97 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการทํางาน 7. สมรรถนะสําคัญของผู้เรียน 7.1 ความสามารถในการสื่อสาร 7.2 ความสามารถในการคิด 7.2.1 ทักษะการสังเกต 7.2.2 ทักษะการสำรวจค้นหา 7.2.3 ทักษะการวิเคราะห์ 7.2.4 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 7.2.5 ทักษะการตีความหมายและลงข้อสรุป 8. กิจกรรมการเรียนรู้ : รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูสร้างความสนใจโดยการตั้งค่าถามว่า “นักเรียนคิดว่าผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการจุดดอกไม้ไฟ จะมี สมบัติเหมือนหรือแตกต่างจากดอกไม้ไฟก่อนจุดหรือไม่” (แนวคำตอบ : นักเรียนสามารถตอบได้ตามความเข้าใจ) ขั้นที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration) 2. นักเรียนศึกษาเนื้อหาเรื่อง เชื้อเพลิง ในหนังสือเรียน ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 3. ครูอธิบายความหมายและความสําคัญของตัวอักษรในวงเล็บที่อยู่ด้านขวาของสูตรโมเลกุลของสาร แต่ละชนิด ลูกศรที่ใช้และตัวเลขที่อยู่หน้าโมเลกุลของสารแต่ละชนิดในสมการ 4. ครูอธิบายให้นักเรียนเข้าใจว่า เมื่อมีปฏิกิริยาเคมีเกิดขึ้น สารเริ่มต้นจะมีความสัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ โดยขณะที่กำลังเกิดปฏิกิริยา ถ้ามีผลิตภัณฑ์เกิดมาก สารตั้งต้นก็จะลดลงมากตามไปด้วย การวัดอัตราเร็วของ ปฏิกิริยาเคมีจึงวัดจากปริมาณของสารตั้งต้นที่ลดลงในหน่วยเวลา หรือปริมาณของผลิตภัณฑ์ที่เพิ่มขึ้นใน 1 หน่วยเวลา ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) 5. ครูอธิบายเพิ่มเติมว่า นอกจากแก๊สในอากาศแล้ว การระบุว่าสารเคมีชนิดอื่นอยู่ในรูปอะตอมหรือ โมเลกุล และจัดเป็นธาตุหรือสารประกอบสามารถพิจารณาได้จากสูตรเคมี และเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ถาม คำถามหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับบทเรียนที่ได้เรียนไปในวันนี้ ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (Evaluation) 6. นักเรียนทำแบบฝึกหัด 4.1 เรื่อง เชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ์ เพื่อทบทวนความรู้
98 9. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 1 (สสวท.) 2) Power point เรื่อง พลังงาน 9.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ 10. การวัดและประเมินผล จุดประสงค์ วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถระบุสูตรเคมีของ สารตั้งต้น ผลิตภัณฑ์ และแปลความหมาย ของสัญลักษณ์ในสมการเคมีของปฏิกิริยา เคมีได้ - การตอบคำถาม - ข้อคำถาม ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถจำแนกสูตรเคมีของ สารตั้งต้น และผลิตภัณฑ์ได้ - ตรวจแบบฝึกหัด - แบบฝึกหัด 4.1 เรื่อง เชื้อเพลิงซาก ดึกดำบรรพ์ ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบ ต่องานที่ได้รับมอบหมาย - สังเกตพฤติกรรม การทำงาน - แบบสังเกต พฤติกรรมการ ทำงาน ได้คะแนนในระดับ 3 (ดี) ขึ้นไป
99 บันทึกผลหลังการสอน 1. สรุปผลการเรียนการสอน ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 2. ปัญหา / อุปสรรค ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 3. แนวทางแก้ไข / แนวทางการพัฒนา ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ…………………………………………..ผู้สอน (นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์) วันที่.........เดือน......................พ.ศ.............. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ................................................................ (นางสาวจริญา จำใบรัก) ครูพี่เลี้ยง วันที่.........เดือน......................พ.ศ. ..................
100 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 16 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ รหัสวิชา ว32121 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 พลังงาน เวลา 8 ชั่วโมง เรื่อง ปฏิกิริยาเคมี เวลา 2 ชั่วโมง ครูผู้สอน นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ โรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร วันที่ ......... /............ /........... --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การเกิด สารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2. ตัวชี้วัด ม. 5/21 ทดลองและอธิบายผลของความเข้มข้น พื้นผิว อุณหภูมิ และตัวเร่งปฏิกิริยา ที่มีผลต่ออัตรา การเกิดปฏิกิริยาเคมี ม. 5/22 สืบค้นข้อมูลและอธิบายปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีที่ใช้ประโยชน์ใน ชีวิตประจำวันหรือในอุตสาหกรรม 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถอธิบายผลของความเข้มข้น พื้นที่ผิว และอุณหภูมิ ที่มีผลต่ออัตราการ เกิดปฏิกิริยาเคมีได้ - นักเรียนสามารถค้นข้อมูลและอธิบายปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีที่ใช้ ประโยชน์ในชีวิตประจําวันหรือในอุตสาหกรรมได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถทดลองผลของความเข้มข้น พื้นที่ผิว และอุณหภูมิ ที่มีผลต่ออัตราการ เกิดปฏิกิริยาเคมีได้ 3.3 ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย 4. สาระสำคัญ พลังงานที่นำมาใช้ประโยชน์ในชีวิตประจําวันได้มาจากปฏิกิริยาเคมี และปฏิกิริยานิวเคลียร์ โดย ปฏิกิริยาเคมีที่ให้พลังงานอาจได้มาจากปฏิกิริยาการเผาไหม้ ปฏิกิริยาเคมีไฟฟ้า ซึ่งปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นเขียน แสดงได้ด้วยสมการเคมี โดยแสดงชนิดและจํานวนของสารตั้งต้นที่ทำปฏิกิริยากันและผลิตภัณฑ์ที่เกิดขึ้น รวมทั้งสถานะในการเกิดปฏิกิริยา
101 5. สาระการเรียนรู้ ปฏิกิริยาเคมี 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการทํางาน 7. สมรรถนะสําคัญของผู้เรียน 7.1 ความสามารถในการสื่อสาร 7.2 ความสามารถในการคิด 7.2.1 ทักษะการสังเกต 7.2.2 ทักษะการสำรวจค้นหา 7.2.3 ทักษะการวิเคราะห์ 7.2.4 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 7.2.5 ทักษะการตีความหมายและลงข้อสรุป 8. กิจกรรมการเรียนรู้ : รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5E Instructional Model) ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูทบทวนความรู้เกี่ยวกับสูตรเคมีของสารตั้งต้น ผลิตภัณฑ์ และแปลความหมายของสัญลักษณ์ใน สมการเคมี 2. ครูตั้งคำถามว่า “นักเรียนสามารถระบุได้อย่างไรว่ามีปฏิกิริยาเกิดขึ้น” (แนวคําตอบ : ในการเกิดปฏิกิริยาเคมี จะพบการเปลี่ยนแปลง คือ มีสารใหม่เกิดขึ้นเสมอ สารใหม่ที่ เกิดขึ้นจะมีสมบัติเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น การเผาไหม้ของวัตถุที่เป็นเชื้อเพลิง การย่อยอาหารในกระเพาะ อาหาร การสึกกร่อนของอาคารบ้านเรือน การบูดเน่าของอาหาร) ขั้นที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration) 3. ครูอธิบายว่าในการเกิดปฏิกิริยาเคมี สารตั้งต้นจะเปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์ ทำให้สารตั้งต้นมีปริมาณ ลดลงและผลิตภัณฑ์มีปริมาณเพิ่มขึ้น ปริมาณสารตั้งต้นลดลงอย่างรวดเร็ว ปริมาณผลิตภัณฑ์ก็จะเพิ่มขึ้นอย่าง รวดเร็วด้วย ดังนั้นการพิจารณาว่าปฏิกิริยาใดเกิดได้เร็วหรือช้า จึงพิจารณาได้จากการเปลี่ยนแปลงปริมาณสาร ตั้งตั้นหรือผลิตภัณฑ์ต่อเวลาซึ่งสัมพันธ์กับอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี จากนั้นครูให้นักเรียนสืบค้นข้อมูล เกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ที่ใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันหรือในอุตสาหกรรมเพื่อ นำเข้าสู่กิจกรรม 4.2 เรื่อง การทดลองปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี 4. ครูให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน และบอกขั้นตอนการทำกิจกรรม 4.2 ตามวิธีการทดลองจาก หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์กายภาพ (เคมี) ม.5 หน้า 109 - 110 5. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มทำกิจกรรม 4.2 บันทึกผลการทดลองและสรุปผลการทดลองลงในสมุด บันทึกของนักเรียน
102 ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 6. ครูขออาสาสมัครหรือสุ่มตัวแทนกลุ่มนำเสนอผลการปฏิบัติการทดลองหน้าชั้นเรียน เมื่อตัวแทน กลุ่มรายงานผลการทดลอง ครูสอบถามนักเรียนกลุ่มอื่นว่า ได้ผลการทดลองแตกต่างกันหรือไม่ ให้ช่วยกัน วิเคราะห์และสรุปผลการทดลองให้ถูกต้อง โดยใช้คำถามท้ายการทดลองเพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า ความเข้มข้น อุณหภูมิ และพื้นที่ผิวของสาร มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ดังต่อไปนี้ ปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีมีดังนี้ - ปฏิกิริยาเคมีส่วนใหญ่ เมื่อเพิ่มความเข้มข้นของสารตั้งต้นปฏิกิริยาจะเกิดเร็วขึ้น และเมื่อลดความ เข้มข้นของสารตั้งต้นปฏิกิริยาจะเกิดช้าลง - สารที่มีพื้นที่ผิวมากจะเกิดปฏิกิริยาเคมีเร็วกว่าสารที่มีพื้นที่ผิวน้อย - การเพิ่มอุณหภูมิจะทำให้ปฏิกิริยาเกิดเร็วขึ้นและการลดอุณหภูมิจะทำให้ปฏิกิริยาเกิดช้าลง 7. ครูให้นักเรียนร่วมกันตอบคำถาม สมการเคมีของโจทย์ต่อไปนี้ “โลหะสังกะสี (Zn) ทำปฏิกิริยากับกรดไฮโดรคลอริก (HCI) เกิดสารละลายซิงค์คลอไรด์ (ZnCl2) และ แก๊สไฮโดรเจน(H2)” “ถ้าพืชไม่สามารถสังเคราะห์แสงได้ จะเกิดผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตอย่างไร” ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) 8. นักเรียนและครูอภิปรายเชื้อเพลิงทางเลือกร่วมกัน ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (Evaluation) 9. นักเรียนทำแบบฝึกหัด 4.2 เพื่อทบทวนความรู้ 9. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 1 (สสวท.) 2) Power point เรื่อง พลังงาน 9.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ 10. การวัดและประเมินผล จุดประสงค์ วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถอธิบายผลของ ความเข้มข้น พื้นที่ผิว และอุณหภูมิ ที่มีผล ต่ออัตราการ เกิดปฏิกิริยาเคมีได้ - การตอบคำถาม - ตรวจแบบฝึกหัด - ข้อคำถาม - แบบฝึกหัด 4.2 เรื่อง ปฏิกิริยาเคมี ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป
103 - นักเรียนสามารถค้นข้อมูลและ อธิบายปัจจัยที่มีผลต่ออัตร าการ เกิดปฏิกิริยาเคมีที่ใช้ ประโยชน์ใน ชีวิตประจําวันหรือในอุตสาหกรรมได้ ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถทดลองผลของ ความเข้มข้น พื้นที่ผิว และอุณหภูมิ ที่มีผล ต่ออัตราการ เกิดปฏิกิริยาเคมีได้ - ตรวจแบบบันทึก ผลการทดลอง - แบบบันทึกผลการ ทดลอง ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบ ต่องานที่ได้รับมอบหมาย - สังเกตพฤติกรรม การทำงาน - แบบสังเกต พฤติกรรมการ ทำงาน ได้คะแนนในระดับ 3 (ดี) ขึ้นไป
104 บันทึกผลหลังการสอน 1. สรุปผลการเรียนการสอน ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 2. ปัญหา / อุปสรรค ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 3. แนวทางแก้ไข / แนวทางการพัฒนา ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ…………………………………………..ผู้สอน (นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์) วันที่.........เดือน......................พ.ศ.............. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ................................................................ (นางสาวจริญา จำใบรัก) ครูพี่เลี้ยง วันที่.........เดือน......................พ.ศ. ..................
105 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 17 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ รหัสวิชา ว32121 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 พลังงาน เวลา 8 ชั่วโมง เรื่อง แบตเตอรี่ เวลา 2 ชั่วโมง ครูผู้สอน นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ โรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร วันที่ ......... /............ /........... --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การเกิด สารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2. ตัวชี้วัด ม. 5/23 อธิบายความหมายของปฏิกิริยารีดอกซ์ 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถอธิบายความหมายของปฏิกิริยารีดอกซ์ได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถยกตัวอย่างปฏิกิริยารีดอกซ์ที่พบในชีวิตประจำวันได้ 3.3 ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย 4. สาระสำคัญ แบตเตอรี่ และปฏิกิริยารีดอกซ์ที่พบในชีวิตประจำวัน เพื่อให้เห็นว่าปฏิกิริยารีดอกซ์อยู่รอบตัวและ สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ 5. สาระการเรียนรู้ ปฏิกิริยารีดอกซ์ 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการทํางาน 7. สมรรถนะสําคัญของผู้เรียน 7.1 ความสามารถในการสื่อสาร
106 7.2 ความสามารถในการคิด 7.2.1 ทักษะการสังเกต 7.2.2 ทักษะการสำรวจค้นหา 7.2.3 ทักษะการวิเคราะห์ 7.2.4 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 7.2.5 ทักษะการตีความหมายและลงข้อสรุป 7.3 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 8. กิจกรรมการเรียนรู้ : รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5E Instructional Model) ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูนำเข้าสู่บทเรียนโดยให้นักเรียนยกตัวอย่างอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ใช้แบตเตอรี่เป็นแหล่งพลังงาน ซึ่ง ตัวอย่างคำตอบ เช่น โทรศัพท์มือถือ คอมพิวเตอร์ ไฟฉาย แล้วใช้คำถามว่า พลังงานที่ได้จากแบตเตอรี่เป็น พลังงานรูปแบบใด ซึ่งควรได้ตอบว่า พลังงานไฟฟ้า ขั้นที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration) 2. นักเรียนพิจารณารูป 4.9 จากนั้นคำถามว่า แบตเตอรี่ให้พลังงานไฟฟ้าแล้วทำให้หลอดไฟสว่างได้ อย่างไร เพื่อให้ค่าตอบว่า หลอดไฟสว่างเนื่องจากการเคลื่อนที่ของเล็กตรอนผ่านหลอดไฟ 3. ครูใช้คำถามนำว่า อิเล็กตรอนเกิดขึ้นได้อย่างไร จากนั้นครูอธิบายว่า อิเล็กตรอนเกิดขึ้น จาก ปฏิกิริยาเคมีในแบตเตอรี่ ซึ่งมีการถ่ายโอนอิเล็กตรอนระหว่างสารเคมี เรียกปฏิกิริยาเคมีนี้ว่า ปฏิกิริยารีดอกซ์ และเรียกอุปกรณ์ที่สามารถผลิตกระแสไฟฟ้าจากปฏิกิริยารีดอกซ์ว่า เซลล์เคมีไฟฟ้า ดังนั้นแบตเตอรี่จึงเป้น เซลล์เคมีไฟฟ้าชนิดหนึ่ง 4. ครูใช้คำถามเพื่ออภิปรายเกี่ยวกับการประจุว่า ถ่านไฟฉายกับแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือแตกต่างกัน อย่างไร ซึ่งควรได้ข้อสรุปว่า ถ่านไฟฉายเป็นเซลล์เคมีไฟฟ้าที่ไม่สามารถนำมาประจุใหม่ได้ แต่แบตเตอรี่ โทรศัพท์ มือถือเป็นเซลล์เคมีไฟฟ้าที่สามารถนำมาประจุใหม่ได้ ซึ่งปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นในกระบวนการประจุ เป็น ปฏิกิริยารีดอกซ์เช่นเดียวกับปฏิกิริยาการให้กระแสไฟฟ้าแต่มีทิศทางการเกิดปฏิกิริยาตรงกันข้าม 5. ครูให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน สืบค้นปฏิกิริยารีดอกซ์ที่พบเห็นในชีวิตประจําวัน นอกเหนือจากแบตเตอรี่และจดบันทึกลงในสมุด ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 6. ครูสุ่มนักเรียนออกมานำเสนอปฏิกิริยารีดอกซ์ที่พบเห็นในชีวิตประจำวัน และอภิปรายร่วมกัน ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) 7. ครูเชื่อมโยงความรู้เรื่องปฏิกิริยารีดอกซ์กับโครงการแกล้งดิน แล้วอภิปรายร่วมกับนักเรียน ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (Evaluation) 8. นักเรียนทำแบบฝึกหัด 4.3 เรื่อง แบตเตอรี่ เพื่อทบทวนความรู้
107 9. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 1 (สสวท.) 2) Power point เรื่อง พลังงาน 9.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ 10. การวัดและประเมินผล จุดประสงค์ วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถอธิบายความหมาย ของปฏิกิริยารีดอกซ์ได้ - การตอบคำถาม - ตรวจแบบฝึกหัด - ข้อคำถาม - แบบฝึกหัด 4.3 เรื่อง แบตเตอรี่ ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถยกตัวอย่างปฏิกิริยา รีดอกซ์ที่พบในชีวิตประจำวันได้ - การตอบคำถาม - ตรวจสมุดจาก การสืบค้น - ข้อคำถาม - สมุดประจำตัว ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบ ต่องานที่ได้รับมอบหมาย - สังเกตพฤติกรรม การทำงาน - แบบสังเกต พฤติกรรมการ ทำงาน ได้คะแนนในระดับ 3 (ดี) ขึ้นไป
108 บันทึกผลหลังการสอน 1. สรุปผลการเรียนการสอน ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 2. ปัญหา / อุปสรรค ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 3. แนวทางแก้ไข / แนวทางการพัฒนา ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ…………………………………………..ผู้สอน (นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์) วันที่.........เดือน......................พ.ศ.............. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ................................................................ (นางสาวจริญา จำใบรัก) ครูพี่เลี้ยง วันที่.........เดือน......................พ.ศ. ..................
109 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 18 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ รหัสวิชา ว32121 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 พลังงาน เวลา 8 ชั่วโมง เรื่อง สารกัมมันตรีงสี เวลา 2 ชั่วโมง ครูผู้สอน นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์ โรงเรียนประจักษ์ศิลปาคาร วันที่ ......... /............ /........... --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การเกิด สารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี 2. ตัวชี้วัด ม. 5/24 อธิบายสมบัติของสารกัมมันตรังสี และคำนวณครึ่งชีวิตและปริมาณของสารกัมมันตรังสี ม. 5/25 สืบค้นข้อมูลและนำเสนอตัวอย่างประโยชน์ของสารกัมมันตรังสีและการป้องกันอันตรายที่ เกิดจากกัมมันตภาพรังสี 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถอธิบายสมบัติของสารกัมมันตรังสีได้ - นักเรียนสามารถอธิบายความหมายและคำนวณเกี่ยวกับครึ่งชีวิตของสารกัมมันตรังสีได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถสืบค้นข้อมูลและนำเสนอตัวอย่างประโยชน์ของสารกัมมันตรังสีและการ ป้องกันอันตรายที่เกิดจากกัมมันตภาพรังสีได้ 3.3 ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย 4. สาระสำคัญ กัมมันตภาพรังสี (radioactivity) หมายถึงปรากฏการณ์ที่เกิดจากการที่สารแผ่รังสีได้ส่วนกัมมันตรังสี (radioactive) เป็นคำขยายคำนาม เช่น สารกัมมันตรังสี ธาตุกัมมันตรังสี ไอโซโทป กัมมันตรังสี 5. สาระการเรียนรู้ สารกัมมันตรังสี 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้
110 6.3 มุ่งมั่นในการทํางาน 7. สมรรถนะสําคัญของผู้เรียน 7.1 ความสามารถในการสื่อสาร 7.2 ความสามารถในการคิด 7.2.1 ทักษะการสังเกต 7.2.2 ทักษะการสำรวจค้นหา 7.2.3 ทักษะการวิเคราะห์ 7.2.4 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 7.2.5 ทักษะการตีความหมายและลงข้อสรุป 7.3 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 8. กิจกรรมการเรียนรู้ : รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5E Instructional Model) ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูนำเข้าสู่บทเรียนโดยให้นักเรียนพิจารณารูป 4.11 แล้วใช้คำถามว่า การผลิตกระแสไฟฟ้าใน โรงไฟฟ้านิวเคลียร์แตกต่างจากโรงไฟฟ้าที่ใช้ถ่านหินหรือแก๊สธรรมชาติ (รูป 4.2) อย่างไร เพื่อให้ได้คำตอบว่า แตกต่างกันที่แหล่งกำเนิดความร้อนที่ใช้ในการผลิตไอน้ำ จากนั้นใช้คำถามว่า ภายในเครื่องปฏิกรณ์ใช้สารใด เป็นแหล่งพลังงาน ซึ่งควรได้คำตอบว่า ใช้สารกัมมันตรังสีเป็นแหล่งพลังงาน ขั้นที่ 2 ขั้นสํารวจและค้นหา (Exploration) 2. ครูอธิบายว่า สารกัมมันตรังสีจะเกิดปฏิกิริยานิวเคลียร์แล้วปลดปล่อยพลังงานออกมา จากนั้นให้ นักเรียนพิจารณารูป 4.12 หรือสื่อแอนิเมชันที่เกี่ยวข้อง ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 3. ครูและนักเรียนอภิปรายร่วมกันโดยใช้คำถามว่า ปฏิกิริยานิวเคลียร์ที่เกิดขึ้นกับสารกัมมันตรังสี แตกต่างจากปฏิกิริยาเคมี เช่น ปฏิกิริยาการเผาไหม้ถ่านหินหรือแก๊สธรรมชาติ หรือไม่ อย่างไร เพื่อให้ได้ ข้อสรุปว่า ปฏิกิริยานิวเคลียร์ของสารกัมมันตรังสีเป็นการเปลี่ยนแปลงของนิวเคลียสในอะตอมที่นำไปสู่การ เปลี่ยนแปลงชนิดของธาตุหรือไอโซโทป ซึ่งแตกต่างจากการเกิดปฏิกิริยาเคมีที่เป็นการเปลี่ยนแปลงของ อิเล็กตรอนโดยนิวเคลียสไม่มีเปลี่ยนแปลงจึงไม่เกิดการเปลี่ยนชนิดของธาตุ ทั้งนี้ครูอาจยกสมการเคมีของ ปฏิกิริยาการเผาไหม้ เช่น ปฏิกิริยาการเผาไหม้ของโพรเพน ประกอบการอธิบาย 4. ครูใช้คำถามนำว่า สารกัมมันตรังสีสมบัติอย่างไร จากนั้นยกพัวอย่างภาพข่าว หรือ เหตุการณ์ที่เกิด อันตรายจากสารกัมมันตรังสี เช่น Co-60 แล้วให้นักเรียนพิจารณาและอภิปรายร่วมกันว่า เพราะเหตุใด สาร กัมมันตรังสีจึงทำให้เกิดอันตรายต่อร่างกายได้เพียงแค่สัมผัสหรืออยู่ใกล้ ๆ เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า สารกัมมันตรังสี สามารถแผ่รังสีได้ แล้วอธิบายว่า สารกัมมันตรังสีมีนิวเคลียสไม่เสถียร จึงเกิดการสลายและแผ่รังสี ซึ่งเรียก ปรากฎการณ์นี้ว่า กัมมันตภาพรังสี 5. ครูให้นักเรียนพิจารณาป 4.13 แล้วอธิบายว่า เมื่อสารกัมมันตรังสีเกิดการสลาย ปริมาณของสาร กัมมันตรังสีจะลดลง โดยระยะเวลาที่สารกัมมันตรังสีสลายจนเหลือครึ่งหนึ่งของปริมาณเดิม เรียกว่า ครึ่งชีวิต
111 6. ครูใช้คําถามนำว่า นอกจากใช้เป็นแหล่งพลังงานในโรงไฟฟ้านิวเคลียร์แล้ว สารกัมมันตรังสียังมีการ ใช้ประโยชน์ในด้านอื่นอีกหรือไม่ อย่างไร จากนั้นให้นักเรียนทำกิจกรรม 4.4 สืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับประโยชน์ และโทษของสารกัมมันตรังสี และนำเสนอเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ในห้องเรียนโดยอาจให้เห็นการใช้ประโยชน์ ในด้านต่าง ๆ เช่น ด้านการแพทย์ ด้านการเกษตร ด้านอุตสาหกรรม ด้านธรณีวิทยา ตามรายละเอียดใน หนังสือเรียน ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) 7. ครูอธิบายเชื่อมโยงเกี่ยวกับการป้องกัน ควบคุม และการกำจัดสารกัมมันตรังสี ตามรายละเอียดใน หนังสือเรียน รวมทั้งอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับรังสีที่มนุษย์ได้รับจากแหล่งต่าง ๆ โดยใช้ ตาราง 4.2 ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (Evaluation) 8. นักเรียนทำแบบฝึกหัด 4.4 เรื่อง สารกัมมันตรังสีเพื่อทบทวนความรู้ 9. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชา วิทยาศาสตร์กายภาพ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 1 (สสวท.) 2) Power point เรื่อง พลังงาน 9.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) แหล่งข้อมูลสารสนเทศ 10. การวัดและประเมินผล จุดประสงค์ วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน ด้านความรู้ (K) - นักเรียนสามารถอธิบายสมบัติของ สารกัมมันตรังสีได้ - นักเรียนสามารถอธิบายความหมาย และคำนวณเกี่ยวกับครึ่งชีวิตของสาร กัมมันตรังสีได้ - การตอบคำถาม - ตรวจแบบฝึกหัด - ข้อคำถาม - แบบฝึกหัด 4.4 เรื่อง สาร กัมมันตรังสี ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) - นักเรียนสามารถสืบค้นข้อมูลและ นำเสนอตัวอย่างประโยชน์ของสาร กัมมันตรังสีและการป้องกันอันตรายที่เกิด จากกัมมันตภาพรังสีได้ - การนำเสนอหน้า ชั้นเรียน - ตรวจสมุดจาก การสืบค้น - แบบสังเกตการ นำเสนอหน้าชั้น เรียน - สมุดประจำตัว ได้คะแนนร้อยละ 60 ขึ้นไป ด้านคุณลักษณะ (A) - นักเรียนตั้งใจเรียนและรับผิดชอบ ต่องานที่ได้รับมอบหมาย - สังเกตพฤติกรรม การทำงาน - แบบสังเกต พฤติกรรมการ ทำงาน ได้คะแนนในระดับ 3 (ดี) ขึ้นไป
112 บันทึกผลหลังการสอน 1. สรุปผลการเรียนการสอน ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 2. ปัญหา / อุปสรรค ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ 3. แนวทางแก้ไข / แนวทางการพัฒนา ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ…………………………………………..ผู้สอน (นางสาวเกษรินทร์ พิมท่าโพธิ์) วันที่.........เดือน......................พ.ศ.............. ความคิดเห็นของครูพี่เลี้ยง ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ……........................................................................................................................................................................ ลงชื่อ................................................................ (นางสาวจริญา จำใบรัก) ครูพี่เลี้ยง วันที่.........เดือน......................พ.ศ. ..................