Tuisyen Bitara Perdana RBT

Komponen mekanikal Beberapa komponen yang
digunakan sama ada berfungsi sebagai
secara berasingan atau penghantar bagi

gabungan menyelesaikan sesuatu tugas
yang diprogramkan.

KOMPONEN MEKANIKAL

Komponen mekanikal ini Mekanisme yang digunakan
berkait untuk untuk mendapatkan sesuatu

menyelesaikan masalah hasil pengeluaran.
atau tugasan seperti yang

dikehendaki oleh
pengendali.

51

Rantai Gear
(Chain)
Pautan
(Linkage)

Bindu Tuil/ Tuas
(Chuck) (Lever)

Galas Komponen Takal
Bebola Mekanikal (Pully)
(Ball
Bearing)

Gelongsor Tali
(Slider) Sawat
(Belting)

Aci Aci
Engkol Sesondol
(Crank
Shaft) (Cam
Shaft)

52

GEAR Komponen yang
digunakan untuk

memindahkan
kuasa.

Gigi yang
terdapat pada

badan gear

berfungsi untuk
menyalurkan

kuasa daripada
sumber kepada

penerima.

53

JENIS-JENIS GEAR

Gear serong (Bevel Gear taji (Spur Gear heliks (Helical Gear tulang hering Gear rak dan pinan
gear) gear) gear) (Herringbone gear) (Rack and pinion
gear)

Gear miter (Miter Gear skru (Screw Gear dalam Gear serong pilin Gear belitan (Worm
gear) gear) (Internal gear) (Spiral bevel gear) gear)

54

PAUTAN
(LINKAGE)

Komponen ini
berfungsi
sebagai

penghubung
sesuatu

komponen
atau bahan

bagi
melengkapka

n suatu
sistem.

55

TUIL ATAU Tuil atau tuas
TUAS (LEVER) ialah sistem
yang berkaitan
daya, beban,
dan fulkrum.

Antara contoh
mudah

penggunaan tuil
atau tuas

adalah pada tuil
playar gabung.

56

57

TAKAL Takal ialah
(PULLY) mesin ringkas
yang terdiri
daripada satu
roda berputar
pada gandar

Beban
menjadi lebih

ringan dan
mudah untuk

diangkat.

58

TALI SAWAT Tali sawat banyak
(BELTING) digunakan dalam

industri seperti
pemesinan, coveyor,
dan pada motosikal

berkuasa besar.

Ia digunakan untuk
menghubungkan
takal pemacu yang
dipasang pada enjin
atau motor elektrik

dengan takal
dipacu.

59

ACI SESONDOL Penggunaan aci
(CAM SHAFT) sesondol dapat

a ditemukan dalam
kenderaan

bermotor seperti
kereta. Aci
sesondol

digunakan untuk
membuka dan
menutup injap.

60

ACI ENGKOL Aci engkol
(CRANK SHAFT) berfungsi untuk

a menukarkan
gerakan linear
kepada gerakan

berputar

Juga sebagai
penghantar
kuasa ke kotak
gear untuk
menggerakkan
kenderaan.

61

GELONGSOR Berfungsi sebagai
(SLIDER)
pengurang
a geseran bagi
menggerakkan

sesuatu
komponen.

Ia banyak
digunakan dalam

industri yang
memerlukan
pemindahan beban
yang berat.

62

GALAS BEBOLA Digunakan
(BALL BEARING) sebagai

a pengantara bagi
objek yang
berputar.

Bertindak sebagai
pengurang
geseran dan

melancarkan
pergerakan.

Penggunaan
komponen ini
dapat ditemukan
pada bahagian
roda kenderaan

63

BINDU Digunakan
(CHUCK) bersama
dengan mesin
a gerudi.

Berfungsi untuk
memegang dan

mencengkam
mata gerudi.

Bagi
mengetatkan
cengkaman
mata gerudi,
pengunci khas

digunakan.

64

RANTAI Berfungsi sebagai
(CHAIN) pengantara bagi

a penghantaran
kuasa antara dua

gear

Banyak
digunakan pada

basikal dan
motosikal

65

CONTOH KEPADA APLIKASI KOMPONEN MEKANIKAL

66

MENGHASILKAN LAKARAN 3D REKA
BENTUK GAJET YANG MENGGUNAKAN
KOMPONEN SISTEM MEKANIKAL YANG

DIPILIH

67

MENGANALISIS KESESUAIAN
KOMPONEN YANG DIGUNAKAN

UNTUK MEMBINA GAJET

JENIS BAHAN REKA BENTUK KEDUDUKAN KEMASAN
YANG KOMPONEN PEMASANGAN

DIGUNAKAN KOMPONEN

Bahan yang Reka bentuk Kedudukan Kemasan dapat
digunakan menepati pemasangan menarik minat
citarasa
harus pelanggan komponen dan dapat
bersesuaian dapat melindungi
dan dapat dan mempunyai kelemahan yang
berfungsi seperti nilai mempengaruhi ada pada
jenis-jenis komponen,
yang kebolehpasaran seperti mudah
diharapkan yang tinggi pautan yang berkarat.
digunakan

68

KOMPONEN SISTEM KEKUATAN KELEMAHAN
MEKANIKAL
PEMEGANG HENDAL MEMPUNYAI SUKAR UNTUK DIBUAT
PAUTAN CENGKAMAN YANG PELARASAN JIKA
KUAT PADA HENDAL DIAMETER HENDAL
BASIKAL BASIKAL YANG
BERBEZA

PENGUNCI HENDAL TUAS MENGAMBIL MASA MUDAH TERBUKA
HENDAL GELONGSOR YANG SINGKAT SEKIRANYA TIDAK
UNTUK DIPASANG DIPASANG DENGAN
DAN KEMAS
DITANGGALKAN

HENDAL BOLEH BAHAGIAN
DITANGGAL DAN GELONGSOR MUDAH
DIPASANG DENGAN JIKA TERKENA
MUDAH GEGARAN YANG KUAT

69

Membina Gajet Mula Lakaran Awal
Mekanikal Berfungsi Projek Gajet Lampu
Lakaran Idea
Sesi Brief Bersama Basikal
Pelanggan Kaji Selidik Proses Penghasilan
komponen
Lakaran Akhir Sesi Kritik
Pemasangan
Lukisan Kerja Penyediaan Komponen
Komponen
Kemasan Akhir Pembinaan 70

Pengujian

Selesai

6 Proses Pembuatan Menyediakan
lakaran komponen-
Pembinaan Gajet ceraian komponen
Lampu Basikal pembinaan
sistem dan
Kemasan komponen Penghasila
n
Proses
Pembinaa komponen

n Gajet
Lampu
Basikal

Pengujian

Pemasangan
komponen

71

MEMBUAT LAKARAN
CERAIAN SISTEM DAN
KOMPONEN

Proses ini memberikan penjelasan
yang lebih terperinci tentang
komponen-komponen yang akan
dibina dan cara-cara komponen
tersebut digabungkan sehingga
menjadi suatu sistem lengkap
yang dapat berfungsi.

72

MENYEDIAKAN
KOMPONEN-KOMPONEN
PEMBINAAN

Komponen-komponen binaan
yang berkaitan disediakan
dengan mengambil kira
kesesuaian pada fungsi serta
proses pembinaan yang akan
dilakukan.

73

PENGHASILAN
KOMPONEN

• Komponen dapat dihasilkan
menerusi proses pemesinan,
pembentukan, tuangan atau
kaedah-kaedah lain yang sesuai.

• Bahan-bahan mentah binaan
yang pelbagai saiz atau rupa
akan diubah, dibentuk dan
diacukan kepada bentuk yang
bersesuaian dan mempunyai
fungsi yang tersendiri.

74

PEMASANGAN
KOMPONEN

• Komponen dipasang sehingga
menjadi suatu model lengkap
atau produk.

• Setiap komponen mempunyai
fungsinya yang tersendiri dan
saling berpaut antara satu sama
lain bagi membentuk suatu
sistem yang dapat
menyelesaikan sesuatu tugas.

75

PENGUJIAN

• Terdapat dua ujian iaitu ujian makmal
dan ujian parameter.

• Prototaip akan diuji sehingga mencapai
tahap keupayaan maksimum, iaitu
sehingga produk memenuhi spesifikasi.

• Terdapat ujian simulasi dengan
menggunakan teknologi terkini.

• Jika prototaip berjaya melepasi ujian
yang ditetapkan, produk akan
dikeluarkan secara besar-besaran dan
sedia untuk dipasarkan

76

KEMASAN

• Kemasan dilakukan pada model
atau produk bagi menutup
kelemahan rupa permukaan
produk seperti berkarat,
permukaan yang tidak rata,
bahagian-bahagian yang tajam
dan bahaya.

• Kemasan juga dapat menambah
nilai estetika produk agar
kelihatan lebih cantik sekaligus
dapat menarik perhatian pembeli.

77

4 Cadangan Rupa
Bentuk
Penambahbaikan

Kemasan Cadangan Bahan
(warna, penambahbaikan
bahan
kemasan)

Fungsi

78

RUPA BENTUK

Rupa bentuk yang
menarik dapat
menawan hati
pembeli atau
pengguna.

Faktor ini mestilah diberi
keutamaan pada mana-mana

produk agar produk lebih
istimewa berbanding

dengan gajet atau produk
sedia ada yang lain.

79

BAHAN

Faktor bahan memainkan
peranan yang penting dalam
pembinaan gajet atau produk.

Bahan yang digunakan mesti
bersesuaian dengan tugas
atau fungsi komponen
mekanikal.

Penggunaan bahan sintetik
mempunyai banyak kelebihan
bagi menggantikan bahan
tradisional.

80

FUNGSI

Produk yang Contoh fungsi
berfungsi ialah pen ialah
produk yang dapat menulis
dapat dan
melaksanakan menggaris
tugas bertepatan dengan
dengan tujuan lancar.
produk itu
dicipta.

81

KEMASAN

Fungsi Jika bahan Dengan
kemasan asas permukaan
ialah untuk menggunakan cat,
menutup logam, maka permukaan
kelemahan produk logam dapat
bahan yang terdedah pada dilindungi
digunakan. masalah daripada
berkarat. kelembapan
sekali gus
masalah
karat dapat
diatasi.

82

REKA BENTUK DAN TEKNOLOGI
TINGKATAN 2

REKA BENTUK ELEKTRIK

83

Menghasilkan Menganalisis APA YANG AKAN
Lakaran Reka analisis elemen DIPELAJARI?
Bentuk Litar yang sistem elektrik
akan Dibuat. pada gajet yang Membina Gajet
akan dihasilkan. Elektrik Berfungsi
Membuat Pengiraan
Parameter Elektrik
dalam Reka Bentuk

Litar

Menunjukkan Cara Membuat Pengujian
Reka Bentuk Litar dan Penilaian
Peralatan Elektrik
Kefungsian Gajet.

Mengenal Pasti dan REKA Mencadangkan
Menjelaskan elemen BENTUK Penambahbaikkan ke
ELEKTRIK
Sistem Elektrik atas Reka Bentuk
Projek yang telah
84
Dibina.

2.3 REKA BENTUK
ELEKTRIK

TEORI AMALI

2.3 REKA BENTUK 85
ELEKTRIK

2.3.1Elemen Sistem Elektrik Iaitu Sumber,
Medium, Beban Dan Kawalan
SUMBER TENAGA ELEKTRIK

2.3 REKA BENTUK 86
ELEKTRIK

MEDIUM BERWAYAR
TIDAK BERWAYAR
Perantaraan
antara sumber

dan beban.

2.3 REKA BENTUK 87
ELEKTRIK

BEBAN CAHAYA
PUTARAN
Sebarang peralatan elektrik yang
disambungkan kepada litar elektrik BUNYI
untuk membolehkannya berfungsi

dan beroperasi.

2.3 REKA BENTUK 88
ELEKTRIK

KAWALAN Manual
Automatik
Pengawalan arus eletrik
secara selamat iaitu dengan

cara memutuskan dan
menyambungkan litar.

2.3 REKA BENTUK 89
ELEKTRIK

ARUS TERUS (AT) JENIS – JENIS ARUS

 Arus mengalir secara sehala. ARUS ULANG ALIK (AU)
 Contoh AT bateri, sel solar dan  Sistem penjanaan dan pengagihan

dinamo elektrik dari stesen janakuasa
hingga ke rumah.
 Voltan bagi arus AU boleh dinaik
dan diturunkan menggunakan
transformer.

VOLTAN ARUS = Mengurangkan kehilangan kuasa

1. Berikan tiga contoh elemen 2.3 REKA BENTUK 90
sistem elektrik. ELEKTRIK
2. Nyatakan perbezaan antara
AU dengan AT.

2.3.2 Menunjukkan Cara Reka Bentuk Litar
Peralatan Elektrik

A. Keselamatan

• Ciri – ciri keselamatan penting kerana dapat melindungi pengguna
dan seterika tersebut daripada berlakunya litar pintas.

• Litar elektrik yang terletak diatas tapak seterika dan bertutup
rapat supaya tidak mendatangkan bahaya kepada pengguna.

B. Kedudukan Peranti
Dalam Litar

TIPS KESELAMATAN 2.3 REKA BENTUK 91
Pastikan tangan kering ELEKTRIK

apabila menyentuh
peralatan elektrik yang
sedang mengalirkan arus.

Tangan basah boleh
menyebabkan renjatan

elektrik.

C. Sambungan Litar

Litar Tertutup Litar Buka Litar Pintas
 Satu kitaran lengkap pergerakan  Tidak mempunyai satu kitaran yang  Wayar positif yang bocor

arus, voltan dan kuasa. lengkap arus, voltan dan kuasa. bersentuhan dengan wayar
 Mentol menyala apabila suis  Mentol tidak menyala kerana suis
negatif yang bocor tanpa
ditutup. dibuka atau wayar terputus.
melalui beban.
 Menghasilkan percikan bunga

api yang menyebabkan

kebakaran.

TIP KESELAMATAN 1. Mengapakah kedudukan peranti elektrik 92
Jauhi kawasan pencawang elektrik kerana kawasan biasanya diletakkan dalam satu ruang khas?
tersebut bervoltan tinggi dan boleh menyebabkan 2. Berikan dua contoh litar elektrik.
renjatan.

2.3.3 Membuat Pengiraan Parameter Elektrik
Dalam Reka Bentuk Litar

HUKUM OHM Apakah formula
Hukum Ohm??

INFO TAMBAHAN 2.3 REKA BENTUK 93
Hukum Ohm menunjukkan perubahan arus dan voltan dalam ELEKTRIK
litar elektrik ketika menggunakan wayar yang mempunyai
saiz dan panjang yang berbeza.

CONTOH PENGIRAAN 1

PENYELESAIAN

Nilai Voltan V = 1.5v
A 3Ω
V=IXR
V = 0.5A x 3 Ω P = ? (watt)
V = 1.5 V 2.3 REKA BENTUK
ELEKTRIK
Nilai Kuasa
(Power)

P=VxI
P = 1.5 V x 0.5 A
P = 0.75 W

94

CONTOH PENGIRAAN 2

PENYELESAIAN

3V

A I=? 5Ω
Nilai Arus

I=V/R
I = 3V / 5Ω

I = 0.5 A

2.3 REKA BENTUK 95
ELEKTRIK

CONTOH PENGIRAAN 3

PENYELESAIAN 3V R=?
A 0.5A
Nilai Rintangan
R=V/I
R = 3 V / 0.5 A
R=6Ω

2.3 REKA BENTUK 96
ELEKTRIK

2.3.4 Menghasilkan Lakaran Reka Bentuk Litar
Elektrik Yang Akan Dibuat

SITUASI Apakah yang perlu
dilakukan untuk

mengatasi masalah ini?

Masalah untuk mencari
pakaian.

Buka almari gelap. Pintu almari dibuka
lampu menyala, pintu
almari ditutup lampu 97
terpadam. Bagaimanakah
untuk menghasilkannya?

2.3 REKA BENTUK
ELEKTRIK

LANGKAH KERJA

Lakaran Lakaran Pengiraan
Litar Lampu bentuk Parameter
sistematik
Elektrik

Berpandukan projek litar elektrik pada almari pakaian, 2.3 REKA BENTUK 98
Apakah punca yang mungkin menyebabkan mentol tidak ELEKTRIK
menyala semasa pintu almari dibuka walaupun
penyambungan litar dilakukan dengan betul?

Lakaran Litar Elektrik Lampu Almari

Mentol 1 Mentol 2 Mentol 3 Mentol 4

+- Suis
Bateri
2.3 REKA BENTUK
ELEKTRIK 99

2.3.5 Menganalisis Elemen Sistem Elektrik Pada
Gajet Yang Dihasilkan

SUMBER MEDIUM BEBAN KAWALAN

Bateri bersaiz Panjang yang Sebiji mentol Suis pisau
AA. bersesuaian bernilai voltan bertindak sebagai
dengan saiz
Nilai voltan 3V 0.75V suis buka tutup
almari.

Sebuah litar ringkas 2.3 REKA BENTUK 100
terdiri daripada sumber, ELEKTRIK
medium, beban dan
kawalan.