นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ รหัสนักศึกษา 63040112123 นักศึกษาฝึกปฏิบัติการสอนในสถานศึกษา สาขาวิทยาศาสตร์ทั่วไปและเคมี แผนกา รจัจั จัจั ดกา ร เ รีรี รีรี ยนรู้รู้รู้รู้ โรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร วิวิวิทวิยาศาสตร์ร์ ร์ ก ร์ กายภาพ ว32121 ชั้ชั้ ชั้ น ชั้ นมัมั มั ธ มั ธยมศึศึ ศึ ก ศึ กษาปีปีปี ที่ ปี ที่ ที่ที่5 ปีปีปี ก ปี การศึศึ ศึ ก ศึ กษา 2566 สำ นักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา
แบบบันทึกขออนุมัติใช้กำหนดการสอน ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 ชื่อวิชา ว32121 รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ จำนวน 1.0 หน่วยกิต เวลา 40 ชั่วโมง ชื่อผู้สอน นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ ตําแหน่ง นักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระดับชั้น ( ) มัธยมศึกษาปีที่ 1 ( ) มัธยมศึกษาปีที่ 2 ( ) มัธยมศึกษาปีที่ 3 ( ) มัธยมศึกษาปีที่ 4 ( √ ) มัธยมศึกษาปีที่ 5 ( ) มัธยมศึกษาปีที่ 6 ความเห็นของหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ( ) ตรวจสอบแล้วครบถ้วนตามองค์ประกอบของกำหนดการสอน ( ) เหมาะสมกับการนำไปจัดแผนการจัดการเรียนการสอน ตามหน่วยการสอนที่กำหนด ( ) สอดคล้องหลักสูตรสถานศึกษา ( ) ตรวจสอบแล้วไม่เหมาะสม เนื่องจาก .......................................................................................................... ลงชื่อ ..................................................... (นายสราวุฒิ สุริยา) หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ความเห็นรองผู้อํานวยการกลุ่มบริหารวิชาการโรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร ( ) เห็นควรอนุญาตใช้กำหนดการสอนได้ ( ) ไม่ควรอนุญาตให้ใช้ เนื่องจาก........................................................................................... ลงชื่อ ................................................... (ดร.ชนากานต์ จันทร์มงคล) รองผู้อํานวยการกลุ่มบริหารวิชาการ ความเห็นผู้อํานวยการโรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร ( ) อนุญาต ( ) ไม่อนุญาต เนื่องจาก ..................................................................................................................................... ลงชื่อ ................................................... (นายประสุข ศรีจันทร์) ผู้อํานวยการโรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร
ก คํานํา การจัดการศึกษากลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เพื่อให้ สอดคล้องกับหลักการและบรรลุตามจุดมุ่งหมายของหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) จําเป็นต้องอาศัยองค์ประกอบหลายอย่าง และการจัดทําหลักสูตรระดับ รายวิชาเป็นองค์ประกอบหนึ่งที่สำคัญที่เป็นกรอบในการจัดการศึกษาให้สามารถพัฒนาและยกระดับคุณภาพ ของผู้เรียนให้ดีขึ้น และช่วยให้ครูผู้สอนได้ศึกษาหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างเข้าใจ และส่งผล ให้สามารถจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสมเพื่อพัฒนาให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาเต็มตามศักยภาพ หลักสูตรรายวิชาวิทยาศาสตร์กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ 5 ฉบับนี้ ประกอบด้วย ความเป็นมาและความสําคัญ สมรรถนะ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ คําอธิบายรายวิชา โครงสร้างรายวิชา และหน่วยการเรียนรู้ สําหรับการจัดทําหลักสูตรรายวิชาฉบับนี้ ผู้จัดทําได้ศึกษาและ วิเคราะห์จากหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) หลักสูตร สถานศึกษาและเอกสารที่เกี่ยวข้องหลายฉบับ ผู้จัดทําหวังเป็นอย่างยิ่งว่า หลักสูตรรายวิชาวิทยาศาสตร์กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยีชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจ โดยเฉพาะผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องที่ช่วยให้การ จัดการศึกษากลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มัธยมศึกษาปีที่ 5 เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ต่อไป เกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์
ข สารบัญ คำนำ ……………………………………………………………………………………………………ก สารบัญ ……………………………………………………………………………………………………ข คำอธิบายรายวิชา …………………………………………………………………………………………………… 1 ตัวชี้วัด …………………………………………………………………………………………………… 2 โครงสร้างรายวิชา …………………………………………………………………………………………………… 4 กำหนดการสอน …………………………………………………………………………………………………… 14 บทที่1 อากาศ …………………………………………………………………………………………………… 17 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง องค์ประกอบในอากาศ………………………………………. 17 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง แบบจำลองอะตอมของโบร์และกลุ่มหมอก…………… 23 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง อนุภาคมูลฐานของอะตอมและสัญลักษณ์นิวเคลียร์.. 29 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 4 เรื่อง ธาตุ………………………………………………………………… 34 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 5 เรื่อง การใช้ประโยชน์จากอากาศและมลพิษจากอากาศ…. 40 บทที่ 2 น้ำ …………………………………………………………………………………………………… 45 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 6 เรื่อง โมเลกุลของน้ำและสารโคเวเลนต์………………………… 45 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 7 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงสถานะของน้ำและความมีขั้ว………. 53 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 8 เรื่อง สารประกอบไอออนิก………………………………………… 60 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 9 เรื่อง การละลายของสารในน้ำ…………………………………… 66 บทที่ 3 อาหาร …………………………………………………………………………………………………… 72 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 10 เรื่อง ไขมันและน้ำมัน………………………………………………… 72 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 11 เรื่อง คาร์โบไฮเดรต…………………………………………………… 78 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 12 เรื่อง โปรตีน……………………………………………………………… 82 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 13 เรื่อง วิตามินและเกลือแร่…………………………………………… 86 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 14 เรื่อง บรรจุภัณฑ์สำหรับอาหาร…………………………………… 91 บทที่ 4 พลังงาน …………………………………………………………………………………………………… 96 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 15 เรื่อง เชื้อเพลิง…………………………………………………………… 96 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 16 เรื่อง ปฏิกิริยาเคมี……………………………………………………… 100 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 17 เรื่อง แบตเตอรี่………………………………………………………… 105 แผนจัดการเรียนรู้ที่ 18 เรื่อง สารกัมมันตรีงสี………………………………………………… 109
1 คำอธิบายรายวิชาเพิ่มเติม รหัสวิชา ว32121 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี วิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เวลา 40 ชั่วโมง จำนวน 1 หน่วยกิต ภาคเรียนที่ 2 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ศึกษาการจําแนกธาตุและสารประกอบ วิวัฒนาการของแบบจำลองอะตอมของธาตุ อนุภาคมูลฐาน ของอะตอม เลขอะตอม เลขมวล และไอโซโทป สัญลักษณ์นิวเคลียร์ การจัดเรียงอิเล็กตรอนในอะตอมของธาตุ บางชนิด การจัดเรียงธาตุในตารางธาตุ แนวโน้มสมบัติบางประการของธาตุตามตารางธาตุ ศึกษาและทดลอง เกี่ยวกับชนิดของพันธะเคมีจากการนำไฟฟ้าของสารบางชนิด ศึกษาการเกิดพันธะและสมบัติบางประการของ สารโควาเลนต์ สารประกอบไอออนิก และโลหะสารประกอบอินทรีย์ สมบัติของสารประกอบอินทรีย์บางชนิด ศึกษาความหมายและตัวอย่างพอลิเมอร์ธรรมชาติและพอลิเมอร์สังเคราะห์ โครงสร้าง สมบัติ ประเภทของพอ ลิเมอร์ รวมทั้งการใช้ประโยชน์และผลกระทบจากการใช้ผลิตภัณฑ์ของพอลิเมอร์ ทดลองการเกิดปฏิกิริยาเคมี ศึกษาความสัมพันธ์ของพลังงานกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี ศึกษาและคำนวณหาอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ศึกษาและทดลองปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยา ศึกษาปฏิกิริยาเคมีในชีวิตประจำวัน การใช้ประโยชน์ และผลของปฏิกิริยาเคมีต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม ศึกษาความหมายของปฏิกิริยารีดอกซ์ สมบัติของสาร กัมมันตรังสี ประโยชน์ของสารกัมมันตรังสี และการป้องกันอันตรายที่เกิดจากสารกัมมันตรังสี โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การสืบเสาะหาความรู้ การสืบค้นข้อมูล การสังเกต วิเคราะห์ เปรียบเทียบ อธิบาย อภิปราย และสรุป เพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจ มีความสามารถในการตัดสินใจ มีทักษะ กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ รวมทั้งทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 ในด้านการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ด้านการคิด และการแก้ปัญหา สามารถสื่อสารสิ่งที่เรียนรู้และนำความรู้ไปใช้ในชีวิตของตนเอง มีจิตวิทยาศาสตร์ จริยธรรม คุณธรรม และค่านิยมที่เหมาะสม ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.5/1, ม.5/2, ม.5/3, ม.5/4, ม.5/5, ม.5/6, ม.5/7, ม.5/8, ม.5/10, ม.5/11, ม.5/12, ม.5/13, ม.5/14, ม.5/15, ม.5/16, ม.5/17, ม.5/18, ม.5/19, ม.5/20, ม.5/21, ม.5/22, ม.5/23, ม.5/24, ม.5/25 รวม 25 ตัวชี้วัด
2 ตัวชี้วัด รหัสวิชา ว32121 รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เวลา 40 ชั่วโมง จำนวน 1 หน่วยกิต ภาคเรียนที่ 2 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- สาระที่ ๒ วิทยาศาสตร์กายภาพ มาตรฐาน ว ๒.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การเกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.5/1ระบุว่าสารเป็นธาตุหรือสารประกอบ และอยู่ในรูปอะตอม โมเลกุล หรือไอออนจากสูตรเคมี ว 2.1 ม.5/2 เปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างของแบบจำลองอะตอมของโบร์กับแบบจำลอง อะตอมแบบกลุ่มหมอก ว 2.1 ม.5/3 ระบุจำนวนโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอนของอะตอม และไอออนที่เกิดจากอะตอมเดียว ว 2.1 ม.5/4 เขียนสัญลักษณ์นิวเคลียร์ของธาตุและระบุการเป็นไอโซโทป ว 2.1 ม.5/5 ระบุหมู่และคาบของธาตุและระบุว่าธาตุเป็นโลหะ อโลหะ กึ่งโลหะ กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟ หรือกลุ่มธาตุแทรนซิชัน จากตารางธาตุ ว 2.1 ม.5/6 เปรียบเทียบสมบัติการนำไฟฟ้า การให้และรับอิเล็กตรอนระหว่างธาตุในกลุ่มโลหะกับอโลหะ ว 2.1 ม.5/7 สืบค้นข้อมูลและนำเสนอตัวอย่างประโยชน์และอันตรายที่เกิดจากธาตุเรพรีเซนเททีฟและ ธาตุแทรนซิชัน ว 2.1 ม.5/8 ระบุว่าพันธะโคเวเลนต์เป็นพันธะเดี่ยว พันธะคู่หรือพันธะสาม และระบุจำนวนคู่อิเล็กตรอน ระหว่างอะตอมคู่ร่วมพันธะ จากสูตรโครงสร้าง ว 2.1 ม.5/9 ระบุสภาพขั้วของสารที่โมเลกุลประกอบด้วย ๒ อะตอม ว 2.1 ม.5/10 ระบุสารที่เกิดพันธะไฮโดรเจนได้จากสูตรโครงสร้าง ว 2.1 ม.5/11 อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างจุดเดือดของสารโคเวเลนต์กับแรงดึงดูดระหว่างโมเลกุลตาม สภาพขั้วหรือการเกิดพันธะไฮโดรเจน ว 2.1 ม.5/12 เขียนสูตรเคมีของไอออนและสารประกอบไอออนิก ว 2.1 ม.5/13 ระบุว่าสารเกิดการละลายแบบแตกตัวหรือไม่แตกตัว พร้อมให้เหตุผลและระบุว่าสารละลาย ที่ได้เป็นสารละลายอิเล็กโทรไลต์หรือนอนอิเล็กโทรไลต์ ว 2.1 ม.5/14 ระบุสารประกอบอินทรีย์ประเภทไฮโดรคาร์บอนว่าอิ่มตัวหรือไม่อิ่มตัวจากสูตรโครงสร้าง
3 ว 2.1 ม.5/15 สืบค้นข้อมูลและเปรียบเทียบสมบัติทางกายภาพระหว่างพอลิเมอร์และมอนอเมอร์ของ พอลิเมอร์ชนิดนั้น ว 2.1 ม.5/16 ระบุสมบัติความเป็นกรด-เบสจากโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ ว 2.1 ม.5/17 อธิบายสมบัติการละลายในตัวทำละลายชนิดต่าง ๆ ของสาร ว 2.1 ม.5/18 วิเคราะห์และอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างกับสมบัติเทอร์มอพลาสติกและเทอร์ มอเซตของพอลิเมอร์และการนำพอลิเมอร์ไปใช้ประโยชน์ ว 2.1 ม.5/19 สืบค้นข้อมูลและนำเสนอผลกระทบของการใช้ผลิตภัณฑ์พอลิเมอร์ที่มีต่อสิ่งมีชีวิตและ สิ่งแวดล้อม พร้อมแนวทางป้องกันหรือแก้ไข ว 2.1 ม.5/20 ระบุสูตรเคมีของสารตั้งต้น ผลิตภัณฑ์และแปลความหมายของสัญลักษณ์ในสมการเคมี ของปฏิกิริยาเคมี ว 2.1 ม.5/21 ทดลองและอธิบายผลของความเข้มข้นพื้นที่ผิว อุณหภูมิและตัวเร่งปฏิกิริยาที่มีผลต่อ อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ว 2.1 ม.5/22 สืบค้นข้อมูลและอธิบายปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีที่ใช้ประโยชน์ใน ชีวิตประจำวันหรือในอุตสาหกรรม ว 2.1 ม.5/23 อธิบายความหมายของปฏิกิริยารีดอกซ์ ว 2.1 ม.5/24 อธิบายสมบัติของสารกัมมันตรังสีและคำนวณครึ่งชีวิตและปริมาณของสารกัมมันตรังสี ว 2.1 ม.5/25 สืบค้นข้อมูลและนำเสนอตัวอย่างประโยชน์ของสารกัมมันตรังสีและการป้องกันอันตราย ที่เกิดจากกัมมันตภาพรังสี
4 ตารางโครงสร้างรายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ (ว32121) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 จำนวน 1 หน่วยกิต เวลารวม 40 ชั่วโมง หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน 1 อากาศ 1. ระบุว่าสารเป็นธาตุหรือ สารประกอบ และอยู่ในรูป อะตอม โมเลกุล หรือ ไอออนจากสูตรเคมี • สารเคมีทุกชนิดสามารถ ระบุได้ว่าเป็นธาตุหรือ สารประกอบ และอยู่ในรูป ของอะตอม โมเลกุลหรือ ไอออนได้โดยพิจารณาจาก สูตรเคมี 1 2 2. เปรียบเทียบความเหมือน และความแตกต่างของ แบบจำลองอะตอมของ โบร์กับแบบจำลองอะตอม แบบกลุ่มหมอก 3. ร ะ บ ุ จ ำ น ว น โ ป ร ต อ น นิวตรอน และอิเล็กตรอน ของอะตอม และไอออนที่ เกิดจากอะตอมเดียว • แบบจำลองอะตอมใช้ อ ธ ิ บ า ย ต ำ แ ห น ่ ง ข อ ง โปรตอน นิวตรอน และ อิเล็กตรอนในอะตอม โดย โปรตอน และนิวตรอนอยู่ รวมกันในนิวเคลียสส่วน อิเล็กตรอน เคลื่อนที่รอบ นิวเคลียส ซึ่งในแบบจำลอง อะตอมของโบร์อิเล็กตรอน เคลื่อนที่เป็นวง โดยแต่ละ ว ง มีร ะ ย ะ ห่ า ง จ า ก นิวเคลียสและมีพลังงาน ต่างกัน และอิเล็กตรอนวง นอกสุด เรียกว่า เวเลนซ์ อิเล็กตรอน • แบบจำลองอะตอมแบบ กลุ่มหมอก แสดงโอกาสที่ จะพบอิเล็กตรอนรอบ นิวเคลียสในลักษณะกลุ่ม ห ม อ ก เ นื่ อ ง จ า ก อิเล็กตรอนมีขนาดเล็กและ เคลื่อนที่อย่างรว ดเร็ว ตลอดเวลา จึงไม่สามารถ ระบุตำแหน่งที่แน่นอนได้ • อะตอมของธาตุเป็นกลาง ทางไฟฟ้า มีจำนวน 1 1
5 หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน โปรตอนเท่ากับจำนวน อิเล็กตรอน การระบุชนิด ของธาตุพิจารณาจาก จำนวนโปรตอน • เมื่ออะตอมของธาตุมีการ ให้หรือรับอิเล็กตรอน ทำ ให้จำนวนโปรตอนและ อิเล็กตรอนไม่เท่ากันเกิด เป็นไอออน โดยไอออนที่มี จำนวนอิเล็กตรอนน้อยกว่า จำนวนโปรตอน เรียกว่า ไอออนบวก ส่วนไอออนที่มี จำนวนอิเล็กตรอนมากกว่า โปรตอน เรียกว่า ไอออน ลบ 4. เขียนสัญลักษณ์นิวเคลียร์ ของธาตุและระบุการเป็น ไอโซโทป • สัญลักษณ์นิวเคลียร์ ประกอบด้วยสัญลักษณ์ ธาตุ เลขอะตอมและเลข มวล โดยเลขอะตอมเป็นตัว เลขที่แสดงจำนวนโปรตอน ในอะตอม เลขมวลเป็นตัว เลขที่แสดงผลรวมของ จ ำ น ว น โ ป ร ต อ น กั บ นิวตรอนในอะตอม ธาตุ ชนิดเดียวกันแต่มีเลขมวล ต่างกัน เรียกว่า ไอโซโทป 1 1 5. ระบุหมู่และคาบของธาตุ และระบุว่าธาตุเป็นโลหะ อโลหะ กึ่งโลหะ กลุ่มธาตุ เรพรีเซนเททีฟหรือกลุ่ม ธาตุแทรนซิชัน จากตาราง ธาตุ 6. เปรียบเทียบสมบัติการนำ ไฟฟ้า การให้และ รั บ อิเล็กตรอนระหว่างธาตุใน กลุ่มโลหะกับอโลหะ • ธาตุจัดเป็นหมวดหมู่ได้ อย่างเป็นระบบ โดยอาศัย ตารางธาตุซึ่งในปัจจุบัน จัดเรียงตามเลขอะตอม และความคล้ายคลึงของ สมบัติแบ่งออกเป็นหมู่ซึ่ง เป็นแถวในแนวตั้ง และ คาบซึ่งเป็นแถวในแนวนอน ทำให้ธาตุที่มีสมบัติเป็น โลหะ อโลหะ และกึ่งโลหะ 1 2
6 หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน อยู่เป็นกลุ่มบริเวณใกล้ๆ กัน และแบ่งธาตุออกเป็น กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟ และกลุ่มธาตุแทรนซิชัน • ธาตุในกลุ่มโลหะ จะนำ ไฟฟ้าได้ดีและมีแนวโน้มให้ อิเล็กตรอน ส่วนธาตุใน กลุ่มอโลหะ จะไม่นำไฟฟ้า แ ล ะ มีแ น ว โ น้ม รับ อิเล็กตรอน โดยธาตุเรพรี เซนเททีฟในหมู่ IA - IIA และธาตุแทรนซิชันทุกธาตุ จัดเป็นธาตุในกลุ่มโลหะ ส่วนธาตุเรพรีเซนเททีฟ ใน หมู่ IIIA - VIIA มีทั้งธาตุใน กลุ่มโลหะและอโลหะ ส่วน ธาตุเรพรีเซนเททีฟใน หมู่VIIIA จัดเป็นธาตุอโลหะ ทั้งหมด 7. สืบค้นข้อมูลและนำเสนอ ตัวอย่างประโยชน์และ อันตรายที่เกิดจากธาตุ เรพรีเซนเททีฟและธาตุ แทรนซิชัน • ธาตุเรพรีเซนเททีฟและ ธาตุแทรนซิชัน นำมาใช้ ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน ได้หลากหลาย ซึ่งธาตุบาง ชนิดมีสมบัติที่เป็นอันตราย จึงต้องคำนึงถึงการป้องกัน อันตรายเพื่อความปลอด ภัยในการใช้ประโยชน์ 1 1 2 น้ำ 8. ระบุว่าพันธะโคเวเลนต์ เป็นพันธะเดี่ยว พันธะคู่ หรือพันธะสาม และระบุ จ ำ น ว น คู่อิเ ล็ก ต ร อ น ระหว่างอะตอมคู่ร่วม พันธะ จากสูตรโครงสร้าง • พันธะโคเวเลนต์เป็นการ ยึดเหนี่ยวระหว่างอะตอม ด ้ ว ย ก า ร ใ ช ้ เ ว เ ล น ซ์ อิเล็กตรอนร่วมกัน เกิดเป็น โมเลกุล โดยการใช้เวเลนซ์ อิเล็กตรอนร่วมกัน 1 คู่ เรียกว่า พันธะเดี่ยว เขียน แทนด้วยเส้นพันธะ 1 เส้น ในโครงสร้างโมเลกุล 1 1
7 หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน ส่ว น ก า ร ใ ช ้ เ ว เ ล น ซ์ อิเล็กตรอนร่วมกัน 2 คู่ และ 3 คู่ เรียกว่า พันธะคู่ และพันธะสาม เขียนแทน ด้วยเส้นพันธะ ๒ เส้น และ 3 เส้น ตามลำดับ 9. ระบุสภาพขั้วของสารที่ โมเลกุลประกอบด้วย 2 อะตอม 10. ร ะ บ ุ สา ร ที่เ ก ิ ด พ ั น ธ ะ ไฮโดรเจนได้จากสูตร โครงสร้าง 11. อธิบายความสัมพันธ์ ระหว่างจุดเดือดของสาร โคเวเลนต์กับแรงดึงดูด ระหว่างโมเลกุลตามสภาพ ขั้วหรือการเกิดพันธะ ไฮโดรเจน • สารที่มีพันธะภายใน โมเลกุลเป็นพันธะโคเว เลนต์ทั้งหมด เรียกว่า สาร โคเวเลนต์ โดยสารโคเว เลนต์ที่ประกอบด้วย 2 อ ะ ต อ ม ข อ ง ธ า ตุช นิ ด เดียวกัน เป็นสารไม่มีขั้ว ส่ว น สา ร โ คเ ว เ ลน ต ์ ที่ ประกอบด้วย 2 อะตอม ของธาตุต่างชนิดกัน เป็น สารมีขั้ว สำหรับสารโคเว เ ลน ต ์ ที่ป ร ะ ก อ บ ด ้ ว ย อะตอมมากกว่า 2 อะตอม อาจเป็นสารมีขั้วหรือไม่มี ขั้วขึ้นอยู่กับรูปร่างของ โมเลกุล ซึ่งสภาพขั้วของ สารโคเวเลนต์ส่งผลต่อแรง ดึงดูดระหว่างโมเลกุลที่ทำ ให้จุดหลอมเหลวและจุด เดือดของสารโคเวเลนต์ แตกต่างกัน นอกจากนี้สาร บางชนิดมีจุดเดือดสูงกว่า ปกติเนื่องจากมีแรงดึงดูด ระหว่างโมเลกุลสู ง ที่ เรียกว่า พันธะไฮโดรเจน ซึ่งสารเหล่านี้มีพันธะ N-H O-H ห ร ื อ F-H ภ า ย ใน โครงสร้างโมเลกุล 2 2 12. เขียนสูตรเคมีของไอออน และสารประกอบไอออนิก • สารประกอบไอออนิก ส่วนใหญ่เกิดจากการรวม 3 3
8 หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน ตัวกันของไอออนบวกของ ธาตุโลหะและไอออนลบ ของธาตุอโลหะ ในบาง ก ร ณีไ อ อ อ น อ า จ ประกอบด้วยกลุ่มของ อะตอม โดยเมื่อไอออน ร ว ม ตัว กัน เ กิด เ ป็ น สารประกอบไอออนิกจะมี สัดส่วนการรวมตัวเพื่อทำ ให้ประจุของสารประกอบ เป็นกลางทางไฟฟ้า โดย ไอออนบวกและไอออนลบ จ ะ จัด เ รีย ง ตัว ส ลั บ ต่อเนื่องกันไปใน ๓ มิติ เกิดเป็นผลึกของสาร ซึ่ง สูตรเคมีของสารประกอบ ไอออนิกประกอบด้วย สั ญ ลั ก ษ ณ์ ธ า ต ุ ที่เ ป็ น ไ อ อ อ น บ ว ก ต า ม ด ้ ว ย ส ั ญ ล ั ก ษ ณ ์ ธ า ตุที่เ ป็ น ไอออนลบ โดยมีตัวเลขที่ แสดงจำนวนไอออนแต่ละ ชนิดเป็นอัตราส่วนอย่างต่ำ 13. ระบุว่าสารเกิดการละลาย แบบแตกตัวหรือไม่แตกตัว พร้อมให้เหตุผลและระบุว่า ส า ร ล ะ ล า ย ที่ไ ด ้ เ ป็ น สารละลายอิเล็กโทรไลต์ หรือนอนอิเล็กโทรไลต์ • สารจะละลายน้ำได้เมื่อ องค์ประกอบของสาร สามารถเกิดแรงดึงดูดกับ โมเลกุลของน้ำได้โดยการ ละลายของสารในน้ำเกิด ได้2 ลักษณะ คือ การ ละลายแบบแตกตัว และ การละลายแบบไม่แตกตัว การละลายแบบแตกตัวเกิด ขึ้นกับสารประกอบไอออ นิก และสารโคเวเลนต์บาง ชนิด ที่มีสมบัติเป็นกรด หรือเบส โดยเมื่อสารเกิด 3 3
9 หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน การละลายแบบแตกตัวจะ ไ ด ้ ไ อ อ อ น ที่ส า ม า ร ถ เ คลื่อ น ที่ไ ด้ ทำ ให ้ ไ ด้ สารละลายที่นำไฟฟ้า ซึ่ง เรียกว่า สารละลายอิเล็ก โทรไลต์การละลายแบบไม่ แตกตัวเกิดขึ้นกับสารโคเว เลนต์ที่มีขั้วสูง สามารถ ดึงดูดกับโมเลกุลของน้ำได้ ดีโดยเมื่อเกิดการละลาย โมเลกุลของสารจะไม่แตก ต ั ว เ ป ็ น ไ อ อ อ น แ ล ะ สารละลายที่ได้จะไม่นำ ไ ฟ ฟ ้ า ซึ่ ง เ รีย ก ว่ า สารละลายนอนอิเล็กโทร ไลต์ 3 อาหาร 14. ระบุสารประกอบอินทรีย์ ประเภทไฮโดรคาร์บอนว่า อิ่มตัวหรือไม่อิ่มตัวจาก สูตรโครงสร้าง • สารประกอบอินทรีย์เป็น สารประกอบของคาร์บอน ส่วนใหญ่พบในสิ่งมีชีวิต มี โครงสร้างหลากหลายและ แบ่งได้หลายประเภท เนื่องจากธาตุคาร์บอน สามารถเกิดพันธะกับ คาร์บอนด้วยกันเองและ ธาตุอื่น ๆ นอกจากนี้พันธะ ระหว่างคาร์บอนยังมีหลาย รูปแบบ ได้แก่ พันธะเดี่ยว พันธะคู่ พันธะสาม • สารประกอบอินทรีย์ที่มี เฉพาะธาตุคาร์บอนและ ไฮโดรเจนเป็นองค์ประข กอบ เรียกว่า สารประกอบ ไ ฮ โ ด ร ค า ร ์ บ อ น โ ด ย สารประกอบไฮโดรคาร์- บอนอิ่มตัวมีพันธะระหว่าง คาร์บอนเป็นพันธะเดี่ยว 2 2
10 หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน ทุกพันธะในโครงสร้าง ส่วน สารประกอบไฮโดรคาร์- บอนไม่อิ่มตัวมีพันธะ ระหว่างคาร์บอนเป็นพันธะ คู่หรือพันธะสามอย่างน้อย 1 พันธะในโครงสร้าง 15. สืบค้นข้อมูลและเปรียบ เทียบสมบัติทางกายภาพ ระหว่างพอลิเมอร์และ มอนอเมอร์ของพอลิเมอร์ ชนิดนั้น • สารที่พบในชีวิตประจำ วันมีทั้งโมเลกุลขนาดเล็ก และขนาดใหญ่ พอลิเมอร์ เป็นสารที่มีโมเลกุลขนาด ใหญ่ที่เกิดจากมอนอเมอร์ หลายโมเลกุลเชื่อมต่อกัน ด้วยพันธะเคมีทำให้สมบัติ ทางกายภาพของพอลิเมอร์ แตกต่างจากมอนอเมอร์ ที่เป็นสารตั้งต้น เช่น สถานะ จุดหลอมเหลว การ ละลาย 3 3 16. ระบุสมบัติความเป็นกรดเบสจากโครงสร้างของ สารประกอบอินทรีย์ • สารประกอบอินทรีย์ที่มี หมู่ -COOH สามารถแสดง สมบัติความเป็นกรดส่วน สารประกอบอินทรีย์ที่มีหมู่ -NH2 สามารถแสดงสมบัติ ความเป็นเบส 2 2 17. อธิบายสมบัติการละลาย ในตัวทำละลายชนิดต่าง ๆ ของสาร ก า ร ล ะ ล า ย ข อ ง ส า ร พิจารณาได้จากความมีขั้ว ของตัวละลายและตัวทำ ละลาย โดยสารสามารถ ละลายได้ในตัวทำละลายที่ มีขั้วใกล้เคียงกัน โดยสารมี ขั้วละลายในตัวทำละลายที่ มีขั้ว ส่วนสารไม่มีขั้ว ละลายในตัวทำละลายที่ไม่ มีขั้ว และสารมีขั้วไม่ ละลายในตัวทำละลายที่ไม่ มีขั้ว 2 2
11 หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน 18. วิเคราะห์และอธิ บ าย ความสัมพันธ์ระหว่าง โครงสร้างกับสมบัติเทอร์- มอพลาสติกและเทอร์มอเซตของพอลิเมอร์และการ นำพอลิเมอร์ไปใช้ประ โยชน์ • โครงสร้างของพอลิเมอร์ อาจเป็นแบบเส้น แบบกิ่ง หรือแบบร่างแห โดยพอลิ เมอร์แบบเส้นและแบบกิ่ง มีสมบัติเทอร์มอพลาสติก ส่วนพอลิเมอร์แบบร่างแห มีสมบัติเทอร์มอเซต จึงมี การใช้ประโยชน์ได้แตกต่าง กัน 3 5 19. สืบค้นข้อมูลและนำเสนอ ผลกระทบของการใช้ ผลิตภัณฑ์พอลิเมอร์ที่มีต่อ สิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม พร้อมแนวทางป้องกันหรือ แก้ไข • การใช้ผลิตภัณฑ์พอลิ เมอร์ในปริมาณมากก่อให้ เกิดปัญหาที่ส่งผลกระทบ ต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวด ล้อม ดังนั้นจึงควรตระหนัก ถึงการลดปริมาณการใช้ การใช้ซ้ำ และการนำ กลับมาใช้ใหม่ 1 1 20. ระบุสูตรเคมีของสารตั้งต้น ผลิตภัณฑ์และแปลความ หมายของสัญลักษณ์ใน สมการเคมีของปฏิกิริยา เคมี • ปฏิกิริยาเคมีทำให้เกิด การเปลี่ยนแปลงของสาร โดยปฏิกิริยาเคมีอาจให้ พ ล ั ง ง า น ค ว า ม ร ้ อ น พลังงานแสง หรือพลังงาน ไฟฟ้า ที่สามารถนำไปใช้ ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ ได้ • ปฏิกิริยาเคมีแสดงได้ด้วย สมการเคมีซึ่งมีสูตรเคมี ของสารตั้งต้นอยู่ทางด้าน ซ้ายของลูกศร และสูตร เคมีของผลิตภัณฑ์อยู่ ทางด้านขวา โดยจำนวน อะตอมรวมของแต่ละธาตุ ทางด้านซ้ายและขวา เท่ากัน นอกจากนี้สมการ เคมียังอาจแสดงปัจจัยอื่น เช่น สถานะ พลังงานที่ เกี่ยวข้อง ตัวเร่งปฏิกิริยา 1 1
12 หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน เคมีที่ใช้ 21. ทดลองและอธิบายผลของ คว า ม เ ข ้ ม ข ้ น พื้น ที่ผิว อ ุ ณ ห ภ ู มิแ ล ะ ต ั ว เ ร่ ง ปฏิกิริยาที่มีผลต่ออัตรา การเกิดปฏิกิริยาเคมี • อัตราการเกิดปฏิกิริยา เคมีขึ้นอยู่กับความเข้มข้น อุณหภูมิพื้นที่ผิว หรือ ตัวเร่งปฏิกิริยา 3 3 22. สืบค้นข้อมูลและอธิบาย ปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการ เกิดปฏิกิริยาเคมีที่ใช้ ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน หรือในอุตสาหกรรม • ความรู้เกี่ยวกับปัจจัยที่มี ผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริ- ยาเคมีสามารถนำไปใช้ ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน และในอุตสาหกรรม 1 1 23. อธิบายความหมายของ ปฏิกิริยารีดอกซ์ • ปฏิกิริยาเคมีบางประเภท เ ก ิ ด จา ก ก า ร ถ ่ า ย โ อ น อิเล็กตรอนของสารใน ปฏิกิริยาเคมีซึ่งเรียกว่า ปฏิกิริยารีดอกซ์ 1 1 4 พลังงาน 24. อธิบายสมบัติของสาร กัมมันตรังสีและคำนวณ ครึ่งชีวิตและปริมาณของ สารกัมมันตรังสี • สารที่สามารถแผ่รังสีได้ เรียกว่า สารกัมมันตรังสี ซึ่งมีนิวเคลียสที่สลายตัว อย่างต่อเนื่อง ระยะเวลาที่ สารกัมมันตรังสีสลายตัว จนเหลือครึ่งหนึ่งของ ปริมาณเดิม เรียกว่า ครึ่ง ชีวิต โดยสารกัมมันตรังสี แต่ละชนิด มีค่าครึ่งชีวิต แตกต่างกัน 3 3 25. สืบค้นข้อมูลและนำเสนอ ตัวอย่างประโยชน์ของสาร กัมมันตรังสีและ ก า ร ป้องกันอันตรายที่เกิดจาก กัมมันตภาพรังสี • รัง สีที่แ ผ่จ า ก ส า ร กัมมันตรังสีมีหลายชนิด เช่น แอลฟา บีตา แกมมา ซึ่ง ส า ม า ร ถ น ำ ม า ใ ช้ ประโยชน์ได้แตกต่างกัน การนำสารกัมมันตรังสีแต่ ละชนิดมาใช้ต้องคำนึงถึง ผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตและ สิ่งแวดล้อม รวมทั้งมีการ จัดการอย่างเหมาะสม 4 9
13 ระหว่างเรียน/ภาระชิ้นงาน 40 50 กลางภาค - 20 ปลายภาค - 30 รวม 40 100
14 กำหนดการสอน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชาพื้นฐาน วิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ รหัสวิชา ว32121 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 เวลาเรียน 40 ชั่วโมง (2 ชั่วโมง/สัปดาห์) จำนวน 1 หน่วยกิต สัปดาห์ ที่ บท เนื้อหา เวลา (ชม.) ตัวชี้วัด 1 - - ปฐมนิเทศ 1 - 1-2 1. อากาศ - องค์ประกอบในอากาศ 2 • ระบุว่าสารเป็นธาตุหรือสาร ประกอบ และอยู่ในรูปอะตอม โมเลกุล หรือไอออนจากสูตรเคมี • เปรียบเทียบความเหมือนและ ความแตกต่างของแบบจำลอง อะตอมของโบร์กับแบบจำลอง อะตอมแบบกลุ่มหมอก • ระบุจำนวนโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอนของอะตอม และ ไอออนที่เกิดจากอะตอมเดียว • เขียนสัญลักษณ์นิวเคลียร์ของ ธาตุและระบุการเป็นไอโซโทป • ระบุหมู่และคาบของธาตุและ ระบุว่าธาตุเป็นโลหะ อโลหะ กึ่ง โลหะ กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟ หรือกลุ่มธาตุแทรนซิชัน จาก ตารางธาตุ • เปรียบเทียบสมบัติการนำไฟฟ้า การให้และรับอิเล็กตรอนระหว่าง ธาตุในกลุ่มโลหะกับอโลหะ • สืบค้นข้อมูลและนำเสนอ ตัวอย่างประโยชน์และอันตรายที่ เกิดจากธาตุเรพรีเซนเททีฟและ ธาตุแทรนซิชัน 2-3 - อะตอม 4 4 - ธาตุ 2 5 - การใช้ประโยชน์จากอากาศ 2 6 - มลพิษทางอากาศ 1 6-7 2. น้ำ - โมเลกุลของน้ำ 4 • ระบุว่าพันธะโคเวเลนต์เป็น พันธะเดี่ยว พันธะคู่หรือพันธะ สาม และระบุจำนวนคู่อิเล็กตรอน ระหว่างอะตอมคู่ร่วมพันธะจาก
15 สัปดาห์ ที่ บท เนื้อหา เวลา (ชม.) ตัวชี้วัด สูตรโครงสร้าง • ระบุสภาพขั้วของสารที่โมเลกุล ประกอบด้วย 2 อะตอม • ระบุสารที่เกิดพันธะไฮโดรเจน ได้จากสูตรโครงสร้าง • อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างจุด เดือดของสารโคเวเลนต์กับแรง ดึงดูดระหว่างโมเลกุลตาม สภาพขั้วหรือการเกิดพันธะ ไฮโดรเจน • เขียนสูตรเคมีของไอออนและ สารประกอบไอออนิก • ระบุว่าสารเกิดการละลายแบบ แตกตัวหรือไม่แตกตัว พร้อมให้ เหตุผลและระบุว่าสารละลายที่ได้ เป็นสารละลายอิเล็กโทรไลต์หรือ นอนอิเล็กโทรไลต์ 8-9 - สารในแหล่งธรรมชาติ 3 9-10 - การละลายของสารในน้ำ 3 10 สอบกลางภาค 11 3. อาหาร - ไขมันและน้ำมัน 2 • ระบุสารประกอบอินทรีย์ ประเภทไฮโดรคาร์บอนว่าอิ่มตัว หรือไม่อิ่มตัวจากสูตรโครงสร้าง • สืบค้นข้อมูลและเปรียบเทียบ สมบัติทางกายภาพระหว่างพอลิ เมอร์และมอนอเมอร์ของพอลิ- เมอร์ชนิดนั้น • ระบุสมบัติความเป็นกรด-เบส จากโครงสร้างของสารประกอบ อินทรีย์ • อธิบายสมบัติการละลายในตัว ทำละลายชนิดต่าง ๆ ของสาร • วิเ ค ร า ะ ห ์ แ ล ะ อ ธิบาย ความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้าง กับสมบัติเทอร์มอพลาสติกและ เทอร์มอเซตของพอลิเมอร์และ การนำพอลิเมอร์ไปใช้ประโยชน์ • สืบค้นข้อมูลและนำเสนอผล12 - คาร์โบไฮเดรต 2 13 - โปรตีน 2 14 - วิตามินและเกลือแร่ 2 15 - บรรจุภัณฑ์สำหรับอาหาร 2
16 สัปดาห์ ที่ บท เนื้อหา เวลา (ชม.) ตัวชี้วัด กระทบของการใช้ผลิตภัณฑ์ พอลิเมอร์ที่มีต่อสิ่งมีชีวิตและ สิ่งแวดล้อม พร้อมแนวทาง ป้องกันหรือแก้ไข 16-17 4. พลังงาน - เชื้อเพลิง 4 • ระบุสูตรเคมีของสารตั้งต้น ผลิตภัณฑ์และแปลความหมาย ของสัญลักษณ์ในสมการเคมีของ ปฏิกิริยาเคมี • ทดลองและอธิบายผลของความ เข้มข้นพื้นที่ผิว อุณหภูมิและ ตัวเร่งปฏิกิริยาที่มีผลต่ออัตราการ เกิดปฏิกิริยาเคมี • สืบค้นข้อมูลและอธิบายปัจจัยที่ มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ที่ใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน หรือในอุตสาหกรรม • อธิบายความหมายของปฏิกิริยา รีดอกซ์ • อ ธ ิ บ า ย ส ม บ ั ต ิ ข อ ง ส า ร กัมมันตรังสีและคำนวณครึ่งชีวิต และปริมาณของสารกัมมันตรังสี • สืบค้นข้อมูลและนำเสนอ ตัวอย่างประโยชน์ของ สาร กัมมันตรังสีและการป้องกัน อันตรายที่เกิดจากกัมมันตภาพรังสี 18 - แบตเตอรี่ 2 19 - สารกัมมันตรีงสี 2 20 สอบปลายภาค
17 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ รหัสวิชา ว32121 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 อากาศ เวลา 10 ชั่วโมง เรื่อง องค์ประกอบในอากาศ เวลา 2 ชั่วโมง ครูผู้สอน นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ โรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร วันที่ ......... /............ /........... --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การเกิด สารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2. ตัวชี้วัด ม. 5/1 ระบุว่าสารเป็นธาตุหรือสารประกอบ และอยู่ในรูปอะตอม โมเลกุล หรือไอออน จากสูตรเคมี 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถบอกชื่อและปริมาณของแก๊สต่าง ๆ ในอากาศได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถจำแนกสารเป็นธาตุหรือสารประกอบ และอยู่ในรูปอะตอม โมเลกุล หรือ ไอออนจากสูตรเคมีได้ 3.3 ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย 4. สาระสำคัญ อากาศเป็นสารผสมประกอบด้วยแก๊สหลายชนิดในปริมาณที่แตกต่างกัน อยู่ในรูปของอะตอมและ โมเลกุล โดยสารที่อยู่ในรูปอะตอมจัดเป็นธาตุเสมอ ส่วนสารที่อยู่ในรูปโมเลกุลอาจเป็นธาตุหรือสารประกอบก็ ได้ 5. สาระการเรียนรู้ 1. ชื่อและปริมาณของแก๊สต่าง ๆ ในอากาศ 2. อะตอม โมเลกุล ไออนของธาตุและสารประกอบ 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการทํางาน
18 7. สมรรถนะสําคัญของผู้เรียน 7.1 ความสามารถในการสื่อสาร 7.2 ความสามารถในการคิด 7.2.1 ทักษะการสังเกต 7.2.2 ทักษะการสำรวจค้นหา 7.2.3 ทักษะการวิเคราะห์ 7.2.4 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 7.2.5 ทักษะการตีความหมายและลงข้อสรุป 8. กิจกรรมการเรียนรู้ : รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5E Instructional Model) ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูสร้างความสนใจโดยการตั้งคำถามว่า “นักเรียนคิดว่าอากาศที่อยู่รอบตัวเรามี องค์ประกอบอะไรบ้าง” (แนวคำตอบ : นักเรียนสามารถตอบได้ตามความเข้าใจ) 2. ครูถามคำถามนักเรียนว่าในอากาศมีองค์ประกอบอะไรบ้างและมีปริมาณเท่าใดในอากาศ และมี สูตรเคมีเป็นอย่างไรและในอากาศมีแก๊สอื่น ๆ อีกหรือไม่ (แนวคำตอบ : องค์ประกอบในอากาศส่วนใหญ่เป็นแก๊สไนโตรเจน (N2) ปริมาณร้อยละ 78 และ แก๊สออกซิเจน(O2) อีกประมาณร้อยละ 21 ส่วนที่เหลืออีกปริมาณร้อยละ 1 เป็นแก๊สชนิดอื่น ๆ เช่น แก๊สอาร์กอน (Ar) แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) แก๊สฮีเลียม (He)) ขั้นที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration) 3. นักเรียนศึกษาองค์ประกอบในอากาศตามรายละเอียดในหนังสือเรียน แล้วบอกชื่อและปริมาณของ แก๊สต่าง ๆ ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 4. ใช้ power point เรื่อง โดยให้นักเรียนสังเกตลูกเคมีของแก๊สต่าง ๆ ที่เป็นองค์ประกอบในอากาศ แล้วอภิปรายร่วมกัน เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า แก๊สอาร์กอนและแก๊สเลียมอยู่ในรูปของอะตอม แต่แก๊สออกซิเจน แก๊สไนโตรเจน ไอน้ำ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์อยู่ในรูปโมเลกุล เนี่องจากประกอบด้วย 2 ตอมขึ้นไป 5. นักเรียนวิเคราะห์สูตรเคมีของแก๊สที่เป็นองค์ประกอบในอากาศ และระบุว่าแก๊สชนิดใดเป็นธาตุ และชนิดใดเป็นสารประกอบ ซึ่งควรได้ข้อสรุปว่า แก๊สอาร์กอน แก๊สฮีเลียม แก๊สออกซิเจน แก๊สไนโตรเจนเป็น ธาตุ เนื่องจากประกอบด้วยธาตุเพียงชนิดเดียว ไอน้ำและแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เป็นสารประกอบ เนี่องจาก ประกอบด้วยธาตุมากกว่าหนึ่งชนิด ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) 6. ครูอธิบายเพิ่มเติมว่า นอกจากแก๊สในอากาศแล้ว การระบุว่าสารเคมีชนิดอื่นอยู่ในรูปอะตอมหรือ โมเลกุล และจัดเป็นธาตุหรือสารประกอบสามารถพิจารณาได้จากสูตรเคมี และเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ถาม คำถามหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับบทเรียนที่ได้เรียนไปในวันนี้
19 ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (Evaluation) 7. ประเมินทำแบบฝึกหัด 1.1 เรื่อง องค์ประกอบในอากาศ ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยแบบฝึกหัด 9. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 1 (สสวท.) หน่วยการ เรียนรู้ที่ 1 อากาศ 2) Power point เรื่อง อากาศ 9.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ 10. การวัดและประเมินผล จุดประสงค์ วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถบอกชื่อและปริมาณ ของแก๊สต่าง ๆ ในอากาศได้ - การตอบคำถาม - ข้อคำถาม ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถจำแนกสารเป็นธาตุ หรือสารประกอบ และอยู่ในรูปอะตอม โมเลกุล หรือไอออนจากสูตรเคมีได้ - ตรวจแบบฝึกหัด ที่1.1 เรื่อง องค์ประกอบใน อากาศ - แบบฝึกหัดที่ 1.1 เรื่อง องค์ประกอบ ในอากาศ ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบต่อ งานที่ได้รับมอบหมาย - สังเกต พฤติกรรมการ ทำงาน - แบบสังเกต พฤติกรรมการ ทำงาน ได้คะแนนในระดับ 3 (ดี) ขึ้นไป
20 แบบฝึกหัด 1.1 เรื่อง องค์ประกอบของอากาศ คำชี้แจง ให้นักเรียนบอกชื่อและปริมาณแก๊สต่าง ๆ ที่อยู่ในอากาศ คำชี้แจง ให้นักเรียนเติมธาตุและสารประกอบที่ครูกำหนดให้ต่อไปนี้ ลงในกรอบด้านล่างให้ถูกต้อง SO2 Na C6H12O6 Cl CO Pb NO2 KMnO4 NaOH H2O K P CH4 Cr NH3 CO2 Zn ธาตุ สารประกอบ
21 คำชี้แจง : ให้นักเรียนเติมธาตุและสารประกอบที่ครูกำหนดให้ต่อไปนี้ลงในกรอบด้านล่างให้ถูกต้อง S Na+ C6H12O6 NaOH H2O K+ P Cr NH3 CO2 Zn2+ KOH C2H4 He Mg2+ Cl- CO Pb NO2 KMnO4 อะตอม โมเลกุล ไอออน
22 บันทึกผลหลังการสอน 1. สรุปผลการเรียนการสอน ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 2. ปัญหา / อุปสรรค ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 3. แนวทางแก้ไข / แนวทางการพัฒนา ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ…………………………………………..ผู้สอน (นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์) วันที่.........เดือน......................พ.ศ.............. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ................................................................ (นางสาวจริญา จำใบรัก) ครูพี่เลี้ยง วันที่.........เดือน......................พ.ศ. ..................
23 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ รหัสวิชา ว32121 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 อากาศ เวลา 10 ชั่วโมง เรื่อง แบบจำลองอะตอมของโบร์และกลุ่มหมอก เวลา 2 ชั่วโมง ครูผู้สอน นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ โรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร วันที่ ......... /............ /........... --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การเกิด สารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2. ตัวชี้วัด ม. 5/1 เปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างของแบบจำลองอะตอมของโบร์กับแบบจำลอง อะตอมแบบกลุ่มหมอก 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถระบุจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนจากแบบจำลองอะตอมของโบร์ของธาตุที่ กำหนดให้ได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถเปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างของแบบจำลองอะตอมของ โบร์กับแบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกได้ 3.3 ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย 4. สาระสำคัญ แบบจำลองอะตอมของโบร์เสนอว่า อิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียสเป็นวง โดยแบ่งเป็นระดับชั้น พลังงาน ส่วนแบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกเสนอว่า อิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียสในลักษณะกลุ่ม หมอก 5. สาระการเรียนรู้ 1. แบบจำลองอะตอมของโบร์ 2. แบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย
24 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการทํางาน 7. สมรรถนะสําคัญของผู้เรียน 7.1 ความสามารถในการสื่อสาร 7.2 ความสามารถในการคิด 7.2.1 ทักษะการสังเกต 7.2.2 ทักษะการสำรวจค้นหา 7.2.3 ทักษะการวิเคราะห์ 7.2.4 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 7.2.5 ทักษะการตีความหมายและลงข้อสรุป 8. กิจกรรมการเรียนรู้ : รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5E Instructional Model) ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูตั้งคําถามตรวจสอบความรู้เดิมว่า หน่วยที่เล็กที่สุดของธาตุคืออะไร เพราะเหตุใด (แนวคำตอบ : อะตอม เพราะเป็นหน่วยที่เล็กที่สุดที่แสดงสมบัติเฉพาะของธาตุ) 2. ครูตั้งคําถามต่อไปว่า องค์ประกอบภายในอะตอมมีอะไรบ้าง ( แนวคำตอบ : อะตอมประกอบด้วยโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอน) ขั้นที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration) 3. ครูให้นักเรียนศึกษาข้อมูล เรื่อง แบบจําลองอะตอมของโบร์และแบบจําลองอะตอมแบบกลุ่ม หมอก และให้คําแนะนําพร้อมกับถามนักเรียนเพื่อกระตุ้นให้นักเรียนได้เกิดทักษะการคิดและการ การสื่อสาร ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 4. ครูให้นักเรียนสังเกตแบบจําลองอะตอมของโบร์ แล้วภิปรายร่วมกัน เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า แบบจําลองอะตอมของโบร์มีการแบ่งเป็นระดับชั้นพลังงาน เป็นชั้น K L M N … จากการแบ่งชั้นพลังงานของ อิเล็กตรอนทําให้โบร์ได้เสนอแบบจำลองอะตอมว่า อะตอมประกอบด้วยโปรตอนและนิวตรอนรวมกันเป็น นิวเคลียส และอิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียสเป็นวง คล้ายกับวงโคจรของดาวเคราะห์รอบดวงอาทิตย์ แต่ ละวงจะมีระดับพลังงานเฉพาะตัว อิเล็กตรอนวงนอกสุดเรียกว่า เวเลนซ์อิเล็กตรอน 5. ครูให้นักเรียนสังเกตตำแหน่งของวัตถุขณะเคลื่อนที่อย่างรวดเร็ว เช่น ใบพัดของพัดลมขณะหมุน แล้วให้ร่วมกันนำเสนอแบบจำลองอะตอมให้สอดคล้องกับข้อมูลที่ทราบว่า อิเล็กตรอนมีขนาดเล็กและเคลื่อนที่ อย่างรวดเร็วตลอดเวลา จนไม่สามารถระบุตำแหน่งของอิเล็กตรอนที่แน่นอนได้เพื่อนำเข้าสู่การอธิบาย แบบจำลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก อิเล็กตรอนไม่ได้เคลื่อนที่เป็นวงแต่จะมีการเคลื่อนที่เป็นรูปทรงต่าง ๆ มี การเคลื่อนที่ทุกทิศทางไม่สามารถบอกตำแหน่งที่แน่นอนของอิเล็กตรอนได้โอกาสพบอิเล็กตรอนจึงไม่แน่นอน บริเวณที่มีกลุ่มหมอกทึบมีโอกาศพบอิเล็กตรอนมากกว่าบริเวณที่มีกลุ่มหมอกจาง
25 ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) 6. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความรู้ และเปิดโอกาสให้ถามคำถามหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับบทเรียนที่ได้ ไปในวันนี้ ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (Evaluation) 7. ประเมินทำแบบฝึกหัด 1.2 เรื่อง แบบจำลองอะตอม ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยแบบฝึกหัด 9. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 1 (สสวท.) 2) Power point เรื่อง อากาศ 9.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ 10. การวัดและประเมินผล จุดประสงค์ วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถระบุจำนวนเวเลนซ์ อิเล็กตรอนจากแบบจำลองอะตอมของ โบร์ของธาตุที่กำหนดให้ได้ - การตอบคำถาม - ข้อคำถาม ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถเปรียบเทียบความ เหมือนและความแตกต่างของแบบจำลอง อะตอมของโบร์กับแบบจำลองอะตอม แบบกลุ่มหมอกได้ - ตรวจแบบฝึกหัด ที่1.2 เรื่อง แบบจำลองอะตอม - แบบฝึกหัดที่ 1.2 เรื่อง แบบจำลอง อะตอม ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบ ต่องานที่ได้รับมอบหมาย - สังเกตพฤติกรรม การทำงาน - แบบสังเกต พฤติกรรมการ ทำงาน ได้คะแนนในระดับ 3 (ดี) ขึ้นไป
26 แบบฝึกหัดที่ 1.2 เรื่อง แบบจำลองอะตอม คำชี้แจง ให้นักเรียนสรุปแนวคิดของนักวิทยาศาสตร์ในแต่ละแบบจำลองอะตอมที่กำหนดให้ แบบจำลองอะตอมของนีลโบร์ Niels Bohr สรุปแบบจำลองอะตอมของนีลโบร์ …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… แบบจำลองอะตอมของกลุ่มหมอก ภาพแสดงกลุ่มหมอกอิเล็กตรอนของไฮโดรเจนอะตอม สรุปแบบจำลองอะตอมของกลุ่มหมอก …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
27 คำชี้แจง ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1. เติมข้อมูลลงในรูปภาพส่วนประกอบของอะตอมให้ถูกต้อง 2. เวเลนซ์อิเล็กตรอน หมายถึง……………………………………………………………………………………………………… 3. จงระบุเวเลนซ์อิเล็กตรอนของธาตุต่อไปนี้ ธาตุ เวเลนซ์อิเล็กตรอน หมู่/คาบ
28 บันทึกผลหลังการสอน 1. สรุปผลการเรียนการสอน ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 2. ปัญหา / อุปสรรค ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 3. แนวทางแก้ไข / แนวทางการพัฒนา ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ…………………………………………..ผู้สอน (นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์) วันที่.........เดือน......................พ.ศ.............. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ................................................................ (นางสาวจริญา จำใบรัก) ครูพี่เลี้ยง วันที่.........เดือน......................พ.ศ. ..................
29 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ รหัสวิชา ว32121 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 อากาศ เวลา 10 ชั่วโมง เรื่อง อนุภาคมูลฐานของอะตอมและสัญลักษณ์นิวเคลียร์ เวลา 2 ชั่วโมง ครูผู้สอน นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ โรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร วันที่ ......... /............ /........... --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การเกิด สารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2. ตัวชี้วัด ม. 5/3 ระบุจำนวนโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอนของอะตอม และไอออนที่เกิดจากอะตอมเดียว ม. 5/4 เขียนสัญลักษณ์นิวเคลียร์ของธาตุและระบุการเป็นโซโทป 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถระบุจำนวนโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอนของอะตอม และไอออนที่ เกิดจากอะตอมเดียวได้ - นักเรียนสามารถระบุการเป็นไอโซโทปได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนเขียนสัญลักษณ์นิวเคลียร์ของธาตุที่กำหนดให้ได้ถูกต้อง 3.3 ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย 4. สาระสำคัญ อนุภาคมูลฐานของอะตอมประกอบด้วย โปรตอน อิเล็กตรอน และนิวตรอน หาได้จากผลต่างระหว่าง เลขมวลและเลขอะตอม และไอโซโทปของธาตุ 5. สาระการเรียนรู้ 1. อนุภาคมูลฐานของอะตอม 2. ไอโซโทป 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้
30 6.3 มุ่งมั่นในการทํางาน 7. สมรรถนะสําคัญของผู้เรียน 7.1 ความสามารถในการสื่อสาร 7.2 ความสามารถในการคิด 7.2.1 ทักษะการสังเกต 7.2.2 ทักษะการสำรวจค้นหา 7.2.3 ทักษะการวิเคราะห์ 7.2.4 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 7.2.5 ทักษะการตีความหมายและลงข้อสรุป 8. กิจกรรมการเรียนรู้ : รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5E Instructional Model) ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูสร้างความสนใจโดยการตั้งคำถามว่า “นักเรียนคิดว่าจะตอมของธาตุชนิดหนึ่งมี13 โปรตอน นักเรียนสามารถระบุจํานวนอิเล็กตรอน และนิวตรอนของธาตุนี้ได้หรือไม่ เพราะเหตุใด” (แนวคำตอบ : สามารถบอกจำนวนอิเล็กตรอนได้ เพราะอะตอมของธาตุเป็นกลางทางไฟฟ้า จึงมี จำนวนโปรตอนเท่ากับอิเล็กตรอนแต่ไม่สามารถบอกจำนวนนิวตรอนได้ เพราะจำนวนนิวตรอนและโปรตอนไม่ มีความสัมพันธ์กัน) 2. ครูเกริ่นนำว่า “ ธาตุแต่ละชนิดมีจํานวนโปรตอนไม่เท่ากัน จากสัญลักษณ์ธาตุจะทําให้ทราบ จํานวนโปรตอนแต่ไม่ทราบจำนวนนิวตรอน หากต้องการทราบจำนวนนิวตรอนในอะตอมต้องแสดงด้วย สัญลักษณ์นิวเคลียร์” ขั้นที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration) 3. นักเรียนศึกษาอนุภาคมูลฐานของอะตอมแต่ละองค์ประกอบสัญลักษณ์นิวเคลียร์ตามรายละเอียด ในหนังสือ ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 4. นักเรียนร่วมกันอภิปรายอนุภาคมูลฐานของอะตอมและองค์ประกอบสัญลักษณ์นิวเคลียร์ โดยใช้สื่อ การเรียนรู้ เรื่องสัญลักษณ์นิวเคลียร์ และ power point เรื่อง อากาศ 5. ครูตั้งคําถามว่า “ จากสัญลักษณ์นิวเคลียร์จะทราบจำนวนนิวตรอนได้อย่างไร ” ซึ่งควรได้คําตอบ ว่า จำนวนนิวตรอนหาได้จากผลต่างระหว่างเลขมวลและเลขอะตอม จากนั้นยกตัวอย่างสัญลักษณ์นิวเคลียร์ แล้วให้นักเรียนบอกชื่อธาตุ จํานวนโปรตอน อิเล็กตรอน และนิวตรอน 6. ครูยกตัวอย่างสัญลักษณ์นิวเคลียร์ของธาตุที่มีหลายไอโซโทป เช่น H แล้วให้นักเรียน เปรียบเทียบ ความเหมือนและความแตกต่างกัน ซึ่งควรได้ข้อสรุปว่า สัญลักษณ์ทั้งสามมีเลขอะตอมเท่ากัน จึงเป็นธาตุชนิด เดียวกันแต่มีเลขมวลไม่เท่ากัน 7. ครูให้ความหมายของไอโซโทปและการเขียนรูปย่อของสัญลักษณ์ธาตุที่มีโอโซโทป
31 ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) 8. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปความรู้ และเปิดโอกาสให้ถามคำถามหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับบทเรียนที่ได้ ไปในวันนี้ ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (Evaluation) 9. นักเรียนฝึกเขียนสัญลักษณ์นิวเคลียร์จากข้อมูลที่กำหนดให้ และสุ่มออกมานำเสนอหน้าชั้นเรียน 10. นักเรียนทำแบบฝึกหัด 1.3 เรื่อง อนุภาคมูลฐานและสัญลักษณ์นิวเคลียร์ 9. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 1 (สสวท.) 2) Power point เรื่อง อากาศ 9.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ 10. การวัดและประเมินผล จุดประสงค์ วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถระบุจำนวน โปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอนของ อะตอม และไอออนที่เกิดจากอะตอมเดียว ได้ - นักเรียนสามารถระบุการเป็น ไอโซโทปได้ - การตอบคำถาม - ข้อคำถาม ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนเขียนสัญลักษณ์นิวเคลียร์ ของธาตุที่กำหนดให้ได้ถูกต้อง - ตรวจแบบฝึกหัด ที่1.3 เรื่อง อนุภาคมูลฐานและ สัญลักษณ์ นิวเคลียร์ - แบบฝึกหัดที่ 1.3 เรื่อง อนุภาคมูลฐาน และสัญลักษณ์ นิวเคลียร์ ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบ ต่องานที่ได้รับมอบหมาย - สังเกตพฤติกรรม การทำงาน - แบบสังเกต พฤติกรรมการ ทำงาน ได้คะแนนในระดับ 3 (ดี) ขึ้นไป
32 แบบฝึกหัด 1.3 คำชี้แจง ให้นักเรียนเติมตัวเลขลงในตารางต่อไปนี้ให้สมบูรณ์ สัญลักษณ์ โปรตอน นิวตรอน อิเล็กตรอน ธาตุ เลขมวล เลขอะตอม จำนวนอนุภาคมูลฐานของอะตอม สัญลักษณ์ โปรตอน อิเล็กตรอน นิวตรอน นิวเคลียร์ N Li 3 K 19 27 P 15 I 53 24 12 S 2- 16 Ba2+ 56 54 Br80
33 บันทึกผลหลังการสอน 1. สรุปผลการเรียนการสอน ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 2. ปัญหา / อุปสรรค ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 3. แนวทางแก้ไข / แนวทางการพัฒนา ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ…………………………………………..ผู้สอน (นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์) วันที่.........เดือน......................พ.ศ.............. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ................................................................ (นางสาวจริญา จำใบรัก) ครูพี่เลี้ยง วันที่.........เดือน......................พ.ศ. ..................
34 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ รหัสวิชา ว32121 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 อากาศ เวลา 10 ชั่วโมง เรื่อง ธาตุ เวลา 2 ชั่วโมง ครูผู้สอน นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ โรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร วันที่ ......... /............ /........... --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การเกิด สารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2. ตัวชี้วัด ม. 5/5 ระบุหมู่และคาบของธาตุ และระบุว่าธาตุเป็นโลหะ อโลหะ กึ่งโลหะ กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟ หรือกลุ่มธาตุแทรนซิชัน จากตารางธาตุ ม. 5/6 เปรียบเทียบสมบัติการนำไฟฟ้า การให้และรับอิเล็กตรอนระหว่างธาตุในกลุ่มโลหะกับอโลหะ 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถระบุหมู่และคาบของธาตุในตารางธาตุได้ - นักเรียนสามารถระบุว่าธาตุที่กำหนดให้เป็นโลหะ อโลหะหรือกึ่งโลหะ หรือเป็นธาตุเรพรี เซนเททีฟหรือธาตุแทรนซิชันจากตารางธาตุได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถเปรียบเทียบการนำไฟฟ้าและการให้หรือรับอิเล็กตรอนของธาตุโลหะและ อโลหะได้ 3.3 ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย 4. สาระสำคัญ ธาตุชนิดเดียวกันที่มีเลขมวลต่างกันเป็นไอโซโทปกัน ตารางธาตุจัดเรียงธาตุตามเลขอะตอม และ สมบัติคล้ายคลึงกันของธาตุ แบ่งธาตุออกเป็น 2 กลุ่มคือ กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟและกลุ่มธาตุแทรนขัน และ ยังสามารถแบ่งธาตุออกเป็นโลหะ อโลหะ และกึ่งโลหะ โดยธาตุที่เป็นองค์ประกอบของแก๊สในอากาศส่วนใหญ่ เป็นธาตุอโลหะ 5. สาระการเรียนรู้ 1. หมู่และคาบของธาตุในตารางธาตุ 2. ธาตุโลหะ อโลหะ และกึ่งโลหะ
35 3. ธาตุเรพรีเซนเททีฟและธาตุแทรนซิชัน 4. การนำไฟฟ้าและการให้หรือรับอิเล็กตรอนของธาตุโลหะและอโลหะ 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการทํางาน 7. สมรรถนะสําคัญของผู้เรียน 7.1 ความสามารถในการสื่อสาร 7.2 ความสามารถในการคิด 7.2.1 ทักษะการสังเกต 7.2.2 ทักษะการสำรวจค้นหา 7.2.3 ทักษะการวิเคราะห์ 7.2.4 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 7.2.5 ทักษะการตีความหมายและลงข้อสรุป 8. กิจกรรมการเรียนรู้ : รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5E Instructional Model) ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูนำเข้าสู่บทเรียนโดยเกริ่นนำว่า “ปัจจุบันมีการค้นพบธาตุจำนวนมากจึงมีการจัดหมวดหมู่ ของ ธาตุในรูปตาราง เรียกว่า ตารางธาตุ” ขั้นที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration) 2. นักเรียนพิจารณาตารางธาตุในรูป 1.8 แล้วให้อภิปรายเกี่ยวกับลักษณะและข้อมูลที่ปรากฏใน ตารางธาตุ เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า ตารางธาตุประกอบด้วยแถวตามแนวตั้งและแถวตามแนวนอน โดยแต่ละช่อง แสดงสัญลักษณ์ธาตุ ชื่อธาตุ และเลขอะตอม ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 3. ครูนำอภิปรายเกี่ยวกับตารางธาตุ โดยใช้คำถามว่า “จํานวนแถวตามแนวตั้งและแนวนอนเป็น เท่าใด การจัดเรียงธาตุมีความสัมพันธ์กับเลขอะตอมอย่างไร” เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า ตารางธาตุมี18 แถวตาม แนวตั้ง และ 7 แถวตามแนวนอน และการจัดเรียงธาตุเป็นไปตามลำดับตามเลขอะตอม จากน้อยไปมาก 4. ครูอธิบายเพิ่มเติมว่า แถวตามแนวตั้งเรียกว่า หมู่ และแถวตามแนวนอนเรียกว่า คาบ โดยใช้ตัวเลข กับหมู่เป็นเลขโรมันตามด้วยตัวอักษร A หรือ B ทั้งนี้ธาตุที่อยู่ 2 แถวล่างของตารางธาตุบริเวณใต้คาบ 7 เป็น ธาตุที่แทรกอยู่ระหว่างหมู่ IIA และ IVB ในคาบที่ 6 และคาบที่ 7 เรียกว่า ธาตุกลุ่มแลนทานอยด์และกลุ่มแอก ทินอยด์ตามลำดับ
36 5. ครูอธิบายการจัดกลุ่มธาตุตามระบบ CAS ซึ่งแบ่งธาตุในตารางธาตุออกเป็น 2 กลุ่ม คือ ธาตุกลุ่ม A เป็นกลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟ หรือธาตุหมู่หลัก และธาตุกลุ่ม B เป็นกลุ่มธาตุแทรนซิชัน 6. ครูตั้งคําถามว่า “กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟและกลุ่มธาตุแทรนซิชันมีอย่างละกี่หมู่ อยู่บริเวณใดของ ตารางธาตุ” เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟมี 8 หมู่ (IA – VIIIA) อยู่ทางด้านซ้ายและขวาใน ตารางธาตุ และกลุ่มธาตุแทรนซิชันเป็นธาตุกลุ่ม B มี 8 หมู่ (IB – VIIIB) อยู่ตรงกลางในตารางธาตุ 7. ครูอธิบายว่า จํานวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนของธาตุเรพรีเซนเททีฟเท่ากับเลขหมู่ เช่น คลอรีน (CI) เป็นธาตุหมู่ VIIA มีจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 7 8. ครูอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับการจัดธาตุในตารางธาตุออกเป็นกลุ่มโลหะ กึ่งโลหะ และอโลหะ โดย พิจารณาจากตารางธาตุในรูป 1.8 ซึ่งใช้สีช่วยในการแบ่งกลุ่มธาตุจากนั้นร่วมกันอภิปราย เปรียบเทียบสมบัติ ของธาตุโลหะและโลหะว่า โลหะมีสมบัตินำไฟฟ้าและมีแนวโน้มให้อิเล็กตรอนเมื่อเกิดปฏิกิริยาเคมี อโลหะส่วน ใหญ่ไม่นำไฟฟ้า และมีแนวโน้มรับอิเล็กตรอนเมื่อเกิดปฏิกิริยาเคมี 9. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความรู้ และเปิดโอกาสให้ถามคำถามหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับบทเรียนที่ได้ เรียนไปในวันนี้ ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) 10. นักเรียนทำกิจกรรมเพื่อฝึกระบุหมู่และคาบของธาตุ การระบุว่าธาตุเป็นธาตุเรพรีเซนเททีฟ หรือแทรนซิชัน รวมทั้งการระบุว่าธาตุเป็นโลหะ อโลหะ หรือกึ่งโลหะ โดยพิจารณาจากตารางธาตุ โดยครูสุ่ม ธาตุผ่านการใช้สื่อ Power point เรื่อง ธาตุ แล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มแข่งขันกันตอบว่าธาตุนี้อยู่หมู่หรือคาบ ใด ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (Evaluation) 11. นักเรียนทำแบบฝึกหัด 1.4 เรื่อง ธาตุ 9. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 1 (สสวท.) 2) Power point เรื่อง อากาศ 9.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ
37 10. การวัดและประเมินผล จุดประสงค์ วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถระบุหมู่และคาบ ของธาตุในตารางธาตุได้ - นักเรียนสามารถระบุว่าธาตุที่ กำหนดให้เป็นโลหะ อโลหะหรือกึ่งโลหะ หรือเป็นธาตุเรพรีเซนเททีฟหรือธาตุแทรน ซิชันจากตารางธาตุได้ - การตอบคำถาม - ข้อคำถาม ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถเปรียบเทียบการ นำไฟฟ้าและการให้หรือรับอิเล็กตรอนของ ธาตุโลหะและอโลหะได้ - ตรวจแบบฝึกหัด ที่ 1.4 เรื่อง ธาตุ - แบบฝึกหัดที่ 1.4 เรื่อง ธาตุ ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบ ต่องานที่ได้รับมอบหมาย - สังเกตพฤติกรรม การทำงาน - แบบสังเกต พฤติกรรมการ ทำงาน ได้คะแนนในระดับ 3 (ดี) ขึ้นไป
38 แบบฝึกหัด 1.4 เรื่อง ธาตุ คำชี้แจง ให้นักเรียนเปิดตารางธาตุและตอบคำถามต่อไปนี้ 1. ไนโตรเจน (N) มีเลขอะตอม = ………………………………………… ธาตุอยู่ในหมู่ที่ …………………………………………..ธาตุอยู่ในคาบที่ ……………………………………… 2. อาร์กอน (Ar) มีเลขอะตอม = ………………………………………… ธาตุอยู่ในหมู่ที่ …………………………………………..ธาตุอยู่ในคาบที่ ……………………………………… 3. แมกนีเซียม (Mg) มีเลขอะตอม = ………………………………………… ธาตุอยู่ในหมู่ที่ …………………………………………..ธาตุอยู่ในคาบที่ ……………………………………… 4. แกลเลียม (Ga) มีเลขอะตอม = ………………………………………… ธาตุอยู่ในหมู่ที่ …………………………………………..ธาตุอยู่ในคาบที่ ……………………………………… 5. คลอรีน (Cl) มีเลขอะตอม = ………………………………………… ธาตุอยู่ในหมู่ที่ …………………………………………..ธาตุอยู่ในคาบที่ ……………………………………… 6. กำมะถัน (S) มีเลขอะตอม = ………………………………………… ธาตุอยู่ในหมู่ที่ …………………………………………..ธาตุอยู่ในคาบที่ ……………………………………… 7. เทนเนสซีน (Ts) มีเลขอะตอม = ………………………………………… ธาตุอยู่ในหมู่ที่ …………………………………………..ธาตุอยู่ในคาบที่ ……………………………………… 8. ไอโอดีน (I) มีเลขอะตอม = ………………………………………… ธาตุอยู่ในหมู่ที่ …………………………………………..ธาตุอยู่ในคาบที่ ……………………………………… 9. ทองแดง (Cu) มีเลขอะตอม = ………………………………………… ธาตุอยู่ในหมู่ที่ …………………………………………..ธาตุอยู่ในคาบที่ ……………………………………… 10. นิกเกิล (Ni) มีเลขอะตอม = ………………………………………… ธาตุอยู่ในหมู่ที่ …………………………………………..ธาตุอยู่ในคาบที่ ………………………………………
39 บันทึกผลหลังการสอน 1. สรุปผลการเรียนการสอน ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 2. ปัญหา / อุปสรรค ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 3. แนวทางแก้ไข / แนวทางการพัฒนา ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ…………………………………………..ผู้สอน (นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์) วันที่.........เดือน......................พ.ศ.............. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ................................................................ (นางสาวจริญา จำใบรัก) ครูพี่เลี้ยง วันที่.........เดือน......................พ.ศ. ..................
40 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ รหัสวิชา ว32121 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 อากาศ เวลา 10 ชั่วโมง เรื่อง การใช้ประโยชน์จากอากาศและมลพิษจากอากาศ เวลา 2 ชั่วโมง ครูผู้สอน นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ โรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร วันที่ ......... /............ /........... --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การเกิด สารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2. ตัวชี้วัด ม. 5/7 สืบค้นข้อมูลและนำเสนอตัวอย่างประโยชน์และอันตรายที่เกิดจากธาตุเรพรีเซนเททีฟและ ธาตุแทรนซิชัน 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถบอกประโยชน์ของแก๊สในอากาศได้ - นักเรียนสามารถบอกตัวอย่างสารมลพิษในอากาศ รวมถึงแหล่งกำเนิดและผลกระทบต่อ สิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อมได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถสืบค้นข้อมูลและนำเสนอประโยชน์และอันตรายของธาตุเรพรีเซนเททีฟ และธาตุแทรนซิชันได้ 3.3 ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย 4. สาระสำคัญ แก๊สหลายชนิดในอากาศนำมาใช้ประโยชน์ได้มาก แต่บางชนิดเป็นพิษโดยส่งผลกระทบต่อสุขภาพ มนุษย์และสิ่งแวดล้อม 5. สาระการเรียนรู้ 1. ประโยชน์ของแก๊สในอากาศ 2. มลพิษในอากาศ 3. ประโยชน์และอันตรายที่เกิดจากธาตุเรพรีเซนเททีฟและธาตุทรานซิชัน
41 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการทํางาน 7. สมรรถนะสําคัญของผู้เรียน 7.1 ความสามารถในการสื่อสาร 7.2 ความสามารถในการคิด 7.2.1 ทักษะการสังเกต 7.2.2 ทักษะการสำรวจค้นหา 7.2.3 ทักษะการวิเคราะห์ 7.2.4 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 7.2.5 ทักษะการตีความหมายและลงข้อสรุป 7.3 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 8. กิจกรรมการเรียนรู้ : รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5E Instructional Model) ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูนำเข้าสู่บทเรียนโดยเกริ่นนำว่า “ ธาตุหลายชนิดในตารางธาตุมีสถานะเป็นแก๊สและเป็น องค์ประกอบสำคัญของอากาศ เช่น แก๊สออกซิเจน แก๊สไนโตรเจน แก๊สมีสกุล ซึ่งมีการนำมาใช้ประโยชน์ หลากหลาย จากนั้นให้นักเรียนยกตัวอย่างประโยชน์จากแก๊สที่อยู่ในอากาศ ” 2. ครูให้ความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับการนำแก๊สจากอากาศมาใช้ประโยชน์ จากนั้นครูใช้คำถามว่า “นอกจากการนำธาตุที่อยู่ในสถานะแก๊สจากอากาศมาใช้ประโยชน์แล้ว ยังมีธาตุอื่นที่สามารถนำมาใช้ ประโยชน์ได้อีกหรือไม่” เพื่อนำเข้าสู่กิจกรรม 1.2 ขั้นที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration) 3. นักเรียนทำกิจกรรม 1.2 เพื่อสืบค้นข้อมูลและนำเสนอเกี่ยวกับประโยชน์และอันตรายของธาตุเรพรี เซนเททีฟและธาตุแทรนซิชัน กิจกรรม 1.2 แบ่งกลุ่มนักเรียน กลุ่มละ 4-5 คน โดยให้นักเรียนสืบค้นข้อมูลสมบัติ ประโยชน์ และ อันตรายของธาตุเลือกธาตุเรพรีเซนเททีฟและธาตุแทรนซิชันที่สนใจมาชนิดละ 2 ธาตุ ระบุชื่อ สัญลักษณ์ธาตุ เลขอะตอม และสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับสมบัติทางกายภาพ สมบัติทางเคมี ประโยชน์ และอันตรายของธาตุนั้น และให้นักเรียนสืบค้นข้อมูลสารมลพิษในอากาศหรือแก๊สพิษ แหล่งกำเนิด ผลกระทบต่อสุขภาพมนุษย์และ สิ่งแวดล้อม นำเสนอข้อมูลหน้าชั้นเรียนและอภิปรายร่วมกัน ตัวอย่างผลการสืบค้นข้อมูล ธาตุเรพรีเซนเททีฟ อะลูมิเนียม (Aluminium, Al) เลขอะตอม 13 สมบัติทางกายภาพ เป็นของแข็ง สีเทาเงิน มีความหนาแน่นต่ำ เหนียว และแข็ง ดัดโค้งงอได้ ทุบให้ เป็นแผ่นหรือดึงเป็นเส้นได้ นำไฟฟ้าและนำความร้อนได้ดีมาก
42 สมบัติทางเคมีเกิดปฏิกิริยากับอากาศอย่างรวดเร็วได้เป็นสารประกอบออกไซด์ของอะลูมิเนียม ประโยชน์ใช้ทำอุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องครัว ของใช้ในบ้าน ห่ออาหาร และห่อของใช้ ทำโลหะ เจือที่ใช้ เป็นส่วนประกอบของเครื่องบิน เรือ รถไฟ และรถยนต์ อันตราย อะลูมิเนียมสามารถสะสมอยู่ในร่างกาย และสารประกอบของอะลูมิเนียมบางชนิดเป็นพิษ ต่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 4. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปบทเรียนเกี่ยวกับประโยชน์และอันตรายของธาตุเรพรีเซนเททีฟและ ธาตุแทรนซิชัน รวมถึงสารมลพิษในอากาศหรือแก๊สพิษ แหล่งกำเนิด และผลกระทบต่อสุขภาพมนุษย์และ สิ่งแวดล้อม ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) 5. ครูยกตัวอย่างสถานการณ์จากภาพและบทความ จากนั้นให้นักเรียนวิเคราะห์และแสดงความ คิดเห็นเกี่ยวกับสารมลพิษในอากาศหรือแก๊สพิษ แหล่งกำเนิด และผลกระทบต่อสุขภาพมนุษย์และสิ่งแวดล้อม ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (Evaluation) 6. ประเมินผลจากการนำเสนอหน้าชั้นเรียน 9. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 1 (สสวท.) 2) Power point เรื่อง อากาศ 9.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ
43 10. การวัดและประเมินผล จุดประสงค์ วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถบอกประโยชน์ของ แก๊สในอากาศได้ - นักเรียนสามารถบอกตัวอย่างสาร มลพิษในอากาศ รวมถึงแหล่งกำเนิดและ ผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อมได้ - การตอบคำถาม - ข้อคำถาม ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถสืบค้นข้อมูลและ นำเสนอประโยชน์และอันตรายของธาตุ เรพรีเซนเททีฟและธาตุแทรนซิชันได้ - การนำเสนอหน้า ชั้นเรียน - แบบประเมินการ นำเสนอหน้าชั้น เรียน ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบ ต่องานที่ได้รับมอบหมาย - สังเกตพฤติกรรม การทำงาน - แบบสังเกต พฤติกรรมการ ทำงาน ได้คะแนนในระดับ 3 (ดี) ขึ้นไป
44 บันทึกผลหลังการสอน 1. สรุปผลการเรียนการสอน ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 2. ปัญหา / อุปสรรค ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 3. แนวทางแก้ไข / แนวทางการพัฒนา ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ…………………………………………..ผู้สอน (นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์) วันที่.........เดือน......................พ.ศ.............. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ................................................................ (นางสาวจริญา จำใบรัก) ครูพี่เลี้ยง วันที่.........เดือน......................พ.ศ. ..................
45 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 6 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ รหัสวิชา ว32121 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 น้ำ เวลา 8 ชั่วโมง เรื่อง โมเลกุลของน้ำและสารโคเวเลนต์ เวลา 2 ชั่วโมง ครูผู้สอน นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ โรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร วันที่ ......... /............ /........... --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การเกิด สารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2. ตัวชี้วัด ม. 5/8 ระบุว่าพันธะโคเวเลนต์เป็นพันธะเดี่ยว พันธะคู่ หรือพันธะสาม และระบุจำนวนคู่อิเล็กตรอน ระหว่างอะตอมคู่ร่วมพันธะ จากสูตรโครงสร้าง 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถระบุจำนวนอะตอมของธาตุองค์ประกอบในโมเลกลุของสารโคเวเลนต์จาก สูตรโมเลกุลหรือสูตรโครงสร้างได้ - นักเรียนสามารถระบุว่าพันธะโคเวเลนต์เป็นพันธะเดี่ยว พันธะคู่ หรือพันธะสามและระบุ จำนวนคู่อิเล็กตรอนระหว่างอะตอมคู่ร่วมพันธะ จากสูตรโครงสร้างได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถจำแนกจำนวนอะตอมของธาตุองค์ประกอบในโมเลกลุของสารโคเวเลนต์ จากสูตรโมเลกุลหรือสูตรโครงสร้างได้ 3.3 ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย 4. สาระสำคัญ น้ำเป็นสารเคมีชนิดหนึ่งที่เป็นองค์ประกอบพื้นฐานในร่างกายของสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม โมเลกุล ของนํ้าเกิดจากอะตอมของธาตุไฮโดรเจน 2 อะตอม ยึดเหนี่ยวกับธาตุออกซิเจน 1 อะตอม ด้วยพันธะเคมี เรียกว่า พันธะโคเวเลนต์ น้ำจัดเป็นสารโคเวเลนต์ และยังมีสารอื่นอีกหลายชนิดที่เป็น สารโคเวเลนต์ 5. สาระการเรียนรู้ พันธะโคเวเลนต์ 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
46 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการทํางาน 7. สมรรถนะสําคัญของผู้เรียน 7.1 ความสามารถในการสื่อสาร 7.2 ความสามารถในการคิด 7.2.1 ทักษะการสังเกต 7.2.2 ทักษะการสำรวจค้นหา 7.2.3 ทักษะการวิเคราะห์ 7.2.4 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 7.2.5 ทักษะการตีความหมายและลงข้อสรุป 8. กิจกรรมการเรียนรู้ : รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5E Instructional Model) ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูนำเข้าสู่บทเรียนโดยตั้งคำถามเกี่ยวกับประโยชน์ ความสำคัญของน้ำในชีวิตประจำวัน สถานะที่ พบ และสูตรเคมี เพื่อให้ได้คำตอบเช่น น้ำเป็นตัวละลาย นํ้าเป็นองค์ประกอบในร่างกาย น้ำมี 3 สถานะ น้ำมี สูตรเคมีเป็น H2O ขั้นที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration) 2. นักเรียนพิจารณารูป 2.1 เพื่อระบุชนิดและจำนวนอะตอมของธาตุองค์ประกอบ 3. นักเรียนพิจารณาตาราง 2.1 แล้วตั้งคำถามว่า สารโคเวเลนต์มีธาตุองค์ประกอบเป็นธาตุโลหะหรือ อโลหะ 4. นักเรียนพิจารณาสูตรโครงสร้างของน้ำในรูป 2.2 เกี่ยวกับความหมายของจุดรอบอะตอมของแต่ละ ธาตุ ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 5. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายรูป 2.1 และตาราง 2.1 เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า นํ้าเป็นสารโคเวเลนต์ โดยอะตอมของไฮโดรเจนยึดเหนี่ยวกับอะตอมของออกซิเจนด้วยพันธะเคมีเรียกว่า พันธะโคเวเลนต์ และสาร โคเวเลนต์เกิดจากการยืดเหนี่ยวกันระหว่างอะตอมของธาตุอโลหะ การยึดเหนี่ยวกันของอะตอมภายในโมเลกุล แสดงได้ด้วยสูตรโครงสร้าง โดยชนิดและจํานวนอะตอมของธาตุที่เป็นองค์ประกอบในสูตรโครงสร้างและสูตร โมเลกุลต้องเท่ากัน 6. ครูอธิบายสูตรโครงสร้างของน้ำในรูป 2.2 และความหมายของจุดรอบอะตอมของแต่ละธาตุว่า “จุด” ใช้แทนเวเลนซ์อิเล็กตรอนของอะตอม และพันธะโคเวเลนต์เกิดจากการใช้เวเลนซ์อิเล็กตรอนร่วมกัน เป็นคู่ และอธิบายชนิดของพันธะโคเวเลนต์ในรูป 2.2 ว่า พันธะโคเวเลนต์มี 3 ชนิด ได้แก่ พันธะเดี่ยว พันธะคู่