan pekerja disekat
oleh peraturan, kekangan dan birokrasi pihak pengurusan.

Penghalang inovasi juga datang daripada sikap peribadi atau individu itu
sendiri seperti yang ditunjukkan di dalam Rajah 3.6 berikut.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

32  TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN

Rajah 3.6: Sikap peribadi atau individu

3.7 KEPENTINGAN KREATIVITI DAN INOVASI
BAGI USAHAWAN

Dalam dunia persaingan global yang dinamik, usahawan mesti menerima
kreativiti dan inovasi sebagai ramuan penting untuk berjaya. Mereka seharusnya
boleh mencipta produk atau perkhidmatan baharu dan bersedia untuk
mengamalkan teknologi terkini jika ingin bersaing dengan jayanya. Oleh itu,
usahawan mesti mengiktiraf dan memberi ganjaran atas kreativiti dan inovasi
diri sendiri dan pekerja. Kreativiti dan inovasi adalah mustahak kerana tiga
sebab, iaitu:
(a) Memastikan Ketahanan Organisasi

Kreativiti dan inovasi adalah satu kemestian agar sebuah organisasi dapat
bertahan lama. Masa hadapan sesebuah organisasi itu bergantung pada
kebolehannya untuk mencipta produk atau perkhidmatan baharu. Dengan
berbuat begitu, ia akan meningkatkan kebolehan organisasi tersebut untuk
bersaing dengan para pesaingnya. Ia juga menjadikan ahli organisasi itu
mampu bertindak pantas terhadap perubahan sekeliling. Sesebuah
organisasi itu tidak lagi perlu menantikan permintaan daripada pelanggan;
sebaliknya, ia harus sentiasa cuba mengeluarkan sesuatu yang baharu
untuk memuaskan kehendak pelanggan.
(b) Meneroka Pasaran Baharu
Usahawan boleh menggunakan produk atau perkhidmatan baharu untuk
menerokai pasaran yang belum diceburi. Seorang usahawan yang kreatif

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN  33

dan inovatif akan selalu cuba menakluki pasaran baharu dengan
memperkenalkan produk atau perkhidmatan baharu. Contohnya, bila
Phillips memperkenalkan cakera video digital (DVD) yang pertama dalam
pasaran pada tahun 1995, ia berjaya menembusi pasaran dunia.
(c) Menggunakan Sumber Asli
Terdapat banyak sumber asli di muka bumi ini yang mana usahawan boleh
memanfaatkannya tanpa menjejaskan alam sekitar. Kreativiti dan inovasi
mewujudkan sumber. Malah, „sumber‰ tidak wujud sehingga manusia
(usahawan) mencari kegunaan baginya dan memberikannya nilai ekonomi
(Drucker, 1985). Oleh itu, usahawan adalah orang yang bertanggungjawab
mewujudkan nilai bagi setiap sumber asli untuk faedah manusia.

3.8 STRATEGI MENGGALAKKAN KREATIVITI
DAN INOVASI

Terdapat empat strategi yang boleh digunakan untuk menggalakkan kreativiti
dan inovasi di dalam organisasi, seperti yang diringkaskan di dalam Rajah 3.7.

Rajah 3.7: Empat strategi untuk menggalakkan kreativiti dan inovasi di dalam organisasi
(i) Mengiktiraf Kebolehan Anda Sendiri

Adalah penting untuk mengetahui kebolehan diri anda supaya anda boleh
menghadapi masalah dan merebut peluang secara kreatif dan inovatif.
Kenali batasan diri anda yang mungkin menghalang anda daripada
mencari penyelesaian yang sesuai.
(ii) Mengubah Persepsi Anda
Cuba lihat masalah dan peluang dari pelbagai perspektif. Selidik masalah
dan peluang dengan memecahkan mereka kepada beberapa bahagian kecil
dan cari penyelesaian yang sebenar atau yang terbaik.

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

34  TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN

(iii) Mengubah Budaya Organisasi
Organisasi mesti menggalakkan kreativiti dan inovasi di kalangan pekerja.
Berikan ganjaran kepada pekerja yang cemerlang dalam membuat
pembaharuan.

(iv) Berani Gagal
Anggap setiap kegagalan atau kesilapan sebagai motivasi untuk mencari
penyelesaian yang terbaik.

SEMAK KENDIRI 3.3

1. Apakah strategi yang boleh anda gunakan untuk menggalakkan
kreativiti dan inovasi di dalam sesebuah organisasi?

2. Uji kreativiti anda dengan menduduki ujian menerusi laman
sesawang berikut:
 http://www.creax.com/csa/frame.asp?session=zero
 http://enchantedmind.com/html/creativity/iq_tests/
creativity_test.html

 Kreativiti adalah kebolehan untuk menghasilkan kerja yang baharu (iaitu asli
dan tidak disangka), berkualiti tinggi dan sesuai (iaitu berguna dan
memenuhi kekangan tugas).

 Inovasi adalah mencari cara-cara untuk menyediakan produk atau
perkhidmatan yang baharu atau lebih baik.

 Empat fasa utama dalam proses kreatif adalah:
(i) Pengumpulan ilmu;
(ii) Pengeraman;
(iii) Idea-idea; dan
(iv) Penilaian dan pelaksanaan.

 Lima teknik kreatif adalah:
(i) Percambahan idea;
(ii) Analogi paksaan;
(iii) Formula Do It;

Copyright © Open University Malaysia (OUM)

TOPIK 3 MEMBENTUK KREATIVITI DAN INOVASI KEUSAHAWANAN  35

(iv) Peta minda; dan
(v) Kumpulan Nominal.
 Empat jenis asas inovasi adalah:
(i) Penciptaan;
(ii) Pelanjutan;
(iii) Penduaan; dan
(iv) Sintesis.
 Penghalang kreativiti adalah:
(i) Kepercayaan peribadi;
(ii) Takut kepada kritikan;
(iii) Pengurusan yang berlebihan; dan
(iv) Tekanan.
 Penghalang inovasi adalah:
(i) Organisasi tidak menggalakkan inovasi;
(ii) Sumber tidak mencukupi; dan
(iii) Sikap pengurusan yang tradisional.

Analogi paksaan Kumpulan nominal
Formula Do It Percambahan idea
Inovasi Peta minda
Kreativiti Proses kreatif

Copyright © Open University Malaysia (OUM)