2020#ແຜນພັດທະນາຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ 2021-2025_2Nov2020

ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິະໄຕ ປະຊາຊນົລາວ ສນັຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິະໄຕ ເອກະພາບ ວດັທະນາຖາວອນ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ແຜນພດ ັ ທະນາຂະແໜງການສກ ຶ ສາ ແລະ ກລ ິ າ 5 ປີ ຄ ັ ັ້ ງທ ີIX (2021-2025) ຕຸລາ 2020

ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິະໄຕ ປະຊາຊນົລາວ ສນັຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິະໄຕ ເອກະພາບ ວດທະນາຖາວອນ ັ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ແຜນພດ ັ ທະນາຂະແໜງການສກ ຶ ສາ ແລະ ກລ ິ າ 5 ປີ ຄ ັ ັ້ ງທ ີIX (2021-2025) ຕຸລາ 2020

i ສາລະບານ ຄໍານໍາ.............................................................................................................................IV ຄາຂໍ ອບໃຈ.................................................................................................................................................. V ພາກທີI: ແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶສາ ແລະ ກລິາ ຄັ ັ້ງທີIX (2021-2025) ....................................................... 1 1. ພາກສະເໜ................................ ີ ........................................................................................................... 1 1.1 ບດົຮຽນທີ ີ່ຖອດຖອນໄດຈັ້າກການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶສາ ແລະ ກລິາ 2016-2020......... 1 1.2 ວທິ ກີ ານພດັທະນາແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025..........................................................4 2. ຜນົສໍາເລດັຕົນັ້ ຕໍສໍາລບັ 2016-2020 .......................................................................................................5 3. ສະພາບເງ ີ່ອນໄຂສໍາລບັການສາັ້ງແຜນ 2021-2025.....................................................................................11 3.1 ຄວາມເປັນມາ....................................................................................................................................11 3.2 ຜນົກະທບົຈາກ COVID-19 .............................................................................................................. 15 3.3 ຈດຸ ປະສງົດາັ້ນນະໂຍບາຍທີ ີ່ ເປັນບູລມີ ສດິ ສໍາລບັ ແຜນ 2021-2025........................................................... 17 3.4 ຄວາມສີ່ ຽງຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ................................................ 18 4. ເປົ ັ້າໝາຍລວມສໍາລບັ 2021-2025 ........................................................................................................ 19 5. ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລວມຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025...............................................20 6. ຄາດຄະເນຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງ.................................................................................................................20 ເງ ີ່ອນໄຂສໍາຄນັ ເພ ີ່ອໃຫບັ້ ນັລຸໄດັ້8 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງ.....................................................................................20 6.1 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງທີ1:..................................................................................................................... 21 6.2 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງທີ2:....................................................................................................................27 6.3 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງທີ3:.................................................................................................................... 31 6.4 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງທີ4:....................................................................................................................37 6.5 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງທີ5:....................................................................................................................38 6.6 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງທີ6: ....................................................................................................................45 6.7 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງທີ7: ....................................................................................................................50 6.8 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງທີ8:....................................................................................................................53 7. ຄວາມຕອັ້ງການດາັ້ນຊບັພະຍາກອນ ແລະ ການເງນິ ສໍາລບັແຜນ 2021-2025 ................................................55 7.1. ງບົປະມານຂອງຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2016-2020 ....................................................................55 7.2. ຈດຸ ປະສງົ ແລະ ຫ ກັ ການຂອງນະໂຍບາຍການໃຊຈັ້ີ່າຍງບົປະມານ ສໍາລບັ 2021-2025....................................58 7.3. ແຜນຄວາມຕອັ້ງການດາັ້ນການເງນິສໍາລບັແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025...............64 7.4. ການວເິຄາະເຖງິແຫີ່ ງການເງນິ ແລະ ຊີ່ອງຫວີ່າງດາັ້ນການເງນິພາຍໃຕສັ້ ອງສມົ ມຸດຖານ......................................68 7.5. ສະຫຸ ບ............................................................................................................................................70 8. ການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ , ຂອບການຕດິຕາມກວດກາ ແລະ ປະເມນີຜນົ ................................................................70 8.1. ການແບີ່ງຂັນັ້ ໃນການບໍລຫິ ານ, ຄຸມັ້ ຄອງ ແລະ ການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັແຜນ........................................................70 8.2. ການສາັ້ງແຜນການ ແລະ ແຜນງບົປະມານ ເພ ີ່ອຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ..... 72 8.3. ຂອບການຕດິຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ ສໍາລບັແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ...........73 8.4. ການຕດິຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ : ໂຄງສາັ້ງຂອງການສະໜບັສະໜນູ ...............................................................77 8.5. ການຕດິຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ : ໂຄງສາັ້ງຂອງຜນົ ໄດຮັ້ ບັ ............................................................................77 ພາກທີII: ແຜນພດັທະນາຂອງຂະແໜງການຍີ່ອຍ 2021-2025 ..........................................................................92 I. ຂະແໜງການຍີ່ອຍ ການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ .............................................................................................93

ii II. ຂະແໜງການຍີ່ອຍການປະຖມົ ສກຶ ສາ..................................................................................................... 103 III. ຂະແໜງການຍີ່ອຍ ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນຕົນັ້ ..........................................................................................116 IV. ຂະແໜງການຍີ່ອຍມດັທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນປາຍ......................................................................................... 128 V. ຂະແໜງການຍີ່ອຍການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ........................................................................................... 137 VI. ຂະແໜງການຍີ່ອຍການສກຶ ສາຄູ............................................................................................................ 147 VII. ຂະແໜງການຍີ່ອຍອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ອບົຮມົ ວຊິ າຊບີ ............................................................................. 158 VIII. ຂະແໜງການຍີ່ອຍການສກຶ ສາຊັນັ້ສູງ...................................................................................................... 164 IX. ຂະແໜງການຍີ່ອຍກລິາ-ກາຍຍະກໍາ....................................................................................................... 175 X. ຂະແໜງການຍີ່ອຍ ການບໍລຫິ ານ ແລະ ຄຸມັ້ ຄອງການສກຶ ສາ........................................................................ 187 ສາລະບານຕາຕະລາງ, ຮູບພາບ ແລະ ເອກະສານຊອັ້ນທາັ້ຍ ຕາຕະລາງ 1: ສີ່ວນແບີ່ງງບົປະມານຂອງ ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ແຕີ່ປີ2016-2020 ................................ 56 ຕາຕະລາງ 2: ງບົປະມານຂອງ ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ທຽບໃສີ່ ຄວາມຕອັ້ງການທີ ີ່ກໍານດົ ໃນແຜນພດັທະນາ ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2016-2020 ...................................................................................... 56 ຕາຕະລາງ 3: ສີ່ວນແບີ່ງງບົປະມານຂອງຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຂອງແຕີ່ລະພາກງບົປະມານ........................ 60 ຕາຕະລາງ 4: ບນັດາແຜນງານບູລມິ ະສດິ ..............................................................................................61 ຕາຕະລາງ 5: ຕວົກາໍ ນດົທີ ີ່ສໍາຄນັໃນການຄາດຄະເນງບົປະມານ ................................................................... 65 ຕາຕະລາງ 6: ຄາດຄະເນງບົປະມານ ພາຍໃຕສັ້ມົ ມຸດຖານ “ໄດຮັ້ ບັ ງບົປະມານຢີ່ ູໃນລະດບັ ເທົ ີ່າເດມີ ” ........................ 67 ຕາຕະລາງ 7: ຄາດຄະເນງບົປະມານ ພາຍໃຕສັ້ມົ ມຸດຖານ “ຍກົ ສູງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ”................................... 67 ຕາຕະລາງ 8: ແຜນການເງນິພາຍໃຕສັ້ມົ ມຸດຖານ “ໄດຮັ້ ບັ ງບົປະມານຢີ່ ູໃນລະດບັ ເທົ ີ່າເດມີ ”................................... 69 ຕາຕະລາງ 9: ແຜນການເງນິພາຍໃຕສັ້ມົ ມຸດຖານ “ຍກົ ສູງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ” ............................................. 70 ຮູບທີ1: ຮອບວຽນການວາງແຜນ ແລະ ການປະຕບິດັການປະເມນີຜນົປະຈາໍປີຂອງ ESSDP 2021-2025.............. 75 ຕາຕະລາງ 10: ຕວົຊີ ັ້ບອກຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ.................................................. 78 ຕາຕະລາງ 11 : ສມົ ທຽບຕວົຊີ ັ້ບອກຕີ່າງໆ ໃນຊັນັ້ການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ແຕີ່ປີ2016 ຫາ 2020 ......................... 93 ຕາຕະລາງ 12: ສມົ ທຽບຕວົຊີ ັ້ບອກຊັນັ້ປະຖມົ ສກຶ ສາແຕີ່ປີ2016-2020 ......................................................103 ຕາຕະລາງ 13: ສມົ ທຽບປະສດິທພິ າບພາຍໃນສໍາລບັການສກຶ ສາຊັນັ້ປະຖມົ ....................................................104 ຕາຕະລາງ 14: ສມົ ທຽບຕວົຊີ ັ້ບອກຕີ່າງໆ ໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນຕົນັ້ ແຕີ່ປີ2016 ຫາ 2020 .......................116 ຕາຕະລາງ 15: ຄວາມຄບ ໜາັ້ຂອງຕວົຊີ ັ້ບອກ ທາງດາັ້ນປະສດິທພິ າບພາຍໃນ ໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ສກຶສາຕອນຕົນັ້ ..........117 ຕາຕະລາງ 16: ຄວາມຄບ ໜາັ້ຂອງຕວົຊີ ັ້ບອກຕີ່າງໆໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນປາຍແຕີ່ປີ2016 ຫາ 2020 ............128 ຕາຕະລາງ 17: ຄວາມຄບ ໜາັ້ຂອງຕວົຊີ ັ້ບອກ ທາງດາັ້ນປະສດິທພິ າບພາຍໃນ ໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ສກຶສາຕອນປາຍ .........128 ຕາຕະລາງ 18: ຄວາມຄບ ໜາັ້ຂອງຕວົຊີ ັ້ບອກຕີ່າງໆໃນການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນແຕີ່ປີ2016 ຫາ 2020 ..................137 ຕາຕະລາງ 19: ການປຽບທຽບຕວົຊີ ັ້ວດັຂອງການສາັ້ງຄູແຕີ່ປີ2016-2020 ...................................................147 ຕາຕະລາງ 20: ນກັ ສກຶ ສາທີ ີ່ຈບົຈາກສະຖາບນັສາັ້ງຄູແຕີ່ປີ2016-2020......................................................147 ຕາຕະລາງ 21: ສະພາບການເຂົ ັ້າຮຽນ ໃນສາຍອາຊວີະສກຶ ສາ 2016-2020....................................................159 ຕາຕະລາງ 22: ຜູທັ້ ີ ີ່ຮຽນຈບົຈາກສະຖານອາຊວີະສກຶ ສາ ແຕີ່ປີ2016-2019 ..................................................159 ຕາຕະລາງ 23: ສມົ ທຽບຕວົຊີ ັ້ບອກຕີ່າງໆ ໃນຂະແໜງການສກຶ ສາຊັນັ້ສູງ ແຕີ່ປີ2016 ຫາ 2020.........................164 ຕາຕະລາງ 24: ສມົ ທຽບຈາໍນວນນກັ ສກຶ ສາທີ ີ່ຮຽນຈບົໃນແຕີ່ລະປີ ແຕີ່ປີ2016-2020.....................................165 ເອກະສານຄດັຕດິທີ1: ຕອັ້ງໂສຂັ້ອງຜນົ ໄດຮັ້ ບັ .................................................................................... 207 ເອກະສານຄດັຕດິທີ2: ຂະບວນການປຶກສາຫາລໃ ນການສາັ້ງແຜນ. .............................................................216 ເອກະສານຄດັຕດິທີ3: ລາຍຊ ີ່ 40 ເມອ ງບູລມິ ະສດິ ..............................................................................218

iii ເອກະສານຄດັຕດິທີ4: ຮູບສະແດງການສມົ ທຽບບາງຕວົຊີ ັ້ບອກຂອງ 40 ເມອ ງ............................................. 220 ເອກະສານຄດັຕດິທີ5: ການບໍລຫິ ານຄວາມສີ່ ຽງ.................................................................................. 222 ເອກະສານຄດັຕດິທີ6: ການຄາດຄະເນຈາໍນວນນກັ ຮຽນ ແລະ ງບົປະມານທີ ີ່ຕອັ້ງການ ...................................... 232 ເອກະສານຄດັຕດິທີ7: ສະຖຕິນິກັ ສກຶ ສາ ໄປຮຽນຕໍ ີ່ຕີ່າງປະເທດ ໃນໄລຍະ 05 ປີ(2016-2020). ...................... 268

iv ຄໍານໍາ ແຜນພັດທະນາຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ 2021-2025 ໄດ້ຖືກພັດທະນາຂຶຶ້ນໃນຊ່ວງເວລາທ ີ່ມ ຄວາມ ຫຍ ້ງຍາກ ເນືີ່ອງຈາກການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດ COVID-19. ໂລກລະບາດດັີ່ງກ່າວ ໄດ້ສ້າງຄວາມຫຍ ້ງຍາກໃຫ້ ແກ່ຂະບວນການໃນການສ້າງແຜນພັດທະນາຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ຄັຶ້ງນ ຶ້ເປັນຕ ຶ້ນແມ່ນຂະບວນການໃນ ການປຶກສາຫາລືກັນ ແລະ ຂອບເຂດການປຶກສາຫາລືແລະ ສະພາບການທ ດຖອຍທາງດ້ານເສດຖະກິດ ກ ີ່ໄດ້ສ້າງ ຄວາມບ ີ່ແນ່ນອນກ່ຽວກັບລະດັບການສະໜັບສະໜູນທາງດ້ານການເງິນໃຫ້ແກ່ຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ທັງ ຈາກລັດຖະບານ ແລະ ຄູ່ຮ່ວມພັດທະນາ. ມັນຍັງໄດ້ສ້າງຄວາມຊັກຊ້າໃນການສ້າງແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດສັງຄ ມແຫ່ງຊາດຄັຶ້ງທ IX ແລະ ການສ້າງຂອບງົບປະມານໄລຍະກາງ. ຍ້ອນມ ສິີ່ງທ້າທາຍດ້ານການເງິນດັີ່ງກ່າວ, ແຜນການເງິນສ າລັບແຜນພັດທະນາຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ຈຶີ່ງໄດ້ກ ານ ດຢູ່ພາຍໃຕ້ສອງສ ມມ ດຖານ ຄື: ສ ມມ ດຖານການເງິນຂອງສຶກສາຢູ່ໃນລະດັບເທ ີ່າເດ ມ ແລະ ສ ມມ ດຖານການຍ ກສູງຄ ນນະພາບການສຶກສາ ເຊິີ່ງມ ຄວາມຕ້ອງການດ້ານງົບປະມານໃນລະດັບສູງ. ແຜນພັດທະນາຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ໄດ້ລະບ ວ່າ ຜ ນໄດ້ ຮັບໃດທ ີ່ຈະສາມາດບັນລ ໄດ້ຢ່າງເຕັມສ່ວນ ແມ່ນຕ້ອງໄດ້ຮັບງົບປະມານ ຕາມສ ມມ ດຖານຍ ກສູງຄ ນນະພາບການ ສຶກສາ. ໃນເດືອນພະຈິກ 2019, ກອງປະຊ ມລະດັບບ ລິຫານຂອງຄະນະວິຊາການຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ໄດ້ກ ານ ດບູລິມະສິດຈ ານວນໜຶີ່ງ ສ າລັບໄລຍະ 2021-2025 ຊຶີ່ງລວມມ ການສ ມໃສ່ການສຶກສາຊັຶ້ນປະຖ ມເພືີ່ອ ປັບປ ງການຮຽນ-ການສອນ; ການຂະຫຍາຍການສະໜອງການສຶກສາຊັຶ້ນມັດທະຍ ມຕອນຕ ຶ້ນຢ່າງມ ປະສິດທິພາບ ແລະ ສອດຄ່ອງກັບຄວາມເປັນຈິງ; ກ ານ ດທັກສະ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງພະນັກງານພາຍໃນຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ; ສ້າງຄວາມເຂັຶ້ມແຂງໃຫ້ສຶກສາແຂວງ, ສຶກສາເມືອງ, ກ ່ມໂຮງຮຽນ ແລະ ໂຮງຮຽນ; ແລະ ເພືີ່ອປັບປ ງຜ ນ ການຮຽນຂອງນັກຮຽນໃຫ້ດ ຂຶຶ້ນ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມແຕກໂຕນກັນ, ໂດຍສະເພາະໃນ 40 ເມືອງທ ີ່ດ້ອຍໂອກາດ ທາງດານສຶກສາ, ຕາມທ ີ່ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ໄດ້ກ ານ ດ. ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ຈະປະສານສ ມທ ບກັນກັບຄູ່ຮ່ວມພັດທະນາ ໂດຍຜ່ານກ ນໄກການຕິດ ຕາມຮ່ວມກັບຄະນະວິຊາການຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ແລະ ບ ດລາຍງານວຽກງານຂະແໜງການປະຈ າປ ຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ ໃນການຕິດຕາມ ແລະ ປະເມ ນຜ ນຄວາມຄືບໜ້າ ຂອງການຈັດຕັຶ້ງປະຕິບັດ ແຜນພັດທະນາຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ. ນອກຈາກນ ຶ້, ການປະເມ ນໄລຍະກາງ ແລະ ການປະເມ ນຜ ນສ ດ ທ້າຍຂອງແຜນການຍັງຈະໄດ້ຮັບການປະຕິບັດຮ່ວມກັນກັບຄູ່ຮ່ວມພັດທະນາ. ຂ້າພະເຈ ຶ້າມ ຄວາມເຊືີ່ອໝັຶ້ນວ່າ ເອກະສານສະບັບນ ຶ້ຈະເປັນທິດທາງໃຫ້ແກ່ພາກສ່ວນຕ່າງໆ ແຕ່ສູນກາງຮອດ ທ້ອງຖິີ່ນ ລວມທັງຄູ່ຮ່ວມພັດທະນາ ໃນຄວາມພະຍາຍາມ ແລະ ຮ່ວມມືກັນ ເພືີ່ອໃຫ້ບັນລ ໄດ້ເປ ຶ້າໝາຍໃນການ ພັດທະນາຂອງລັດຖະບານ ກ ຄືໃຫ້ບັນລ ໄດ້ບັນດາຄາດໝາຍຂອງບັນດາແຜນງານ ແລະ ກິດຈະກ າທ ີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບ ການພັດທະນາຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ກິລາ ເພືີ່ອຮັບປະກັນໃຫ້ມ ຄ ນນະພາບທ ີ່ດ ຂຶຶ້ນ ໂດຍອ ງໃສ່ພາລະບ ດບາດ, ໜ້າທ ີ່ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງແຕ່ລະຂັຶ້ນ. ວຽງຈັນ, ວັນທ 2 ພະຈິກ 2020 ລັດຖະມົນຕີ

v ຄໍາຂອບໃຈ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈຢີ່ າງຈງິໃຈມາຍງັທຸກພາກສີ່ວນ ພາຍໃນ ກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລິາ, ພະແນກສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ແຂວງ/ນະຄອນຫ ວງວຽງຈນັ , ພະນກັ ງານຈາກ ຫອັ້ງການສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ເມອ ງ ແລະ ຜູອັ້ ໍານວຍການໂຮງຮຽນ ແລະ ຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະນາທີ ີ່ ໃຫກັ້ ານຊີ່ວຍ ເຫ ອ ດາັ້ນວຊິ າການ ແລະ ຄໍາຄດິ ເຫນັທີ ີ່ມຄີຸນຄີ່າ ແລະ ຄໍາແນະນໍາຕີ່າງໆ ທີ ີ່ ໄດສັ້ ະໜອງໃຫແັ້ກີ່ການພດັທະນາແຜນ ພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025. ພເິສດ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ກໍຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈມາຍງັສະຖານທດູ ອດົສະຕາລ, ີ ສະຫາພາບເອຣີບົ ແລະ ອງົການຢູນເິຊບປະຈາໍ ສປປ ລາວ ທີ ີ່ ໄດໃັ້ຫກັ້ ານຊີ່ວຍເຫ ອ ທາງດາັ້ນວຊິ າການ ແລະ ການ ສະໜບັສະໜນູ ດາັ້ນການເງນິ ເພ ີ່ອຈດັກອງປະຊຸມປຶກສາຫາລ ໃນການພດັທະນາແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ (2021-2025). ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ

1 ພາກທ ີI: ແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶສາ ແລະ ກລິາ ຄັ ັ້ງທ ີIX (2021-2025) 1. ພາກສະເໜີ 1.1 ບດົຮຽນທີ ີ່ຖອດຖອນໄດຈັ້າກການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2016- 2020 ໂດຍອງີຕາມຜນົການທບົທວນກາງສະໄໝຂອງແຜນພດທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2016- 2020, ການທບົທວນກາງສະໄໝຂອງແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ -ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດຄັ ັ້ງທີVIII, ໃນຂະແໜງການ ສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ໄດຄັ້ ົນັ້ ພບົບນັຫາ ແລະ ສິ ີ່ ງທາັ້ທາຍທີ ີ່ ສໍາຄນັຫ າຍຢີ່ າງ, ລວມທງັຜນົກະທບົຈາກການລະບາດຂອງ ພະຍາດ COVID-19 ກໍໄດນັ້ໍາສະເໜໃີຫເັ້ຫນັ ໃນຂໍທີ3.2 ລີ່ ຸມນີ ັ້ . ຍອັ້ນງບົປະມານສໍາລບັຂະແໜງການສກຶ ສາມຈີາໍກດັ , ດັ ີ່ງນັນັ້ ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ຈະປະເຊນີກບັ ສິ ີ່ ງທາັ້ທາຍໃນການສບ ຕໍ ີ່ສະໜອງງບົປະມານໃຫແັ້ກີ່ບນັດາກດິຈະກໍາ ທີ ີ່ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການຊີ່ວຍເຫ ອ ດາັ້ນການເງນິຈາກຜູັ້ ໃຫທັ້ ນຶ 1 ໃນເວລາໂຄງການສິ ັ້ນສຸດ ແລະ ມຄວາມ ີ ຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໄດຈັ້ ດັບູລມະິ ສດິທາງດາັ້ນງບົປະມານຂອງຕນົ . ຜນົ ກະທບົຈາກການລະບາດຂອງພະຍາດ COVID-19 ຕໍ ີ່ການເກບັລາຍຮບັຂອງລດັຖະບານໃນປີ2020 ແລະ ອາດມີ ຜນົກະທບົ ໃນອກີສອງຫາສາມປີຂາັ້ງໜາັ້ ແລະ ຍິ ີ່ ງຈະເຮດັ ໃຫການ ັ້ ຈດັສນັ ງບົປະມານບໍລຫານ ິ ທີ ີ່ບໍ ີ່ ແມີ່ນເງນິເດອ ນ ເຂົ ັ້າໃສີ່ກດິຈະກໍາຕີ່າງໆ ຍິ ີ່ ງມຄວາມ ີ ຫຍຸງັ້ຍາກ. ບູລມະິ ສດິຫ ກັ ໃນການພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ແມີ່ນເພ ີ່ອ (i) ສງັລວມ ແລະ ເຮດັການວໄຈິ ຢີ່ າງເລກິ ເຊິ ີ່ ງເຖງິຂໍມູນັ້ ກີ່ ຽວກບັການສກຶ ສາ (ໂດຍແຍກຕາມເພດ, ເຜົ ີ່າ ແລະ ຄວາມພການ ິ ), ວໄຈິ ທີ ີ່ ແຍກຂໍມູນັ້ ລະອຽດກີ່ ຽວກບັການເຂົ ັ້າຮຽນ, ການປະລະການຮຽນ, ການເລ ີ່ອນຂນັ ເລ ີ່ອນຊັນັ້ ແລະ ຕວົຊີ ັ້ບອກດາັ້ນຄຸນນະພາບ ເຊັ ີ່ນ: ການຮູໜັ້ ງັສ ແລະ ການຄດິ ໄລີ່ເລກ; (ii) ສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງໃຫັ້ ແກີ່ສາຍກີ່ ຽວພນັລະຫວີ່າງການສກຶ ສາ, ການມວຽກ ີ ເຮດັ ງານທໍາ ແລະ ດາັ້ນອ ີ່ນໆທາງດາັ້ນເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ເພ ີ່ອ ນໍາໄປສີ່ ູການວາງແຜນໂດຍອງີໃສີ່ຂໍມູນັ້ ແລະ ຫ ກັ ຖານດັ ີ່ງກີ່າວ; (iii) ປັບປຸງປະສດິທພາບ ິ ການບນັຈຸແລະ ການນໍາ ໃຊຄູ ັ້; ແລະ (iv) ພດັທະນາຍຸດທະສາດການຈດັສນັ ງບົປະມານບໍລຫານ ິ ທີ ີ່ບໍ ີ່ ແມີ່ນເງນິເດອ ນ ເພ ີ່ອໃຫບູ ັ້ ລມະິ ສດິໃນ ການແກໄຂັ້ ບນັດາສິ ີ່ ງທາັ້ທາຍຕົນັ້ ຕໍຕີ່າງໆ ດັ ີ່ງທີ ີ່ ໄດກັ້ ໍານດົ ໃນຂໍ ັ້3.3 ຂອງເອກະສານແຜນການນີ ັ້ . ການທບົທວນກາງສະໄໝ ຂອງແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຄັ ັ້ງທີVIII ກໍານດົບາງບູລມິ ະສດິ ສະເພາະສໍາລບັ ໄລຍະ 2018-2020 ດັ ີ່ງນີ ັ້ : • ເດກັທີ ີ່ຢີ່ ູນອກໂຮງຮຽນ: ຂໍມັ້ ນູ ດາັ້ນສະຖຕິຕິອັ້ງກມົ ກຽວກນັກບັຂໍມັ້ ູນອ ີ່ນໆ ລວມທງັຂໍມັ້ ູນຈາກການວໄິຈ ເດກັ ນອກໂຮງຮຽນຂອງສາກນົ 2 (ປີ2017) ແລະ ການສໍາຫ ວດປະຊາກອນປີ2015 ການສໍາຫ ວດດດັຊະນີ ໝາຍສງັຄມົ ປີ2017, ເພ ີ່ອໃຫໄັ້ດຂັ້ໍມັ້ ູນທີ ີ່ຊດັ ເຈນກີ່ ຽວກບັ ເດກັ ຢີ່ ູນອກໂຮງຮຽນ. ຍງັຂາດຂໍມັ້ ູນກີ່ ຽວກບັ ເດກັ ນອັ້ຍພກິ ານ ທງັຢີ່ ູໃນ ແລະ ນອກໂຮງຮຽນ. ສູນສະຖຕິກິ ານສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຄວນນໍາໃຊຄັ້ໍາຖາມຈາກ “Washington Group Child Functioning Questions” ເພ ີ່ອເກບັກໍາຂໍມັ້ ູນກີ່ ຽວກບັ ເດກັ ພກິ ານ. • ຜນົການຮຽນ: ມຄວາມ ີ ຈາໍ ເປັນຕອັ້ງເພີ ີ່ມງບົປະມານບໍລຫິ ານຢີ່ ູຂັນັ້ເມອ ງ ພອັ້ມໆກນັກບັການຍກົ ລະດບັ ຄູສກຶ ສານເິທດ ເພ ີ່ອຊີ່ວຍເຫ ອ ບນັດາຄູສອນ ເພ ີ່ອແນໃສີ່ປັບປຸງການສອນຂອງຄູໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ. • ມຄີວາມຈາໍ ເປັນໃນການປະຕບິດັຍຸດທະສາດ ເພ ີ່ອປັບປຸງປະສດິທພິ າບການສບັຊອັ້ນ ແລະ ນາໍ ໃຊຄັູ້, ຫຸ ດຈາໍ ນວນຄູອາສາສະໝກັ ເພ ີ່ອໃຫສາມາດ ັ້ ມກີ ານສບັຊອັ້ ນຄູຈບົໃໝີ່ທີ ີ່ມຄີຸນນະພາບ. ບູລມິ ະສດິໃນການບນັຈຸ 1 ເຊັ ີ່ນ: ການເພີ ີ່ມງບົປະມານໃສີ່ເງນິບໍລຫິ ານໂຮງຮຽນ ແລະ ອາຫານໃນໂຮງຮຽນ 2ການວໄິຈສະພາບເດກັ ນອັ້ ຍຢີ່ ູນອກໂຮງຮຽນຢີ່ ູ9 ປະເທດໃນ ອາຊຽນ, UNESCO ປີ2017

2 ລດັຖະກອນໃໝີ່ ແມີ່ນການບນັຈຄູ ຸ ມດັທະຍມົ ທີ ີ່ມຄີວາມຊໍານານງານ ໃນວຊິ າຄະນດິສາດ, ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ວຊິ າໄອທ.ີ • ການຈດັສນັ ງບົປະມານທີ ີ່ບໍ ີ່ພຽງພໍ: ໃຫແັ້ກີ່ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ໃນຊີຸ່ມປີຜີ່ານມາ ມຄີວາມຈາໍ ເປັນ ຕອັ້ງໄດປັ້ ັບປຸງ ແລະ ມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັ ງບປະມານ ົ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ. ພອັ້ມດຽວກນັນັນັ້ ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຕອັ້ງໄດຈັ້ ດັລຽງບູລມິ ະສດິຂອງແຜນງານຕີ່າງໆ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັວີ່າຊບັ ພະຍາກອນທີ ີ່ມຈີາໍກດັ ໄດຖັ້ ກ ນໍາໃຊເັ້ຂົ ັ້າແກໄັ້ຂບນັດາຄວາມຕອັ້ງການທີ ີ່ຈາໍ ເປັນແທ.ັ້ ສງັລວມແລວັ້ ບນັດາບູລມິ ະສດິທີ ີ່ຈາໍ ເປັນ ແມີ່ນເພ ີ່ອ (ກ) ສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງດາັ້ນຄວາມກີ່ ຽວພນັລະຫວີ່າງແຜນການ ແລະ ງບົປະມານ, (ຂ) ເພີ ີ່ມເງນິ ບໍລຫິ ານໃຫແັ້ກີ່ຂັນັ້ ແຂວງ ແລະ ຂັນັ້ເມອ ງ ແລະ ຈດັສນັ ງບົປະມານໃຫເັ້ທົ ີ່າທຽມກນັ ໂດຍເພີ ີ່ມງບົປະມານ ສໍາລບັວຽກງານນເິທດ ແລະ ການຕດິຕາມຂັນັ້ ໂຮງຮຽນ ແລະ (ຄ) ສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງ ແລະ ຫນັການວາງ ແຜນເປັນທນັສະໄໝ, ຄວາມສາມາດການຈດັສນັ ງບົປະມານ ແລະ ຄວາມສາມາດທາງດາັ້ນການບນັຊີຂອງ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ. ໃນຂະນະດຽວກນັ , ປະສດິທພາບ ິ ໃນການນໍາໃຊຄັູ້ກຕໍ ອັ້ງໄດຮັ້ ບັການ ປັບປຸງໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ. • ຈາໍນວນ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງນກັ ຮຽນຈບົການສກຶ ສາຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ: ມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໄດເັ້ພີ ີ່ມອດັຕາ ການເລ ີ່ອນຊັນັ້ ແລະ ອດັຕາການຈບົຊັນັ້ ໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕົນ ັ້ ແລະ ມດັທະຍມົ ປາຍ. ຢາກປັບປຸງຄຸນ ນະພາບນກັ ສກຶ ສາທີ ີ່ຮຽນຈບົການສກຶ ສາຫ ງັການສກຶ ສາຂັນັ້ພ ັ້ນຖານໃຫໄັ້ດດັ້ ີ ແມີ່ນມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໄດັ້ ປັບປຸງທກັ ສະ ແລະ ຄວາມຮູຂັ້ ັນັ້ພ ັ້ນຖານທີ ີ່ ໄດຮັ້ ຽນມາແຕີ່ຊັນັ້ປະຖມົ ແລະ ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ພອັ້ມທງັ ປະກອບທກັ ສະທີ ີ່ຈາໍ ເປັນໃຫແັ້ກີ່ຊາວໜີ່ ຸມ ເພ ີ່ອນໍາໄປປະຕບິດັ ໃນວຽກງານຂອງເຂາົເຈົ ັ້າ ໃນເງ ີ່ອນໄຂ ເສດຖະກດິທີ ີ່ມຄີວາມທນັສະໄໝ ແລະ ຫ າກຫ າຍ. ບນັດາຄວາມສາມາດຂັນັ້ຕໍ ີ່າສຸດ ຊຶ ີ່ ງລວມມທີ ກັ ສະການ ຮູໜັ້ ງັສ ແລະ ທກັ ສະດາັ້ນຄະນດິສາດ ຄວນຈະໄດຖັ້ ກ ກໍານດົ ໄວເັ້ປັນເງ ີ່ອນໄຂ ເພ ີ່ອເຂົ ັ້າຮຽນໃນສາຍອາຊວີະ ສກຶ ສາ ແລະ ຝຶກອບົຮມົ ວຊິ າຊບີ. ບນັດາຫ ດັສູດສາຍອາຊວີະສກຶ ສາ ຄວນເປີດໂອກາດໃຫທັ້ ຸກຄນົ ໄດເັ້ຂົ ັ້າ ຮີ່ວມຮຽນ ແລະ ໄດຮັ້ ບັຜນົປະໂຫຍດຈາກຫ ກັ ສູດດັ ີ່ງກີ່າວ ໂດຍບໍ ີ່ຈາໍ ແນກເພດ, ເຜົ ີ່າ ແລະ ຄວາມພກິ ານ. • ການຮູໜັ້ ງັສ: ຕອັ້ງປັບປຸງຄຸນນະພາບຂອງການສກຶ ສາຊັນັ້ ປະຖົມສກຶ ສາໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ ຈຶ ີ່ ງສາມາດເຮດັ ໃຫອັ້ ດັ ຕາ ການຈບົຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ. ດັ ີ່ງນັນັ້, ການສະໜອງຫ ກັ ສູດການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນທີ ີ່ມເີປົ ັ້າໝາຍ ແມີ່ນມຄີວາມສໍາຄນັ . ຫ ກັ ສູດທຽບເທົ ີ່າສໍາລບັການຮູໜັ້ ງັສຂ ອງໄວໜີ່ ຸມ ແລະ ສໍາລບັສບ ຕໍ ີ່ການສກຶ ສາ ແມີ່ນ ຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໄດປັ້ ັບປຸງໃຫເັ້ຂັມັ້ ແຂງ ແລະ ເສມີ ຂະຫຍາຍໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ. • ຄວາມສອດຄີ່ອງກນັ ລະຫວີ່າງການສກຶ ສາ ກບັ ຄວາມຕອັ້ງການຂອງແຜນພດັທະນາເສດ ຖະກດິ-ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດ: ການປະເມນີກາງສະໄໝຂອງແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ຄັ ັ້ງທີVIII ໄດລະັ້ ບຸວີ່າ ລະບບົ ການສກຶ ສາຕອັ້ງຮບັປະກນັໃຫເັ້ດກັ ພການ ິ ໄດເັ້ຂົ ັ້າເຖງິການສກຶ ສາໃນທຸກລະດບັ . ຊຸມຊນົ , ພໍ ີ່ ແມີ່ຜູປັ້ ົກຄອງ ແລະ ບຸກຄະລາກອນທາງການສກຶ ສາ ຍງັບໍ ີ່ຮບັຮູເັ້ຖງິສດິໃນການໄດຮັ້ ບັການສກຶ ສາຂອງເດກັ ພການ ິ ແລະ ຄູ ສອນ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການຝຶກອບົຮມົ ເພ ີ່ອໃຫເັ້ຂົ ັ້າໃຈກີ່ ຽວກບັການສກຶ ສາຮຽນຮີ່ວມໃຫດັ້ກີວີ່າເກົ ີ່າ. ການປັບປຸງ ຄວາມສາມາດ ແລະ ທກັ ສະພ ັ້ນຖານຂອງເດກັ ນບັແຕີ່ຊັນັ້ການສກຶ ສາ ກີ່ອນໄວຮຽນ ເຖງິຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນ ຕົນັ້ ແມີ່ນຄວາມຈາໍເປັນຫ າຍ ເນ ີ່ອງຈາກວີ່າ ປັດຈຸບນັນີ ັ້ ເຫນັ ໄດວັ້ີ່າທກັ ສາການຮຽນຮູພາັ້ ສາລາວ ແລະ ທກັ ສະ ດາັ້ນຄະນດິສາດຂອງນກັ ຮຽນ ແມີ່ນຍງັອີ່ອນຫ າຍ ຊຶ ີ່ ງຈະມຜີນົກະທບົຕໍ ີ່ປະສດິທພາບ ິ ໃນການສະໜອງການ ສກຶ ສາລະດບັອາຊວະີ ສກຶ ສາ ແລະ ການສກຶ ສາຊັນັ້ສູງ. ການສໍາຫ ວດຕະຫ າດແຮງງານ ແລະ ການສກຶ ສາ ຕດິຕາມນກັ ຮຽນທີ ີ່ຮຽນຈບົຢີ່ າງເປັນປົກກະຕິ ແມີ່ນມຄວາມ ີ ຈາໍເປັນ. ກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລາ ິ ມຄວາມ ີ ຈາໍເປັນຕອັ້ງໄດສັ້າັ້ງແຜນພດັທະນາຊບັພະຍາກອນມະນຸດສໍາລບັຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ເພ ີ່ອປະກອບສີ່ ວນເຂົ ັ້າໃນການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ແນີ່ ໃສີ່ ໃຫເສດ ັ້ ຖະກດິມີ

3 ການເຕບີໂຕທີ ີ່ຍນ ຍງົ ແລະ ກວມລວມ, ທຸກຄນົສາມາດຊອກວຽກເຮດັ ງານທໍາໄດ. ັ້ ຢາກໃຫມັ້ ການ ີ ປະກອບສີ່ວນຢີ່ າງກວາັ້ງຂວາງຂອງຂະແໜງອຸດສະຫະກໍາ ແລະ ການບໍລການ ິ ຕໍ ີ່ຍອດຜະລດິຕະພນັພາຍໃນ ຂອງປະເທດ ມຄວາມ ີ ຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໃຫນັ້ກັ ຮຽນທີ ີ່ຮຽນຈບົຈາກໂຮງຮຽນມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ, ວທະິ ຍາໄລ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລມຄຸນີ ນະພາບທີ ີ່ດ.ີ • ການໃຊຈັ້ີ່າຍຂອງຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ 3 : ຄຸນນະພາບ ແລະ ປະສດິທພາບ ິ ຂອງການໃຊຈັ້ີ່າຍງບົ ປະມານຂອງຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ມຄວາມ ີ ຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ ຊຶ ີ່ ງລວມມ: ີ (ກ) ປັບປຸງປະສດິທພາບ ິ ຂອງການນໍາໃຊຄູ ັ້; (ຂ) ສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງໃນການເຊ ີ່ອມໂຍງກນັລະຫວີ່າງການ ວາງແຜນ ແລະ ການຂຶ ັ້ນງບົປະມານ; ແລະ (ຄ) ການສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງດາັ້ນຂອດປະສານງານລະຫວີ່າງສູນ ກາງ ແລະ ທອັ້ງຖິ ີ່ ນກີ່ ຽວກບັການເກບັກໍາຂໍມູນັ້ ດາັ້ນການເງນິ. ຂໍຈັ້າໍກດັທາງດາັ້ນການເງນິຍງັຈະມຢີີ່ ູຈນົ ເຖງິ ປີ 2020. ດັ ີ່ງນັນັ້, ຂະແໜງການສກຶ ສາຕອັ້ງໄດຕັ້ ດັສນິໃຈກໍານດົວທິ ການ ີ ໃນການນໍາໃຊຊັ້ ບັພະຍາກອນ ມະນຸດ ແລະ ການເງນິຂອງຕນົຢີ່ າງມປະີ ສດິທຜິນົ , ໃນຂະນະທີ ີ່ຄວາມແຕກໂຕນກໍສາມາດຫຸ ດຜີ່ອນໄດ. ັ້ ຄວາມສະເໝພາບ ີ ທາງເພດໃນກີ່ ຸມພະນກັ ງານບໍລຫານ ິ ກໍມຄວາມ ີ ຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງ ເພາະວີ່າ ຈາໍ ນວນແມີ່ຍງິທີ ີ່ມຕີໍາແໜີ່ງສູງມຈີາໍກດັຢີ່ ູຂັນັ້ພະແນກສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລາ ິ ແຂວງ, ຫອັ້ງການສກຶ ສາທິ ການ ແລະ ກລາ ິ ເມອ ງ ແລະ ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ. • ການເງນິສກຶ ສາ: ບູລມະິ ສດິແມີ່ນຮກັ ສາການສະໜອງງບົປະມານໃຫພຽງ ັ້ ພໍແກີ່ບນັດາແຜນງານທີ ີ່ກໍາລງັ ດໍາເນນີການຢີ່ ູເຊັ ີ່ນ: ເງນິບໍລຫານ ິ ໂຮງຮຽນ ແລະ ການຜະລດິປຶມັ້ ແບບຮຽນທດົແທນ. ກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລິາ ມຂີໍຈັ້າໍກດັ ໃນການປັບປີ່ ຽນເປົ ັ້າໝາຍການນໍາໃຊງັ້ບົປະມານບໍລຫິ ານ. ແຕີ່ຖາັ້ຢາກຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມ ແຕກໂຕນກນັ ໄດັ້ແມີ່ນຕອັ້ງປັບປຸງປະສດິທພາ ິ ບຂອງການສບັຊອັ້ ນ ແລະ ນໍາໃຊຄັູ້. ເຖງິຢີ່ າງໃດກໍຕາມ, ການ ຍກົ ຍາັ້ຍຄູຈາກບີ່ອນໜຶ ີ່ ງໄປອກີບີ່ອນໜຶ ີ່ ງມຄວາມ ີ ຫຍຸງັ້ຍາກຫ າຍ ໃນເງ ີ່ອນໄຂຂອງປະເທດເຮາົ. ຄະນະກໍາ ມະການຈດັສນັຄູ ແລະ ຄະນະກໍາມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ ທງັສອງຄະນະຈະສກຶ ສາເບິ ີ່ ງບນັດາ ຂໍສະັ້ ເໜແນະຈາກ ີ ການທບົທວນເຄິ ີ່ ງສະໄໝແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2016-2020 ເພ ີ່ອ ກໍານດົບນັດາຍຸດທະສາດການນໍາໃຊຊັ້ ບັພະຍາກອນມະນຸດ ແລະ ຊບັພະຍາກອນດາັ້ນການເງນິເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ອນ ຄວາມແຕກໂຕນ. ອາດຈະພຈາ ິ ລະນາເບິ ີ່ ງການນໍາໃຊເັ້ງນິບໍລຫິ ານໂຮງຮຽນທີ ີ່ ແຕກຕີ່າງກນັ , ການຈດັສນັ ງບົ ປະມານ ໂດຍອງີໃສີ່ສູດຄດິ ໄລີ່ ເງນິບໍລຫານ ິ ໃຫແັ້ກີ່ເມອ ງ, ແລະ /ຫ ເງນິຊີ່ວຍເຫອ ດາັ້ນບໍລຫານ ິ ໃຫແັ້ກີ່ເມອ ງ ຄວນເລັ ີ່ງໃສີ່ ໂຮງຮຽນດອັ້ ຍໂອກາດ ໂດຍຜີ່ານການນໍາໃຊສູດັ້ ຄດິ ໄລີ່ງບົປະມານ ທີ ີ່ ໄດກັ້ ໍານດົ ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ອນ ຄວາມແຕກໂຕນກນັ . • ນະໂຍບາຍອງີໃສີ່ຫ ກັຖານ: ມຄວາມ ີ ຈາໍ ເປັນຕອັ້ງສາັ້ງກນົ ໄກເພ ີ່ອສງັລວມ ແລະ ວໄຈິ ຂໍມູນັ້ ຢີ່ າງເຕມັ ສີ່ວນ ກວີ່າເກົ ີ່າຈາກແຫີ່ ງຕີ່າງໆກີ່ຽວກບັການສກຶ ສາ ແລະ ການຈາັ້ງງານ ພອັ້ມທງັສງັລວມຜນົການວໄຈິ ຕີ່າງໆໃຫັ້ ແກີ່ຜູສັ້າັ້ງນະໂຍບາຍ ພອັ້ມທງັໃຫພາກ ັ້ ສີ່ວນອ ີ່ນໆທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງ ໄດເັ້ຂົ ັ້າເຖງິຜນົການວໄຈິ ດັ ີ່ງກີ່າວ. ຢາກເຮດັ ໃຫທຸກໆ ັ້ ແຂວງ ສາມາດຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັກນົ ໄກດັ ີ່ງກີ່າວໄດ, ັ້ ຕອັ້ງມນີຕິກິ ໍາໃນການສະໜບັສະໜູນວຽກງານ ດັ ີ່ງກີ່າວ. ເພ ີ່ອຢາກຕດິຕາມການປະຕບິດັແຜນການພດັທະນາຂອງຂະແໜງການຢີ່ າງມປະີ ສດິທຜິນົ ໂດຍ ສະເພາະໃນລະດບັນະໂຍບາຍ ແລະ ຍຸດທະສາດ ຕອັ້ງມກີນົ ໄກໃຫລັ້ ດັຖະບານ ແລະ ຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະນາ ສາມາດປະເມນີຄວາມຄບ ໜາັ້ຂອງແຜນ ໂດຍອງີໃສີ່ຄາດໝາຍທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງຂອງ ປີ 2020. ຂອບ ປະເມນີຜນົການປະຕບິດັ ງານຂອງຂະແໜງການທີ ີ່ມປະີ ສດິທຜິນົ ຕອັ້ງໄດກວມ ັ້ ເອາົການຕດິຕາມ ການປະຕິ ບດັນະໂຍບາຍ ແລະ ຍຸດທະສາດທີ ີ່ສູນກາງວາງອອກ ຢີ່ ູໃນລະດບັທອັ້ງຖິ ີ່ ນ. 3 ລາຍລະອຽດມຢີີ່ ູຂໍທັ້ ີ7

4 ແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ 2021-2025 ໄດສັ້າັ້ງຂຶ ັ້ນໂດຍນໍາໃຊບັ້ ນັດາຂໍສະັ້ ເໜແນະ ີ ເຫ ົ ີ່ານີິ ັ້ ເປັນ ຈຸດເລີ ີ່ມຕົນັ້. ເຖງິຢີ່ າງໃດກໍຕາມ, ສິ ີ່ ງທາັ້ທາຍທີ ີ່ຈະບໍ ີ່ສາມາດເຮດັ ໃຫບັ້ ນັລຸໄດຈຸດັ້ ປະສງົດາັ້ນນະໂຍບາຍ ແລະ 8 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລວມທີ ີ່ກໍານດົ ໃນແຜນ ແມີ່ນການສະໜອງງບົປະມານທີ ີ່ບໍ ີ່ພຽງພໃໍ ຫແັ້ກີ່ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ. ລະດບັ ງບົປະມານທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັ ໃນໄລຍະຜີ່ານມາແມີ່ນຕໍ ີ່າຫ າຍ ແລະ ຍອັ້ນເຫດຜນົ ດັ ີ່ງກີ່າວ ຈຶ ີ່ ງໄດສັ້ ົ ີ່ງຜນົ ໃຫການ ັ້ ການ ພດັທະນາການສກຶ ສາໃນຫ າຍຂງົເຂດ ມຄວາມ ີ ທດົຖອຍ. ຍອັ້ ນຜນົກະທບົຈາກການລະບາດຂອງ COVID-19, ຈຶ ີ່ ງ ເຮດັ ໃຫສະັ້ ພາບການສກຶ ສາອາດຈະທດົຖອຍລງົໃນໄລຍະໃດໜຶ ີ່ ງ (ເບິ ີ່ ງພາກ 3.2). ດັ ີ່ງນັນັ້, ໃນຂໍທັ້ ີ6 ຈິ ີ່ ງກໍານດົ ບນັດາຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງທີ ີ່ຈາໍ ເປັນ ເພ ີ່ອບນັລຸ 8 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງ, ຊຶ ີ່ ງມນັອາດບໍ ີ່ສາມາດຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ໄດັ້ ຖາັ້ຫາກສີ່ວນແບີ່ງງບົປະມານບໍລຫານ ິ ປົກກະຕິ ທີ ີ່ບໍ ີ່ ແມີ່ນເງນິເດອ ນຂອງລດັຖະບານ ທີ ີ່ສະໜອງໃຫແັ້ກີ່ຂະແໜງ ການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ຍງັຮກັ ສາຢີ່ ູໃນລະດບັຕໍ ີ່າຄໃນ ປັດຈຸບນັນີ ັ້ . 1.2 ວທິ ກີ ານພດັທະນາແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ໂຄງປະກອບຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ແມີ່ນຄາັ້ຍຄກ ບັແຜນ ພດທະ ັ ນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2016-2020 ແລະ ບນົພ ັ້ນຖານຂອງທດິສະດຂີອງການປີ່ ຽນແປງ ທີ ີ່ ໄດັ້ ກໍານດົ ໃນປີ 2015. ຕີ່ອງໂສຂັ້ ອງຜນົ ໄດຮັ້ ບັຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ແມີ່ນຢີ່ ູໃນເອກະສານຊອັ້ ນທາັ້ຍທີ 1 ຊຶ ີ່ ງໄດນັ້ໍາສະເໜໃີຫເັ້ຫນັ ເຖງິພາບລວມຜນົ ໄດຮັ້ ບັ ໃນລະດບັສູງ, ຜນົ ໄດຮັ້ ບັ ລະດບັກາງ, ຍຸດທະສາດ ແລະ ກດິຈະກາໍຫ ກັ ທີ ີ່ຈະຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ເພ ີ່ອໃຫບັ້ ນັລຸໄດເັ້ປົ ັ້າໝາຍລວມຂອງແຜນ ພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ. ຂະບວນການໃນການປຶກສາຫາລ ໃນການພດັທະນາແຜນພດັທະນາ ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ໄດລັ້ ະບຸໄວໃັ້ນເອກະສານຊອັ້ ນທາັ້ຍທີ2. ແຜນພດັທະນາຂະແໜງ ການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ເລັ ີ່ງໃສີ່ຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມແຕກໂຕນລະຫວີ່າງເພດຍງິ ແລະ ເພດຊາຍ, ຊນົ ເຜົ ີ່າ ແລະ ຜູຮັ້ ັ ີ່ງ ແລະ ຜູທັ້ ຸກ ໂດຍສະເພາະໃນບນັດາເມອ ງທີ ີ່ດອັ້ ຍໂອກາດ. ແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ໄດກັ້ ໍານດົ ເມອ ງດອັ້ ຍໂອກາດ, ໂດຍແມີ່ນ 40 ເມອ ງດອັ້ ຍໂອກາດ (ເບິ ີ່ ງເອກະສານຊອັ້ ນທາັ້ຍ ທີ3) ທີ ີ່ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ກໍານດົ ໃນປັດຈບຸ ນັ . ລາຍຊ ີ່ບນັດາເມອ ງດັ ີ່ງກີ່າວຈະໄດຮັ້ ບັການທບົ ທວນຄນ ແລະ ປັບປຸງໃນຂະບວນການທບົທວນເຄິ ີ່ ງສະໄໝຂອງແຜນ 5 ປີ. ຫ ກັ ການທໜີ ຶ ີ່ ງ ທີ ີ່ ໄດນັ້ໍາໃຊໃັ້ນການສາັ້ງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ແມີ່ນ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັຄວາມສອດຄີ່ອງລະຫວີ່າງພາກທີI (ມາດຕະການດາັ້ນນະໂຍບາຍ) ແລະ ພາກທີII (ແຜນຂະແໜງ ການຍີ່ອຍ) ໂດຍຮຽກຮອັ້ງໃຫແັ້ຕີ່ລະຂະແໜງການຍີ່ອຍ ແກໄັ້ຂຈດຸ ປະສງົດາັ້ນນະໂຍບາຍຫ ກັ , ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັ ສູງ ແລະ ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງ ໃນແຜນຂອງແຕີ່ລະຂະແໜງການຍີ່ອຍ. ທງັນີ ັ້ກໍເພ ີ່ອເຮດັ ໃຫມັ້ ຄີວາມສອດຄີ່ອງ ດາັ້ນນະໂຍບາຍ. ຫ ກັ ການທສີອງ ແມີ່ນນໍາໃຊວັ້ທິ ຈີດັກອງປະຊຸມປຶກສາຫາລໃ ນຫ າຍລະດບັ ເພ ີ່ອໃຫມັ້ ຄີວາມເປັນເອກະພາບ ທາງດາັ້ນຂອບນະໂຍບາຍ ທີ ີ່ຢີ່ ູພາຍໃຕແັ້ຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025. ແຜນການເງນິຂອງ ແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ຖກ ສາັ້ງຂຶ ັ້ນໂດຍອງີໃສີ່ ສອງສມົ ມຸດຖານ ຄ: 1) “ງບົປະມານໄດຮັ້ ບັຢີ່ ູໃນລະດບັ ເທົ ີ່າເດມີ ” ເຊິ ີ່ ງເປັນພ ັ້ນຖານໃຫແັ້ກີ່ການຮກັ ສາລະດບັຄຸນນະພາບ ແລະ ການສະ ໜອງການບໍລກິ ານໃນປະຈບຸ ນັ ໂດຍບໍ ີ່ມກີ ານປັບປຸງການບໍລກິ ານໃດໆ. ຊຶ ີ່ ງມນັສະແດງເຖງິ “ເພດານງບົປະມານໃນ ປະຈບຸ ນັ ” ທີ ີ່ຂະແໜງການມຄີວາມຕອັ້ງການ; ແລະ 2) ສມມຸດຖານ ົ “ຍກົ ສູງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ” ຊຶ ີ່ ງຖາັ້ຢາກ ບນັລຸໄດຕັ້າມສມົ ມຸດຖານດັ ີ່ງກີ່າວນີ ັ້ສີ່ວນແບີ່ງງບົປະມານທີ ີ່ບໍ ີ່ ເງນິເດອ ນຂອງຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຕອັ້ງ ໄດຮັ້ ບັ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນຢີ່ າງຫ ວງຫ າຍ. ຍອັ້ນວີ່າການຈດັສນັ ງບົປະມານຕວົຈງິ ອາດຈະຕກົ ຢີ່ ູໃນລະຫວີ່າງກາງຂອງສອງ ສມົ ມຸດຖານ ຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ. ດັ ີ່ງນັນັ້, ນະໂຍບາຍການໃຊຈັ້ີ່າຍຈະເປັນທດິທາງ ໃນການຈດັລໍາດບັຄວາມສໍາຄນັຂອງການຈດັສນັ ງບົປະມານທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັ ໃສີ່ ໂຂງເຂດທີ ີ່ ໄດຕັ້ ກົ ລງົກນັ ເຊັ ີ່ນ: ຂະແໜງ

5 ການຍີ່ອຍປະຖມົ ສກຶ ສາ ແລະ ການຝຶກອບົຮມົ ຄູ. ຜນົກະທບົທາງດາັ້ນເສດຖະກດິຈາກການລະບາດຂອງພະຍາດ COVID-19 ອາດເຮດັ ໃຫກັ້ ານສະໜອງງບົປະມານຕາມສມົ ມຸດຖານ “ຍກົ ສູງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ” ບໍ ີ່ ເປັນໄປ ໄດຕາມແຜນ ັ້ ໃນຊຸມປີຕົນັ້ ໆຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025. 2. ຜນົສໍາເລດັຕົນັ້ ຕໍ ສໍາລບັ 2016-2020 ຜນົສໍາເລດັ ໄດສັ້ງັລວມຈາກ 5 ຈດຸ ປະສງົຂອງນະໂຍບາຍ ແລະ 11 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງມດີ ັ ີ່ງນີ ັ້ : ຈດຸ ປະສງົຂອງນະໂຍບາຍທ ີ1 ລະບຸໄວວັ້ີ່າ “ນກັ ຮຽນທຸກຄນົມຄວາມ ີ ຮູັ້ແລະ ຄວາມສາມາດຂັນັ້ພ ັ້ນຖານທີ ີ່ຈາໍ ເປັນ ພອັ້ມທງັມສຸ ີຂະພາບແຂງແຮງ ເພ ີ່ອໃຫສາັ້ ມາດເຂົ ັ້າເຮດັວຽກຕາມຕະຫ າດແຮງງານ ຫ ສບ ຕໍ ີ່ຮຽນໃນການສກຶ ສາຫ ງັ ຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ”. ຜນົສໍາເລດັທີ ີ່ ສໍາຄນັລວມມ:ີ • ອດັຕາການເຂົ ັ້າຮຽນຂອງເດກັ ອາຍຸ 5 ປີເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນຈາກ 70,9% ໃນສກົ ຮຽນ 2015-16 ເປັນ 82,7% ໃນ ສກົ ຮຽນ 2019-2020 ຊຶ ີ່ ງສາມາດບນັລຸໄດເັ້ກນີຄາດໝາຍທີ ີ່ກໍານດົ ໃນແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຄ 80% ໃນປີ2020. • ອດັຕາຈບົຊັນັ້ປະຖມົ ຕາມກະແສນກັ ຮຽນ ໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນ ຄຈາກ 77,9% (ເພດຍງິ 79,1%) ໃນ ສກົ ຮຽນ 2015-16 ເປັນ 79,9% ດວັ້ ຍອດັຕາຈບົຊັນັ້ຂອງເດກັ ຍງິ 82,7% ສູງກວີ່າເດກັ ຊາຍ ໃນສກົ ຮຽນ 2019-2020. • ອດັຕາການຄາັ້ງຫອັ້ງ ປ.1 ໄດຫັ້ ຸ ດລງົຈາກ 11,5% ໃນສກົ ຮຽນ 2015-2016 ເປັນ 6,3% ໃນສກົ ຮຽນ 2019-2020. • ອດັຕາເຂົ ັ້າຮຽນລວມຂອງນກັ ຮຽນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນຈາກ 82,2% ໃນສກົ ຮຽນ 2015- 2016 ເປັນ 83,3% ຊຶ ີ່ ງບໍ ີ່ສາມາດບນັລຸໄດຕັ້າມຄາດໝາຍທີ ີ່ກໍານດົ 85% ໃນປີ2020. ອດັ ເຂົ ັ້າຮຽນຂອງ ນກັ ຮຽນຍງິ ບນັລຸພຽງແຕີ່ (81,9%) ຊຶ ີ່ ງຍງັສບ ຕໍ ີ່ ຕໍ ີ່າກວີ່າເພດຊາຍ (84,6%) • ອດັຕາການຈບົຊັນັ້ລວມຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນພຽງເລກນອັ້ຍ ຄ ຈາກ 70,4% ໃນສກົ ຮຽນ 2015-2016 ເປັນ 71,6% ໃນສກົ ຮຽນ 2019/20, ສີ່ ວນດດັຊະນຄີວາມສະເໝພີ າບຍງິຊາຍເພີ ີ່ມຈາກ 0,94 ເປັນ 0,97 ໃນປີ2019-2020. • ໄດສັ້ ບ ຕໍ ີ່ສະໜອງນໍ ັ້າສະອາດໃຊໃັ້ນໂຮງຮຽນ (ໃນປີ2020 ມີ73% ຂອງໂຮງຮຽນປະຖມົ ມນີໍ ັ້າສະອາດ ໃຊ)ັ້. ຈຸດປະສງົຂອງນະໂຍບາຍທ ີ 2. ລະບຸໄວວັ້ີ່າ “ເພ ີ່ອສະໜອງການສກຶ ສາຫ ງັຂັນັ້ພ ັ້ນຖານໃຫສອດ ັ້ ຄີ່ອງກບັການ ຂະຫຍາຍຕວົຂອງເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ໃນແຕີ່ລະໄລຍະ ແລະ ແຂີ່ງຂນັກບັກໍາລງັແຮງງານໃນບນັດາປະເທດອາຊີ ຕາເວນັອອກສີ່ ຽງໃຕັ້(ASEAN)”. ຜນົສໍາເລດັທີ ີ່ ສໍາຄນັລວມມ:ີ • ອດັຕາເຂົ ັ້າຮຽນລວມຂອງຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍບນັລຸໄດັ້54,8% ໃນສກົ ຮຽນ 2019-2020 ຊຶ ີ່ ງເພີ ີ່ມ ຈາກ 47,8% ໃນສກົ ຮຽນ 2015-2016. ເຖງິຢີ່ າງໃດກໍດີມນັກໍຍງັບໍ ີ່ສາມາດບນັລຸໄດຄັ້າດໝາຍທີ ີ່ ໄດປັ້ ັບ ປຸງໃນໄລຍະປະເມນີກາງສະໄໝ ຄ 56%. • ການເລ ີ່ອນຈາກ ມ.4 ໄປສີ່ ູອາຊວະີ ສກຶ ສາບນັລຸໄດັ້3,8% ໃນສກົ ຮຽນ 2019-2020, ຊຶ ີ່ ງບໍ ີ່ສາມາດບນັລຸ ໄດັ້ຄາດໝາຍ 5% ທີ ີ່ກໍານດົ ໃນແຜນພດັທະາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ພາຍໃນປີ2020.

6 • ອດັຕາການເຂົ ັ້າຮຽນສາຍອາຊວະີ ສກຶ ສາກໄໍ ດເັ້ພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ຍອັ້ນມກີ ານພດັທະນາຫ ກັ ສູດໃໝີ່ ທີ ີ່ສາມາດຕອບ ສະ ໜອງໄດັ້ແລະ ມຄວາມ ີ ສອດຄີ່ອງກບັຕະຫ າດແຮງງານ. ຈຸດປະສງົຂອງນະໂຍບາຍທ ີ3. ລະບຸໄວວັ້ີ່າ: “ບນັລຸໄດຄາດ ັ້ ໝາຍດດັຊະນຊີບັສນິມະນຸດເພ ີ່ອໃຫປະັ້ ເທດຫຸ ດພົນັ້ ອອກຈາກສະຖານະພາບດອັ້ ຍພດັທະນາ ໂດຍຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມແຕກໂຕນລະຫວີ່າງຍງິ-ຊາຍ, ຄນົພກິ ານ, ຄນົທຸກ ຍາກຊນົ ເຜົ ີ່າ ແລະ ອ ີ່ນໆ”. ຜນົສໍາເລດັທີ ີ່ ສໍາຄນັລວມມ:ີ • ໂດຍລວມ ໃນປີ2020, ອດັຕາການເຂົ ັ້າຮຽນລວມຊັນັ້ມດັທະຍມົ ບນັລຸໄດັ້71,3%, ຊຶ ີ່ ງອດັຕາຂອງນກັ ຮຽນຍງິຕໍ ີ່າກວີ່າເພດຊາຍ 4%. ຄາດໝາຍນີ ັ້ ແມີ່ນບໍ ີ່ສາມາດບນັລຸຄາດໝາຍທີ ີ່ກໍານດົ ໃນແຜນພດັທະນາ ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ພາຍໃນປີ2020 ຄ 75%. • ໃນປີ2015 ໄດມັ້ ການ ີ ວດັອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສ, ອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສຂອງ ຊາວໜີ່ ຸມ (15-24 ປີ) ແມີ່ນ 92,4% (90,4% ສໍາລບັ ເພດຍງິ) ທຽບໃສີ່ຄາດໝາຍ 99% ພາຍໃນປີ2020. ສໍາລບັອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສຂອງ ຜູັ້ ໃຫຍີ່ (15 ປີຂຶ ັ້ນໄປ) ແມີ່ນ 84% (79% ສໍາລບັ ເພດຍງິ) ທຽບໃສີ່ຄາດໝາຍ 95% ພາຍໃນປີ2020. ຈດຸ ປະສງົຂອງນະໂຍບາຍທ ີ4 ລະບຸໄວວັ້ີ່າ “ຂະແໜງການມແີຜນການ, ງບົປະມານ ແລະ ມກີ ານຕດິຕາມ ເພ ີ່ອນໍາ ໃຊແັ້ຫີ່ ງທນຶຢີ່ າງມປີະສດິທພິ າບ.” ຜນົສໍາເລດັທີ ີ່ ສໍາຄນັລວມມ:ີ • ເຖງິວີ່າຍງັບໍ ີ່ມຕີວົ ເລກທີ ີ່ ເປັນທາງການ ສໍາລບັຈາໍ ນວນຄູ ແລະ ຜູບັ້ໍລຫິ ານການສກຶ ສາ ທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການຝຶກອບົ ຮມົ ໃນແຕີ່ລະປີ, ແຕີ່ກໍໄດມັ້ ກີ ານຝຶກອບົຮມົ ແລະ ຍກົ ລະດບັ ໃຫແັ້ກີ່ພວກດັ ີ່ງກີ່າວເປັນຈາໍ ນວນຫ ວງຫ າຍ ໃນຫວົຂໍຕັ້ີ່າງໆ ພາຍໃຕໂັ້ຄງການຊີ່ວຍເຫ ອ ຂອງຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະນາກໍຄພ າຍໃຕງັ້ບົປະມານຂອງລດັຖະບານ. • ຄູຢີ່ ູໃນໂຮງຮຽນປະຖມົ ແລະ ຄະນະພດັທະນາການສກຶ ສາຂັນັ້ບາັ້ນ ໄດຮັ້ ບັການຝຶກອບົຮມົ ໃນການຄຸມັ້ ຄອງທີ ີ່ອງີໃສີ່ ໂຮງຮຽນເປັນຫ ກັ . • ງບົປະມານຂອງຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັຈາກງບົປະມານລດັ ລວມທງັງບປະມານ ົ ຊີ່ວຍເຫ ອ ທາງການເພ ີ່ອການພດທະນາ ັ ແມີ່ນ 13,1%. ໃນປີ2020, ຖາັ້ບໍ ີ່ລວມ ງບົປະມານຊີ່ວຍເຫ ອ ທາງ ການເພ ີ່ອການພດັທະນາ ແມີ່ນ 15,4% ທຽບໃສີ່ຄາດໝາຍທີ ີ່ ແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2020 ຕັ ັ້ງໄວແັ້ມີ່ນສູງກວີ່າ 17%. ຈດຸ ປະສງົຂອງນະໂຍບາຍທ ີ5 ລະບຸໄວວັ້ີ່າ “ກລິາ ກາຍະກໍາລາວ ຄີ່ອຍເຊ ີ່ອມໂຍງກບັມາດຕະຖານຂອງພາກພ ັ້ນ ແລະ ສາກນົ ”. ຜນົສໍາເລດັທີ ີ່ ສໍາຄນັລວມມ:ີ • ຮອດປີ2020, 30% ຂອງພນົລະເມອ ງລາວ ໄດເັ້ຂົ ັ້າຮີ່ວມໃນກດິຈະກໍາ ກລິາ-ກາຍຍະກໍາ ແລະ ການ ອອກກໍາລງັກາຍເພ ີ່ອສຸຂະພາບ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ1: ຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນ ແຕີ່ການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ຈນົຮອດ ມ.4 ເຂົ ັ້າເຖງິການສກຶ ສາທີ ີ່ມຄຸນີ ນະພາບທີ ີ່ດເີພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ໂດຍເອາົໃຈໃສີ່ຜູດັ້ ອັ້ ຍໂອກາດ ພອັ້ມທງັຮບັປະກນັຄວາມສະເໝພີ າບຍງິ-ຊາຍ. ການສະໜອງການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ໄດມັ້ ກີ ານຂະຫຍາຍຕວົຢີ່ າງກວາັ້ງຂວາງໃນອດັຕາສີ່ວນຂອງພນົລະ ເມອ ງອາຍຸ 5 ປີ ເຂົ ັ້າຮຽນໃນການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນສູງຂຶ ັ້ນຈາກ 70,9% ໃນສກົ ຮຽນ 2015-2016 ເປັນ

7 82,7% ໃນສກົ ຮຽນ 2019-2020. ການຂະຫຍາຍຕວົດັ ີ່ງກີ່າວ ໄດມັ້ ຂີ ຶ ັ້ນໃນທຸກໆແຂວງ ແລະ ມຄີວາມສະເໝີ ພາບກນັລະຫວີ່າງຍງິ-ຊາຍ ດວັ້ ຍດດັຊະນຄີວາມເທົ ີ່າທຽມທາງເພດຫຸ ດລງົລະຫວີ່າງ 0,99 ແລະ 1,01 ແລະ 142 ໃນຈາໍ ນວນ 148 ເມອ ງ ມອີດັຕາເຂົ ັ້າຮຽນຂອງເດກັ ນອັ້ຍອາຍຸ 5 ປີສູງກວີ່າ 60%. ໃນຊັນັ້ປະຖມົ ສກຶ ສາ ອດັຕາຈບົຊັນັ້ລວມໃໝີ່ ໃນຂັນັ້ ປ.5 ໃນທົ ີ່ວປະເທດ ລະຫວີ່າງສກົ ຮຽນ 2015-2016 ແລະ 2019-2020 ມກີ ານປີ່ ຽນແປງເລກັ ໜອັ້ຍ ຢີ່ ູລະຫວີ່າງ 103,5% ແລະ 105,5% ແລະ ມຄີວາມສະເໝພີາບ ກນັລະຫວີ່າງຍງິ-ຊາຍ ດວັ້ ຍດດັຊະນຄີວາມສະເໝພີາບຍງິຊາຍ ຢີ່ ູລະຫວີ່າງ 0,99 ແລະ 1,00. ອດັຕາການຄາັ້ງຫອັ້ງ ຫຸ ດລງົຈາກ 4,8% ໃນສກົ ຮຽນ 2015-2016 ເປັນ 3,1% ໃນປີ2019-2020. ເບິ ີ່ ງແລວັ້ ຄວ ີ່າຫຸ ດລງົໜອັ້ ຍ ແຕີ່ວີ່າ ຖາັ້ສາມາດຫຸ ດລງົຫ າຍ ຈະເຮດັ ໃຫຫັ້ ຸ ດຂະໜາດຂອງຫອັ້ງຮຽນ ແລະ ຫຸ ດຜີ່ອນຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍຂອງຂະແໜງການລງົ. ບນັຫາທີ ີ່ສໍາຄນັອກີ ແມີ່ນຈະເຮດັ ໃຫອັ້າຍຸຂອງເດກັ ໃນເກນເຂົ ັ້າຮຽນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ຕໍ ີ່າລງົ ຊຶ ີ່ ງເປັນຜນົ ໃຫກັ້ ານ ໃຊເັ້ວລາຢີ່ ູໂຮງຮຽນຍາວຂຶ ັ້ນ. ຢີ່ ູຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ອດັຕາການເຂົ ັ້າຮຽນລວມໃໝີ່ ມ.4 ໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນ ຊຶ ີ່ ງ ເພີ ີ່ມຈາກ 70,4% ໃນສກົ ຮຽນ 2015-2016 ເປັນ 71,6% ໃນສກົ ຮຽນ 2019-2020 ດວັ້ ຍດດັຊະນຄີວາມ ສະເໝພີ າບຍງິ-ຊາຍ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນຈາກ 0,94 ໃນສກົ ຮຽນ 2015-2016 ເປັນ 0,98 ໃນສກົ ຮຽນ 2019-2020. ສິ ີ່ ງທີ ີ່ ໜາັ້ພໍໃຈອກີອນັນຶ ີ່ ງ ຄ ອດັຕາການປະລະໃນຊັນັ້ປະຖມົ ລະຫວີ່າງ ສກົ ຮຽນ 2015-16 ຫາ 2019-2020 ຫຸ ດລງົ ເລກັ ນອັ້ຍຈາກ 4,7% ເປັນ 4,1% ໃນສກົ ຮຽນ 2017-2018 ແລະ ຄີ່ອຍໆເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນເປັນ 4,3% ໃນສກົ ຮຽນ 2019-2020. ອດັຕາການປະລະຂອງນກັ ຮຽນຍງິຫຸ ດຈາກ 4,5% ໃນສກົ ຮຽນ 2015-2016 ເປັນ 3,7% ໃນ ສກົ ຮຽນ 2019-2020. ໃນຂະນະດຽວກນັ ອດັຕາປະລະຂອງນກັ ຮຽນຊາຍຫຸ ດລງົພຽງແຕີ່ 0,1% ຄ ຈາກ 5,0% ເປັນ 4,9%. ໂດຍລວມແລວັ້ ດດັຊະນຄີວາມສະເໝພີ າບຍງິຊາຍສໍາລບັການປະລະການຮຽນໃນຊັນັ້ປະຖມົ ເທົ ີ່າ ກບັ 0,81 ໝາຍເຖງິນກັ ຮຽນຍງິປະລະ 4 ຄນົ ຕໍ ີ່ນກັ ຮຽນຊາຍປະລະ 5 ຄນົ ຊຶ ີ່ ງຈະເກດີບນັຫາຕໍ ີ່ການລອດເຫ ອ ຂອງ ນກັ ຮຽນຊາຍ. ຄຽງຄີ່ ູກນັນັນັ້ ເພ ີ່ອເຮດັ ໃຫກັ້ ານສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນນັນັ້ ມຫີ າຍໜາັ້ວຽກທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັ ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັຄ: ໄດພັ້ ດັທະນາບນັດານະໂຍບາຍຕີ່າງໆ, ທບົທວນຫ ກັ ສູດ ແລະ ສະໜອງຄີ່ ູມ ການຮຽນ-ການ ສອນ ຊຶ ີ່ ງປະກອບສີ່ວນເຮດັ ໃຫອັ້ ດັຕາການເຂົ ັ້າຮຽນ ແລະ ການຈບົຊັນັ້ຂອງນກັ ຮຽນເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ, ການປັບປຸງກດົໝາຍ ການສກຶ ສາເພ ີ່ອໃຫກັ້ ານສກຶ ສາຊັນັ້ ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ເປັນພາກບງັຄບັ , ສາັ້ງຕັ ັ້ງກມົ ການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ແລະ ການ ຮບັຮອງເອາົຍຸດທະສາດ ແລະ ແຜນປະຕບິດັ ງານ (2016-2020) ເພ ີ່ອສົ ີ່ງເສມີ ນະໂຍບາຍການສກຶ ສາຮຽນຮີ່ວມ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ2: ຈາໍນວນນກັ ຮຽນປະຖມົ ທີ ີ່ມຄີວາມສາມາດເພິ ີ່ ງພາຕນົ ເອງໃນການອີ່ານ, ການຂຽນ ແລະ ການຄໍານວນເລກເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ. ໄດມັ້ ກີ ານນໍາໃຊຫັ້ ກັ ສູດໃໝີ່ເປັນເທ ີ່ອລະກາັ້ວ ພອັ້ມທງັໄດດັ້ໍາເນນີກດິຈະກໍາສະໜບັສະໜນູ ອ ີ່ນໆ ໄປຄຽງຄີ່ ູ ກນັ ເຊັ ີ່ນ: ທບົທວນ ແລະ ສະໜອງປຶມແບບຮຽນ, ັ້ ຄີ່ ູມຄ ູແລະ ສ ີ່ການຮຽນການສອນຕີ່າງໆ ໄປຄຽງຄີ່ ູກບັການຝຶກ ອບົຮມົ ປະຈາໍການໃນການນໍາໃຊຫັ້ ກສູດໃໝີ່ . ນອກຈາກນັນັ້ ກໍໄດພັ້ ດັທະນາຂອບປະເມນີຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ. ໂດຍນໍາໃຊຂັ້ ອບປະເມນີຜນົດັ ີ່ງກີ່າວ, ສະຖາບນັຄົນັ້ ຄວາັ້ວທິ ະຍາສາດການສກຶ ສາ ໄດດັ້ໍາເນນີການປະເມນີຜນົ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ປ.3 ແລະ ມ.4 ຊຶ ີ່ ງຜນົການປະເມນີເຫນັວີ່າຄວາມສາມາດໃນການຮຽນພາສາລາວ, ຄະນດິ ສາດ ແລະ ວທິ ະຍາສາດຂອງນກັ ຮຽນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ແມີ່ນຍງັຕໍ ີ່າຫ າຍ4 . ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ3: ຈາໍນວນຄູທີ ີ່ມວີຸດທກິ ານສກຶ ສາ ແລະ ຄຸນນະພາບເໝາະສມົ ກບັວຊິ າສດິສອນ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ສມົ ຄີ່ກູ ບັຜນົການຮຽນທີ ີ່ດຂີອງນກັ ຮຽນໃນທຸກໆວຊິ າຂອງຫ ກັ ສູດແຫີ່ງຊາດ ແຕີ່ຊັນັ້ອະນຸບານຮອດຊັນັ້ມດັທະຍມົ . 4 ອງີໃສີ່ບດົປະເມນີທີ ີ່ນໍາສະເໜໂີດຍ ສະຖາບນັຄົນັ້ ຄວາັ້ວທິ ະຍາສາດກນສກຶ ສາ

8 ຫ ກັ ສູດສາັ້ງຄູ ກໍາລງັໄດຮັ້ ບັການກວດແກໃັ້ຫສັ້ ອດຄີ່ອງກບັຫ ກັ ສູດການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ, ປະຖມົ ແລະ ມດັທະຍມົ ຕົນັ້, ຄຽງຄີ່ ູກບັການສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງໃຫແັ້ກີ່ການລງົຝຶກຫດັຕວົຈງິຂອງນກັ ຮຽນຄູ. ທຸກໆຫ ກັ ສູດ ທີ ີ່ກໍາລງັປັບປຸງ ແມີ່ນປະຕບິດັຕາມຫ ກັ ການທີ ີ່ຖເ ອາົນກັ ຮຽນເປັນໃຈກາງ, ນໍາໃຊຫັ້ ກັ ການສດິສອນແບບກາັ້ວໜາັ້ ແລະ ແບບມສີີ່ວນຮີ່ວມ ພອັ້ມທງັໄດຝັ້ ຶກອບົຮມົ ຄູສອນ ເພ ີ່ອໃຫພັ້ ວກເຂາົສາມາດຮບັມກ ບັນກັ ຮຽນທີ ີ່ມຄວາມ ີ ຕອັ້ງການທີ ີ່ຫ າກຫ າຍໃນຫອັ້ງຮຽນ. ຊຸດມາດຕະຖານຄູອງີໃສີ່ຄວາມສາມາດສໍາລບັພະນກັ ງານວທິ ະຍາໄລຄູ ທີ ີ່ ໄດັ້ ຖກ ຮບັ ຮອງ ໃນປີ2015 ໄດສັ້ ະໜອງພ ັ້ນຖານໃຫແັ້ກີ່ການພດັທະນາລະບບົການພດັທະນາວຊິ າຊບີຄູແບບຕໍ ີ່ ເນ ີ່ອງ. ເພ ີ່ອຊຸກຍູວັ້ ຽກດັ ີ່ງກີ່າວ ຂອບວຸດທກິ ານສກຶ ສາແຫີ່ງຊາດສໍາລບັການພດັທະນາຄູ ແລະ ຂອບມາດຕະຖານການ ສດິສອນຂອງຄູຊັນັ້ປະຖມົ ສກຶ ສາ ກໄໍ ດຮັ້ ບັການພດັທະນາຂຶ ັ້ນໃນປີ2019. ການຝຶກອບົຮມົ ສະເພາະສໍາລບັຄູສອນ ເພ ີ່ອນໍາໃຊຫັ້ ກັ ສູດໃໝີ່ຊັນັ້ປະຖມົ ແລະ ຫອັ້ງກຽມປະຖມົ ໄດເັ້ລີ ີ່ມຕົນັ້ ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ . ເພ ີ່ອຍກົ ຄຸນນະພາບຂອງ ນກັ ຮຽນຄູທີ ີ່ກໍາລງັເຂົ ັ້າສີ່ ູວຊິ າຊບີ, ນກັ ຮຽນທຸກຄນົຕອັ້ງໄດຜັ້ີ່ານການສອບເສງັຄດັ ເລອ ກ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ4: ໂຮງຮຽນທຸກແຫີ່ງມແີຫີ່ ງທນຶ ແລະ ຊບັພະຍາກອນມະນຸດພຽງພໍເພ ີ່ອປັບປຸງຜນົການ ຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ. ໄດສັ້ ະໜອງເງນິບໍລຫິ ານໂຮງຮຽນໃຫບັ້ ນັດາໂຮງຮຽນຕີ່າງໆໃນທົ ີ່ວປະເທດ ເພ ີ່ອສະໜບັສະໜນູ ໃຫແັ້ກີ່ການ ວາງແຜນໃນລະດບັ ໂຮງຮຽນ ແລະ ຮບັປະກນັ ໃຫມັ້ ອີຸປະກອນຮບັ ໃຊໃັ້ນຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ. ມາດຕະຖານຄຸນນະພາບ ການສກຶ ສາ ໄດຖັ້ ກ ນໍາໃຊທັ້ ົ ີ່ວໄປຢີ່ າງກວາັ້ງຂວາງ ເພ ີ່ອຊີ່ ວຍເຫ ອ ການວາງແຜນໃນຂັນັ້ ໂຮງຮຽນ ແລະ ການຈດັບູລິ ມະສດິ . ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ໄດນັ້ໍາໃຊແັ້ຜນປະຈາໍປີຂອງຂະແໜງການທີ ີ່ມກີ ານຄດິ ໄລີ່ມູນຄີ່າ ເພ ີ່ອສາັ້ງ ຄວາມເຂັມັ້ ແຂງການເຊ ີ່ອມໂຍງກນັ ລະຫວີ່າງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ, ແຜນການ ແລະ ງບົປະມານຂອງທອັ້ງຖິ ີ່ ນ. ບນັດາຂັນັ້ຕອນໃໝີ່ສໍາລບັການຈດັສນັຄູປະຖມົ ເພ ີ່ອໃຫມັ້ ລີກັ ສະນະເທົ ີ່າທຽມກວີ່າເກົ ີ່າ ໃນແຕີ່ລະເມອ ງ ໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາ ແລະ ນໍາໃຊຢັ້ີ່ າງກວາັ້ງຂວາງ. ກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລິາ ໄດກັ້ ໍານດົ 40 ເມອ ງບູລມະີ ສດິ ໂດຍອງີໃສີ່ສະພາບການພດັທະນາທາງດາັ້ນສງັຄມົ ແລະ ຕວົຊີ ັ້ບອກດາັ້ນການສກຶ ສາ. ລະບບົ ຄຸມັ້ ຄອງຂໍມັ້ ູນກີ່ ຽວກບັການສະໜອງປຶມັ້ ແບບຮຽນໄດຮັ້ ບັການສາັ້ງຕັ ັ້ງຂຶ ັ້ນ, ແຕີ່ວີ່າຍງັຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາຕ ີ່ມ ເພ ີ່ອຊີ່ວຍໃຫເັ້ພີ ີ່ມປະສດິທຜິນົ ໃນການປະຕບິດັ ງານ. ເພ ີ່ອເພີ ີ່ມປະສດິທພາບ ິ ໃນການນໍາໃຊຊັ້ ບັພະຍາກອນຂອງລດັ ທີ ີ່ມຈີາໍກດັ , ກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລິາ ໄດຊັຸ້ກຍູໃັ້ຫຄັ້ີ່ຮູ ີ່ວມພດັທະນາ ຈດັບູລມະີ ສດິແຜນງານຂອງຕນົ /ການ ສະໜບັສະໜູນໂຄງການ ແລະ ລງົທນຶຢີ່ ູໃນບນັດາເມອ ງດັ ີ່ງກີ່າວ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ5: ຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນທີ ີ່ຮຽນຈບົການສກຶ ສາຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ທີ ີ່ມຄວາມ ີ ສາມາດຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ແລະ ຄວາມຮູຕາມ ັ້ ຄວາມຕອັ້ງການເພ ີ່ອສາມາດເຂົ ັ້າເຮດັວຽກຕາມຕະຫ າດແຮງງານ ຫ ເພ ີ່ອສບ ຕໍ ີ່ຮຽນໃນການສກຶ ສາຫ ງັ ພ ັ້ນຖານເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ຫ ກາຍເປັນຜູປະັ້ ກອບການ. ໄດມັ້ ກີ ານຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັບນັດາຍຸດທະສາດຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2016- 2020 ເພ ີ່ອສົ ີ່ງເສມີ ໃຫຜັູ້ຮັ້ ຽນຈບົຊັນັ້ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນຕົນັ້ ໄດເັ້ຂົ ັ້າຮຽນໃນສາຍອາຊວີະສກຶ ສາ. ຊຸກຍູສັ້ ົ ີ່ງເສມີ ພາກເອກະຊນົ ໃນການລງົທນຶ ໃສີ່ອາຊວີະສກຶ ສາ. ວຊິ າກີ່ ຽວກບັຜູປັ້ ະກອບການ ໄດຖັ້ ກ ບນັຈເຸຂົ ັ້າໃນຫ ກັ ສູດຊັນັ້ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນປາຍ ແລະ ອາຊວີະສກຶ ສາ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ 6: ອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສຂອງ ຜູໃັ້ຫຍີ່ ໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນ ພອັ້ມທງັຮບັປະກນັຄວາມ ສະເໝພາບ ີ ຍງິ-ຊາຍ. ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ໄດສະໜອງ ັ້ ຫ ກັ ສູດການສກຶ ສາທຽບເທົ ີ່າສໍາລບັ ໄວໜີ່ ຸມ ເພ ີ່ອເຮດັ ໃຫທັ້ ຸກ ຄນົ ໄດມັ້ ກີ ານສກຶ ສາຢີ່ າງທົ ີ່ວເຖງິ. ການຮູໜັ້ ງັສຂຶອງຜູໃັ້ຫຍີ່ (ອາຍຸ 15 ປີຂຶ ັ້ນໄປ) ໄດເັ້ພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນຈາກ 73% ໃນປີ

9 2005 ເປັນ 84,7% ໃນປີ2015, ແຕີ່ອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສຢ ີ່ ູໃນກີຸ່ມຊນົ ເຜົ ີ່າ ເຊິ ີ່ ງບໍ ີ່ ແມີ່ນກີຸ່ມ ລາວ-ໄຕ ແມີ່ນຍງັຕໍ ີ່າ. ອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສສ ໍາລບັກີ່ ຸມທີ ີ່ ເວົ ັ້າພາສາລາວເປັນພາສາແມີ່ ຫ ເປັນພາສາທອັ້ງຖິ ີ່ ນ ແມີ່ນ 78% ສໍາລບັ ເພດຊາຍ ແລະ 63% ສໍາລບັ ເພດຍງິ. ອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສຂ ອງກີຸ່ມມອນ-ຂະແມ ແມີ່ນ 67% ສໍາລບັ ເພດຊາຍ ແລະ ມພີຽງ ແຕີ່ 38% ສໍາລບັ ເພດຍງິ. ສໍາລບັກີ່ ຸມຕເີບດ-ຈນີ ແມີ່ນມອີດັຕາການຮູໜັ້ ງັສ ທີ ີ່ຕໍ ີ່າກວີ່າທຸກກີ່ ຸມ ຄ 50% ສໍາລບັ ເພດ ຊາຍ ແລະ 35% ສໍາລບັ ເພດຍງິ. ການສໍາຫ ວດດດັຊະນໝີ າຍສງັຄມົ ລາວ (LSIS) ໃນປີ2017 ພບົວີ່າ ໜຶ ີ່ ງສີ່ວນ ສາມຂອງປະຊາຊນົທີ ີ່ອາໄສຢີ່ ູ ສປປ ລາວ ອາຍຸລະຫວີ່າງ 15-30 ປີສາມາດອີ່ານ ແລະ ຂຽນໄດ,ັ້ ຊຶ ີ່ ງສີ່ວນໃຫຍີ່ ໄດັ້ ມທີ ກັ ສະເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ໂດຍຜີ່ານໂຮງຮຽນ. ນອກນັນັ້, ຍງັພບົອກີວີ່າອດັຕາການກກ ຮູໜັ້ ງັສ ກຫໍ ຸ ດລງົຢີ່ າງໄວວາໃນແຕີ່ລະ ລຸນັ້ ເຖງິ 11% ສໍາລບັ ເພດຊາຍ ແລະ 17% ສໍາລບັ ເພດຍງິ (ກີຸ່ມອາຍຸ 15 ຫາ 17 ປີ) ຊຶ ີ່ ງສອດຄີ່ອງກບັຂໍມັ້ ູນທີ ີ່ວີ່າ ອດັຕາການເຂົ ັ້າຮຽນແມີ່ນເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນໃນທຸກລະດບັການສກຶ ສາ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ7: ຄຸນນະພາບ ແລະ ຈາໍ ນວນຜູຮັ້ ຽນຈບົການສກຶ ສາຫ ງັຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ທງັພາກລດັ ແລະ ເອກະ ຊນົ ສອດຄີ່ອງກບັ ເປົ ັ້າໝາຍຂອງແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ -ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດ ສະໄໝທີVIII. ໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ປາຍ ອດັຕາເຂົ ັ້າຮຽນລວມໃໝີ່ ໃນຂັນັ້ ມ.7 ໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນຢີ່ າງຈະແຈງັ້ ຈຶ ີ່ ງເຮດັ ໃຫອັ້ ດັຕາເຂົ ັ້າຮຽນລວມເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນຈາກ 42,7% ໃນສກົ ຮຽນ 2015-2016 ເປັນ 54,8% ໃນສກົ ຮຽນ 2019- 2020 ຄຽງຄີ່ ູກບັການເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນຂອງດດັຊະນຄີວາມເທົ ີ່າທຽມທາງເພດຊຶ ີ່ ງສູງຂຶ ັ້ນຈາກ 0,87 ໃນສກົ ຮຽນ 2015-16 ເປັນ 0,91 ໃນສກົ ຮຽນ 2019-2020. ໄດນັ້ໍາໃຊຫັ້ ກັ ສູດໃໝີ່ ໃນສາຍອາຊວີະສກຶ ສາ ພອັ້ມທງັໄດມັ້ ການ ີ ຝຶກອບົຮມົ ໃຫແັ້ກີ່ຄູສອນ ເພ ີ່ອແນໃສີ່ປັບ ປຸງຄຸນນະພາບຂອງການສະໜອງການສກຶ ສາຫ ງັຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ໃຫສອດ ັ້ ຄີ່ອງກບັ ເປົ ັ້າ ໝາຍການພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ . ໃນຂະນະທີ ີ່ມການ ີ ຂະຫຍາຍຫ ກັ ສູດເພ ີ່ອສະໜອງຄວາມຕອັ້ງການນີ ັ້ , ກໍໄດມັ້ ຄວາມ ີ ພະຍາຍາມ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ໂອກາດການເຂົ ັ້າເຖງິການສກຶ ສາຂອງເດກັ ຍງິ/ແມີ່ຍງິແລະ ຜູດັ້ ອັ້ ຍໂອກາດ. ການໃຫໂກຕາ ັ້ ການສກຶ ສາ 20% ສໍາລບັ ເພດຍງິຢີ່ ູໃນບາງຫ ກັ ສູດທີ ີ່ມຄວາມ ີ ຕອັ້ງການສູງ ກວມເອາົອາຊບີ “ກໍາມະ ກອນ ຫ ອາຊບີທີ ີ່ ເຮດັວຽກຕາມໂຮງຈກັ ໂຮງງານ” ແລະ ແຜນງານການໃຫບັ້ ດັທນຶການສກຶ ສາ (ຊຶ ີ່ ງໄດມັ້ ການ ີ ຈດັສນັ ໄວສະັ້ ເພາະໃຫແັ້ມີ່ຍງິ) ແມີ່ນກໍາລງັຢີ່ ູໃນການດໍາເນນີການ. ຄາດໝາຍທີ ີ່ຈະເພີ ີ່ມການເຂົ ັ້າຮຽນຢີ່ ູໃນມະຫາວທະຍາ ິ ໄລຂອງລດັ ໄດມັ້ ການ ີ ຫຸ ດລງົເພ ີ່ອສຸມໃສີ່ການປັບປຸງຄຸນນະພາບຂອງການຮຽນ-ການສອນໃຫຫ າຍ ັ້ ຂຶ ັ້ນ ແລະ ເພ ີ່ອ ສາັ້ງມາດຕະຖານຕໍ ີ່າສຸດໃຫສັ້ ອດຄີ່ອງກບັມາດຕະຖານຂອງອາຊຽນ; ໄດມັ້ ການ ີ ວາງແຜນການລງົທນຶ ເພ ີ່ອສາັ້ງສູນ ແຫີ່ງຄວາມເປັນເລດີດາັ້ນການກະເສດ, ໂລຈສິຕກິ (Logistics), ວສະິ ວະກໍາ, ທີ່ອງທີ່ ຽວ ແລະ ການສກຶ ສາສິ ີ່ ງແວດ ລອັ້ມ. ຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະນາກໍໄດໃັ້ຫການ ັ້ ສະໜບັສະໜູນທນຶການສກຶ ສາ ສໍາລບັ ໄປຮຽນຕໍ ີ່ປະລນິຍາໂທ ແລະ ປະລນິຍາເອກທງັຢີ່ ູພາຍໃນ ແລະ ຕີ່າງປະເທດ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ8: ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ມໂີຄງສາັ້ງ, ມຊີບັພະຍາກອນ ແລະ ມກີ ານຕດິຕາມທີ ີ່ ເໝາະສມົ ໂດຍນໍາໃຊແັ້ຜນປະຈາໍ ປີຂອງຂະແໜງການທີ ີ່ມກີ ານຄດິ ໄລີ່ຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍ ແລະ ເຊ ີ່ອມໂຍງກບັແຜນ ພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 5 ປີ(2016-2020). ເພ ີ່ອຕອບສະໜອງຄວາມຕອັ້ງການໃນການພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າ ແລະ ເປົ ັ້າໝາຍຂອງລດັຖະ ບານເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ ອນຈາໍ ນວນພະນກັ ງານລດັ ລງົ, ກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລິ າ ໄດມັ້ ການ ີ ປັບປຸງໂຄງຮີ່າງການຈດັ ຕັ ັ້ງ ໂດຍການທບົທວນຄນ ພາລະບດົ ບາດຂອງບນັ ດາກມົ ພາຍໃນກະຊວງ, ພະແນກສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລິ າ ແຂວງ ແລະ ຫອັ້ງການສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລິ າ ເມອ ງ ແລະ ບນັ ດາສູນຕີ່າງໆ. ພາລາບດົບາດໃໝີ່ ນີ ັ້ໄດກັ້ າໍ ນດົໜາັ້ ທີ ີ່ , ຄວາມຮບັ ຜດິຊອບ, ຂອບເຂດສດິ , ໂຄງສາັ້ງ, ບຸກຄະລາກອນ ແລະ ວທິ ການ ີ ເຮດັວຽກ. ແຜນປະຈາໍ ປີຂອງ ຂະແໜງການທີ ີ່ມການ ີ ຄາດຄະເນມູນຄີ່າ ໄດຮັ້ ບັການສະເໜນີ ໍາໃຊັ້ເພ ີ່ອເປັນເຄ ີ່ອງມໃນການ ວາງແຜນ ການຈດັຕັ ັ້ງ ປະຕບິດັ ແຜນ 5 ປີໃຫເັ້ປັນແຜນປະຈາໍ ປີ. ແຜນດັ ີ່ງກີ່າວນີ ັ້ໄດສັ້ າັ້ງຂຶ ັ້ນໃນຂັນັ້ ສູນກາງ ແລະ ທອັ້ງຖິ ີ່ ນ, ຊຶ ີ່ ງໄດມັ້ ີ

10 ການທດົ ລອງຢີ່ ູຂັນັ້ເມອ ງ. ພອັ້ ມນັນັ້ ໄດປັ້ ັບປຸງການວເຄາະ ິ ລາຍຈີ່າຍ ແລະ ງບົປະມານ ເພ ີ່ອເປັນທາງເລອ ກດາັ້ນ ນະໂຍບາຍ ແລະ ວເິຄາະຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງ ໂດຍອງີໃສີ່ງບົປະມານຕວົ ຈງິ ແລະ ຂໍຈັ້ າໍ ກດັດາັ້ນຂດີຄວາມ ສາມາດ. ຄະນະກາໍມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ ແລະ ຄະນະກໍາມະການຈດັສນັ ຄູໄດຮັ້ ບັການສາັ້ງຕັ ັ້ງຂຶ ັ້ນ ເພ ີ່ອ ປັບປຸງທງັດາັ້ນການຈດັສນັ ຊບັພະຍາກອນມະນຸດ ແລະ ດາັ້ນການເງນິຂອງຂະແໜງການ ໂດຍສະເພາະໃນຂັນັ້ ແຂວງ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ9: ແຜນການເງນິສໍາລບັແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ເນັນັ້ ໃສີ່ຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມແຕກ ໂຕນລະຫວີ່າງບດົບາດຍງິ-ຊາຍ, ຊນົ ເຜົ ີ່າ, ຄວາມທຸກຍາກ ແລະ ທີ ີ່ຕັ ັ້ງພູມສນັຖານ. ສະໜອງທນຶການສກຶ ສາໃຫນັ້ກັ ຮຽນໃນໂຮງຮຽນຊນົ ເຜົ ີ່າ ແລະ ນກັ ຮຽນໃນສະຖາບນັອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ຝຶກອບົຮມົ ວຊິ າຊບີ ໃນຈາໍ ນວນ 40% ໂດຍສະເພາະນກັ ຮຽນຈາກຄອບຄວົທີ ີ່ທຸກຍາກ. ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ໄດຫັ້ ນັ ເອາົການຊີ່ວຍເຫ ອ ທາງການເພ ີ່ອການພດັທະນາ ລງົໃສີ່ເມອ ງທີ ີ່ດອັ້ ຍໂອກາດເປັນສີ່ວນໃຫຍີ່. ການປະຕບິດັດັ ີ່ງກີ່າວແມີ່ນເປັນທດິທາງທີ ີ່ ເຂັມັ້ ແຂງ ໃນການຫນັ ເອາົງບົປະມານພາກບໍລຫິ ານທີ ີ່ບໍ ີ່ ແມີ່ນເງນິເດອ ນ ລງົສີ່ ູແຂວງ ແລະ ເມອ ງ ແລະ ຜນົ ໄດຮັ້ ບັແມີ່ນເຮດັ ໃຫເັ້ມອ ງ ເລີ ີ່ມໄດຮັ້ ບັ ງບົປະມານບໍລຫິ ານວຽກງານຫ າຍຂຶ ັ້ນ ໃນ 5 ປີຜີ່ານມາ. ເນ ີ່ອງຈາກມຂີໍຈັ້າໍກດັດາັ້ນງບົປະມານທີ ີ່ກໍາລງັເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ, ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ກໍາລງັ ປະຕບິດັກດິຈະກໍາ ເພ ີ່ອປັບປຸງປະສດິທຜິນົ ໃນການຈດັສນັ ແລະ ຄຸມັ້ ຄອງງບົປະມານ ຊຶ ີ່ ງກວມເອາົແຜນຈດັສນັຄູ, ປັບປຸງວທິ ການ ີ ປະຕບິດັການສາັ້ງແຜນທີ ີ່ມກີ ານຄດິ ໄລີ່ມູນຄີ່າໃນຂັນັ້ກະຊວງ ແລະ ແຂວງ ພອັ້ມທງັພດທະນາ ັ ລະບບົ (ເຊັ ີ່ນ: ລະບບົຄຸມັ້ ຄອງຂໍມັ້ ູນດາັ້ນແຜນການ ແລະ ງບົປະມານ) ແລະ ວທິ ກີ ານເພ ີ່ອເຮດັ ໃຫກັ້ ານຈດັສນັ ງບົປະມານໃນທຸກໆຂັນັ້ ຕອບສະໜອງໃຫບັ້ ນັດາບູລມິ ະສດິທີ ີ່ ເປັນລກັ ສະນະຍຸດທະສາດ ແລະ ເງ ີ່ອນໄຂທອັ້ງຖິ ີ່ ນ (ຂອງເມອ ງ). ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ10: ການສາັ້ງນະໂຍບາຍທີ ີ່ອງີໃສີ່ຫ ກັຖານ. ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ໄດກັ້ ະກຽມແຜນຍຸດທະສາດ ເພ ີ່ອຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັລະບບົຄຸມັ້ ຄອງຂໍມູນັ້ ດາັ້ນການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ (LESMIS),ໃນຂະນະທີ ີ່ຄຸນນະພາບ ແລະ ຄວາມວີ່ອງໄວໃນການສະໜອງຂໍມັ້ ູນກໍ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ. ນອກຈາກນີ ັ້ , ກໍກໍາລງັພດັທະນາລະບບົຄຸມັ້ ຄອງຂໍມູນັ້ ການວາງແຜນການ ແລະ ການເງນິ (PBMIS) ເພ ີ່ອໃຫເັ້ຊ ີ່ອມຕໍ ີ່ກບັຖານຂໍມູນັ້ ບຸກຄະລາກອນ ແລະ ຖານຂໍມັ້ ູນເງນິເດອ ນຢີ່ າງມປີະສດິຜນົ . ນອກຈາກນັນັ້ ຕອັ້ງມວີທິ ກີ ານໃນການລວມເອາົຂໍມູນັ້ ສໍາລບັ ເດກັ ພກິ ານເຂົ ັ້າໃນຖານຂໍມັ້ ູນ (EMIS). ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ11: ພນົລະເມອ ງລາວທຸກຄນົມສີຸຂະພາບເຂັມັ້ ແຂງ, ມນີກັ ກລິາສະໝກັ ຫ ິ ັ້ນ ແລະ ນກັ ກລິາ ອາຊບີທີ ີ່ມຄີຸນນະພາບ ເຊ ີ່ອມໂຍງກບັນກັ ກລິາ-ກາຍຍະກາໍ ຂອງພາກພ ັ້ນ ແລະ ສາກນົ ແລະ ຮູຮັ້ກັ ສາສລີະປະ ວດັທະນະທໍາຂອງຊາດ. ປະຊາຊນົທຸກເພດທຸກໄວ ໄດເັ້ຂົ ັ້າຮີ່ວມໃນກດິຈະກໍາການອອກກໍາລງັກາຍເພ ີ່ອສຸຂະພາບ ຊຶ ີ່ ງບນັລຸໄດັ້30% ເມ ີ່ອທຽບໃສີ່ປະຊາກອນຂອງປະເທດ; ໄດສັ້ໍາເລດັການສາັ້ງຕັ ັ້ງໂຮງຮຽນພອນສະຫວນັດາັ້ນກລິາ ແລະ ສະຖາບນັ ການກລິາ-ກາຍຍະກໍາ ໂດຍມຈີດຸ ປະສງົເພ ີ່ອຜະລດິນກັ ກລິາລຸນັ້ ຕໍ ີ່ ໄປ ແລະ ບຸກຄະລາກອນກລິາໃນລະດບັຊາດ ແລະ ລະດບັວຊິ າຊບີ. ສປປ ລາວ ໄດສັ້ ົ ີ່ງນກັ ກລິາ ທມີ ຊາດ ຈາໍ ນວນ 957 ເທ ີ່ອຄນົ ເຂົ ັ້າຮີ່ວມການແຂີ່ງຂນັ ໃນລະດບັອະນຸພາກພ ັ້ນ ພາກພ ັ້ນ ແລະ ສາກນົ ຕາມການເຊນີ. ນກັ ກລິາ ລາວ ໄດເັ້ຂົ ັ້າຮີ່ວມການແຂີ່ງຂນັ ໂອແລມປິກເປັນຄັ ັ້ງທໍາອດິ ໃນປີ 2016 ທີ ີ່ປະເທດບຣາຊນິ , ເຂົ ັ້າຮີ່ວມການແຂີ່ງຂນັກລິາ ໂອແລມັ ປິກ ຄນົພກິ ານ ຄັ ັ້ງທີ11 ທີ ີ່ປະເທດບຣາຊນິ ໃນປີ

11 2017 ແລະ ເຂົ ັ້າຮີ່ວມການແຂີ່ງຂນັກລິາ ຊເກມ ີ ຄັ ັ້ງທີ29, ທີ ີ່ຈດັຂຶ ັ້ນທີ ີ່ປະເທດມາເລເຊຍໃນປີ2017, ຍາດໄດັ້2 ຫ ຽນຄໍາ, 3 ຫ ານເງນິ ແລະ 21 ຫ ຽນທອງແດງ. ເຂົ ັ້າຮີ່ວມການແຂີ່ງຂນັກລິາ ຄນົພກິ ານ (Para-Games) ຄັ ັ້ງທີ9 ທີ ີ່ປະເທດມາເລເຊຍ ໃນປີ2017 ຍາດມາ ໄດັ້4 ຫ ຽນເງນິ ແລະ 4 ຫ ຽນທອງແດງ; ເຂົ ັ້າຮີ່ວມການແຂີ່ງຂນັກລິາ ຄນົພກິ ານອາຊີ(Asian Para Games) ຄັ ັ້ງທີ 12 ທີ ີ່ປະເທດອນິ ໂດເນເຊຍຈດັຂຶ ັ້ນໃນປີ2018 ໄດຮັ້ ບັຫ ຽນຄໍາປະຫວດັສາດອນັດບັ 1 ຄັ ັ້ງທໍາອດິ ຈາກການແຂີ່ງຂນັ ຍກົ ນໍ ັ້າໜກັ ຊາຍ; ເຂົ ັ້າຮີ່ວມຊເີກມຄັ ັ້ງທີ29 ທີ ີ່ປະເທດມາເລເຊຍ, ການແຂີ່ງຂນັກລິາ ເອຊຽນເກມ ຄັ ັ້ງທີ18 ທີ ີ່ ປະເທດອນິ ໂດເນເຊຍຈດັຂຶ ັ້ນ ໃນປີ2018 ສາມາດຍາດໄດັ້3 ຫ ຽນເງນິ ແລະ 2 ຫ ຽນທອງແດງ, ເປັນອນັດບັທີ31 ຂອງ 45 ປະເທດ; ໄດເັ້ຂົ ັ້າຮີ່ວມງານມະຫາກໍາກລິາ ນກັ ຮຽນ ທງັໝດົ 4 ຄັ ັ້ງ, ຍາດໄດໄັ້ດັ້2 ຫ ຽນເງນິ ແລະ 14 ຫ ຽນ ທອງແດງ. ນກັ ກລິາລາວໄດເັ້ປັນຊະນະເລດີຂອງໂລກໃນການແຂີ່ງຂນັກະຕໍຫັ້ ວາຍ (ປະເພດຄີ່ ູຍງິ ແລະ ຄີ່ ູຊາຍ 2 ລາຍ ການ); Vovinam (ຊາຍດີ່ ຽວ ແລະ ປະເພດ 4 ຄນົ ) ແລະ ໄດອັ້ ນັດບັ 2 ຂອງໂລກ ໃນການແຂີ່ງຂນັ ເປຕງັ (ປະ ເພດຍງິ 3 ຄນົ ). ກມົ ກລິາ ລະດບັສູງ, ກມົ ກລິາມວນຊວນ, ກມົ ພະລະ ແລະ ສລີະປະສກຶ ສາ ໂດຍການປະສານງານກບັຄະນະ ກໍາມະການໂອລມິ ປິກແຫີ່ງຊາດ ແລະ ສະຫະພນັກລິາ ແຫີ່ງຊາດ ໄດຈັ້ ດັການແຂີ່ງຂນັກລິາ-ກາຍຍະກໍາ ແລະ ການ ແຂີ່ງຂນັກລິາ ໃນວນັສໍາຄນັຕີ່າງໆຂອງຊາດ; ໄດຈັ້ ດັ ແລະ ເປັນເຈົ ັ້າພາບຈດັການແຂີ່ງຂນັກລິາ ໃນລະດບັຊາດ ແລະ ສາກນົ , ໄດຈັ້ ດັ ງານມະຫະກໍາກລິາ ນກັ ຮຽນທົ ີ່ວປະເທດ ຄັ ັ້ງທີ6 ທີ ີ່ ແຂວງບໍລຄິ ໍາໄຊ ໃນປີ2017 ເຊິ ີ່ ງປະກອບມີ10 ປະເພດກລິາ. 3. ສະພາບເງ ີ່ອນໄຂສໍາລບັການສາັ້ງແຜນ 2021-2025 3.1 ຄວາມເປັນມາ ການປະເມນີເຄິ ີ່ ງສະໄໝຂອງແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2016-2020 ໄດດັ້ໍາເນນີໃນທາັ້ຍປີ 2018, ຊຶ ີ່ ງບດົລາຍກາງສະໄໝດັ ີ່ງກີ່າວ ໄດກັ້ າໍ ນດົ 5 ເນ ັ້ອໃນ ແລະ ຂງົເຂດທີ ີ່ພບົ ເຫນັ ໃນຜນົ ຂອງການສກຶ ສາວໄິຈ ດັ ີ່ງນີ ັ້ : 1) ເຖງິວີ່າການພດັທະນາການສກຶ ສາໄດມັ້ ຜີນົສໍາເລດັຢີ່ າງຫ ວງຫ າຍ, ແຕີ່ເຫນັວີ່າການພດັທະນາ ຍງັມຄວາມ ີ ແຕກໂຕນກນັລະຫວີ່າງຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົນະບດົ , ລະຫວີ່າງເມອ ງທຸກ ແລະ ເມອ ງບໍ ີ່ທຸກ ແລະ ລະຫວີ່າງ ປະຊາກອນໃນກີ່ ຸມພາສາທີ ີ່ ແຕກຕີ່າງກນັ . ດັ ີ່ງນັນັ້, ຈະຈດັສນັຊບັພະຍາກອນມະນຸດ ແລະ ການເງນິແນວໃດ ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມແຕກໂຕນ, ລວມທງັການປັບປຸງສູດໃນການຈດັສນັ ງບົປະມານບໍລຫິ ານຢີ່ ູໃນທຸກ ລະດບັ? 2) ຜນົການຮຽນຕໍ ີ່າຢີ່ ູໃນລະດບັປະຖມົ ສກຶ ສາ ຊຶ ີ່ ງມນັຈະມຜີນົກະທບົຕໍ ີ່ການສກຶ ສາໃນຊັນັ້ຕໍ ີ່ໆໄປ ລວມທງັສາຍ ອາຊວີະສກຶ ສາ. ດັ ີ່ງນັນັ້, ຕອັ້ງສກຶ ສາວີ່າ ມປີັດໄຈອນັ ໃດແນີ່ທີ ີ່ ໄດເັ້ຮດັ ໃຫມັ້ ຜີນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນຕໍ ີ່າ? 3) ການຈດັສນັ ແລະ ການນໍາໃຊຄັູ້ຍງັບໍ ີ່ມປີະສດິທພິ າບ. ດັ ີ່ງນັນັ້ ຕອັ້ງສາັ້ງຍຸດທະສາດໄລຍະຍາວໃນການຄຸມັ້ ຄອງ ແລະ ນໍາໃຊຄັູ້ຄແ ນວໃດ? 4) ອດັຕາການເລ ີ່ອນຊັນັ້ຈາກປະຖມົ ໄປສີ່ ູມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ຕໍ ີ່າ ແລະ ອດັຕາການປະລະຢີ່ ູໃນຂັນັ້ຕົນັ້ ຂອງມດັ ທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ. ດັ ີ່ງນັນັ້, ຕອັ້ງສກຶ ສາເຖງິສາຍເຫດທີ ີ່ພາໃຫເັ້ກດີບນັຫາດັ ີ່ງກີ່າວ. 5) ການມສີີ່ວນຮີ່ວມຂອງພາກເອກະຊນົ ໃນການກໍ ີ່ສາັ້ງສມີ ແ ຮງງານຍງັບໍ ີ່ກວາັ້ງຂວາງ. ການນໍາໃຊແັ້ຫີ່ ງຂໍມັ້ ູນທີ ີ່ ມຢີີ່ ູໃນປັດຈບຸ ນັ ເພ ີ່ອປະເມນີແນວໂນມັ້ ຄວາມຕອັ້ງການຂອງຕະຫ າດແຮງງານໃນແຕີ່ລະໄລຍະຍງັບໍ ີ່ທົ ີ່ວ ເຖງິ. ຍງັມຂີໍມັ້ ູນຫຍງັອກີ ທີ ີ່ ຍງັຂາດຫາຍ?

12 ຫວົຂໍສັ້ໍາຄນັ 5 ຢີ່ າງ ທີ ີ່ ໄດກັ້ ໍານດົ ໃນການທບົທວນກາງສະໄໝ ໄດຖັ້ ກ ນໍາໃຊເັ້ພ ີ່ອກໍານດົຈປຸ ະສງົໃນເບ ັ້ອງຕົນັ້ ຂອງແຜນພດັທະນາຂອງຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ແລະ ການກໍານດົສິ ີ່ ງທາັ້ທາຍຫ ກັ ແລວັ້ກາັ້ວໄປສີ່ ູການກໍາ ນດົຄໍາຖາມ ແລະ ກດິຈະກໍາຕົນັ້ ຕໍ ທີ ີ່ ໄດຜັ້ີ່ານການປຶກສາຫາລກ ນັ ໃນຂະບວນການຈດັກອງປະຊຸມປຶກສາຫາລທ ງັ ໃນຂັນັ້ສູນກາງ ແລະ ແຂວງ. ຜນົການປຶກສາຫາລ ມລີາຍລະອຽດດັ ີ່ງນີ ັ້ : 1. ເຖງິວີ່າການພດັທະນາການສກຶສາໄດມັ້ ຜີນົສາໍ ເລດັຢີ່ າງຫ ວງຫ າຍ, ແຕີ່ເຫນັວີ່າການພດັທະນາຍງັມຄີວາມ ແຕກໂຕນກນັລະຫວີ່າງຕວົ ເມອ ງ ແລະ ຊນົນະບດົ , ລະຫວີ່າງເມອ ງທຸກ ແລະ ເມອ ງບໍ ີ່ທຸກ ແລະ ລະຫວີ່າງ ປະຊາກອນໃນກີ່ ຸມພາສາທີ ີ່ແຕກຕີ່າງກນັ . ດັ ີ່ງນັນັ້, ຈະຈດັສນັຊບພະຍາກອນມະນຸດ ັ ແລະ ການເງນິແນວໃດ ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ ອນຄວາມແຕກໂຕນ, ລວມທງັການປີ່ ຽນແປງສູດໃນການຈດັສນັ ງບົປະມານການບລໍ ຫິ ານຢີ່ ູໃນ ທຸກລະດບັ . • ໂຮງຮຽນໃນ 40 ເມອ ງບູລມິ ະສດິຢີ່ ູໃນສະພາບທຸກຍາກ, ຂາດແຄນອາຫານ ແລະ ຢີ່ ູຫີ່າງໄກສອກຫ ກີ . ໂຮງ ຮຽນເຫ ົ ີ່ານັນັ້ຍງັຂາດຄູສອນ ແລະ ຈະຕອັ້ງອາໄສຄູສອນຫອັ້ງຄວບ, ຄູອາສາສະໝກັ ຫ ຄູສອນບໍ ີ່ຖກ ກບັ ວຊິ າທີ ີ່ຮຽນມາ. • ຕອັ້ງການເງນິອຸດໜນູ ເພີ ີ່ມ ເພ ີ່ອເປັນສິ ີ່ ງຈງູໃຈໃຫແັ້ກີ່ຄູທີ ີ່ ໄປສອນຢີ່ ູໂຮງຮຽນເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ຄຽງຄີ່ ູກບັການບໍາລຸງຍກົ ລະດບັ ເພ ີ່ອສາມາດສດິສອນໄດັ້ເຊັ ີ່ນ ການສອນຫອັ້ງຄວບ. • ການສະໜອງອາຫານໃນໂຮງຮຽນໃນບນັດາເມອ ງດອັ້ ຍໂອກາດດັ ີ່ງກີ່າວມຄີວາມຈາໍ ເປັນ. • ສູດຄດິ ໄລີ່ການສະໜອງເງນິບໍລຫິ ານໂຮງຮຽນ ບໍ ີ່ ໄດກັ້ ວມເອາົຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍທີ ີ່ສູງສໍາລບັ ໂຮງຮຽນນອັ້ຍ. • ເງນິບໍລຫິ ານທີ ີ່ມຈີາໍນວນຈາໍກດັໃນຂັນັ້ເມອ ງ ເຮດັ ໃຫມັ້ ຄີວາມຫຍຸງັ້ຍາກໃນການຊີ່ ວຍເຫ ອ ໂຮງຮຽນຂະໜາດ ນອັ້ຍໃນເຂດຫີ່າໄກສອກຫ ກີ ຊຶ ີ່ ງມກັ ເກດີມຄີີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍສູງ ແລະ ໃຊເັ້ວລາເດນີທາງໄກ ເວລາມາຮບັ ເງນິບໍລຫິ ານ ໂຮງຮຽນ. ດັ ີ່ງນັນັ້, ຄວນເພີ ີ່ມງບົປະມານ ແລະ ໃຫບັູ້ລມິ ະສດິ ແກີ່ ໂຮງຮຽນດອັ້ຍໂອກາດ. 2. ຜນົການຮຽນຕໍ ີ່າຢີ່ ູໃນລະດບັປະຖມົ ສກຶສາ ຊຶ ີ່ ງມນັຈະມຜີນົກະທບົຕໍ ີ່ການສກຶສາໃນຊັນັ້ຕໍ ີ່ໆໄປ. ດັ ີ່ງນັນັ້ ຕອັ້ງ ສກຶສາວີ່າມປີັດໄຈອນັໃດ ທີ ີ່ ໄດເັ້ຮດັໃຫມັ້ ຜີນົການຮຽນຂອງນກັຮຽນຕໍ ີ່າ? • ຄວາມຮູດັ້າັ້ນວຊິ າການ ແລະ ທກັ ສະດາັ້ນວຊິ າຄູຂອງຄູທີ ີ່ຍງັຕໍ ີ່າ ຈະເຮດັ ໃຫຜັ້ ນການຮຽນ ົ ຂອງນກັ ຮຽນຕໍ ີ່າ. ຜນົຂອງການປະເມນີການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ມ.4 ໃນປີ2019 ໄດຢັ້ ັ ັ້ງຢ ນໃຫເັ້ຫນັຢີ່ າງຊດັ ເຈນວີ່າ ຜນົການ ຮຽນໃນວຊິ າພາສາລາວ, ຄະນດິສາດ ແລະ ວທິ ະຍາສາດຂອງນກັ ຮຽນແມີ່ນຕໍ ີ່າ. • ຫ ກັ ສູດມຫີ າຍວຊິ າຮຽນ ແລະ ຄູສຸມໃສີ່ ແຕີ່ສດິສອນໃຫສັ້ໍາເລດັຕາມຫ ກັ ສູດທີ ີ່ ແອອດັດັ ີ່ງກີ່າວ ແທນທີ ີ່ຈະ ກວດກາເບິ ີ່ ງນກັ ຮຽນຂອງຕນົວີ່າເຂົ ັ້າໃຈເນ ັ້ອໃນທີ ີ່ສດິສອນຫ ບ ໍ ີ່ . • ການສອນບໍາລຸງເພ ີ່ອຊີ່ວຍນກັ ຮຽນທີ ີ່ຮຽນອີ່ອນ ແມີ່ນຍງັບໍ ີ່ທນັສາມາດປະຕບິດັ ໄດ.ັ້ • ຄູສອນຂາດການຊີ່ວຍເຫ ອ ດາັ້ນຫ ກັ ວຊິ າຄູ, ຄູນເິທດສຸມໃສີ່ ແຕີ່ກວດກາການແຕີ່ງບດົສອນ ແລະ ວຽກບໍລິ ຫານອ ີ່ນໆ ຫ າຍກວີ່າການຮີ່ວມໂມງສອນ ເພ ີ່ອກວດກາເບິ ີ່ ງຜນົການສດິສອນຂອງຄູ. ຄູສກຶ ສານເິທດຍງັຕອັ້ງ ການ ການຝຶກອບົຮມົ ເພີ ີ່ມເຕມີ ກີ່ ຽວກບັວທິ ການ ີ ສງັເກດ ແລະ ສະໜບັສະໜນູ ຄູສອນ ໃນການສອນນກັ ຮຽນທີ ີ່ມຄີວາມຕອັ້ງການທີ ີ່ ແຕກຕີ່າງກນັ ໃນຫອັ້ງຮຽນ. • ຂາດເຂນີປຶມັ້ ຕໍາລາຮຽນ ແລະ ການຈດັພມິ ປຶມັ້ ແບບຮຽນເພ ີ່ອທດົແທນອນັທີ ີ່ ເສຍຫາຍ ຍງັບໍ ີ່ ເປັນປົກກະຕິ ຍອັ້ນງບົປະມານມຈີາໍກດັ ແລະ ອດັຕາການສູນເສຍຂອງປຶມັ້ ກໍສູງ ຍອັ້ນການນໍາໃຊຫັ້ າຍເກນີໄປ, ສະພາບອາ ກາດ ແລະ ຂາດການເກບັຮກັ ສາທີ ີ່ ເໝາະສມົ . 3. ການຈດັສນັ ແລະ ການນາໍ ໃຊຄັ້ ູ ຍງັບໍ ີ່ມປີະສດິທພິ າບ. ດັ ີ່ງນັນັ້ ຕອັ້ງສາັ້ງຍຸດທະສາດໄລຍະຍາວໃນການຄຸມັ້ ຄອງ ແລະ ນາໍ ໃຊຄັ້.ູ

13 • ການສບັຊອັ້ ນຄູຄນ ໃໝີ່ພາຍໃນກີຸ່ມໂຮງຮຽນມຄີວາມສາມາດເປັນໄປໄດ.ັ້ ການຍກົ ຍາັ້ຍຄູພາຍໃນເມອ ງກໍສາ ມາດເປັນໄປໄດເັ້ຊັ ີ່ນກນັ ແຕີ່ມຄີວາມທາັ້ທາຍກວີ່າ 5 . ເຖງິຢີ່ າງໃດກໍຕາມ ມນັ ເປັນໄປໄດຍັ້າກທີ ີ່ຈະຍາັ້ຍຄູຈາກ ເມອ ງໜຶ ີ່ ງໄປອກີ ເມອ ງໜຶ ີ່ ງ ເພາະວີ່າຕອັ້ງມຄີີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍສູງ ຍອັ້ນຕອັ້ງໄດຍັ້າັ້ຍທງັໝດົຄອບຄວົ ແລະ ສາັ້ງ ເຮອ ນໃໝີ່ ຈິ ີ່ ງຈາໍ ເປັນຕອັ້ງການຄວາມຊີ່ວຍເຫ ອ ດາັ້ນການເງນິ. • ມຫີ າຍເມອ ງທີ ີ່ຍງັຂາດເຂນີຄູ, ດັ ີ່ງນັນັ້ ຕອັ້ງໃຫບັູ້ລມິ ະສດິໃນການຮບັບນັຈຄຸ ູໃໝີ່ ລວມທງັສບັຊອັ້ ນຄູທີ ີ່ ເຫ ອ ຈາກເມອ ງອ ີ່ນໆມາໃຫເັ້ມອ ງດັ ີ່ວກີ່າວ. ໃນຂະນະດຽວກນັ ຍງັມຫີ າຍເມອ ງທີ ີ່ມຄີູເຫ ອ ແລະ ບໍ ີ່ຄວນໄດຮັ້ ບັ ບນັຈຄຸ ູໃໝີ່ . • ຂັນັ້ຕອນໃນການຈດັສນັຄູຄວນມກີ ານຕດິຕາມເປັນຢີ່ າງດີແລະ ຄວນດໍາເນນີການຢີ່ າງເຂັມັ້ ງວດ. • ໂດຍລວມແລວັ້ ມຄີວາມຈາໍ ເປັນໃຫມັ້ ກີ ານປັບປຸງຍຸດທະສາດ ໃນການສບັຊອັ້ ນຄູແລະ ການສບັຊອັ້ ນຄູຄນ ໃໝີ່ ໃນໄລຍະຍາວ ພອັ້ມກບັການທບົທວນຄນ ຄວາມເປັນໄປໄດໃັ້ນການໂຮມໂຮງຮຽນທີ ີ່ມຈີາໍ ນວນນກັ ຮຽນໜອັ້ ຍເຂົ ັ້າກນັ 6 . • ຂັນັ້ຕອນ ແລະ ຫ ກັ ການໃນການສບັຊອັ້ ນຄູທີ ີ່ມໃີນປັດຈບຸ ນັອາດຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງຄນ ໃໝີ່ຍອັ້ນວີ່າຕວົ ເລກລດັຖະກອນສກຶ ສາ ທີ ີ່ຈະໄດຮັ້ ບັແມີ່ນມໜີ ອັ້ ຍກວີ່າຕວົ ເລກການສູນເສຍ. 4. ອດັຕາການເລ ີ່ອນຊັນັ້ຈາກປະຖມົ ໄປສີ່ ູມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ຕໍ ີ່າ. ອດັຕາການປະລະຢີ່ ູຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ຈຶ ີ່ ງເພີ ີ່ມຂຶນ ັ້ . ດັ ີ່ງນັນັ້ ຕອັ້ງສກຶສາເຖງິສາຍເຫດທີ ີ່ພາໃຫເັ້ກດີບນັຫາດັ ີ່ງກີ່າວ. • ນກັ ຮຽນບໍ ີ່ ເຫນັຄຸນຄີ່າຂອງການສກຶ ສາຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້. ພວກເຂາົເຈົ ັ້າເຫນັນກັ ຮຽນລຸນັ້ເອ ັ້ອຍ, ລຸນັ້ ອາັ້ຍ ແລະ ພີ ີ່ນອັ້ງທີ ີ່ຮຽນຈບົມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ແຕີ່ ໃນທີ ີ່ສຸດ ກກໍ ບັ ໄປເຮດັວຽກນໍາຄອບຄວົ . • ການທີ ີ່ບໍ ີ່ ີ່ ມບີີ່ອນຮອງຮບັ ໃນການເຮດັວຽກ ຫ ບໍ ີ່ມວຽກ ີ ທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັຄີ່າແຮງງານສູງ ແມີ່ນເປັນສິ ີ່ ງທີ ີ່ ເຮດັ ໃຫຂັ້າດ ສິ ີ່ ງຈງູໃຈສໍາລບັຜູຮັ້ ຽນ. • ນກັ ຮຽນທີ ີ່ ເຂົ ັ້າຮຽນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ທີ ີ່ມຄີວາມຮູພັ້ ັ້ນຖານຕໍ ີ່າ ແມີ່ນນໍາໄປສີ່ ູການປະລະການຮຽນສູງ. • ໄລຍະການເດນີທາງໄປໂຮງຮຽນ ເປັນສິ ີ່ ງກດີຂວາງແກີ່ນກັ ຮຽນບາງຄນົ (ໂດຍສະເພາະນກັ ຮຽນຍງິ) ແລະ ຄີ່າ ໃຊຈັ້ີ່າຍເພ ີ່ອຊ ັ້ ເຄ ີ່ອງແບບນກັ ຮຽນ ກໍເປັນສິ ີ່ ງໜຶ ີ່ ງທີ ີ່ ເປັນສິ ີ່ ງກດີຂວາງໃຫນັ້ກັ ຮຽນທີ ີ່ມາຈາກຄອບຄວົທຸກຍາກ ບໍ ີ່ ໄປເຂົ ັ້າໂຮງຮຽນ. 5. ການມສີີ່ວນຮີ່ວມຂອງພາກເອກະຊນົ ແລະ ການນາໍ ໃຊແັ້ຫີ່ ງຂໍມັ້ ນູ ທີ ີ່ມຢີີ່ ູໃນປັດຈບຸ ນັ ເພ ີ່ອປະເມນີແນວໂນມັ້ ຄວາມຕອັ້ງການຂອງຕະຫ າດແຮງງານໃນແຕີ່ລະໄລຍະ. ຍງັມຂີໍມັ້ ນູ ໃດທີ ີ່ຍງັຂາດຫາຍໄປ? • ການປຶກສາຫາລຮ ີ່ວມກນັ ໄດຊັ້ ີ ັ້ໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງມການ ີ ເຮດັວຽກຮີ່ວມກນັຢີ່ າງປົກກະຕິລະ ຫວີ່າງ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ, ກະຊວງແຮງງານ ແລະ ສະຫວດັດກີ ານສງັຄມົ , ກະຊວງອຸດສາຫະ ກໍາ ແລະ ການຄາັ້ ແລະ ກະຊວງກະສກິ ໍາ ແລະ ປີ່ າໄມັ້ລວມທງັຕວົແທນຈາກພາກເອກະຊນົ ແລະ ສະພາ ການຄາັ້. • ແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ຈະຊີ່ວຍສາັ້ງໜີ່ວຍງານວຊິ າການຮີ່ວມກນັ (ກະຊວງ ສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ, ກະຊວງແຮງງານ ແລະ ສະຫວດັດກີ ານສງັຄມົ , ກະຊວງອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ການ ຄາັ້ ແລະ ກະຊວງກະສກິ ໍາ ແລະ ປີ່ າໄມ,ັ້ ພາກເອກະຊນົ ແລະ ຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະນາ) ພາຍໃຕໜັ້ ີ່ວຍງານວຊິ າ ການ ການສກຶ ສາຫ ງັຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ (ໜີ່ວຍງານທີ3) ເພ ີ່ອກໍານດົຄນ ຄວາມສອດຄີ່ອງທາງດາັ້ນພາລະບດົບາດ 5 ຕອັ້ງມຄີີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍຕີ່າງໆ ຖາັ້ຍາັ້ຍຄູຈາກບາັ້ນໜຶ ີ່ ງໄປອກີ ບາັ້ນໜຶ ີ່ ງ 6 ຕອັ້ງມກີ ານທບົທວນປະສດິທພິ າບໃນການກໍານດົທີ ີ່ຕັ ັ້ງຂອງໂຮງຮຽນ ແລະ ແນວຄວາມຄດິທີ ີ່ວີ່າທຸກບາັ້ນຕອັ້ງມໂີຮງຮຽນຂອງຕນົ ເພ ີ່ອ ປັບປຸງປະສດິທພິ າບ

14 ແລະ ຄວາມຮບັຜດິຊອບໃນການສະໜອງອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ຝຶກອບົຮມົ ວຊິ າຊບີ ບນົພ ັ້ນຖານກດົໝາຍ ອາຊວີະສກຶ ສາ ສະບບັປັບປຸງ. ກອງປະຊຸມລະດບັຜູບັ້ໍລຫິ ານຂອງໜີ່ວຍງານວຊິ າການຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ໄດນັ້ໍາໃຊຂັ້ໍມັ້ ູນຈາກ ກອງປະຊຸມປຶກສາຫາ ລຂ ັນັ້ທອັ້ງຖິ ີ່ ນ ແລະ ບນັດານະໂຍບາຍທີ ີ່ ເປັນບູລມິ ະສດິ ກໍໄດຍັ້ກົ ຂຶ ັ້ນໃນກອງປະຊຸມປຶກສາ ຫາລດ ັ ີ່ງກີ່າວ, ຊຶ ີ່ ງສາມາດສງັລວມໄດດັ້ ັ ີ່ງນີ ັ້ : ການສກຶສາກີ່ອນໄວຮຽນ ໃນປັດຈບຸ ນັນີ ັ້ຄຸນນະພາບການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນຍງັບໍ ີ່ທນັພຽງພໍເທ ີ່ອ ຈິ ີ່ ງມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງພດັທະນາ ມາດຕະຖານການສອນ ແລະ ມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ ສໍາລບັການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ເພ ີ່ອປັບປຸງຄຸນນະພາບ ໄປພອັ້ມໆກບັຄູສກຶ ສານເິທດສໍາລບັການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນໃນແຕີ່ລະເມອ ງ. ການຂະ ຫຍາຍຕາໜີ່າງການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນແຫີ່ງໃໝີ່ ຕອັ້ງຢີ່ ູໃນຮູບແບບທີ ີ່ມຄີີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍຕໍ ີ່າ. ປະຖມົ ສກຶສາ ຫ ກັ ສູດຂອງຊັນັ້ປະຖມົ ສກຶ ສາຂັນັ້ຕົນັ້ (ປ.1 ແລະ ປ.2) ມຫີ າຍວຊິ າຮຽນ ແລະ ບໍ ີ່ມກີ ານສອນບໍາລຸງເພ ີ່ອ ຊີ່ວຍເຫ ອ ນກັ ຮຽນອີ່ອນ. ຄູສອນສຸມໃສີ່ ແຕີ່ ໃຫສັ້ໍາເລດັການສດິສອນຫ ກັ ສູດ ແທນທີ ີ່ຈະກວດກາເບິ ີ່ ງຄວາມເຂົ ັ້າໃຈ ຂອງນກັ ຮຽນຕໍ ີ່ ເນ ັ້ອໃນທີ ີ່ສດິສອນຂອງຕນົ ເປັນບູລມິ ະສດິ , ທງັນີກັ້ ໍຍອັ້ນວີ່າຄູສກຶ ສານເິທດ ແມີ່ນໄດກັ້ ວດກາການ ແຕີ່ງບດົສອນເປັນຫ ກັ . ເປັນທີ ີ່ຮບັຮູກັ້ ນັວີ່າ ການກວດກາແຜນການສອນແມີ່ນວຽກທີ ີ່ສໍາຄນັ , ໃນຂະນະທີ ີ່ການ ປີ່ ຽນແປງວທິ ກີ ານສດິສອນ ເພ ີ່ອຕອບສະໜອງຄວາມຕອັ້ງການດາັ້ນການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ຄູສອນຕອັ້ງມທີ ກັ ສະ ທາງວຊິ າການທີ ີ່ ແນີ່ນອນ ເຊິ ີ່ ງປະຈບຸ ນັທງັຄູສກຶ ສານເິທດ ແລະ ຄູສອນຍງັບໍ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການຝຶກອບົຮມົ . ຄູສອນຫອັ້ງ ຄວບຂາດການຊີ່ວຍເຫ ອ ດາັ້ນຫ ກັ ວຊິ າຄູ. ການພມິ ປຶມັ້ ແບບຮຽນທດົແທນບໍ ີ່ພຽງພໍ ແລະ ບໍ ີ່ປົກກະຕຕາມຄວາມ ິ ຕອັ້ງການ. ການສາັ້ງຕັ ັ້ງກີ່ ຸມໂຮງຮຽນ: ຕອັ້ງມຂີອບນຕິກິ ໍາທີ ີ່ຄບົຖວັ້ ນ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັຜນົສໍາເລດັ . ສູດການຄດິ ໄລີ່ເງນິບໍ ລຫິ ານໂຮງຮຽນ ແລະ ຄີ່ ູມແ ນະນໍາ ຄວນໄດຮັ້ ບັການທບົທວນ ໂດຍສະເພາະສໍາລບັ ໂຮງຮຽນຂະໜາດນອັ້ຍ ແລະ ໂຮງຮຽນທີ ີ່ຢີ່ ູເຂດຫີ່າງໄກສອກຫ ກີ . ການວເິຄາະເຖງິຜນົປະໂຫຍດດາັ້ນຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍ ສໍາລບັຍຸດທະສາດການສະໜບັ ສະໜູນການເຂົ ັ້າຮຽນ ແລະ ການສບ ຕໍ ີ່ຮຽນໃນໂຮງຮຽນ (ເຊັ ີ່ນ: ການສະໜອງອາຫານໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ການສະ ໜອງທນຶການສກຶ ສາ) ສໍາລບັນກັ ຮຽນທີ ີ່ທຸກຍາກ, ໂດຍສະເພາະຢີ່ ູເຂດຫີ່າງໄກສອກຫ ກີ ແມີ່ນມຄີວາມຈາໍ ເປັນ ເພ ີ່ອ ຮບັປະກນັວີ່າ ການເຂົ ັ້າຮຽນ ແລະ ການເລ ີ່ອນຂັນັ້, ເລ ີ່ອນຊັນັ້ ຂອງນກັ ຮຽນ ໄດຮັ້ ບັການສະໜບັສະໜນູ ຕາມຈຸດປະ ສງົ. ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ຄຸນນະພາບຂອງນກັ ຮຽນທີ ີ່ຈບົປະຖມົ ສກຶ ສາ ບໍ ີ່ທນັພຽງພໍທີ ີ່ຈະສບ ຕໍ ີ່ ເຂົ ັ້າຮຽນໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ , ພອັ້ມນັນັ້ ຄວາມຮູດັ້າັ້ນວຊິ າສະເພາະ ແລະ ທກັ ສະດາັ້ນວຊິ າຄູຂອງຄູມດັທະຍມົ ແມີ່ນຍງັບໍ ີ່ພຽງພໍທີ ີ່ຈະສອນຫ ກັ ສູດ ທີ ີ່ມຫີ າຍ ວຊິ າຮຽນເກນີໄປ. ຄວາມຕອັ້ງການຄູສອນ ທີ ີ່ ເປັນຊີ່ ຽວຊານສໍາລບັທຸກໆວຊິ າຮຽນ ແມີ່ນບໍ ີ່ສາມາດສະໜອງໃຫໄັ້ດັ້ ຍອັ້ນມຄີີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍສູງ. ນກັ ຮຽນປະລະຍອັ້ນມຫີ າຍສາຍເຫດ ເຊັ ີ່ນ: ຄວາມທຸກຍາກ, ບາັ້ນຢີ່ ູຫີ່າງໄກຈາກໂຮງຮຽນ, ຫ ກັ ສູດຍາກເກນີໄປ, ຊຶ ີ່ ງພວກເຂາົບໍ ີ່ມເີວລາກະກຽມພຽງພໍ ແລະ ນກັ ຮຽນກໍເຂົ ັ້າໃຈວີ່າເວລາຮຽນຈບົ ກໍບໍ ີ່ມວີຽກ ເຮດັທີ ີ່ດ.ີ ຖາັ້ຕອັ້ງການເພີ ີ່ມຈໍານວນນກັ ຮຽນເຂົ ັ້າຮຽນໃຫຫັ້ າຍຂຶ ັ້ນ, ຕອັ້ງຮບັປະກນັ ໃຫນັ້ກັ ຮຽນມຄີຸນນະພາບຂັນັ້ ພ ັ້ນຖານ.

15 ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ ເຂດບໍລກິ ານນກັ ຮຽນຂອງໂຮງຮຽນຕີ່າງໆກວາັ້ງເກນີໄປ ແລະ ບນັດາໂຮງຮຽນມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ຄວນຈະຍກົ ລະດບັ ໃຫເັ້ປັນມດັທະຍມົ ສມົ ບູນ. ເດກັ ນອັ້ຍຢີ່ ູເຂດຫີ່າງໄກສອກຫ ກີ ມໂີອກາດເຂົ ັ້າຮຽນໜອັ້ ຍກວີ່າເດກັ ນອັ້ຍຢີ່ ູ ເຂດໃນເມອ ງ 5 ເທົ ີ່າ. ວທີ ກີ ານປະເມນີປະປັດຈບຸ ນັ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງໂດຍຜີ່ານບນັດາວທິ ກີ ານທີ ີ່ຫ າກຫ າຍ. ມຄີວາມຕອັ້ງການຄູນເິທດທີ ີ່ຊໍານານງານໃນລາຍວຊິ າ ເພ ີ່ອຊີ່ ວຍເຫ ອ ບນັດາຄູສອນ. ຕອັ້ງໄດສັ້າັ້ງຍຸດທະສາດ ເພ ີ່ອ ແກໄັ້ຂການປະລະການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ. ຕອັ້ງການໃຫມັ້ ຫີ ກັ ສູດສາມນັວຊິ າຊບີໂດຍໃຫັ້ ບູລມິ ະສດິ ໂຮງຮຽນກນິນອນຊນົ ເຜົ ີ່າ. ການສກຶສານອກໂຮງຮຽນ ວທິ ກີ ານປະຕບິດັ ໃນປັດຈບຸ ນັສໍາລບັການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ມລີກັ ສະນະທດິສະດຫີ າຍໂພດ, ຕອັ້ງສາັ້ງ ຫ ດັສູກວຊິ າຊບີຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ທີ ີ່ ເນັນັ້ການຝຶກປະຕບິດັຕວົຈງິໃຫຫັ້ າຍ ພອັ້ມທງັຕອັ້ງປອັ້ ນຂໍມັ້ ູນຕີ່າງໆທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງເຂົ ັ້າ ໃນລະບບົຄຸມັ້ ຄອງຂໍມັ້ ູນຂີ່າວສານການສກຶ ສາ (EMIS). ຕອັ້ງສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງໃຫເັ້ນ ັ້ອໃນຫ ກັ ສູດຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ໃຫທັ້ ຽບເທົ ີ່າກບັການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ. ຕອັ້ງສະໜອງອຸປະກອນ ແລະ ເພີ ີ່ມງບົປະມານ ບໍລຫິ ານໃຫແັ້ກີ່ສູນສກສາ ຶ ຊຸມຊນົ , ພອັ້ມທງັສາັ້ງສູນການຮຽນຮູຊັຸ້ມຊນົ ໃຫຫັ້ າຍຂຶ ັ້ນ. ຄະນະກໍາມະການ ການຮຽນຮູັ້ ຕະຫ ອດຊວີດິຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການສາັ້ງຕັ ັ້ງຂຶ ັ້ນທງັຂັນັ້ສູນກາງ ແລະ ຂັນັ້ທອັ້ງຖິ ີ່ ນ ເພ ີ່ອເຮດັ ໃຫກັ້ ານສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ແລະ ໃນໂຮງຮຽນມກີ ານເຊ ີ່ອມໂຍງກນັຢີ່ າງເຂັມັ້ ແຂງ. ຂະແໜງການຍີ່ອຍບລໍ ຫິ ານ ແລະ ຄຸມັ້ ຄອງ ການຈດັສນຄູ ັ ແລະ ການສບັຊອັ້ນຄູຄນ ໃໝີ່ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ໃນຂອບເຂດທົ ີ່ວປະເທດ ໂດຍ ນໍາໃຊຂັ້ ອບນຕິກິ ໍາທີ ີ່ມຢີີ່ າງເຂັມັ້ ງວດ. ການສບັຊອັ້ ນຄູຄນ ໃໝີ່ ສາມາດເປັນໄປໄດໃັ້ນລະດບັກີຸ່ມໂຮງຮຽນເທົ ີ່ານັນັ້, ແຕີ່ຖາັ້ຢາກສບັຊອັ້ ນຄູໄປສອນຢີ່ ູໂຮງຮຽນອ ີ່ນພາຍໃນເມອ ງດຽວກນັ ທີ ີ່ຢີ່ ູຫີ່າງໄກຈາກບີ່ອນສດິສອນເກົ ີ່າຂອງຄູ ແມີ່ນມຄີວາມທາັ້ທາຍ ແລະ ອາດເປັນໄປໄດຍາກ ັ້ . ປຶມັ້ ແບບຮຽນຍງັຂາດເຂນີ ແລະ ລະບບົແຈກຢາຍຍງັຂາດປະສດິທຜິນົ . ລະບບົຄຸມັ້ ຄອງຂໍມັ້ ູນປຶມັ້ ແບບຮຽນ ຍງັບໍ ີ່ທນັປະຕບິດັ ໄດດັ້.ີດັ ີ່ງນັນັ້, ຄວນນໍາໃຊຂັ້ໍມັ້ ູນຈາກສູນສະຖຕິກິ ານສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ, ແຕີ່ຂໍມັ້ ູນຂອງສູນສະຖຕິ ິ ການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາຕອັ້ງທນັກບັ ເວລາ ແລະ ຂັນັ້ຕອນການພມິ ທດົແທນ ຕອັ້ງສາມາດຊດົ ເຊຍີຈາໍ ນວນປຶມັ້ ທີ ີ່ສູນ ເສຍ. ການຈດັສນັ ງບົປະມານໃຫໂັ້ຮງຮຽນ ແລະ ຫອັ້ງການສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ເມອ ງ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການທບົ ທວນຄນ ໃໝີ່ ແລະ ໃຫສັ້ ອດຄີ່ອງກບັຄວາມຕອັ້ງການຂອງເຂາົເຈົ ັ້າ ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມແຕກໂຕນໃນການໃຫັ້ ບໍລກິ ານດາັ້ນການສກຶ ສາ. ທກັ ສະ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງພະນກັ ງານ ບໍ ີ່ສອດຄີ່ອງກບັຈງັຫວະຂອງການປີ່ ຽນແປງພາຍໃນຂະແໜງ ການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ. ດັ ີ່ງນັນັ້, ຈຶ ີ່ ງມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງໃຫແັ້ກີ່ພະນກັ ງານວຊິ າການໃນທຸກ ລະດບັ ເພ ີ່ອໃຫເັ້ຂາົເຈົ ັ້າສາມາດຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັບນັດານນະໂຍບາຍຕີ່າງໆທີ ີ່ວາງອອກຢີ່ າງມປີະສດິທຜິນົ . 3.2 ຜນົກະທບົຈາກ COVID-19 ບດົລາຍງານທີ ີ່ພມິ ອອກເມ ີ່ອບໍ ີ່ ດນົມານີ 7ັ້ ໄດອັ້ ະທບິ າຍເຖງິຜນົກະທບົທີ ີ່ອາດຈະເກດີຂຶ ັ້ນຈາກການລະບາດ ຂອງພະຍາດ COVID-19 ຕໍ ີ່ ເສດຖະກດິຂອງປະເທດເຮາົ ດວັ້ ຍສອງສມົ ມຸດຖານ ຊຶ ີ່ ງຂຶ ັ້ນກບັວີ່າ (i) ໄລຍະເວລາ 7 Lao Economic Monitor, May 2020. World Bank

16 ແລະ ຄວາມຮາັ້ຍແຮງຂອງການລະບາດ ແລະ ການປິດປະເທດຂອງລາວເຮາົ; (ii) ຂະໜາດ ແລະ ປະສດິທຜິນົຂອງ ນະໂຍບາຍບນັ ເທາົທຸກດາັ້ນເສດຖະກດິ; ແລະ (iii) ຄວາມຮາັ້ຍແຮງ ແລະ ໄລຍະເວລາຂອງການປິດປະເທດຂອງ ແຕີ່ລະປະເທດໃນໂລກ. ໃນສະຖານະການທີ ີ່ອາດບໍ ີ່ຮາັ້ຍແຮງ, ເສດຖະກດິລາວເຮາົຄາດວີ່າຈະຂະຫຍາຍຕວົ ໃນ ອດັຕາ 1% ໃນປີ2020, ແຕີ່ຖາັ້ສະຖານະການຮາັ້ຍແຮງໄປກວີ່າເກົ ີ່າ, ການຂະຫຍາຍຕວົຂອງເສດຖະກດິຂອງລາວ ອາດຕດິລບົ 1,8%. ບໍ ີ່ວີ່າໃນກໍລະນໃີດກໍ ີ່ຕາມ, ນີ ັ້ຈະເປັນ "ອດັຕາການເຕບີໂຕທີ ີ່ຊາັ້ທີ ີ່ສຸດນບັຕັ ັ້ງແຕີ່ປີ1990". ບດົ ລາຍງານດັ ີ່ງກີ່າວຍງັໃຫຂັ້ໍສັ້ງັເກດວີ່າ COVID-19 ຈະຊີ່ວຍເພີ ີ່ມຄວາມສີ່ ຽງດາັ້ນໂຄງສາັ້ງທີ ີ່ ຍາວນານ ຂອງ ສປປ ລາວ ຕ ີ່ມອກີ , ແມີ່ນແຕີ່ກີ່ອນການເກດີໂລກລະບາດ: ປະເທດລາວເຮາົກໍມສະພາບ ີ ເສດຖະກດມະຫາ ິ ພາກທີ ີ່ ອີ່ອນແອ, ສົ ີ່ງຜນົ ໃຫມັ້ ຂີໍຈັ້າໍກດັດາັ້ນງບົປະມານ ແລະ ເງນິຕາຕີ່າງປະເທດ. ບດົລາຍງານຍງັໄດກັ້ີ່າວເຖງິຄວາມບໍ ີ່ ແນີ່ນອນ ແລະ ບໍ ີ່ຕໍ ີ່ ເນ ີ່ອງຂອງຕະຫ າດແຮງງານ. ຜນົກະທບົຂອງພະຍາດໂຄວດິຕໍ ີ່ກບັການເງນິຂອງລດັ ຄາດວີ່າຈະມຫີ າຍພໍສມົ ຄວນ, ລາຍຮບັພາຍໃນຫຸ ດລງົ ຈາກ 14 ຫາ 10 ເປີເຊນັຂອງ GDP ໃນປີ2020 ແລະ ຈະຄີ່ອຍໆຟ ັ້ນຕວົ ເປັນ 12,5 ສີ່ວນຮອັ້ ຍໃນປີ2021 ແລະ 2022. ການຂາດດຸນສູງ ຈະເຮດັ ໃຫໜັ້ ີ ັ້ສາທາລະນະສູງ ເຖງິລະດບັສີ່ ຽງສູງ ແລະ ການຊໍາລະໜີ ັ້ສນິ ຄາດວີ່າຈະບນັລຸ 55% ຂອງລາຍໄດພັ້າຍໃນໂດຍສະເລີ່ຍ. ສະນັນັ້, ມນັຈຶ ີ່ ງໄປກວມເອາົພ ັ້ນທີ ີ່ ງບົປະມານທີ ີ່ມຢີີ່ ູ. ການໃຊຈັ້ີ່າຍຂອງລດັ ຈະຫຸ ດລງົຈາກ 20,2 ສີ່ວນຮອັ້ ຍຂອງ GDP ໃນປີ2019 ມາເປັນສະເລີ່ຍ 18,9 ສີ່ວນຮອັ້ ຍໃນໄລຍະປີ2020- 2022, ສະນັນັ້ ຈຶ ີ່ ງເຮດັ ໃຫສະພາບ ັ້ ງບົປະມານມຄີວາມຈາກດັຢີ່ າງໜກັ ໜີ່ວງ. ບດົລາຍງານຄາດຄະເນວີ່າ ຜນົກະທບົຈາກໂລກລະບາດ ອາດຈະເຮດັ ໃຫປັ້ ະຊາຊນົ 214.000 ຄນົ ຕກົ ຢີ່ ູໃນ ຄວາມທຸກຍາກ. ອງີຕາມຂໍມັ້ ູນຈາກທະນາຄານໂລກ8 , ຄວາມທຸກຍາກໃນ ສປປ ລາວ ຫຸ ດລງົຈາກ 33,5% ມາເປັນ 23,2% ໃນທດົສະວດັທີ ີ່ຜີ່ານມາ ເຮດັ ໃຫປັ້ ະຊາກອນປະມານຫາັ້ແສນຄນົ ຫຸ ດພົນັ້ ອອກຈາກຄວາມທຸກຍາກ. ເຖງິ ຢີ່ າງໃດກໍ ີ່ຕາມ, ປະຊາຊນົສີ່ວນໃຫຍີ່ທີ ີ່ຫຸ ດພົນັ້ ອອກຈາກຄວາມທຸກຍາກແມີ່ນຍງັຢີ່ ູໃກັ້ ຫ ຕກົ ເຂົ ັ້າສີ່ ູລະດບັ ຄວາມທຸກຍາກອກີ - ປະມານເຄິ ີ່ ງໜຶ ີ່ ງຂອງຄນົທຸກຍາກໃນປີ2013, ຊຶ ີ່ ງໃນປີ2008 ພວກດັ ີ່ງກີ່າວແມີ່ນບໍ ີ່ ໄດທັ້ ຸກ ຍາກ. ປະມານ 80% ຂອງປະຊາກອນໃນປີ2013 ມລີາຍໄດຕັ້ໍ ີ່າກວີ່າ 2,5 ໂດລາຕໍ ີ່ມ ັ້ແລະ ມໂີອກາດເຖງິ 10% ທີ ີ່ ຈະກບັສີ່ ູຄວາມທຸກຍາກ. ຜນົຂອງສໍາຫ ວດດດັຊະນໝີ າຍສງັຄມົ ລາວ (LSIS 2017)9 ຊີ ັ້ໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ຄວາມທຸກ ຍາກແມີ່ນປັດໄຈປະກອບສີ່ວນທີ ີ່ສໍາຄນັ ທີ ີ່ ເຮດັ ໃຫນັ້ກັ ຮຽນບໍ ີ່ສາມາດຮຽນຈບົການສກຶ ສາໃນລະດບັ ໃດໜຶ ີ່ ງ ແລະ ຖກ ລະບຸວີ່າ ເປັນປັດໄຈຫ ກັ ທີ ີ່ ເຮດັ ໃຫເັ້ກດີຄວາມບໍ ີ່ສະເໝພີ າບ. ມຕີວົບົ ີ່ງບອກ10ຢີ່ ູແລວັ້ ວີ່າ ການແຜີ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວດິ ສົ ີ່ງຜນົກະທບົທາງລບົຕໍ ີ່ ໂພຊະນາການ. ການ ສໍາຫ ວດຜນົກະທບົຂອງ COVID-19 ທີ ີ່ຜີ່ານມາ ກີ່ ຽວກບັຄວາມໝັນັ້ຄງົດາັ້ນສະບຽງອາຫານ ແລະ ກະສກິ ໍາ, ດໍາເນນີໂດຍອງົການອາຫານໂລກ ແລະ ອງົການອາຫານ ແລະ ການກະເສດ, ຊີ ັ້ໃຫເັ້ຫນັວີ່າປະມານ 1/3 ຂອງຜູຕອບ ັ້ ຄໍາຖາມ ຮູສັ້ກຶ ເຖງິການປີ່ ຽນແປງທີ ີ່ບໍ ີ່ດກີີ່ ຽວກບັການບໍລໂພກ ິ ອາຫານ. ຜູທັ້ ີ ີ່ຖກ ສໍາຫ ວດສີ່ວນໃຫຍີ່ກີ່າວວີ່າ ພວກ ເຂາົບໍ ີ່ສາມາດບໍລໂພກ ິ ຄບົທຸກໝີ່ອາ ູ ຫານໄດັ້ຍອັ້ນການເພີ ີ່ມລາຄາ ແລະ ການຫຸ ດລງົຂອງຊີ ັ້ນໃນຕະຫ າດ. ການພດັ ທະນາລະບບົພູມຕາັ້ນທານທີ ີ່ ແຂງແຮງໃນເດກັ ໂດຍການບໍລໂິພກອາຫານທີ ີ່ມໂີພຊະນາການທີ ີ່ດີ ແມີ່ນມຄີວາມ ສໍາຄນັຫ າຍເພ ີ່ອເປັນການປອັ້ ງກນັຄວາມສີ່ ຽງດາັ້ນສຸຂະພາບ. ອງົການອາຫານໂລກ ແລະ ອງົການ UNICEF ກໍາລງັເຕອ ນກີ່ ຽວກບັການລະບາດ ຂອງຄວາມອດຶຢາກທີ ີ່ ງຽບສະຫງບົ ເຊິ ີ່ ງອາດຈະເຮດັ ໃຫປັ້ ະຊາກອນຂອງໂລກອກີ 130 ລາັ້ນຄນົ ເຂົ ັ້າໄປໃນຄວາມອດຶຫວິຢີ່ າງຮຸນແຮງ 8 https://www.worldbank.org/en/country/lao/publication/drivers-of-poverty-in-lao-pdr 9 COUNTRY REPORT Lao People’s Democratic Republic Lao Social Indicator Survey II 2017 MICSLao Statistics Bureau. 2018. And Lao Social Indicator Survey II 2017, Survey Findings Report. Vientiane, Lao PDR: Lao Statistics Bureau and UNICEF. 10 ຂໍມັ້ ູນຈາກໜງັສພ ມິ Vientiane Times ວນັທີ17 ເດອ ນ ມຖິ ຸນາ 2020

17 ຍອັ້ນຜນົກະທບົຈາກ Covid-19. ບນັດາຄອບຄວົທີ ີ່ມຄີວາມທຸກຍາກຢີ່ ູແລວັ້ ຫ ກໍາລງັຕກົ ຢີ່ ູໃນຄວາມທຸກຍາກ ແລະ ມຄີວາມຂາດແຄນທາງດາັ້ນໂພຊະນາການ, ແມີ່ນຢີ່ ູໃນອນັດບັທໍາອດິຂອງອນັຕະລາຍນີ ັ້ . ຢີ່ ູ ສປປ ລາວ, ຫ າຍ ກວີ່າເຄິ ີ່ ງໜຶ ີ່ ງຂອງເດກັ ນອັ້ຍອາຍຸຕໍ ີ່າກວີ່າ 6 ເດອ ນ ບໍ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການລຽັ້ງລູກດວັ້ ຍນມົ ແມີ່ ແລະ ຫ າຍກວີ່າ 2/3 ຂອງ ເດກັ ນອັ້ຍອາຍຸຕໍ ີ່າກວີ່າສອງປີ ແມີ່ນບໍ ີ່ ໄດຕາມ ັ້ ມາດຕະຖານຕໍ ີ່າສຸດດາັ້ນອາຫານ ໃນແງີ່ຂອງຄວາມຖີ ີ່ , ດາັ້ນຄຸນ ນະພາບ ແລະ ຄວາມຫ າກຫ າຍ. ດັ ີ່ງນັນັ້, ຜນົກະທບົທາງລບົຂອງການແຜີ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວດິ ຕໍ ີ່ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຈະ ມາຈາກຄວາມອາດສາມາດໃນການສະໜອງຊບັພະຍາກອນທາງການເງນິໃຫແັ້ກີ່ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຂອງລດັຖະບານ ແລະ ມາຈາກຄອບຄວົທຸກຍາກທີ ີ່ບໍ ີ່ສົ ີ່ງລູກຫ ານຂອງພວກເຂາົໄປໂຮງຮຽນ ເນ ີ່ອງຈາກເຂາົເຈົ ັ້າມີ ໂອກາດໄປຊອກວຽກເຮດັ ງານທໍາຕາມສວນຢາງ, ສວນກວຍ ັ້ ແລະ ໂຮງຈກັ ໂຮງງານ ລວມທງັໄປຊອກຫາເຄ ີ່ອງປີ່ າ ຂອງດງົ. 3.3 ຈດຸ ປະສງົດາັ້ນນະໂຍບາຍທີ ີ່ ເປັນບູລມີ ສດິ ສໍາລບັ ແຜນ 2021-2025 ຈດຸ ປະສງົລວມຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ແມີ່ນແນໃສີ່ພດັທະນາລະບບົການສກຶ ສາ ເພ ີ່ອສາັ້ງຊບັພະຍາກອນມະນຸດໃຫມັ້ ຄວາມ ີ ຮູ, ັ້ຄວາມສາມາດ, ມຄຸນີ ສມົ ບດັສນິທໍາປະຕວິດັ ແລະ ມຄີີ່ານຍິມົ ທີ ີ່ ຖກ ຕອັ້ງ, ມນີໍ ັ້າໃຈຮກັ ປະເທດຊາດ, ຊ ີ່ສດັບໍລສຸດິ , ມລະີ ບຽບວໄນິ , ມສຸ ີຂະພາບທາງດາັ້ນຮີ່າງກາຍ ແລະ ຈດິໃຈທີ ີ່ດີ , ມຄວາມ ີ ສາມກັ ຄພາຍ ີ ໃນຊາດ, ມຄວາມ ີ ຮກັ ຕໍ ີ່ການຮຽນຮູຕະັ້ ຫ ອດຊວີດິ , ມຄີີ່ານຍິມົ ຕໍ ີ່ປະເພນອີນັດງາມີ ຂອງຊາດ, ຮກັ ຄວາມກາັ້ວໜາັ້ ແລະ ມວີທະິ ຍາສາດ ເພ ີ່ອໃຫກາຍ ັ້ ເປັນກໍາລງັແຮງງານທີ ີ່ມຄຸນີ ນະພາບ, ສອດຄີ່ອງ ແລະ ສາມາດ ຕອບສະໜອງກບັຄວາມຮຽກຮອັ້ງຕອັ້ງການ ຂອງການຂະຫຍາຍຕວົທາງດາັ້ນເສດຖະກດິຂອງຊາດທີ ີ່ຍນ ຍງົ, ມີ ຄວາມພອັ້ມທີ ີ່ຈະຮີ່ວມມ ແລະ ແຂີ່ງຂນັກບັບນັດາປະເທດໃນພາກພ ັ້ນ. ກອງປະຊຸມລະດບັສູງຂອງໜີ່ວຍງານວຊິ າການຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຕກົ ລງົເຫນັດຮີບັຮອງເອາົ ຈດຸ ປະສງົດາັ້ນນະໂຍບາຍຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ດັ ີ່ງນີ ັ້ : • ເພ ີ່ອປັບປຸງຄວາມຮູທັ້ າງດາັ້ນເນ ັ້ອໃນຂອງບດົສອນ ແລະ ທກັ ສະດາັ້ນການສດິສອນຂອງຄູສອນຊັນັ້ປະຖມົ ສກຶ ສາ ໂດຍໃຫບັູ້ລມິ ະສດິໃນການຈດັສນັ ງບົປະມານໃສີ່ຂະແໜງການຍີ່ອຍປະຖມົ ສກຶ ສາ; • ເພ ີ່ອຂະຫຍາຍການສກຶ ສາຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ຢີ່ າງປະຢັດ, ມປີະສດິທພິ າບ ແລະ ສອດຄີ່ອງກບັຕວົຈງິ , ແຕີ່ຜນົປະໂຫຍດທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັຈາກການເຂົ ັ້າເຖງິການສກຶ ສາຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ຈະບໍ ີ່ ເກດີຂຶ ັ້ນ ຖາັ້ຫາກ ຜນົການຮຽນ ກໍຄທ ກັ ສະການອີ່ານອອກຂຽນໄດັ້ແລະ ທກັ ສະການຄດິ ໄລີ່ເລກຂອງນກັ ຮຽນ ຜູທັ້ ີ ີ່ຈບົຊັນັ້ ປະຖມົ ບໍ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນ. (ການຂະຫຍານການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ກໍມຜີນົ ເຮດັ ໃຫຄັຸ້ນນະພາບ ຂອງຜູຮັ້ ຽນຈບົຊັນັ້ປະຖມົ ດຂີ ຶ ັ້ນ). • ເພ ີ່ອສາັ້ງຄວາມກມົ ກີ່ ຽວກນັລະຫວີ່າງທກັ ສະ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງພະນກັ ງານ ພາຍໃນກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ເພ ີ່ອີໃຫສັ້າມາດຕອບສະໜອງໄດຕັ້າມຄວາມຕອັ້ງການຂອງວຽກງານໃນປັດຈບຸ ນັ ແລະ ອານາຄດົ . (ເຮດັວຽກຫ າຍຂຶ ັ້ນໂດຍໃຊຈັ້າໍ ນວນຄນົ ເທົ ີ່າເດມ ໂດຍ ີ ຜີ່ານການປັບປຸງລະບບົການຄຸມັ້ ຄອງຊບັພະຍາກອນມະນຸດ). • ເພ ີ່ອສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງໃຫແັ້ກີ່ພະແນກສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ແຂວງ, ຫອັ້ງການສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກິ ລາເມອ ງ, ກີ່ ຸມໂຮງຮຽນ ແລະ ໂຮງຮຽນ ເພ ີ່ອປັບປຸງປະສດິທພິ າບ, ປະສດິທຜິນົ ແລະ ຄວາມຮບັຜດິຊອບ ຂອງເຂາົເຈົ ັ້າ ໂດຍຜີ່ານການສາັ້ງຄວາມກມົ ກຽວກນລັ ະຫວີ່າງໜາັ້ທີ ີ່ , ພາລະບດົບາດ ແລະ ຄວາມຮບັຜດິ ຊອບ; ການກໍານດົຕໍາແໜີ່ງງານ ແລະ ວຊິ າສະເພາະໃຫມັ້ ຄີວາມຊດັ ເຈນ; ການສາັ້ງລະບບົສະໜອງ ແລະ ຈດັສນັຊບັພະຍາກອນມະນຸດ ແລະ ຊບັພະຍາກອນການເງນິ ທີ ີ່ອງີໃສີ່ຄວາມຕອັ້ງການຕວົຈງິ.

18 ນອກນັນັ້ ຍງັມຈີດຸ ປະສງົດາັ້ນນະໂຍບາຍຈາໍ ນວນໜຶ ີ່ ງທີ ີ່ກໍາລງັສບ ຕໍ ີ່ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັຢີ່ ູໃນປັດຈບຸ ນັ ເຊັ ີ່ນ: • ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມແຕກໂຕນທາງດາັ້ນຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ໂດຍຜີ່ານການຄຸມັ້ ຄອງຊບັພະຍາ ກອນໃຫມັ້ ປີະສດິທພາບ ິ ແລະ ປະສດິທຜິນົ ເພ ີ່ອເລັ ີ່ງໃສີ່ປັບປຸງການບໍລກິ ານດາັ້ນການສກຶ ສາ ໂດຍ ສະເພາະໃນ 40 ເມອ ງດອັ້ ຍໂອກາດ ຕາມທີ ີ່ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາໄດກັ້ ໍານດົ ໄວ.ັ້ • ສະໜອງການສກຶ ສາຫ ງັການສກຶ ສາຂັນັ້ພ ັ້ນຖານທີ ີ່ມຄຸນີ ນະພາບ ເພ ີ່ອປະກອບສີ່ວນເຂົ ັ້າ ແລະ ສະໜບັສະ ໜນູ ບນັດາບູລມະິ ສດິຂອງແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດ ຄັ ັ້ງທີIX. • ເພ ີ່ອເສມີ ຂະຫຍາຍວຽກງານກລິາ-ກາຍຍະກໍາຂອງລາວ ໃຫກັ້ າັ້ວສີ່ ູມາດຕະຖານພາກພ ັ້ນ ແລະ ສາກນ. ົ ບູລມະິ ສດິ ເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ແມີ່ນສອດຄີ່ອງກບັຜນົ ໄດຮັ້ ບັລວມ ແລະ ວຽກງານຈຸດສຸມຂອງແຜນພດັທະນາເສດຖະ ກດິ-ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດ ຄັ ັ້ງທີIX. ການສາັ້ງແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດ ຄັ ັ້ງທີIX ໄດຖັ້ ກ ເລ ີ່ອນອອກ ໄປຍອັ້ນຜນົກະທບົຈາກການລະບາດຂອງພະຍາດ COVID-19. ພາຍໃຕຜັ້ ນົ ໄດຮັ້ ບັທີ2 (ການພດັທະນາຊບັສນິ ມະນຸດ) ຂອງແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ຄັ ັ້ງທີIX, ຜນົ ໄດຮັ້ ບັບູລມະິ ສດິແມີ່ນເພ ີ່ອບນັລຸ “ການສກຶ ສາທີ ີ່ມີ ຄຸນນະພາບສໍາລບັການກຽມພອັ້ມຂອງການປະຕວິດັອຸດສາຫະກໍາຍຸກ 4.0, ທກັ ສະດາັ້ນແຮງງານ ແລະ ທກັ ສະທາງ ດາັ້ນວຊາ ິ ການ ລວມທງັການມສີີ່ວນຮີ່ວມຂອງແມີ່ຍງິ. ຊຶ ີ່ ງເປັນສີ່ວນໜຶ ີ່ ງຂອງການກະກຽມກອງປະຊຸມໂຕະມນົປະ ຈາໍ ປີ2020 ສໍາລບັແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດ ຄັ ັ້ງທີIX, ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລງົທນຶ ໄດຮັ້ ຽກຮອັ້ງໃຫຂະັ້ ແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ກາໍ ນດົ “ຢີ່ າງໜອັ້ ຍສາມມາດຕະການທີ ີ່ລະອຽດອີ່ອນກີ່ ຽວກບັ ເພດ ເພ ີ່ອເລັ ີ່ງໃສີ່ ເປົ ັ້າໝາຍການພດັທະນາແບບຍນ ຍງົ ກີ່ ຽວກບັຄຸນນະພາບຂອງການສກຶ ສາ ແລະ ເປີເຊນັຂອງນກັ ຮຽນ ໃນຊັນັ້ປະຖມົ ແລະ ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ທີ ີ່ບນັລຸໄດມາດ ັ້ ຕະຖານຂັນັ້ຕໍ ີ່າ ດາັ້ນທກັ ສະການອີ່ານ ແລະ ຄະນດິສາດ”. ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລງົທນຶ ຍງັໄດໃັ້ຫຮັູ້ເັ້ຖງິຄວາມສໍາຄນັຂອງການຝຶກອບົຮມົ ວຊາ ິ ຊບີ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ໃຫັ້ ສປປ ລາວ ສາມາດເກບັກີ່ ຽວຜນົປະໂຫຍດຂອງຊາວໜີ່ ຸມ ທີ ີ່ມຄວາມ ີ ສາມາດບົ ີ່ມຊອັ້ ນ ແລະ ສາມາດແປການລງົທນຶ ນີ ັ້ໃຫເັ້ປັນກໍາລງັແຮງງານທີ ີ່ມທີ ກັ ສະ ແລະ ມປະີ ສດິທພາບ ິ ສູງ. ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລງົທນຶຍງັໄດກັ້ ໍານດົ ຄວາມຈາໍ ເປັນໃນການລງົທນຶ ເຂົ ັ້າໃນການຝຶກອບົຮມົ ຄູປະຖມົ ໃຫຫ າຍ ັ້ ກວີ່າເກົ ີ່າ; ເພີ ີ່ມທະວການ ີ ພດັທະນາເດກັ ແລະ ການກຽມຄວາມຂອງເດກັ ກີ່ອນເຂົ ັ້າໂຮງຮຽນ, ຫຸ ດຜີ່ ອນອດັຕາການປະລະການຮຽນ, ໂດຍສະເພາະໃນກີຸ່ມ ເດກັ ຍງິ ແລະ ຮບັປະກນັຄຸນນະພາບ ແລະ ປະສດິທພາບ ິ ດາັ້ນການສກຶ ສາ; ເພີ ີ່ມທະວການ ີ ລງົທນຶ ແລະ ການຮີ່ວມ ມກ ບັພາກເອກະຊນົ ໃນວຽກງານອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ອບົຮມົ ວຊາ ິ ຊບີ ແລະ ວທິ ການ ີ ແບບກວມລວມ ແລະ ມລີກັ ສະນະທີ ີ່ ເປັນຍຸດທະສາດ ແມີ່ນມຄວາມ ີ ຈາໍ ເປັນ ໃນການພດັທະນາວຊາ ິ ຊບີດາັ້ນການສກຶ ສາ. 3.4 ຄວາມສີ່ ຽງຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ຄວາມສີ່ ຽງທີ ີ່ສໍາຄນັຕໍ ີ່ການບນັລຸຈດຸ ປະສງົດາັ້ນນະໂຍບາຍ ຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ແມີ່ນການຂາດແຄນຊບັພະຍາກອນການເງນິ ດັ ີ່ງທີ ີ່ ເຄຍີເປັນໃນລະຫວີ່າງປີ2016-2020. ໃນ ຊຸມປີທີ ີ່ຜີ່ານມາ, ຕວົຊີ ັ້ບອກຈາໍ ນວນໜຶ ີ່ ງໄດສັ້ ະແດງໃຫເັ້ຫນັການທດົຖອຍເມ ີ່ອທຽບກບັຊຸມປີກີ່ອນໜາັ້ນີ ັ້ (ເບິ ີ່ ງ ເອກະສານຊອັ້ ນທາັ້ຍທີ4). ການລະບາດຂອງ COVID-19 ໄດເັ້ຮດັ ໃຫລັ້ ດັຖະບານມຄີວາມຫຍຸງັ້ຍາກທີ ີ່ຈະເພີ ີ່ມ ການສະໜບັສະໜນູ ງບົປະມານໃຫແັ້ກີ່ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ໃນອະນາຄດົ ແລະ ຄອບຄວົທີ ີ່ທຸກຍາກກໍມີ ຄວາມຫຍຸງັ້ຍາກທີ ີ່ຈະສົ ີ່ງລູກພວກເຂາົເຂົ ັ້າໂຮງຮຽນ. ຍອັ້ນຄວາມບໍ ີ່ ແນີ່ນອນກີ່ ຽວກບັ ໄລຍະເວລາຂອງຜນົກະທບົ ເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ , ແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ຈຶ ີ່ ງໄດສັ້ ະເໜແີຜນການເງນິ ຢີ່ ູສອງສມົ ມຸດ ຖານຄ: " ງບົປະມານທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັຍງັຢີ່ ູໃນລະດບັ ເທົ ີ່າເດມີ " ແລະ ສມົ ມຸດຖານງບົປະມານ "ຍກົ ສູງຄຸນນະພາບຂອງການ ສກຶ ສາ". ສມົ ມຸດຖານທສີອງ ຈະຕອັ້ງການງບົປະມານສະໜບັສະໜນູ ເພີ ີ່ມເຕມີ ຈາກລດັຖະບານ ແລະ ຄີ່ ູຮີ່ວມ ພດັທະນາ, ໃນຂະນະທີ ີ່ສມົ ມຸດຖານທໜີ ຶ ີ່ ງ ໄດຖັ້ ກ ອອກແບບເພ ີ່ອປົກປອັ້ ງການລງົທນຶ ແລະ ຜນົສໍາເລດັທີ ີ່ຍາດໄດັ້

19 ໃນໄລຍະຜີ່ານມາ. ໜີ່ວຍງານວຊິ າການຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຈະຕອັ້ງໄດເັ້ຮດັວຽກຫ າຍກວີ່າເກົ ີ່າ ເພ ີ່ອ ຮບັປະກນັວີ່າ ງບົປະມານການຊີ່ວຍເຫ ອ ຈາກພາຍນອກ ສອດຄີ່ອງກບັບູລມິ ະສດິຂອງກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ. ລາຍລະອຽດຂອງຄວາມສີ່ ຽງຕີ່າງໆ ໄດກັ້ ໍານດົຢີ່ ູໃນເອກະສານຊອັ້ ນທາັ້ຍທີ5. 4. ເປົ ັ້ າໝາຍລວມສໍາລບັ 2021-2025 “ພາຍໃນປີ 2025 ຂະແໜງການສກຶສາ ແລະ ກລິາ ຢີ່ ູ ສປປລາວ ມໂຄງ ີ ສາັ້ງ ແລະ ມຊີບັພະຍາກອນທີ ີ່ ເໝາະສມົ ເພ ີ່ອເຮດັໃຫພັ້ ນົລະເມອ ງລາວທຸກຄນົ ເຂົ ັ້າເຖງິການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ-ກາຍຍະກາໍ ທີ ີ່ມຄຸນີ ນະພາບ ເພ ີ່ອໃຫປະັ້ ເທດຊາດໄດຮັ້ບັຜນົປະໂຫຍດຈາກການຂະຫຍາຍຕວົທາງດາັ້ນເສດຖະກດິ ແລະ ຫຸ ດພົນັ້ອອກຈາກສະຖານະພາບຄວາມດອັ້ຍພດັທະນາ ແລະ ຊຸກຍູເັ້ພ ີ່ອບນັລຸການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ເປົ ັ້າ ໝາຍການພດັທະນາແບບຍນ ຍງົ ທ ີ4” ຕະຫ ອດໄລຍະ 5 ປີຜີ່ານມາ ດວັ້ ຍການຊີ່ວຍເຫ ອ ຈາກຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະນາ ເຮດັ ໃຫເັ້ສດຖະກດິ ສປປ ລາວ ໄດມັ້ ກີ ານເຕບີໃຫຍີ່ຢີ່ າງໄວ ເຖງິແມີ່ນວີ່າໃນໄລຍະມໍ ີ່ ີ່ ໆມານີ ັ້ການເກບັລາຍຮບັ ເຕບີໂຕຊາັ້ ແລະ ການໃຊໜັ້ ີມັ້ ສີູງ ຊຶ ີ່ ງ ເປັນອຸປະສກັ ການຂະຫຍາຍຕວົທາງດາັ້ນການເງນິ ລວມທງັການສະໜອງງບົປະມານໃຫແັ້ກີ່ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ. ເຖງິຈະມຂີໍຈັ້າໍກດັ ເຫ ົ ີ່ານີກັ້ ໍຕາມ, ການເຂົ ັ້າຮຽນ ແລະ ການເລ ີ່ອນຂັນັ້, ເລ ີ່ອນຊັນັ້ຂອງນກັ ຮຽນ ກໍຍງັສບ ຕໍ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນຢີ່ າງຊດັ ເຈນ. ການທບົທວນເຄິ ີ່ ງສະໄໝແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2016- 2020 ໄດສັ້ ະຫຸ ບໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ຄວາມແຕກໂຕນດາັ້ນການເຂົ ັ້າເຖງິການສກຶ ສາຍງັສບ ຕໍ ີ່ຄງົຕວົ ຢີ່ ູ ແລະ ຄຸນນະພາບ ຂອງການສກຶ ສາ ຈະຕອັ້ງໄດຮັ້ ບກັ ານປັບປຸງໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ ໂດຍສະເພາະເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ໃຫທັ້ ກັ ສະການຮູໜັ້ ງັສ ແລະ ການຄດິ ໄລີ່ເລກຂອງນກັ ຮຽນທີ ີ່ຮຽນຈບົຊັນັ້ປະຖມົ ໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ. ການສະຫຸ ບດັ ີ່ງກີ່າວ ຍງັໄດຮັ້ ບັ ການຢ ນຢັນຕ ີ່ມຈາກກອງປະຊຸມປຶກສາຫາລ ເພ ີ່ອກະກຽມການສາັ້ງແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021- 2025. ດັ ີ່ງນັນັ້, ຊີ່ວງໄລຍະ 2021-2025 ຈະເນັນັ້ ໃສີ່ການຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມແຕກໂຕນ ແລະ ປັບປຸງຜນົການຮຽນໃນ ຊັນັ້ປະຖມົ ສກຶ ສາໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ. ກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລາ ິ ໄດກັ້ ໍານດົ ເອາົ 40 ເມອ ງທີ ີ່ ດອັ້ ຍໂອກາດທີ ີ່ສຸດທາງ ດາັ້ນການສກຶ ສາຂອງປະເທດ ຊຶ ີ່ ງເປັນບີ່ອນທີ ີ່ມຜີນົ ໄດຮັ້ ບັດາັ້ນການສກຶ ສາຕໍ ີ່າທີ ີ່ສຸດ. ບນັດາເມອ ງເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ຍງັທຸກຍາກ ຫ າຍ ຊຶ ີ່ ງປະກອບດວັ້ ຍຄອບຄວົທີ ີ່ຂາດດາັ້ນສະບຽງອາຫານ. ບູລມະິ ສດິຂອງແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ 2021-2025 ແມີ່ນເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ ອນຊີ່ອງຫວີ່າງດາັ້ນການສກຶ ສາ ລະຫວີ່າງບນັດາ 40 ເມອ ງເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ແລະ ບນັດາເມອ ງ ຕີ່າງໆໃນທົ ີ່ວປະເທດ. ຂໍຈັ້າໍກດັ ໃນການເຂົ ັ້າເຖງິການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ແລະ ຜນົການຮຽນຕໍ ີ່າໃນຊັນັ້ປະຖມົ ສກຶ ສາ ຈະມຜີນົກະທບົຕໍ ີ່ການສກຶ ສາໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ແລະ ຫ ງັຊັນັ້ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາ. ການສກຶ ສາຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ເປັນການສກຶ ສາພາກບງັຄບັ ແຕີ່ຜນົປະໂຫຍດທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັຂອງການເຂົ ັ້າຮຽນໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ຈະ ເກດີຂຶ ັ້ນໄດກັ້ ໍຕໍ ີ່ ເມ ີ່ອນກັ ຮຽນທີ ີ່ຈບົຊັນັ້ປະຖມົ ມທີ ກັ ສະການຮູໜັ້ ງັສ ແລະ ການຄດິ ໄລເລກພຽງພໍແລະ ມຄວາມ ີ ຍນ ຍງົ ເພ ີ່ອປະກອບສີ່ວນເຂົ ັ້າ ແລະ ໄດຮັ້ ບັຜນົປະໂຫຍດຈາກການພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ຂອງປະເທດ ເພ ີ່ອ ຊີ່ວຍໃຫັ້ສປປ ລາວ ຫຸ ດພົນັ້ ອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດອັ້ ຍພດັທະນາໃນປີ2025. ນອກຈາກການປັບປຸງ ຄຸນນະພາບຂອງຄູຊັນັ້ປະຖມົ ແລວັ້, ການເຂົ ັ້າຮຽນໃນການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນໃນຮູບແບບຕີ່າງໆ ຈະຊີ່ວຍໃຫັ້ ນກັ ຮຽນສາມາດຮຽນອີ່ານ ແລະ ຂຽນພາສາລາວໄດດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ ໂດຍສະເພາະເດກັ ທີ ີ່ບໍ ີ່ມພາ ີ ສາລາວເປັນພາສາແມີ່. ການ ລະບາດຂອງໂຣກລະບາດ COVID-19 ໄດກັ້ ດີຂວາງການເປີດໂຮງຮຽນ ແລະ ການເຂົ ັ້າໂຮງຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ໄດັ້ ສະແດງໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິຄວາມຈາໍ ເປັນໃນການພດັທະນາ ແລະ ຂະຫຍາຍກນົ ໄກການສະໜບັສະໜູນນກັ ຮຽນ ແລະ ຄູ ສອນ ໃນເຂດຊນົນະບດົ ແລະ ຫີ່າງໄກສອກຫ ກີທີ ີ່ບໍ ີ່ສາມາດເຂົ ັ້າເຖງິການຮຽນຮູທາງ ັ້ ອນິ ເຕເີນດັ .

20 ການຄາດຄະເນຂໍຈັ້າໍກດັດາັ້ນການເງນິທີ ີ່ຄາດຄະເນໄວຮັ້ ອດປີ2025 ແມີ່ນມຜີນົກະທບົທີ ີ່ຮາັ້ຍແຮງກວີ່າເກົ ີ່າ ທາງດາັ້ນເສດຖະກດິ ຍອັ້ນການລະບາດຂອງ COVID-19, ເຮດັ ໃຫມັ້ ຄີວາມຈາໍ ເປັນຈະຕອັ້ງໄດກັ້ ໍານດົບູລມິ ະສດິ ດາັ້ນການເງນິໃນແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025. ໃນເວລາດຽວກນັ , ໜີ່ວຍງານວຊິ າ ການຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ຈະທບົທວນແຜນການເງນິຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ເປັນແຕີ່ລະປີແລະ ດດັແປງບູລມິ ະສດິ ເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ຕາມຄວາມເໝາະສມົ . 5. ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລວມຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ປະຊາຊນົລາວທຸກຄນົມຄີວາມຮູຄັ້ ວາມສາມາດທາງດາັ້ນວຊິ າສະເພາະ ແລະ ຄວາມຮູທັ້ ົ ີ່ວໄປທີ ີ່ ເໝາະສມົ ເພ ີ່ອພດັທະນາຕນົ ເອງ, ເພ ີ່ອປະກອບສີ່ວນເຂົ ັ້າ ແລະ ຮບັຜນົ ປະໂຫຍດຈາກການພດັທະນາເສດຖະກດິ -ສງັຄມົ ຂອງ ປະເທດຊາດ ເພ ີ່ອໃຫປັ້ ະເທດຊາດຫຸ ດພົນັ້ ອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດອັ້ ຍພດັທະນາໃນປີ2025. ຄາດໝາຍທີ ີ່ຕດິພນັກບັການສກຶ ສາຂອງດດັຊະນຊີບັສນິຂອງມະນຸດ (ອດັຕາເຂົ ັ້າຮຽນລວມຊັນັ້ມດັທະຍມົ ແລະ ອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສຂ ອງຜູໃັ້ຫຍີ່) ຕອັ້ງການໃຫກັ້ ານຫຸ ດພົນັ້ ອອກຈາກສະຖານະພາບດອັ້ ຍພດັທະນາຂອງປະ ເທດ ແມີ່ນສາມາດບນັລຸໄດ.ັ້ ເຖງິຢີ່ າງໃດກໍຕາມ, ເປົ ັ້າໝາຍຫ ກັ ທີ ີ່ຕອັ້ງໄດເັ້ນັນັ້ ໃສີ່ສໍາລບັແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ແມີ່ນປັບປຸງຄຸນນະພາບດາັ້ນວຊິ າການ ໂດຍຜີ່ານການປັບປຸງຄຸນນະພາບການສອນຂອງຄູ ໂດຍສະເພາະໃນຊັນັ້ປະຖມົ ສກຶ ສາ. 6. ຄາດຄະເນຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງ ພາກທີI ຂອງແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ໄດກັ້ ໍານດົ ເອາົ 8 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງຕົນັ້ ຕໍທີ ີ່ຈະບນັລຸ ໃນປີ2025 ພອັ້ມດວັ້ ຍຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງ ແລະ ຄາດໝາຍທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງສໍາລບັປີ2025. ຕວົຊີ ັ້ບອກຫ ກັ ສໍາລບັ ແຕີ່ລະຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງ ແລະ ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງ ແມີ່ນໄດກັ້ ໍານດົຢີ່ ູຂໍທັ້ ີ8 (ຂອບການຕດິຕາມ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ). ບນັດານະໂຍບາຍທີ ີ່ຈະຕອັ້ງປະຕບິດັ ເພ ີ່ອໃຫບັ້ ນັລະຄາດໝາຍຕີ່າງໆ ກໍໄດກັ້ ໍານດົຢີ່ າງຈະແຈງັ້. ພາກທີII ຂອງ ແຜນ 5 ປີໄດນັ້ໍາສະເໜແີຜນລະອຽດຂອງແຕີ່ລະຂະແໜງຍີ່ອຍ ຊຶ ີ່ ງໄດກັ້ ໍານດົຍຸດທະສາດ, ຄາດໝາຍ ທີ ີ່ ແຍກຕາມ ເພດຍງິ ແລະ ຊາຍ ແລະ ວຽກຈຸດສຸມທີ ີ່ຕດິພນັກບັຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງດຽວກນັ ທີ ີ່ລະບຸໄວໃັ້ນພາກທີI. ມີ4 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງທີ ີ່ຖກ ກໍານດົຂຶ ັ້ນມາ ເພ ີ່ອປັບປຸງຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ, ຊຶ ີ່ ງລວມມ: ີ ປັບປຸງຫ ກັ ສູດການຮຽນ ການສອນ, ປັບປຸງການວດັຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ, ການຍກົ ສູງຂດີຄວາມສາມາດຂອງຄູ ແລະ ຜູອັ້ໍານວຍການ, ການປະເມນີຜນົການສອນຂອງຄູ ແລະ ການສາັ້ງມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຂອງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ. ຜນົ ໄດຮັ້ ບັ ຈາກການປະເມນີຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ປ.3 (ASLO 3) ໃນປີ2017 ແລະ ການປະເມນີຜນົການຮຽນ ຂອງ ນກັ ຮຽນ ມ.4 ໃນປີ2019 ໄດສັ້ ະແດງໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນແມີ່ນຍງັຕໍ ີ່າ ແລະ ຜນົການສກຶ ສາເຖງິ ຄວາມເປັນເອກກະລາດຂອງໂຮງຮຽນ (achool autonomy study) ໃນປີ2016 ກໍໄດສັ້ ະແດງໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ຄວາມ ຮູທັ້ າງດາັ້ນເນ ັ້ອໃນການສອນ ແລະ ທກັ ສະດາັ້ນວຊິ າຄູຂອງຄູປະຖມົ ແມີ່ນຍງັຕໍ ີ່າ. ເຖງິແມີ່ນວີ່າບໍ ີ່ ໄດມັ້ ກີ ານຄົນັ້ ຄວາັ້ ເພ ີ່ອເປັນພ ັ້ນຖານໃນການກໍານດົບາງຍຸດທະສາດ, ການສາັ້ງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ແມີ່ນໄດັ້ ອງີໃສີ່ຜນົການປຶກສາຫາລກ ບັທອັ້ງຖິ ີ່ ນ, ລວມທງັຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນ ຊຶ ີ່ ງເປັນຜູທັ້ ີ ີ່ມຄີວາມຮູັ້ແລະ ເຂົ ັ້າໃຈດວີີ່າ ຈະເຮດັແນວໃດຖາັ້ຢາກປັບປຸງຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ. ເງ ີ່ອນໄຂສໍາຄນັ ເພ ີ່ອໃຫບັ້ ນັລຸໄດ ັ້8 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງ ເພ ີ່ອໃຫແັ້ຕີ່ລະຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງ 8 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັທີ ີ່ ໄດກັ້ ໍານດົ ໄວມັ້ ຜີນົສໍາເລດັ , ພາກທີII: ແຜນຂອງບນັດາ ຂະແໜງການຍີ່ອຍຕີ່າງໆ ໄດກັ້ ໍານດົບນັດາຍຸດທະສາດ ແລະ ວຽກຈຸດສຸມທີ ີ່ຈາໍ ເປັນ ເພ ີ່ອໄປສະໜບັສະໜູນແກີ່ເປົ ັ້າ

21 ໝາຍລວມຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ 2012-2025. ເຖງິຢີ່ າງໃດກໍຕາມ, ອາດເປັນໄປໄດັ້ ຍາກ ທີ ີ່ຈະສາມາດຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ໄດທັ້ ງັໝດົບນັດາກດິຈະກໍາທີ ີ່ ໄດກັ້ ໍານດົ ໄວັ້ ຖາັ້ຫາກສີ່ວນແບີ່ງງບົປະມານຂອງ ລດັຖະບານໃຫການ ັ້ ສກຶ ສາຍງັຢີ່ ູໃນລະດບັ ເກົ ີ່າຄກ ນັກບັ ໄລຍະແຜນປີ 2016-20. ງບົປະມານການຊີ່ວຍເຫ ອ ທາງ ການເພ ີ່ອການພດັທະນາ ຄາດຄະເນວີ່າຈະບໍ ີ່ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນໄລຍະແຕີ່ນີ ັ້ຮອດປີ2025. ດັ ີ່ງນັນັ້, ຖາັ້ຕອັ້ງການຢາກບນັລຸໄດັ້ ບນັດາ 8 ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງນີ ັ້ ຈິ ີ່ ງມຄວາມ ີ ຈາໍ ເປັນຕອັ້ງເພີ ີ່ມສີ່ວນແບີ່ງງບົປະມານບໍລຫານ ິ ປົກກະຕທິ ີ ີ່ບໍ ີ່ ແມີ່ນ ເງນິເດອ ນຂອງລດັຖະບານ ໃຫຂະັ້ ແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ໃຫຫ າຍ ັ້ ຂຶ ັ້ນ. ດວັ້ ຍເຫດຜນົນີ ັ້ , ແຜນພດັທະນາ ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ຈຶ ີ່ ງໄດປະັ້ ກອບມຂີໍໜັ້ ຶ ີ່ ງ (ຄ ຂໍ ັ້7.1.2) ທີ ີ່ ໄດກັ້ ໍານດົນະໂຍບາຍການໃຊຈັ້ີ່າຍ ແລະ ສະເໜສອງ ີ ສມົ ມຸດຖານທີ ີ່ ເປັນໄປໄດັ້ສໍາລບັແຜນການເງນິຄ: ສມົ ມຸດຖານທີ ີ່ການເງນິຍງັຢີ່ ູໃນລະດບັ ເດມີ ແລະ ສມົ ມຸດຖານທີ ີ່ມການ ີ ຍກົ ສູງປັບຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ. ໄດມັ້ ໝາຍ ີ ເຫດ ຕໍ ີ່ກບັບາງຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງວີ່າ: ຖາັ້ຢາກ ບນັລຸຜນົ ໄດຮັ້ ບັດັ ີ່ງກີ່າວ, ການສະໜອງງບົປະມານໃນອານາຄດົ ຕອັ້ງສອດຄີ່ອງກບັສມົ ມຸດຖານທີ ີ່ມການ ີ ຍກົ ສູງ ປັບປຸງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ. ອງີຕາມບູລມະິ ສດິທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັຮອງແລວັ້ ໃນຂໍ ັ້3.3. ທງັໝດົນີ ັ້ບໍ ີ່ ໄດໃັ້ຊກັ້ ບັຜນົ ໄດຮັ້ ບັ ລະດບັກາງໃດໆ ທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງກບັການສກຶ ສາຊັນັ້ປະຖມົ . 6.1 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ1: ຈາໍນວນນກັ ຮຽນທີ ີ່ຈບົຈາກ ອະນຸບານຈນົຮອດມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ ລວມທງັການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນເພມີ ຂຶ ັ້ນ ພອັ້ມທງັມຜີນົ ໄດຮັ້ບັດາັ້ນການຮຽນຮູທັ້ ີ ີ່ດຂີ ຶ ັ້ນ, ໂດຍສະເພາະແມີ່ນການຮູໜັ້ ງັສ ແລະ ທກັ ສະການຄດິໄລີ່ເລກ, ທກັ ສະສດັຕະວດັທ ີ21 11 ໂດຍສຸມໃສີ່ ເປັນພເິສດຕໍ ີ່ຜູດັ້ ອັ້ຍໂອກາດ ແລະ ຄວາມສະເໝພີ າບລະຫວີ່າງຍງິ-ຊາຍ. 6.1.1 ຫ ກັ ການ ແລະ ເຫດຜນົ ການທບົທວນເຄິ ີ່ ງສະໄໝແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ 2016-2020 ໄດພັ້ ບົວີ່າ ຄວາມແຕກ ໂຕນຍງັມຢີີ່ ູໃນການເຂົ ັ້າຮຽນ ແລະ ຜນົຂອງການຮຽນ ໂດຍອງີໃສີ່ຂໍມູນັ້ ດາັ້ນເພດ, ຊນົ ເຜົ ີ່າ, ຄວາມພການ ິ , ທີ ີ່ຕັ ັ້ງ ແລະ ອ ີ່ນໆ. ດັ ີ່ງນັນັ້, ຕອັ້ງໄດເັ້ອາົໃຈໃສີ່ຕ ີ່ມ ຕໍ ີ່ບນັດາກີຸ່ມດອັ້ ຍໂອກາດດັ ີ່ງກີ່າວນີ ັ້ ເພ ີ່ອປັບປຸງລະດບັການເຂົ ັ້າຮຽນ ແລະ ຜນົຂອງການຮຽນ. ການທບົທວນເຄິ ີ່ ງສະໄໝຍງັໄດບັ້ ນັທກຶ ໄວວັ້ີ່າ ນກັ ຮຽນຊນົ ເຜົ ີ່າທີ ີ່ຕອັ້ງການຜີ່ານການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນຫ າຍທີ ີ່ສຸດນັນັ້ ມໂອີ ກາດນອັ້ຍທີ ີ່ສຸດໃນການເຂົ ັ້າຮຽນໃນຫ ກັ ສູດການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ແລະ ໃນຂະນະດຽວກນັ ອດັຕາການຈບົຊັນັ້ປະຖມົ ໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນ, ອດັຕາການເລ ີ່ອນຊັນັ້ເຂົ ັ້າຮຽນຊັນັ້ມດັທະ ຍມົ ຕົນັ້ຫຸ ດລງົ ແລະ ອດັຕາການປະລະເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ. ຄໍາຄດິ ເຫນັ ຈາກກອງປະຊຸມປຶກສາຫາລຂ ັນັ້ແຂວງ (ສກຂ, ສກມ, ຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນ ແລະ ນກັ ຮຽນ) ຊີ ັ້ໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ນກັ ຮຽນຂາດຄວາມສນົ ໃຈຕໍ ີ່ການເຂົ ັ້າຮຽນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ຍອັ້ນຮູວັ້ີ່າຈະບໍ ີ່ມໂອີ ກາດໄດເັ້ຮດັວຽກເວລາຮຽນຈບົ . ນກັ ຮຽນທີ ີ່ ເປັນລຸນັ້ເອ ັ້ອຍລຸນັ້ ອາັ້ຍ ຫ ພີ ີ່ນອັ້ງທີ ີ່ຮຽນ ຈບົຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ກກໍ ບັ ໄປເຮດັວຽກນໍາຄອບຄວົພໍ ີ່ ແມີ່ ຊຶ ີ່ ງສະແດງໃຫເັ້ຫນັວີ່າການເຂົ ັ້າຮຽນມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ແມີ່ນ ຂາດສິ ີ່ ງຈູງໃຈ. ອງີຕາມຂໍມູນັ້ ສະຖຕິສິກົ ຮຽນ 2018-2019 ໃຫຮັູ້ວັ້ີ່າ ໃນຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນທີ ີ່ ເຂົ ັ້າຮຽນ ຊັນັ້ ປ.1 ມີ 83% ລອດເຫ ອ ຮອດຂັນັ້ ປ.5, 51% ລອດເຫ ອ ຮອດປີສຸດທາັ້ຍຂອງມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ແລະ 33% ລອດເຫ ອ ຮອດ ປີສຸດທາັ້ຍຂອງຊັນັ້ມດັທະຍມົ ປາຍ. ນກັ ຮຽນຍງິຮຽນດກີວີ່ານກັ ຮຽນຊາຍໃນທຸກໆຊັນັ້ຮຽນ. ເມ ີ່ອຄດິ ໄລີ່ ແລວັ້ກໍຈະ ເທົ ີ່າກບັການລງົທນຶ 25 ປີຕໍ ີ່ກບັນກັ ຮຽນຜູໜັ້ ຶ ີ່ ງທີ ີ່ຮຽນຈບົຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ, ຊຶ ີ່ ງມນັສະແດງເຖງິຄວາມບໍ ີ່ມີ 11 ທກັ ສະການແກໄັ້ຂບນັຫາ, ການຮີ່ວມມ ແລະ ການສ ີ່ສານ, ຄວາມຄດິສາັ້ງສນັ ແລະ ນະວດັຕະກໍາ, ສ ີ່ມວນຊນົ ຂໍມັ້ ູນຂີ່າວສານ ແລະ ການ ຮູເັ້ຕກັ ໂນໂລຢີ, ການຮູໄັ້ອຊທີ , ີ ຄວາມສາມາດທາງດາັ້ນສງັຄມົ ແລະ ວດັທະນະທໍານານາຊາດ, ຄວາມຮບັຜດິ ຊອບສີ່ວນບຸກຄນົ , ລະບຽບ ຕນົ ເອງ ແລະ ການລເິລີ ີ່ມ, ທກັ ສະດາັ້ນສະຕປິັນຍາ.

22 ປະສດິທພາບ ິ ຂອງລະບບົການສກຶ ສາ. ນີ ັ້ແມີ່ນຄວາມຈາໍ ເປັນອນັຮບີດີ່ວນ ທີ ີ່ຕອັ້ງປັບປຸງປະສດິທພາບ ິ ພາຍໃນຂອງ ລະບບົການຮຽນ-ການສອນໃນໂຮງຮຽນ ໃນເງ ີ່ອນໄຂທີ ີ່ມຂາ ີ ດເຂນີທາງດາັ້ນການເງນິ. ການທບົທວນກາງສະໄໝໄດສັ້ ະແດງໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ຜນົການຮຽນວຊິ າພາສາລາວ ແລະ ຄະນດິສາດຕໍ ີ່າ ໂດຍ ອງີໃສີ່ຜນົການປະເມນີຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ປ.3 ໃນປີ2017, ມ.4 ໃນປີ2019 ແລະ ການສກຶ ສາຂອງ ທະນາຄານໂລກໃນປີ2016 ກໍໄດພັ້ ບົວີ່າ ຄູປະຖມົ ມຄີວາມຮູພັ້ ຽງແຕີ່ປະມານເຄິ ີ່ ງໜຶ ີ່ ງຂອງເນ ັ້ອໃນບດົຮຽນທີ ີ່ພວກ ເຂາົສອນ. ເພ ີ່ອປັບປຸງຜນົການຮຽນ, ປັດຈບຸ ນັນີ ັ້ກໍາລງັນໍາໃຊຫັ້ ກັ ສູດໃໝີ່ ສໍາລບັຫອັ້ງກຽມປະຖມົ 1 ປີ, ຫ ກັ ສູດຊັນັ້ ປະຖມົ ສກຶ ສາ ແລະ ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາ ແລະ ຄູອາຈານກໍ ີ່ ໄດຮັ້ບັການຝຶກອບົຮມົ ໃນການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ . ມຄີໍາເຫນັ ຈາກກອງປະຊຸມປຶກສາຫາລໃ ນລະດບັທອັ້ງຖິ ີ່ ນວີ່າ ຫ ກັ ສູດການຮຽນໃນຊັນັ້ປະຖມົ ຂັນັ້ຕົນັ້ (ປ.1 ແລະ ປ.2) ແມີ່ນ ມຫີ າຍວຊິ າໂພດ, ດັ ີ່ງນັນັ້ ຖາັ້ຢາກປັບປຸງຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ ຕອັ້ງໄດເັ້ອາົໃຈໃສີ່ ແລະ ເພີ ີ່ມເວລາໃນ ການສດິສອນພາສາລາວ ແລະ ຄະນດິສາດໃຫຫັ້ າຍຂຶ ັ້ນ. ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ໄດຮັ້ ບັຮູວັ້ີ່າ ຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍໃນການນໍາໃຊຫັ້ ກັ ສູດໃໝີ່ ແມີ່ນສູງກວີ່າ ຄີ່າໃຊັ້ ຈີ່າຍໃນການພດັທະນາຫ ກັ ສູດຕວົຈງິ. ການສະໜອງປຶມັ້ ຕໍາລາຮຽນ, ອຸປະກອນຮບັ ໃຊກັ້ ານຮຽນ-ການສອນ ແລະ ຄີ່ ູມຄ ູໃໝີ່ ເຮດັ ໃຫກັ້ ະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ຕອັ້ງໄດມັ້ ຄີີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍຢີ່ າງຫ ວງຫ າຍ. ເຊັ ີ່ນດຽວກນັ , ຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍ ສໍາລບັການຝຶກອບົຮມົ ຄູໃນການນໍາໃຊຫັ້ ກັ ສູດໃໝີ່ ແລະ ວທິ ກີ ານສດິສອນໃໝີ່ ແລະ ການບໍລຫິ ານການປີ່ ຽນແປງ ທີ ີ່ຈາໍ ເປັນເພ ີ່ອຊີ່ວຍໃຫພັ້ ວກເຂາົຍອມຮບັວທິ ກີ ານໃໝີ່ , ທງັໝດົນີ ັ້ ເຮດັ ໃຫກັ້ ະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ຕອັ້ງ ຮບັພາລະຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍຢີ່ າງມະຫາສານ. ວທິ ກີ ານສດິສອນແບບໃໝີ່ ໄດຖັ້ ກ ນໍາໃຊເັ້ພ ີ່ອຊີ່ວຍນກັ ຮຽນຜູທັ້ ີ ີ່ ໃຊພັ້າສາລາວເປັນພາສາທສີອງ. ການປະ ເມນີຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ມ.4 ໃນປີ2019 ໄດສັ້ ະແດງໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ຜນົການຮຽນພາສາລາວ, ຄະນດິສາດ ແລະ ວທິ ະຍາສາດຕໍ ີ່າ ຊຶ ີ່ ງສະແດງໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິຜນົກະທບົສະສມົ ຈາກຄຸນນະພາບຂອງການສກຶ ສາຊັນັ້ປະຖມົ ທີ ີ່ຕໍ ີ່າ. ປັດຈບຸ ນັນີ ັ້ໃນທົ ີ່ວຊັນັ້ ປະຖມົ ສກຶ ສາ, ມີ27% ຂອງຫອັ້ງຮຽນ ແມີ່ນມກີ ານສອນຫອັ້ງຄວບ ຊຶ ີ່ ງມນັ ເປັນສິ ີ່ ງທາັ້ທາຍ ເພີ ີ່ມເຕມີ ໃຫແັ້ກີ່ຄູສອນ ແລະ ນກັ ຮຽນ. ເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ແລະ ໃຊປັ້ ະໂຫຍດຈາກການຫຸ ດພົນັ້ ອອກຈາກສະຖານະ ພາບປະເທດດອັ້ ຍພດັທະນາ, ຜູທັ້ ີ ີ່ຈບົການສກຶ ສາຊັນັ້ມດັທະຍມົ ມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງມຄີວາມສາມາດດາັ້ນການຮູັ້ ໜງັສ ແລະ ການຄດິ ໄລີ່ເລກທີ ີ່ຈາໍ ເປັນ ເພ ີ່ອໃຫສັ້າມາດຮບັມກ ບັທກັ ສະສດັຕະວດັທີ21. ທງັໝດົນີ ັ້ຈະຮຽກຮອັ້ງ ໃຫມັ້ ກີ ານປັບປຸງວທິ ກີ ານສະໜອງ ການສກຶ ສາຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ພາກບງັຄບັ ໂດຍໃຫມັ້ ກີ ານກໍານດົ ນະໂຍບາຍ ແລະ ຍຸດທະສາດ ທີ ີ່ຈະຊີ່ວຍເພີ ີ່ມປະສດິທຜິນົດາັ້ນຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍ ແລະ ປະສດິທພິ າບຂອງການສະໜອງ ການສກຶ ສາ. ພອັ້ມດຽວກນັນີ ັ້ ກໍຮຽກຮອັ້ງໃຫມັ້ ກີ ານປັບປຸງການລງົທນຶ ໃສີ່ວຽກງານດັ ີ່ງກີ່າວ ເພ ີ່ອປັບປຸງຜນົການ ຮຽນໃນທົ ີ່ວປະເທດ, ໂດຍສະເພາະໃນເມອ ງທີ ີ່ດອັ້ ຍໂອກາດ. 6.1.2 ພາກສີ່ວນຮບັຜດິຊອບ ຜນົສໍາເລດັ ໃນການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັສູງ ທີ ີ່ມລີກັ ສະນະດາັ້ນຍຸດທະສາດນີ ັ້ແມີ່ນຄວາມຮບັ ຜດິຊອບຮີ່ວມກນັຂອງກມົ ການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ, ກມົ ສາມນັສກຶ ສາ, ກມົ ສາັ້ງຄູ, ກມົ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ສູນການສກຶ ສາຮຽນຮີ່ວມ, ສະຖາບນັຄົນັ້ ຄວາັ້ວທິ ະຍາສາດການສກຶ ສາ (ສູນຄົນັ້ ຄວາັ້ ແລະ ປະເມນີຜນົ ) ແລະ ສູນ ປະກນັຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ. 6.1.3 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ແລະ ນະໂຍບາຍ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ1.1: ຫ ກັ ສູດສະບບັປັບປຸງ ໄດຮັ້ບັການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ໃນທຸກຊັນັ້ຮຽນ ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ

23 • ຄະນະກໍາມະການຮບັຮອງຫ ກັ ສູດ ຈະຮບຮອງ ັ ສ ີ່ການຮຽນໃໝີ່ທງັໝດົ (ປຶມັ້ ແບບຮຽນ, ຄີ່ ູມຄ ູ, ອຸປະກອນ ຮບັ ໃຊກັ້ ານຮຽນ-ການສອນຕີ່າງໆ) ລວມທງັຄວາມສອດຄີ່ອງກບັການສກຶ ສາຮຽນຮີ່ວມ ແລະ ບດົບາດຍງິ- ຊາຍ ກີ່ອນຈະຈດັພມິ , ແຈກຢາຍ ແລະ ນໍາໃຊໃັ້ນຫ ກັ ສູດໃໝີ່ ; • ປະເມນີປະສດິທຜິນົຂອງວທິ ການ ີ ຕີ່າງໆ ໃນການປັບປຸງຫ ກັ ສູດພາສາລາວສໍາລບັຊັນັ້ປະຖມົ ຂັນັ້ຕົນັ້, ໂດຍ ສະເພາະສໍາລບັນກັ ຮຽນທີ ີ່ບໍ ີ່ ເວົ ັ້າພາສາລາວເປັນພາສາແມີ່ ເພ ີ່ອນໍາສະເໜໃີຫລັ້ ດັຖະມນົຕອະີ ນຸມດັວທິ ການ ີ ທີ ີ່ ເປັນເອກະພາບ ເພ ີ່ອສອນພາສາລາວໃນຫອັ້ງກຽມປະຖມົ ແລະ ຊັນັ້ປະຖມົ ຂັນັ້ຕົນັ້ ມຄວາມ ີ ເຂັມັ້ ແຂງ; • ທບົທວນຈາໍ ນວນວຊິ າຮຽນ ແລະ ຊົ ີ່ວໂມງຮຽນຂອງແຕີ່ລະວຊິ າ ໃນຊັນັ້ປະຖມົ ປີທີ1 ແລະ ປີທີ2; • ກວດກາເບິ ີ່ ງຄວາມສອດຄີ່ອງລະຫວີ່າງຫ ກັ ສູດໃນປີສຸດທາັ້ຍຂອງຊັນັ້ປະຖມົ ແລະ ປີທໍາອດິຂອງຊັນັ້ມດັ ທະ ຍມົ ສກຶ ສາ ແລະ ຮບັປະກນັຄວາມສອດຄີ່ອງລະຫວີ່າງຫ ກັ ສູດຊັນັ້ປະຖມົ ແລະ ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້. ບນັດາຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະນາຕີ່າງໆທີ ີ່ກໍາລງັເຮດັວຽກຮີ່ວມກບັສະຖາບນັຄົນັ້ ຄວາັ້ວທິ ະຍາສາດການສກຶ ສາ ໃນ ການປັບປຸງຫ ກັ ສູດລະດບັຕີ່າງໆ ຈະປະສານງານກນັ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັຄວາມຕໍ ີ່ ເນ ີ່ອງລະຫວີ່າງຫ ກັ ສູດຊັນັ້ ປະຖມົ ແລະ ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາ; • ການສະເໜປີີ່ ຽນແປງຫ ກັ ສູດບາງວຊິ າໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ກໍ ີ່ຈະອງີໃສີ່ຫ ກັ ສູດໃໝີ່ ປ.5 ສໍາລບັ ວຊິ າດຽວກນັ ; • ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ຈະຕອັ້ງມກີ ານວເິຄາະເຖງິຜນົປະໂຫຍດດາັ້ນຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍທີ ີ່ສມົ ບູນແບບ ກີ່ ຽວກບັຜນົກະທບົ ໂດຍກງົຕໍ ີ່ຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ເມ ີ່ອສມົ ທຽບກບັຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍດາັ້ນການເງນິ ແລະ ການນໍາໃຊຄັ້ ນົ ໃນການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັຫ ກັ ສູດໃໝີ່ ກີ່ອນທີ ີ່ຈະພຈິ າລະນາປັບປຸງຫ ກັ ສູດໃໝີ່ ນອກຈາກທີ ີ່ ມໃີນແຜນປະຈບຸ ນັນີ ັ້ . ຜນົຂອງການວເິຄາະຜນົປະໂຫຍດດາັ້ນຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍດັ ີ່ງກີ່າວ ຕອັ້ງນໍາສະເໜຕີໍ ີ່ກະຊວງ ການເງນິ ເພ ີ່ອແນໃສີ່ຮບັປະກນັ ໃຫໄັ້ດຊັ້ ບັພະຍາກອນການເງນິທີ ີ່ຈາໍ ເປັນເພີ ີ່ມເຕມີ . ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ1.2: ຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ປ.3, ປ.5, ມ.4 ແລະ ມ.6 ໄດຮັ້ບັການປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນ. ຢາກບນັລຸໄດຜັ້ ນົ ໄດຮັ້ ລັ ະດບັກາງດັ ີ່ງກີ່າວ ຄວາມຕອັ້ງການງບົປະມານທີ ີ່ສອດຄີ່ອງກບັສມົ ມຸດຖານດາັ້ນການ ເງນິ “ຍກົ ສູງຄຸນນະພາການສກຶ ສາ” ແລະ/ຫ ງບົປະມານການຊີ່ວຍເຫ ອ ຈາກພາຍນອກ ຕອັ້ງສຸມໃສີ່ຜນົ ໄດຮັ້ ບັ ລະດບັກາງນີ ັ້ ເປັນພເິສດ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ປຶມັ້ ຄີ່ ູມຄ ູຈະຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງໃໝີ່ ເພ ີ່ອໃຫປັ້ ະກອບມວີທິ ກີ ານປະເມນີແບບງີ່າຍດາຍ ແລະ ພາກ ປະຕບິດັທີ ີ່ຄູສາມາດນໍາໃຊໃັ້ນຫອັ້ງຮຽນ ລວມທງັສໍາລບັ ເດກັ ພກິ ານ ແລະ ເດກັ ທີ ີ່ ໃຊພັ້າສາລາວເປັນພາສາ ທສີອງຂອງເຂາົເຈົ ັ້າ. ພດັທະນາ ແລະ ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັແຜນປະຕບິດັ ງານທີ ີ່ມມູນີ ຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍ ເພ ີ່ອຝຶກອບົ ຮມົ ຄູໃຫນັ້ໍາໃຊເັ້ຕກັ ນກິການປະເມນີດັ ີ່ງກີ່າວ. • ແຜນງບົປະມານ ແລະ ແຜນປະຕບິດັ ງານ ເພ ີ່ອດໍາເນນີ ການປະເມນີຜນົການຮຽນຮູຂັ້ ອງນກັ ຮຽນ ໃນຂັນັ້ ປ.3, ປ.5, ມ.4 ແລະ ມ.6 ຈະຖກ ພດັທະນາ ແລະ ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ . • ມາດຕະຖານຕໍ ີ່າສຸດສໍາລບັການສອບເສງັ ມ.4 ໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາຂຶ ັ້ນ ລວມທງັໃຫມັ້ ຄີວາມຢ ດຢີ່ ຸນສໍາ ລບັນກັ ຮຽນທີ ີ່ມຄີວາມຕອັ້ງການພເິສດ. • ລະບບົການສອບເສງັຢີ່ ູຂັນັ້ ປ.5 ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງໃຫເັ້ຂັມັ້ ແຂງ ເພ ີ່ອໃຫຂັ້ ະບວນການສອບເສງັເປັນ ລະບບົ ແລະ ເປັນມາດຕະຖານ ທີ ີ່ສາມາດຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ແລະ ນໍາໃຊເັ້ພ ີ່ອສມົ ທຽບຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນໃນທົ ີ່ວເມອ ງ. ຖາັ້ປະສບົຜນົສໍາເລດັ , ຜນົຂອງການສອບເສງັດັ ີ່ງກີ່າວອາດສາມາດນໍາໃຊເັ້ພ ີ່ອປີ່ ຽນ ແທນການສອບເສງັລະດບັຊາດທີ ີ່ມຄີີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍແພງທີ ີ່ນໍາໃຊຢັ້ີ່ ູໃນປັດຈບຸ ນັ .

24 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ1.3: ອດັຕາການເຂົ ັ້າຮຽນໃໝີ່ ແລະ ອດັຕາການເລ ີ່ອນຂັນັ້ ໃນທຸກລະດບັ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ແນໃສີ່ ເຮດັ ໃຫອັ້ດັຕາການຈບົຊັນັ້ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ຄະນະກໍາມະການຈດັສນັຄູ ແລະ ຄະນະກໍາມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ ເຮດັໜາັ້ທີ ີ່ອນັສໍາຄນັ ໃນ ການກໍານດົບູລມິ ະສດິ ເພ ີ່ອຂະຫຍາຍຫອັ້ງກຽມປະຖມົ 1 ປີ(ຫ ຂະຫຍາຍການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນຮູບ ແບບ ອ ີ່ນໆ) ແທນການຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນອະນຸບານ. ຊຶ ີ່ ງລວມທງັການໃຫຂັ້ໍແັ້ນະນໍາແກີ່ຂັນັ້ ແຂວງກີ່ ຽວ ກບັວທິ ກີ ານຈດັບູລມິ ະສດິການຂະຫຍາຍຫ ກັ ສູດດັ ີ່ງກີ່າວ ໃຫກັ້ ບັບນັດາ 40 ເມອ ງບູລມິ ະສດິທີ ີ່ດອັ້ ຍ ໂອກາດ. ການດໍາເນນີວຽກດັ ີ່ງກີ່າວຮຽກຮອັ້ງໃຫປັ້ ັບປຸງດາັ້ນນຕິກິ ໍາ ເພ ີ່ອສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງໃຫບັ້ ນັດາ ຄະນະກໍາມະການເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ໂດຍສະເພາະໃນລະດບັທອັ້ງຖິ ີ່ ນ. • ສົ ີ່ງເສມີ ວທິ ກີ ານທີ ີ່ມຫີ ວົຄດິປະດດິສາັ້ງໃນການສະໜອງການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ພອັ້ມດວັ້ຍການວເິຄາະ ຜນົປະໂຫຍດດາັ້ນຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍຂອງວທິ ກີ ານດັ ີ່ງກີ່າວ ເພ ີ່ອເຮດັ ໃຫມັ້ ຄີວາມຍນ ຍງົດາັ້ນການເງນິ. • ທບົທວນວທິ ການ ີ ຂະຫຍາຍໂອກາດເຂົ ັ້າຮຽນໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ລວມທງັໂຄງສາັ້ງ 5+4+3. ການທບົ ທວນດັ ີ່ງກີ່າວນີ ັ້ຈະກໍານດົໃຫມັ້ ຂີໍສະັ້ ເໜໃີຫແັ້ກີ່ລດັຖະມນົຕີແລະ ໜີ່ວຍງານວຊາ ິ ການຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ກີ່ ຽວກບັປີ່ ຽນແປງທີ ີ່ຕອັ້ງການ ເພ ີ່ອເພີ ີ່ມການເຂົ ັ້າຮຽນຂອງນກັ ຮຽນໃນເຂດຊນົນະບດົ ແລະ ຫີ່າງໄກສອກຫ ກີ . ອງີຕາມຜນົ ຂອງການທບົທວນດັ ີ່ງກີ່າວ, ນຕິກິ ໍາທີ ີ່ຈາໍເປັນອາດຈະໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາ ຂຶ ັ້ນມາ ເພ ີ່ອສາັ້ງໂຄງປະກອບການສກຶ ສາຊັນັ້ປະຖມົ ແລະ ມດັທະຍມົ ພອັ້ມທງັກໍານດົວທິ ການ ີ ສະໜອງ ການສກຶ ສາຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ໂດຍສະເພາະໃນບນັດາໂຮງຮຽນນອັ້ຍໃນເຂດຊນົນະບດົ . • ຄະນະກໍາມະການແຫີ່ງຊາດເພ ີ່ອການຮຽນຮູຕັ້ ະຫ ອດຊວີດິ ຈະໄດຮັ້ ບັການສາັ້ງຕັ ັ້ງຂຶ ັ້ນໃນລະດບັຊາດ ແລະ ລະດບັທອັ້ງຖິ ີ່ ນ ເພ ີ່ອເຮດັໜາັ້ທີ ີ່ ໃນການເຊ ີ່ອມໂຍງກນັລະຫວີ່າງການສກຶ ສາໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ການສກຶ ສາ ນອກໂຮງຮຽນ. ພາລະບດົບາດສໍາລບັຄະນະກໍາມະການນີ ັ້ຈະຖກ ພດັທະນາຂຶ ັ້ນມາ ພອັ້ມທງັໄດຮັ້ ບັ ອະນຸມດັ ເພ ີ່ອຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ . • ດໍາລດັວີ່າດວັ້ ຍການຮຽນຮູຕັ້ ະຫ ອດຊວີດິ ຈະໄດຮັ້ ບັການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ໂດຍໃຫກັ້ ວມເອາົການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ, ປະຖມົ ສກຶ ສາ ຈນົຮອດການສກຶ ສາຊັນັ້ສູງ, ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ແລະ ການຮຽນຮູັ້ ຕາມອດັທະຍາໄສ. ມາດຕະຖານດາັ້ນຄຸນນະພາບຈະຖກ ພດັທະນາຂຶ ັ້ນ ເພ ີ່ອຮບັຮູທຸກຮູບແບບຂອງການ ັ້ ຮຽນເພ ີ່ອອອກໃບຢັ ັ້ງຢ ນໃຫັ້ ພອັ້ມດວັ້ ຍການທບົທວນລະບບົການຮບັຮອງທີ ີ່ມຢີີ່ ູແລວັ້ ເພ ີ່ອຮບັຮູກັ້ ານ ຮຽນທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັຈາກແຫີ່ ງຕີ່າງໆ, ລວມທງັປະສບົການການຮຽນຮູຕັ້າມອດັທະນາໄສຂອງຜູຮຽນ ັ້ , ໂດຍອງີໃສີ່ ຂອບຄຸນວຸດທຂິອງສາກນົ ແລະ ພາກພ ັ້ນ. • ປະຕບິດັຕາມຂໍຕັ້ ກົ ລງົໃຫກັ້ ະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ທີ ີ່ຈະຮບັຜດິຊອບໂຄງການອາຫານໃນ ໂຮງຮຽນທີ ີ່ສະໜບັສະໜນູ ໂດຍອງົການອາຫານໂລກ, ນະໂຍບາຍເພ ີ່ອຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ແຜນງານອາຫານ ແລະ ໂພຊະນາການໃນໂຮງຮຽນໃນແຕີ່ລະຂັນັ້ ໂດຍຮບັປະກນັຄວາມຍນ ຍງົທາງດາັ້ນການເງນິ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັ ການພດັທະ ນາ, ພອັ້ມທງັສກຶ ສາເຖງິປະສດິທຜິນົທາງດາັ້ນຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍ ຂອງແຜນງານອາຫານໃນໂຮງຮຽນ. ນະໂຍບາຍດັ ີ່ງກີ່າວ ຕອັ້ງແນໃສີ່ນກັ ຮຽນທີ ີ່ດອັ້ ຍໂອກາດ, ອາໄສຢີ່ ູໃນເຂດທີ ີ່ຂາດເຂນີອາຫານ ແລະ ພຈິ າລະນາເຖງິຜນົການຄົນັ້ ຄວາັ້ຕີ່າງໆ ທີ ີ່ອງົການອາຫານໂລກໄດສັ້ກຶ ສາຜີ່າມາ ໃນຫວົຂໍຄັ້ ວາມບໍ ີ່ປອດໄພ ດາັ້ນອາຫານຢີ່ ູພ ັ້ນທີ ີ່ ທີ ີ່ອງົການອາຫານໂລກຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັແຜນງານອາຫານໃນໂຮງຮຽນ. ໜຶ ີ່ ງໃນການ ຄົນັ້ ຄວາັ້ທີ ີ່ດໍາເນນີໂດຍອງົການອາຫານໂລກ ແມີ່ນແຜນງານອາຫານໃນໂຮງຮຽນມກີ ານກວມລວມຫ າຍ ໜອັ້ ຍຊໍ ີ່າໃດ ແລະ ການສກຶ ສາຄົນັ້ ຄວາັ້ດັ ີ່ງກີ່າວພບົວີ່າພວກເຂາົຕອັ້ງໄດເັ້ຮດັຫ າຍຢີ່ າງ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັວີ່າ ເດກັ ພກິ ານທີ ີ່ດອັ້ ຍໂອກາດສີ່ວນໃຫຍີ່ ໃຫໄັ້ດເັ້ຂົ ັ້າເຖງິແຜນງານອາຫານໃນໂຮງຮຽນ. ຕອັ້ງດໍາເນນີການປະ

25 ເມນີປຽບທຽບກີ່ ຽວກບັຜນົກະທບົທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງກບັການສບ ຕໍ ີ່ ເຂົ ັ້າຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ລະຫວີ່າງການສະ ໜອງອາຫານໃຫນັ້ກັ ຮຽນເມ ີ່ອທຽບກບັການໃຫເັ້ງນິສດົ ຫ ການສະໜອງຊບັພະຍາກອນອ ີ່ນໆໃຫັ້ ນກັ ຮຽນ. • ຄວາມສໍາຄນັຂອງແຜນງານນໍ ັ້າສະອາດ ແລະ ສຸຂະອະນາໄມ ຕໍ ີ່ການສບ ຕໍ ີ່ຮຽນຂອງນກັ ຮຽນໃນໂຮງຮຽນ ໄດຖັ້ ກ ຮບັຮູັ້ແລະ ນໍາໃຊຂັ້ ອບມາດຕະຖານຄຸນນະພາບຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ. ຫອັ້ງການສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ເມອ ງ ຕອັ້ງຮບັຜດິຊອບໃນການລະດມົ ຊບັພະຍາກອນຈາກແຂວງ, ເມອ ງ ແລະ ຊຸມຊນົ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ວີ່າໂຮງຮຽນທຸກແຫີ່ງຕອັ້ງມນີໍ ັ້າສະອາດໃຊັ້ແລະ ມຫີ ອັ້ງນໍ ັ້າທີ ີ່ ແຍກ ຍງິ-ຊາຍ ພອັ້ມທງັເຂົ ັ້າໃຈກີ່ ຽວກບັການ ປົກປັກຮກັ ສາໃຫສັ້າມາດນໍາໃຊໄັ້ດຕັ້ ະຫ ອດ. ແບບສອບຖາມຂອງສູນສະຖຕິກິ ານສກຶ ສາ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການ ປັບປຸງ ເພ ີ່ອໃຫກັ້ ວມເອາົຂໍມັ້ ູນທີ ີ່ຈາໍ ເປັນສໍາລບັນໍ ັ້າສະອາດ ແລະ ສຸກຂະອານາໄມ. ການແຜີ່ລະບາດຂອງ COVID-19 ໄດຊັ້ ີ ັ້ໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິຄວາມສໍາຄນັ ທີ ີ່ ໂຮງຮຽນທຸກແຫີ່ງຕອັ້ງມນີໍ ັ້າສະອາດໃຊັ້ແລະ ການສົ ີ່ງເສມີ ການອະນາໄມທີ ີ່ຖກ ຕອັ້ງເປັນມາດຕະການປອັ້ ງກນັ ແລະ ຄວບຄຸມທີ ີ່ສໍາຄນັ . • ແຕີ່ງຕັ ັ້ງໜີ່ວຍງານວຊິ າການຮີ່ວມລະຫວີ່າງກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລາ ິ , ກະຊວງແຮງງານ ແລະ ສະ ຫວດັດກີ ານສງັຄມົ , ກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ແລະ ຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະນາ ເພ ີ່ອເຮດັໜາັ້ທີ ີ່ ໃນການກວດກາ, ກໍານດົ ແລະ ສະໜອງການບໍລກິ ານສໍາລບັ ເດກັ ພກິ ານ. • ການກຽມຄວາມພອັ້ມຕໍ ີ່ ເຫດສຸກເສນີ ແລະ ການປັບຕວົຕໍ ີ່ຄວາມສີ່ ຽງດາັ້ນໄພພບິດັ ໃນຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ເພ ີ່ອໃຫລັ້ ບົກວນການຮຽນໜອັ້ຍທີ ີ່ສຸດ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການທບົທວນ ແລະ ປັບປຸງໃຫເັ້ຂັມັ້ ແຂງ ໂດຍຜີ່ານການຄົນັ້ ຄວາັ້ເພີ ີ່ມເຕມີ ຂອງສະຖາບນັການສກຶ ສາຊັນັ້ສູງ. ເພ ີ່ອໃຫຂັ້ໍມູນັ້ ການກຽມພອັ້ມທີ ີ່ດີ ກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລາ ິ ຈະກະກຽມແຜນການແກໄຂັ້ ໄພພບິດັ ໃນຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ລວມທງັພດັທະນາ GIS ເພ ີ່ອຕດິຕາມ ແລະ ວາງແຜນການກຽມພອັ້ມຕອບໂຕສຸກັ້ ເສນີ ແລະ ໃຫເັ້ຊ ີ່ອມໂຍງກບັ LESMIS. • ນະໂຍບາຍການເລ ີ່ອນຂັນັ້ ແບບຕໍ ີ່ ເນ ີ່ອງ ຈະໄດຮັ້ ບັການທບົທວນເພ ີ່ອສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງການຈດັຕັ ັ້ງປະຕິ ບດັການບໍາລຸງເພີ ີ່ມ ທງັໃນໄລຍະການຮຽນ ຫ ໄລຍະພກັ ພາກຮຽນ ໃຫນັ້ກັ ຮຽນທີ ີ່ມຜີນົການຮຽນຕໍ ີ່າ ເພ ີ່ອ ເລ ີ່ອນຂັນັ້ປົກກະຕ.ິ • ຄູຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການຝຶກອບົຮມົ ກີ່ ຽວກບັທກັ ສະການສດິສອນຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ກີ່ ຽວກບັວທິ ການ ີ ນໍາໃຊວັ້ທິ ການ ີ ປະເມນີນກັ ຮຽນໃນຫອັ້ງຮຽນ ດັ ີ່ງທີ ີ່ ໄດລະັ້ ບຸໄວໃນັ້ ຄີ່ ູມຄູ ປະຖມົ ສະບບັປັບປຸງໃໝີ່ ເພ ີ່ອກໍານດົຄວາມ ຕອັ້ງການ ແລະ ໃຫການ ັ້ ຊີ່ວຍເຫ ອ ນກັ ຮຽນອີ່ອນ. • ພດັທະນານະໂຍບາຍ ເພ ີ່ອຮບັ ຮອງເອາົນກັ ຮຽນທີ ີ່ຖພາ ແລະ ເກດີລູກແລວັ້ ໃຫກັ້ ບັ ເຂົ ັ້າມາສບ ຕໍ ີ່ຮຽນໃນ ລະບບົປົກະຕ.ິ • ສກຶ ສາຄວາມເປັນໄປໄດກັ້ີ່ ຽວກບັ ໂຄງການການສະໜອງນະໂຍບາຍການໃຫທັ້ ນຶກູຢັ້ ມ ເພ ີ່ອປັບປຸງອດັຕາ ການລອດເຫ ອ ໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ ໂດຍຜີ່ານການຮີ່ວມມລ ະຫວີ່າງລດັ -ເອກະຊນົ . • ສົ ີ່ງເສມີ ການຮຽນຮູດັ້າັ້ນດຈິຕິອນ ເປັນທາງເລອ ກໜຶ ີ່ ງໃນການຮຽນທາງໄກ, ໂດຍສະເພາະໃນເວລາທີ ີ່ປິດ ໂຮງຮຽນ ເມ ີ່ອມເີຫດສຸກເສນີ ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ອນການລບົກວນໃນການຮຽນ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ1.4: ສົ ີ່ງເສມີ ການຂະຫຍາຍຫອັ້ງຝຶກອບົຮມົ ວຊາ ິ ຊບີ ເພ ີ່ອພດັທະນາທກັ ສະໃຫແັ້ກີ່ ນກັ ຮຽນທີ ີ່ຈະຮຽນຈບົຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ. ຢາກບນັລຸໄດຜັ້ ນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງນີ ັ້ ຈະຕອັ້ງມກີ ານສະໜອງທນຶທີ ີ່ ສອດຄີ່ອງກບັສມົ ມຸດຖານດາັ້ນການເງນິ “ຍກສູງຄຸນນະພາບ ົ ການສກຶ ສາ” ແລະ /ຫ ງບົປະມານ ODA ຕອັ້ງສຸມໃສີ່ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງນີ ັ້ໂດຍສະເພາະ.

26 ໄດມັ້ ກີ ານທດົລອງຫ ກັ ສູດສາມນັວຊິ າຊບີຄ ສາມນັ (60%) ແລະ ວຊິ າຊບີ (40%) ໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນ ປາຍ ຢີ່ ູໂຮງຮຽນກນິນອນຊນົ ເຜົ ີ່າ 3 ແຫີ່ງຂອງ 3 ແຂວງ ດວັ້ ຍຜນົສໍາເລດັທີ ີ່ໜາັ້ເພິ ີ່ ງພໍໃຈ. ວຊິ າຊບີໄດຈັ້ ດັຕັ ັ້ງ ສດິສອນໃນສະຖາບນັອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ຝຶກອບົຮມົ ວຊິ າຊບີ ດວັ້ ຍຫ ກັ ສູດທີ ີ່ຕີ່າງຈາກອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ຝຶກ ອບົຮມົ ວຊິ າຊບີ ໂດຍນໍາໃຂຄັູ້ຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ ທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການຝຶກອບົຮມົ ແລວັ້ ໃນການສດິສອນ. ມໂີຮງ ຮຽນກນິນອນຊນົ ເຜົ ີ່າອກີ 8 ແຫີ່ງໃນ 8 ແຂວງ ສະແດງເຈດຈາໍ ນງົໃນການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັຫ ກັ ສູດປະສມົ ມດັທະ ຍມົ ຕອນປາຍ ແບບດຽວກນັນີ ັ້ຕ ີ່ມອກີ . ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ປະເມນີຄວາມເຊ ີ່ອມໂຍງລະຫວີ່າງການສກຶ ສາວຊິ າຊບີໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ ແລະ ຫ ກັ ສູດອາຊວີະ ສກຶ ສາທີ ີ່ມຢີີ່ ູໃນປັດຈບຸ ນັ ເພ ີ່ອກໍານດົຄວາມຕອັ້ງການໃນການແຍກຫ ກັ ສູດວຊິ າຊບີອອກຕີ່າງຫາກ ໃນລະ ດບັມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ. • ອງີໃສີ່ຜນົຂອງການປະເມນີຂາັ້ງເທງິ, ອອກດໍາລດັລດັຖະມນົຕກີີ່ ຽວກບັພາລະບດົບາດ ແລະ ຄວາມຮບັ ຜດິຊອບຂອງກມົ ສາມນັສກຶ ສາ, ກມົ ອາຊວະີ ສກຶ ສາ ແລະ ຝ ກອບົຮມົ ວຊາ ິ ຊບີ ແລະ ໂຮງຮຽນກນິນອນ ຊນົ ເຜົ ີ່າ ເພ ີ່ອຂະຫຍາຍຫ ກັ ສູດການສດິສອນຫອັ້ງສາມນັວຊາ ິ ຊບີໃຫໄັ້ດໃນັ້ 11 ແຂວງ ຊຶ ີ່ ງລວມທງັການນໍາ ໃຊສັ້ ິ ີ່ ງອໍາ ນວຍຄວາມສະດວກຂອງບນັດາສະຖາບນັອາຊວະີ ສກຶ ສາ ແລະ ຝ ກອບົຮມົ ວຊາ ິ ຊບີສໍາລບັ ນກັ ຮຽນໃນໂຮງຮຽນກນິນອນຊນົ ເຜົ ີ່າ ພອັ້ມທງັຝຶກອບົຮມົ ຄູສາມນັ ໃຫມັ້ ທີ ກັ ສະການສດິສອນວຊາ ິ ຊບີ ໂດຍອາຈານສອນອາຊວະີ ສກຶ ສາ ແລະ ຝຶກອບົຮມົ ວຊາ ິ ຊບີ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ1.5: ຫຸ ດຜີ່ ອນຄວາມແຕກໂຕນທາງດາັ້ນຊບັພະຍາກອນລະຫວີ່າງເຂດທີ ີ່ດອັ້ຍ ໂອກາດ ແລະ ເຂດທີ ີ່ມໂອີ ກາດດກີວີ່າໂດຍຜີ່ານການສາັ້ງຕັ ັ້ງກີ່ ຸມໂຮງຮຽນ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ໄດກັ້ ໍານດົ ເອາົ40 ເມອ ງບູລມິ ະສດິທີ ີ່ມຜີນົການຮຽນຕໍ ີ່າກວີ່າຄີ່າສະເລີ່ຍໃນ ທົ ີ່ວປະເທດຕາມຕວົຊີ ັ້ບອກທີ ີ່ ໄດເັ້ລອ ກເຟັນັ້ ແລວັ້. ການທບົທວນເຄິ ີ່ ງສະໄໝ ຂອງແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2016-2020 ໄດກັ້ ໍານດົຄວາມຕອັ້ງການອນັຮບີດວນ ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມແຕກໂຕນໃນຜນົການຮຽນ ແຕີ່ ຕອັ້ງໄດຈັ້ ດັສນັ ເພີ ີ່ມດາັ້ນຊບັພະຍາກອນມະນຸດ ແລະ ງບົປະມານໃຫແັ້ກີ່ 40 ເມອ ງ ຖາັ້ມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໄດຫັ້ ຸ ດ ຜີ່ອນຄວາມແຕກໂຕນດັ ີ່ງກີ່າວ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ອອກດໍາລດັຂອງລດັຖະມນົຕີເພ ີ່ອສາັ້ງຕັ ັ້ງກີຸ່ມໂຮງຮຽນໃນ 40 ເມອ ງບູລມະິ ສດິ , ກໍານດົບຸກຄະລາກອນ ແລະ ງບົປະມານເພີ ີ່ມສໍາລບັກີ່ ຸມໂຮງຮຽນເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ ພອັ້ມທງັນໍາໃຊໄັ້ອຊທີ ີເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມແຕກໂຕນ. ກີ່ອນທີ ີ່ຈະອອກດໍາລດັສະບບັນີ ັ້ , ກມົ ສາມນັສກຶ ສາ ແລະ ກມົ ສາັ້ງຄູ ຈະຕອັ້ງກໍານດົວທິ ການ ີ ທີ ີ່ມປະີ ສດິທິ ຜນົທາງຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍໃນການສາັ້ງຕັ ັ້ງ ແລະ ນໍາໃຊກັ້ີຸ່ມໂຮງຮຽນ. • ຄະນະກໍາມະການຈດັສນັຄູ ຈະສາັ້ງແຜນເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ໃຫມັ້ ໂກີ ຕາຕໍາແໜີ່ງລດັຖະກອນ ເພ ີ່ອຈດັສນັ ໃຫັ້ ແກີ່ 40 ເມອ ງດັ ີ່ງກີ່າວ ແລະ ຄະນະກໍາມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ ຮບັປະກນັ ໃຫມັ້ ງີບົປະມານ ບໍລຫິ ານເພ ີ່ອຈດັສນັ ໃຫແັ້ກີ່ເມອ ງດັ ີ່ງກີ່າວເຊັ ີ່ນກນັ . ຊຶ ີ່ ງມນັຮຽກຮອັ້ງໃຫມັ້ ນີຕິກິ ໍາທີ ີ່ ເຂັມັ້ ແຂງ ສໍາລບັທງັ ສອງຄະນະກໍາມະການດັ ີ່ງກີ່າວ ໃນການຈດັສນັຊບັພະຍາກອນໃຫແັ້ກີ່ທອັ້ງຖິ ີ່ ນ. • ແຜນງານ “ສົ ີ່ງເສມີ ການຮູໜັ້ ງັສ ແລະ ຄະນດິສາດ” ຈະຖກ ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ໃນ 40 ເມອ ງບູລມິ ະສດິ .

27 • ທບົທວນສູດສໍາລບັການຈດັສນັ ງບົປະມານບໍລຫານ ິ ໃຫເັ້ມອ ງ ແລະ ການຈດັສນັ ງບົປະມານບໍລຫານ ິ ໂຮງ ຮຽນ ເພ ີ່ອພຈາ ິ ລະນາຈດັສນັສີ່ວນແບີ່ງງບົປະມານບໍລຫານ ິ ແລະ ເງນິບໍລຫານ ິ ໂຮງຮຽນໃຫໂຮງ ັ້ ຮຽນໃຫັ້ ແກີ່ເມອ ງເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ . 6.2 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ2: ຈາໍນວນຄູ ແລະ ຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນທີ ີ່ມຄີວາມຮູຄັ້ ວາມສາມາດ ສອດຄີ່ອງກບັມາດຕະຖານການສດິສອນທີ ີ່ ໄດັ້ ກາໍ ນດົ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ເພ ີ່ອເປັນບີ່ອນອງີໃນການພດັທະນາວຊິາຊບີຂອງພວກເຂາົເຈົ ັ້າ ພອັ້ມທງັມກີ ານປະເມນີການ ປະຕບິດັວຽກງານຢີ່ າງເປັນປົກກະຕ.ິ 6.2.1 ຫ ກັ ການ ແລະ ເຫດຜນົ ຄູສອນຊັນັ້ປະຖມົ ສກຶ ສາແມີ່ນຂອັ້ ນຂາັ້ງອີ່ອນ ທງັຄວາມຮູດັ້າັ້ນເນ ັ້ອໃນການສອນ ແລະ ທກັ ສະການສດິ ສອນຂອງຄູ. ໄດມັ້ ກີ ານປະເມນີຜນົຂອງການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ປ.4 ແລະ ຄູສອນ ປ.4. ການສກຶ ສາຄັ ັ້ງນີ 12ັ້ ໂດຍ ໄດປັ້ ະເມນີລະດບັຄວາມສາມາດຂອງຄູຊຶ ີ່ ງເຫນັວີ່າຕໍ ີ່າຫ າຍ. ຄະແນນສະເລີ່ຍຂອງຄູສອນ ປ.4 ແມີ່ນ 49% ສໍາລບັ ວຊິ າຄະນດິ ສາດ ແລະ 52% ສໍາລບັວຊິ າພາສາລາວ, ເຊິ ີ່ ງສະແດງໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ຄູມຄີວາມຮູພັ້ ຽງແຕີ່ປະມານເຄິ ີ່ ງໜຶ ີ່ ງ ຂອງເນ ັ້ອໃນທີ ີ່ພວກເຂາົສອນ. ຄະແນນຂອງຄູກີ່ ຽວກບັການທດົສອບຄວາມຮູວັ້ ຊິ າຄູຍິ ີ່ ງຕໍ ີ່າກວີ່າ, ໂດຍມຄີະແນນ ສະເລີ່ຍ 27% ຖາັ້ບໍ ີ່ມກີ ານປັບປຸງການປະຕບິດັໜາັ້ທີ ີ່ ຫ ການສດິສອນຂອງຄູ, ຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນກໍຈະບໍ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການປັບ ປຸງດຂີ ຶ ັ້ນ. ວຽກງານປະກນັຄຸນນະພາບແມີ່ນມຄວາມ ີ ເຂັມັ້ ແຂງຂຶ ັ້ນຕ ີ່ມ ໂດຍໄດມັ້ ການ ີ ພດັທະນາມາດຕະຖານການ ສດິສອນ ແລະ ການປະເມນີຜນົການສດິສອນຂອງຄູ ໂດຍອງີໃສີ່ມາດຕະຖານທີ ີ່ສາັ້ງຂຶ ັ້ນມານີ ັ້ . ໃນຂະນະດຽວກນັ , ສິ ີ່ ງສໍາຄນັແມີ່ນຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນ ຕອັ້ງເຂົ ັ້າໃຈພາລະບດົບາດຂອງຕນົ ແລະ ສາມາດຊີ່ວຍຄູໄດ. ັ້ ຄູຝຶກຫ ກັ ແລະ ທມິ ງານຄູຝຶກຂັນັ້ ແຂວງກໍາລງັໄດຮັ້ ບັການສາັ້ງຕັ ັ້ງຂຶ ັ້ນ ພອັ້ມທງັໄດຮັ້ ບັການສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງຂຶ ັ້ນຕ ີ່ມ ເພ ີ່ອ ດໍາເນນີການຝຶກຄູປະຈາໍການ ແລະ ວາງແຜນເພ ີ່ອສາັ້ງບນັດາວທະ ິ ຍາໄລຄູໃຫເັ້ປັນສູນກາງໃນການກໍ ີ່ສາັ້ງຄູ, ຝຶກອບົ ຮມົ ຄູປະຈາໍການ ແລະ ຄູນເທດ ິ . ແຂວງໃດທີ ີ່ມມະີ ຫາວທະ ິ ຍາໄລ/ຄະນະສກຶ ສາສາດ ແລະ ສະຖາບນັສາັ້ງຄູຕັ ັ້ງຢີ່ ູນໍາ ກນັ , ຄວນຈະມການ ີ ປັບປຸງພາລະບດົບາດ ແລະ ຄວາມຮບັຜດິຊອບຂອງເຂາົເຈົ ັ້າ ໂດຍການລວມຕວົ ເຂົ ັ້າກນັ . ຫ ກັ ສູດສາັ້ງຄູກໍາລງັໄດຮັ້ ບັການທບົທວນໃຫສອດ ັ້ ຄີ່ອງກບັຫ ກັ ສູດໃນໂຮງຮຽນ. ໃນຂະນະທີ ີ່ຫ ກັ ສູດຊັນັ້ປະຖມົ ໃໝີ່ກໍາ ລງັໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາ ຈິ ີ່ ງຈາໍ ເປັນຕອັ້ງຮບັປະກນັ ໃຫຫັ້ ກັ ສູດໃໝີ່ຂອງປີສຸດທາັ້ຍຊັນັ້ປະຖມົ ສອດຄີ່ອງກບັຫ ກັ ສູດ ມ. 1 ທີ ີ່ມຢີີ່ ູແລວັ້. ແຜນພດັທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ 2021-2025 ໄດສັ້ ົ ີ່ງເສມີ ໃຫສັ້າັ້ງ ແລະ ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັວທິ ກີ ານທີ ີ່ ມລີກັ ສະນະຍຸດທະຍາດ ແລະ ກວມລວມດາັ້ນການພດັທະນາອາຊບີດາັ້ນການສກຶ ສາ. ວທິ ກີ ານທີ ີ່ມລີກັ ສະນະຍຸດ ທະສາດດັ ີ່ງກີ່າວ ຄວນກວມເອາົໄປຄບົວງົວຽນຂອງອາຊບີທງັໝດົ ຊຶ ີ່ ງລວມມີຄວາມດງຶດູດໃນອາຊບີຄູ, ຄວາມຮູັ້ ເບ ັ້ອງຕົນັ້ ດາັ້ນສກຶ ສາ, ການສບ ຕໍ ີ່ຢີ່ ູໃນອາຊບີຄ,ູ ຄວາມກາັ້ວໜາັ້ດາັ້ນອາຊບີ ແລະ ການພດັທະນາອາຊບີແບບຕໍ ີ່ ເນ ີ່ອງ ລວມທງັການຮີ່ວມມຊ ີ່ວຍເຫ ອ ຂອງຄີ່ ູຮີ່ວມງານ. ຕອັ້ງສຸມໃສີ່ຊຸກຍູຊັ້ີ່ວຍເຫ ອ ການພດັທະນາອາຊບີທີ ີ່ມລີກັ ສະນະຕໍ ີ່ ເນ ີ່ອງຂອງຄູ ແລະ ຜູອັ້ໍານວຍການໃນຂັນັ້ ໂຮງຮຽນ ແລະ ທອັ້ງຖິ ີ່ ນ. ບນັດາຄູນເິທດມພີາລະບດົບາດສໍາຄນັ ໃນວຽກ ງານດັ ີ່ງກີ່າວ. ດັ ີ່ງນັນັ້, ຈິ ີ່ ງຮຽກຮອັ້ງໃຫລັ້ງົທນຶຢີ່ າງຫ ວງຫ າຍ ແລະ ມລີກັ ສະນະຍນ ຍງົ ໃສີ່ການພດັທະນາຄວາມສາ ມາດຂອງເຂາົເຈົ ັ້າ, ໂດຍສະເພາະແມີ່ນຂດີຄວາມສາມາດ ໃນການຊີ່ ວຍຄູສອນຫອັ້ງຄວບ, ສອນຫອັ້ງ ປ.1 ແລະ ປ. 2 ທີ ີ່ມນີກັ ຮຽນທີ ີ່ບໍ ີ່ ເວົ ັ້າພາສາລາວເປັນພາສາແມີ່ ແລະ ຊີ່ວຍຄູມດັທະຍມົ ຜູທັ້ ີ ີ່ຍງັອີ່ອນໃນວຊິ າທີ ີ່ ເຂາົເຈົ ັ້າສອນ. ວຽກ 12 World Bank 2016. Lao PDR School autonomy and accountability

28 ນີ ັ້ ຕອັ້ງການການລງົທນຶຢີ່ າງຫ ວງຫ າຍ ແລະ ມລີກັ ສະນະຍນ ຍງົໃນການພດັທະນາຄວາມສາມາດຂອງຄູ ແລະ ຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນໃນຂັນໂຮງຮຽນ ັ້ ແລະ ທອັ້ງຖິ ີ່ ນໂດຍເພີ ີ່ມງບົປະມານບໍລຫິ ານປົກກະຕທິ ີ ີ່ບໍ ີ່ ແມີ່ນເງນິເດອ ນ. 6.2.2 ພາກສີ່ວນຮບັຜດິຊອບ ຜນົ ສໍາເລດັ ໃນການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ຜນົ ໄດຮັ້ ບັ ດາັ້ນຍຸດທະສາດນີ ັ້ ແມີ່ນເປັນຄວາມຮບັ ຜດິຊອບຮີ່ ວມກນັ ຂອງກມົ ສາັ້ງຄູ, ກມົ ສາມນັສກຶ ສາ, ສະຖາບນັ ຄົນັ້ ຄວາັ້ວທະ ິ ຍາສາດການສກຶ ສາ, ສະຖາບນັ ພດັທະນາຜູບັ້ ໍລຫານ ິ ການສກຶ ສາ, ກມົ ຈດັຕັ ັ້ງ ແລະ ພະນກັ ງານ ແລະ ສູນປະກນັຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ. 6.2.3 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ແລະ ນະໂຍບາຍ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ 2.1: ຄູສອນມຄີວາມເຂັມັ້ ແຂງໃນການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັຫ ກັ ສູດໃໝີ່ ໂດຍຜີ່ານການ ຊີ່ວຍເຫອ ຈາກວຊິາການກີ່ ຸມໂຮງຮຽນ ແລະ ຄູສກຶ ສານເິທດ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ຈະທບົທວນລະບບົການສະໜບັສະໜນູ ຄູທີ ີ່ມໃີນປະຈບຸ ນັ ເພ ີ່ອຮອງຮບັ ກບັການສາັ້ງຕັ ັ້ງກີຸ່ມໂຮງຮຽນ ເປັນການສະໜບັສະໜນູ ເພີ ີ່ມເຕມີ ລວມທງັປັບປຸງພາລະບດົບາດຄວາມຮບັ ຜດິຊອບລະຫວີ່າງກີ່ ຸມໂຮງຮຽນ, ສກຶ ສາເມອ ງ ແລະ ຄູສກຶ ສານເິທດ (ພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກ). • ລະບບົການສະໜບັສະໜນູ ຄູ ອາດປະກອບມກີ ານແນະນາໍ , ການສະໜບັສະໜນູ ຈາກເພ ີ່ອນຮີ່ວມງານ ແລະ ກີ່ ຸມນກັ ວຊິ າການ ເພ ີ່ອເປັນກນົ ໄກເພີ ີ່ມເຕມີ ຈາກການຈດັກອງປະຊຸມຝຶກອບົຮມົ ແລະ ການສະໜບັ ສະໜູນຈາກຄູສກຶ ສານເິທດ. • ການຝຶກອບົຮມົ ຄູປະຖມົ ຈະສຸມໃສີ່ການຝຶກອບົຮມົ ໃນການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັຫ ກັ ສູດໃໝີ່ ຈນົຮອດສກົ ຮຽນ 2023-2024, ລວມທງັການຝຶກອບົຮມົ ການສອນຫອັ້ງຄວບ ແລະ ການຊີ່ວຍເຫ ອ ນກັ ຮຽນທີ ີ່ມີ ຄວາມຕອັ້ງການພເິສດ. • ການຝຶກອບົຮມົ ດາັ້ນຄູສອນໃນລະດບັການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ແລະ ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາ ຈະເນັນັ້ ໃສີ່ ແກັ້ ໄຂບນັດາຄວາມຕອັ້ງການທີ ີ່ ໄດກັ້ ໍານດົ ໄວໃັ້ນການປະເມນີຜນົການປະຕບິດັໜາັ້ທີ ີ່ຂອງຄູ. • ການຝຶກອບົຮມົ ຄູສໍາລບັຊັນັ້ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາ, ບູລມິ ະສດິແມີ່ນການສາັ້ງຂດີຄວາມສາມາດດາັ້ນເນ ັ້ອໃນ ຂອງວຊິ າວທິ ະຍາສາດທໍາມະຊາດ, ພາສາລາວ ແລະ ພາສາອງັກດິ. ແຜນການອບົຮມົ ບູລມິ ະສດິຈະເປັນ ພ ັ້ນຖານໃຫແັ້ກີ່ແຜນພດັທະນາວຊິ າຊບີແບບຕໍ ີ່ ເນ ີ່ອງໃນໄລຍະຍາວ • ຄວາມຕອັ້ງການດາັ້ນການຝຶກອບົຮມົ ທີ ີ່ ໄດກັ້ ໍານດົພາຍໃນແຜນການຝຶກອບົຮມົ ທີ ີ່ ເປັນບູລມິ ະສດິ ຈະຕອັ້ງ ໄດຮັ້ ບັການຮບັຮອງຈາກຄະນະວຊິ າການຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ລະດບັຜູບັ້ ລໍ ຫິ ານ ເພ ີ່ອ ຮບັປະກນັວີ່າບນັດາຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະນາ ແລະ ລດັຖະບານ ນໍາໃຊງັ້ບົປະມານການຝຶກອບົຮມົ ຂອງພວກເຂາົ ເພ ີ່ອແກໄັ້ຂຄວາມຕອັ້ງການ ການຝຶກອບົຮມົ ທີ ີ່ ໄດກັ້ ໍານດົ ໄວ.ັ້ ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ2.2: ຫ ກັ ສູດສາັ້ງຄູ ແລະ ຫ ກັ ສູດຝຶກອບົຮມົ ຄູຊັນັ້ອະນຸບານ, ປະຖມົ ແລະ ມດັທະຍມົ ໄດັ້ ຮບັການປັບປຸງ ແລະ ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ເພ ີ່ອໃຫສັ້ ອດຄີ່ອງກບັຫ ກັ ສູດການຮຽນ-ການສອນໃໝີ່ ໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ມາດຕະຖານການສດິສອນ ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ

29 • ທບົທວນຂອບນຕິກິ ໍາສໍາລບັວທິ ະຍາໄລຄູ ເພ ີ່ອສະໜບັສະໜູນບນັດາຫ ກັ ສູດໃໝີ່ສາັ້ງຄູ ແລະ ຫ ກັ ສູດຝຶກ ອບົ ຮມົ ຄູປະຈາໍການ ພອັ້ມທງັສະໜບັສະໜນູ ໃຫແັ້ກີ່ການພດັທະນາວຊິ າຊບີຄູແບບຕໍ ີ່ ເນ ີ່ອງ ໃນເງ ີ່ອນໄຂ ຄວາມສາມາດທີ ີ່ມຂີອງຄູໃນປັດຈບຸ ນັ , ຄວາມຕອັ້ງການສໍາລບັການສອນຫອັ້ງຄວບ, ການນໍາໃຊກັ້ ານຮຽນ ແບບຕັ ັ້ງໜາັ້, ການເຮດັໜາັ້ທີ ີ່ ຄູຝຶກ ແລະ ການຮບັ ເອາົຄໍາຄດິຄໍາເຫນັ . ຂອບນຕິກິ ໍາດັ ີ່ງກີ່າວ ຈະກໍານດົວທິ ີ ການທີ ີ່ ເປັນລະບບົໜຶ ີ່ ງດຽວ ຕໍ ີ່ຄວາມຮບັຜດິຊອບສໍາລບັການພດັທະນາອາຊບີຄູ. • ໃນເວລາທີ ີ່ຫ ກັ ສູດໃໝີ່ຊັນັ້ມດັທະຍມົ ກໍາລງັໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາ ແລະ ກໍາລງັພຈິ າລະນາວທິ ກີ ານທີ ີ່ ເໝາະ ສມົ ໃນການສະໜອງການສກຶ ສາຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ໃນບນັດາໂຮງຮຽນຂະໜາດນອັ້ຍ, ດັ ີ່ງນັນັ້ ຂອບນຕິກິ ໍາ ທີ ີ່ມຢີີ່ ູສໍາລບັວທິ ະຍາໄລຄູ ຈະຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການທບົທວນ. ການຮີ່ວມມທ ີ ີ່ມລີກັ ສະນະຍຸດທະສາດກບັ ບນັດາວທິ ະຍາໄລຄູຫ ສະຖາບນັສາັ້ງຄູໃນຕີ່າງປະເທດຈະຕອັ້ງໄດສັ້ ບ ຕໍ ີ່ດໍາເນນີການຕໍ ີ່ ໄປ. • ບນັດາຂັນັ້ຕອນເພ ີ່ອຮບັຮອງຫ ກັ ສູດສາັ້ງຄູຈະໄດຮັ້ ບັການທບົທວນ ແລະ ປັບປຸງ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັການ ເຊ ີ່ອມຈອດກນັລະຫວີ່າງລະດບັຕີ່າງໆຂອງການສກຶ ສາ ໂດຍສະເພາະເພ ີ່ອແກໄັ້ຂຄວາມຕອັ້ງການຄູຊັນັ້ ມດັທະຍມົ ທຸກຄນົ ໃຫສັ້າມາດສດິສອນໄດທັ້ ງັຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ແລະ ຕອນປາຍ ແລະ ສາມາດ ສອນໄດຫັ້ າຍກວີ່າ 1 ວຊິ າ. • ຈະຕອັ້ງມນະໂຍບາຍ ີ ກີ່ ຽວກບັການຝຶກອບົຮມົ ໂດຍອງີໃສີ່ ໂຮງຮຽນເປັນຫ ກັ ໄປພອັ້ມໆກນັກບັຄວາມ ຕອັ້ງການທາງດາັ້ນວທິ ກີ ານຝຶກອບົຮມົ ຄູປະຈາໍການ ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ2.3: ລະບບົການປະເມນີຜນົການປະຕບິດັໜາັ້ທີ ີ່ຂອງຄູ ພອັ້ມດວັ້ຍເຄ ີ່ອງມການ ປະເມນີ ຜນົ ໄດຮັ້ບັການປັບປຸງ, ໂດຍຕດິພນັກບັມາດຕະຖານການສດິສອນ, ພອັ້ມທງັໄດຮັ້ບັການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ເພ ີ່ອ ກາໍ ນດົຄວາມຕອັ້ງການທີ ີ່ ເປັນບູລມະິ ສດິ ໃນການຝຶກອບົຮມົ ຄູ ສໍາລບັລະດບັການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ, ປະຖມົ ແລະ ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາ. ຖາັ້ຢາກບນັລຸໄດຜັ້ ນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງກາງນີ ັ້ຈະຕອັ້ງມກີ ານສະໜອງທນຶທີ ີ່ສອດຄີ່ອງກບັສະຖານະພາບການ ເງນິ “ຍກສູງຄຸນນະພາບ ົ ການສກຶ ສາ” ແລະ/ຫ ງບົປະມານ ODA ຕອັ້ງສຸມໃສີ່ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງນີ ັ້ໂດຍສະເພາະ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ພດັທະນາມາດຕະຖານການສດິສອນສໍາລບັ ເດກັ ກີ່ອນໄວຮຽນ ແລະ ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາ, ຊຶ ີ່ ງມາດຕະຖານ ການສດິສອນດັ ີ່ງກີ່າວນັນັ້ ຕອັ້ງສາມາດນໍາໃຊເັ້ພ ີ່ອເປັນພ ັ້ນຖານໃນການປະເມນີຜນົການປະຕບິດັໜາັ້ທີ ີ່ ຂອງຄູທຸກລະດບັ . • ພດັທະນາຂອບການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັມາດຕະຖານການສດິສອນ ໂດຍມການ ີ ກໍານດົພາລະບດົບາດຂອງຄູ, ຜູັ້ອໍານວຍການ, ສກຶ ສາເມອ ງ, ສກຶ ສາແຂວງ ແລະ ກະຊວງ/ກມົ ສາັ້ງຄູ. ພອັ້ມກນັນັນັ້ ຕອັ້ງມຄີໍາແນະນໍາໃນ ການນໍາໃຊັ້ພອັ້ມທງັສາັ້ງຂດີຄວາມສາມາດໃຫແັ້ກີ່ຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນ ແລະ ພະນກັ ງານຫອັ້ງການສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລາ ິ ເມອ ງ. • ຫ ງັຈາກການພດັທະນາ ແລະ ການທດົລອງນໍາໃຊເັ້ຄ ີ່ອງມປ ະເມນີຜນົການປະຕບິດັໜາັ້ທີ ີ່ຂອງຄູໃນລະດບັ ຕີ່າງໆແລວັ້ (ການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ, ປະຖມົ ແລະ ມດັທະຍມົ ) ຈະຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັຮອງ ແລະ ເຜຍີແຜີ່ ໃຫັ້ ທຸກພາກສີ່ວນຮບັຮູ.ັ້ • ເນ ີ່ອງຈາກວີ່າຈາໍ ນວນຄູອາຈານມຈີາໍ ນວນຫ ວງຫ າຍ, ດັ ີ່ງນັນັ້ ຈະຕອັ້ງມວີທິ ກີ ານແບີ່ງຂັນັ້ຄຸມັ້ ຄອງໃນການ ປະເມນີຜນົການເຮດັວຽກຂອງຄູ, ລວມທງັກນົ ໄກການຮບັປະກນັຄຸນນະພາບ ແລະ ລະບບົການຄຸມັ້ ຄອງຂໍ ັ້ ມູນຂີ່າວສານທີ ີ່ປອດໄພ ແລະ ຄບົຖວັ້ ນ

30 • ພດັທະນາຂອບນະໂຍບາຍສໍາລບັການປະເມນີຜນົການເຮດັວຽກຂອງຄູ ເພ ີ່ອກໍານດົບດົບາດ ແລະ ຄວາມ ຮບັຜດິຊອບຂອງຜູປັ້ ະເມນີໃນແຕີ່ລະລະດບັ ລວມທງັໜາັ້ທີ ີ່ ຂອງໜີ່ວຍງານຕີ່າງໆ ພາຍໃນຫອັ້ງການສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ເມອ ງ. • ມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໄດສັ້າັ້ງຂອບນະໂຍບາຍ ທີ ີ່ກໍານດົວທິ ກີ ານຄວາມຈາໍ ເປັນດາັ້ນການຝຶກອບົຮມົ ທີ ີ່ ເປັນບູ ລມິ ະສດິ ໂດຍອງີໃສີ່ຜນົການວເິຄາະການປະເມນີຜນົການປະຕບິດັໜາັ້ທີ ີ່ຂອງຄູ, ລວມທງັພາລະບດົບາດ ແລະ ຄວາມຮບັຜດິຊອບຂອງທຸກລະດບັພາຍໃຕກັ້ ານຕດິຕາມກວດກາຂອງຂັນັ້ສູນກາງ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັວີ່າ ຄວາມຕອັ້ງການໃນການຝຶກອບົຮມົ ແມີ່ນອງີໃສີ່ຜນົການປະເມນີຜນົການປະຕບິດັໜາັ້ທີ ີ່ຂອງຄູ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ2.4: ສະຖາບນັສາັ້ງຄູໄດຖັ້ ກ ຍກົ ລະດບັ ໃຫເັ້ປັນສູນກາງໃນການພດັທະນາວຊິາຊບີຄູສອນ ທງັກີ່ອນ ແລະ ຫ ງັປະຈາໍການ (ແຕີ່ອະນຸບານຮອດຊັນັ້ມດັທະ ຍມົ ສກຶ ສາ) ພອັ້ມທງັເປັນສູນກາງໃນການຝຶກອບົຮມົ ຄູສກຶ ສານເິທດ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ຕອັ້ງການໃຫນະໂຍບາຍ ັ້ ກີ່ ຽວກບັຄູທີ ີ່ຄບົຖວັ້ ນ ໂດຍສງັລວມເອາົບນັດາດໍາລດັ ແລະ ຄໍາແນະນໍາຕີ່າງໆທີ ີ່ ກີ່ ຽວຂອັ້ງກບັການສາັ້ງຄູ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ສມົ ບູນແບບນີ ັ້ຈະອະທບິາຍເຖງິພາລະບດົບາດ ແລະ ຄວາມ ຮບັຜດິຊອບໃໝີ່ຂອງພາກສີ່ວນຕີ່າງໆທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງກບັການສາັ້ງຄູທີ ີ່ສະຖາບນັສາັ້ງຄູ ແລະ ສູນພດັທະນາຄູ ຂອງແຂວງເປັນຜູດັ້ໍາເນນີການ: ການກໍ ີ່ສາັ້ງຄູ; ຝຶກອບົຮມົ ຄູປະຈາໍການ (ພາຍໃນກີຸ່ມໂຮງຮຽນ, ພາຍໃນ ເມອ ງ ແລະ ອ ີ່ນໆ) ແລະ ການຝຶກອບົຮມົ ຄູນເທດ ິ ຢີ່ ູພາຍໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ອ ີ່ນໆ. ດໍາເນນີການສກຶ ສາກີ່ ຽວ ກບັຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍທີ ີ່ມປີະສດິທຜິນົຂອງການສະໜບັສະໜນູ ຂອງຄູນເິທດ. • ນະໂຍບາຍສະບບັປັບປຸງນີ ັ້ຍງັຈະກໍານດົຄວາມຕອັ້ງການຂອງພະນກັ ງານ ແລະ ຄູສອນໃນສະຖາບນັສາັ້ງຄູ ເພ ີ່ອໃຫສັ້າມາດປະຕບິດັບນັດາພາລະໜາັ້ທີ ີ່ ໃໝີ່ນີ ັ້ໄດັ້ພອັ້ມທງັກໍານດົຄຸນວຸດທຕິ ໍ ີ່າສຸດຂອງຄູສອນ ແລະ ກໍາ ນດົ ເງອ ນໄຂສໍາລບັພະນກັ ງານຜູຊັ້ີ່ວຍຝຶກອບົຮມົ ເຊັ ີ່ນ: ຄູຝຶກທີ ີ່ມຢີີ່ ູແລະ ທມີ ງານຝຶກອບົຮມົ ຂັນັ້ ແຂວງ. • ນະໂຍບາຍດຽວກນັນີ ັ້ຍງັຈະແນະນໍາວທິ ກີ ານເພ ີ່ອຮີ່ວມຕວົ ເຂົ ັ້າກນັ ລະຫວີ່າງສະຖາບນັສາັ້ງຄູແລະ ຄະນະ ສກຶ ສາສາດຂອງມະຫາວທິ ະຍາໄລ ສໍາລບັແຂວງທີ ີ່ມທີ ງັສອງສະຖາບນັນີ ັ້ຕັ ັ້ງຢີ່ ູ ເພ ີ່ອສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງ ຮີ່ວມກນັ . • ກມົ ສາັ້ງຄູຈະສາັ້ງແຜນການທີ ີ່ມຄີີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍທີ ີ່ ສມົ ບູນແບບເພ ີ່ອຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ພາລະໜາັ້ທີ ີ່ຂອງພວກເຂາົ, ລວມທງັແຜນງານການຝຶກອບົຮມົ ຄູປະຈໍາການ. • ກໍານດົມາດຕະຖານຂັນັ້ຕໍ ີ່າສໍາລບັຜູທັ້ ີ ີ່ຈະເຂົ ັ້າຮຽນໃນສະຖາບນັສາັ້ງຄູຕີ່າງໆ, ລວມທງັຕອັ້ງມຄີວາມຍດ ຍີຸ່ນ ເພ ີ່ອໃຫຜັູ້ສັ້ ະໝກັ ສາມາດສອບເສງັເຂົ ັ້າຮຽນຄນ ໄດ.ັ້ • ມາດຕະຖານການສດິສອນສໍາລບັອາຈານສອນຢີ່ ູສະຖາບນັສາັ້ງຄູ ແລະ ຄະນະສກຶ ສາສາດຈະໄດຮັ້ ບັການ ພດັທະນາ ແລະ ນໍາໃຊເັ້ປັນປະຈາໍ ເພ ີ່ອປະເມນີຄຸນນະພາບຂອງການສດິສອນໃນທຸກໆສະຖາບນັສາັ້ງຄູ ແລະ ຄະນະສກຶ ສາສາດຂອງບນັດາມະຫາວທະ ິ ຍາໄລ. • ພດັທະນານຕິກິ ໍາກີ່ ຽວກບັການເລ ີ່ອນຕໍາແໜີ່ງ ແລະ ການເພີ ີ່ມເງນິເດອ ນຂຶ ັ້ນ ໂດຍອງີໃສີ່ຄວາມເພິ ີ່ ງພໍໃຈໃນ ການປະຕບິດັໜາັ້ທີ ີ່ຂອງຄູ ເພ ີ່ອເປັນການສະໜບັສະໜນູ ໃຫສັ້ ະຖາບນັສາັ້ງຄູ ເປັນສູນກາງໃນການ ພດັທະນາວຊິ າຊບີຄູ. • ພາລະບດົບາດຂອງໂຮງຮຽນສາທດິທີ ີ່ຂຶ ັ້ນກບັສະຖາບນັສາັ້ງຄູ ຈະຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການຂະຫຍາຍຂຶ ັ້ນຕ ີ່ມ ເພ ີ່ອ ທດົລອງຮູບແບບການສອນ ແລະ ການຮຽນທີ ີ່ມຫີ ວົຄດິປະດດິສາັ້ງ. • ດໍາເນນີການປະເມນີຄຸນນະພາບ ແລະ ຄວາມສອດຄີ່ອງຂອງການລງົຝຶກຫດັຂອງນກັ ຮຽນຄູ.

31 • ການພດັທະນາຫ ກັ ສູດໃໝີ່ສໍາລບັສະຖາບນັສາັ້ງຄູ ຈະຕອັ້ງປະກອບມຄີວາມຮູກັ້ີ່ ຽວກບັການສກຶ ສານອກ ໂຮງຮຽນ ເພ ີ່ອໃຫຄູ ັ້ທີ ີ່ ຈະຈບົອອກໄປສອນໃນອານາຄດົ ໃຫສັ້າມາດປັບປຸງການເຊ ີ່ອມໂຍງລະຫວີ່າງການ ສກຶ ສາໃນລະບບົ ແລະ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ 2.5: ຂດີຄວາມສາມາດຂອງຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນມຄີວາມເຂັມັ້ ແຂງຂຶ ັ້ນ ເພ ີ່ອໃຫັ້ ສາມາດປັບປຸງການຈດັຕັ ັ້ງການຮຽນ-ການສອນໃນໂຮງຮຽນຂອງເຂາົເຈົ ັ້າ ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ການພດັທະນາມາດຕະຖານດາັ້ນວຊິ າຊບີ, ຕດິພນັກບັ 7 ໜາັ້ວຽກຫ ກັ ຂອງຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນ ຈະ ຕອັ້ງໄດປັ້ ັບປຸງ ເພ ີ່ອໃຫມັ້ ນັກວມເອາົວຽກງານການບໍລຫິ ານທີ ີ່ອງີໃສີ່ ໂຮງຮຽນເປັນຫ ກັ , ການສາັ້ງແຜນ ພດັທະນາໂຮງຮຽນ, ມາດຕະຖານຄຸນນະພາບການສກຶ ສາຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ, ການຮບັປະກນັຄຸນນະພາບຂອງ ການສດິສອນ ແລະ ການສະໜອງຫາອາຫານໃນໂຮງຮຽນ ສໍາລບັຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນ. ມາດຕະຖານ ດາັ້ນວຊິ າຊບີຈະໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາ ແລະ ນໍາໃຊເັ້ປັນພ ັ້ນຖານໃນການປະເມນີຜນົການປະຕບິດັໜາັ້ທີ ີ່ ຂອງຜູອັ້ໍານວຍການໃນທຸກລະດບັ ແລະ ໃນທຸກວຽກງານຫ ກັ . • ຂອບການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັມາດຕະຖານວຊິ າຊບີຂອງຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນ ຈະຕອັ້ງໄດພັ້ ດັທະນາ ໂດຍ ໃຫມັ້ ກີ ານກໍານດົບດົບາດຂອງຜູອັ້ໍານວຍການ, ສກຶ ສາເມອ ງ, ສກຶ ສາແຂວງ ແລະ ກະຊວງ/ສະຖາບນັ ພດັທະນາການບໍລຫິ ານການສກຶ ສາ ແລະ ກມົ ຈດັຕັ ັ້ງ ແລະ ພະນກັ ງານ. • ຄໍາແນະນໍາສໍາລບັການນໍາໃຊຂັ້ ອບການປະຕບິດັ ງານດັ ີ່ງກີ່າວ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາຂຶ ັ້ນມາ ຄຽງຄີ່ ູກບັ ການສາັ້ງຂດີຄວາມສາມາດໃຫແັ້ກີ່ຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນ ແລະ ພະນກັ ງານຂອງສກຶ ສາເມອ ງ 6.3 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ3: ໂຮງຮຽນທຸກແຫີ່ງມຊີບັພະຍາກອນທາງດາັ້ນການເງນິ ແລະ ຊບັພະຍາກອນມະນຸດພຽງພໍ ເພ ີ່ອໃຫສັ້າມາດເຮດັວຽກ ໄດຢັ້ີ່ າງມປີະສດິທພິ າບ ແລະ ປະສດິທຜິນົ , ພອັ້ມທງັຂດີຄວາມສາມາດໃນການຄຸມັ້ ຄອງໂຮງຮຽນມຄີວາມເຂັມັ້ ແຂງ ເພ ີ່ອຊີ່ວຍປັບປຸງໃຫຜັ້ ນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນດຂີ ຶ ັ້ນ. 6.3.1 ຫ ກັ ການ ແລະ ເຫດຜນົ ບດົລາຍງານການປະເມນີກາງສະໄໝໄດສັ້ ະແດງໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິຄວາມບໍ ີ່ສມົ ດຸນລະຫວີ່າງ ງບົປະມານເງນິ ເດອ ນ ແລະ ງບົປະມານບໍລຫິ ານທີ ີ່ບໍ ີ່ ແມີ່ນເງນິເດອ ນ ຊຶ ີ່ ງມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງໄດເັ້ອາົໃຈໃສີ່ ສະໜອງເງນິບໍລຫິ ານທີ ີ່ ບໍ ີ່ ແມີ່ນເງນິເດອ ນເຂົ ັ້າໃສີ່ ເພ ີ່ອຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັບນັດາຍຸດທະສາດທີ ີ່ ກໍານດົ ໃນແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ. ມນັສະແດງໃຫເັ້ຫນັຢີ່ າງຈະແຈງັ້ວີ່າ ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ ແມີ່ນໄດຮັ້ ບັ ງບົປະມານໜອັ້ ຍຫ າຍ ໃນໄລຍະແຕີ່ປີ2016-2020. ການທບົທວນກາງສະໄໝຍງັຊີ ັ້ໃຫເັ້ຫນັວີ່າ, ຖາັ້ຫາກໄດຮັ້ ບັ ງບົປະມານບໍລຫິ ານ ແລະ ງບົປະມານລງົທນຶ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ແມີ່ນມໂອກາ ີ ດສູງທີ ີ່ຈະບນັລຸຈດຸ ປະສງົຂອງແຜນ ແລະ ສາມາດປັບປຸງຄຸນນະພາບການ ສກຶ ສາ, ພອັ້ມດຽວກນັນັນັ້ ກໍຄວນປັບປຸງປະສດິທພິ າບໃນການຄຸມັ້ ຄອງງບົປະມານ ແລະ ການນໍາໃຊຊັ້ ບັພະຍາກອນ ທີ ີ່ມຈີາໍກດັ . ເນ ີ່ອງຈາກວີ່າງບົປະມານເງນິເດອ ນ ແມີ່ນບໍ ີ່ສາມາດເຄ ີ່ອນຍາັ້ຍໄດ,ັ້ ສິ ີ່ ງທີ ີ່ສາມາດເຮດັ ໄດັ້ຄກ ານຈດັສນັ ງບົປະມານທີ ີ່ບໍ ີ່ ແມີ່ນເງນິເດອ ນ ແລະ ງບົປະມານການລງົທນຶ , ຊຶ ີ່ ງໃນຕວົຈງິ ງບົປະມານດັ ີ່ງກີ່າວນີ ັ້ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແມີ່ນໄດຮັ້ ບັໜອັ້ ຍຫ າຍ.

32 ບດົລາຍງານການປະເມນີກາງສະໄໝຍງັໄດສັ້ ະແດງໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິຜນົຂອງການສໍາຫ ວດຄູທີ ີ່ກມົ ຈດັຕັ ັ້ງ ແລະ ພະນກັ ງານ ທີ ີ່ ໄດຢັ້ ັ ັ້ງຢ ນເຖງິປະສດິທພິ າບໃນການນໍາໃຊຄັູ້ ທີ ີ່ ເຮດັ ໃຫມັ້ ຈີາໍ ນວນຄູເຫ ອ ຢີ່ ູໃນຫ າຍທອັ້ງຖິ ີ່ ນ, ໃນຂະ ນະທີ ີ່ຢີ່ ູໃນຫ າຍທອັ້ງຖິ ີ່ ນ ມຄີູບໍ ີ່ ພໍພອັ້ມກນັນັນັ້ ກໍຍງັມຄີູອາສາສະໝກັ ຫ າຍຢີ່ ູໃນລະບບົ . ບດົລາຍງານການປະເມນີກາງສະໄໝໄດແັ້ນະນໍາໃຫມັ້ ກີ ານວເິຄາະຢີ່ າງລະອຽດ ກີ່ ຽວກບັຜນົກະທບົຂອງ ການສະໜອງເງນິບໍລຫິ ານໂຮງຮຽນ ໃນການປັບປຸງຄຸນນະພາບ ແລະ ຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ (ຜນົສໍາເລດັດາັ້ນ ການຮຽນຮູ, ັ້ການຈບົຊັນັ້, ຄວາມສະເໝພີ າບລະຫວີ່າງ ຍງິ-ຊາຍ, ການເຂົ ັ້າຮຽນຂອງເດກັ ທີ ີ່ ດອັ້ ຍໂອກາດ ແລະ ອ ີ່ນ ໆ) ເພ ີ່ອໃຫເັ້ປັນທດິທາງສໍາລບັຜູກັ້ ໍານດົນະໂຍບາຍ ໃນທບົທວນການສະໜອງທນຶດັ ີ່ງກີ່າວ ລວມທງັເພ ີ່ອປັບປຸງຜນົ ຕອບແທນຂອງການສະໜອງເງນິບໍລຫິ ານໂຮງຮຽນ. ຜີ່ານມາ, ການວາງແຜນຂອງຂະແໜງການ, ການຈດັສນັຊບັພະຍາກອນ, ການຕດິຕາມ ແລະ ປະເມນີຜນົ ໄດັ້ ສຸມໃສີ່ສະພາບລວມໃນລະດບັຊາດ. ສິ ີ່ ງດັ ີ່ງກີ່າວນີ ັ້ໄດສັ້າັ້ງພ ັ້ນຖານອນັສໍາຄນັ ໃຫແັ້ກີ່ການຄຸມັ້ ຄອງ ແລະ ການປະ ເມນີຜນົຂອງຂະແໜງການ, ແຕີ່ວີ່າສີ່ວນຫ າຍແລວັ້ ມນັບໍ ີ່ ໄດສັຸ້ມໃສີ່ເພ ີ່ອແກໄັ້ຂບນັຫາຄວາມແຕກໂຕນກນັ ໃນການ ສະໜອງການສກຶ ສາ ແລະ ບໍ ີ່ ໄດແັ້ກໄັ້ຂບາງຈດຸ ອີ່ອນໃນຂັນັ້ຕອນ ແລະ ວທິ ກີ ານ ເພ ີ່ອເຮດັແນວໃດ ໃຫກັ້ ານບໍລກິ ານ ຢີ່ ູລະດບັ ໂຮງຮຽນມຄີຸນນະພາບ ແລະ ມຄີວາມເທົ ີ່າທຽມກນັ ເທົ ີ່າທີ ີ່ຈະເປັນໄປໄດ.ັ້ ໃນໄລຍະຂອງແຜນ 5 ປີທີ ີ່ຜີ່ານມາ, ໄດມັ້ ກີ ານສຸມໃສີ່ການປະຕບິດັໜາັ້ທີ ີ່ ໃນລະດບັແຂວງ ແລະ ເມອ ງເຊິ ີ່ ງ ມນັ ໄດຊັ້ີ່ວຍໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິ ລະດບັຄວາມແຕກໂຕນທີ ີ່ ເກດີຂຶ ັ້ນພາຍໃນລະບບົການສກຶ ສາ. ຄຽງຄີ່ ູກນັນັນັ້ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ໄດມັ້ ກີ ານປະຕຮິູບສອງຢີ່ າງທີ ີ່ສໍາຄນັ ກີ່ ຽວກບັການຄຸມັ້ ຄອງທີ ີ່ ເນັນັ້ ໃສີ່ ໂຮງຮຽນເປັນຫ ກັ ຄ ມາດຕະຖານຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ ເພ ີ່ອສະໜບັສະໜນູ ການວາງແຜນພດັທະນາໂຮງຮຽນທີ ີ່ມປີະສດິທຜິນົຫ າຍ ຂຶ ັ້ນ ແລະ ມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ຂອງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ ທີ ີ່ສະແດງເຖງິມາດຕະຖານຕໍ ີ່າສຸດທີ ີ່ ໂຮງຮຽນຕອັ້ງ ມີເພ ີ່ອໃຫສັ້າມາດດໍາເນນີວຽກງານໃນລະດບັພ ັ້ນຖານ. ເມ ີ່ອລວມເອາົການປະຕຮິູບສອງຢີ່ າງນີ ັ້ ເຂົ ັ້າກນັ ໃນອກີ 5 ປີ ຕໍ ີ່ໜາັ້ ກໍຈະເຮດັ ໃຫມັ້ ລີະບບົ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັວີ່າໂຮງຮຽນທຸກແຫີ່ງມຊີບັພະຍາກອນຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ແລະ ຄວາມສາ ມາດທີ ີ່ຈາໍ ເປັນ ເພ ີ່ອສະໜອງການບໍລກິ ານດາັ້ນການສກຶ ສາທີ ີ່ມຄີຸນນະພາບ ແລະ ສາມາດສະໜບັສະໜນູ ການຈດັ ບູລມິ ະສດິ ຂອງການນໍາໃຊຊັ້ ບັພະຍາກອນທີ ີ່ມໜີ ອັ້ ຍ ແລະ ຮບັປະກນັ ໃຫກັ້ ານສະໜອງການບໍລກິ ານການສກຶ ສາທີ ີ່ ມຄີວາມເທົ ີ່າທຽມກນັ . ບນັດາຂງົເຂດຫ ກັ ທີ ີ່ຈະຕອັ້ງເອາົໃຈໃສີ່ປະກອບມ: ີ ຮບັປະກນັໃຫສູດັ້ ໃນການຈດັສນັຄູ ແມີ່ນສາມາດຈດັຕັ ັ້ງ ປະຕບິດັ ໄດັ້ໃນສະພາບທີ ີ່ ໂກຕາພະນກັ ງານໃນທົ ີ່ວປະເທດມຈີາໍກດັ ແລະ ມນີຕິກິ ໍາສະໜບັສະໜູນ ລວມທງັຂັນັ້ ຕອນການຈດັສນັທີ ີ່ມປະີ ສດິທຜິນົ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ໃຫການ ັ້ ຈດັສນັຄູມຄວາມ ີ ເທົ ີ່າທຽມກນັຫ າຍຂຶ ັ້ນ ໃນລະດບັ ໃດ ໜຶ ີ່ ງ; ການທບົທວນຄນ ສູດການຄດິ ໄລີ່ເງນິບໍລຫານ ິ ໂຮງຮຽນ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັວີ່າໂຮງຮຽນມເີງນິພຽງພໃນໍ ການບໍລິ ຫານວຽກງານທີ ີ່ຈາໍ ເປັນຂອງເຂາົເຈົ ັ້າ ໂດຍອງີໃສີ່ຄວາມຕອັ້ງການ ແລະ ສະພາບຄວາມເປັນຈງິຂອງແຕີ່ລະໂຮງຮຽນ; ການສະໜອງປຶມັ້ ແບບຮຽນ ແລະ ຄີ່ ູມຄູ ແລະ ຂັນັ້ຕອນການສະໜອງປຶມັ້ ເພ ີ່ອທດົ ແທນ ແລະ ລະບບົການຄຸມັ້ ຄອງ ປຶມັ້ ຈະຖກ ທບົທວນເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ໃຫມັ້ ຂີ ັນັ້ຕອນທີ ີ່ມປະີ ສດິທພາບ ິ ແລະ ມປະີ ສດິທຜິນົຫ າຍຂຶ ັ້ນ ເພ ີ່ອຮບປະ ັ ກນັ ໃຫພຽງ ັ້ ພໍກບັຄວາມຕອັ້ງການຂອງແຕີ່ລະໂຮງຮຽນ. ການຖເ ອາົໂຮງຮຽນ ແລະ ການບໍລກິ ານໃນລະດບັ ໂຮງຮຽນເປັນວຽກທີ ີ່ສໍາຄນັ ໃນອນັດບັຕົນັ້ ໆ ຂອງການຄຸມັ້ ຄອງ ແລະ ວາງແຜນການສກຶ ສາ ມນັຈາໍ ເປັນຕອັ້ງສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງດາັ້ນສະຖາບນັ ແລະ ການປັບປຸງລະບບົການ ຄຸມັ້ ຄອງ ແລະ ບໍລຫິ ານ, ໂດຍສະເພາະແມີ່ນ: ມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຂອງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ (FQS) ທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາຂຶ ັ້ນສໍາລບັຊັນັ້ປະຖມົ ສກຶ ສາ ຊຶ ີ່ ງມນັຈະເຊ ີ່ອມສານເຂົ ັ້າໃນລະບບົການບໍລຫິ ານ ແລະ ຄຸມັ້ ຄອງໃນລະດບັຊາດ ແລະ ລະດບັທອັ້ງຖິ ີ່ ນ ເພ ີ່ອ ເປັນບີ່ອນອງີໃນການຈດັສນັຊບັພະຍາກອນ, ໂດຍສຸມໃສີ່ບູລມິ ະສດິ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັວີ່າ ທຸກໆໂຮງຮຽນໄດມັ້ ຊີບັພະ

33 ຍາກອນທີ ີ່ຕອັ້ງພຽງພໍໃນລະດບັ ໃດໜຶ ີ່ ງ. ລະບບົຖານຂໍມັ້ ູນຂີ່າວສານການສກຶ ສາ ຈະຕອັ້ງໄດພັ້ ດັທະນາຂຶ ັ້ ີ່ ນມາ ເພ ີ່ອ ສະໜບັສະໜນູ ການປະຕຮິູບດາັ້ນການຄຸມັ້ ຄອງນີ ັ້ . ການສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງໃຫແັ້ກີ່ລະບບົການຄຸມັ້ ຄອງທີ ີ່ອງີໃສີ່ ໂຮງຮຽນເປັນຫ ກັ , ການຝຶກອບົຮມົ ຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນ ແລະ ການສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງຂອງການມສີີ່ວນຮີ່ວມ ຂອງຄະນະພດັທະນາການສກຶ ສາຂັນັ້ບາັ້ນ ກໍ ີ່ຈະຊີ່ວຍໃນການເສມີ ສາັ້ງຄວາມສາມາດໃນການວາງແຜນ ແລະ ການ ລາຍງານ ແລະ ລະບບົຄວາມຮບັຜດິຊອບໃນລະດບັ ໂຮງຮຽນ. ຂອບມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຂອງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ ແລະ ລະບບົທີ ີ່ຈະສະໜບັສະໜນູ ການນໍາໃຊັ້ ເປັນເຄ ີ່ອງມກ ານຈດັບູລມິ ະສດິດາັ້ນຊບັພະຍາກອນ ກໍ ີ່ຈະຖກ ພດັທະນາຂຶ ັ້ ີ່ ນມາສໍາລບັຊັນັ້ການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ແລະ ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາ ແລະ ກໍຈະພດັທະນາຂຶ ັ້ນໄປເລ ັ້ອຍໆ ໃນລກັ ສະນະຄາັ້ຍຄກ ນັກບັມາດຕະຖານຂອງຊັນັ້ ປະຖມົ ສກຶ ສາ. ບນັດາຂໍມັ້ ູນພ ັ້ນຖານ, ຕວົຊີ ັ້ບອກ ແລະ ຄາດໝາຍ ທີ ີ່ສະທອັ້ ນໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິການສຸມຊບັພະຍາກອນ ໃສີ່ ໃນລະດບັ ໂຮງຮຽນ ເຊັ ີ່ນວີ່າ ອດັຕາສີ່ວນຂອງໂຮງຮຽນປະຖມົ ທີ ີ່ມກີ ານຈດັສນັຄູສອດຄີ່ ອງກບັນຕິກິ ໍາ ກໍຈະຖກ ພດັທະນາຂຶ ັ້ນມາ ແລະ ນໍາສະເໜໃີນແຜນ 5 ປີເພ ີ່ອສງັລວມໃຫເັ້ປັນຄາດໝາຍລະດບັຊາດ. ເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ໃຫັ້ ບນັດາແຂວງ ແລະ ເມອ ງ ສາມາດສະໜບັສະໜນູ ການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັວຽກງານນີ ັ້ຢີ່ າງມປີະສດິທຜິນົ , ການຈດັສນັ ງບົປະມານບໍລຫິ ານໃຫແັ້ກີ່ເມອ ງ ຈະໄດຮັ້ ບັການທບົທວນ ແລະ ປັບປຸງ ເພ ີ່ອສະທອັ້ ນໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິຂອບເຂດຄວາມ ຮບັຜດິຊອບຂອງແຕີ່ລະເມອ ງ ໂດຍອງີໃສີ່ຈາໍ ນວນໂຮງຮຽນທີ ີ່ ຢີ່ ູພາຍໃຕຄັ້ ວາມຮບັຜດິຊອບພວກເຂາົ. 6.3.2 ພາກສີ່ວນຮບັຜດິຊອບ ການບນັລຸຜນົສໍາເລດັຂອງຜນົ ໄດຮັ້ ບັດາັ້ນຍຸດທະສາດນີ ັ້ ແມີ່ນເປັນຄວາມຮບັຜດິຊອບຮີ່ວມກນັຂອງກມົ ຈດັຕັ ັ້ງ ແລະ ພະນກັ ງານ, ກມົ ການເງນິ, ກມົ ແຜນການ, ກມົ ການສກຶ ສາກອີ່ນໄວຮຽນ, ກມົ ສາມນັສກຶ ສາ, ກມົ ສາັ້ງ ຄູ, ສູນປະກນັຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ, ກມົ ກວດກາ ແລະ ສູນການສກຶ ສາຮຽນຮີ່ວມ. 6.3.3 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ແລະ ນະໂຍບາຍ ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ 3.1: ມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຂອງຄຸນນະພາບສໍາລບັການສກຶສາກີ່ອນໄວຮຽນ ແລະ ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາ ໄດຮັ້ບັການພດັທະນາ, ທດົລອງ ແລະ ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ພາຍໃຕຂັ້ອບທີ ີ່ກາໍ ນດົມາດຕະຖານຂັນັ້ ພ ັ້ນຖານຂອງທຸກຊັນັ້ການສກຶສາຢີ່ ູໃນລະດບັ ໂຮງຮຽນ ແລະ ເປັນພ ັ້ນຖານໃຫແັ້ກີ່ການປະເມນີຕນົ ເອງ ແລະ ການ ວາງແຜນພດັທະນາໂຮງຮຽນ ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ຮບັຮອງເອາົມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຂອງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ ສໍາລບັການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນ ແລະ ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາ ພອັ້ມທງັນໍາໃຊເັ້ຂົ ັ້າໃນການປະເມນີຕນົ ເອງ ແລະ ສາັ້ງແຜນພດັທະນາໂຮງຮຽນ; • ນຕິກິ ໍາ ແລະ ຄີ່ ູມແ ນະນາໍການນໍາໃຊັ້ສໍາລບັຂັນັ້ ໂຮງຮຽນ, ຂັນັ້ເມອ ງ ແລະ ຂັນັ້ ແຂວງ ເພ ີ່ອສະໜບັສະໜນູ ການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຂອງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາ ພອັ້ມທງັຮບັຮອງ ແລະ ເຜຍີແຜີ່ ໃຫທັ້ ົ ີ່ວເຖງິ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ3.2: ມຂີະບວນການປະເມນີຕນົ ເອງ ແລະ ການວາງແຜນພດັທະນາໂຮງຮຽນແບບຍນ ຍງົ (ທີ ີ່ນາໍ ໃຊ ັ້ FQS) ເພ ີ່ອເປັນບີ່ອນອງີໃນການວາງແຜນຂັນັ້ເມອ ງ ແລະ ການກາໍ ນດົ ເປົ ັ້າໝາຍການສະໜບັສະໜນູ ລວມທງັການຈດັສນັຄູ ແລະ ອຸປະກອນການຮຽນ

34 ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ພາລະບດົບາດ ແລະ ຄວາມຮບັຜດິຊອບຂອງສກຶ ສາແຂວງ, ສກຶ ສາເມອ ງ ແລະ ພະນກັ ງານໃນຂັນັ້ດັ ີ່ງກີ່າວ ຈະໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງ ເພ ີ່ອໃຫບັ້ ດົບາດຂອງພວກເຂາົ ກວມເອາົການສະໜບັສະໜນູ ລະບບົການລາຍງານ ຜນົການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຂອງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ ແລະ ລະບບົການຈດລຽງ ັ ບູ ລມິ ະສດິໃນການຈດັສນັຊບັພະຍາກອນ. • ພາຍໃຕກັ້ ານຊີ ັ້ນໍາຂອງຄະນະກາໍມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ ຈະຕອັ້ງໄດພັ້ ດັທະນາຂັນັ້ຕອນ ແລະ ຂໍ ັ້ ແນະນໍາໃນການສະໜບັສະໜນູ ສໍາລບັຂັນັ້ສູນກາງ, ຂັນັ້ ແຂວງ ແລະ ເມອ ງ ໃນການຈດັສນັຊບັພະຍາກອນ ໃຫແັ້ກີ່ ໂຮງຮຽນທີ ີ່ບໍ ີ່ສາມາດບນັລຸໄດັ້ມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຂອງຄຸນນະພາບການການສກຶ ສາ ໄດຢັ້ີ່ າງມີ ປະສດິທຜິນົ ພອັ້ມທງັເຜຍີແຜີ່ ນຕິກິ ໍານີ ັ້ໃຫທັ້ ົ ີ່ວເຖງິ. • ການທບົທວນກາງສະໄໝ ອາດຈະມກີ ານປະເມນີຄວາມຈາໍ ເປັນໃນການດດັປັບສູດຄດິ ໄລີ່ ແລະ ຈດັສນັ ງບົ ປະມານບໍລຫິ ານໃຫແັ້ກີ່ເມອ ງ ແລະ ແຂວງ ເພ ີ່ອສະທອັ້ ນເຖງິບດົບາດຂອງພວກເຂາົໃນການສະໜບັ ສະໜູນໂຮງຮຽນເພ ີ່ອໃຫບັ້ ນັລຸໄດມັ້ າດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ. • ຖານຂໍມັ້ ູນ LESMIS ຈະຕອັ້ງພດັທະນາ ເພ ີ່ອໃຫສັ້າມາດສງັລວມເອາົບນັດາຜນົ ໄດຮັ້ ບັຈາກບດົລາຍງານ ກີ່ ຽວກບັມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຂອງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ. ບນັດາຂໍມັ້ ູນພ ັ້ນຖານ, ຕວົຊີ ັ້ບອກ ແລະ ຄາດໝາຍທີ ີ່ສະທອັ້ ນໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິຊບັພະຍາກອນໃນລະດບັ ໂຮງຮຽນ ຈະໄດຮັ້ ບັການພດທະນາ ັ ແລະ ນໍາ ໃຊໃນໄລຍະ ັ້ 5 ປີເພ ີ່ອເປັນຂໍມັ້ ູນເພີ ີ່ມເຕມີ ກບັຄາດໝາຍລວມລະດບັຊາດ. • ອອກຂໍຕັ້ ກົ ລງົຂອງລດັຖະມນົຕີກີ່ ຽວກບັການແຕີ່ງຕັ ັ້ງອງົການຈດັຕັ ັ້ງໃດໜຶ ີ່ ງ ຮບັຜດິຊອບໃນການຕດິຕາມ ກວດກາ ວຽກງານການຄຸມັ້ ຄອງທີ ີ່ອງີໃສີ່ ໂຮງຮຽນເປັນຫ ກັ , ພອັ້ມດຽວກນັນັນັ້ ພາລະບດົບາດຂອງບນັດາ ກມົ ທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງ ເພ ີ່ອໃຫມັ້ ນັສອດຄີ່ ອງກນັ . • ອງົການທີ ີ່ ໄດມັ້ ອບໝາຍໃຫຮັ້ ບັຜດິຊອບວຽກງານ ການຄຸມັ້ ຄອງທີ ີ່ອງີໃສີ່ ໂຮງຮຽນເປັນຫ ກັ ຈະຕອັ້ງສາັ້ງ ນະ ໂຍບາຍໃນການຄຸມັ້ ຄອງໂຮງຮຽນ ເຊິ ີ່ ງຈະກໍານດົພາລະບດົບາດ ແລະ ຄວາມຮບັຜດິຊອບໃນລະດບັ ໂຮງ ຮຽນ ແລະ ບດົບາດໃນການສະໜບັສະໜນູ ຂອງສກຶ ສາແຂວງ ແລະ ສກຶ ສາເມອ ງ; ພອັ້ມທງັພດັທະນາ ວທິ ກີ ານໄລຍະຍາວ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ໃຫບັ້ ນັດາຫ ກັ ການທງັໝດົທີ ີ່ມີ ແມີ່ນມຄີວາມສາມາດນໍາໄປຈດັຕັ ັ້ງ ປະຕິບດັ ໄດ.ັ້ ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ3.3: ເງນິບໍລຫານ ິ ໂຮງຮຽນ (ສູດຄດິໄລີ່ ແລະ ລາຍຈີ່າຍທີ ີ່ມສີດິໃຊ) ັ້ ສອດຄີ່ອງກບັຄວາມ ຕອັ້ງການຂອງໂຮງຮຽນຫ າຍຂຶ ັ້ນ ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ ອນຄວາມແຕກໂຕນ ແລະ ໃຫເັ້ຊ ີ່ອມໂຍງກບັມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ ຖາັ້ຢາກບນັລຸໄດຜັ້ ນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງກາງນີ ັ້ (ເພີ ີ່ມມູນຄີ່າຫວົໜີ່ວຍເງນິບໍລຫິ ານໂຮງຮຽນ) ຈະຕອັ້ງມກີ ານ ສະໜອງທນຶທີ ີ່ສອດຄີ່ອງກບັສະຖານະພາບການເງນິ “ຍກົ ສູງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ” ແລະ/ຫ ງບົປະມານ ODA ຕອັ້ງສຸມໃສີ່ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງນີ ັ້ໂດຍສະເພາະ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ຄະນະກໍາມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິຕອັ້ງທບົທວນນະໂຍບາຍການສະໜອງເງນິບໍລຫານ ິ ໂຮງຮຽນ, ສູດການຄດິ ໄລີ່ ແລະ ບນັດາລາຍການທີ ີ່ອະນຸຍາດໃຫໃັ້ຊຈັ້ີ່າຍ ເພ ີ່ອໃຫສອດ ັ້ ຄີ່ອງກບັບູລມະິ ສດິດາັ້ນ ນະໂຍບາຍຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ 2021-2025 ຊຶ ີ່ ງລວມທງັສິ ີ່ ງທີ ີ່ ໄດກັ້ ໍານດົ

35 ໄວໃນັ້ ຂໍ ັ້3.3 ຂາັ້ງເທງິ. ການທບົທວນນີ ັ້ຍງັຈະໄດພັ້ ຈາ ິ ລະນາບນັຫາຄວາມເທົ ີ່າທຽມກນັສໍາລບັວທິ ການ ີ ສະໜອງເງນິບໍລຫານ ິ ໂຮງຮຽນ. • ຄະນະກໍາມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ ຈະໃຫຄັ້ໍາແນະນໍາສໍາລບັການປັບປຸງສູດຄດິ ໄລີ່ເງນິບໍລຫານ ິ ໂຮງຮຽນ ທີ ີ່ສະທອັ້ ນໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິຄີ່າໃຊຈັ້ີ່າຍທີ ີ່ສູງຕໍ ີ່ຫວົໜີ່ວຍນກັ ຮຽນໃນໂຮງຮຽນນອັ້ຍ ແລະ ໃນເຂດທີ ີ່ ດອັ້ ຍໂອກາດ. • ຄະນະກໍາມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ ກວດກາລາຍລະອຽດບນັຊທະ ີ ນາຄານຂອງຜູທັ້ ີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັ ເງນິບໍລິ ຫານໂຮງຮຽນ. ກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລາ ິ ແລະ ກະຊວງການເງນິ ຈະຕອັ້ງໄດປັ້ ຶກສາຫາລກ ີ່ ຽວກບັ ວທິ ການ ີ ເພ ີ່ອປັບປຸງຄວາມວີ່ອງໄວຂອງການຈດັສົ ີ່ງເງນິບໍລຫານ ິ ໂຮງຮຽນ ແລະ ປະສດິທຜິນົ ຂອງການສະ ໜອງເງນິບລໍ ຫານ ິ ໂຮງຮຽນ ສໍາລບັ ໂຮງຮຽນນອັ້ຍ ແລະ/ຫ ຫີ່າງໄກສອກຫ ກີ . ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ3.4: ການຈດັສນັຄູສອດຄີ່ ອງຕາມຄວາມຕອັ້ງການຂອງໂຮງຮຽນຫ າຍຂຶ ັ້ນ ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ ອນ ຄວາມແຕກໂຕນ ແລະ ໃຫເັ້ຊ ີ່ອມໂຍງກບັມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນ ຖານຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ທບົທວນຄນ ການຈດັສນັທີ ີ່ຕັ ັ້ງຂອງໂຮງຮຽນລດັ , ໂດຍສະເພາະແມີ່ນໂຮງຮຽນປະຖມົ ເພ ີ່ອກໍານດົຜນົປະ ໂຫຍດທີ ີ່ຈະໄດຮັ້ ບັຈາກການຈດັສນັຄູ ໂດຍຜີ່ານການລວມເອາົໂຮງຮຽນນອັ້ຍ ເຂົ ັ້າກບັ ໂຮງຮຽນອ ີ່ນທີ ີ່ຕັ ັ້ງຢີ່ ູ ໃກກັ້ ນັ . • ຂອບນຕິກິ ໍາໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາໂດຍຄະນະກໍາມະການຈດັສນັຄູ ເພ ີ່ອສະໜບັສະໜນູ ແກີ່ການຈດັຕັ ັ້ງ ປະຕບິດັຂໍແັ້ນະນໍາໃໝີ່ ໃນການຈດັສນັຄູ. • ຄະນະກໍາມະການຈດັສນັຄູຈະຊີ ັ້ນໍາການພດັທະນາແຜນການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັການຈດັສນັຄູ 10 ປີເພ ີ່ອຫຸ ດ ຜີ່ອນຄວາມແຕກໂຕນ, ລວມທງັການຈດັສນັການສອນຫອັ້ງຄວບ ໂດຍອາດມການ ີ ທບົທວນໃນໄລຍະ ກາງສະໄໝ. ແຜນການນີ ັ້ຈະປະກອບມແຜນ ີ ການຄວາມຕອັ້ງການຂອງຄູ, ການຝຶກອບົຮມົ ຄູໃນແຕີ່ລະຊັນັ້ ແຕີ່ລະສາຍ ພອັ້ມທງັແຜນພດັທະນາບຸກຄະລາກອນດາັ້ນການສກຶ ສາ ແລະ ກລາ ິ ແມີ່ນສອດຄີ່ອງກບັ ຄວາມຕອັ້ງການຕວົຈງິໃນແຕີ່ລະໄລຍະ. • ຄະນະກໍາມະການຈດັສນັຄູ ສກຶ ສາຄວາມເປັນໄປໄດກັ້ີ່ ຽວກບັການຍກົ ຍາັ້ຍຄູ ໂດຍສະໜອງສິ ີ່ ງຈູງໃຈໃຫັ້ ແລະ ໃຫຄັ້ໍາແນະນໍາແກີ່ຄະນະກໍາມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ ແລະ ລດັຖະມນົຕ.ີ • ຄະນະກໍາມະການຈດັສນັຄູຈະນໍາໃຊຖັ້ ານຂໍມັ້ ູນ (PMIS) ເພ ີ່ອຕດິຕາມການຈດັສນັຄູ. • ຄະນະກໍາມະການຈດັສນັຄຕູ ດິຕາມ ແລະ ຊີ ັ້ນໍາການພດັທະນາ ແລະ ການອະນຸມດັນໍາໃຊຄັ້ໍາແນະນໍາຕີ່າງໆ (ແລະ ປຶມັ້ ຄີ່ ູມ) ເພ ີ່ອໃຫຄັ້ໍາແນະນໍາແກີ່ສກຶ ສາເມອ ງໃນການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັແຜນການຈດັສນັຄູໃໝີ່ ທີ ີ່ ໃຫບັູ້ລມິ ະສດິແກີ່ເມອ ງທີ ີ່ຍງັຂາດເຂນີຄູ ແລະ ຈາໍກດັຈາໍ ນວນຄູໃໝີ່ສໍາລບັ ເມອ ງທີ ີ່ມຄີູເຫ ອ . ລະບບົການ ຕດິຕາມຄວາມສອດຄີ່ອງໃນການຈດັສນັຄູໃໝີ່ຈະຕອັ້ງໄດຖັ້ ກ ພດັທະນາ ແລະ ຮບັຮອງ. • ໃນການທບົທວນໃນໄລຍະກາງ, ຄະນະກໍາມະການຈດັສນັຄຈູ ະທບົທວນຄນ ສູດການຈດັສນັຄູ ເພ ີ່ອປະ ເມນີຄວາມເປັນໄປໄດັ້ ເນ ີ່ອງຈາກຜນົກະທບົທີ ີ່ບໍ ີ່ ແນີ່ນອນໃນປະຈບຸ ນັກີ່ ຽວກບັຈາໍ ນວນພະນກັ ງານ ອນັ ເນ ີ່ອງມາຈາກວກິ ດິການ Covid-19. • ໃຫມັ້ ກີ ານພດັທະນາ ແລະ ທດົລອງນໍາໃຊັ້ລະບບົ ໂທລະສບັ (Application) ເພ ີ່ອຕດິຕາມການຂາດສອນ ຂອງຄູເພ ີ່ອໃຫເັ້ປັນສີ່ວນໜຶ ີ່ ງຂອງການສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງແກີ່ລະບບົ (LESMIS).

36 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ3.5: ການຈດັສນັປຶມັ້ ແບບຮຽນ, ຄີ່ ູມຄ ູ ແລະ ອຸປະກອນການຮຽນ ສອດຄີ່ອງຕາມຄວາມ ຕອັ້ງການຂອງໂຮງຮຽນຫ າຍຂຶ ັ້ນ ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ ອນຄວາມແຕກໂຕນ ແລະ ໃຫເັ້ຊ ີ່ອມໂຍງກບັມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ພາຍໃຕກັ້ ານຊີ ັ້ນໍາຂອງຄະນະກາໍມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ, ງບົປະມານການສໍາລບັການພມິ ປຶມັ້ ຕໍາລາຮຽນເພ ີ່ອທດົແທນ ຈະໄດຮັ້ ບັການທບົທວນ ແລະ ປັບປຸງຄນ ໃໝີ່ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັການສະໜອງມີ ຄວາມຍນ ຍງົໃນໄລຍະຍາວ ໂດຍອງີໃສີ່ອດັຕາການສູນເສຍປຶ ັ້ມຕໍາລາຮຽນໃນປະຈບຸ ນັ . • ອອກຄໍາແນະນໍາ ແລະ ລະບຽບການໃນການຄຸມັ້ ຄອງປຶມັ້ ແບບຮຽນ ແລະ ການແຈກຈີ່າຍປຶມັ້ ໃນລະດບັ ເມອ ງ ເພ ີ່ອປັບປຸງປະສດິທພາບ ິ ແລະ ຫຸ ດຄວາມແຕກໂຕນ, ລວມທງັຄໍາແນະນໍາໃນການເກບັມຽັ້ນປຶມັ້ ແບບ ຮຽນທີ ີ່ປອດໄພໃນລະດບັ ໂຮງຮຽນ ແລະ ເມອ ງ ເພ ີ່ອຫຸ ດຜີ່ອນຄວາມສີ່ ຽງຈາກຄວາມເສຍຫາຍ13 , ແລະ ການເບິ ີ່ ງແຍງປຶມັ້ ແບບຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ. • ພາຍໃຕກັ້ ານຊີ ັ້ນໍາຂອງ ຄະນະກໍາມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ, ທບົທວນຄນ ວທິ ກີ ານທີ ີ່ມປີະສດິທິ ຜນົ ແລະ ງີ່າຍດາຍທີ ີ່ສຸດ ໃນການສະໜອງປຶມັ້ ຕໍາລາຮຽນໃຫເັ້ໝາະສມົ ກບັ ໂຮງຮຽນ. ນີ ັ້ຈະປະກອບມກີ ານ ທບົທວນຖານຂໍມັ້ ູນຄຸມັ້ ຄອງປຶ ັ້ມ (TMIS) ທີ ີ່ມຢີີ່ ູໃນປະຈບຸ ນັ ພອັ້ມທງັໃຫຄັ້ໍາແນະນໍາສໍາລບັການປັບປຸງ ແລະ ການທບົທວນປຽບທຽບຄວາມເປັນໄປໄດໃັ້ນການນໍາໃຊຂັ້ໍມັ້ ູນຈາກ EMIS, ໃນຂະນະດຽວກນັ ກໍ ກໍານດົອດັຕາການສູນເສຍປຶມັ້ ເພ ີ່ອຊດົ ເຊຍີຄວາມລາັ້ຊາັ້ທີ ີ່ ເກດີຂຶ ັ້ນໃນການສງັລວມຂໍມັ້ ູນສະຖຕິນິກັ ຮຽນ ປະຈາໍ ປີຂອງໂຮງຮຽນ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ3.6: ທຸກໂຮງຮຽນຕອັ້ງໄດຮັ້ບັການສະໜບັສະໜນູ ເພ ີ່ອໃຫມັ້ ສີ ິ ີ່ ງອໍານວຍຄວາມສະດວກ ດາັ້ນສຸຂະອະນາໄມໃນລະດບັພ ັ້ນຖານ ຖາັ້ຢາກບນັລຸໄດຜັ້ ນົ ໄດຮັ້ ບັ ໄລຍະກາງກາງນີ ັ້ ຈະຕອັ້ງມການ ີ ສະໜອງທນຶທີ ີ່ ສອດຄີ່ອງກບັສະຖານະພາບການ ເງນິ “ຍກົ ສູງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ” ແລະ /ຫ ງບົປະມານ ODA ຕອັ້ງສຸມໃສີ່ຜນົ ໄດຮັ້ ບັ ໄລຍະກາງນີ ັ້ໂດຍສະເພາະ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ພາຍໃຕການ ັ້ ຊີ ັ້ນໍາຂອງຄະນະກໍາມະການແຜນການ ແລະ ການເງນິ, ຈະຕອັ້ງໄດພັ້ ດັທະນານຕິກິ ໍາກີ່ ຽວກບັ ຂັນັ້ຕອນ ແລະ ແນວທາງໃນການສະໜບັສະໜູນບນັດາກມົ , ສກຶ ສາແຂວງ, ສກຶ ສາເມອ ງ ແລະ ໂຮງຮຽນ ໃນ ການຈດັສນັຊບັພະຍາກອນໃຫແັ້ກີ່ ໂຮງຮຽນ ຢີ່ າງມປະີ ສດິທຜິນົຫ າຍຂຶ ັ້ນ. ເພ ີ່ອເຮດັ ໃຫພວກ ັ້ ເຂາົສາມາດ ສະໜອງຫອັ້ງນໍ ັ້າ ແລະ ບີ່ ອນລາັ້ງມ ເພ ີ່ອໃຫຕອບ ັ້ ສະໜອງໄດກັ້ ບັມາດຕະຖານຂັນັ້ພ ັ້ນຖານຄຸນນະພາບການ ສກຶ ສາ. • ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ຈະທບົທວນຄນ ຄວາມເປັນໄປໄດໃັ້ນການຮບັຮອງເອາົວທິ ກີ ານຂອງ ແຜນງານນໍ ັ້າສະອາດ (WASH) ໃນຂອບເຂດທົ ີ່ວປະເທດ ເພ ີ່ອແນໃສີ່ຮບັປະກນັວີ່າທຸກໆໂຮງຮຽນບນັລຸ ໄດຢັ້ີ່ າງໜອັ້ ຍ ລະດບັ 1 ດາວ. • ເພ ີ່ອຮບັປະກນັການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ແຜນງານນໍ ັ້າສະອາດນີ ັ້ໃຫມັ້ ຄວາມ ີ ຍນ ຍງົໃນໄລຍະຍາວ, ຈະຕອັ້ງມຂີໍ ັ້ ຕກົ ລງົຂອງລດັຖະມນົຕີເພ ີ່ອແຕີ່ງຕັ ັ້ງອງົການຈດັຕັ ັ້ງໃດໜຶ ີ່ ງຮບັຜດິຊອບໃນການຊີ ັ້ນໍາແຜນງານດັ ີ່ງກີ່າວ. ຈາກ ນັນັ້ ພາລະບດົບາດຂອງພາກສີ່ ວນດັ ີ່ງກີ່າວ ຕອັ້ງໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງໃໝີ່ . 13 ການເສຍຫາຍ ແລະ ການສູນເສຍສີ່ວນໃຫຍີ່ເກດີຈາກນໍ ັ້າຖວັ້ ມໃນຍາມລະດູຝົນ

37 6.4 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ4: ອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສໃນ ກີ່ ຸມໄວໜີ່ ຸມ ແລະ ຜູໃັ້ຫຍີ່ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ພອັ້ມທງັຫຸ ດຜີ່ ອນຄວາມແຕກໂຕນກນັ ລະຫວີ່າງເພດ, ເຜົ ີ່າ, ຖານະດາັ້ນເສດຖະກດິ ແລະ ທີ ີ່ຕັ ັ້ງພູມສນັຖານ. 6.4.1. ຫ ກັ ການ ແລະ ເຫດຜນົ ບດົລາຍງານການປະເມນີກາງສະໄໝ ໄດສະັ້ ແດງໃຫຮັູ້ວັ້ີ່າການຮູໜັ້ ງັສຂອງ ແມີ່ຍງິຍງັຕໍ ີ່າກວີ່າຜູຊາຍ ັ້ , ໂດຍ ສະເພາະໃນກີ່ ຸມພາສາທີ ີ່ບໍ ີ່ ແມີ່ນ ກີ່ ຸມລາວ-ໄຕ ແລະ ຜນົການປະເມນີຜນົການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ປ.3 (ASLO 3) ໄດສະແດງ ັ້ ໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ຜນົ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນແມີ່ນຕໍ ີ່າຫ າຍ ແລະ ຍງັບໍ ີ່ຮູວັ້ີ່າມເີດກັ ນອັ້ຍຈກັ ຄນົທີ ີ່ອອກ ໂຮງຮຽນໄປ ແຕີ່ຍງັສາມາດອີ່ານອອກຂຽນໄດຢັ້ີ່ ູ. ບດົລາຍງານການປະເມນີກາງສະໄໝໄດໃັ້ຫຂັ້ໍແັ້ນະນໍາວີ່າ ການສະໜອງແຜນງານການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ຄວນສຸມໃສີ່ ເຂດທີ ີ່ອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສຍ ງັຕໍ ີ່າ, ໂດຍສະເພາະບີ່ອນທີ ີ່ມເີພດຍງິຊນົ ເຜົ ີ່າຫ າຍ; ນອກຈາກນັນັ້ ຄວນມີ ການທດົສອບຄນ ສໍາລບັຜູທັ້ ີ ີ່ປະລະການຮຽນໃນຊັນັ້ປະຖມົ ເພ ີ່ອໃຫຮັູ້ວັ້ີ່າພວກເຂາົຍງັມທີ ກັ ສະການຮູໜັ້ ງັສຢ ີ່ ູຫ ບ ໍ ີ່ ແລະ ຜນົ ໄດຮັ້ ບັຈະຖກ ນໍາໃຊເັ້ປັນພ ັ້ນຖານສໍາລບັການຕດັສນິໃຈເພີ ີ່ມເຕມີ ໃນລະດບັທອັ້ງຖິ ີ່ ນ ແລະ ລະດບັສູນກາງ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ . ດດັຊະນຊີບັສນິມະນຸດ ທີ ີ່ນໍາໃຊເັ້ພ ີ່ອກໍານດົການຫຸ ດພົນັ້ ອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດອັ້ ຍພດັທະນາ ມອີດັຕາການຮູໜັ້ ງັສຂ ອງຜູໃັ້ຫຍີ່ແມີ່ນໜຶ ີ່ ງໃນບນັດາຕວົຊີ ັ້ບອກ ແຕີ່ສິ ີ່ ງສໍາຄນັອກີອນັໜຶ ີ່ ງ ແມີ່ນການຕດິຕາມອດັຕາ ການຮູໜັ້ ງັສຂ ອງໄວໜີ່ ຸມ ຍອັ້ ນວີ່າຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນທີ ີ່ປະລະການຮຽນຢີ່ ູຊັນັ້ປະຖມົ ແລະ ຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕົນັ້ ແມີ່ນ ມຫີ າຍ ແລະ ຜນົການຮຽນຂອງພວກດັ ີ່ງກີ່າວນີກັ້ ໍຕໍ ີ່າ 14 . ການຕດິຕາມດັ ີ່ງກີ່າວ ແມີ່ນມຄີວາມຈາໍເປັນເພ ີ່ອຮບັປະກນັ ວີ່າ ນກັ ຮຽນທີ ີ່ອອກຈາກໂຮງຮຽນປະຖມົ ຈະບໍ ີ່ກກ ໜງັສຄ ນ ແລະ ຜນົຂອງການຕດິຕາມຄວນຈະບນັຈໄຸ ວໃັ້ນຖານ ຂໍມັ້ ູນຂອງສູນສະຖຕິກິ ານສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ. ຫ ກັ ສູດການຮູໜັ້ ງັສ ບໍ ີ່ ໄດເັ້ອາົວທິ ກີ ານຮຽນຮູຕັ້ ະຫ ອດຊວີດິ ເຂົ ັ້ານໍາ ແລະ ຄູສອນກີ່ ຽວກບັການຮຽນຮູຕັ້ ະຫ ອດຊວີດິ ກໍບໍ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການຝຶກອບົຮມົ ລວມທງັວທິ ກີ ານໃໝີ່ໆ ເພ ີ່ອສະໜອງ ຫ ກັ ສູດການຮູໜັ້ ງັສ. 6.4.2. ພາກສີ່ວນຮບັຜດິຊອບ ການບນັລຸຜນົສໍາເລດັຂອງຜນົ ໄດຮັ້ ບັດາັ້ນຍຸດທະສາດນີ ັ້ ແມີ່ນຄວາມຮບັຜດິຊອບຮີ່ວມກນັຂອງກມົ ການ ສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ, ກມົ ສາມນັສກຶ ສາ, ສູນປະກນັຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ, ສູນການສກຶ ສາຮຽນຮີ່ວມ, ສະຖາບນັ ຄົນັ້ ຄວາັ້ວທະ ິ ຍາສາດການສກຶ ສາ. 6.4.3. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ແລະ ນະໂຍບາຍ ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ4.1: ອດັຕາການຮູໜັ້ ງັສສ ໍາລບັ ໄວໝີ່ ຸມ ແລະ ຜູໃັ້ຫຍີ່ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ແລະ ຄວາມແຕກໂຕນໃນ ການຮູໜັ້ ງັສສ ໍາລບັ ເພດ, ເຜົ ີ່າ, ຖານະດາັ້ນເສດຖະກດິ ແລະ ທີ ີ່ຕັ ັ້ງພູມສນັຖານຫຸ ດຜີ່ ອນລງົ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ 14 LSIS II ພບົວີ່າ “60 ເປີເຊນັ ຂອງຊາວໜີ່ ຸມທີ ີ່ ເຂົ ັ້າໂຮງຮຽນປະຖມົ ບໍ ີ່ມທີ ກັ ສະໃນການອີ່ານປະໂຫຍກທີ ີ່ ງີ່າຍດາຍ, ຊຶ ີ່ ງເປັນບນັຫາຫ າຍ ແລະ ຮຽກຮອັ້ງໃຫມັ້ ກີ ານຕດິຕາມ ແລະ ສະໜບັສະໜນູ ນກັ ຮຽນ ແລະ ຄູອາຈານໃຫໃັ້ກຊັ້ ດິຕ ີ່ມ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັຄຸນນະພາບການຮຽນການສອນ.”

38 • ສາັ້ງແຜນປະຕບິດັ ງານສໍາລບັຫ ກັ ສູດການຮຽນຮູໜັ້ ງັສ ທີ ີ່ ໃຫບັູ້ລມິ ະສດິຜູທັ້ ີ ີ່ມອີາຍຸ15-40 ປີໂດຍອງີໃສີ່ຂໍ ັ້ ແນະນໍາຈາກຜນົການສໍາຫ ວດປະຊາກອນສໍາລບັປີ2015 ແລະ 2020 ແລະ ການສໍາຫ ວດດດັຊະນໝີ າຍ ສງັຄມົ ລາວ ໃນປີ2017. • ແຜນປະຕບິດັ ງານດັ ີ່ງກີ່າວນີ ັ້ຈະໃຫບັູ້ລມິ ະສດິໃນການປັບປຸງການຮູໜັ້ ງັສໃ ນ 40 ເມອ ງບູລມິ ະສດິ ແລະ ເພດຍງິ ແລະ ປະຊາກອນທີ ີ່ ເປັນຊນົ ເຜົ ີ່າ ລວມທງັຄນົພກິ ານທີ ີ່ມອີດັຕາການຮູໜັ້ ງັສຕ ໍ ີ່າ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ 4.2: ລງົຕດິຕາມຫ ກັ ສູດການຮຽນ-ການສອນ ລບົລາັ້ງຄວາມບໍ ີ່ຮູໜັ້ ງັສຂອງ ການສກຶ ສາ ນອກໂຮງຮຽນ ໂດຍການສີຸ່ມເອາົກີ່ ຸມຕວົຢີ່ າງ ເພ ີ່ອປະເມນີຜນົກະທບົກີ່ ຽວກບັການຮູໜັ້ ງັສຂອງ ໄວໜີ່ ຸມ. ຖາັ້ຢາກບນັລຸໄດຜັ້ ນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບກາງ ັ ກາງນີ ັ້ຈະຕອັ້ງມກີ ານສະໜອງທນຶທີ ີ່ສອດຄີ່ອງກບັສະຖານະພາບການ ເງນິ “ຍກົ ສູງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ” ແລະ/ຫ ງບົປະມານ ODA ຕອັ້ງສຸມໃສີ່ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງນີ ັ້ໂດຍສະເພາະ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ສະຖາບນັຄົນັ້ ຄວາັ້ວທິ ະຍາສາດການສກຶ ສາ (ສູນຄົນັ້ ຄວາັ້ ແລະ ປະເມນີການສກຶ ສາ) ໂດຍຮີ່ວມກບັສູນ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ອງີຕາມພາລະບດົບາດ ຕອັ້ງໄດພັ້ ດັທະນາ ແລະ ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັຍຸດທະສາດ ການປະເມນີການຮູໜັ້ ງັສແ ບບສີຸ່ມຕວົຢີ່ າງ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ4.3: ການບໍລກິ ານດາັ້ນການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ແລະ ໂຄງປະກອບຂອງການສກຶ ສາ ນອກໂຮງຮຽນ ຕອັ້ງປະກອບສີ່ວນໃຫອັ້ດັຕາການຮູໜັ້ ງັສຂອງໄວ ໜີ່ ຸມ ແລະ ຜູໃັ້ຫຍີ່ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ແລະ ພອັ້ມທງັສົ ີ່ງເສມີ ສູນການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ແລະ ສູນການຮຽນຮູຊັຸ້ມຊນົ ຢີ່ ູຂັນັ້ເມອ ງ ແລະ ຂັນັ້ບາັ້ນ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ການເຂົ ັ້າຮຽນໃນຫ ກັ ສູດການຮຽນຮູໜັ້ ງັສຂ ອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ແມີ່ນໃຫບັູ້ລມິ ະສດິແກີ່ເປົ ັ້າ ໝາຍທີ ີ່ມອີາຍຸ ແຕີ່ 15-40 ປີໂດຍເນັນັ້ ໃສີ່ 40 ເມອ ງບູລມິ ະສດິ . 6.5 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັສູງທ ີ5: ຄຸນນະພາບ ແລະ ຈາໍນວນນກັ ຮຽນທີ ີ່ຈບົຈາກການສກຶ ສາຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ແລະ ຜູທັ້ ີ ີ່ຈບົການສກຶ ສາຫ ງັຂັນັ້ພ ັ້ນຖານທີ ີ່ ເຂົ ັ້າສີ່ ູຕະຫ າດແຮງງານທງັພາຍໃນ ແລະ ຕີ່າງປະເທດ ສອດຄີ່ອງກບັຄວາມຕອັ້ງການຂອງແຜນພດັທະນາເສດຖະ ກດິ-ສງັຄມົ ຄັ ັ້ງທ ີIX ແລະ ການຫຸ ດພົນັ້ອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດອັ້ຍພດັທະນາ 6.5.1 ຫ ກັ ການ ແລະ ເຫດຜນົ ການທບົທວນເຄິ ີ່ ງສະໄໝ 2016-2020 ໄດພັ້ ບົວີ່າກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ຈະຕອັ້ງສບ ຕໍ ີ່ ີ່ ການ ໃຫບັູ້ລມິ ະສດິໃນການແກໄັ້ຂບນັຫາຫ ກັ ທີ ີ່ກະທບົຕໍ ີ່ຄວາມສອດຄີ່ອງ ແລະ ຜນົ ໄດຮັ້ ບັຂອງການສກຶ ສາຫ ງັຂັນັ້ພ ັ້ນ ຖານພາຍໃນປີ2025 ລວມທງັຄວາມຮູັ້ແລະ ທກັ ສະ ທີ ີ່ຍງັບໍ ີ່ທນັພຽງພໍທີ ີ່ນກັ ຮຽນທີ ີ່ຈບົຈາກຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນ ປາຍໄດຮັ້ ບັ ເພ ີ່ອສະໜບັສະໜນູ ໃຫແັ້ກີ່ແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດ ຄັ ັ້ງທີIX. ທກັ ສະທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັ ແລະ ຜນົຂອງການຮຽນ ໂດຍສະເພາະການຮູໜັ້ ງັສ ແລະ ການຄດິ ໄລີ່ເລກ ຂອງການສກຶ ສາຂັນັ້ພ ັ້ນຖານບໍ ີ່ພຽງພໍກບັ ຄວາມຕອັ້ງການໃນປັດຈບຸ ນັຂອງຕະຫ າດແຮງງານ. ເພ ີ່ອປັບປຸງຄວາມສອດຄີ່ອງ ກບັຄວາມຕອັ້ງການຂອງແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດ, ບດົ ລາຍງານການປະເມນີກາງສະໄໝ ໄດສັ້ງັເກດວີ່າມນັບໍ ີ່ພຽງແຕີ່ຈະປັບປຸງຄຸນນະພາບຂອງການສກຶ ສາຊັນັ້ມດັທະຍມົ

39 ຕອນປາຍ, ອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ການສກຶ ສາຊັນສູງ ັ້ ເທົ ີ່ານັນັ້; ແຕີ່ມນັມຄີວາມຈາໍ ເປັນຕອັ້ງປັບປຸງທກັ ສະຂັນັ້ພ ັ້ນຖານ ຂອງເດກັ ນອັ້ຍ ເລີ ີ່ມແຕີ່ການສກຶ ສາກີ່ອນໄວຮຽນຈນົຮອດມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ພອັ້ມທງັໃຫກັ້ ານສະໜບັສະໜນູ ທີ ີ່ ຈາໍ ເປັນສໍາລບັຄນົພກິ ານ. ແຕີ່ເນ ີ່ອງຈາກຂາດຂໍມັ້ ູນການສໍາຫ ວດຕະຫ າດແຮງງານທີ ີ່ ເປັນປົກກະຕິແລະ ການສກຶ ສາ ການຕດິຕາມນກັ ຮຽນທີ ີ່ຮຽນຈບົອອກໄປ ຈຶ ີ່ ງເຮດັ ໃຫກັ້ ານສາັ້ງສມ ແ ຮງງານ ບໍ ີ່ມຄີວາມສອດຄີ່ອງກບັຄວາມຕອັ້ງ ການຕວົຈງິ. ຂດີຄວາມສາມາດຂອງພາກເອກະຊນົຍງັຈາໍກດັ ໃນການກໍານດົຄວາມຕອັ້ງການແຮງງານ, ທງັໃນ ປັດຈບຸ ນັ ແລະ ອານາຄດົ . ເພ ີ່ອຢາກກໍານດົປະລມິ ານຂອງກໍາລງັແຮງງານ ທີ ີ່ສອດຄີ່ອງກບັແຜນພດັທະນາ ເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດ, ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ຕອັ້ງມແີຜນພດັທະນາຊບັພະຍາກອນມະນຸດ ໂດຍລວມສໍາລບັຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ. ຢາກໃຫຂັ້ ະແໜງອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ການບໍລກິ ານ ມການ ີ ປະກອບສີ່ວນຕໍ ີ່ຍອດຜະລດິຕະພນັພາຍໃນ ຫ GDP, ຍງັຮຽກຮອັ້ງໃຫມັ້ ກີ ານປັບປຸງຄຸນນະພາບຂອງນກັ ຮຽນທີ ີ່ ຈບົຈາກມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ, ວທິ ະຍາໄລ ແລະ ມະຫາວທະຍາໄລ ິ . ການວໄຈິ ຂອງຕະຫ າດແຮງງານໃນປີ201815 ໄດສະັ້ ແດງໃຫເັ້ຫນັວີ່າ ການຂາດເຂນີແຮງານທີ ີ່ມຄຸນີ ນະພາບ ແມີ່ນໜຶ ີ່ ງໃນຂໍຂາດ ັ້ ຕກົ ບກົ ຜີ່ ອງຫ ກັ ຕໍ ີ່ການພດັທະນາຂະແໜງເອກະຊນົໃນ ສປປ ລາວ. ຄວາມຂາດເຂນີດັ ີ່ງກີ່າວ ຕດິ ພນັຢີ່ າງເປັນພ ັ້ນຖານກບັການຂາດເຂນີທງັແຮງງານທີ ີ່ມທີ ກັ ສະ ແລະ ບໍ ີ່ມທີ ກັ ສະ ຊຶ ີ່ ງສີ່ວນໜຶ ີ່ ງແມີ່ນຍອັ້ນລະດບັການ ສກຶສາທີ ີ່ສະໜອງໃຫໂດຍ ັ້ ບນັດາສະຖາບນັ ແລະ ໂຮງຮຽນຂອງລດັຍງັຕໍ ີ່າ; ພອັ້ມນັນັ້, ບນັຫາທີ ີ່ຕດິພນັກບັການຂາັ້ມ ຜີ່ານຈາກເສດຖະກດິກະສກິ ໍາໄປສີ່ ູເສດຖະກດິອຸດສະຫະກໍາ. ການຂາດແຄນເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ສີ່ວນໃຫຍີ່ແມີ່ນກີ່ ຽວຂອັ້ງກບັການ ຂາດແຄນແຮງງານທີ ີ່ມສີມີ ແລະ ຍິ ີ່ ງໄປກວີ່ານັນັ້ ຂາດທງັແຮງງານທີ ີ່ບໍ ີ່ມສີມີ . ການຈາັ້ງງານໃນ ສປປ ລາວ ມຫ າຍ ີ ໃນ ຂະແໜງກະສກິ ໍາ, ຊຶ ີ່ ງມສູງ ີ ເຖງິ 2,3 ລາັ້ນຄນົ ທີ ີ່ ເຮດັວຽກໃນຂະແໜງກະສກິ ໍາ, ມີ920.000 ຄນົ ເຮດັວຽກກໍ ີ່ສາັ້ງ ແລະ ການບໍລການ ິ , 248.000 ຄນົ ເຮດັວຽກໃນຂະແໜງອຸດສາຫະກໍາ ແລະ 22.000 ຄນົ ເຮດັວຽກໃນຂະແໜງ ພະລງັງານ ແລະ ບໍ ີ່ ແຮີ່ ໃນປີ2013. ປະຊາກອນໃນເກນອາຍຸເຮດັວຽກແມີ່ນ 4,4 ລາັ້ນຄນົ ແລະ ຄາດວີ່າຈະມປະີ ຊາ ກອນເພີ ີ່ມເຕມີ ປະມານ 96.000 ຄນົ ທີ ີ່ຈະເຖງິເກນອາຍຸເຮດັວຽກໃນແຕີ່ລະປີໃນທດົສະວດັຂາັ້ງໜາັ້. ຂະແໜງການ ກະສກິ ໍາ ແລະ ອຸດສະຫະກໍາ ໄດປະັ້ ກອບສີ່ ວນ 3,7% ຂອງການເຕບີໂຕຜະລດິຕະພນັພາຍໃນລວມ ທີ ີ່ມການ ີ ເຕບີໂຕ 6,5% ໃນປີ2018, ແຕີ່ຍງັມການ ີ ຂາດເຂນີນກັວຊາ ິ ການ ທີ ີ່ ໄດຮັ້ ບັການຝຶກອບົຮມົ ໃນສອງຂະແໜງການດັ ີ່ງກີ່າວ. ມີ ໂຮງຮຽນຫ າຍແຫີ່ງ ແລະ ຄູຈໍານວນຫ າຍ ທີ ີ່ພບົຄວາມຫຍຸງັ້ຍາກໃນການສດິສອນຫ ກັ ສູດໃໝີ່ ໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນ ປາຍໃຫມັ້ ປະີ ສດິທຜິນົ ແລະ ຍງັຂາດການຝຶກອບົຮມົ , ຫອັ້ງທດົລອງ/ອຸປະກອນ ແລະ ອຸປະກອນການຮຽນ-ການສອນ ເພ ີ່ອສດິສອນທກັ ສະວຊາ ິ ວທະິ ຍາສາດທໍາມະຊາດ16 . ບນັ ຫາດັ ີ່ງກີ່າວ ຈະສົ ີ່ງຜນົກະທບົຕໍ ີ່ຕະຫ າດແຮງງານໃນຖານະ ທີ ີ່ ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍແມີ່ນສີ່ວນປະກອບທີ ີ່ ໃຫຍີ່ລໍາດບັສອງ (ທີ ີ່ຮອງຈາກ ມດັທະຍມົ ຕົນັ້) ທີ ີ່ຈະເຂົ ັ້າສີ່ ູຂະແໜງ ອຸດສະຫະກໍາ ແລະ ການບໍລການ ິ . ມນັຍງັສົ ີ່ງຜນົສະທອັ້ ນຕໍ ີ່ການສກຶ ສາຊັນັ້ສູງ ແລະ ອາຊວະີ ສກຶ ສາ ແລະ ການຝຶກ ອບົຮມົ ວຊາ ິ ຊບີ. ໃນຂະນະທີ ີ່ 75% ຂອງຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນທີ ີ່ຈບົມະຫາວທະ ິ ຍາໄລແມີ່ນມວຽກ ີ ເຮດັ ງານທໍາ 17 , ຈາໍ ນວນນກັ ສກຶ ສາທີ ີ່ຈບົໃນສາຍວທະ ິ ຍາສາດທໍາມະຊາດຈະບໍ ີ່ພຽງພ. ໍ ຄຸນນະພາບຂອງວທະ ິ ຍາໄລເອກະຊນົຍງັຂາດ ເງ ີ່ອນໄຂທີ ີ່ວີ່າເຂາົເຈົ ັ້າບໍ ີ່ ໄດຮັ້ ບັອະນຸຍາດໃນການສະໜອງຫ ກັ ສູດລະດບັປະລນິຍາຕີແລະ ຫ ກັ ສູດທີ ີ່ສູງກວີ່ານັນັ້ ຈນົ ກວີ່າເຂາົຈະມສີ ິ ີ່ ງອໍານວຍຄວາມສະດວກ ແລະ ອາຈານສອນທີ ີ່ມຄຸນີ ນະພາບພຽງພໍ. ບດົລາຍງານກາງສະໄໝໄດສະັ້ ແດງໃຫເັ້ຫນັ ເຖງິສິ ີ່ ງທາັ້ທາຍທີ ີ່ ສໍາຄນັ ນັນັ້ກໍຄຈະ ເຮດັ ແນວໃດ ເພ ີ່ອຮບັປະ ກນັວີ່າຄູສອນໃນສະຖານອາຊວະີ ສກຶ ສາໄດຮັ້ ບັການຝຶກອບົຮມົ ຢີ່ າງເຕມັ ສີ່ວນ ເພ ີ່ອໃຫສາັ້ ມາດສດິສອນຫ ກັ ສູດໃໝີ່ ແລະ ເຂົ ັ້າໃຈວທິ ການ ີ ນໍາໃຊອຸ ັ້ ປະກອນ ແລະ ຊບັພະຍາກອນໃໝີ່ . ດັ ີ່ງນັນັ້, ກມົ ອາຊວະີ ສກຶ ສາຈະຕອັ້ງໄດມັ້ ການ ີ 15 Labour Market Analysis - Lao PDR Literature review and qualitative insights, GIZ, February 2018 16 “ວທິ ທະຍາສາດທໍາມະຊາດ ໝາຍເຖງິ ວຊິ າທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງກບັ ວທິ ະຍາສາດ, ເທກັ ໂນໂລຊ,ີວະສາວະກໍາ ແລະ ຄະນດິສາດ (STEM) 17 ນກັ ສກຶ ສາທີ ີ່ຮຽນຈບົບາງຄນົກໍ ີ່ ເຮດັທຸລະກດິຄອບຄວົ , ສາັ້ງຕັ ັ້ງທຸລະກດິຂອງຕນົ ເອງ ຫ ບໍ ີ່ມວີຽກເຮດັ

40 ຈດັການທີ ີ່ດໃນີ ການຝຶກອບົຮມົ ແລະ ຍກົ ລະດບັ ໃຫຄູ ັ້ ສອນ ເພ ີ່ອຮບັປະກນັວີ່າຄຸນນະພາບຂອງການສດິສອນແມີ່ນ ສອດຄີ່ອງກບັມາດຕະຖານການສກຶ ສາຂອງຊາດ, ຂອງພາກພ ັ້ນ ແລະ ຂອງສາກນົ , ໂດຍໄດຮັ້ ບັການສະໜບັສະໜູນ ຈາກຄີ່ ູຮີ່ວມມສາ ກນົ . ສິ ີ່ ງທາັ້ທາຍອກີຢີ່ າງໜຶ ີ່ ງຄ ການປະເມນີເຖງິປະສດິທພາບ ິ ໃນການຈາັ້ງງານຂອງນກັ ຮຽນທີ ີ່ ຮຽນຈບົອອກໄປ ພອັ້ມທງັປະເມນີເຖງິຄວາມເພິ ີ່ ງພໃໍ ຈຂອງຜູໃັ້ຊແັ້ຮງງານ ເພ ີ່ອນໍາໄປເປັນພ ັ້ນຖານໃນການຕດັສນິ ໃຈໃນອານາຄດົ . ຕອັ້ງໄດພັ້ ດັທະນາຄໍາແນະນໍາໃຫແັ້ກີ່ສະຖານອາຊວະີ ສກຶ ສາຕີ່າງໆ ກີ່ຽວກບັວທິ ການ ີ ດໍາເນນີການ ສກຶ ສາຕດິຕາມນກັ ຮຽນທີ ີ່ມປະີ ສດິທຜິນົ ເພ ີ່ອໃຫສາັ້ ມາດນໍາເອາົຜນົການສກຶ ສາຕດິຕາມ ໄປນໍາໃຊໃນັ້ ການກໍານດົ ນະໂຍບາຍ. ຜີ່ານມາ ຍງັມສີ ິ ີ່ ງທາັ້ທາຍໃນການຊອກຫາສະຖານທີ ີ່ຝຶກງານທີ ີ່ ເໝາະສມົ ສໍາລບັນກັ ຮຽນ ເພ ີ່ອຝຶກເອາົ ປະສບົການຕວົຈງິ ເຊິ ີ່ ງເປັນສີ່ ວນໜຶ ີ່ ງຂອງຫ ກັ ສູດການສກຶ ສາຂອງພວກເຂາົ. ສະຖານອາຊວະີ ສກຶ ສາ ຄວນສາັ້ງເຄອ ຂີ່າຍກບັບນັດາຜູປະັ້ ກອບການຢີ່ ູແຕີ່ລະທອັ້ງຖິ ີ່ ນ ເພ ີ່ອສະໜບັສະໜູນການຝຶກງານຂອງນກັ ຮຽນ. ບດົລາຍງານກາງສະໄໝ ຍງັໄດຊັ້ ີ ັ້ໃຫເັ້ຫນັວີ່າຍງັມຄີວາມຕອັ້ງການ ສໍາລບັນກັ ຮຽນທີ ີ່ຮຽນຈບົໃນສາຍ ວທິ ະຍາສາດ, ເຕກັ ໂນໂລຢີ, ວສິະວະກໍາສາດ ແລະ ຄະນດິສາດ ທີ ີ່ມຄີຸນນະພາບສູງ ເພ ີ່ອພດັທະນາເສດຖະກດິຂອງ ຊາດໃນອະນາຄດົ ໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ. 6.5.2 ພາກສີ່ວນຮບັຜດິຊອບ ຜນົສໍາເລດັຂອງຜນົ ໄດຮັ້ ບັດາັ້ນຍຸດທະສາດນີ ັ້ ແມີ່ນຄວາມຮບັຜດິຊອບຮີ່ວມກນັ ຂອງກມົ ອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ຝຶກອບົຮມົ ວຊິ າຊບີ, ກມົ ການສກຶ ສາຊັນັ້ສູງ, ກມົ ການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ, ວທິ ະຍາໄລຄູ ແລະ ສະຖາບນັ ອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ຝຶກອບົຮມົ ວຊິ າຊບີ, ສູນປະກນັຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ, ກມົ ກດິຈະການນກັ ສກຶ ສາ ແລະ ຫອັ້ງການພດັທະນາຊບັພະຍາກອນມະນຸດ. ບດົບາດຂອງສະພາທີ ີ່ປຶກສາອາຊວີະສກຶ ສາແຫີ່ງຊາດ ໃນການພວົພນັ ກບັພາກເອກະຊນົ , ການສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງໃຫແັ້ກີ່ກີຸ່ມເຮດັວຽກການຄາັ້, ການຮກັ ສາຄວາມສອດຄີ່ອງຂອງການ ພດັທະນາຫ ກັ ສູດ ແລະ ການຄຸມັ້ ຄອງກອງທນຶຝຶກອບົຮມົ ວຊິ າຊບີກໍ ີ່ແມີ່ນສິ ີ່ ງທີ ີ່ສໍາຄນັ ເຊັ ີ່ນກນັ . 6.5.3 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ແລະ ນະໂຍບາຍ ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ5.1: ຄຸນນະພາບຂອງການຮຽນ-ການສອນ ໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນປາຍ ໄດຮັ້ ບັການ ປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນ ເພ ີ່ອສອດຄີ່ອງກບັຄວາມຕອັ້ງການຂອງຕະຫ າດແຮງງານ ແລະ ການສກຶ ສາຊັນັ້ສູງ ລວມທງັໂຮງຮຽນ ຕວົແບບ ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ສາັ້ງ ແລະ ຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ ແຜນຝຶກອບົຮມົ ຄູຊັນັ້ມດັທະຍມົ ເພ ີ່ອຍກົ ລະດບັຄວາມຮູດັ້າັ້ນເນ ັ້ອໃນຂອງວຊິ າ ສອນ ຊຶ ີ່ ງຄູເຫ ົ ີ່ານັນັ້ ສີ່ວນໃຫຍີ່ແມີ່ນສອນຢີ່ ູຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນຕົນັ້ ທງັນີກັ້ ໍເພ ີ່ອຊີ່ວຍໃຫເັ້ຂາົເຈົ ັ້າສາມາດ ສອນໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍໄດ.ັ້ ແຜນດັ ີ່ງກີ່າວນີ ັ້ຈະກໍານດົພາລະບດົບາດ ແລະ ຄວາມຮບັຜດິຊອບ ຂອງກມົ ສາມນັສກຶ ສາ, ພະແນກສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ແຂວງ, ຫອັ້ງການສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ເມອ ງ, ກີ່ ຸມໂຮງຮຽນ, ວທິ ະຍາໄລຄູ, ຜູອັ້ໍານວຍການໂຮງຮຽນມດັທະຍມົ , ຄູນເິທດຊັນັ້ມດັທະຍມົ ແລະ ຄະນະສກຶ ສາສາດຂອງມະຫາວທິ ະຍາໄລ. • ມຂີໍຕັ້ ກົ ລງົຂອງລດັຖະມນົຕກີີ່ ຽວກບັການສາັ້ງຕັ ັ້ງໂຮງຮຽນຕວົແບບ, ຊຶ ີ່ ງໃນຂໍຕັ້ ກົ ລງົດັ ີ່ງກີ່າວ ຕອັ້ງກໍານດົ ສິ ີ່ ງອໍານວຍຄວາມສະດວກທີ ີ່ຈາໍ ເປັນ, ຂດີຄວາມສາມາດຂອງບນັດາຄູ-ອາຈານ ແລະ ພະນກັ ງານພອັ້ມທງັ ການບໍລຫິ ານ, ຄຸມັ້ ຄອງ ແລະ ພາລະໜາັ້ທີ ີ່ຂອງໂຮງຮຽນໂຮງຮຽນຕວົແບບ. • ສູນຂໍມັ້ ູນເຕກັ ໂນໂລຊີ(ໄອຊທີ )ີຂອງແຂວງ ຈະຕອັ້ງຮວມຕວົ ເຂົ ັ້າກບັ ໂຮງຮຽນທີ ີ່ສູນຕັ ັ້ງຢີ່ ູເພ ີ່ອສາັ້ງໃຫເັ້ປັນ ໂຮງຮຽນຕວົແບບ.

41 • ອອກຂໍຕັ້ ກົ ລງົກີ່ ຽວກບັການພດັທະນາ ແລະ ນໍາໃຊສັ້ ີ່ການຮຽນການສອນ ອອນລາຍ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ5.2: ຈາໍນວນ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງນກັ ຮຽນທີ ີ່ ຈບົຈາກສະຖາບນັສາັ້ງຄູ ແລະ ຄະນະສກຶ ສາສາດ ໃນສາຍວຊິ າວທິ ະຍາສາດທໍາມະຊາດໄດຮັ້ບັການປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນ ແນໃສີ່ ເພ ີ່ອປັບປຸງການຮຽນ-ການສອນ ວທິ ະຍາສາດທໍມະຊາດໃນຊັນັ້ມດັທະຍມົ . ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ໃຫບັູ້ລມິ ະສດິ ເຂົ ັ້າຮຽນໃນວທິ ະຍາໄລຄູ ແລະ ຄະນະສກຶ ສາສາດ ແກີ່ຜູເັ້ຂົ ັ້າຮຽນທີ ີ່ສະໝກັ ເປັນຄູໃນສາຍ ວທິ ະຍາສາດທໍາມະຊາດ ລະຫວີ່າງເພດຍງິ ແລະ ເພດຊາຍໃຫມັ້ ຄີວາມສະເໝພີ າບກນັ . • ໃຫໂອກາດ ັ້ ສໍາລບັນກັ ຮຽນຄູສາຍວທິ ະຍາສາດທໍາມະຊາດ ໄດປັ້ ັບປຸງຄວາມຮູຂັ້ ອງເຂາົເຈົ ັ້າ ໃນເວລາເຂົ ັ້າ ຮຽນໃນສະຖາບນັສາັ້ງຄູ • ຫ ກັ ສູດວຊິ າວທິ ະຍາສາດທໍາມະຊາດ ຢີ່ ູຊັນັ້ມດັທະຍມົ ຕອນປາຍ ຈະໄດຮັ້ ບັການທບົທວນ ແລະ ປະເມນີ ຄວາມເປັນໄປໄດໃັ້ນການແຍກຫ ກັ ສູດອອກເປັນ 2 ສາຍ ຄ: ສາຍວຊິ າວທິ ະຍາສາດທໍາມະຊາດ ແລະ ສາຍ ວຊິ າວທິ ະຍາສາດສງັຄມົ . • ທນຶການສກຶ ສາສໍາລບັນກັ ຮຽນຄູ ທີ ີ່ສະໜອງໂດຍກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລາ ິ ແລະ ຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະ ນາ ໃຫບູ ັ້ ລມະິ ສດິແກີ່ນກັ ຮຽນໄປຮຽນສາຍວທະ ິ ຍາສາດທໍາມະຊາດ ແລະ ນກັ ຮຽນຈາກ 40 ເມອ ງດອັ້ ຍ ໂອກາດ ໂດຍເອາົໃຈໃສີ່ເຖງິຄວາມແຕກໂຕນກນັລະຫວີ່າງເພດ ແລະ ເຜົ ີ່າ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ທ ີ5.3: ຈາໍນວນນກັ ຮຽນທີ ີ່ຮຽນຈບົຫ ກັ ສູດກະສກິ າໍ , ການບໍລກິ ານ ແລະ ອຸດສະຫະກາໍ ຢີ່ ູ ສາຍອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ການຝຶກອບົຮມົ ວຊິ າຊບິ ເພີ ີ່ມຂຶ ັ້ນ ໂດຍຜີ່ານການປັບປຸງສິ ີ່ ງອໍານວຍຄວາມສະດວກ, ຄູ ສອນ ແລະ ອຸປະກອນຮບັ ໃຊກັ້ ານຮຽນ-ການສອນ ຖາັ້ຢາກບນັລຸໄດຜັ້ ນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງກາງນີ ັ້ຈະຕອັ້ງມກີ ານສະໜອງທນຶທີ ີ່ສອດຄີ່ອງກບັສະຖານະພາບການ ເງນິ “ ຍກົ ສູງຄຸນນະພາບ” ແລະ / ຫ ງບົປະມານ ODA ຕອັ້ງສຸມໃສີ່ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງນີ ັ້ໂດຍສະເພາະ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ມາດຕະຖານຄຸນວຸດທສິ ໍາລບັຫ ກັ ສູດສາຍກະສກິ ໍາ ແລະ ອຸດສະຫະກໍາຈະໄດຮັ້ ບັການພດັທະນາ, ຮບັຮອງ. • ສູດຄດິ ໄລີ່ງບົປະມານສໍາລບັອາຊວີະສກສາ ຶ ແລະ ການຝຶກອບົຮມົ ວຊິ າຊບີ ໃຫລັ້ ວມເອາົທນຶ ເພີ ີ່ມເຕມີ ສໍາລບັນກັ ຮຽນສາຍກະສກິ າໍ ແລະ ອຸດສະຫະກໍາ, ແຕີ່ຖາັ້ບໍ ີ່ສາມາດເພີ ີ່ມທນຶຂຶ ັ້ນໄດັ້ຕອັ້ງໃຫບັູ້ລມິ ະສດິແກີ່ ນກັ ຮຽນທີ ີ່ຈະໄປຮຽນໃນວຊິ າທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງກບັສາຍກະສກິ ໍາ. • ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ ຈະຕອັ້ງປະສານຢີ່ າງເປັນທາງການໄປຫາ ກະຊວງແຮງງານ ແລະ ສະ ຫວດັດກີ ານສງັຄມົ ແລະ ກະຊວງກະສກິ ໍາ ແລະ ປີ່ າໄມັ້ເພ ີ່ອເຈລະຈາກີ່ ຽວກບັການຈດັຫກ ັ ສູດການຝຶກ ອບົຮມົ ສໍາລບັວຊິ າທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງກບັກະສກິ າໍ ແລະ ອຸດສະຫະກໍາ ໃຫແັ້ກີ່ເປົ ັ້າໝາຍທີ ີ່ຢາກຮຽນໃນແຕີ່ລະ ຂະແໜງການດັ ີ່ງກີ່າວໃນຕະຫູອດ 5 ປີຂອງແຜນພດັທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິາ. • ກະຊວງສກຶ ສາທການ ິ ແລະ ກລາ ິ ປຶກສາຫາລກ ບັກະຊວງແຮງງານ ແລະ ສະຫວດັດການ ີ ສງັຄມົ ແລະ ກະ ຊວງກະສກິ ໍາ ແລະ ປີ່ າໄມັ້ກີ່ ຽວກບັຄວາມເປັນໄປໄດໃນັ້ ການນໍາໃຊສັ້ ິ ີ່ ງອໍານວຍຄວາມສະດວກ ແລະ ອຸປະ ກອນການສດິສອນຮີ່ວມກນັ ເພ ີ່ອໃຫສາັ້ ມາດຮອງຮບັກບັແຜນການຂະຫຍາຍຫ ກັ ສູດອາຊວະີ ສກຶ ສາ ໃນ ສາຍກະສກິ ໍາ, ບໍລການ ິ ແລະ ອຸດສາຫະກໍາ. (ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງທີ2) • ສາັ້ງຕັ ັ້ງໂຮງຮຽນເຕກັ ນກິວຊິ າຊບີທີ ີ່ ແຂວງໄຊສມົ ບູນ.

42 ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ທ ີ5.4: ຫ ກັ ສູດການຮຽນໃນສາຍອາຊວີະສກຶ ສາ ໄດຮັ້ ບັການປັບປຸງເພ ີ່ອໃຫສັ້ອດຄີ່ອງກບັ ຄວາມຕອັ້ງການ ທີ ີ່ກາໍນດົໃນແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ແຫີ່ງຊາດ ຄັ ັ້ງທ ີIX. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ຂອບວຸດທກິ ານສກຶ ສາແຫີ່ງຊາດ ໄດຮັ້ ບັການຮບັຮອງຈາກຜູມັ້ ສີີ່ວນຮີ່ວມທງັໝດົ . • ອະນຸມດັລະບບົການແນະນໍາວຊິາຊບີ ແລະ ການໃຫຄັ້ໍາປຶກສາ ດາັ້ນວຊິ າຊບີ. • ປັບປຸງກນົ ໄກໃນການສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງແກີ່ການຮີ່ວມມກ ບັພາກເອກະຊນົ • ຮບັຮອງວທິ ກີ ານຝຶກອບົຮມົ ແບບຄວບຄີ່ ູໂດຍສມົ ທບົກບັສະພາການຄາັ້; ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ທ ີ5.5: ຄຸນນະພາບຂອງຫ ກັ ສູດອາຊວີະສກຶ ສາໄດຮັ້ບັການປັບປຸງໃຫດັ້ ຂີ ຶ ັ້ນ ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ມາດຕະຖານອາຊບີສໍາລບັຫ ກັ ສູດໃໝີ່ ຂອງອາຊວີະສກຶ ສາຕອັ້ງໄດຖັ້ ກ ຮບັຮອງ. • ທບົທວນປະສດິທຜິນົຂອງຫ ກັ ສູດຝຶກອບົຮມົ ລະດບັ 1 ແລະ 2 (C.1 ແລະ C.2). • ກໍານດົ ໃຫກັ້ ານຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັຫ ກັ ສູດ C.1 ແລະ C.2 ເປັນຫ ກັ ສູດເທົ ີ່າທຽມກບັລະດບັມດັທະຍມົ ຕອນ ຕົນັ້, ພອັ້ມທງັນໍາໃຊລັ້ ະບບົບດັ ໃຫທັ້ ນຶການສກຶ ສາ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ທ ີ5.6: ຄຸນນະພາບຂອງຄູສອນໃນສະຖາບນັອາຊວີະສກຶ ສາໄດຮັ້ບັການປັບປຸງດຂີ ຶ ັ້ນ ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ຮບັຮອງມາດຕະຖານການສອນ ສໍາລບັຄູອາຊວີະສກຶ ສາ. • ອອກດໍາລດັຂອງຂອງລດັຖະມນົຕກີີ່ ຽວກບັຕໍາແໜີ່ງວຊິ າການຄູອາຊວີິະສກຶ ສາ, ປະເພດ ແລະ ນະໂຍບາຍ ແຮງຈງູໃຈສໍາລບັຄູອາຊວີິະສກຶ ສາ. • ສະຖາບນັພດັທະນາອາຊວີະສກຶ ສາ ຕອັ້ງສາັ້ງແຜນດໍາເນນີງານ ພອັ້ມແຜນການເງນິ 5 ປີ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ທ ີ5.7: ສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງດາັ້ນການຮີ່ວມມສ ໍາລບັວຽກງານອາ ຊວະີ ສກຶ ສາ ໃນລະດບັຊາດ ແລະ ລະດບັທອັ້ງຖິ ີ່ ນກບັອງົການຈດັຕັ ັ້ງຂອງລດັ , ເອກະຊນົ ແລະ ອງົການຈດັຕັ ັ້ງສາກນົ . ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ປຶກສາຫາລ ແລະ ເຈລະຈາໃນລະດບັສູງຮີ່ວມກນັ (ກະຊວງການສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລາ ິ , ກະຊວງ ແຜນການ ແລະ ການລງົທນ ຶ ແລະ ກະຊວງແຮງງານ ແລະ ສະຫວດັດກີ ານສງັຄມົ ) ເພ ີ່ອໃຫມັ້ ຂີໍຕັ້ ກົ ລງົ ສໍາລບັການສາັ້ງຕັ ັ້ງຄະນະວຊິ າການຮີ່ວມ ລະຫວີ່າງ ກະຊວງການສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິາ, ກະຊວງແຮງ ງານ ແລະ ສະຫວດັດກີ ານສງັຄມົ , ກະຊວງອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ການຄາັ້, ຄີ່ ູຮີ່ວມພດັທະນາ ແລະ ອງົກອນ ເອກະຊນ ົ ພາຍໃຕຄັ້ ະນະປະສານງານທີ3 (Focal Group 3) ເພ ີ່ອເຮດັໜາັ້ທີ ີ່ສກຶ ສາ ແລະ ຕອບສະໜອງ ຂໍມັ້ ູນກີ່ ຽວກບັການປີ່ ຽນແປງຄວາມຕອັ້ງການຂອງຕະຫ າດແຮງງານ ແລະ ສາັ້ງໂອກາດເພ ີ່ອໃຫໄັ້ດມັ້ ວີຽກ ເຮດັ ງານທໍາຫ າຍຂຶ ັ້ນ. • ພດັທະນານະໂຍບາຍທີ ີ່ກີ່ ຽວຂອັ້ງ ໂດຍອງີໃສີ່ຜນົການສນົທະນາ ແລະ ຂໍສັ້ ະເໜແີນະຈາກທມີ ງານວຊິ າ ການ.

43 • ພດັທະນາຂອບການຮີ່ວມມລ ະຫວີ່າງສະຖານອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ຫວົໜີ່ວຍທຸລະກດິຂອງພາກເອກະ ຊນົ . ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ທ ີ5.8: ລະບບົການບໍລຫິ ານ ແລະ ຄຸມັ້ ຄອງອາຊວີະສກຶ ສາ ມຄີວາມເຂັມັ້ ແຂງ ຖາັ້ຢາກບນັລຸໄດຜັ້ ນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງກາງນີ ັ້ຈະຕອັ້ງມກີ ານສະໜອງທນຶທີ ີ່ສອດຄີ່ອງກບັສະຖານະພາບການ ເງນິ “ຍກົ ສູງຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ” ແລະ/ຫ ງບົປະມານ ODA ຕອັ້ງສຸມໃສີ່ຜນົ ໄດຮັ້ ບັລະດບັກາງນີ ັ້ໂດຍສະເພາະ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ປັບປຸງ ແລະ ຮບັຮອງເອາົບນັດາລະບຽບການຂອງອາຊວີະສກຶ ສາ. • ພດັທະນາບນັດານຕິກິ ໍາລີ່ ຸມກດົໝາຍ ເພ ີ່ອສະໜບັສະໜນູ ການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັກດົໝາຍອາຊວີະສກຶ ສາ. • ປັບປຸງ ແລະ ຮບັຮອງ ລະບບົການຮບັປະກນັຄຸນນະພາບສໍາລບັສະຖາບນັອາຊວີະສກຶ ສາ ໂດຍໄດຮັ້ ບັການ ສະໜບັສະໜນູ ຈາກ ສູນປະກນັຄຸນນະພາບການສກຶ ສາ. • ຮບັຮອງເອາົຂອບການຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັກອງທນຶພດັທະນາອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ການສະໜອງທນຶ ໃຫແັ້ກີ່ຂະ ແໜງການຍີ່ອຍອາຊວີະສກຶ ສາ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງ ທ ີ5.9: ຂອບວຸດທກິ ານສກຶ ສາແຫີ່ງຊາດ ໄດກັ້ ວມເອາົວຸດທກິ ານສກຶສາໃນການສກຶ ສານອກ ໂຮງຮຽນ ແລະ ອາຊວີະສກຶ ສາ ພອັ້ມທງັສອດຄີ່ອງກບັຂອບວຸດທຂິອງອາຊຽນ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ອອກຄໍາແນະນໍາຂອງລດັຖະມນົຕີກີ່ ຽວກບັການຮີ່ວມມກ ນັລະຫວີ່າງກມົ ອາຊວີະສກຶ ສາ ແລະ ກມົ ການ ສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ເພ ີ່ອລວມເອາົຫ ກັ ສູດການຮຽນ-ການສອນຂອງການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນ ເຂົ ັ້າໃນ ຂອບວຸດທກິ ານສກຶ ສາແຫີ່ງຊາດຂອງອາຊວີະສກຶ ສາ. • ກວດກາຄວາມສມົ ດຸນລະຫວີ່າງພາກທດິສະດີແລະ ພາກປະຕບິດັຕວົຈງິ ຂອງຫ ກັ ສູດການສກຶ ສານອກ ໂຮງຮຽນ ແລະ ຫ ກັ ສູດອາຊວີະສກຶ ສາ. • ບນັດານຕິກິ ໍາຈະຕອັ້ງຖກ ຮີ່າງຂຶ ັ້ນ ເພ ີ່ອເປັນບີ່ອນອງໃນການ ີ ລວມເອາົການສກຶ ສານອກໂຮງຮຽນເຂົ ັ້າໃນ ຂອບວຸດທກິ ານສກຶ ສາແຫີ່ງຊາດ. ຜນົ ໄດຮັ້ບັລະດບັກາງທ ີ5.10: ການຮຽນ-ການສອນຢີ່ ູລະດບັມະຫາວທະິ ຍາໄລ ແລະ ການຄົນັ້ຄວາັ້ວທະ ິ ຍາສາດໃນ ໂຂງເຂດບູລມະິ ສດິຂອງແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ-ສງັຄມົ ຄັ ັ້ງທ ີIX, ລວມທງັສາຍວທະິ ຍາສາດທໍາມະຊາດ, ວສາ ິ ວະກາໍ ແລະ ເທກັ ໂນໂລຊ ີໄດຮັ້ບັການປັບປຸງໃຫເັ້ຂັມັ້ ແຂງຂຶ ັ້ນ. ນະໂຍບາຍທີ ີ່ຕອັ້ງຈດັຕັ ັ້ງປະຕບິດັ • ສກຶ ສາຄວາມເປັນໄປໄດໃນັ້ ການສາັ້ງສະຖາບນັ ເທກັ ໂນໂລຊີລວມທງັສາັ້ງສູນປັນຍາປະດດິ . ການສກຶ ສາຄັ ັ້ງ ນີ ັ້ຈະຕອັ້ງກໍານດົການຈດັສນັພະນກັ ງານ ແລະ ຄວາມຕອັ້ງການງບົປະມານບໍລຫານ ິ ທີ ີ່ຈະເກດີຂຶ ັ້ນ ແລະ ແຜນ ການປະຕບິດັ ເພ ີ່ອຂະຫຍາຍໃນໄລຍະ 5 ປີຂອງແຜນການຂອງຂະແໜງການ. • ສາັ້ງຂອບໜາັ້ວຽກ (ToR) ເພ ີ່ອເຮດັການປະເມນີແບບເອກະລາດ ການປະຕບິດັ ງານຂອງສູນແຫີ່ງຄວາມ ເປັນເລດີທງັ 4 ແຫີ່ງ. ໜາັ້ວຽກເຫ ົ ີ່ານີ ັ້ຈະສຸມໃສີ່ການກໍານດົຂະບວນການ ເພ ີ່ອສາັ້ງຄວາມເຂັມັ້ ແຂງໃຫັ້4 ສູນດັ ີ່ງກີ່າວ, ໂດຍສະເພາະ ເພ ີ່ອປັບປຸງການເຊ ີ່ອມໂຍງເຂົ ັ້າກບັບູລມິ ະສດິຂອງແຜນພດັທະນາເສດຖະກດິ ສງັ ຄມົ ແຫີ່ງຊາດ ຄັ ັ້ງທີIX.