D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |151 memasang bahan dan komponen. Beri perhatian kepada pengedap sambungan yang betul, kalis air, dan pemasangan penebat. Gunakan kontraktor yang berpengalaman dan mahir yang berpengetahuan tentang keperluan pemasangan khusus bahan yang dipilih. Dengan mengutamakan teknik pemasangan yang betul, anda boleh mengelakkan kecacatan biasa seperti kebocoran, kegagalan struktur dan kecekapan tenaga terjejas. Jaminan Kualiti dan Ujian Pemeriksaan menyeluruh, ujian dan menangani kecacatan dengan segera adalah elemen penting dalam memastikan kualiti dan kebolehpercayaan projek pembinaan atau pengubahsuaian. Dengan melaksanakan langkah-langkah jaminan kualiti yang teguh, anda boleh mengenal pasti dan membetulkan sebarang kemungkinan kecacatan sebelum ia menjadi isu utama. A. Pemeriksaan dan Penyiapan Pra-Penyelesaian Menjalankan pemeriksaan pra-penyiapan dan tersangkut merupakan langkah penting dalam proses jaminan kualiti. Ini melibatkan pemeriksaan teliti kerja pembinaan atau pengubahsuaian yang telah siap untuk mengenal pasti kecacatan, ketidaksempurnaan atau item yang belum siap. Pemeriksa dengan teliti menyemak semua kawasan projek, memberi perhatian yang teliti kepada kemasan, lekapan, sistem elektrik, paip dan mutu kerja keseluruhan. Sebarang isu yang dikenal pasti hendaklah didokumenkan dan ditangani dengan segera untuk memastikan projek itu memenuhi piawaian kualiti yang dikehendaki sebelum siap. B. Ujian Prestasi dan Pentauliahan Ujian prestasi dan pentauliahan adalah penting untuk memastikan sistem dan komponen bangunan beroperasi seperti yang dimaksudkan. Ini termasuk menguji sistem elektrik, mekanikal dan paip untuk mengesahkan kefungsian, kecekapan dan keselamatannya. Ia mungkin melibatkan menjalankan ujian tekanan, pengimejan terma, ujian kebocoran udara atau ujian penembusan air. Dengan menguji secara menyeluruh prestasi sistem pembinaan, anda boleh mengesan sebarang kekurangan atau potensi kecacatan dan menanganinya sebelum projek diserahkan. C. Menangani Kecacatan Dengan Cepat dan Cekap Walaupun dengan pemeriksaan dan ujian yang teliti, kecacatan mungkin ditemui selepas projek selesai. Adalah penting untuk menangani kecacatan ini dengan
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |152 segera dan cekap untuk mengelakkan komplikasi selanjutnya. Mengekalkan talian komunikasi terbuka dengan kontraktor dan pihak berkepentingan untuk melaporkan dan mendokumentasikan sebarang kecacatan. Bekerjasama rapat dengan pihak yang bertanggungjawab untuk membangunkan pelan tindakan untuk pembetulan. Mengatasi kecacatan dengan segera bukan sahaja memastikan kepuasan pemilik rumah, tetapi juga membantu mengekalkan integriti dan nilai keseluruhan projek pembinaan atau pengubahsuaian. Fasa Penyelenggaraan dan Selepas Pembinaan Mengekalkan kualiti dan integriti bangunan melangkaui fasa pembinaan. Amalan penyelenggaraan yang betul dan langkah proaktif dalam fasa pasca pembinaan adalah penting untuk mengelakkan kecacatan pada masa hadapan dan memastikan ketahanan jangka panjang struktur. A. Mewujudkan Jadual Penyelenggaraan Tetap Untuk mengelakkan kecacatan bangunan, adalah penting untuk menetapkan jadual penyelenggaraan tetap. Membangunkan pelan penyelenggaraan komprehensif yang merangkumi pemeriksaan rutin, pembersihan, dan servis sistem dan komponen bangunan. Sentiasa semak tanda-tanda haus dan lusuh, kerosakan air atau sebarang masalah lain yang berpotensi. Dengan mengenal pasti dan menangani keperluan penyelenggaraan secara proaktif, anda boleh menghalang isu kecil daripada meningkat menjadi kecacatan besar dan memanjangkan jangka hayat bangunan. B. Mendidik Penghuni Mengenai Penggunaan dan Penyelenggaraan Yang Betul Mendidik penghuni tentang penggunaan dan penyelenggaraan bangunan yang betul adalah aspek penting dalam pencegahan kecacatan. Menyediakan garis panduan dan arahan yang jelas tentang cara mengendalikan dan menyelenggara pelbagai sistem, seperti HVAC, elektrik dan paip. Mempromosikan amalan penggunaan yang bertanggungjawab dan menggalakkan penghuni melaporkan sebarang tanda kemungkinan isu dengan segera. Dengan memupuk budaya tanggungjawab dan kesedaran, penghuni boleh menyumbang kepada penyelenggaraan dan penjagaan keseluruhan bangunan. C. Memantau dan Menangani Isu-Isu Berpotensi Sejak Awal Pemantauan yang kerap dan pengenalpastian proaktif terhadap isu yang berpotensi adalah penting dalam mencegah kecacatan bangunan. Menjalankan pemeriksaan
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |153 berkala untuk mengenal pasti sebarang tanda kemerosotan, pencerobohan air atau masalah struktur. Atasi sebarang masalah yang dikesan dengan segera dengan melibatkan profesional dan kontraktor yang berkelayakan. Dengan menangani isu yang berpotensi lebih awal, anda boleh mengurangkan risiko kecacatan yang lebih ketara dan memastikan kefungsian dan keselamatan bangunan yang berterusan. D. Mempertimbangkan Waranti dan Perlindungan Insurans Semasa fasa pasca pembinaan, adalah penting untuk menyemak dan memahami waranti dan perlindungan insurans. Biasakan diri anda dengan terma dan syarat jaminan yang diberikan oleh kontraktor, pengilang dan pembekal. Pastikan anda mempunyai perlindungan insurans yang sesuai untuk melindungi daripada kecacatan atau keadaan yang tidak dijangka. Berpengetahuan tentang waranti dan insurans membantu anda mengambil tindakan yang sewajarnya sekiranya berlaku sebarang kecacatan atau kerosakan, memberikan ketenangan fikiran dan perlindungan kewangan. 13.5. Penggubalan spesifikasi Spesifikasi memperincikan apa yang diperlukan untuk sama ada mencapai objektif atau produk yang perlu dicapai. Penulisan spesifikasi boleh dilakukan daripada salah satu daripada tiga pendekatan: i. Berasaskan prestasi; ii. Berdasarkan kekerapan; atau iii. Hibrid prestasi dan kekerapan. Spesifikasi berasaskan prestasi Di sinilah keputusan akhir dinyatakan dengan jelas. Kriteria yang boleh diukur ditetapkan, sebagai piawaian, yang perlu dicapai dengan menjalankan apa-apa tugas yang perlu. Tugas-tugas tidak dinyatakan dalam spesifikasi (atau tidak kepada apaapa perincian), ini diserahkan kepada kontraktor atau pengendali profesional untuk menentukan cara terbaik ini boleh dicapai dan perlu mengambil kira topografi, keadaan tanah dan iklim tempatan. Jenis spesifikasi ini mungkin lebih sesuai di mana pelanggan memerlukan kerja atau produk berkualiti tinggi, dan di mana kos, walaupun penting, bukanlah faktor utama. Faedah spesifikasi jenis ini ialah harga tetap disediakan untuk mencapai kualiti keseluruhan produk yang diingini, membantu dengan kawalan belanjawan. Tahap kemahiran yang diperlukan untuk melaksanakan spesifikasi jenis ini adalah tinggi kerana pemikiran dinamik yang diperlukan oleh operator.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |154 Spesifikasi berdasarkan frekuensi Di sinilah orang yang menulis spesifikasi menentukan tugas dan bilangannya, iaitu kekerapan, untuk mengekalkan kemudahan yang dipilih pada standard yang diperlukan. Terdapat pergantungan dalam spesifikasi ini untuk memastikan bahawa orang yang menulis spesifikasi memahami sepenuhnya perkara yang diperlukan dan perlu mengambil kira keadaan setempat untuk mengelakkan kerosakan yang tidak perlu berlaku jika tugasan dijalankan dalam keadaan yang tidak sesuai. Sekiranya pekerja yang menjalankan kerja tidak begitu mahir, ini mungkin pendekatan terbaik untuk menjalankan kerja kerana spesifikasi berasaskan prestasi memerlukan tahap kemahiran yang lebih tinggi. Sebagai alternatif, latihan kemahiran tambahan mungkin menjadi pilihan. Spesifikasi jenis ini mungkin bermanfaat di mana kos perlu dikekalkan pada tahap minimum dan kemudahan dikekalkan pada tahap yang memuaskan. Tiada sebab asas mengapa spesifikasi jenis ini tidak boleh digunakan untuk pengeluaran kemudahan berkualiti tinggi, namun, pemahaman, kepercayaan dan fleksibiliti yang sangat baik perlu wujud antara penentu dan orang yang menjalankan kerja. Pelbagai operasi sementara mungkin perlu dinyatakan untuk mengambil kira situasi berbeza yang boleh timbul disebabkan oleh keadaan tanah dan iklim yang berbezabeza, menjadikan spesifikasi berpotensi agak rumit dan juga membenarkan perubahan besar dalam harga kerja pada penghujungnya. sepanjang tahun, bergantung kepada apa yang sebenarnya dijalankan. Spesifikasi hibrid yang menggabungkan bahagian prestasi dengan spesifikasi berdasarkan frekuensi Di sinilah standard prestasi diperlukan untuk dicapai dengan menjalankan tugas yang dinyatakan, dengan kekerapan tugas dianggarkan untuk mencapai standard yang diperlukan. Ini boleh dikatakan jenis spesifikasi yang paling biasa untuk kerja-kerja penyelenggaraan tanah. 13.6. Bahan, alat dan kaedah untuk membaiki kecacatan Proses Membaikpulih Tidak kira samada kecacatan kecil atau besar, bagi memastikan kaedah pembaikan yang sesuai dijalankan, beberapa proses perlu dibuat dengan teliti mengikut langkahlangkah seperti berikut: (i) Pemeriksaan awal di tapak bangunan.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |155 (ii) Penyiasatan dan ujian makmal terhadap sampel dijalankan. (iii) Analisa dan membuat kesimpulan tentang jenis kerosakan (major/minor) (iv) Menentukan kaedah pembaikan serta kosnya. (v) Kerja-kerja pembaikan dilakukan. (vi) Kerja-kerja pemantauan dan pemeriksaan terhadap pembaikian kerosakan dijalankan. Pemeriksaan awal di tapak bangunan Lazimnya juruukur bangunan bertanggungjawab menjalankan kerja-kerja pemeriksaan dan audit bangunan lepas siap bagi tujuan menyemak standard kualiti sebelum projek diserahambil oleh pemaju dari kontraktor atau sebelum sijil siap pratikal dan sijil layak duduk bangunan (CF) dipohon oleh pemaju daripada PBT dan juga sebelum serahambil bangunan oleh pembeli dari pemaju (serah kunci). Ini bertujuan supaya pembeli akan mendapat bangunan yang sempurna siap dan boleh diduduki dengan selesa. • Pemeriksaan awal adalah proses pengenlpastian kewujudan kecacatan pada sesebuah bangunan. diperlukan bagi mengenalpasti lokasi kecacatan dan tahap kecacatan yang berlaku samada Kecacatan Kecil(Minor) atau Kecacatan Besar (Major) atau kecacatan kritikal. Sesuatu struktur atau kelengkapan yang dibina atau dipasang dengan kaedah yang salah atau tidak mengikut spesifikasi akan mudah menampakkan kesan buruk kepada bangunan. Ia mudah dikesan melalui kaedah Pemeriksaan awal, pemerhatian dan merekodkan dapatan yang diperolehi. Penyiasatan dan ujian makmal terhadap sampel dijalankan. i. Kerja-kerja penyiasatan dan pengujian adalah bertujuan bagi menentukan punca kerosakan melalui pemerhatian, pengenalpastian dan penilaian keadaan bangunan. Contoh kes seperti kebakaran dan kerosakan konkrit boleh dilihat dengan nyata. Walaubagaimana pun kerosakan yang lain memerlukan penyiasatan dan ujian-ujian tertentu bagi menentukan punca kerosakannya. Tidak semua kerosakan berlaku secara tiba-tiba, sebagai contohnya pemendapan yang berlaku pada asas bangunan, lebihan beban atau keretakan yang berlaku pada struktur mengambil tempoh tertentu sehingga ianya terjadi.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |156 ii.Jadual dibawah menyenaraikan punca-punca keretakan konkrit dan kesan yang boleh dijadikan panduan: Fizikal Kimia Struktur a) Keretakan Plastik i. Mendapan plastik ii. Pengecutan palstik iii. Pengecutan awal suhu a) Pengaratan Keluli Pergerakan asas/tapak b) Pengecutan kering d) Tindakbalas alkali- aggregate Kerosakan struktur c) Tindakan Beku/cair d) Serangan sulfat Kebakaran iii. Pergerakan keretakan boleh dikesan dengan menggunakan alat ’glass iv. v. vi. vii. viii. ix. x. xi. xii. xiii. Kaedah alternatif untuk mengukur lebar keretakan ialah dengan menggunakan alat ’demountable mechanical gauge (Demec)’. Alat terdiri daripada dua komponen dimana setiap komponen dilekatkan antara dua sisi retak. Jika berlaku pergerakan pada keretakan tersebut, garisan berpalang akan menunjukkan jumlah pergerakan tersebut
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |157 xiv.Dalam masa proses penyiasatan, adalah penting menentukan kecacatan yang berlaku bersifat akademik atau praktikal. Kecacatan Akademik – Kecacatan Minor dimana ianya tidak membawa kepada kemusnahan dan keruntuhan. Jika keretakan halus yang berlaku, kerja-kerja pembaikan tidak perlu disegerakan. Kecacatan Praktikal- Kecacatan yang boleh membawa kepada kecacatan dan kemusnahan besar kepada struktur jika tidak dibaiki segera. Jika struktur konkrit mengalami kemusnahan yang teruk, pemantauan terhadap keretakan akan memberikan peringatan bahawa kerja-kerja pembaikian hendaklah dijalankan dengan segera. xv.Dapatan yang diperolehi dikumpul untuk menghasilkan maklumat sebanyak yang mungkin supaya tindakan lanjut dapat dilaku atau dicadangkan. Menganalisa dan membuat kesimpulan tentang jenis kerosakan. Menilai dan menganalisa adalah proses menentukan tahap kerosakan yang dialami oleh bahagian-bahagian bangunan. Pada peringkat ini cadangan penyelenggaraan dan kaedah membaikinya di ditentukan mengikut standard . Pada peringkat ini personel yang bertanggunjawab bukan sahaja perlu memerhati, mengenalpasti dan menilai keadaan bangunan tetapi juga perlu melakukan perkara-perkara berikut iaitu: i. Memaklum kepada pemilik implikasi keadaan yang berlaku. ii. Menentukan samada kecacatan bersifat akademik atau praktikal. iii. Menentukan apakah keadaan cacat dalam dalam sifat progresif dan menjadi bertambah buruk mengikut masa. iv. Jika kecacatan ditentukan bersifat praktikal, penyelidikan dan laporan yang mendalam perlu disiapkan. v. Menyediakan ujian musnah (destructive test) untuk mengesahkan kewujudan keadaan struktur/komponen yang telah dikenalpasti. Tujuannya untuk mengumpul data tambahan secukupnya bagi mengesahkan pemerhatian yang dilakukan semasa penyiasatan vi. Semakan semula dokumen kontrak asal berkaitan dengan masalah yang berlaku.Perbandingan antara perincian binaan dan keadaan struktur yang terbina dibuat bagi mengasingkan sebab-sebab kecacatan dan cadangan pembaikan
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |158 Menentukan kaedah pembaikan serta kosnya. - Rawatan dan pembaikian bertujuan menghalang kerosakan tambahan. Jenis pembaikian samada sementara atau kekal perlu ke arah memastikan sebarang potensi kemusnahan berada pada tahap minimum. - Pembaikan dengan menggunakan pendekatan “singkir dan ganti” mungkin bukan merupakan penyelesaian kos yang paling berkesan. Adalah lebih penting mempertimbangkan pendekatan yang lebih kreatif bagi membaiki kecacatan. - Penting juga menyedari yang bukan semua kecacatan boleh dibaiki maka jika ia melibatkan peralatan atau komponen yang boleh dipisahkan, tindakannya adalah mengganti dengan komponen baru. 13.7. Spesifikasi dan Klausa prosedur (pengubahan dan pembaikan) KERJA MEMBAIKPULIH Untuk menangani masalah masalah kegagalan dan kecacatan terhadap kemudahan dan peralatan bangunan. Ia meliputi ketidaksesuaian kaedah dan bahan-bahan yang digunakan dalam pembinaan. Pembaikan segera dapat mengurangkan keperluan penyenggaraan yang lebih kerap pada kemudian hari. Kerja pembaikan dilaksanakan berdasarkan kepada aduan dan laporan pengguna atau pemilik berkenaan kerosakan komponen-komponen bangunan seperti pam tandas, lampu, pendingin udara dan sebagainya yang menjejaskan keselesaan pelbagai pihak. Membaiki kecacatan kecil dinyatakan sebagai pembaikan minor. Ia dilakukan sebagai penyenggaraan rutin dan tidak memerlukan pelan pembaikan atau permit. Kerja Penggantian Setiap bahan, komponen dan peralatan bagi sesebuah bangunan mempunyai tahap dan kadar kerosakan yang berbeza yang dipengaruhi oleh kualiti, persekitaran, dan kekerapan penggunaannya. Oleh itu, kerja penggantian digunakan bagi memastikan setiap item-item ini yang berada pada tahap kritikal digantikan apabila tindakan pembaikan tidak dapat dibuat. Pemeriksaan berjadual perlu dilakukan berterusan terhadap setiap item yang direkodkan bertujuan mengenalpasti kegagalan dan kerosakan. Penggantian dapat mengelakkan kesan buruk terhadap prestasi dan fungsi bangunan. Di antara item yang perlu diperhatikan terdiri daripada aspek
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |159 struktur, mekanikal, sistem elektrik dan sistem air yang merupakan nadi utama kepada bangunan-bangunan. Melakukan Kerja Pembaikan i. Membaiki kecacatan kecil Membaiki kecacatan samada kecacatan kecil atau besar memerlukan prosedur pembaikan tertentu yang sesuai. Sebarang kaedah yang digunakan, perlu dipastikan segera sebaik sahaja kecacatan dikenalpasti. Jika sekirannya ia melibatkan struktur konkrit kesegeraan pembaikan akan meminimumkan perbezaan pengecutan antara konkrit asal dan konkrit baru. Bahagian konkrit baru seharusnya menjadi bahagian yang berpadu pada konkrit asal dengan tiada kesan laminasi yang ketara atau retak. . ii. Langkah-langkah Membaiki kecacatan kecil pada konkrit Keretakan • Keretakan kecil yang tidak menembusi sehingga besi tetulang adalah bersifat kosmetik dan boleh dibaiki dengan hanya menampal simen kering. Kelembapan dalam konkrit dan udara akan menghidrat simen dan memenuhi keretakan pada konkrit. Honeycombing • Setelah bahagian yang terjadi retak seperti sarang Labah-labah diberus/bahan peroi dan longgar ,disingkir, tampal atau lepa dengan simen sehingga menutupi ruang retak berkenaan. Serpih dan Pecah (chipping &spalling) • Kecacatan ini melibatkan pecahan bersegi-segi yang menyebabkan sisian luarnya menyerong membentuk sisi yang lebih nipis. • Kaedah membaikinya adalah sama seperti mana membaiki retak sarang labah-labah. (honeycombing),
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |160 iii. Membaiki kecacatan kecil Bagi Kelembapan /kebocoran Tindakan-tindakan yang lazim di ambil melibatkan beberapa kaedah iaitu mengunakan lapisan kalis lembab/lapisan kalis membrane secara mendatar atau menegak pada tempat-tempat yang tertentu dalam tembok, lantai dan bumbung di mana kemungkinan besar kelembapan akan berlaku. vii. Mengadakan lurah hujan di bawah ambang tingkat atau ambang pintu untuk menghalang air hujan daripada mengalir masuk. viii. Membetulkan pemasangan penutup bumbung yang tidak kemas. ix. Mengganti penutup bumbung yang tercabut,pecah dan retak. Langkah-langkah a) Kenalpasti kecacatan minor yang berlaku. Kebocoran kecil yang berlaku pada bumbung tidak dapat dilihat jika tidak dilakukan pemeriksaan pada strktur bumbung. Air atau lembapan yang meresap masuk tidak akan kelihatan pada siling tetapi air yang masuk melalui bumbung akan mengalir pada struktur bumbung. Kelembapan yang dialami secara berterusan akan menyebabkan kerangka kayu mula reput dan kekuatannya terjejas. Risikonya kecacatan yang lebih teruk (kecacatan besar) akan berlaku pada bumbung b) Bagi penutup bumbung asbestos bergelugur kecocoran sering berlaku pada lubang paku. Bagi mengatasinya pita pelekat bitumen ditampal pada kepala paku . Bagi penutup bumbung genting, , kebocoran mungkin disebabkan keretakan pada genting, pemotongan genting tidak dilakukan sebaiknya menyebabkan tindihan terlalu pendek dan sebab-sebab lain yang perlu diteliti. c) Cara terbaik adalah dengan menukar genting yang bermasalah. Jenis-jenis kecacatan kecil pada Lapisan Cat Kegagalan lapisan cat Kegagalan lapisan cat untuk melekat dengan baik dan mengekalkan kualiitinya pada permukaan dasar sehingga berlakunya kecacatan. Diantara kecacatannya adalah: a) Mengelembung (blistering) Permukaan cat menjadi menggelembung apabila kelembapan terperangkap di bawah lapisan cat. Lapisan cat yang yang mengalami kerosakan seperti ini perlu di
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |161 buang dan di gantikan dengan cat yang baru. Apa yang penting ialah punca kelembapan di hindarkan terlebih dahulu b) Penjujuhan (bleeding) Ini merupakan penyebaran bahan berwarna seperti bitumen,kreosot,enapan dammar dan lain-lain lagi yang di gunakan pada permukaan dasar. Kecacatan yang terjadi perlu di buang. Bahan pengalis stypic knotting atau cat asas aluminium perlu di letakan terlebih dahulu sebelum lapisan cat baru di sapu untuk mengelakan kesan penyebaran warna tersebut c) Berkapur (chalking) Permukaan cat menjadi debu atau bertepung disebabkan oleh pendedahan luaran. Cat berkapur perlu di keluarkan dan permukaan dasar di basuh untuk mendapatkan permukaan yang baik. Permukaan dasar kemudianya di kaliskan dan di sapu dengan cat baru. d) Cissing Cissing ialah keretakan halus di permukaan lapisan pengemas di sebabkan perbezaan tegangan,permukaan. Keadaan ini berlaku apabila lapisan asas di sapu di atas lapisan permukaan yang berminyak atau bergris. Lapisan pengemas yang di letakan di atas lapisan asas yang berminyak juga akan memberikan kesan yang sama Kerja-kerja pemantauan dan pemeriksaan terhadap pembaikian kerosakan dijalankan i. Pemantauan terhadap keretakan • Kerja-kerja pemantauan sangat-sangat diperlukan terutamanya bagi memantau keretakan pada asas bangunan dan pergerakan yang berlaku. Ia bagi menentukan jenis tindakan yang akan diambil dan tahap kesegeraan tindakan yang diperlukan.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |162 • Keretakan biasanya tidak berbahaya kecuali disebabkan oleh pengaratan keluli. Jika keretakan halus yang berlaku, kerjakerja pembaikian tidak perlu disegerakan. • Jika struktur konkrit mengalami kemusnahan yang teruk, pemantauan terhadap keretakan akan memberikan peringatan bahawa kerja-kerja pembaikian hendaklah dijalankan dengan segera. Kaedah alternatif untuk mengukur lebar keretakan ialah dengan menggunakan alat ’demountable mechanical gauge (Demec)’. Kesan terhadap tindakan suhu dan perubahan cuaca adalah diambilkira. • Pergerakan keretakan boleh dikesan dengan menggunakan alat ’glass tell-tales’. Keretakan yang disebabkan oleh struktur lemah atau tekanan suhu menunjukkan perubahan yang ketara dan memerlukan pemantauan yang teliti terhadap keretakannya. ii. Laporan Pemantauan Selepas pemantauan dan pemeriksaan dilakukan , laporan akan dikeluar. Laporan akan menerangkan kecacatan yang berlaku, kawasan atau ruang-ruang yang diperiksa,kaedah pengujian yang digunakan dan penyediaan diagnosis sebab-sebab masalah. Kerja-kerja akan diperincikan termasuk cadangan dan huraian bagi pemeriksaan akan dating yang mungkin diperlukan. LATIHAN PENGUKUHAN 1. Senaraikan jenis kecacatan pada lapisan cat 2. Nyatakan maklumat yang diperlukan bagi menjalankan kerja penyelenggaraan 3. Senaraikan punca perubahan dalam komposisi bahan 4. Jelaskan definisi kecacatan besar 5. Nyatakan kategori kecacatan / kelemahan
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |163 SKEMA JAWAPAN 1. - Mengelembung (blistering) - Penjujuhan (bleeding) - Berkapur (chalking) - Cissing 2. - Maklumat tapak - Operasi dan penggunaan semasa - Punca utility jika perlu - Penggunaan bahan - Manual pembaikan - Manual penyelenggaraan - Keperluan dan fungsi jawatankuasa atau jabatan - Kadar harga semasa - Senarai alat ganti - Anggaran koz - Contoh jabatan / agensi lain yang terlibat 3. – Kebakaran - Kesan Gas, Cecair Dan Pepejal - Ejen Biologi - Sinaran Matahari 4. Kecacatan yang berlaku pada sesuatu struktur bangunan yang boleh menjejaskan kualiti dan kekuatan bangunan serta mengurangkan fungsinya atau menampakkan dengan jelas kesan kecacatan yang berlaku. 5. - Kecacatan / Kelemahan Rekabentuk - Kecacatan / Kelemahan Bahan binaan - Kecacatan / Kelemahan Pembinaan - Kelemahan Tapak / subsurface
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |164 TOPIK 14 : EXECUTION AND SUPERVISION OF MAINTENANCE WORK 14.1 PENGENALAN Kerja – kerja penyelenggaraan bangunan merupakan salah satu aspek dalam perkhidmatan bangunan. Pelaksanaan dan pemerhatian dalam penyelenggaraan bangunan memainkan peranan penting bagi memastikan sesebuah bangunan terus kekal kondusif, selamat dan selesa bagi penghuninya. Oleh itu, penyelenggaraan bangunan harus dilaksanakan sepanjang masa agar keadaan bangunan sentiasa ditambahbaik mengikut peredaran zaman dan teknologi semasa. Malah, penggunaan teknologi mampu memastikan keadaan bangunan memenuhi kehendak dan keperluan semasa pengguna. Selain itu, sistem penyelenggaraan bangunan merupakan elemen penting dalam memastikan pengurusan penyelenggaraan berjalan lancar seperti yang dirancangkan mengikut jadual. Hal ini penting bagi memastikan bangunan diselenggara dengan baik serta memberikan keselamatan yang optimum kepada penggunanya. Kerja penyelenggaraan bangunan mampu memberi impak terhadap bangunan serta penggunanya, malah boleh memberi impak kepada ekonomi negara sekiranya tiada pembendungan yang dikawal oleh pihak yang terlibat. 14.2 PENGATURCARAAN KERJA PENYELENGGARAAN Definisi teknikal untuk perkataan penyelenggaraan melibatkan pemeriksaan fungsi, servis, pembaikan atau penggantian peranti, peralatan, jentera, infrastruktur bangunan dan utiliti sokongan yang diperlukan dalam pemasangan industri, perniagaan dan kediaman. Dari masa ke masa, ini telah merangkumi pelbagai perkataan yang menerangkan pelbagai amalan kos efektif untuk memastikan peralatan beroperasi, aktiviti ini berlaku sama ada sebelum atau selepas kegagalan. Fungsi penyelenggaraan boleh ditakrifkan sebagai penyelenggaraan, pembaikan dan baik pulih (Maintenance, repair and overhaul : MRO), dan MRO juga digunakan untuk penyelenggaraan, pembaikan dan operasi. Dari masa ke masa, terminologi penyelenggaraan dan MRO telah mula menjadi piawai. Berikut merupakan takrifan yang boleh digunapakai dalam konteks penyelenggaraan : i. Sebarang aktiviti seperti ujian, pengukuran, penggantian, pelarasan dan pembaikan yang bertujuan untuk mengekalkan atau memulihkan unit berfungsi dalam atau kepada keadaan tertentu di mana unit itu boleh melaksanakan fungsi yang diperlukan. ii. Semua tindakan yang diambil untuk mengekalkan bahan dalam keadaan boleh diservis atau memulihkannya kepada kebolehgunaan. Ia termasuk
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |165 pemeriksaan, ujian, servis, klasifikasi tentang kebolehgunaan, pembaikan, pembinaan semula dan penambakan. iii. Segala tindakan pembekalan dan pembaikan yang diambil untuk memastikan sesuatu pasukan dalam keadaan untuk melaksanakan misinya. iv. Kerja berulang rutin yang diperlukan untuk mengekalkan kemudahan (loji, bangunan, struktur, kemudahan, sistem utiliti, atau harta tanah lain) dalam keadaan sedemikian yang boleh digunakan secara berterusan, pada kapasiti dan kecekapan asal atau direka bentuk untuk tujuan yang dimaksudkan. Penyelenggaraan berkait rapat dengan peringkat penggunaan produk atau sistem teknikal, di mana konsep penyelenggaraan mesti disertakan. Dalam senario ini, kebolehselenggaraan dianggap sebagai keupayaan item, di bawah syarat penggunaan yang dinyatakan, untuk dikekalkan dalam atau dipulihkan kepada keadaan di mana ia boleh melaksanakan fungsi yang diperlukan, menggunakan prosedur dan sumber yang ditetapkan. Takrifan bagi penyelenggaraan bangunan adalah aktiviti yang dilaksanakan untuk memulihara, menjaga, mengendali dan mengawal selia bangunan, kemudahan, kelengkapan, perkhidmatan bangunan dan persekitarannya bagi memenuhi piawaian semasa, mempertahankan utiliti dan nilai fasiliti kemudahan serta selamat digunakan. Menurut kamus Oxford, penyelenggaraan bangunan adalah sebuah tindakan menjaga bangunan supaya berada dalam keadaan yang baik dan teratur seperti sebelumnya. Tujuan penyelenggaraan bangunan dilaksanakan adalah : a) Selamat dan boleh guna (dari segi ketahanan dan kesihatan). b) Mematuhi segala kehendak undang-undang berkanun (statutory requirement) yang ditetapkan (diwartakan) oleh badan kerajaan (Akta 447 Bekalan Elektrik, Akta Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan, Jabatan Bomba Suruhanjaya Tenaga dan sebagainya). c) Mendapatkan ketahanan maksima sejajar dengan perbelanjaan. d) Mencapai tahap bolehguna yang diterima. e) Mencegah kerosakan berterusan sehingga sukar diperbaiki (beyond economic repair) dan dengan ini menjimatkan perbelanjaan. f) Mendapatkan nilai pasaran maksima bagi projek baru, bangunan dan kelengkapan dan serbis. g) Mengekalkan kecantikan dan keselesaan. Penyelenggaraan terbahagi kepada dua bahagian iaitu : a) Penyelenggaraan Mencegah Kerosakan (Preventive Maintenance): Kerja penyelenggaraan yang dilaksanakan mengikut program atau plan
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |166 perancangan yang ditetapkan berdasarkan polisi penyelenggaraan, tempoh hayat premis dan pemeriksaan berkala. b) Penyelenggaraan Membaiki Kerosakan (Breakdown Maintenance): Kerja penyelenggaraan yang dilaksanakan berdasarkan laporan kerosakan pelanggan atau kerosakan yang ditemui semasa pemeriksaan berkala atau dengan kata lain kerja penyelenggaraan selepas berlaku kerosakan. Manakala, operasi penyelenggaraan boleh dikategorikan kepada 3 kategori iaitu : a) Cemas (Emergency) – kerosakan ke atas perhubungan atau perkhidmatan penting (terputus atau terganggu) yang menyulitkan kehidupan pengguna atau yang boleh menjejaskan perkhidmatan atau keselamatan pengguna (misalnya gas bocor, paip air pecah, bekalan elektrik terputus dan pintu keselamatan rosak). b) Segera (Urgent) – kerosakan yang melibatkan keselamatan pengguna dan harta benda serta boleh menjejaskan perkhidmatan dan keselesaan kepada kumpulan pengguna (misalnya kunci rosak, penyaman udara tidak berfungsi, paip buangan tersumbat). c) Biasa (Normal) – kerosakan lain yang tidak menjejaskan perkhidmatan atau menyebabkan ketidakselesaan yang minimum kepada pengguna. 14.3 ORGANISASI KERJA – KERJA PENYELENGGARAAN Penyenggaraan dan operasi merupakan perkhidmatan yang dibuat untuk memastikan tempat kerja selamat, selesa dan kemudahan bangunan dapat digunakan dengan baik dan teratur seperti yang sepatutnya. Operasi yang dimaksudkan penggunaan perkhidmatan iaitu pengurusan yang mengawalselia penyelenggaraan bangunan yang dijaga, termasuk penggunaan pengawal keselamatan. Kebanyakkan bangunan menggunakan pengawal keselamatan bagi menjamin kesejahteraan bangunan yang dijaga, hal ini kerana pengawal keselamatan ditugaskan bagi mengawal dan memerhati keadaan bangunan sepanjang masa. Oleh itu, tugas dan peranan pengawal keselamatan juga penting dalam memastikan perkhidmatan bangunan berjalan lancar seperti kebiasaanya. Objektif operasi penyelenggaraan bangunan dilaksanakan supaya : a) Mengurangkan kegagalan bangunan dan memberi maklumbalas yang baik terhadap pengguna bangunan berkenaan. b) Menambahkan hayat bangunan. c) Memastikan persekitaran yang selamat terhadap pengguna bangunan. d) Meminimakan penggunaan alat atau sumber bahan.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |167 Antara operasi penyelenggaraan yang terlibat bagi kemudahan bangunan adalah : a) Servis (servicing) b) Pembersihan / Pencucian Bangunan (rutin cleaning) c) Pembaikan (rectification, repair) d) Penggantian (replacement) e) Penyambungan (extension) f) Pengubahsuaian (renovation) g) Naiktaraf (upgrading) h) Bekalan, Perolehan dan Penyimpanan Barang-barang dan Alatganti Tambahan, setiap bangunan mempunyai pengurusan penyelenggaraan yang akan menyusunatur jadual penyelenggaraan serta membantu mengatasi masalah yang timbul berkaitan perkhidmatan bangunan. Paling penting adalah perancangan bagi setiap kerja – kerja penyelenggaraan. Perancangan penyelenggaraan bangunan terbahagi kepada 5 bahagian iaitu, kegiatan harian seperti pembersihan, kerja berkala seperti menyelenggara peralatan, penyiasatan berkala terhadap bangunan, pengubahsuaian mengikut teknologi terkini serta pembaikpulih sewaktu kecemasan. Rajah 1 menunjukkan jenis – jenis penyelenggaraan bangunan yang sering dirancang seperti penjadualan penyelenggaraan. Antara spesifikasi penyelenggaraan yang sempurna adalah menyenaraikan alatan atau mesin yang perlu diselenggara dan menyenaraikan kaedah penyelenggaraan yang sesuai mengikut keadaan. Rajah 14.1 : Jenis penyelenggaraan (Sumber BS 3811, 1984)
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |168 14.4 KERANI KERJA (CLERKS OF WORK) Seorang kerani kerja atau dikenali sebagai Clerks of Work (CoW) diambil bekerja oleh arkitek atau client di tapak pembinaan. Peranan utamanya adalah untuk mewakili kepentingan pelanggan dalam memastikan bahawa kualiti bahan dan mutu kerja adalah mengikut spesifikasi dan maklumat yang tercatat dalam reka bentuk serta lukisan kejuruteraan, di samping piawaian kualiti yang diiktiraf. Peranan ini ditakrifkan dalam bentuk kontrak standard seperti yang diterbitkan oleh Tribunal Kontrak Bersama. Kerani kerja juga merupakan peniaga tidak bertauliah yang paling berkelayakan tinggi dalam bidang kejuruteraan. Kelayakan ini merangkumi tiga kepakaran iaitu elektrik, mekanikal dan juga pembinaan. Dari segi sejarah, kerani kerja telah berpihak kepada arkitek, client ataupun pihak berkuasa tempatanbagi menyelia kerja awam. Kerani kerja juga boleh diambil bekerja oleh client bagi memantau reka bentuk dan membina projek di mana peranan asal arkitek adalah dalam menentukan reka bentuk projek. Sehingga ke hari ini peranan kerani kerja dalam memastikan kerja tercapai melalui pemeriksaan bahan dan mutu kerja yang rapi dan terperinci sepanjang proses pembinaan. Terdapat banyak kes pematuhan terhadap kerja tidak dijalankan dengan baik seperti pemeriksaan tapak, pemeriksaan kualiti dan sebagainya, oleh itu peranan utama sebagai kerani tapak amat penting dalam menyelesaikan masalah yang timbul ini. Kerani kerja adalah profession yang kecil di tapak bina, namun peranan penting dalam menentukan kualiti bahan dan mutu kerja berjalan lancar, seorang kenai kerja perlu bersikap tidak berat sebelah dalam membuat sebarang keputusan dan pertimbangan. Tambahan, peranan selaku kerani kerja dalam melaporkan semua kejadian yang berkaitan di tapak bina. Kerani kerja perlu sentiasa berwaspada dalam pemeriksaan mereka terhadap pelbagai aspek teknikal kerja yang melibatkan : a) Memastikan kerja dilaksanakan mengikut piawaian client, spesifikasi, bahan dan mutu kerja serta jadual yang telah ditetapkan. b) Menyemak lukisan serta arahan bertulis yang berkaitan, sentiasa menjadikan lukisan reka bentuk sebagai bahan rujukan semasa kerja pemeriksaan. c) Melakukan pemeriksaan visual berserta ukuran dan sampel daripada tapak bina bagi memastikan kerja dan bahan memenuhi spesifikasi dan piawaian kualiti yang ditetapkan. d) Mengetahui keperluan undang – undang dan memastikan kerja pembinaan di tapak bina mematuhinya.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |169 e) Mempunyai pengetahuan kerja berkaitan perundangan kesihatan dan keselamatan di tapak bina serta memaklumkan sekiranya berlaku kekurangan atau memerlukan pemerhatian daripada pihak jurutera. f) Menasihati kontraktor berkaitan aspek tertentu kerja di tapak bina terutamanya apabila sesuatu perkara berlaku tidak dijangka. 14.5 MESYUARAT TAPAK (SITE MEETING) Dalam melaksanakan dan menyiapkan sesuatu projek terdapat berbagai pihak yang terlibat. Pihak ini pula mempunyai tugas dan tanggungjawab masing-masing mengikut kepakaran. Kesemua tugas, tanggungjawab dan kepakaran tersebut perlu diselaraskan bagi mencapai matlamat menyiapkan projek mengikut masa yang ditetapkan, dengan kewangan yang efektif serta kualiti yang baik. Di antara kaedah yang digunakan untuk menyelaras perkara tersebut ialah dengan mengadakan mesyuarat. Bagi melaksanakan mesyuarat, tiga peringkat perlu diberi perhatian. Mesyuarat tapak bina diadakan untuk memberi kontraktor peluang membentangkan masalah-masalah yang dihadapi semasa melaksanakan kerja supaya masalahmasalah ini boleh dibincang dan diselesaikan dengan cepat. Mesyuarat tapak bina juga memudahkan kajian semula kemajuan kerja yang dicapai berbanding dengan program kerja. Mesyuarat pra-pembinaan hendaklah diadakan dengan seberapa segera yang boleh selepas pengeluaran Surat Setuju terima tender. Walaupun mesyuarat tapak bina sepatutnya diadakan di tapak bina untuk memberi peluang kepada mereka yang terlibat membuat pemeriksaan ke atas kerja sebelum mesyuarat bermula, mesyuarat tapak bina boleh diadakan di pejabat Pengurus Projek. Garis panduan diwujudkan bagi memenuhi keperluan mesyuarat tapak. Ianya terbahagi kepada dua bahagian utama iaitu ; a) Laporan Ringkas Kontrak Kerja. Pengisian maklumat ini akan memandu pasukan projek kepada maklumat asas dalam kontrak yang perlu diketahui oleh semua pasukan projek yang terlibat. Selain itu juga akan membantu secara tidak langsung kepada status kewangan projek dan hubungan dua hala antara pasukan projek di tapak dengan Bahagian Pemantauan, Bahagian Kewangan dan Bahagian Ukur Bahan. Ini menjurus kepada timbal balas maklumat antara bahagian-bahagian dalam organisasi pelaksana projek supaya merekodkan maklumat yang sama. b) Catatan Mesyuarat Tapak. Bahagian ini terbahagi kepada dua komponen iaitu ; a) Minit Mesyuarat tapak
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |170 b) Dokumen Lampiran Langkah pengendalian Mesyuarat Tapak Seperti mana mesyuarat selain itu, pelaksanaan dan perjalanan mesyuarat tapak berlaku sebagaimana langkah - langkah berikut : a) Menyediakan surat panggilan mesyuarat. b) Mengedarkan surat panggilan mesyuarat. c) Mengadakan mesyuarat. d) Mengedarkan minit mesyuarat. Minit Mesyuarat Tapak Minit adalah satu rekod yang bertulis mengenai perkara-perkara yang dibincangkan dalam sesuatu mesyuarat. Jika tiada catatan, segala perbincangan tidak akan ada tindakan susulan. Secara umumnya minit mesyuarat akan mengandungi komponenkomponen yang ditetapkan dengan menetapkan matlamat mesyuarat berdasarkan jenis mesyuarat. Oleh itu apabila merancang mesyuarat, perkara berikut hendakalah diberi perhatian: a) Mengenal pasti jenis mesyuarat yang akan dilaksanakan b) Pentafsiran yang tepat mengenai minit mesyuarat yang akan disediakan khususnya dari segi format mesyuarat. c) Perbincangan isu-isu belum selesai mengikut keutamaan d) Membangkit isu-isu penting Penyediaan minit mesyuarat adalah tanggungjawab setiausaha. Tugas setiausaha yang utama ialah mencatat segala perkara yang dibincangkan dan keputusan yang diambil dalam sesuatu mesyuarat atau ringkasnya dikatakan sebagai minit mesyuarat. Oleh itu, setiausaha perlu menguasai kemahiran bahasa yang baik supaya minit mesyuarat yang dinyatakan itu jelas, lengkap dan menepati apa-apa yang dimesyuaratkan. Untuk menghasilkan minit mesyuarat yang sempurna, setiausaha perlulah: a) Menghadiri mesyuarat sepanjang masa. b) Mengemaskinikan dua dokumen utama iaitu Senarai Kedatangan dan Buku Catatan Minit. c) Mencatat selengkapnya semua hal yang dibincangkan dalam mesyuarat dan keputusan yang diambil. d) Bersama-sama pengerusi menyemak isi catatan mesyuarat sama ada tepat atau sebaliknya. Untuk menentukan ketepatan isi, catatan perlu dibuat sebaik sahaja mesyuarat selesai.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |171 Tanggungjawab menulis minit mesyuarat begitu penting dilakukan kerana minit mesyuarat akan dijadikan sumber rujukan pada masa hadapan. Berhubung dengan format minit mesyuarat, sebenarnya tidak ada keseragaman dalam menulisnya. i. Isi minit mesyuarat Kehadiran ditulis mengikut susunan seperti yang berikut: a) Hadir - senarai nama ahli mesyuarat yang hadir dengan mencatatkan jawatan mereka. b) Turut hadir – senarai nama mereka yang hadir sebagai pemerhati atau atas undangan khas (bukan ahli jawatankuasa). c) Tidak hadir – senarai nama ahli yang tidak hadir (sama ada yang memberikan alasan ataupun tidak). ii. Kata alu-aluan daripada pengerusi mesyuarat. iii. Pembentangan dan pengesahan minit mesyuarat yang lalu. iv. Perkara-perkara berbangkit. v. Agenda-agenda yang ditetapkan. vi. Hal-hal lain. vii. Ucapan penutup oleh pengerusi. Perincian catatan minit mesyuarat tapak adalah sebagaimana dalam Templet Mesyuarat Tapak. Bahagian catatan mesyuarat tapak memperincikan agenda utama yang perlu diberi perhatian semasa mengadakan mesyuarat tapak. a) Kehadiran Pihak urusetia hendaklah membuat pengesahan kehadiran ahli mesyuarat melalui panggilan telefon sehari dua sebelum tarikh mesyuarat. Kegagalan kehadiran ahli mesyuarat oleh pegawai yang sepatutnya hadir terutama kepada ahli yang penting pada mesyuarat tersebut hendaklah disusuli dengan surat pemberitahuan ‘kegagalan hadir’ dan implikasi ke atas ketidakhadiran pegawai tersebut kepada keputusan mesyuarat. b) Laporan kemajuan kerja Isu yang perlu diberi tumpuan dalam laporan ini ialah ke atas aktiviti yang mengalami kelewatan dan aktiviti di bawah laluan kritikal. Tujuan utama agenda ini ialah untuk membincang dan membuat persetujuan ke atas kaedah cadangan oleh kontraktor untuk mengatasi kelewatan aktiviti. Oleh itu, kontraktor hendaklah menggunakan ruang ini untuk mengemukakan cadangan ke atas aktiviti lewat untuk dipersetujui oleh JKR. Ini kerana CPM yang telah dipersetujui dan diluluskan perlu mendapat persetujuan Pengurus Projek (PP) untuk diubah setelah berlaku pelanggaran atau kemungkiran oleh kontraktor.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |172 Rajah 2 : Contoh minit mesyuarat Mengedarkan Minit Mesyuarat Minit mesyuarat tapak bina hendaklah disedia dan diedarkan seberapa segera yang boleh selepas setiap mesyuarat kepada ahli mesyuarat. Sasaran edaran pastinya ahli mesyuarat terdiri daripada personel tapak yang terlibat dalam mesyuarat yang dihadiri. Ia perlu diedarkan kepada semua ahli dalam masa dua minggu sebelum mesyuarat yang berikutnya. Selepas minit di edar dapatkan respons melalui telefon, secara bersemuka atau dengan email. Cara ini akan dapat mengingatkan pihak-pihak terbabit dan memberi maklum balas terhadap kandungan minit yang dikemukakan. Kaedah berkesan edaran minit mesyuarat bergantung kepada perkakasan dan kaedah yang betul bagi memastikan maklumat sampai kepada pihak-pihak yang dituju, memudahkan ia di nilai dan membuat keputusan
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |173 14.6 RANCANG TANDA (SETTING OUT) Apabila mengurus dan menyusun kerja-kerja Rancang tanda, ia akan melibatkan kerja-kerja penyediaan tapak supaya persempadanannya betul dan menepati pelan tapak dan pelan ukur yang disahkan. Ia bagi memastikan kerja rancang tanda yang akan dilakukan berada diatas sempadan tapak yang betul. Rancang tanda yang dimaksudkan dalam skop kerja-kerja awalan adalah kerja-kerja meneliti dan menetapkan kesempadanan tapak supaya tidak tersasar keluar sempadan dari yang sepatutnya Pelan yang memberi petunjuk dimensi, ukuran dan paras tapak sesuatu cadangan bangunan yang hendak dibina. Pelan tapak adalah dokumen pelan arkitek, pelan landskap dan pelan butiran lukisan kejuruteraan bagi sesebuah lot tanah yang menunjukkan tapak bangunan, laluan, parker,kemudahan-kemudahan saliran, jaluran pembetung sanitasi , paip air, pencahayaan dan elemen-elemen landskap dan taman. Merupakan pelan persembahan grafik bagi susunatur bangunan, parkir, pemanduan, landskap dan sebarang struktur lain yang menjadi sebahagian pembangunan projek. Pelan tapak adalah satu set lukisan pembinaan yang jurubina atau kontraktor gunakan bagi membuat penambahbaikan pada hartatanah tersebut mengikut lot-lot yang ditetapkan. Pelan tapak selalunya berasaskan kerja-kerja survey dengan menunjukkan maklumat tambahan tentang bagaimana tapak digunakan. Pelan tapak menjelaskan lokasi semua bangunan yang dicadangkan dan bangunan sedia ada, anggaran utiliti bawah tanah.kawasan tapak pavemen dan berkelikir, bilangan dan saiz ruang parkir dan penentuan landskap atau sebarang penambahbaikan yang dicadangkan Rancang tanda tapak bangunan adalah langkah pertama dalam pembinaan sebarang bangunan. Ia memberi gambaran tentang proses layout yang merupakan prosedur bagi memastikan setiap elemen kerja (sudut bangunan, garisan tembok atau sempadan) dibina dalam posisi yang betul dan aras yang tepat. Proses Penandaan adalah prosedur yang sangat tepat kepada semua jenis masaalah yang diperiksa oleh juruukur. Verifikasi juga perlu dijalankan terhadap proses rancang tanda sebelum kerja pembinaan bermula. Verifikasi dalam proses merancang tanda akan melibatkan pemantauan yang berterusan. Untuk tujuan ini juruukur tanah memainkan peranan untuk merancang tanda pelan rumah diatas tapak binaan dan melakukan verifikasi pacang sempadan,rancang tanda asas serta barisan bangunan diatas pelan mengikut spesifikasi arkitek. Dalam proses verifikasi, aktiviti berikut perlu dilakukan : i. Memastikan keadaan tapak dan persekitarannya
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |174 a) Tempatkan garisan sempadan dengan tepat b) Tentukan keadaan tanah c) Mengesahkan lokasi servis bawah tanah dan atas d) Memastikan tapak dalam keadaan rata. Tapak mungkin kelihatan rata atau aras tetapi ia tidak semestinya betul. Oleh itu kenalpasti bahagian yang perlu diparas dan ditimbung. e) Mengesahkan posisi struktur sedia ada dengan tepat seperti rumah, garaj pokok-pokok dan lain-lain. ii. Kawalan Dimensi Kawalan dimensi memastikan cara kerja dipatuhi supaya tapak bina dapat disediakan mengikut spesifikasi dan verifikasi dapat diteruskan bagi pembinaan struktur. Dalam kejuruteraan, langkah pertama dalam perancangan dan merekabentuk projek pembinaan adalah penghasilan pelan berskala yang tepat. Setelah itu, projek yang direkabentuk sepertimana pelan, hendaklah dirancang tanda di atas tanah dalam posisi yang relatif dan kepada dimensi yang betul. Menerusi pemahaman pelan, data rancang tanda dan kelegaan yang sempurna, skala masa operasi adalah penting. Pastikan anda berkerja mengikut set pelan rekabentuk dan data pengiraan terkini. Pilih perkakasan yang betul untuk projek yang dibuat. Fahami prosedur rancang tanda. Pastikan data yang disediakan sesuai untuk proses rancang tanda, jadi pastikan ianya diperiksa di pejabat sebelum ke tapak bina. iii. Progres Rancang tanda Salah satu langkah bagi memastikan kejayaan sasaran rancang tanda tapak adalah memantau progress kerja rancang tanda tapak dan siap dalam tempoh yang ditetapkan. Aktiviti yang perlu dilakukan berhubung perkara ini adalah menetapkan jadual pelaksanaan dan menetapkan tempoh yang rasional bagi setiap komponen di bawah projek (Jadual Kerja). Pemantauan sekurang-kurangnya sekali (1) sebulan (untuk keseluruhan projek pembinaan) hendaklah dibuat ke atas kemajuan sebenar yang telah dicapai berbanding dengan program kerja. Jika didapati kemajuan Kontraktor terkebelakang dari jadual, Kontraktor hendaklah dengan serta merta diarah mempergiatkan kerjanya, memberi sebab-sebab mengapa kerjanya terlewat dan mengemukakan program kerja yang telah dipinda untuk semakan dan kelulusan Pengurus Projek.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |175 14.7 PENYELIAAN KERJA BANGUNAN Dalam projek pembinaan, selain pengurus projek atau pengarah urusan, syarikat pembinaan akan mengambil seorang atau dua orang penyelia tapak bagi mengawal selia projek mereka. Bilangan penyelia bergantung kepada saiz atau skop kerja sesuatu projek. Penyelia projek ialah nadi kepada suatu projek binaan. Peranan mereka amat perlu dalam melancarkan perjalanan suatu projek. Antara tugas utama penyelia tapak ialah: a) Merekod, mencatat aktiviti projek setiap hari dalam site diary b) Mengatur kerja tukang atau pekerja binaan c) Mengawal selia kerja di tapak d) Mengawal dan menyemak mutu kerja e) Mengawasi kerja dari segi kaedah binaan, cara pemasangan, kemasan f) Penerimaan barang di tapak dan mengatur penyimpanan serta rekod, ia juga akan bekerjasama dengan kerani tapak. g) Melapor progress kerja kepada pengurus. Ia akan merekod peratus %, kuantiti kerja, membuat ukuran sub con dan memberi maklumat kepada pengurus projek. Penyiapan kerja adalah apabila semua skop kerja telah siap mengikut kontrak serta semua kemudahan / peralatan dapat berfungsi dengan baik. kerja adalah dianggap telah mencapai penyiapan praktikal apabila telah memenuhi fungsi pembinaannya atau boleh diduduki dan digunakan walaupun masih terdapat ketidak sempurnaan / kecacatan kecil yang tidak menjejaskan fungsi dan boleh beroperasi sepenuhnya. Garis masa projek pembinaan digunakan untuk memvisualkan jadual bagi projek bangunan komersial atau kediaman. Garis masa memecah kerja yang perlu dilakukan dalam pelbagai peringkat kitaran hayat projek, dan berguna untuk mengukur kemajuan. Garis masa sering dianggap sebagai spreadsheet atau jadual, dan mungkin memasukkan carta Gantt (carta bar yang menggambarkan kerja yang disiapkan dari masa ke masa) untuk kejelasan yang lebih jelas. Pembinaan rumah kediaman baru boleh memakan masa dari beberapa bulan hingga setahun. Projek pembinaan komersil berskala besar boleh mengambil masa lebih lama - sehingga beberapa tahun. Terdapat pelbagai faktor yang mungkin memberi kesan kepada garis masa projek pembinaan, termasuk:
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |176 i. Saiz Projek dan Kesukaran: Sudah tentu, rumah kecil, keluarga tunggal akan mengambil masa yang kurang untuk membina daripada kompleks komersil. Tahap kesukaran juga merupakan faktor utama. Sebuah rumah yang dibina khas dengan banyak kemasan yang rumit, seperti trim dan cetakan terperinci, kabinet adat, dan kiraan meja dan lantai yang diimport akan mengambil masa yang lebih lama untuk lengkap daripada rumah dengan peralatan stok dan kemasan standard. Begitu juga dengan bangunan pejabat komersil dengan pendawaian kompleks untuk sistem keselamatan dan rangkaian computer membina dengan pendawaian kompleks untuk sistem keselamatan dan rangkaian komputer mungkin akan menjadi lebih banyak masa. ii. Cuaca / Musim: Cuaca adalah salah satu penyumbang terbesar kepada kelewatan projek pembinaan baru. Ini adalah benar terutamanya sebelum bumbung dan dinding dibina, kerana struktur kerangka dalaman terdedah kepada unsur-unsur. Malah keadaan seperti hujan menimbulkan kelewatan, kerana bahan bumbung memerlukan keadaan kering untuk pemasangan. Lebih-lebih lagi, apabila terdapat bencana alam atau cuaca buruk yang melampau, pekerja pembinaan mungkin perlu melakukan kerja pembersihan atau pemulihan. Apabila mencipta garis masa sesebuah projek, keadaan cuaca perlu diambil. iii. Pekerja dan Bahan: Satu lagi faktor utama dalam kelewatan masa pembinaan adalah ketersediaan pekerja dan bahan. Kakitangan subkontraktor biasanya tidak dapat memulakan kerja sehingga kru sebelumnya selesai - jadi satu kelewatan boleh mempunyai kesan domino yang memberi kesan kepada keseluruhan projek selesai. Apabila penjadualan, realistik tentang berapa lama ia akan mengambil anak - anak kapal untuk menyelesaikan kerja mereka, dan berkomunikasi secara tetap dengan kontraktor am anda. Saiz krew akan memberi kesan bagaimana kerja pantas dapat diselesaikan. Berhati - hati dengan bahan - bahan yang diperlukan oleh projek anda, dan bagaimana ia dapat memberi kesan kepada garis masa anda. Bahan - bahan yang tidak disimpan di dalam negara, seperti lekapan adat atau diimport, countertop, atau lantai akan memimpin masa yang lebih lama daripada bahan-bahan asas dan stok. Kemasan tertentu juga mengambil masa yang lama untuk dipasang daripada yang lain - sebagai contoh, memasang bumbung asfalt boleh lebih cepat daripada satu jubin. Satu lagi pertimbangan penting: pembekal bahan kerap mengemaskini katalog
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |177 produk mereka, dan memalsukan produk lama untuk memberi ruang kepada yang baru. Sahkan bahan yang betul akan tersedia apabila anda memerlukannya. iv. Kelulusan, Permit, dan Pemeriksaan: Projek pembinaan perlu dilakukan diperiksa di pelbagai peringkat, dan diluluskan oleh jabatan bangunan bandar dan / atau daerah. Pemeriksaan atau backlog yang gagal dalam mengeluarkan permit biasanya menyebabkan penangguhan. Merancang pemeriksaan ini pada masa yang sesuai, jadi keseluruhan projek tidak akan berhenti sementara menunggu kelulusan. v. Skop, Jadual, atau Perubahan Rancangan: Sebarang masa klien, pemeriksa, atau subkontraktor meminta perubahan, penangguhan mungkin berlaku. Bergantung pada sifat dan darjah perubahan, anda mungkin perlu membuat rancangan baru atau mendapatkan permit dan pemeriksaan, yang boleh menyebabkan perubahan jadual yang mengancam peringkat seterusnya perkembangan projek. Cuba berikan seberapa banyak butiran yang mungkin sebelum ini untuk mengelakkan kelewatan penyiapan keseluruhan projek. KESIMPULAN Penyelenggaraan merupakan aktiviti yang utama dalam pengurusan fasiliti di Malaysia terutamanya melibatkan penyelenggaraan bangunan, loji, peralatan, infrastruktur dan sebagainya. Pengurusan fasiliti terlibat dalam sektor awam dan swasta sama ada menggunakan konsep penyumberan dalam atau penyumberan luar. Penyelenggaraan bangunan di Malaysia yang menumpukan perkhidmatan yang berkualiti serta selamat dan sihat kepada penghuni dan pelawat bangunan. Faktor yang penting dalam penyelenggaraan bangunan adalah untuk memastikan semua penghuni bangunan selesa, selamat dan sihat semasa menghuni sesebuah bangunan. Pelbagai faktor yang terlibat bagi mencapai perkhidmatan berkualiti, selamat dan sihat dalam bangunan seperti objektif, dasar dan strategi, perancangan, kewangan, prosedur, peraturan dan piawaian serta sumber manusia.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |178 LATIHAN PENGUKUHAN I. Nyatakan definisi / takrifan bagi penyelenggaraan bangunan. ……………………………………………………………………………………..…………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… II. Senaraikan 5 operasi bagi penyelenggaraan bangunan. ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… III. Nyatakan aspek teknikal bagi peranan kepada kerani kerja di tapak bina. ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… IV Senaraikan langkah kerja bagi mengendalikan mesyuarat tapak. ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… V Senaraikan tugas utama penyelia tapak pembinaan. ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |179 JAWAPAN 1) Nyatakan definisi / takrifan bagi penyelenggaraan bangunan. Definisi teknikal untuk perkataan penyelenggaraan melibatkan pemeriksaan fungsi, servis, pembaikan atau penggantian peranti, peralatan, jentera, infrastruktur bangunan dan utiliti sokongan yang diperlukan dalam pemasangan industri, perniagaan dan kediaman. 2) Senaraikan 5 operasi bagi penyelenggaraan bangunan. a) Servis (servicing) b) Pembersihan / Pencucian Bangunan (rutin cleaning) c) Pembaikan (rectification, repair) d) Penggantian (replacement) e) Penyambungan (extension) f) Pengubahsuaian (renovation) g) Naiktaraf (upgrading) h) Bekalan, Perolehan dan Penyimpanan Barang-barang dan Alatganti 3) Nyatakan aspek teknikal bagi peranan kepada kerani kerja di tapak bina. i. Memastikan kerja dilaksanakan mengikut piawaian client, spesifikasi, bahan dan mutu kerja serta jadual yang telah ditetapkan. ii. Menyemak lukisan serta arahan bertulis yang berkaitan, sentiasa menjadikan lukisan reka bentuk sebagai bahan rujukan semasa kerja pemeriksaan. iii. Melakukan pemeriksaan visual berserta ukuran dan sampel daripada tapak bina bagi memastikan kerja dan bahan memenuhi spesifikasi dan piawaian kualiti yang ditetapkan. iv. Mengetahui keperluan undang – undang dan memastikan kerja pembinaan di tapak bina mematuhinya. v. Mempunyai pengetahuan kerja berkaitan perundangan kesihatan dan keselamatan di tapak bina serta memaklumkan sekiranya berlaku kekurangan atau memerlukan pemerhatian daripada pihak jurutera. vi. Menasihati kontraktor berkaitan aspek tertentu kerja di tapak bina terutamanya apabila sesuatu perkara berlaku tidak dijangka. 4) Senaraikan langkah kerja bagi mengendalikan mesyuarat tapak. i. Menyediakan surat panggilan mesyuarat. ii. Mengedarkan surat panggilan mesyuarat. iii. Mengadakan mesyuarat. iv. Mengedarkan minit mesyuarat.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |180 5) Senaraikan tugas utama penyelia tapak pembinaan. i. Merekod, mencatat aktiviti projek setiap hari dalam site diary ii. Mengatur kerja tukang atau pekerja binaan iii. Mengawal selia kerja di tapak iv. Mengawal dan menyemak mutu kerja v. Mengawasi kerja dari segi kaedah binaan, cara pemasangan, kemasan vi. Penerimaan barang di tapak dan mengatur penyimpanan serta rekod, ia juga akan bekerjasama dengan kerani tapak. vii. Melapor progress kerja kepada pengurus. Ia akan merekod peratus %, kuantiti kerja, membuat ukuran sub con dan memberi maklumat kepada pengurus projek.
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |181 SENARAI RUJUKAN 1. Ahmad, R.B.H .(2006) Maintenance management and services (Case Study: Perkeso, Buildings In Peninsular Of Malaysia),Unpublished Master’s Thesis, University Technology Malaysia. 2. Rahman, M. A. A., Z. A. Akasah, M. S. Abdullah, and M. K. Musa. 2012. Issues And Problems Affecting The Implementation And Effectiveness Of Heritage Buildings Maintenance. The International Conference on Civil and Environmental Engineering Sustainability (IConCEES 2011). Johor Bahru, Malaysia 3. Fred Hall & Roger Greeno (2007), Building Service Handbook, Oxford Berlinton 4. Jahiman Badron(2015) Teknologi Binaan Bangunan, IBS BUKU SDN BHD 5. KEPENTINGAN PENYENGGARAAN | UNIT PENYELENGGARAAN MAKMAL. (n.d.). https://science.utm.my/maintenance/kepentinganpenyenggaraan/ 6. Mansor, A. K. (2015, November 8). Tugasan Elektronik: PENYELENGGARAAN PENCEGAHAN. Tugasan Elektronik. http://adlielektronikciast.blogspot.com/2015/11/tujuan-purpose-kertaspenerangan.html 7. Tips for Preventing Building Defects - Expert Advice. (2023, June 6). Construction Lawyer & Building Solicitors Sydney | Contracts Specialist Law Firm. https://www.contractsspecialist.com.au/articles/preventing-buildingdefects-tips-new-constructionrenovations/#:~:text=The%20selection%20of%20appropriate%20construction 8. Jenis Penyenggaraan (2023). Coursehero.com. https://www.coursehero.com/file/34799520/JENIS-PENYENGGARAAN/
D C A 4 0 1 4 B u i l d i n g S e r v i c e s |182 9. Hauashdh, A., Jailani, J., Abdul Rahman, I. and AL-fadhali, N. (2020), "Building maintenance practices in Malaysia: a systematic review of issues, effects and the way forward", International Journal of Building Pathology and Adaptation, Vol. 38 No. 5, pp. 653-672. https://doi.org/10.1108/IJBPA-10- 2019-0093 10. Dr Roshida binti Abdul Majid (2012) SBA1513 Kemudahan Bangunan 2, Built Environment dan Surveying, UTM 11. Nota Diploma Kejuruteraan Awam 2013 (Building Services) , https://nolayul.blogspot.com/2013/12/nota-building-services.html 12. Norleeza Muhamad (2015) DCQ2142 Building Services, Sistem Bekalan Air Sejuk, Politeknik Sultan Azlan Shah 13. Sistem Lekapan Sanitari (publish:2018) https://www.scribd.com/presentation/368234529/4-Sistem-Lekapan-Sanitari 14. Rosniza binti Hj Ahmad (2021), Sistem Bekalan Elektrik, Jabatan Kejuruteraan Awam, Politeknik Kota Bharu. 15. Mazwani binti Mohamed Noor, UTM. Sistem Paip Salir Kumbahan dan Tangki Septik https://www.academia.edu/36277869/K4_salir_dan_saluran_kumbahan