ธรรมคำสอน หลวงพ่อสมคิด #1

48 ธรรมคำ�สอน

มาสอนพวกเราให้้เป็น็ ผู้ร�้ ู้ผ�้ ู้ต�้ื่่น� ผู้เ�้ บิกิ บานเหมือื นกััน เดี๋๋ย� วนี้้เ� ราหลง
งมงายอยู่่�กัับสิ่่�งที่่�มัันไม่่สมหวััง แต่่ทุุกคนก็็มีีความหวัังอยู่่�ตลอด
ทั้�้งโลก แต่ค่ วามผิดิ หวัังก็อ็ ยู่�เหมืือนเงาตามตััว
เหตุุนั้้�นถึึงไม่่หลุุดไม่่พ้้นท่่านก็็บอกว่่าถ้้าอยากไปเกิิดอีีก
อย่่างน้้อยก็็ให้้ไปเกิิดในสถานที่่�ดีีคติิที่่�ดีีที่่�สมหวัังหน่่อย อย่่าลง
ไปอบายภููมิินั้้�นน่่ะ มัันขึ้ �นมายาก ไหนอบายภููมิิน่่ะ สััตว์์นรก
เปรต อสุุรกาย สััตว์์เดรััจฉาน เป็็นมนุุษย์์เนี่่�ยดีีกว่่าลงอบายภููมิิ
อยู่่�ตั้้�งร้้อยครั้้�งพัันครั้้�ง เพราะรู้้�ดีีรู้้�ชั่่�วรู้้�ผิิดรู้้�ถููก มีีปััญญาพร้้อม
ความฉลาดก็็มีี แล้้วท่่านก็็ให้้ฉลาดในทางที่ด่� ีี พวกสััตว์์เดรััจฉาน
เขาไม่่รู้้�เดีียงสา เขาทำำ�อะไรไม่่ได้้ เขาไม่่มีีโอกาสเลย พวกเปรต
พวกผีีเขาก็็ไปใช้้กรรมของเขาหมด ไม่่รู้้�เรื่ �องรู้้�ราวอะไรเลยล่่ะ
เกิดิ มาในชาตินิ ี้้ก� ็ไ็ ม่ค่ ิดิ ว่า่ จะมาเป็น็ อย่า่ งนี้้� แล้้วจะมาพููดอย่า่ งนี้้น� ี่�่
ถ้้าบุญุ เก่า่ ไม่ม่ ีีนี่�่ กัับแม่เ่ ฒ่า่ นี่ก�่ ็จ็ ะนอนกอดกัันอยู่�ที่บ�่ ้้านแล้้ว ขึ้น� ภูู
ขึ้�นเขาอยู่�อย่่างเก่่านั่่�นแล้้ว อัันนี้้�สงสััยว่่าบุุญเก่่ามีี มัันอยู่่�กัับเรา
ไม่่ได้้ ก็็เลยลาแล้้วหนีี ที่่�นี้้�มาอยู่�ที่่�ดีีแล้้วสงสารเขาก็็เลยให้้เขามา
อยู่่�ด้้วย ไม่่ได้้บวชก็็ช่่าง ว่่าแต่ม่ านั่่�งพุุทโธ นอนพุุทโธ เดินิ พุุทโธนี่่�
ก็โ็ มทนากัับเขาแล้้ว ที่เ�่ คยว่า่ อะไรก็ข็ องกูู ของกููนั้น�้ น่ะ่ ความสมหวััง
หรืือความผิิดหวัังก็็อยู่�ที่่�นั่่�นทั้้�งหมด เพราะเราดููมาแล้้วตั้้�งแต่่ปู่่�ย่่า
ตาทวดโน่่น เอาอะไรไปไม่่ได้้สัักคน เมื่่�อไม่่ได้้เอาอะไรไปแล้้ว
ไปแล้้วก็จ็ ะไปพึ่่ง� อะไรอีีก ก็เ็ มื่่อ� ไม่ไ่ ด้้ทำ�ำ อะไรไว้้ ถ้้าไม่ม่ ีีที่พ�่ ึ่่ง� แล้้วไป
อย่า่ งไรล่ะ่ ก็ไ็ ปแบบอนาถาล่ะ่ สิิ เมื่่อ� ไม่ไ่ ปนั่่น� ก็ก็ ลัับคืนื มาหวงแหน

หลวงพอ่ สมคิด อจโล 49

หึงึ หวงอุปุ าทานนี่�่ ยึดึ มั่่น� ถือื มั่่น� อยู่�ไหนก็ก็ ลัับมานี่อ�่ ีีก กลัับมาแล้้ว
มาเป็น็ คนรึเึ ปล่า่ ล่ะ่ กััมมััง สััตเต วิภิ ัชั ชะติิ ยะทิทิ ััง หีีนััปปะนีีตะตายะ
กรรมย่่อมจำำ�แนกสััตว์์โลกให้้ประณีีตเลวทรามต่่างกััน ไม่่รู้้�ว่่า
จะได้้ร่า่ งกายเป็น็ อะไร ถ้้าท่า่ นมีีผลทานรัักษาศีีล ก็จ็ ะได้้เป็น็ มนุษุ ย์์
เหมืือนเดิิม แต่่ถ้้าท่่านไม่่มีีล่่ะ จะได้้เป็็นสััตว์์อะไร ก็็แล้้วแต่่
ท่า่ นไม่ไ่ ด้้มีีเอาไว้้น่ะ่ เป็น็ อะไรก็ไ็ ด้้ ใจนั้น�้ ไม่ม่ ีีตััว ไปเป็น็ ตุ๊�กแก จิ้ง� จก
ก็ไ็ ด้้ เป็น็ มดเป็น็ แมลงก็ไ็ ด้้ ไปอาศััยได้้หมดใจน่ะ่ ใจนั้น�้ เป็น็ นามธรรม
รููปอะไรก็็อาศััยได้้หมด ตััวเล็็กตััวน้้อยก็็ช่่าง มีีวิิญญาณทั้้�งหมด
นั้้�นล่่ะ นั่่�นล่่ะอย่่างน้้อยท่่านจึึงว่่าให้้หััดมีีทานรัักษาศีีลไว้้นะ
และสอนให้้ภาวนาควบคู่่�กัันไป ได้้เท่่าไหร่่ก็็เอา แต่่ให้้ทานรัักษา
ศีีลนี่่�เป็็นเบื้้�องต้้นของพระพุุทธศาสนา อัันนี้้�จะขาดไม่่ได้้ ถ้้าขาด
ให้้ทานแล้้วก็็หมดเท่า่ นั้้�นล่ะ่ ให้้เราพููดนี่�่ก็็หมดเท่่านั้น้� ล่ะ่
สมมติิว่่าได้้เกิิดเป็็นมนุุษย์์ก็็เป็็นคนอนาถา เพราะไม่่มีี
อานิิสงส์์การให้้ทานไว้้ เพราะท่่านตรััสไว้้แล้้วว่่าอานิิสงส์์การ
ให้้ทาน มนุษุ ย์ส์ มบััติิ คนที่ร่� วยอยู่�แล้้วนั้้น� เขามีีบุญุ เก่า่ เคยให้้ทาน
มาแล้้ว ผู้้�ที่่�ร่ำ��รวยสวยงามก็็เพราะมีีศีีลมาแล้้ว ผู้้�ขี้ �เหร่่ก็็เป็็นผู้้�ที่่�
ฆ่า่ สััตว์ต์ ััดชีีวิติ มาทำ�ำ บาปทำ�ำ กรรมมา มัันมีีมาถึงึ ในยุคุ ปัจั จุบุ ัันนี้้ล� ่ะ่
ดููเอา ถึึงว่่าไม่่น่่าเป็็นที่�ต่ ำ�ำ หนิิติิเตีียนกัันหรอก กรรมใครกรรมมััน
กััมมุุนา วััตตะตีี โลโก สััตว์์โลกย่่อมเป็็นไปตามกรรมที่่�กระทำำ�
ไว้้แล้้ว ไม่่มีีอำำ�นาจใดๆ เหนืือกรรมไปได้้ กรรมเท่่านั้้�นมีีอำ�ำ นาจ
บัันดาลสััตว์์โลกให้้เป็็นไปต่่างๆ นานา สมััยใดก็็ตาม ใครจะเชื่ �อ

50 ธรรมคำ�สอน

หรืือไม่่เชื่่�อก็็ตาม กฎธรรมชาติิธรรมดามัันมีีของมัันอยู่�แล้้ว
พระองค์์ไปรู้้�ขึ้ �นมา ก็็เลยมาสอนกัับสิ่่�งที่่�มัันเป็็นจริิงอยู่�แล้้ว
ให้้พวกเราพิิจารณาให้้มัันเข้้าใจชััด แล้้วจะได้้เว้้นได้้วางได้้ปล่่อย
ได้้ประพฤติปิ ฏิิบััติิตามมััน ที่ม่� ัันเป็็นจริิงอยู่� มัันเป็น็ กฎธรรมชาติิ
ท่่านเรีียกว่่ากฎธรรมะ ธรรมะคืือธรรมชาติิ พระองค์์รู้้�แล้้ว
ก็ย็ อมรัับธรรม ปฏิบิ ััติติ ามธรรม เคารพธรรม บููชาธรรม เพราะมััน
มีีอำำ�นาจเหนืือกว่่าเรา สามโลกธาตุุนี้้�อยู่�ในอำำ�นาจของกรรม
ทั้ง�้ หมด กรรมดีีก็เ็ รีียกว่า่ กุศุ ลกรรม กรรมไม่่ดีีก็เ็ รีียกว่า่ อกุศุ ลกรรม
หรืือว่า่ กรรมดำ�ำ กรรมขาวที่่�ท่่านว่่านั่่น� ถ้้าอยู่�ในกรรมนี้้�ก็ต็ ้้องหมุนุ
ไปตามกรรม กงกรรมกงเกวีียนท่่านว่่าเหมืือนล้้อรถหมุุนไปอยู่�
อย่่างนั้้�นแหละ องค์์หลวงตาว่่าเหมืือนมดแดงไต่่ขอบกระด้้ง
นั่่น� แหละ มัันไต่อ่ ้้อมไปเรื่อ� ยนั่่น� แหละ มัันจะสุดุ มั้ย�้ ล่ะ่ ขอบกระด้้งน่ะ่
มัันไต่่ไปแล้้วมัันก็็ว่่าเป็็นที่่�ใหม่่อยู่�เรื่�อย อัันที่่�จริิงมัันไต่่ไปกี่่�ครั้้�ง
แล้้วล่่ะ ที่่�เราเกิิดมาตายนี่่�ก็็ไม่่รู้้�ว่่ากี่่�ครั้้�งแล้้วล่่ะ ที่่�เรานั่่�งอยู่่�นี่่�มััน
ก็็เคยเป็็นที่่�ตายของเรานี่่�น่่ะ เพราะว่่ามัันกี่่�กััปกี่่�กััลป์์แล้้วการ
เกิิดมานี่่� ขนาดพระพุุทธเจ้้าปริินิิพพานไปก็็ ๒๕๐๐ กว่่าปีีแล้้ว
เราได้้ตายไปกี่่�ครั้้�งแล้้วนี่่� เกิิดกี่่�ครั้้�งแล้้วนี่่� ท่่านยัังอุุปมาอุุปมััยไว้้
กระดููกคนคนเดีียวนี้้เ� อาตั้ง�้ แต่ท่ ี่เ�่ คยเกิดิ มาแล้้วเอามาซ้้อนกัันไว้้นี่�่
ใหญ่เ่ ท่า่ ภููเขาแล้้วนะ ถ้้ามัันไม่เ่ ปื่�่อยลงเป็น็ ดินิ น้ำ��ำ ตาที่�เ่ กิดิ มาเนี่่ย�
ร้้องไห้้ดีีใจเสีียใจนี้้� ถ้้าเอามารวมกัันนี้้�มากกว่า่ น้ำ�ำ�ทะเลมหาสมุทุ ร
นี่่�ล่่ะพระพุุทธเจ้้าไปกัับสามเณรองค์์หนึ่่�งขึ้ �นภููเขาไปมองเห็็น
น้ำำ��ทะเลจากที่่�นั้้�น พระองค์์ว่่า เณรเห็็นมั้้�ยน้ำำ��ทะเลนั้้�นน่่ะ เห็็น

หลวงพิ่อสมคดิ อจำโล 51

พิรั้ะเจำ�าข�า เจำ�าเห็นนำ�าที่ะเลแล�วม่ความรั้้�สึกอย่างไรั้ โอ�ว
ข�าพิรั้ะพิุที่ธเจำ�าได�เห็นนำ�าที่ะเลแล�ว ย�อนกล้บมาพิิจำารั้ณาด้แล�ว
ตุ้�งแตุ่ข�าพิรั้ะพิุที่ธเจำ�าเกิดมาแล�วนำ�าตุาที่่�รั้�องไห�อย้่แตุ่ละชาตุิเน่�ย
มากกว่านำ�าที่ะเลมหาสมุที่รั้อ่กพิรั้ะเจำ�าข�า เออ ถ้กแล�วเณรั้ น้�น
ฟังั สิ เอาละ่ ไป์ พิอ

นตฺุถิ จำิตฺุเตุ ป์สนฺนมฺหิ
อป์ฺป์กา นาม ที่กฺขิณา.
เมือ� จำิตุเล�ือมใสแลว�
ที่ก้ ขณิ าที่านช�อื วา่ น�อย ย่อมไมม่ ่.

ขุ.วิมาน. ๒๖/๘๒.

52 ธรรมคำ�สอน

ธรรมคำำ�สอน บทที่่� ๑๐

เข้้าโรงเรีียนอยู่�ชั้น� ป.๒ ก็ไ็ ม่ม่ ีีแม้้จัักรยาน หมดทั้ง�้ บ้้านมีีวิทิ ยุุ
๒ อััน เอาไปฟังั เลขรางวััลที่�่ ๑ เจ็็ดวัันออกครั้�้งหนึ่่�ง ไปรัับจ้้างมา
ก็็มาซื้ �อเลขหมด ท่่านว่่าเจ็็ดวัันยัักษ์์จะมากิินคนครั้้�งหนึ่่�ง เจ็็ดวััน
มัันออกครั้ง� หนึ่่ง� นะเลขน่ะ่ สีีแดงรางวััลที่�่ ๑ ได้้ล้้านห้้าแสน จัักรยานก็็
ไม่เ่ คยมีี มีีแต่เ่ กวีียน มีีแต่ร่ ถม้้า ไปไร่ไ่ ปนาไปบ้้านนั้น�้ บ้้านนี้้ก� ็เ็ ดินิ เอา
เดินิ ตามทางเกวีียนนั่่น� แหละไป มีีเงินิ ๓ บาท ๔ บาทก็็ไปบุุญได้้
หมดคืนื เพราะว่า่ ทุกุ อย่า่ งนี่�ร่ าคาถููก สลึงึ หนึ่่ง� ซื้อ� ขนมกินิ ก็ไ็ ม่ห่ มด
เพราะว่า่ เงินิ มัันมีีค่า่ มาก ไปทำ�ำ บุญุ อยู่่�บ้้านน้ำ��ำ โมง อำ�ำ เภอท่า่ บ่อ่ นี่�่
เงินิ ๓ บาท ไปอยู่� ๒ คืืนได้้ ใช้้คืืนละสลึงึ แค่น่ ั้�น้ ก็อ็ ิ่่ม� แล้้ว เดินิ เอา
เป็็นเพื่่�อนกัันไปหมดผู้ห�้ ญิิงผู้�ช้ ายคนเฒ่า่ คนแก่่
แต่ว่ ่า่ ทุกุ วัันนี้้ส� มบููรณ์ห์ มด ใครว่า่ บ้้านนอกไม่ม่ ีี มีีเหมือื นกััน
กัับในเมืือง เรีียกว่่าเจริิญจนสุุดยอดแล้้วก็็ถููก บ้้านเมืืองเดี๋๋�ยวนี้้�
แต่่ว่่าสำำ�คััญอยู่�ที่่�หััวใจของคน ไม่่เหมืือนเดิิม พ่่อแม่่แต่่ก่่อนได้้ปูู
ได้้ปลาได้้อะไรมานี่่� แบ่่งเอาไปให้้ป้้าให้้อาให้้ลุุงนะ ไปหาปลาได้้
มาเป็น็ ข้้องที่น�่ี้้ก� ็็ คนนั้น�้ ก็ข็ อหน่อ่ ยหนึ่่ง� คนนี้้ก� ็ข็ อหน่อ่ ยหนึ่่ง� พอถึงึ
บ้้านเหลืือส่่วนหนึ่่�งก็็มีี แต่่ก็็ไม่่ได้้ว่่าอะไร เป็็นประเพณีีอย่่างนั้้�น
บ้้านเมือื งแต่เ่ ก่า่ ถึงึ ว่า่ เออ มัันเจริญิ ไปคนละทางนะบ้้านเมือื งเนี่ย�่
เดี๋๋ย� วนี้้ม� ัันเจริญิ ด้้านวััตถุุ แต่ก่ ่อ่ นมัันเจริญิ ด้้านจิติ ใจ มีีการเอื้้อ� เฟื้้อ�
เผื่่�อแผ่่อาศััยซึ่่�งกัันและกััน ช่่วยเหลืือกััน เดี๋๋�ยวนี้้�เอาเงิินว่่ากััน

หลวงพ่อสมคิด อจโล 53

ใครไม่่มีีเงิินเหมืือนว่่าจะไม่่มีีพี่่�น้้องเลย ใครเงิินมากคนนั้้�นมีีพี่่�
น้้องมาก เหมือื นจะเป็น็ อย่่างนั้น�้ เดี๋๋�ยวนี้้�
มาทุกุ วัันนี้้� จิิตใจของคนเนี่ย่� ไม่่ค่่อยมีีคุุณธรรม คือื ไม่่ค่อ่ ยมีี
หิิริโิ อตตััปปะ หิริ ิิ ความละอายแก่่ใจ โอตตััปปะ ความเกรงกลััว
ต่่อบาป เดี๋๋�ยวนี้้�ไม่่ค่่อยมีี ทำำ�ตามกิิเลสความพอใจกัันหมด
ไม่่ว่่าอยู่�ที่่�ไหนทั่่�วทั้้�งโลก เหมืือนกัันหมดเลย แม้้แต่่นัักบวชก็็ยััง
ไม่่เหมืือนเดิิมนะเดี๋๋�ยวนี้้� แสวงหาเหมืือนกัันกัับญาติิโยมไม่่
แตกต่า่ งกัันเลย การทำ�ำ บุญุ ส่ว่ นมากก็ท็ ำ�ำ แต่พ่ ิธิ ีี ไม่ค่ ่อ่ ยเป็น็ บุญุ แท้้
มัันประกอบกัันหมดทุุกอย่่าง ผู้้�ให้้ทานก็็ให้้ทานเพื่่�อความหวััง
ทำำ�ความดีีเพื่่�ออยากเป็็นผู้้�ใหญ่่บ้้าน อยากเป็็น อ.บ.ต. ต้้องทำำ�
ความดีีไว้้ เผื่่�อว่่าเวลานั้้�นแล้้วเขาจะได้้เลืือก เอาลาภเอายศ
เอาสรรเสริิญเอาชื่่�อเอาเสีียง จะมีีไปอย่่างนั้้�นน่่ะมาก แล้้วการ
ให้้ทานก็็ปรารถนาความโชคดีี อยากร่ำ���อยากรวยอยากถููกเลข
ถููกเบอร์์ อยากพ้้นภัยั อัันตราย อยากอยู่�นอกๆ
อย่่างนี้้�มัันจึึงไม่่เข้้าถึึงที่่�ท่่านสอนไว้้ ท่่านสอนไว้้นั้้�นมีี
อริยิ สััจทั้ง�้ ๔ คืือโลกนี้้ล� ้้วนแต่เ่ ป็็นทุุกข์์ โลกนี้้เ� ป็็นเหตุุให้้เกิิดทุกุ ข์์
ถ้้าผู้ใ้� ดฉลาดแล้้วก็็รู้�จ้ ัักทุุกข์์ แล้้วก็อ็ อกจากทุุกข์์ได้้ ออกจากทุกุ ข์์
ได้้ระดัับหนึ่่ง� ท่า่ นก็เ็ รีียกว่า่ เป็น็ มรรค เป็น็ สััมมาทิฏิ ฐิคิ วามเห็น็ ชอบ
เมื่่อ� เห็น็ ระยะนี้้ว� ่า่ เหตุใุ ห้้เกิดิ ทุกุ ข์น์ ี่ค�่ ือื เรื่อ� งเหล่า่ นี้้� เหตุใุ ห้้เกิดิ ทุกุ ข์์
คืืออย่่างไร อยากได้้เกิินความพอดีี ท่่านเรีียกว่่าสมุุทััยเป็็นเหตุุ
ให้้เกิิดทุุกข์์ เราไม่่มีีอย่่างนี้้�ก็็ไปกู้้�ไปยืืมมา แล้้วก็็ใช้้เขาไม่่หมด

54 ธรรมค�ำ สอน

เอาไปเอามาก็เ็ ดืือดร้้อนไปหมด จนทั่่ว� ประเทศไทย ส่ว่ นรััฐบาล
มีีโครงการจะมาช่่วยเหลืือคนเป็็นหนี้้� เพราะว่่าใครก็็อยากได้้
นี่ล�่ ่ะ่ เหตุใุ ห้้เกิดิ ทุกุ ข์์ มัันเกินิ ความพอดีี ถ้้ามัันเป็น็ เศรษฐกิจิ พอเพีียง
เหมืือนที่พ่� ระเจ้้าอยู่่�หััวท่่านบอกนั้�น้ ก็็ไม่่ค่อ่ ยเดืือดร้้อน สัันตุุฏฐีี
ความมัักน้้อย สัันโดษ มีีเท่่าไหร่่ยิินดีีเท่่านั้้�น เท่่าที่่�เรามีี วัันนี้้�มีี
๑๐ บาท ก็ย็ ินิ ดีี ๑๐ บาท พรุ่่�งนี้้ม� ีี ๒๐ บาทก็ย็ ินิ ดีี ๒๐ บาท เรีียกว่า่
ยินิ ดีีเท่า่ ที่เ�่ รามีีอยู่� ก็ไ็ ม่เ่ ป็น็ เหตุใุ ห้้เกิดิ ทุกุ ข์ม์ ากนััก ก็็พออยู่่�พอกินิ
พอไปพอมา พอเลี้้ย� งชีีพเลี้้ย� งชีีวิิตได้้ คนมีีมากก็ก็ ินิ อิ่่�มนอนหลัับ
เหมืือนเดิิม คนมีีน้้อยก็็กิินอิ่่�มนอนหลัับเหมืือนเดิิม แต่่ว่่า
ความทุกุ ข์น์ ั้น�้ มีีเสมอกัันหมด นัับแต่เ่ ศรษฐีีคหบดีีราชามหากษััตริยิ ์์
พ่อ่ ค้้าประชาชนคนธรรมดา จนถึงึ สััตว์์เดรััจฉาน เป็็นทุกุ ข์์เหมืือน
กัันหมด ทุกุ ข์อ์ ยู่่�ร่างกายนี้้� นี่ล�่ ่ะ่ ท่า่ นว่า่ ทุกุ ขััง อะริยิ ะสััจจััง ทุกุ ข์เ์ ป็น็
ของจริงิ ประจำ�ำ โลก พระพุทุ ธเจ้้าท่า่ นสอนไว้้แล้้วอัันนี้้� ท่า่ นจึงึ ให้้มา
พิิจารณาภาวนาดููทุุกข์์ ว่่าทุุกข์์นี้้�เป็็นของเรามั้้�ย ตััวตนนี้้�เป็็น
ของเรามั้ย�้ ทุกุ ข์น์ี้้ถ� ้้ามัันเป็น็ ของเรา มัันบอกได้้ห้้ามฟังั มั้ย�้ มัันขอร้้อง
ได้้มั้้�ย อย่า่ เป็น็ อย่า่ งนั้้น� จงเป็็นอย่า่ งนี้้� มัันบอกได้้มั้้�ยนี่่� มัันไม่ไ่ ด้้
ท่่านจึึงบอกว่่าโลกนี้้�ไม่่เที่่�ยง มีีความเสื่่�อมสิ้้�นไปทุุกวัันเวลา
เธอทั้ง�้ หลายจงอย่า่ ประมาทเถิดิ รีีบพิิจารณาซะเสีียแต่่วัันนี้้�
ให้้มัันรู้้�เท่่าเข้้าใจมัันว่่าร่่างกายเนี่่�ยเป็็นส่่วนหนึ่่�ง ใจนั้้�นเป็็น
ส่ว่ นหนึ่่�ง ถ้้าเราเข้้าใจแล้้ว ทุกุ ข์์ก็อ็ ยู่�ที่่ก� าย หนาวร้้อนหิวิ กระหาย
เจ็็บปวด ใจไม่่มีีทุุกข์์ เพราะใจรู้�ท้ ุกุ ข์์ เพราะใจไม่ม่ ีีตััวตน ทุกุ ข์์มััน

หลวงพ่อสมคดิ อจโล 55

อาศััยกายนี้้�เกิิด เมื่่�อเกิิดขึ้ �นมาแล้้วก็็ดัับไป ทำำ�ไมถึึงอาศััยกาย
เกิิดได้้ล่่ะ ก็็เพราะกายมัันไม่่เที่่�ยง เกิิดขึ้�นมาวัันนี้้� วัันพรุ่่�งนี้้�ก็็แก่่
ไปแล้้ว แก่ไ่ ปแล้้วเสื่่อ� มโทรมไปแล้้วเรีียกว่า่ ใหญ่่ พอมาถึงึ ๕๐ ๖๐
แล้้วก็็ทรุุดลง ทรุุดลง เนี่่�ยท่่านว่่าร่่างกายเรามีีความเสื่่�อมสิ้้�นไป
ทุกุ วัันเวลา นอนหลัับอยู่่�มัันก็เ็ สื่อ� มไป ทำ�ำ อะไรอยู่่�มัันก็เ็ สื่อ� มไปหมด
ท่า่ นจึงึ รวมเรีียกว่า่ โลกนี้้ล� ้้วนแต่่เป็็นทุุกข์์ หาสุขุ ไม่ม่ ีีเลย
โลกนี้้ห� มายถึงึ โลกสัังขารร่า่ งกาย ไม่ว่ ่า่ สััตว์ไ์ ม่ว่ ่า่ บุคุ คลไม่ว่ ่า่
เพศไหนวััยใดเหมืือนกัันหมด มีีทุุกข์์เสมอกััน เจ็็บแข้้งปวดขา
ปวดท้้องปวดหััวเหมืือนกัันหมด แต่่มีีมากมีีน้้อยนั้้�นต่่างกัันอยู่�
แต่ค่ วามเป็น็ จริงิ คือื ทุกุ ข์น์ ั้น�้ เหมือื นกััน แล้้วทีีนี้้ถ� ้้าท่า่ นที่ไ�่ ม่ม่ ีีความ
พอดีีพอควรพอประมาณนี้้�ก็็ไปสร้้างเหตุุให้้เกิิดทุุกข์์ เหมืือนเรา
ไปกู้ไ�้ ปยืมื มาอย่า่ งนี้้ล� ่ะ่ นี่เ�่ รีียกว่า่ หาเหตุใุ ห้้เกิดิ ทุกุ ข์เ์ พิ่่ม� ขึ้น� ถ้้าผู้ใ�้ ด
รู้้�เท่า่ ว่่าแค่่นี้้ก� ็็พออยู่่�พอกิินไป คนมีีมากก็็กินิ อิ่่�มแค่น่ ี้้� คนมีีน้้อยก็็
กินิ อิ่่ม� แค่่นี้้� ทุุกสิ่่ง� อย่า่ งไม่่ต่่างกัันหรอก พอเกิิดมาแล้้วก็เ็ สมอกััน
หมดแล้้ว ต่่างกัันแต่่มีีมากมีีน้้อยเท่่านั้้�น แต่่ว่่ามีีมากท่่านก็็
ไม่่ได้้ตำำ�หนิิ ขอให้้มีีด้้วยความเป็็นธรรม หาด้้วยสติิปััญญาวิิชา
ความรู้้�ทางที่่�สุุจริิต นี้้�ท่่านไม่่ได้้ห้้าม ท่่านเรีียกว่่าเลี้้�ยงชีีพชอบ
การงานชอบ คืือไม่่ผิิดกฎหมายบ้้านเมืืองสัังคม การงานชอบ
เลี้้ย� งชีีพชอบ นี่ท�่ ่่านเรีียกว่่าเป็็นมรรค
สััมมาทิิฏฐิิ ความเห็็นชอบ เห็็นถููก ไม่่เห็็นผิิดจากทำำ�นอง
คลองธรรมไป สััมมาสัังกััปโป ดำำ�ริชิ อบ สััมมาวายาโม ความเพีียร

56 ธรรมคำ�สอน

พยายามชอบ คือื พยายามเสาะแสวงหาทางที่่�มัันสุจุ ริิต นี้้เ� รีียกว่า่
ความเพีียรชอบ สััมมากััมมัันโต การงานชอบ งานไม่ไ่ ด้้ผิดิ ศีีลธรรม
ผิดิ กฎหมายบ้้านเมือื งนั้น�้ แหละ สััมมาอาชีีโว เลี้ย� งชีีพชอบ เลี้ย� งชีีพ
ด้้วยความสุจุ ริติ สััมมาสติิ ระลึกึ ชอบ ระลึกึ ไม่เ่ บีียดเบีียนบุคุ คลอื่่น�
สััตว์์อื่่น� ไม่เ่ อารััดเอาเปรีียบผู้้�อื่่น� สััมมาสมาธิิ ตั้้ง� ใจมั่่น� ชอบ ไม่่ใจ
น้้อยเกินิ ไป ใครว่่าก็ใ็ ห้้อภัยั ได้้ ไม่ถ่ ึงึ กัับรบราฆ่า่ ฟัันกััน เพราะว่่า
ใจหนัักแน่่น มีีศีีลมีีธรรมครองใจอยู่� นั้น�้ เรีียกว่่าสััมมาสมาธิิ นี้้�ล่่ะ
พระพุทุ ธเจ้้าสอนให้้มีีมรรค ๘ ๘ อย่า่ งนี้้ล� ่ะ่ ผู้ม�้ ีีปัญั ญาเป็น็ ผู้ไ�้ ม่จ่ น
ปััญญาทางที่่�ชอบ สััมมาปััญญา ปััญญาชอบ หาทางสุุจริิต
เหมือื นกัันหมด จิติ ใจมัันก็ส็ งบทีีนี้้� ไม่ไ่ ด้วุ่�นวายกัับอัันอื่่น� เพราะว่า่
เราไม่่มีีปััญหาไม่่มีีความผิิด เหตุุให้้เกิิดทุุกข์์ให้้มากกว่่านี้้�ก็็ไม่่มีี
นี้้�การเลี้้�ยงชีีพเลี้้�ยงชีีวิิตในโลกอัันนี้้� แต่่โลกอัันนี้้�แม้้จะเลี้้�ยงยัังไง
ก็ต็ าม คำำ�ว่า่ โลกสัังขารร่า่ งกายนี้้� พระพุุทธเจ้้าท่า่ นจึงึ สั่่ง� ไว้้ก่อ่ นจะ
ปริินิิพพาน ดููก่อ่ นภิิกษุสุ ามเณรอุบุ าสกอุุบาสิิกาทั้ง�้ หลาย สัังขาร
ทั้้�งหลายมีีความเสื่่�อมสิ้้�นไปทุุกวัันเวลา พวกท่่านทั้้�งหลาย
จงอย่่าประมาทเถิิด รีีบพิิจารณามัันซะ กายมัันเป็น็ ทุุกข์์ กายมััน
ไม่เ่ ที่ย�่ ง กายมัันบอกไม่ไ่ ด้้ห้้ามไม่ฟ่ ังั เรีียกว่า่ ทุกุ ขััง อนิจิ จััง อนััตตา
โลกนี้้�เป็็นพระไตรลัักษณ์์ทั้้�งหมด ไม่่มีีใครอยู่่�สุุขสบายเป็็นอิิสระ
ไม่ม่ ีี ท่่านจึงึ ให้้มาพิจิ ารณามััน เรีียกว่า่ ภาวนา
พิิจารณากายเป็็นอารมณ์์ ท่่านว่่าคำำ�ว่่าทุุกข์์ มัันเจ็็บแข้้ง
เจ็็บขา ก็็ให้้พิิจารณาดููว่่าขานี้้�มัันเป็็นขาเรามั้้�ย ถ้้าเป็็นขาเราเนี่่�ย

หลวงพอ่ สมคิด อจโล 57

ทำำ�ไมบอกไม่่ได้้ห้้ามไม่่ฟััง แล้้วทุุกข์์ที่่�เกิิดขึ้ �นมานี้้�มัันมาจากไหน
แต่่ก่่อนเรานั่่�งสมาธิิตอนแรกนี้้�มัันก็็ไม่่เจ็็บ แล้้วความเจ็็บ
เวทนาเนี่ย�่ มัันมา มัันมาอาศััยกายนี้้เ� กิดิ เราก็ไ็ ปเข้้าใจว่า่ เราเจ็บ็ ขา
ขาเรา ที่่�จริิงแล้้วไม่่ใช่่ขาเราหรอก เราไปหลงแล้้วว่่าขาเราเจ็็บ
ความเจ็บ็ เวทนาก็ไ็ ม่ใ่ ช่ข่ า ขาก็ไ็ ม่ใ่ ช่เ่ วทนา เพราะมาอาศััยกัันเกิดิ ขึ้น�
ร่่างกายนี้้�มัันเป็็นของไม่่เที่่�ยง ความไม่่เที่่�ยงคืือการเกิิดขึ้ �นแล้้ว
ดัับไปนั้น�้ น่ะ่ มัันก็ม็ าอาศััยกัับความไม่เ่ ที่ย�่ ง ทำ�ำ ให้้เจ็บ็ ปวดเป็น็ ทุกุ ข์์
ถ้้าเราไปยึึดมั่่�นถืือมั่่�นว่่าความเจ็็บนั้้�นก็็เป็็นเรา ขานั้้�นก็็เป็็นเรา
มัันก็็เป็น็ เหตุใุ ห้้เกิดิ ทุกุ ข์ม์ ากขึ้น� ท่า่ นจึงึ ให้้พิจิ ารณารู้เ�้ ท่า่ มัันซะว่า่
เออ ร่า่ งกายมัันสิ่ง� ที่เ�่ ราอาศััยอยู่� เราในที่น�่ี้้ห� มายถึงึ ใจ กายหมายถึงึ
เครื่�องอยู่�ของใจ เรีียกว่่าเรืือนร่่างหรืือว่่ารููปร่่าง เรีียกว่่าร่่างกาย
เป็น็ เรือื นอยู่�ของใจ ใจมาอาศััยอยู่�ในกาย เมื่่อ� ถึงึ กาลเวลาร่า่ งกาย
แล้้วมัันก็ผ็ ่า่ นไป เรีียกว่่าเสื่่�อมสิ้้น� ไปแล้้วก็็ตายไป ใจยึึดมั่่�นถืือมั่่น�
ร่่างกายอีีกว่่ากายนั้้�นเป็็นกูู ก็็เป็็นอุุปาทานความยึึดมั่่�นอยู่�ในจิิต
ออกจากร่่างนี้้�แล้้วก็็ไปเกิิดเอาร่่างใหม่่อีีก แล้้วก็็เป็็นทุุกข์์
อีีกอยู่�ไม่่ถอยล่่ะ ท่่านให้้พิิจารณาให้้มัันแยกออกจากกัันซะ
เราก็็อยู่่�พอเราซะใจน่่ะ กายก็็อยู่่�พอกายซะ เมื่่�อจากกัันไปแล้้ว
ใจไม่ไ่ ด้้หวงร่า่ งกายแล้้ว จะไปสวรรค์์ก็็ได้้ จะไปนิพิ พานก็ไ็ ด้้ เออ
ถ้้าไปหวงร่่างกายไว้้มัันก็็กลัับไปเกิิดอีีกแก่่อีีกเจ็็บอีีกตายอีีกอยู่ �
อย่า่ งนั้�้นล่่ะ จนกระทั่่ง� ปััจจุบุ ัันนี้้�แหละ
แม้้พระพุุทธเจ้้าก็็เกิิดนัับประมาณไม่่ได้้ จนถึึงวัันตรััสรู้้�
รู้แ� ล้้วก็จ็ ึงึ มาสอนพวกเราไว้้ ให้้พวกเราประพฤติปิ ฏิบิ ััติติ าม จะรู้เ� ท่า่

58 ธรรมค�ำ สอน

เข้้าใจตามท่่าน แล้้วก็็จะไม่่เดืือดร้้อนวุ่�นวายมาก เมื่่�อล้้มหาย
ตายไปก็็ อัันนี้้�ที่่�อยู่�ของเราผ่่านไปแล้้ว เราไปอยู่่�กัับบุุญกุุศล
ที่่�เราทำำ�ไว้้นั้้�น คนไหนทำำ�บาปก็็ไปตามบาปนั้้�น ใจนั้้�นไม่่ตาย
กายนั้้�นไปเผาหมดล่่ะแต่่ละคน ไม่่ว่่าใคร แต่่ว่่าใจนั้้�นมีีความดีี
ความชั่�วอยู่�ในนั้�น้ มั้้�ย มีีอานิิสงส์์ของการให้้ทาน รัักษาศีีล เจริิญ
ภาวนาอยู่่�นั้้�นมั้้�ย ก็็ไปเกิิดตามนั้้�น ถ้้าไปเกิิดสวรรค์์ก็็มีี ๖ ชั้้�น
พรหมโลก ๑๖ ชั้้�น ถ้้าไปเกิิดชั้้�นใครชั้้�นมัันตามอำำ�นาจของบุุญ
กรรมของตััวเอง ผู้ท�้ ำ�ำ บาปทำ�ำ ชั่่ว� ก็ล็ งไปเป็น็ สััตว์น์ รกเปรตอสุรุ กาย
สััตว์เ์ ดรััจฉาน ไปลงไป ในอบายภููมิทิ ั้ง�้ ๔ เรามีีกรรมเป็น็ แดนไปเกิดิ
เรามีีกรรมเป็น็ ผู้ต�้ ิดิ ตาม เรามีีกรรมเป็น็ ที่พ�่ ึ่่ง� อาศััย เราจัักทำ�ำ กรรมดีี
กรรมชั่ว� ไว้้ ต้้องได้้รัับผลกรรมนั้น�้ สืบื ไป ท่า่ นก็เ็ อาให้้เรามาสวดมา
พิจิ ารณาอยู่่�นี่แ�่ หละ เหตุนุ ั้�้นให้้พากัันทำ�ำ เอา
ก่อ่ นนอนให้้ไหว้้พระ อรหััง สััมมา หมายถึงึ พระพุทุ ธเจ้้าเป็น็
พระอรหัันต์์ สวากขาโต หมายถึึงพระธรรมที่่�พระพุุทธเจ้้าตรััสรู้้�
แล้้วชอบแล้้ว สุุปฏิิปัันโน หมายถึึงพระสงฆ์์สาวก นัับแต่่โสดา
สกิิทาคา อนาคา อรหัันต์์ เรีียกว่่าสาวกของพระพุุทธเจ้้า ถ้้าต่ำำ��
กว่่านั้้�นเรีียกสมมติิสงฆ์์ ถ้้าได้้โสดาแล้้วเรีียกว่่าอริิยสงฆ์์ ทุุกวัันนี้้�
หาอริยิ สงฆ์ย์ ากแล้้ว มีีแต่ส่ มมติสิ งฆ์์ ไปไหนถึงึ เรีียกว่า่ พระคุณุ เจ้้า
หรืือพระสงฆ์์มาแล้้ว พระอริิยสงฆ์์เนี่่�ยท่่านนัับแต่่จิิตใจเป็็น
พระโสดาบัันขึ้�นไป ความเห็็นว่่าทุุกข์์เป็็นทุุกข์์ เห็็นว่่าเหตุุให้้เกิิด
ทุกุ ข์เ์ ป็น็ การทำำ�ให้้ทุกุ ข์์นั้น�้ มากขึ้น� ถ้้าเรารู้�ว้ ่า่ ร่า่ งกายเป็น็ ทุกุ ข์แ์ ล้้ว

หลวงพิอ่ สมคิด อจำโล 59

รั้่างกายไม่เที่่�ยงแล�ว เบื�องตุ�นเรั้่ยกว่าเรั้าเห็นชอบเห็นถ้ก เป์็น
ส้มมาที่ิฏิฐิความเห็นชอบ ใจำน้�นจำะเรั้ิ�มขึ�นไป์พิรั้ะโสดาบ้น ไม่ว่า
นก้ บวช ฆรั้าวาส หญงิ ชายไดเ� หมอื นกน้ หมด เหตุนุ น�้ ใหพ� ิากน้ ที่าำ เอา
ก่อนนอนให�ไหว�พิรั้ะแลว� น้�งภัาวนาพิุที่โธๆๆ ได� ๓ นาที่่ ๕ นาที่่
นอนตุะแคงขวาแล�วกพ็ ิทุ ี่โธๆ เอาจำนมน้ หล้บ อน้ น้น� ละ่ บญุ กุศิล
มากมายมหาศิาล สุดที่�ายน่�ก็ขออนุโมที่นาก้บพิวกที่่านที่้�งหลาย
ที่ม่� ากินมาที่านน�่ ขอให�พิรั้ ๔ ป์รั้ะการั้ คอื อายุ วรั้รั้ณะ สขุ ะ พิละ
ป์ฏิภิ ัาณธนสารั้สมบ้ตุิ มแ่ กท่ ีุ่กที่่านที่กุ คนเที่อญ

ที่ที่ำ ป์ิโย โหตุิ ภัชนฺตุิ นำ พิห้.
ผู้ใ้� ห�ย่อมเป์น็ ที่ร�่ ั้้ก

คนหม่ม้ ากยอ่ มคบเขา.

องฺ.ปจฺ ก. ๒๒/๔๓.

60 ธรรมค�ำ สอน

ธรรมคำำ�สอน บทที่�่ ๑๑

นี่ล�่ ่ะ่ พวกเดีียรถีีย์ท์ ั้ง�้ หลายมาตำ�ำ หนิพิ ระพุทุ ธเจ้้า ได้้ยินิ เขาว่า่
พระสมณโคดมเนี่่�ยไม่่ลุุกต้้อนรัับคนเฒ่่าคนแก่่ ไม่่เคารพพระ
คนเฒ่า่ คนแก่่ พระพุทุ ธเจ้้าเลยว่า่ เอ้้า จะให้้เราเคารพผู้ใ�้ ด ถ้้าเป็น็
ไข่่ไก่่ เราก็็เจาะฟองออกมาเป็็นคนแรกก่่อนเพื่่�อนในโลกอัันนี้้�น่่ะ
แล้้วจะให้้เราลุุกต้้อนรัับผู้้�ใดกราบไหว้้ผู้้�ใด ท่่านก็็ว่่าอย่่างนั้้�น
แล้้วการไม่ล่ ุกุ รัับผู้ใ�้ ดกราบผู้ใ�้ ดนั้น�้ ถููกต้้องหรือื ไม่?่ ถููกต้้อง จะให้้เรา
เคารพผู้้�ใด ก็็เราเป็็นลููกหััวปีีน่่ะ ในสามโลกธาตุุนี้้�เราตรััสรู้้�มา
ก่อ่ นใคร จะให้้เราลุกุ รัับผู้ใ�้ ดกราบผู้ใ�้ ด ท่า่ นก็ห็ าคนกราบอยู่�หรอก
ตอนตรััสรู้้�ใหม่่ๆ ว่่าเราตรััสรู้้�เองโดยชอบ เราจะกราบไหว้้ผู้้�ใดดีี
ท่่านพิิจารณาแล้้ว โอ วิิมุุตติิธรรมที่่�เราตรััสรู้้�มานี้้�ล่่ะเป็็นเครื่�อง
กราบไหว้้บููชาของเรานะ ธรรมชาติินั้้�นน่่ะ ธรรมะแท้้ ท่่านตรััสรู้้�
ท่่านก็็รู้้�ธรรมชาติินั่่�น เคารพก็็เคารพธรรมนั้้�นล่่ะทีีนี้้� เมื่่�อท่่านรู้้�
สภาวะความจริงิ ของธรรมชาติแิ ล้้ว ท่า่ นก็เ็ อามาสอนเรา เราเคารพ
ธรรมก็็เราเคารพคำำ�สอนของท่่านนี่่�ล่่ะ จนว่่าเราได้้บรรลุุธรรมลง
ธรรมชาติิเหมือื นท่า่ นแล้้ว คำ�ำ สอนนี้้�เราก็ว็ างไว้้เหมือื นกััน เอาไว้้
ให้้ผู้้�อื่่�น ท่่านถึึงเรีียกว่่าผู้้�พ้้นโลกพ้้นธรรม เหนืือโลกเหนืือธรรม
อัันนี้้ม� ัันเป็น็ สภาวธรรม คำ�ำ สอนนี้้� คือื สอนไว้้กัับสภาพความเป็น็ จริงิ
เป็น็ ของประจำ�ำ โลกอัันนี้้อ� ยู่่�น่ะ่ เช่น่ ว่า่ อริยิ สััจคือื ทุกุ ข์ก์ ็ม็ ีีประจำ�ำ โลก
สมุุทััยก็็มีีประจำำ�โลก นิิโรธ มรรคก็ม็ ีีประจำ�ำ โลก เราดำ�ำ เนินิ ตามนี้้�
เมื่่�อบรรลุุเท่่าเข้้าใจหมดแล้้วจิิตก็็เป็็นธรรมชาติิแล้้ว ธรรมเหล่่านี้้�

หลวงพอ่ สมคิด อจโล 61

ที่่�เป็็นทางดำำ�เนินิ ก็็เอาไว้้สอนให้้ผู้�อ้ ื่่น� ดำำ�เนิินเหมืือนกััน พระสาวก
ที่�บ่ รรลุุตามพระองค์ม์ าแล้้วก็เ็ ป็็นอย่่างนี้้� ก็ม็ าสอนกัันต่อ่ ไป เป็็น
มรรคปฏิิปทาทางดำำ�เนินิ ไปเพื่่อ� ที่�จ่ ะไปถึงึ ธรรมชาติินั้น�้ เหมือื นกััน
นัับแต่่การให้้ทานรัักษาศีีลเจริิญภาวนาไป นี่่�เรีียกว่่า
มรรคปฏิิปทา อริิยมรรคมีีองค์์แปด สััมมาทิิฏฐิิความเห็็นชอบ
เห็็นโลกนี้้�เป็็นทุุกข์์ เห็็นโลกนี้้�ไม่่เที่่�ยง เห็็นโลกนี้้�ไม่่ใช่่ตััวตน
บอกไม่่ได้้ห้้ามไม่่ฟััง ท่่านก็็บอกไว้้แล้้ว อริิยสััจ มัันมีีประจำำ�โลก
อยู่�อย่่างนี้้แ� หละทุุกข์น์ ่่ะ สมุทุ ััย เหตุใุ ห้้เกิดิ ทุกุ ข์์ มัันก็ม็ าหลงอยู่่�นี่่�
หลงอยู่�อริิยสััจนี่่�เดี๋๋�ยวนี้้� หลงทุุกข์์ว่่าเป็็นสุุข หลงสมุุทััยว่่าเป็็น
เหตุุให้้เกิิดสุุขอยู่่�นี่่� ทีีนี้้�หลงนิิโรธอีีก ไม่่วาง ยึึดมั่่�นถืือมั่่�น มัันก็็
ไม่่เป็็นมรรค ไม่่ใช่่ความเห็็นชอบความเห็็นถููก เป็็นความเห็็นผิิด
อยู่่�นี่่�เหมืือนเดิิม ก็็เลยไม่่เป็็นสััมมาทิิฏฐิิ แต่่เป็็นมิิจฉาทิิฏฐิิอยู่่�นี่่�
นี่่�ล่่ะมัันไปตามท่่านไม่่ได้้ เพราะว่่ามัันมาหลงอยู่่�นี่่�เดี๋๋�ยวนี้้�
พระพุุทธเจ้้าท่่านก็็ค้้นมาแล้้วทุุกข์์ สมุุทััย นิโิ รธ มรรค เมื่่�อท่า่ นรู้้�
ขึ้ �นมาแล้้วก็็เรีียกว่่าตรััสรู้้� ตรััสรู้้�ด้้วยอริิยสััจ ๔ ทุุกข์์ สมุุทััย
นิิโรธ มรรคนั่่�น เราก็็มาเรีียนรู้�้จากท่่านนี่ล่� ่ะ่
เอายัังไง ท่า่ นจะว่่ายัังไงจะเชื่�อแบบไหน มัันมีีสองอย่่างนะ
ทุกุ วัันนี้้� บางคนว่า่ สมััยพระพุทุ ธเจ้้ายัังทรงพระชนม์น์ ั้น�้ ยัังมีีมรรค
ผลนิิพพานอยู่� พอพระพุุทธเจ้้าปริินิิพพานไปแล้้ว ก็็หมดไปแล้้ว
เนี่่�ย จะว่า่ ยัังไงเนี่ย�่ เดี๋๋�ยวนี้้� เขาว่่ามีีสมััยพระพุทุ ธเจ้้า สมััยนี้้ไ� ม่่มีี
ยัังไงล่่ะ พระพุุทธเจ้้าสอนว่่าตายแล้้วเกิิด ถ้้ามีีเหตุุมีีปััจจััยน่่ะ

62 ธรรมค�ำ สอน

สมััยนี้้�ว่่าตายแล้้วสููญ เนี่่�ย บางพวกว่่ามนุุษย์์ตายแล้้วเกิิดเป็็น
มนุษุ ย์์ สััตว์ต์ ายแล้้วเกิดิ เป็น็ สััตว์์ มนุษุ ย์ต์ ายแล้้วจะไปเกิดิ เป็น็ สััตว์์
ไม่่ได้้ ที่�่พระพุุทธเจ้้าสอนไว้้ว่่ากรรมพาให้้ไปเกิิด กรรมดีีกรรมชั่�ว
เกิดิ ต่ำ��ำ เกิดิ สููงเกิดิ ที่ไ�่ หนก็ไ็ ด้้ เรากลัับว่า่ ไม่เ่ ป็น็ จริงิ โน่น่ เขาพููดกัันมา
ตั้้�งแต่่สมััยเดีียรถีีย์์สมััยพระพุุทธเจ้้าโน่่นล่่ะ ร่่างกายมัันก็็เป็็น
ธรรมชาติิของมัันอยู่�แล้้ว แล้้วพระสมณโคดมมาว่่าร่่างกายนี้้�
ไม่่ใช่่ของเรา ร่่างกายก็็เปรีียบเหมืือนแผ่่นดิินอยู่�แล้้ว พืืชพรรณ
ธััญญาหารก็็มาเกิิดกัับแผ่่นดิิน อาศััยแผ่่นดิินนี่่� เพราะร่่างกายก็็
เปรีียบเหมือื นแผ่่นดิิน
พระสมณโคดมว่่าร่่างกายไม่่ใช่่ของเรานี่่� อาศััยกัันอยู่�แท้้ๆ
ก็็มาว่่าไม่่ใช่่ของเรานี่่� ทำำ�ไมถึึงว่่าอย่่างนั้้�น พระพุุทธเจ้้าก็็เลยว่่า
เออ ร่า่ งกายไม่ใ่ ช่ข่ องเรา ที่ว�่ ่า่ ไม่ใ่ ช่ข่ องเราเนี่ย�่ เพราะมัันบอกไม่ไ่ ด้้
ห้้ามไม่่ฟััง ถ้้าเธอว่่าร่่างกายนี้้�เป็็นของเธอแล้้ว เธอบอกได้้ห้้าม
ฟัังมั้้�ยล่่ะ นั่่�น ถามกัันอยู่�ในพระไตรปิิฎกโน่่น ถ้้าเธอว่่าร่่างกาย
เป็็นตััวตนของเธอแล้้ว เธอบอกมัันได้้มั้้�ยให้้มัันได้้ตามใจหวััง
ที่เ�่ ธอบอก ปรารถนาอัันใดมัันได้้อย่่างนั้�้นมั้้ย� ร่า่ งกายนี้้� ถ้้าเธอว่า่
ร่า่ งกายเป็น็ ของเธอ ข้้อนี้้เ� ป็น็ ไปไม่ไ่ ด้้พระเจ้้าข้้า แน่ะ่ มัันไม่เ่ ชื่อ� เหตุุ
ไม่่เชื่่�อกรรม แต่่ของมีีตนมีีตััวแท้้ๆ มัันยัังพิิจารณาไม่่เข้้าใจ
รู้้�ไม่่ถึึงมััน มัันว่่าร่่างกายเป็็นตััวตนของเรานี่่�ก็็ใช่่อยู่�แล้้ว อ้้าว
แต่่ว่่าถ้้ามัันเปลี่่�ยนแปลงล่่ะ ถ้้าเป็็นของเรามัันก็็ต้้องบอกได้้สิิ
แต่เ่ ราบอกไม่่ได้้นะนั่่น� น่่ะ มัันสมควรหรืือจะบอกว่่าเป็็นของเรา

หลวงพ่อสมคดิ อจโล 63

เนี่ย�่ แล้้วสิ่ง� ไหนมัันบอกได้้ห้้ามฟังั น่ะ่ ในโลกอัันนี้้� ผม ขน เล็บ็
ฟันั หนััง เนื้้อ� เอ็น็ กระดููก นี่�่ คำ�ำ ว่า่ โลกน่ะ่ ก็โ็ ลกสัังขารร่า่ งกายนี้้ล� ่ะ่
คำ�ำ ว่่าโลกน่่ะ เหมืือนวััตถุสุ ิ่่�งของภายนอก อัันนั้้�นมัันเป็็นวััตถุุธาตุุ
ท่า่ นเรีียกว่า่ สัังขารภายนอก มัันมีีความแก่ค่ วามตายอยู่�เหมือื นกััน
เหมืือนต้้นไม้้ใบหญ้้านี้้�แหละ นี่่�เรีียกว่่าสัังขารภายนอก สัังขาร
ภายในก็็คืือ รููปเวทนาสััญญาสัังขารวิิญญาณของสััตว์์ของบุุคคล
นี่่�แหละ เกิิดแล้้วต้้องแก่่ต้้องเจ็็บต้้องตาย ยัังไม่่บอกมััน มัันว่่า
ของกูู เอาอะไรมาจ้้างวานต้้านทานขอร้้องมัันบัังคัับมัันล่ะ่ มีีอยู่่�มั้ย�
อำำ�นาจอัันนั้้�นน่่ะ ร่่างกายเอ๋๋ยจงเป็็นอย่่างนี้้�เถิิด อย่่าได้้เป็็น
อย่า่ งนั้น�้ เลย มัันก็ไ็ ม่เ่ ป็น็ อย่า่ งนั้น�้ พระพุทุ ธเจ้้าท่า่ นว่า่ แล้้วสมควร
แล้้วหรือื ว่า่ สิ่ง� ใดบอกไม่ไ่ ด้้ห้้ามไม่ฟ่ ังั ไม่อ่ ยู่�ในอำ�ำ นาจของเรา สิ่ง� นั้น�้
ว่า่ เป็น็ ของของเรา เป็น็ ตััวของเราหรือื ร่่างกายมัันเกิิดจากวิิบาก
ของกรรม ตััวเหตุุปััจจััยของการเกิดิ ก็็มาอยู่�ที่่�ใจนี่�่ อุปุ าทานความ
ยึึดมั่่�นตััณหาความอยากอวิิชชาความไม่่รู้้�ที่่�เป็็นเหตุุให้้เกิิดน่่ะ
ยัังงั้น� ก็ป็ รารถนาไปเกิดิ เอาก็ไ็ ด้้นี่�่ จะยากอะไร ยัังงั้น� ก็ไ็ ม่ต่ ้้องมาเกิดิ
เป็็นคนจนหรอก ไปเกิิดเป็น็ คนรวยโน่่น ปรารถนาเอา ไปเกิิดเป็น็
ลููกเศรษฐีีลููกเจ้้าฟ้า้ มหากษััตริิย์โ์ น่น่ ถ้้ามัันปรารถนาได้้ แต่ท่ ี่ไ�่ ปได้้
อย่า่ งนั้น�้ เพราะบุญุ คนทำ�ำ บุญุ ไว้้แล้้ว อานิสิ งส์ข์ องการบำ�ำ เพ็ญ็ บุญุ
กุศุ ลนั้น�้ พาไป ไปต่ำ��ำ ก็เ็ พราะทำ�ำ บาปนั้น�้ พาไป เราปรารถนาไปไม่ไ่ ด้้
สััตว์์ทั้้�งหลายมัันเกิิดแต่่เหตุุ เหตุุเป็็นอย่่างไรมัันก็็ไปได้้รัับผล
แบบนั้้�น เหตุุดีีผลดีี เหตุชุั่�วผลชั่ว� แล้้วที่่�ได้้เกิดิ มาแล้้ว ความดัับ
ก็็อยู่�ในความเกิิด พอเกิิดมาแล้้วไม่่วัันใดก็็วัันหนึ่่�งล่่ะต้้องดัับไป

64 ธรรมคำ�สอน

เกิิดแล้้วไม่่ตายนั้น�้ ไม่ม่ ีี ตายหมด อายุนุ ้้อยอายุุมากก็ต็ ายทั้้�งหมด
เหมือื นกััน แล้้วก่อ่ นจะตายทำ�ำ อะไรไว้้ ทำ�ำ บุญุ หรือื ทำ�ำ บาปไว้้ ก็จ็ ะไป
เกิิดตามบุุญและบาปของตนเองที่่�ทำำ�ไว้้นั้้�น ท่่านก็็สอนไว้้หมด
ปรารถนาสิ่่�งใดไม่่ได้้สิ่่�งนั้้�นนั่่�นก็็เป็็นทุุกข์์ ก็็ปรารถนาแล้้วไม่่ทำำ�นี่่�
ถ้้าปรารถนาแล้้วก็ต็ ้้องกระทำ�ำ ไปด้้วย ถึงึ เรีียกว่า่ มีีเหตุุ ถ้้าปรารถนา
เฉยๆ แล้้วไม่่ได้้ทำำ�อะไรเลยนี่่� มัันก็็เหมืือนอยากได้้เดืือนได้้ดาว
น่่ะสิิ มัันจะได้้อยู่่�มั้้�ยล่่ะเดืือนดาวน่่ะ ให้้เอาเดืือนเอาดาวเอามั้้�ย
มัันจะหล่่นลงมาเหรอ ความจริิงมัันมีีอยู่่�นี่�่ พููดไปตะพึดึ ตะพืือ
หลวงพ่่อก็็ไม่่ได้้วิิเศษเลิิศเลออะไรหรอก แต่่ว่่าหลวงพ่่อ
จัับความจริงิ เป็น็ หลััก ความจริงิ อัันไหนเราไม่รู่้เ� ราไม่เ่ ข้้าใจ เราก็เ็ ชื่อ�
พระพุทุ ธเจ้้าไว้้ก่อ่ น ถ้้ามัันไม่จ่ ริงิ ท่า่ นไม่ส่ อนไว้้หรอก แล้้วก็ค็ ำ�ำ สอน
นี่ม�่ ัันสองพัันสามพัันปีแี ล้้ว ถ้้ามัันไม่่จริงิ มัันก็็คงจะหมดไปแล้้วล่ะ่
จะสืืบทอดกัันมาจนถึึงตอนนี้้�ไม่่ได้้ ตรััสไว้้ชอบแล้้ว ก็็คืือบอกไว้้
ชอบแล้้ว บอกไว้้ถููกแล้้วเด้้อ เป็น็ อกาลิโิ ก ไม่เ่ ลือื กกาลเวลาไม่เ่ ลือื ก
กาลสมััยเด้้อ บอกไว้้อย่่างไรเป็็นอย่่างนั้้�นเด้้อ ท่่านบอกไว้้แล้้ว
จริงิ ๆ อย่า่ งนั้น�้ นะ เรายัังจะว่า่ มัันเสื่อ� มมัันสิ้น� ไปเสีียอีีก ศาสนามััน
ไม่่ใช่่ผลไม้้ มัันจะได้้ร่่วงลงไปได้้อย่่างนั้้�น ทำำ�บุุญได้้บุุญ ทำำ�บาป
ได้้บาปอยู่่�ทุุกเมื่่�อทุุกเวลาทุุกเพศทุุกวััยอยู่� แต่่เราปีีนความจริิง
ตื่่น� ความจริงิ นี่ส�่ ิิ แล้้วมัันเหนื่่อ� ยมั้ย�้ ล่ะ่ ที่ป�่ ีนี ไปแล้้วน่ะ่ คนไม่เ่ ชื่อ� บุญุ
เชื่อ� บาปนั้น�้ น่ะ่ ที่ม�่ ัันเป็น็ เคราะห์เ์ ป็น็ เข็ญ็ เป็น็ กรรมเป็น็ เวรอยู่่�นี่ก� ็ไ็ ด้้
ท่า่ นก็บ็ อกไว้้แล้้ว ธรรมะย่อ่ มรัักษาผู้ป�้ ฏิบิ ััติธิ รรม ไม่ใ่ ห้้ตกไปในที่ช�่ั่ว�

หลวงพิอ่ สมคดิ อจำโล 65

ที่น�่ ส�่ ว่ นมากที่าำ ตุามใจำตุว้ เองไป์เลย ไมต่ ุรั้งตุามที่บ�่ อกไวส� อนไวเ� ลย
ผู้ลม้นก็ผู้ิดไป์น่ะสิที่่น่� แล�วที่่านสอนไว�แบบน่�แล�ว พิาที่ำาแบบน่�
ผู้ลมน้ เป์็นแบบน�่ แตุถ่ า� เธอไป์ที่ำาแบบน้�น ผู้ลมน้ ก็จำะเป์็นแบบน้น�
ที่า่ นก็บอกไว�หมดแลว� โอย พิากน้ วา่ ที่าำ ด่ได�ด่ม่ที่่�ไหน ที่าำ ชว�้ ไดด� ่
มถ่ มไป์ แนะ่ เอาละ่ พิอ พิด้ มากแลว� สลดสง้ เวช ความจำรั้งิ มน้ มอ่ ยน่้ �่

เสนทฺ ี่โที่ เสมเุ ป์ตุิ าน.ำ
ผู้�ใ้ ห�ส�งิ ป์รั้ะเสรั้ิฐ

ยอ่ มถึงฐานะที่�่ป์รั้ะเสรั้ฐิ

อง.ฺ ปจฺ ก. ๒๒/๕๖.

66 ธรรมคำ�สอน

ธรรมคำ�ำ สอน บทที่่� ๑๒

สอนไปสอนมาจนได้้ ๔๕ พรรษา โอ๊๊ย คนจะรัับคำำ�สอน
หมดแล้้วอานนท์เ์ อ๋ย๋ เราจะนิพิ พานหนีีแล้้ว อยู่่�ก็ไ็ ม่ม่ ีีอัันสอนแล้้ว
คือื ไม่ม่ ีีคนที่ฟ�่ ังั ความเราแล้้ว ไม่ม่ ีีคนทำ�ำ ตามเราสอนแล้้ว ทิ้้ง� มัันไว้้
นี่่�แหละ ช่่างมััน มัันจะเป็็นยัังไงก็็ช่่างมััน เราดููหมดแล้้วคนที่่�
สอนได้้นั้้�นน่่ะ เราเพ่่งพระญาณดููหมดแล้้ว ดููใจนั่่�นน่่ะ ผู้้�นั้้�นจะ
สอนได้้มั้้�ย คนนั้้�นได้้มั้ย้� คนนั้น�้ ได้้มั้้�ย ได้้มั้้�ยๆๆ คนที่�่สอนได้้นั้�้น
สอนได้้หมดแล้้ว เหลืืออยู่่�นี่่�คืือคนที่่�สอนไม่่ได้้ ท่่านก็็ปล่่อยวาง
เลยทีีนี้้� เราก็ต็ กค้้างอยู่่�นี่�่ ถ้้าว่า่ ไปแล้้วเราจะเกิดิ พร้้อมพระพุทุ ธเจ้้า
อยู่�หรอกแต่่ละพระองค์์น่่ะ เพราะว่่าเราเกิิดมานี่่�กี่่�กััปกี่่�กััลป์์แล้้ว
แต่่ก็็ไม่่ได้้ตามที่่�ท่่านสอน ก็็เลยได้้มาเกิิดเหมืือนเก่่า ผู้้�ที่่�ท่่านฟััง
ความเข้้าใจแล้้วท่่านก็็ไปแล้้ว ท่า่ นก็ไ็ ม่ม่ าเกิดิ เรานี่ก่� ็็ โอ๊๊ย ทำำ�บุุญ
วัันเกิิด แน่ะ่ ถือื ว่่าเกิิดนี่ด�่ ีี แต่่เมื่่�อเกิิดแล้้วอยากได้้ความแก่ม่ ั้�ย้ ล่ะ่
ไม่่ ความเจ็บ็ ความตายล่ะ่ อยากได้้มั้�้ย ไม่่ ไม่่อยากได้้ แต่ค่ วามแก่่
ความเจ็บ็ ความตาย มัันก็ม็ าจากความเกิดิ เด้้อ พวกเธออย่่าเกิดิ
แล้้วสิ่่�งที่่�พาเกิิดนั้้�นคืืออะไรล่่ะพระเจ้้าข้้า ความยึึดมั่่�นถืือมั่่�น
ถ้้าเธอไม่อ่ ยากเกิดิ ก็ป็ ล่อ่ ยวางซะ ทิ้้ง� ให้้หมดซะ พููดง่า่ ยๆ อย่า่ งนั้น�้
อ้้าว หลวงพ่่อปล่่อยวางหมดแล้้วทำำ�ไมยัังนุ่�งผ้้าปิิดไว้้น่่ะ
อัันนี้้�มัันเป็็นประเพณีีของชาวโลก ถ้้าแก้้ผ้้าอยู่่�มัันก็็ไม่ใ่ ช่่ประเพณีี
ของชาวโลก แล้้วท่า่ นอายอยู่�เหรอถึึงเอาผ้้าปิดิ ไว้้ ไม่่ ท่่านจะเอา

หลวงพ่อสมคดิ อจโล 67

อะไรมาอาย รููปังั อะนััตตา ร่า่ งกายของท่า่ นก็เ็ ป็น็ อนิจิ จััง ไม่เ่ ที่ย�่ งแล้้ว
เป็น็ อนััตตาแล้้ว เป็น็ อสุภุ ะอสุภุ ัังแล้้ว เบื่่อ� หน่า่ ยแล้้ว ก็เ็ ลยเอาผ้้า
มาปิิดไว้้ กลััวเบื่่�อหน่่ายกลััวกิินข้้าวไม่่อร่่อย เท่่านั้้�นเอง โลกทำำ�
ยัังไงท่่านก็็ทำำ�อย่่างนั้้�น แต่่จะให้้ท่่านดีีใจกัับสิ่่�งนี้้� อายกัับสิ่่�งนี้้�
ประหม่่าเก้้อเขิินกัับสิ่่�งนี้้� ท่่านไม่่มีีแล้้ว โลกทำำ�ยัังไงก็็อยู่่�กัับโลก
ก็็ทำำ�ตามโลกซะ จนกว่่าจะได้้เอาไปเผาไฟ มัันไปแล้้วเราก็็หนีี
แล้้วล่ะ่ ทีีนี้้� ไม่ม่ าอาศััยมัันอีีก เพราะมาอาศััยมััน มัันก็เ็ ป็น็ เหมือื น
เก่่าอีีกนั้้�นแหละ มาเกิิดอีีกก็็เป็็นเหมืือนเดิิมอีีกล่่ะ พอเกิิดแล้้ว
ก็แ็ ก่่ ความแก่ก่ ็ม็ าแล้้วนั้น�้ น่ะ่ ความเจ็บ็ ก็ม็ าด้้วย ความตายก็ม็ าด้้วย
เดินิ ไปไหนมาไหน นั่่ง� นอนยืนื เดินิ ก็อ็ ยู่่�ด้้วยกัันนั่่น� ล่ะ่ ความแก่่ เจ็บ็
ตาย นอนกรนครอกๆ ก็อ็ ยู่�นั่น� ล่ะ่ ความแก่ค่ วามตาย ขี่เ�่ ครื่อ� งบินิ อยู่�
โน่น่ มัันก็อ็ ยู่่�ด้้วยนั่่น� ล่ะ่ ใครอยู่่�อำ�ำ เภอไหนจัังหวััดไหนประเทศไหน
ก็อ็ ยู่่�ด้้วยที่น�่ ั่่น� ล่ะ่ ความแก่ค่ วามตายน่ะ่ มีีหมด เช่น่ รำ��อยู่่�ก็อ็ ยู่่�ด้้วย
นั่่น� ล่ะ่ ความแก่ค่ วามตายน่ะ่ ร้้องเพลงอยู่่�ก็อ็ ยู่�ที่น�่ั่่น� ล่ะ่ ห่ม่ ผ้้าเหลือื ง
หััวโล้้นอยู่่�ก็อ็ ยู่�ที่น�่ั่่น� ล่ะ่ นุ่�งดำ�ำ นุ่่�งขาวก็อ็ ยู่�ที่น�่ั่่น� ล่ะ่ คนที่ไ�่ ม่ม่ ีีความแก่่
ความตายไม่ม่ ีีเหรอ ไม่ม่ ีี มีีหมดทุกุ คน แต่ว่ ่า่ รู้อ� ย่า่ งนั้น�้ ก็ย็ ัังว่า่ มึงึ ชั่ว�
กว่่ากูู กููดีีกว่า่ มึงึ นั้้น� น่ะ่ ทั้้ง� ๆ ที่ข�่ี้ผ� มขี้�ฟัันขี้�เล็บ็ ขี้�หนัังขี้ต� าขี้ห� ููขี้้ป� าก
มีีหมด มีีเหมืือนกัันทั้ง้� หมด แต่ก่ ็็ยัังว่่ามึึงงามกว่า่ กูู กููงามกว่่ามึงึ
มึงึ ไม่ส่ วยเท่า่ กููนั้น�้ อีีกล่ะ่ เอาอะไรมาว่า่ กัันอัันนี้้� นี้้ค� ืือสมมติิ
ความจริงิ มัันคือื ก้้อนอสุภุ ะ มีีหนัังหุ้้ม� อยู่�เป็น็ ที่ส�่ ุดุ รอบ ถ้้าพููด
แล้้วก็็เหมืือนกัับถุุงหนััง ร่่างกายเรานี้้�มีีหนัังหุ้้�มอยู่�เป็็นที่่�สุุดรอบ

68 ธรรมค�ำ สอน

แล้้วมีีช่่องอยู่� ๙ ช่่อง ถุงุ หนัังอัันนี้้�น่ะ่ ตา ๒ หูู ๒ จมููก ๒ ปาก ๑
ทวารหนััก ทวารเบา มีีแต่่ของปฏิิกููลไหลออกมาจากช่่องเหล่่านี้้�
ทั้�้งหมด ช่่องไหนก็็ตาม ขนาดนั้�้นแล้้วก็็ยัังว่า่ กููเป็น็ นางงามนะ นั่่น�
สมมติิขึ้�นมาเห็็นมั้�้ยล่ะ่ แต่่ว่า่ นางงามน่ะ่ มัันมีีขี้้ใ� นท้้องมั้ย้� ล่่ะ โอย
มีีทุุกคนแหละ ขี้�มัันเหม็็นเยี่่�ยวมัันเหม็็นมั้้�ยล่่ะ เหม็็นเหมืือนกััน
ขี้ �ตาขี้ �หููขี้้�มููกมัันมีีมั้้�ยล่่ะ มีี นี่่�ล่่ะสมมติิขึ้ �นว่่างาม เรีียกว่่าสมมติิ
แล้้วก็ห็ ลงสมมติิ หลงความจริงิ มััน ของอสุุภะไม่ส่ วยไม่ง่ าม มัันใช้้
ชื่่�อว่่าเป็็นสุุภะแปลว่่าสวยงาม นี้้�เรีียกว่่าไม่่ยอมรัับความจริิง
ใครว่า่ สกปรกใครว่า่ เน่า่ เหม็น็ ก็โ็ กรธ ใครว่า่ เธองามนะเธอหอมนะ
เธอน่า่ ลููบน่า่ ชมน่า่ หอมนะ นั่่น� ก็ด็ ีีใจ แล้้วความจริงิ มัันล่ะ่ เมื่่อ� ท่า่ น
รู้้�จัักชััดประจัักษ์์ในใจมากพอแล้้ว ท่่านจะเสีียใจเหรอ ก็็พููด
ความจริิงน่่ะ ท่่านยอมรัับความจริิงแล้้ว แต่่เราสิิยัังไม่่ยอมรัับ
ความจริิง ฝืืนความจริิง เอาความไม่จ่ ริิงนั้้�นมาดีีใจ เนี่่�ยเรีียกว่่า
หลงสมมติิล่่ะ ถ้้าความจริิงนั้้�นท่่านเรีียกว่่าธรรม ถ้้าอุุปโลกน์์ขึ้�น
ตั้้�งชื่ �อนั้้�นมาท่่านเรีียกว่่าโลกหรืือเรีียกว่่าสมมติิ แล้้วก็็หลงสมมติิ
อยู่่�นี่่�แหละเดี๋๋�ยวนี้้�น่่ะ กููดีีกููสวยกููงามกููน่่ารัักน่่าชอบอยู่่�นี่่�ล่่ะทีีนี้้�
มึงึ เป็น็ อย่า่ งนั้น�้ กููเป็น็ อย่า่ งนี้้� กููมีีเงินิ มากมึงึ มีีเงินิ น้้อย กููรวยมึงึ จน
แต่่ทีีแรกความจริงิ นั้้น� ไม่เ่ ท่า่ กัันเหรอ
ท่า่ นจึงึ ว่า่ โลกนี้้น� ั้น�้ น่ะ่ ล้้วนแต่ข่ องไม่เ่ ที่ย�่ ง มีีแต่ส่ิ่่ง� ที่ไ�่ ม่เ่ ที่ย�่ ง
สิ่่�งที่่�เที่่�ยงแท้้แน่่นอน ไม่่เปลี่่�ยนแปลง ไม่่เสื่่�อมโทรม ไม่่มีีเลย
ในโลก ท่่านจึึงว่่าโลกนี้้�เป็็นอนิิจจัังไม่่เที่่�ยง ของไม่่เที่่�ยงเป็็นทุุกข์์

หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 69

นั่่�งนานก็็ทุุกข์์ นอนนานก็็ทุุกข์์ ยืืนนานก็็ทุุกข์์ เดิินนานก็็ทุุกข์์
มัันต้้องเปลี่่�ยนแปลงไปตามความไม่่เที่่�ยงของมัันอยู่่�ตลอด แล้้ว
เปลี่ย�่ นแปลงไปขนาดนั้น�้ เอาใจมัันขนาดนั้น�้ ถึงึ เวลามัันก็ต็ ายอยู่่�ดีี
อ่่าว แล้้วอุุปััฏฐากอุุปถััมภ์์มัันทำำ�ไมตั้้�งมากมาย เดี๋๋�ยวมัันก็็ตาย
เหมือื นเก่า่ มั้ย�้ ล่ะ่ ท่า่ นจึงึ ว่า่ อาหารก็ฉ็ ัันพออยู่�ได้้ พอให้้ชีีวิติ เป็น็ ไป
เครื่อ� งนุ่�งห่ม่ ก็บ็ รรเทาไม่ใ่ ห้้หนาวร้้อนทุุกขเวทนานั้น�้ เกิดิ ขึ้น� ที่่�อยู่�
อาศััยนั้น�้ เมื่่�อเราตากแดดตากฝนมากมัันก็็เป็็นทุุกข์์ ก็็พอใช้้ให้้มััน
ทุุเลา ยารัักษาโรคเอามาบรรเทามัันไม่่ให้้มัันเจ็็บปวดมากเกิินไป
แต่ถ่ ึงึ อย่า่ งนั้�้นก็็ต้้องตาย อ้้าว โอย ใครจะรัักษาก็ร็ ัักษาเอาเถอะ
ใครที่่�ว่่ามัันสวยมัันงามมัันดีีมัันน่่ารัักน่่าชอบก็็เอาซะ ท่่านก็็ทิ้้�ง
ทั้้�งหมดนั่่�นแหละ ก็็ท่่านรู้้�แล้้วน่่ะ ธรรมะเป็็นของจริิง รููปธรรม
มัันจริงิ ยัังไงรููปธรรมน่่ะ มัันจริงิ คืือหนาวร้้อนหิวิ กระหายเจ็็บปวด
ความแก่ค่ วามเจ็บ็ ความเคลื่อ� นไหวไปมาอยู่่�นี่�่ นี่ล�่ ่ะ่ เรีียกว่า่ มัันไม่ด่ ีี
รวมแล้้วเรีียกว่่าโลกสัังขารร่า่ งกาย
รููปก็็ไม่่เที่่�ยงอยู่�แล้้ว เปลี่่�ยนแปลงเสื่่�อมสิ้้�นไปทุุกวัันเวลา
เวทนา เจ็บ็ แข้้งเจ็บ็ ขาเจ็บ็ หููเจ็บ็ ตาเจ็บ็ ทั้ง�้ นั้น�้ สััญญา จำ�ำ สิ่่ง� นั้น�้ ไว้้ก็ล็ ืมื
จำ�ำ สิ่่ง� นี้้ไ� ว้้ก็ล็ ืมื จำ�ำ สิ่่ง� นั้น�้ ไว้้ก็เ็ ปลี่ย�่ นแปลงไป สัังขารความคิดิ คิดิ นั่่น�
คิดิ นี่ค�่ ิดิ นั่่น� คิดิ นี่�่ลืมื ไป คิดิ ใหม่่ ลืมื ไป คิดิ ใหม่่ ไม่เ่ ที่ย�่ ง คิดิ ไปคิดิ มาแล้้ว
ไม่ไ่ ด้้อะไร คิดิ เหนื่่อ� ยเปล่า่ วิญิ ญาณ ก็ร็ ัับรู้ร�้ ัับทราบไปหมด มดมา
ใกล้้แขนใกล้้ขาก็ร็ ู้�้ รู้�้แล้้วก็็ดัับไป รู้�้ใหม่่อีีกก็็ดัับไปอีีก ล้้วนแล้้วแต่่
เป็น็ ของเกิดิ แล้้วดัับ ไหนคือื ของเที่ย�่ งแท้้แน่น่ อนอยู่�ในโลก อยู่�ที่ไ�่ หน

70 ธรรมค�ำ สอน

เอามาให้้ดููสิิ เอามาอวดพระพุทุ ธเจ้้าหน่อ่ ยนะ พระพุทุ ธเจ้้าหาแล้้ว
ไม่่เห็น็ ใครมีีอยู่�ไหนไปเอามาของแน่่นอนถาวร อยู่่�ประเทศไหน
หาแต่ค่ วามจริิงมาพููด ก็ค็ วามจริิงคืือธรรมะ ถ้้าศึกึ ษาหาธรรมะก็็
ศึึกษาหาความจริิง มัันไม่่ใช่่เหรอ ถ้้ามีีแต่่ลาภยศสรรเสริิญมัันก็็
ไม่ร่ ู้้แ� ล้้วล่่ะความจริงิ แต่่กระนั้น�้ มีีลาภ เสื่่�อมลาภ มีียศ เสื่่�อมยศ
มีีสรรเสริญิ มีีนินิ ทา มีีสุขุ มีีทุกุ ข์์ แน่่ะ ๘ อย่่างนี้้ค� ืือโลกธรรม ๘
ถ้้าใจมาหลงอยู่่�นี่่�ก็็ตายคาอยู่่�นี่่�แหละใจนี้้� ตายคาคืือยัังไง ก็็จม
อยู่่�กัับมัันนี่่�ล่่ะ เรีียกว่่าใจจมอยู่�ในก้้อนมููตรก้้อนคููถ ก้้อนอสุุภะ
นี่่�แหละ ทีีนี้้ก� ้้อนอสุุภะเปื่อ�่ ยเน่่าไปแล้้วก็็อยากได้้ใหม่อ่ ีีก ก็ไ็ ปเอา
ร่า่ งใหม่อ่ ีีก เรีียกว่า่ เกิดิ เกิดิ แล้้วก็็ยินิ ดีีพอใจอีีก พิจิ ารณาดููให้้ดีีๆ
ถึึงจะนอนที่่�นอนอย่่างดีี ห่่มผ้้าอย่่างดีี ขี้้�ก็็กองอยู่�ใน
ผ้้าห่่มนั้้�นอยู่� เมื่่�อมัันออกมาทางร่่างกายก็็เป็็นขี้้�เหงื่ �อขี้้�ไคล
ออกทางตาก็เ็ ป็น็ ขี้ต� า ออกทางหููก็เ็ ป็น็ ขี้ห� ูู ออกทางจมููกก็เ็ ป็น็ ขี้ม� ููก
เหม็น็ อยู่�ในนั้น�้ นี่เ�่ ราพิจิ ารณาร่า่ งกาย เรื่อ� งกรรมฐาน ฐานะแปลว่า่
ที่่�ตั้้�ง กััมมะแปลว่่าการงานของจิติ ของใจ มาพิิจารณากรรมฐาน
นั่่ง� อยู่�ที่ไ�่ หน นอนอยู่�ที่ไ�่ หน ยืนื เดินิ อยู่�ที่ไ�่ หนก็พ็ ิจิ ารณาได้้ กรรมฐาน
นี้้�น่่ะ ไม่่ต้้องไปแบกกลดให้้มัันเหนื่่�อยมัันหิิวหรอก พระพุุทธเจ้้า
ทำ�ำ มาหมดแล้้ว ๖ ปีี แบกกลดอยู่�นั่น� ผลสุดุ ท้้ายท่า่ นไปรู้อ�้ ยู่�โคนไม้้
ต้้นเดีียวนั่่�นน่่ะ ไม่ไ่ ด้้เดินิ สัักก้้าว เรานี่ถ�่ ึงึ ว่า่ เดินิ อ้้อมโลก แล้้วไป
ว่า่ เดินิ กรรมฐาน เที่ย�่ วกรรมฐาน เที่ย�่ วหากิเิ ลสยัังไม่ร่ ู้ต�้ ััว เที่ย�่ วหา
กิเิ ลสยัังไงน่่ะเหรอ? เราเห็็นอัันนั้้น� ดีีก็ด็ ีีใจกัับอัันนั้�น้ ไปเห็น็ อัันไม่่

หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 71

ถููกใจก็็ไปเสีียใจกัับอัันนั้้�น ต้้อนมาไว้้ที่่�ใจนี้้�ทั้้�งหมด ความดีีใจ
เสีียใจนั้้�น ไปไหนก็็แบกหามไป ทำำ�เป็็นเชื้้�อไว้้นั่่�นเลย ดีีใจกัับ
เสีียใจนั้้�นน่่ะ ใครมาสรรเสริิญก็็ดีีใจ ใครมาตำำ�หนิิก็็เสีียใจ แน่่ะ
เชื้้�อมัันมีีอยู่่�นั่่�นอยู่�แล้้ว สรุุปง่่ายๆ แล้้วเราเกิิดมาเอาอะไรกััน
เกิดิ มาทรมานไม่่ใช่เ่ หรอ เกิดิ มาหลงร่่างกายเรานี่่�น่ะ่ ไล่ด่ ููสิิ ขี้ห� ััว
ขี้�ตีีนใช่่ทั้้�งหมดเลย มีีแต่่ขี้� เนี่่�ยนางงามลููกสาวเศรษฐีีจะไปถวาย
พระพุุทธเจ้้าน่่ะ พระพุุทธเจ้้าว่่า โอ๊๊ย หยุุดๆๆ นั้้�นคืือหม้้อขี้ �
เอาออกไป แล้้วถููกตามที่�่ท่่านว่า่ ไว้้มั้�้ยเนี่่�ย ท่า่ นว่่าหม้้อขี้� มัันไม่ม่ ีี
อะไรที่น�่ ่า่ เอา หลวงพ่อ่ พิจิ ารณาอย่า่ งนี้้ห� มดแล้้วเดี๋๋ย� วนี้้น� ่ะ่ ใครจะ
ว่่าบ้้า เราเลิิกบ้้าแล้้วน่่ะ พวกนั้้�นยัังบ้้าอยู่�เหรอเนี่่�ย แต่่ว่่าบ้้า
ปล่่อยวางกัับบ้้าแบกหามเนี่่ย� อัันไหนมัันบ้้าหรือื มัันดีีกว่า่ กัันทีีนี้้�
มรรคแปลว่า่ ทางดำ�ำ เนินิ ให้้ไปพิจิ ารณาดูู ปฏิปิ ทาที่พ�่ ระพุทุ ธเจ้้า
พาดำ�ำ เนิิน พระพุทุ ธเจ้้าท่่านพิจิ ารณามาแล้้ว ท่่านจึึงให้้เดิินตาม
นั่่น� ล่ะ่ เรีียกว่า่ ผู้ท�้ ำ�ำ ตามคำ�ำ สอนนั้น�้ แต่อ่ ัันนี้้� โอ้้ย อัันนี้้ก� ็ข็ องกูู อัันนั้น�้
ก็ข็ องกูู เอาไปเอามาก็ต็ ายคาความไม่ส่ มหวัังอยู่่�นี่� ดููเอานะลููก ดููดินิ
เราไว้้นะ อย่า่ ให้้เขามาเอาไปได้้นะ เออ ไม่ม่ ีีใครมาเอาหรอก ก็เ็ ธอ
นั้้�นแหละจะต้้องไปฝัังอยู่�ในดิินนั้้�นน่่ะ มัันก็็ดิินหมดทุุกคนล่่ะ
อัันว่า่ แผ่น่ ดินิ นี้้น� ่่ะ ทุุกคนที่่�หมดลมไปนั้น�้ ดีีใจกัับสิ่่�งใดก็เ็ ป็็นทุุกข์์
เสีียใจกัับสิ่่�งใดก็็เป็็นทุุกข์์ พระพุุทธเจ้้าท่่านบอกไว้้แล้้ว ท่่านให้้
ออกหนีีจากดีีใจเสีียใจ คือื หมดอาลััยกัับทุุกสิ่่�งทุกุ อย่า่ ง ออกจาก
นี่ล�่ ่ะ่ ที่อ�่ อกจากทุกุ ข์น์ ่ะ่ ก็อ็ อกจากความยินิ ดีีพอใจนี้้แ� หละ นี้้แ� หละ

72 ธรรมคำาสอน

คำาว่าออกจำากทีุ่กข์น่ะ เพิรั้าะว่าทีุ่กอย่างม้นทีุ่กข์ที่้�งหมดอย้่แล�ว
ก็เพิรั้าะม้นไม่เที่่�ยง แล�วก็บอกม้นไม่ได�ที่่านเรั้่ยกว่าอน้ตุตุา
ม้นไม่ใช่ตุ้วตุนที่่�แที่�จำรั้ิง รั้่างกายน่�ก็เป์็นสิ�งที่่�ผู้สมก้นขึ�นมาเฉยๆ
หมดการั้ผู้สมก้นแล�วม้นก็แตุกสลายไป์ ดินนำ�าลมไฟัก็ไป์
ของใครั้ของมน้ ผู้ลสดุ ที่า� ยไมเ่ หลอื อะไรั้เลย เหลอื แตุค่ วามสน�ิ หวง้
ความสมหว้งแตุ่ก่อนน้�นสิ�นหว้งหมดแล�ว ก็เลยโสกะป์รั้ิเที่วะ
อาลย้ อาวรั้ณค์ ดิ ถงึ มน้ อา� ว คดิ ถงึ มน้ กไ็ ป์เกดิ กบ้ มน้ อก่ กไ็ ป์เป์น็ ก้
อ่กเหมอื นเดมิ แลว� ก็แก่อ่กเจำ็บตุายอก่ แลว� กเ็ กดิ เป์็นก้อ่กอย้่น้น�
การั้เกิดบ่อยๆ เป์็นทีุ่กข์รั้ำ�าไป์ ที่่านก็บอกไว�แล�ว ทีุ่กข้ง ชาตุิ
ป์ุน้ป์ป์ุน้ง ชาตุิแป์ลว่าการั้เกิด การั้เกิดเป์็นทีุ่กข์ ทีุ่กข้ง น้ตุถิ
อะชาตุส้ สะ ที่กุ ขย์ อ่ มไมม่ แ่ กผ่ ู้ไ�้ มเ่ กดิ พิรั้ะอยท่้ ี่ไ�่ หน อยท่้ ี่ใ�่ จำละใจำวาง
ไม่ใช่อยท่้ ี่ห่� ้วโลน� ห่มเหลอื งนะ

นิมติ ฺุตุำ สาธรุ ั้ป้ ์านำ
กตุฺ ก้ ตุเวที่ิตุา.
ความกตุ้ญ้กตุเวที่่
เป์น็ เครั้ือ� งหมายแหง่ คนด่

นยั . ส.ส.

หลวงพ่อสมคิด อจโล 73

ธรรมคำ�ำ สอน บทที่่� ๑๓

ตราบใดไม่่ได้้ใคร่่ครวญพิินิิจพิิจารณาทางปััญญาซะแล้้ว
เรื่อ� งเหล่่านี้้�จะไม่่เข้้าใจ จะไม่ช่ ััดเจน จะขุ่�นมััวมั่่ว� สุุมอยู่�นั่น� แหละ
แล้้วก็็ไปตามกิิเลสมัันเสี้้�ยมสอน แต่่ไม่่รู้้�ว่่ากิิเลสมัันเสี้้�ยมสอนให้้
กระทำ�ำ ด้้วยกาย วาจา ใจ และตา หูู จมููก ลิ้น� กาย อัันนี้้ล� ่ะ่ ตััวสำ�ำ คััญ
มากที่่ส� ุุด ถ้้าพููดเอาความจริิงแล้้วการปฏิบิ ััติิไม่่ใช่่ของง่่าย ดีีไม่ด่ ีี
เป็็นของสุุดวิิสััยของโลกก็็ว่่าได้้ นี่่�ล่่ะพระพุุทธเจ้้าถึึงท้้อพระทััยที่่�
จะมาสอน เพราะว่่ามัันละเอีียดสุุขุุมคััมภีีรภาพมาก ไอ้้พวกเรา
อยู่�ไปกิินไปโกโรโกโสไปนี่่�ก็็เท่่านั้้�นน่่ะ อยู่�ในเปลืือกในกระพี้้�มััน
จะเข้้าถึึงแก่่นก็็ไม่่ถึึง ทำำ�ทุุกอย่่างนี่่�เราทำำ�เปลืือกทำำ�กระพี้้�มััน
ทั้้�งนั้้�นแหละ เพื่่�อจะแสวงหาแก่่นมััน แต่่ผู้้�ที่่�จะถึึงแก่่นนั้้�นไม่่ใช่่
ของง่า่ ย มัันน้้อยคนผู้ท�้ ี่จ�่ ะถึงึ มัันลููบอยู่�ในเปลือื กในกระพี้้ม� ัันนี่ล�่ ่ะ่
ทำำ�ไมถึึงว่่าเปลืือกมัันกระพี้้�มััน ตราบใดไม่่มีีจิิตสงบซะแล้้ว
จะไม่่รู้้�ว่่านี้้�คืือเปลืือกกระพี้้� แล้้วแก่่นมัันอยู่่�ลึึกๆ เข้้าไปนั้้�นอีีก
อัันนั้น�้ จะคลี่ค�่ ลายด้้วยปัญั ญา ถ้้าไม่อ่ ย่า่ งนั้น�้ ก็ง็ ่ว่ มง่า่ มต้้วมเตี้้ย� ม
อยู่�อย่่างนี้้�ล่ะ่ ตลอดไปจนตาย
พููดแล้้วมัันสลดสัังเวชเหมืือนที่่�ท่่านว่่านั้้�นแหละ ไม่่ว่่าเขา
ว่่าเราเกิิดมาง่่วมง่่ามต้้วมเตี้้�ยม ผู้้�ใดอยู่�ชาติิชั้้�นวรรณะฐานะไหน
ก็็ตาม ก็็เป็็นง่่วมง่่ามต้้วมเตี้้�ยมหลงใหลใฝ่่ฝัันอยู่�อย่่างนี้้�ล่่ะ เขา
เหมือื นเรา เราเหมืือนเขา แต่ต่ ่า่ งกัันก็เ็ พีียงแต่ว่ ่า่ คำำ�พููด แต่่ความ

74 ธรรมค�ำ สอน

ประพฤติิการกระทำ�ำ นั้น�้ น่ะ่ ไม่่ค่อ่ ยต่่างกัันเท่่าไหร่่ จะเป็น็ นัักบวช
ฆราวาสหญิงิ ชายก็็ตาม พููดอย่่างนี้้ไ� ม่่ได้้ใส่่ร้้ายป้้ายสีีโลก เพราะ
ความจริิงเป็็นอย่่างนั้้�น ส่่วนมาก ถ้้าไม่่วิินิิจฉััยใคร่่ครวญเรื่�องนี้้�
จริงิ ๆ แล้้วก็จ็ ะไม่เ่ ข้้าใจเรื่อ� งนี้้เ� ลยล่ะ่ ตายคาเลยกัับความไม่รู่้� อยู่�ไป
กินิ ไป มัันพาทำำ�อะไรก็ท็ ำ�ำ ไป ไม่ร่ ู้�ว้ ่า่ ทำำ�แบบไหน และทำ�ำ เพื่่�ออะไร
อัันนี้้�ล่่ะท่่านเรีียกว่่าง่่วมง่่ามต้้วมเตี๊๊�ยมโกโรโกโส แล้้วกิิริิยาที่่�
เป็น็ ง่ว่ มง่า่ มต้้วมเตี้้�ยมโกโรโกโสไม่่ใช้้สติปิ ัญั ญาเลยนี่�่ จะฆ่า่ กิเิ ลส
ได้้อย่า่ งไรล่ะ่ ไม่ไ่ ด้้ มัันก็็สะสมกิเิ ลสอยู่�ในตััวโดยไม่ร่ ู้�้ตััวทั้้ง� นั้้�นล่ะ่
ว่า่ จะทำ�ำ อะไรนิดิ ๆ หน่อ่ ยๆ เพื่่อ� กำ�ำ จััดกิเิ ลสมัันก็ส็ ะเทือื นตััวเองซะ
กลััวตายแน่่ะ กิิเลสมัันสอนหมดนั้้�นแหละ ถ้้าผู้้�ใดจะกิินจะทาน
เล็็กๆ น้้อยๆ ก็็กลััวมัันจะหมดซะแล้้ว กิิเลสดึึงไว้้ทั้้�งนั้้�นแหละ
พวกนี้้�น่่ะ เหมืือนกัับการจะเดิินจงกรมนั่่�งสมาธิิภาวนาก็็โอย
ยืืดออกไปเหมืือนเราดึึงยาง เวลาหดเข้้ามา ตั๊๊�บทัันทีีเลย
ตั๊๊�บลงหมอนทัันทีีเลย ถ้้าไม่่ล้้มลงหมอนก็็เพลิินเพลิินอยู่่�กัับ
กิิเลส อยู่�ไปยัังงั้�้นล่่ะง่่วมง่่ามต้้วมเตี้้�ยมไปยัังงั้้�นล่่ะ แต่่ไม่่รู้ว�้ ่า่ กิิเลส
มัันกล่่อมนะ ยัังถืือว่่าเราอยู่� ก็็สลดสัังเวชอยู่�นะเนี่�ย่
เอาเด้้ออัันนี้้�ทำำ�บุุญบำำ�รุุงจิิตใจ ผู้้�ใดแสวงหาอะไรก็็ได้้รัับผล
สิ่่�งนั้้�นล่่ะ ที่่�ทำำ�แล้้วจะไม่่เกิิดผลนั้้�นไม่่มีี ไม่่ว่่าการกระทำำ�คำำ�พููด
ความคิดิ ถ้้าเจตนาเป็น็ ดีีมัันก็ด็ ีี เจตนาเป็น็ ไม่ด่ ีีมัันก็ไ็ ม่ด่ ีี ความจะดีี
ความจะไม่่ดีีมัันขึ้ �นกัับตััวเองนั้้�นล่่ะก่่อน จะใช้้ไปทางตาทางหูู
ทางจมููก ทางลิ้้�น ทางกาย ก็็ตาม มัันขึ้�นกัับเจตนา ถ้้าส่่งเสริิม

หลวงพ่อสมคิด อจโล 75

บำ�ำ รุงุ ตนและผู้้�อื่่�น ก็็เป็็นเจตนาดีีไป ถ้้ายกตนข่่มท่่านอิจิ ฉาริษิ ยา
ลบหลู่่�ดููหมิ่่�น อัันนั้้�นก็็เป็็นเจตนาร้้ายไป จะว่่าทำำ�แล้้วไม่่มีีผล
ไม่ม่ ีี มัันมีีผลเหมืือนกััน ถึงึ เราไม่่รู้�้มัันก็็ให้้ผล มัันไม่ใ่ ห้้ผลปัจั จุบุ ััน
มัันก็็ให้้ผลในอนาคต เพราะว่า่ ทุกุ สิ่่�งอย่่างมัันเกิิดเพราะเหตุุ
ท่า่ นจึงึ ว่า่ ให้้สำ�ำ รวมระวััง มีีสติริ ะลึกึ ได้้ ว่า่ อัันนี้้ค� วรอัันนี้้ไ� ม่ค่ วร
มีีสััมปชััญญะรู้�้ตััวอยู่� ว่า่ เราเป็น็ ฐานะไหนเป็็นเพศไหน เราต้้องรู้�้
ถ้้างั้้�นทำำ�ดีีไม่่ถููกดีี ทำำ�ดีีไม่่ถููกที่่� มัันไม่่ได้้ขึ้้�นอยู่่�กัับสมมติิ มัันขึ้ �น
อยู่่�กัับกุุสะลา ธััมมา คืือความฉลาด กุุสะลาแปลว่่าความฉลาด
ถ้้าฉลาดแล้้วจะเจอของดีี ถ้้าคนโง่่อวดฉลาดแล้้วจะเจอของไม่่ดีี
ส่ว่ นมากจะเป็น็ อย่า่ งนั้น�้ ทะนงตนสำ�ำ คััญตนนี่ล�่ ่ะ่ ตััวการมัันเลยล่ะ่
นี่ล�่ ่่ะตััวแท้้มััน เออ กููดีี มึึงไม่่ดีี กููดีีกว่า่ มึงึ มึึงไม่ด่ ีีกว่า่ กูู อัันนี้้ใ� ช่่
ทั้้�งหมดเลย ท่า่ นเรีียกว่า่ ตััวมานะ ๙ เครื่�องวััด วััดเขาวััดเรา คนนี้้�
สููงกว่่าเรา คนนี้้�ต่ำำ��กว่่าเรา คนนี้้�เสมอเรา นี่่�มานะ ท่่านเรีียกว่่า
มัันออกจากมิิจฉาทิิฏฐิิความเห็็นผิิดเข้้าใจผิิด เมื่่�อมีีมานะขึ้ �นมา
อััตตาก็็มีี กููเก่ง่ กููดััง กููดีี อัันนี้้ล� ่ะ่ ใช่ท่ ั้ง�้ หมด กิเิ ลสมัันสอนทั้ง�้ หมดนี่�่
ยิ่่ง� ถ้้าเป็น็ พระสงฆ์อ์ งค์เ์ จ้้านี่ท�่ ่า่ นให้้เป็น็ ผ้้าขี้ร�ิ้ว� ห่อ่ ทอง เป็น็ โสรััจจะ
ความเสงี่่�ยม
เพราะว่่ามีีศรััทธาความเชื่อ� เชื่�อตามคำ�ำ สอน ประพฤติิตาม
คำำ�สอนนั้้�น มีีวิิริิยะความเพีียรพยายาม ใช้้ปััญญาความคิิด
ให้้สอดรู้้�สอดเห็็นกัับสิ่่�งที่่�มัันรบกวน กัับสิ่่�งที่่�มัันเป็็นภััย สติิให้้
ระลึึกได้้ว่่าเราอยู่�ในฐานะไหนเป็็นเพศไหน สมาธิิให้้ตั้้�งใจมั่่�น

76 ธรรมค�ำ สอน

อย่า่ โยกเยกคลอนแคลน ปัญั ญาให้้ใคร่่ครวญพิิจารณา สิ่่�งใดไม่ร่ ู้�้
ให้้มัันรู้�้ อย่า่ ซื่อ� บื้้อ� อยู่� เป็น็ คนซื่อ� บื้้อ� อยู่�นั่น� น่ะ่ ไม่ม่ ีีประโยชน์ห์ รอก
เหมืือนกัันกัับหลัับหููหลัับตาอยู่� อย่่าให้้เป็็นอย่่างนั้้�น ต้้องให้้คิิด
อ่่านไตร่่ตรอง ยืืนเดิินนั่่�งนอนพิิจารณาใคร่ค่ รวญ อะไรสมควรทำ�ำ
อะไรสมควรพููด อะไรสมควรคิิด ต้้องพิินิิจพิิจารณาซะก่่อน
ให้้ใคร่่ครวญพิิจารณาแล้้วถึึงทำำ�ถึึงพููดถึึงคิิด ท่่านก็็บอกอยู่�
ให้้ทำำ�เอาใครเอามัันนะ ความดีีก็็อยู่่�กัับตััวเองนั้�น้ น่่ะ
การทำ�ำ บุญุ เราเจตนาทำ�ำ บุญุ มัันก็เ็ ป็น็ บุญุ อยู่�แล้้วล่ะ่ แต่ว่ ่า่ ผู้ร�้ัับ
ของบุุญนั้้�น อัันนั้้�นส่่วนหนึ่่�ง เหมืือนเราเอาข้้าวเปลืือกไปหว่่าน
ในทุ่�งนานี้้�แหละ ถ้้าทุ่�งนาไม่่มีีน้ำำ��มีีปุ๋๋�ยก็็ไม่่ได้้มาก ถ้้าทุ่�งนามีีน้ำำ��
มีีปุ๋๋�ยก็ไ็ ด้้มาก อัันนี้้� ปุญุ ญัักเขตตััง โลกััสสะ ผู้ร�้ัับของทานนี้้ต� ััวสำ�ำ คััญ
มากที่่�สุุดเลย แต่่ผู้้�ให้้ทานนั้้�นอย่่างน้้อยก็็ได้้เจตนา ได้้ละความ
ตระหนี่่� แต่่มากกว่่านั้้�นก็็ได้้บุุญมาก อัันนี้้�ให้้ทำำ�เอาแต่่ละคน
ก่อ่ นตาย ตายแล้้วเอาพระมากุสุ ะลา ธััมมา ก็ไ็ ม่ม่ ีีประโยชน์ห์ รอก
อัันนั้้�น ทำำ�ให้้สนุุกกัันเฉยๆ บุุญบาปนั้้�นได้้ตั้้�งแต่่ยัังมีีชีีวิิตอยู่่�นี่่�
ตายแล้้วใครเอาไปให้้ไม่่ได้้หรอก เพราะมัันสุุดวิิสััยแล้้ว ตอนมีี
ชีีวิติ อยู่�รีบทำำ�เอา ก่่อนนอนไหว้้พระสวดมนต์์ ได้้เท่า่ ไหร่่ก็็เอา
เห็็นลัังหนัังสืือว่่าอะไรนะ สวดมนต์์สะเดาะเคราะห์์ เอาๆ
แจกกััน ไปทำ�ำ เอา เรามัันตััวเคราะห์์อยู่�แล้้วล่่ะ สะเดาะเรานั้้น� น่่ะ
ไม่่ต้้องไปสะเดาะผู้อ้� ื่่�น นี่่�ล่่ะตััวเคราะห์ล์ ่่ะ เคราะห์์กาย เคราะห์์
วาจา เคราะห์ใ์ จ เคาะกระโหลกศีีรษะตััวเองนั้น�้ ล่่ะ เคาะผู้้�อื่่�นมััน

หลวงพิ่อสมคิด อจำโล 77

ไม่เข�าที่างหรั้อก เคาะตุ้วเองน้�นล่ะ ม้นเป์็นอะไรั้ถึงบอกยาก
สอนยาก บอกให�ไหวพ� ิรั้ะก่อนนอน มงึ ที่าำ ไมข่�เกย่ จำ ม้นเป์็นยง้ ไง
เคาะตุว้ เองนน้� แหละ เอา รั้้บพิรั้ พิด้ ไป์ที่้�วนะ ขออภั้ย พิด้ แลว� ก็
หว้ เรั้าะ ไม่ใช่ว่าเยาะเย�ยนะ คือมน้ ขำา ฮา่ ๆ มน้ ขำาที่า่ นขาำ ตุว้ เอง
พิอม้นพิ้ดถึงการั้ง่วมง่ามตุ�วมเตุ่�ยมล่ะก็ สลดส้งเวช เข�าใจำม้�ยล่ะ
ดุมย้� เนย�่

อนตุถฺ ำ ป์รั้วิ ชเฺ ชตุิ
อตุถฺ ำ คณฺหาตุิ ป์ณฑฺ ์ิโตุ.
บณ้ ฑ์ติ ุย่อมเว�นส�ิงที่่�ไม่เป์น็ ป์รั้ะโยชน์
ถอื เอาแตุ่ส�ิงที่เ่� ป์น็ ป์รั้ะโยชน.์

อง.ฺ จตกุ กฺ . ๒๑/๕๙.

78 ธรรมคำ�สอน

ธรรมคำำ�สอน บทที่�่ ๑๔

ไม่่ได้้ศึึกษาเล่่าเรีียนอะไรมา แล้้วก็็มาเดิินจงกรมบำำ�เพ็็ญ
ภาวนา แล้้วก็็รู้้�ขึ้�นแบบไหน ก็็เอาสิ่่�งที่่�รู้้�ขึ้�นนั่่�นแหละมาพููด แล้้ว
การที่่�เอาอะไรมาพููดก็็ถืือว่่าแน่่ใจและมั่่�นใจว่่าไม่่แหวกแนวของ
พระพุุทธเจ้้าหรืือครููบาอาจารย์์ แน่่ใจแบบนั้้�น แล้้วผู้้�ใดฟัังแล้้ว
ไม่่ไพเราะเสนาะหููก็็ถืือว่่าขออภััยไว้้ก่่อนเลย ไม่่ได้้ว่่าพููดลบหลู่�
ดููหมิ่่�นเสีียดสีีเหยีียดหยาม เจตนาไม่่ใช่่อย่่างนั้้�น เพราะการที่่�ได้้
ศึึกษามาในพระไตรปิิฎก พระพุุทธเจ้้าก็็ได้้ตรััสไว้้ว่่ามีีทาน มีีศีีล
มีีภาวนา การให้้ทานเราก็็เคยได้้ทำ�ำ มานานแล้้วล่ะ่ รัักษาศีีลเราก็็
เคยได้้ยินิ ได้้ฟังั มา เคยได้้พากัันรัักษา การให้้ทานนั้น�้ ก็โ็ มทนาด้้วย
แต่ก่ ารรัักษาศีีลนี่ม�่ ีีน้้อยมากสำ�ำ หรัับผู้ท�้ ี่จ�่ ะรัักษา มัันคล้้ายๆ กัับว่า่
มัันจะเป็็นของยากอยู่่�สัักหน่่อย แต่่ถ้้าเราเข้้าใจในพิิธีีแล้้วใน
ความหมายแล้้ว ก็ไ็ ม่ย่ าก เพราะการรัักษาศีีลนั้น�้ ท่า่ นก็บ็ อกว่า่ ให้้
สำ�ำ รวมกายวาจาใจ สิ่่�งภายนอกที่่�เราประกอบเลี้้�ยงชีีพนั้้น� อัันนั้้�น
เป็น็ ส่่วนหนึ่่�ง แต่ภ่ ายในของเรานั้�น้ เป็น็ อีีกส่ว่ นหนึ่่�ง ถ้้าไม่่เข้้าใจก็็
จะถือื ว่า่ การไปรัักษาศีีลไปเจริญิ ภาวนานั้น�้ มัันจะได้้อยู่�ได้้กินิ อะไร
คนพููดอย่่างนี้้�ก็็มีีอยู่�นะ คล้้ายกัับว่่าไม่่รู้้�จัักความหมายของคำำ�ว่่า
ภาวนา ไม่เ่ ข้้าใจในคำ�ำ ว่า่ ภาวนา การภาวนานั้น�้ ท่า่ นบอกว่า่ ตาเห็น็
ก็็รู้�้ หููได้้ยินิ ก็็รู้�้ ว่่าอัันนี้้ร� ููปอะไร อัันนี้้เ� สีียงอะไร ให้้มีีความรู้�้สึึกว่า่
รููปเนี่่�ย รููปสััตว์์รููปบุุคคลเป็็นรููปจริิงมั้้�ย นี้้�คืือมีีปััญญาพิิจารณา
รููปสััตว์์รููปบุคุ คลรููปวััตถุุสิ่่ง� ของ พวกเราก็เ็ อามาสวดกัันอยู่่�ว่า่ รููปังั

หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 79

อะนิิจจััง รููปััง อะนััตตา แน่ะ่ อัันนี้้�แหละคือื เรื่�องภาวนา
ให้้รู้�้จัักความหมายของคำำ�ว่า่ รููปังั อะนิจิ จััง รููปังั อะนััตตา
ที่พ�่ ระองค์น์ ั้น�้ ประทานไว้้แล้้ว รููปังั อะนิจิ จััง นั้น�้ แปลว่า่ รููปไม่เ่ ที่ย�่ ง
รููปััง อะนััตตา นั้น�้ แปลว่่ารููปบอกไม่ไ่ ด้้ห้้ามไม่่ฟังั เกิดิ แล้้วก็็ตั้้�งอยู่�
เสื่่�อมไปดัับไปตามกาลเวลาที่่�มาถึึง รููปััง อะนิิจจััง นั้้�นมัันก็็
เปลี่่�ยนแปลงไปนั้้�นแหละ คำำ�ว่่าไม่่เที่่�ยง แล้้วก็็ รููปััง ทุุกขััง ด้้วย
รููปเป็็นทุุกข์์นัับแต่่หนาวร้้อนหิิวกระหายเจ็็บปวด ปวดท้้อง
ปวดศีีรษะ อัันนี้้เ� รีียกว่่าทุุกข์์ แล้้วมีีมาอย่่างนี้้�นัับแต่่พระพุทุ ธเจ้้า
ยัังไม่่อุุบััติิขึ้ �น แม้้องค์์สมเด็็จพระสััมมาสััมพุุทธเจ้้าก็็เป็็นทุุกข์์
เหมืือนกัันกัับพวกเรา ท่่านจึึงไปแสวงหาสถานที่่�ที่่�มัันไม่่ทุุกข์์
เรีียกว่า่ ออกบำ�ำ เพ็ญ็ อยู่� ๖ พรรษา จนได้้ตรััสรู้้� รู้้�ว่่าโลกนี้้�จะหาสุุข
อยู่�ในโลกนี้้�นั้้�นไม่่มีี เพราะว่่าโลกนี้้�ล้้วนแต่่เป็็นทุุกข์์ ท่่านตรััสไว้้
อย่า่ งนั้น�้ แล้้วถ้้าเราไม่เ่ ข้้าใจ ก็จ็ ะพููดว่า่ จะเป็น็ ทุกุ ข์ย์ ัังไง พวกที่เ�่ ขา
รวยเขาก็็รวยมหาศาลเขาก็ม็ ีีสุุขนี่่� มัันไม่่ใช่่อย่่างนั้้�น ความหมาย
ที่่�พระพุุทธเจ้้าว่่าโลกนี้้�ล้้วนแต่่เป็็นทุุกข์์ ก็็คืือโลกร่่างกายของเรา
นี้้�แหละ เรีียกว่่าโลกสัังขาร อะนิิจจา วะตะ สัังขารา สัังขาร
ไม่่เที่่�ยงหนอ มีีความเกิิดแล้้วตั้้�งอยู่�แล้้วเสื่่�อมไปดัับไป นี่่�ท่่าน
เรีียกว่า่ รููปเป็็นทุกุ ข์์ ทุุกขััง อะริิยะสััจจััง ทุกุ ข์์เป็็นของจริิงประจำำ�
ขัันธ์ป์ ระจำำ�โลก ไม่่ว่า่ ชาติชิ ั้น�้ วรรณะฐานะเพศวััยใดก็ต็ าม คนจน
คนรวยคนสวยคนงามคนยากคนจนอะไรก็ต็ ามล่ะ่ เหมือื นกัันหมด
ไม่่ว่่าสััตว์์เดรััจฉานทุุกประเภท ท่่านจึึงบอกว่่าโลกนี้้�รวมทั้้�งหมด
แล้้วล้้วนแต่่มีีทุุกข์์ หาสุขุ ไม่ม่ ีีเลย

80 ธรรมค�ำ สอน

นี่่�ล่่ะพระพุุทธเจ้้าถึึงไปแสวงหา สถานที่่�ใดมีีความสุุขหนอ
โลกนี้้�มัันล้้วนแต่่มีีทุุกข์์อยู่�แล้้ว พอพระองค์์ไปเข้้าใจแล้้วถึึงมา
แนะนำ�ำ ให้้พวกเรานั้น�้ ปฏิบิ ััติติ ามพุทุ ธโอวาทปฏิิปทาที่ท�่ ่า่ นดำ�ำ เนินิ
มาท่่านสอนว่่า ทุุกขสััจ ร่่างกายเป็็นทุุกข์์ทนได้้ยาก นั่่�งอยู่่�ก็็เจ็็บ
นอนอยู่่�ก็เ็ จ็บ็ พลิกิ ไปพลิกิ มาเพราะบำ�ำ บััดทุกุ ข์์ ไม่ว่ ่า่ ใครอยู่�ที่ไ�่ หน
ก็เ็ หมืือนกัันหมด เพราะมัันไม่่เที่�่ยง มัันเสื่่�อมไปสิ้้�นไป บอกไม่่ได้้
ห้้ามไม่่ฟััง ไม่่มีีอำำ�นาจใดจะมาขอร้้องต้้านทานมัันได้้เลย คำำ�ว่่า
เวทนาก็็คืือความเจ็็บ เมื่่�อมัันเจ็บ็ แล้้วมัันก็ด็ ัับไป ดัับไปแล้้วก็็เจ็บ็
ขึ้น� มาใหม่่ ถึึงนอนหลัับอยู่่�มัันก็เ็ จ็บ็ มัันก็็พลิกิ ตััวไป แต่เ่ ราไม่ร่ ู้�้ตััว
ก็็มัันบรรเทาความเจ็็บมัันนั้้�นแหละที่่�มัันพลิิกไปนั้้�นน่่ะ สััญญา
ความจำ�ำ จำำ�สิ่่ง� นั้น�้ ได้้จำ�ำ สิ่่ง� นี้้�ได้้ แล้้วก็็ลืืมไป นี่่�ก็ไ็ ม่่เที่่�ยง แล้้วก็ห็ า
ตััวตนไม่่มีี ก็็เป็็นอนััตตาเหมืือนกััน สัังขารความนึึกคิิด คิิดแล้้ว
ก็็ดัับไป คิิดใหม่่อีีกก็็ดัับไปอีีก เพราะไม่่เที่่�ยง เพราะไม่่ใช่่ตััวตน
มีีเกิดิ แล้้วดัับ วิญิ ญาณความรัับทราบแล้้วก็ห็ ายไป แล้้วรัับทราบใหม่่
ก็ห็ ายไป รวมแล้้วเรีียกว่า่ รููป เวทนา สััญญา สัังขาร วิญิ ญาณเป็น็
ของไม่เ่ ที่�ย่ ง ท่า่ นรวมแล้้วเรีียกว่า่ โลก โลกสัังขารร่่างกาย อวััยวะ
ทุุกส่่วนจะไม่่เที่่�ยงทั้้�งหมด นอกจากไม่่เที่่�ยงแล้้วยัังขอร้้องไม่่ได้้
ร่่างกายเอ๋๋ยจงเป็็นอย่่างนี้้�เถิิด อย่่าได้้เป็็นอย่่างนั้้�นเลย มัันก็็
ไม่ฟ่ ัังเสีียง ท่่านจึงึ ถือื ว่า่ โลกนี้้�ไม่่น่่าอยู่�
แล้้วทุุกข์์นี่่�มัันมาจากไหน พระพุุทธเจ้้าค้้นขึ้ �นมาเรีียกว่่า
ทุกุ ขสััจ ทุกุ ข์เ์ พราะเกิดิ พอเกิดิ มาแล้้วความแก่ก่ ็ต็ ามมา ความเจ็บ็

หลวงพ่อสมคิด อจโล 81

ก็็มาด้้วย ความแตกสลายตายไปก็็มาด้้วย ทุุกคนรอวัันเวลาอยู่�
ทั้้�งนั้้�น ได้้ยิินแต่่องค์์หลวงตามหาบััวท่่านว่่าตีีตราไว้้หมดทุุกคน
แล้้วล่ะ่ ไม่ว่ ่า่ สััตว์ไ์ ม่ว่ ่า่ มนุษุ ย์์ ตีีตราไว้้ เพราะทุกุ คนก็ต็ ้้องบ่า่ ยหน้้า
ลงไปถึึงที่่แ� ตกสลาย จะเป็็นชาติชิ ั้้�นวรรณะเพศวััยใดก็ต็ าม เสมอ
กัันหมด ไม่ม่ ีีใครได้้เปรีียบเสีียเปรีียบ ต่า่ งกัันที่ช�่ ้้าหรือื เร็ว็ ผลสุดุ ท้้าย
ก็ส็ ลายไปเหมือื นกััน ถึงึ เรีียกว่า่ โลกนี้้ไ� ม่เ่ ที่ย�่ ง นอกจากไม่เ่ ที่ย�่ งแล้้ว
ยัังไม่น่ ่่าอยู่่�ด้้วย ไม่น่ ่่าเพลิดิ เพลินิ ด้้วย ท่า่ นจึงึ ตรััสไว้้ว่่า โลกนี้้�มััน
สัันนิวิ าสอยู่�อย่า่ งนี้้� มีีความเกิดิ แล้้วก็แ็ ก่เ่ จ็บ็ ตายอยู่�อย่า่ งนี้้� พวกเธอ
ทั้้�งหลายยัังพากัันเพลิิดเพลิินหััวเราะเฮฮาอยู่�เหรอ? ทำำ�ไมไม่่หา
ที่�่พึ่่�งไว้้ก่่อน
เดี๋๋�ยวนี้้�พวกท่่านทั้้�งหลายน่่ะ หวัังพึ่่�งร่่างกายกัันอยู่�เด้้อ
แม้้บุุญกุุศลที่่�เราทำำ�มาแล้้วในอดีีตก็็มาเป็็นร่่างกายเรานี้้�แหละ
ในปััจจุุบััน เราทำำ�บุุญชาติินี้้�ก็็จะไปในภพต่่อไปตามบุุญตามบาป
ที่่�เราทำำ�ไว้้ จะไปเลืือกเกิิดไม่่ได้้ ต้้องเกิิดไปตามวิิบากกรรมที่่�เรา
ทำำ�ไว้้ ท่่านจึึงให้้เรามาสวดอยู่่�ว่่า เรามีีกรรมเป็็นแดนไปเกิิด
เรามีีกรรมเป็น็ ผู้ต�้ ิดิ ตาม เรามีีกรรมเป็น็ ที่พ�่ ึ่่ง� อาศััย เราจะทำ�ำ กรรมดีี
กรรมชั่่�วไว้้จะต้้องได้้รัับผลกรรมนั้้�นสืืบไป เราก็็เอามาสวดอยู่�
พระองค์์เอามาให้้สวดให้้เป็น็ คติิ ให้้พิินิจิ พิจิ ารณากัับความหมาย
ที่่�ได้้สวดนี้้� จะเข้้าใจ แล้้วจะไม่่ยึึดตนถืือตััว จะเข้้าใจว่่าเป็็นเครื่�อง
อาศััยชั่ว� คราว ถึึงกาลเวลาแล้้วก็็จะต้้องพลััดพรากจากไป

82 ธรรมคำ�สอน

นั้�้นล่่ะท่า่ นจึึงเน้้นหนัักให้้ว่่า เดี๋๋ย� วนี้้เ� ราอาศััยบุญุ เก่า่ ก็ว็ ่่าได้้
ที่เ�่ ราทำ�ำ มาไว้้แล้้ว กิจิ โฉ มนุสุ สะปะฏิลิ าโภ การได้้เกิดิ มาเป็น็ มนุษุ ย์์
ท่า่ นก็ว็ ่า่ โชคดีีแล้้ว พร้้อมทั้ง�้ ครบอาการสามสิบิ สอง เป็น็ คนปรกติิ
เป็็นคนสมบููรณ์์ พร้้อมทั้้�งมาพบพระศาสนาคืือคำำ�สอนของ
พระพุุทธเจ้้า นี่ถ�่ ือื ว่า่ เรามีีโชคสองชั้�น้ สามชั้้�นก็็ว่า่ ได้้ นี่ล่� ่่ะท่า่ นจึงึ
บอกว่่าเราได้้ต้้นทุุนมาแล้้วคืือการเกิิดเป็็นมนุุษย์์ สติิปััญญา
เราก็็มีี ความฉลาดเราก็ม็ ีี พวกสััตว์์เดรััจฉานเขาอยากเป็น็ มนุุษย์์
แต่่เขาไม่ส่ ามารถที่�่จะเป็็นได้้เพราะบุุญไม่ถ่ ึงึ เหตุนุ ั้้�นเราได้้เปรีียบ
สััตว์์เดรััจฉานมากในโลกอัันนี้้� ผู้้�ที่่�ได้้รัับคำำ�สอนได้้รัับการอบรม
ได้้รัับการศึึกษา แล้้วเอามาใคร่่ครวญพิิจารณาดููตามที่่�เราได้้ยิิน
ได้้ฟัังได้้เล่่าได้้เรีียนมานั้้�นแหละ ให้้มัันรู้้�จัักความหมายของคำำ�
ที่่�เราสวด ยิ่่�งทำำ�วััตรเช้้าเราก็็สวดได้้ชััดเจนเลย นัับแต่่ อิิธะ
ตะถาคะโต ลงมา รููปััง อะนิิจจััง รููปััง อะนััตตา สวดไปจนถึึง
วิิญญาณััง อะนััตตา แสดงว่่ารููปทั้้�งหมดนี้้�เป็็นอนิิจจััง และเป็็น
อนััตตา ไม่่ได้้อยู่�ในอำำ�นาจของผู้้�ใด นี่่�ล่่ะ ถืือว่่าเราได้้บุุญเก่่ามา
แล้้วได้้ต้้นทุนุ มาแล้้ว มาหาเอากำ�ำ ไร คือื ความประพฤติิ การทำ�ำ บุญุ
ทำำ�กุศุ ลให้้ทานรัักษาศีีล นี่่�ก็็เรีียกว่า่ เราหากำำ�ไร ถ้้าผูู้ม� ีีกำ�ำ ไรก็จ็ ะไป
เสวยกำ�ำ ไรของเรานั้น�้ แหละ ผู้ม�้ ีีมากมีีน้้อยก็จ็ ะไปเสวยกรรมที่เ�่ ราทำ�ำ
ท่่านก็็บอกอยู่�แล้้วว่่า ดููก่่อนภิิกษุุสามเณรอุุบาสกอุุบาสิิกา
ทั้้�งหลาย สัังขารทั้้�งหลายมีีความเสื่่�อมสิ้้�นไปทุุกวัันเวลา ท่่าน
ทั้ง�้ หลายจงอย่า่ ประมาทเถิดิ รีีบเร่่งทำำ�คุุณงามความดีีเสีียแต่่วัันนี้้�

หลวงพ่อสมคดิ อจโล 83

ใครเล่า่ จะรู้ว� ่า่ วัันพรุ่่�งนี้้เ� ป็น็ วัันตายของเรา ถ้้าตายแล้้วทำ�ำ อะไรไม่ไ่ ด้้
หมดโอกาส ทำำ�อะไรไว้้ก็็ได้้ไปรัับผลอัันนั้้�น เหตุุนั้้�นเดี๋๋�ยวนี้้�เรายััง
โชคดีีถืือว่่าอยู่�ในท่่ามกลางพระศาสนา แม้้จะคล้้อยไปก็็ไม่่มาก
ยัังมีีผู้้แ� นะนำำ�สั่่ง� สอน หรืือยัังมีีผู้ป้� ฏิบิ ััติิ นัับแต่่ พ.ศ. ๒๕๐๐ มา
ผู้�้ปฏิิบััติิจะลดน้้อยถอยลง คำำ�ว่า่ ปฏิบิ ััติคิ ืือภาวนา คำ�ำ ว่า่ ปริิยััติคิ ืือ
การศึึกษา มัันมีีสองฝ่่ายคำำ�สอนน่่ะ ท่่านจะสอนไว้้ โลกุุตระก็็มีี
โลกีียะก็็มีี โลกีียะนั้้น� มีีการให้้ทานรัักษาศีีล แล้้วก็็มีีหิริ ิโิ อตตััปปะ
หิิริิความละอายต่่อบาป โอตตััปปะความเกรงกลััวต่่อบาป ไม่่ว่่า
ที่่�ลัับหรืือที่่�แจ้้ง ถ้้าเรามีีเทวธรรมไว้้อย่่างนี้้�เรีียกว่่ามีีธรรมของ
เทวดา พอเราหมดอายุขุ ััยเราก็ไ็ ปเป็น็ เทวดา ท่า่ นเรีียกว่า่ มนุสุ สเทโว
ร่่างกายเป็็นมนุุษย์์แต่่จิิตใจเป็็นเทวดาแล้้ว นี้้�เรีียกว่่าทางโลกีียะ
แต่่ทางโลกุุตตระนั้้�นต้้องเจริิญสมถะวิิปััสสนา สมถะแปลว่่า
ความสงบใจ เพราะใจนั้น�้ มัันวุ่�นวายตั้ง�้ แต่ว่ ัันที่เ�่ ราเกิดิ ก่อ่ นจะสงบใจ
ได้้ต้้องมีีคำำ�ภาวนา เช่่นว่่าเราจะเอาพุุทโธ หรืือธััมโม หรืือสัังโฆ
หรือื จะดููลมหายใจเข้้าออก พุทุ เข้้า โธออกก็ไ็ ด้้ อัันนั้น�้ ท่า่ นเรีียกว่า่
คำำ�บริิกรรมภาวนา อัันนี้้�คืือทางโลกุุตตระ นี้้�ล่่ะอย่่างน้้อยเราทำำ�
ไม่่ได้้ถึึงหลุุดพ้้นในชาติินี้้�ได้้ ก็็ทำำ�ให้้เป็็นนิิสััยไว้้ เผื่่�อว่่าเรามีีนิิสััย
แล้้วเรามีีบุุญวาสนา ไม่ต่ ้้องปรารถนาจะพบพระศรีีอาริิยเมตไตย
จะมาตรััสรู้้� เราก็็ได้้พบแน่น่ อน เพราะว่่าเรามีีนิสิ ััยไว้้แล้้ว
ท่่านจึึงว่่าศึึกษาแล้้วให้้มาฝึึกปฏิิบััติิให้้มัันเป็็นสััมมาทิิฏฐิิ
ความเห็น็ ชอบเห็น็ ถููก ส่ว่ นมากเรามัันเป็น็ มิจิ ฉาทิฏิ ฐิคิ วามเห็น็ ผิดิ

84 ธรรมคำ�สอน

ถืือว่่าทุุกสิ่่�งอย่่างนั้้�นเป็็นของๆ เรา ร่่างกายก็็เป็็นของๆ เรา
แต่่ความจริงิ นั้น้� มัันไม่เ่ หมือื นที่่�เราพููด ฟัังแต่่คำำ�ว่า่ รููปััง อะนิิจจััง
รููปััง อะนััตตา มัันไม่่ใช่่ตััวตนของเรา ถ้้าเป็็นตััวตนของเรานั้้�น
บอกต้้องได้้ห้้ามต้้องฟััง อัันนี้้�มัันบอกไม่่ได้้ห้้ามไม่่ฟััง จะมีีมาก
มีีน้้อยก็็เหมืือนกัันหมด ท่่านจึึงว่่าให้้มาเกิิดสติิปััญญาวิิชชา
ความรู้้� ให้้รู้้�ในสภาพความเป็็นจริิงของมััน เรีียกว่่าธรรมของจริิง
ที่่�ท่่านตรััสไว้้อริิยสััจ ๔ ทุุกข์์ก็็ให้้รู้้�ว่่าร่่างกายนี้้�คืือตััวทุุกข์์ ไม่่ใช่่
ตััวเรา มัันบอกไม่ไ่ ด้้ มัันไม่เ่ ที่ย�่ ง ถ้้าเป็น็ ตััวตนของเรามัันต้้องบอกได้้
มัันต้้องเที่�่ยง นี่�่ล่่ะท่า่ นจึึงว่่าให้้มาใช้้ปััญญาพิิจารณาคิิดดูู ตััวที่ว�่ ่า่
ไม่่เที่่�ยงนั้้�นผู้้�ใดเป็็นผู้้�รู้้� ตััวใจนั้้�นล่่ะเป็็นผู้้�รู้้� ใจกัับกายนั้้�นมััน
คนละอัันกััน ถ้้าเราไม่รู่้ก� ็เ็ ห็น็ ว่า่ กายก็ข็ องเรา ใจก็ข็ องเรา ความจริงิ
แล้้วไม่่ใช่่ เราคิดิ ดููง่า่ ยๆ เวลาเรานอนหลัับ เราไม่ร่ ู้เ�้ ลยว่่าร่า่ งกาย
มีี แต่่ว่่าร่า่ งกายมัันก็็มีีสััญชาติิญาณของมััน มัันก็็พลิกิ ไปพลิกิ มา
ไม่ร่ ู้ว้� ่่ามัันพลิิกกี่่�ครั้�้งล่ะ่ นอนกลางคืนื นั้้น� ล่่ะมัันบำำ�บััดทุกุ ข์ข์ องมััน
ตอนนั้้�นใจไม่่รู้้� นี่่�ล่่ะถึึงรู้้�ได้้ชััดเจนว่่าใจอัันหนึ่่�ง กายอัันหนึ่่�ง
ถึงึ อาศััยกัันอยู่่�ก็็ไม่ใ่ ช่่อัันเดีียวกััน
ที่อ�่ งค์ห์ ลวงตามหาบััวท่า่ นว่า่ ร่า่ งกายนั้น�้ เหมือื นบ้้าน จิติ ใจ
นั้้�นเหมืือนเจ้้าของบ้้าน หรืือจะเทีียบอีีกว่่า ร่่างกายนั้้�นเป็็นบ้้าน
สติปิ ััญญานั้�้นเป็็นเจ้้าของบ้้าน หััวใจนั้�้นเป็็นสมบััติิในบ้้าน ให้้เรา
เอาสติิปััญญานั้้�นรัักษาบ้้านด้้วย รัักษาสมบััติิในบ้้านด้้วยคืือใจ
เดี๋๋�ยวนี้้�บ้้านเรานั้้�นถููกไฟไหม้้อยู่่�ตลอด ไฟสามกอง ไฟราคะ

หลวงพ่อสมคิด อจโล 85

ไฟโทสะ ไฟโมหะ เผาอยู่่�ทุุกวัันเวลานาทีี ท่่านจึึงบอกว่่าให้้
พยายามขนสมบััติใิ นบ้้านนั้น้� ออกเสีีย ถ้้าไฟไหม้้ก็็ให้้ไหม้้แต่บ่ ้้าน
คืือร่่างกาย สมบััติิอย่่าให้้มัันไหม้้ เพราะสมบััติินั้้�นมีีคุุณค่่ามาก
นั้น�้ ล่ะ่ ท่า่ นว่า่ ได้้ใจคือื ได้้ธรรม ก็ใ็ จนั้น�้ ล่ะ่ เรีียกว่า่ ธรรม ท่า่ นจึงึ บอก
ว่า่ เห็น็ ใจเห็น็ ธรรม รู้ใ�้ จรู้ธ�้ รรม เข้้าใจในใจเข้้าใจในธรรม ผู้เ�้ ห็น็ ธรรม
เห็น็ พระพุทุ ธเจ้้า เพราะพระพุทุ ธเจ้้าอยู่�ที่ใ�่ จ พระธรรมเจ้้าก็อ็ ยู่�ที่ใ�่ จ
พระสงฆเจ้้าก็อ็ ยู่�ที่ใ�่ จ ไม่ไ่ ด้้อยู่�ที่อ�่ ื่่น� รวบรวมแล้้วอยู่�ที่เ�่ ดีียวทั้ง�้ หมด
ตรงกัันข้้ามสิ่ง� ที่ไ�่ ม่ส่ มปรารถนาก็อ็ ยู่�ที่ใ�่ จเหมือื นกััน เช่น่ ว่า่ ความโลภ
ความโกรธ ความหลง ความโมโหโทโส อยู่�ที่่ใ� จนี้้�เหมือื นกัันหมด
ท่่านจึึงให้้ถ่่ายถอนมัันออก เอาธรรมมาใส่่คืือความสงบ ท่่าน
เรีียกสมาธิิธรรม กุุสะลา ธััมมา ผู้้�ฉลาดต้้องเลืือกสิ่่�งที่่�เป็็นกุุศล
คือื ความสุุข เว้้นสิ่่�งที่�่เป็น็ อกุุศลคือื ความทุกุ ข์์ ให้้เลืือกเอาแต่่สิ่่ง� ที่�่
มัันเป็น็ ความสุขุ สุขุ อื่่น� ยิ่่ง� กว่า่ ใจสงบไม่ม่ ีีในโลก จะมีีสมบััติทิ ั้ง�้ ปวง
ก็็ไม่่ประเสริิฐเท่่าได้้ใจ เพราะใจนั้้�นเป็็นบ่่อเกิิดแห่่งสมบััติิทั้้�งปวง
จะปรารถนาเอาสมบััติิภายนอกหรืือสมบััติิภายในก็็ได้้ เพราะว่่า
ใจนั้้�นเป็็นผู้้�ฉลาด ถึึงอาศััยร่่างกายอยู่� ก็็รีีบใช้้มัันจนกว่่ามัันจะ
พลััดพรากจากเราไป
แต่่ความจริิงแล้้วถ้้าพููดในธรรมความจริิงแท้้ๆ กายไม่่รู้้�
เรื่ �องหรอก เขาเป็็นก้้อนธาตุุของเขา ธาตุุทั้้�ง ๔ มีีดิิน มีีน้ำำ��
มีีลม มีีไฟ นี้้�ท่่านแยกเอาไว้้หมดแล้้ว เนื้้�อ หนััง เอ็็น กระดููก
ของแข็ง็ ๆ นี่ท�่ ่า่ นเรีียกว่า่ ธาตุดุ ินิ ไม่ใ่ ช่ก่ ้้อนดินิ นะ ธาตุดุ ินิ น้ำ��ำ เลือื ด

86 ธรรมคำ�สอน

น้ำ�ำ�เหลือื ง น้ำำ�� หูู น้ำ�ำ�ตา ท่่านเรีียกธาตุุน้ำ��ำ ความอบอุ่�นเผาอาหาร
ให้้ย่อ่ ยเผาร่า่ งกายให้้ทรุดุ โทรมเผาให้้มีีความกระวนกระวายท่า่ น
เรีียกว่า่ ธาตุุไฟ ลมหายใจเข้้าออก ลมขึ้�นเบื้้อ� งบน ลมลงเบื้้�องล่า่ ง
ท่า่ นเรีียกธาตุลุ ม ธาตุุ ๔ ธาตุนุ ี้้ป� ระชุมุ กัันอยู่�ไม่ว่ ่า่ สััตว์ไ์ ม่ว่ ่า่ มนุษุ ย์์
ถึึงตั้�้งอยู่�ได้้ ถ้้ามัันไม่่สามััคคีีกัันไม่่สมดุลุ กัันเช่น่ ว่่า ธาตุดุ ิินไม่พ่ อ
โปรตีีนไม่่พอแบบที่่�หมอเขาว่่า ธาตุุน้ำำ��ไม่่พอเช่่นขาดเลืือด แน่่ะ
เห็็นมั้้�ย ต้้องให้้สมดุุลกััน โอ้้ ลมแรงเกิินไปเกิิดความดัันสููง
ก็ไ็ ม่ป่ รกติอิ ีีก ธาตุไุ ฟแรงก็ไ็ ม่ไ่ ด้้ ธาตุใุ ดธาตุหุ นึ่่ง� เกินิ กว่า่ กัันไม่ไ่ ด้้เลย
ต้้องสมดุุลกััน นี่่�แหละเราอาศััยธาตุุ เราในที่่�นี้้�หมายถึึงใจ ธาตุุ
ไม่เ่ ที่ย�่ งก็บ็ อกแล้้ว ก็ว็ ่า่ มาแล้้ว ก่อ่ นมัันจะไปให้้เราใช้้มัันซะ ให้้มััน
ให้้ทานรัักษาศีีล เจริิญภาวนา ไหว้้พระสวดมนต์์ มีีทรััพย์์สมบััติิ
เท่่าใดก็็เอาไปแลกเปลี่่�ยนเพื่่�อจะได้้ทรััพย์์ภายในมาบำำ�รุุงหััวใจ
เพราะหััวใจนั้้�นร้้องเรีียกหาเจ้้าของอยู่่�ตลอด เพราะมัันไม่่มีีที่่�พึ่่�ง
มัันไปเกาะอยู่�นู่�น อัันนั้น�้ ก็ข็ องกูู อัันนั้น�้ ก็ข็ องกูู มัันไปเกาะอยู่�โน่น่
มัันไปเกาะก็็ไปเกาะกัับของที่่�ไม่่เที่่�ยง ถึึงเวลาก็็พลััดพรากจากไป
ท่า่ นจึงึ ว่า่ ให้้ใจมีีเครื่�องอยู่�ของมััน
ร่า่ งกายมีีเครื่อ� งอยู่�หมดแล้้วล่ะ่ ไม่ว่ ่า่ ปัจั จััย ๔ อาหาร เครื่อ� ง
นุ่�มห่่ม ที่่�อยู่�อาศััย ยารัักษาโรค สมบููรณ์์หมดแล้้วเมืืองไทยเรา
แต่ใ่ จน่ะ่ สิไิ ม่ม่ ีีใครเหลีียวแลมััน ท่า่ นจึงึ บอกให้้เอาอาหารมาให้้มััน
เช่่นคำำ�บริิกรรม พุุทโธ พุุทโธ เป็็นต้้น ถ้้ามัันได้้อาหารที่่�ดีีแล้้ว
จิิตใจที่่�มัันวุ่�นวี่่�วุ่�นวายนั้้�นน่่ะมัันก็็ลดลง เยืือกเย็็นสบายขึ้ �นมา

หลวงพ่อสมคดิ อจโล 87

ท่่านเรีียกว่่าความสงบ หรืือท่่านเรีียกว่่าสมาธิิความตั้้�งใจมั่่�น
ความเยือื กเย็น็ สบายใจ นี่แ�่ หละตััวนี้้ล� ่ะ่ เป็น็ เครื่อ� งอยู่�ของใจโดยแท้้
แล้้วผู้้�ใดมีีความสงบอยู่่�บ่่อยๆ หรืือสงบอยู่่�ประจำำ�เลย แม้้เรา
หมดลมหายใจเราก็็ไปสุุคติิเมืืองสวรรค์์ได้้เพราะใจเป็็นสุุข ถ้้าใจ
เป็็นทุุกข์์ก็็ลงไปอบายภููมิิ พวกสััตว์์เดรััจฉานพวกเปรตอสุุรกาย
พวกสััตว์์นรก เพราะว่่าใจไม่่ตาย แต่่ว่่าหาตััวตนไม่่มีีนะใจก็็ดีี
ภาษาบาลีีท่่านเรีียก มะโน แปลว่า่ ใจ มะโนปุพุ พัังคะมา ธััมมา
มะโนเสฏฐา มะโนมะยา ใจนั้น�้ น่ะ่ มัันมีีมารยา มัันมีีสิ่่ง� ที่ม�่ าก่อ่ กวน
มัันไม่ใ่ ห้้สงบ ภาษาพระเรีียกว่า่ กิเิ ลส มัันมาก่อ่ กวนหััวใจให้วุ่�นวาย
อยากได้้สารพััด เมื่่�อได้้มาแล้้วก็็ไม่่พอ ก็็หมุุนอยู่�อย่่างนั้้�นเลย
เอาไปเอามาใจก็็ไม่่ได้้พัักผ่่อน จนว่า่ ร่่างกายดัับไปแล้้ว ใจก็็ไม่ไ่ ด้้
พัักผ่่อนยัังหาที่่�พึ่่�งให้้ตััวเองไม่่ได้้เลย เมื่่�อออกจากร่่างไปแล้้วจะ
ไปไหนล่่ะทีีนี้้� ก็็ไปวุ่่�นวายต่่ออีีกล่่ะ ก็็ใจไม่่ตายนี่่� ถ้้าไม่่มีีทานไว้้
ออกจากร่า่ งไปแล้้วก็ไ็ ปเป็น็ ใจอนาถา หาที่พ�่ ึ่่ง� ที่อ�่ าศััยหาที่อ�่ ยู่�ที่ก�่ ินิ
ไม่ม่ ีี นั้น�้ ล่ะ่ ท่า่ นจึงึ เรีียกว่า่ ตายไปแล้้วบางคนก็็ โอย ไม่ไ่ ด้้กินิ ข้้าวเลย
ไปใส่บ่ าตรให้้หน่อ่ ย อย่า่ งนี้้ก� ็็มีีอยู่�นะผู้�้ตายไป นั่่น� ล่ะ่ ท่า่ นจึงึ ว่า่ ให้้
บำ�ำ รุงุ ไว้้ก่อ่ น ก่อ่ นร่า่ งกายจะหนีีไปก็ใ็ ห้้เอาร่า่ งกายนี้้เ� ป็น็ เครื่อ� งมือื
ใจมัันมีีความรู้้�สึึกนึึกคิิด มีีความเจตนา แต่่อาศััยร่่างกาย
เป็น็ ผู้ท�้ ำำ�ให้้ ถ้้ารู้�เ้ ท่า่ เข้้าใจว่่าร่า่ งกายนั้น้� ส่ว่ นหนึ่่�ง ใจส่่วนหนึ่่�งแล้้ว
จะไม่่หวั่�นไหว แม้้ร่่างกายจะเจ็็บปวดก็็รู้้�ว่่ามัันเจ็็บปวด ร่่างกาย
พิิกลพิิการหรืือว่่าสลายหายไปก็็รู้้�ว่่ามัันหายไป แต่่ใจไม่่ได้้วิิตก

88 ธรรมคำ�สอน

วิจิ ารกัับมััน เพราะใจมีีเครื่อ� งอยู่� เรีียกว่า่ ใจมีีอาหาร หรือื ว่า่ มีีที่พ�่ ึ่่ง�
ตรงนี้้�ล่่ะตััวสำำ�คััญมาก ท่่านจึึงให้้ทำำ�ใจให้้มัันสงบเสีียก่่อนถึึงจะ
รู้้�ว่่ากายกัับใจเป็็นคนละอัันกััน เราเคยเข้้าใจว่่าเป็็นอัันเดีียวกััน
ความจริิงไม่่ใช่่ แล้้วผู้้�ใดก็จ็ ะรู้้�เหมืือนกัันหมดเหรอ? รู้้�เหมืือนกััน
ขอให้้ทำ�ำ ใจให้้มัันสงบแล้้วจะรู้ว�้ ่่ากายส่่วนหนึ่่ง� ใจส่่วนหนึ่่�งแน่่นอน
แม้้เวทนาความเจ็บ็ แข้้งเจ็บ็ ขาก็เ็ ป็น็ ส่ว่ นหนึ่่ง� ไม่ใ่ ช่ก่ ายเหมือื นกััน
กายส่่วนหนึ่่�ง เวทนาส่่วนหนึ่่�ง จิิตส่่วนหนึ่่�ง ธรรมส่่วนหนึ่่�ง
คนละอัันกััน ท่า่ นจึงึ เรีียกว่า่ อริิยสััจ ๔ ทุกุ ข์์ก็อ็ ยู่่�ส่ว่ นทุุกข์์ เหตุุให้้
เกิิดทุุกข์์ก็็คืือใจไปยึึดกัับร่่างกายนั้้�นว่่าเป็็นเราก็็เลยทุุกข์์ด้้วยกััน
นี้้เ� รีียกว่่าสมุทุ ััยเหตุใุ ห้้เกิิดทุุกข์์
ถ้้าผู้้�ที่่�ท่่านเข้้าใจแล้้ว ความเจ็็บมัันก็็เป็็นส่่วนหนึ่่�งไม่่ใช่่กาย
เพราะร่่างกายเรานั่่�งอยู่� เริ่ม� แรกมัันไม่่เจ็็บ พอนั่่�งไปนั่่�งมาเวทนา
ความเจ็็บถึึงมา จะว่่าขาเราเจ็็บก็็ไม่่ใช่่ เพราะเวทนานั้้�นเมื่่�อมััน
เกิดิ มาแล้้วมัันก็ด็ ัับไป ร่า่ งกายก็ย็ ัังเหมือื นเดิมิ จะว่า่ เวทนากัับกาย
เป็็นอัันเดีียวกัันก็็ไม่่ใช่่ ตอนเราอยู่่�ดีีๆ ก็็ยัังไม่่มีีความเจ็็บ
พอมัันเจ็็บมาแล้้วมัันก็็หายไป พอมัันหายไปแล้้วร่่างกายก็็ยัังอยู่�
เหมือื นเดิมิ นี่ล�่ ่ะ่ ถ้้าเราไม่ร่ ู้�้ เรานั่่ง� ภาวนา มีีความเจ็บ็ ขึ้น� มาก็ถ็ ือื ว่า่
ขาเราจะขาดซะ เดี๋๋�ยวเป็็นอััมพาตอััมพฤกษ์์ไป ที่่จ� ริิงไม่ใ่ ช่่ ขามััน
ไม่่ใช่ค่ วามเจ็็บ อัันนั้้น� มัันมาเป็็นบางครั้ง้� เวทนา อนััตตา เวทนา
ก็็ไม่่มีีตััวตน หาตััวตนก็็ไม่่มีี ถ้้าเราไม่่เข้้าใจว่่าเวทนาอัันหนึ่่�ง
กายอัันหนึ่่�ง เราก็็ไปเหมาเลยว่่าเราเจ็็บ ถ้้าพิิจารณาดููแล้้วว่่า

หลวงพ่อสมคิด อจโล 89

ร่่างกายนั้้�นน่่ะ ถ้้ามัันมีีเวทนามัันก็็ไม่่รู้้�ว่่าเวทนา เวทนามัันก็็
ไม่่รู้�้ว่า่ กาย เพราะว่่ามัันคนละอััน ต่า่ งอัันต่า่ งจริิง แล้้วอาศััยกาย
นั้้�นเกิิดเวทนาความเจ็็บนั่่�น เมื่่�อเกิิดแล้้วก็็ดัับไปตามเรื่�องของมััน
อยากเกิิดอีีกก็็เกิิดอีีก อยากดัับไปก็็ดัับไป เพราะอาศััยร่่างกาย
นั้�น้ น่่ะเป็น็ การเกิิดและดัับ
สััญญาก็เ็ หมืือนกััน เราจำ�ำ ได้้ จำ�ำ ตรงนั้้น� จำ�ำ ตรงนี้้� แต่่เอาไป
เอามาก็็ลืืมไป ไม่่มีีสาระแก่่นสารเหมืือนกััน ถึึงเรีียกว่่าสััญญา
อนััตตา หาตััวตนไม่่เจอ และอนิิจจัังด้้วย จำำ�ได้้เดี๋๋ย� วก็็ลืมื ไป สรุุป
ทั้ง�้ หมดแล้้วสัังขารก็ไ็ ม่ใ่ ช่่ คิดิ แล้้วก็ด็ ัับไป วิญิ ญาณก็ไ็ ม่ใ่ ช่่ รัับทราบ
แล้้วก็็ดัับไป ผลสุุดท้้ายหาร่่างกายตััวตนไม่่มีีเลย มีีแต่่ของที่่�
เกิิดดัับ นี่่�ล่่ะถ้้าเราไม่่รู้้�ตามความเป็็นจริิงนั้้�นน่่ะ เราก็็ไปเสีียใจ
กัับมััน ไปยินิ ดีีกัับมััน ไม่อ่ ยากให้้มัันเป็็นแต่ม่ ัันก็เ็ ป็น็ มัันไม่อ่ ยู่�ใน
โอวาทของเรานี่�่ ท่า่ นจึงึ ให้้รู้เ�้ ท่า่ มัันซะว่า่ เออ มัันก็ส็ ่ว่ นหนึ่่ง� อยู่�แล้้ว
ถือื ว่า่ เป็น็ กายซะขัันธ์์ ๕ นี้้� ผู้้ท� ี่่�รู้้ข� ัันธ์์ ๕ ก็ถ็ ืือว่่าใจซะ เออ มัันเป็็น
ยัังไง เราก็็รู้�เ้ ท่า่ มััน รู้เ�้ ท่า่ มััน รู้เ้� ท่่ามััน เจ็บ็ ก็ร็ ู้�้เท่า่ มััน จำ�ำ ก็็รู้�เ้ ท่า่ มััน
คิดิ ก็ร็ ู้้�เท่า่ มััน รัับทราบก็็รู้เ�้ ท่า่ มััน มัันเปลี่่�ยนแปลงยัังไงก็็รู้เ�้ ท่า่ มััน
นี้้�เรีียกว่า่ รู้�้เท่า่ รู้ท้� ััน รู้�้ตามความเป็น็ จริงิ เรีียกว่่ารู้้�ธรรม รู้้�รููปธรรม
นามธรรม ไม่่ใช่เ่ รา เราไม่่ใช่ร่ ููปธรรมนามธรรม เราคืือผู้้ร� ู้้� ถ้้าเรา
ได้้พุุทธะผู้้�รู้้�ตััวนี้้�นั่่�นแหละเรีียกว่่าพุุทธสาวก เป็็นสาวะกะสัังโฆ
เป็็นสาวกของพระพุุทธเจ้้าได้้

90 ธรรมคำ�สอน

นี่่�ล่่ะ ที่่�ท่่านให้้มาภาวนา เพื่่�อจะเป็็นสาวก สาวะกะสัังโฆ
เรารู้้�เบื้้�องต้้นทีีแรกก็็เรีียกว่่าเรารู้้�ถููกรู้้�จริิง เรีียกว่่าสััมมาทิิฏฐิิ
ความเห็น็ ชอบเห็น็ ถููก เข้้าใจชอบเข้้าใจถููกตามพุทุ ธโอวาทคำ�ำ สอน
ความจริงิ เป็น็ อย่า่ งนี้้� ไม่ส่ งสััยและไม่ถ่ ามผู้ใ�้ ดอีีกด้้วย เพราะเราจะ
รู้้�เองประจัักษ์์ใจเองด้้วยการพิินิิจพิิจารณาของเรา เพราะครููบา
อาจารย์์ก็็บอกไว้้อย่่างนั้้�น ตำำ�ราก็็บอกไว้้อย่่างนั้้�น ชี้้�มาหาเรานี้้�
ทั้้�งหมด ให้้เรานั้้�นใช้้สติิปััญญาใช้้วิิริิยะความเพีียรพยายามให้้มััน
เข้้าใจชััด จะได้้หายกัังวล เมื่่อ� มัันอยู่�เราก็ไ็ ม่ไ่ ด้้กัังวลกัับมััน เมื่่อ� มััน
พลััดพรากจากไปเราก็็ไม่่กัังวลกัับมััน นี่่�ท่่านเรีียกว่่ารู้้�ด้้วยการ
ภาวนารู้ด�้ ้้วยปัญั ญา รู้ใ�้ นเบื้้อ� งแรกนี่แ�่ หละท่า่ นว่า่ สััมมาทิฏิ ฐิคิ วาม
เห็น็ ชอบเป็น็ พระโสดาบัันขึ้น� ทัันทีี เพราะเห็น็ ถููกเห็น็ จริงิ เห็น็ ชอบ
แต่่ก่่อนเห็น็ ผิดิ นี่�่ล่่ะพระอริยิ เจ้้าจะขึ้�นตรงนี้้� นี้้�ทางโลกุตุ ตระ ถ้้ารู้้�
มากขึ้�นนี้้�ก็็จะเป็็นพระสกิิทาคาขึ้�น วางได้้มากขึ้�นไปเรื่�อยๆ เป็็น
พระอนาคา เข้้าใจชััดได้้ทั้้�งหมดวางทั้้�งหมดไม่่ได้้กัังวลเกี่่�ยวข้้อง
กัับอะไรทั้้ง� สิ้้น� ถึงึ อาศััยมัันอยู่่�ก็็ไม่ใ่ ช่ข่ องเราทั้้�งสิ้้น� ถึงึ เวลาก็ต็ ้้อง
พลััดพรากจากไป ใจเรารู้เ� ท่า่ รู้ช� ััด ความยึดึ นั้น�้ ไม่ม่ ีี ถึงึ จะอาศััยก็ต็ าม
นั่่น� ล่ะ่ ใจมัันรู้ช�้ ััดแล้้วมัันหัันออกไปมัันไม่ย่ ึดึ เรีียกว่า่ ใจพระอรหัันต์์
นี่ม่� ัันอยู่่�ตรงนี้้พ� ระอรหัันต์์ ใครก็เ็ ป็น็ ได้้พระอรหัันต์์ ไม่ว่ ่า่ นัักบวช
ฆราวาสหญิิงชายล่่ะ เพราะพระองค์ส์ อนไว้้แล้้ว ผู้�้ใดปฏิบิ ััติธิ รรม
ตามโอวาทคำ�ำ สอนของเราตถาคตอยู่่�ตราบใดกาลใดเวลาใดสมััยใด
ถ้้าทำำ�ตามที่่�เราสอนไว้้เข้้าใจตามเราสอนไว้้ โลกนี้้�จะไม่่ว่่างจาก
พระอรหัันต์์ นี้้�พระองค์์ก็บ็ อกไว้้แล้้วตอนใกล้้จะปรินิ ิพิ พาน

หลวงพ่อสมคิด อจโล 91

มัันไม่ม่ ีีมาก แต่ว่ ่า่ ให้้เอาใจใส่ม่ าก อย่า่ ให้้กิเิ ลสมัันมากล่อ่ ม
วัันนี้้�จะนอน โอ้้ย เหนื่่�อยมากโว้้ย ขออนุุญาตนะเว้้ย แน่่ะ กิเิ ลส
มัันมาเอาแล้้ว ท่่านบอกว่่าให้้ฝืืนมััน เรานอนมาแต่่วัันเกิิดโน่่น
ไม่่เห็็นวิิเศษ ถ้้างั้้�นที่่�เขานอนอยู่�ไม่่ภาวนา เขาก็็วิิเศษหมดน่่ะสิิ
ใครก็็นอนได้้ แต่่ว่่าจิิตใจน่่ะสิิไม่่มีีใครดููแลมััน มัันถึึงวุ่�นวาย
โลกนี้้ม� ัันถึึงยุ่�งกัันไปหมดทีีนี้้� ใครก็ว็ ่่าใคร ใครก็็กลััวแต่่ไม่ไ่ ด้้ ไม่ว่ ่่า
นัักบวชฆราวาสเหมืือนกัันหมดเลย ถึึงว่่าหลวงพ่่อนั้้�นบอกให้้
เลยก็ไ็ ด้้ บอกว่่าจะอยู่�ไปชั่่ว� คราวเท่า่ นั้�้นล่ะ่ พอ เออ ใครเอามาให้้
ก็็ไม่่ว่่าหรอก เอาอยู่� แต่่ว่่าให้้ไปเที่่�ยวหานั้้�นไม่่ไป เพราะไหนๆ
เราก็็ต้้องได้้พลััดพรากจากไปแน่่นอนอยู่�แล้้ว เราก็็ต้้องทำำ�ใจให้้
สบายก่อ่ นร่า่ งกายมัันสลายไป ถ้้าเราหมดกัังวลแล้้ว เอ้้า มัันอยู่�
ก็็อยู่� อาศััยมััน มัันไม่่อยู่่�ก็็ไป ใจเรามีีที่่�พึ่่�งแล้้ว เป็็น อััตตา หิิ
อััตตะโน นาโถ ตนแลเป็น็ ที่พ�่ ึ่่ง� ของตนได้้แล้้ว คือื ใจเป็น็ ที่พ�่ ึ่่ง� ของใจ
แล้้วก็ไ็ ปเลย พระพุทุ ธเจ้้าอยู่�ที่ไ�่ หน เราก็ไ็ ปเลย ไปหาสถานที่ไ�่ ม่เ่ กิดิ
เมื่่�อไม่่เกิิดแล้้วก็็ไม่่แก่่ไม่่เจ็็บไม่่ตาย ท่่านเรีียกว่่าพ้้นทุุกข์์ นั่่�นละ
พระองค์์ไปตรงนั้้�นล่่ะ ครููบาอาจารย์์ท่่านก็็สอนว่่าไปตรงนั้้�น
ทางพ้้นทุกุ ข์์คือื ทางนี้้� เอาล่่ะ พอ

92 ธรรมคำ�สอน

ธรรมคำำ�สอน บทที่�่ ๑๕

จะว่่าไปว่่าอยู่�ที่่�ไหน อยากบอก จะว่่าเป็็นคนชอบพููดชอบ
อวดชอบโอ้้ชอบคุุย ก็็ใช่่ มัันเป็็นเพราะว่่าสงสารกััน เราก็็ไม่่ดีี
เท่่าไหร่่หรอก แต่่ว่่าเรารู้้�อยู่่�ว่่าแต่่ก่่อนเราเป็็นยัังไง เดี๋๋�ยวนี้้�เรา
เป็็นยัังไง รู้้�จัักตััวเองอยู่� แล้้วอยากบอกคนอื่่�น เพราะว่่าเห็็น
คนอื่่�นนั้้�นอาจจะไม่่เหมืือนเรา ความเข้้าใจเป็็นอย่่างนั้้�น ไม่่ใช่่
อย่่างอื่่�น เพราะว่่าแต่่ก่่อนเราก็็ไม่่เข้้าใจ แต่่ก่่อนจะเข้้าใจเรื่�องที่่�
เข้้าใจอยู่่�ตลอดนี่่� ตราบใดไม่่ได้้ใคร่่ครวญพิินิิจพิิจารณาบำำ�เพ็็ญ
มาซะแล้้ว จะบอกไม่่ได้้เรื่�องนี้้� ครั้้�นว่่าเรีียนมาก็็เอาแต่่ที่่�เรีียนมา
มาบอกกััน แล้้วก็็ไม่่ถึึงศััพท์์ถึึงแสงล่่ะทีีนี้้� เพราะว่่าจำำ�มาได้้
ความจำ�ำ กัับความจริงิ มัันต่า่ งกััน ครั้น�้ เรีียนตรีีโทเอกมหามาอย่า่ งนี้้�
หลวงตามหาบััวท่่านก็็เรีียนมาแล้้ว แต่่ก็็ไม่่ถึึงความจริิง ท่่านจึึง
ไปแสวงหาหลวงปู่่�มั่่�น ไปบำำ�เพ็็ญหาความจริิงมัันขึ้ �นมา เพราะ
ความจำำ�กัับความจริิงนั้้�นมัันต่่างกััน เราจำำ�ได้้คิิดได้้นึึกได้้ แต่่มััน
ไม่่จริิง เดาด้้นคาดคะเนไปก็็ได้้ แต่่มัันไม่่จริิง ท่่านเรีียกว่่าไม่่ใช่่
ของเข้้าใจเอาเอง ไม่่ใช่่อย่่างนั้้�น ของที่่�มัันปรากฏขึ้้�นมาเป็็น
ความจริิงนั้้�นต่่างหาก เมื่่�อเราใคร่่ครวญพิินิิจพิิจารณาไปถึึงมััน
มัันถึึงจะขึ้ �นมา การที่่�มัันขึ้ �นมานั้้�นเราไม่่ได้้นึึกไม่่ได้้คิิดไม่่ได้้
คาดไม่่ได้้หมาย ไม่่ได้้คิิดว่่ามัันจะเป็็นขึ้ �นมา มัันก็็เป็็นขึ้ �นมา
เพราะความจริิงมัันมีีอยู่�แล้้ว แต่่ว่่าสิ่่�งที่่�เราไม่่รู้้�นั้้�นน่่ะมัันปกคลุุม
หุ้้�มห่่อไว้้ มัันเลยไม่่เห็็น มัันเลยไม่่ขึ้�นมาได้้ เช่่นเราคิิดว่่ามัันจริิง

หลวงพ่อสมคิด อจโล 93

อัันนี้้�ล่่ะมัันปิิดไว้้ แต่่ความจริิงมัันไม่่จริิง ตััวจริิงมัันนั้้�นพููดไม่่ถููก
พููดพอเปรีียบเปรยได้้เทีียบเคีียงได้้เท่่านั้้�น แต่่ตััวจริิงมัันแท้้ๆ
พููดไม่่ถููก
เช่่นว่่าความสุุขมัันก็็มีีหลายชนิิด ความสุุขกายก็็มีี
ความสุขุ ใจก็็มีี สุุขหยาบก็็มีี สุขุ ส่่วนกลางก็ม็ ีี สุุขส่ว่ นละเอีียดก็ม็ ีี
สุุขส่่วนละเอีียดสุุดเลยก็็มีี ก็็ความสุุขเหมืือนกััน แต่่ว่่ามัันมั่่�นคง
ถาวรต่่างกััน เหมืือนกัันกัับเรากิินอ้้อย อ้้อยชนิิดหนึ่่�งหวาน
ขนาดหนึ่่�ง อ้้อยอีีกชนิดิ หนึ่่�งหวานอีีกขนาดหนึ่่ง� มัันไม่เ่ หมือื นกััน
รสชาติมิ ัันต่า่ งกััน แต่ก่ ็ห็ วานเหมือื นกััน ความสุขุ ก็ฉ็ ัันนั้น�้ เหมือื นกััน
ถ้้าสุุขแท้้นั้้�นพููดไม่่ถููก แล้้วความสุุขแท้้นั้้�นคืือความหมดกัังวล
ถ้้ายัังมามีีกัังวลอยู่�กับสิ่ง� ใด อัันนั้น�้ ยัังไม่เ่ ต็ม็ ภููมิกิ ัับความสุขุ คือื มััน
ยัังมากีีดมาขวางอยู่� จนกว่่าว่่าความสุุขนั้้�นสะอาดจนบริิสุุทธิ์์�
จนหาเยื่่�อใยขุ่�นมััวเศร้้าหมองไม่่ได้้ แล้้วก็็เป็็นความสุุขที่่�ถาวร
ซะด้้วย ไม่่มีีการเสื่่�อมถอยเลย เพราะมัันถึึงความจริิงของมััน
แต่ถ่ ้้าความสุขุ ผิวิ ๆ เผินิ ๆ ไม่ท่ ัันนานมัันก็จ็ ืดื จางไป เรีียกว่า่ เสื่อ� มไป
เมื่่�อเสื่่�อมไปแล้้วความทุุกข์์ก็็รอจะขึ้ �นมา เพราะความทุุกข์์นั้้�น
ไม่่ได้้เหืือดหายจากความสุุขนั้้�น มัันยัังเจืือปนกัันอยู่่�ผสมกัันอยู่�
ยัังไม่่เป็็นสุุขแท้้ เหตุุนั้้�นท่่านจึึงให้้ขััดให้้สีีออก กำำ�จััดปััดเป่่าออก
คลี่่�คลายใคร่่ครวญออก ถึึงจะเรีียกเป็็นความสุุขแท้้ได้้ คืือไม่่
เจือื ปนกัับอารมณ์ใ์ ดๆ ทั้ง�้ สิ้น� ถ้้าเป็น็ ทองก็เ็ ป็น็ ทองร้้อยเปอร์เ์ ซ็น็ ต์์
ไม่่ได้้เป็็น ๙๘ ๙๙ เปอร์์เซ็็นต์์ ต้้องเป็็นทองแท้้หาสิ่่�งที่่�เจอปน

94 ธรรมค�ำ สอน

ไม่ม่ ีี ถ้้าเป็น็ เพชรก็เ็ ป็น็ เพชรที่เ�่ จีียระไนแล้้ว พร้้อมแล้้วที่จ�่ ะใช้้งาน
ได้้ตามชอบใจ ความสุขุ ก็เ็ หมือื นกััน
อยู่�ในโลกนี้้�มัันเป็็นความสุุขที่่�ประเดี๋๋�ยวประด๋๋าว เดี๋๋�ยวก็็สุุข
เดี๋๋�ยวก็็ทุุกข์์ผสมกัันอยู่� ส่่วนมากทุุกข์์นั้้�นจะมีีมากกว่่าอยู่�ในโลก
อัันนี้้� ใจประหวััดไปหาความสุุขเนี่่�ย คล้้ายๆ กัับว่่าแค่่พอเข้้าใจ
เอาเองเท่่านั้้�น แท้้จริิงแล้้วทุุกข์์มัันยัังเจอปนอยู่�ในนั้้�น พอความ
เข้้าใจเอาเองนั้น�้ ลดน้้อยถอยลงไป ความทุกุ ข์ก์ ็ป็ รากฏขึ้้น� แต่ก่ ่อ่ น
ก็็แน่่ใจ ต่่อไปต่่อมาก็็ไม่่แน่่ ก็็ถอยลงมาเรื่ �อยๆ เอาไปเอามา
ก็็ลัังเลเลย ทีีแรกก็็วิิจิิกิิจฉาสงสััยก่่อน ต่่อมาก็็ลัังเล ต่่อมาก็็
เหือื ดหายไป เพราะมัันไม่ถ่ ึงึ ของแท้้ มัันมีีสิ่่ง� ที่เ�่ จอปนนั้น�้ เจอปนอยู่�
จะมีีมากมีีน้้อยก็็ตามคำำ�ว่่าสิ่่�งที่่�เจืือปน มัันก็็ต้้องปรากฏอยู่�
นั้้�นแหละตามที่่�มัันมีีมากมีีน้้อย จนกว่่าว่่าสิ่่�งเหล่่านั้้�นจะหายไป
โดยสิ้้�นเชิิง แม้้แต่่นิิดหนึ่่�งหน่่อยหนึ่่�งก็็ไม่่มีี อัันนั้้�นถึึงจะเรีียกว่่า
บริสิ ุทุ ธิ์์ไ� ด้้ แล้้วถ้้าจิติ ใจมัันปราศจากทุกุ สิ่ง� ทุกุ อย่า่ งแล้้ว ความกัังวล
วุ่�นวายห่ว่ งหน้้าห่ว่ งหลัังหวงแหนหึงึ หวงอัันนี้้ม� ัันดัับหมดเลย จิติ ใจ
นั้้�นเหมืือนกัับว่่าลมที่่�กลั่่�นกรองแล้้วสะอาดที่่�สุุดเลย หรืือถ้้าเป็็น
น้ำำ��ก็็เป็็นน้ำำ��ที่่�กลั่่�นแล้้วกรองแล้้ว ไม่่มีีสารอะไรเจืือปนอยู่�เลย
ความสุขุ ของใจก็เ็ หมือื นกััน ถ้้ามัันจริิงแท้้มัันไม่ม่ ีีขึ้้น� มีีลง ถึึงเรีียก
ว่่าของแท้้ ถ้้ายัังมีีขึ้้�นมีีลงมีีเศร้้าหมองมีีผ่่องใส อัันนั้้�นยัังไม่่แท้้
ยัังมีีสิ่่�งที่่�เจืือปนอยู่� นี่่�ล่่ะที่่ท� ่่านว่่า อกาลิิโก ไม่่เลืือกกาลสถานที่่�
ไม่เ่ ลือื กกาลสมััยไม่เ่ ลือื กกาลเวลา เป็น็ อกาลิโิ ก ไม่เ่ ลือื กกาลเวลา

หลวงพอ่ สมคิด อจโล 95

ที่ใ�่ ดก็ไ็ ด้้เวลาใดก็ไ็ ด้้นาทีีใดก็ไ็ ด้้ จะมั่่น� คงถาวรอยู่�เหมือื นเดิมิ นี้้ค� ือื
ความสุขุ แท้้
แต่ก่ ่อ่ นจะมีีความสุขุ แท้้ เวลาเราพิจิ ารณากำ�ำ จััดสิ่่ง� ที่ม�่ ัันผสม
เนี่่�ยออก มัันไม่่ง่่าย ดีีไม่่ดีีมัันก็็หลอกตััวเองขึ้ �นมาด้้วยว่่า จริิง
แท้้ที่จ�่ ริงิ แล้้วมัันยัังไม่จ่ ริงิ แต่ม่ ัันก็บ็ อกว่า่ จริงิ แล้้ว เพราะนิสิ ััยคนเรา
นั้น้� มัักง่่าย ส่่วนมากมัักจะให้้แต่ผ่ ู้อ้� ื่่น� ช่ว่ ยเหลือื ตััวเองไม่่ค่่อยเป็น็
ตััวของตััวเองเท่า่ ไหร่่ นี่ล�่ ่ะ่ ไม่ว่ ่า่ นัักบวชฆราวาสญาติโิ ยมหญิงิ ชาย
ที่่�เราเสาะแสวงหาก็็เพราะเรายัังไม่่พอตััว ต้้องไปหาคำำ�แนะนำำ�
สั่่ง� สอนอบรมจากผู้อ้� ื่่น� ผู้้�ที่่�ท่า่ นเข้้าใจแล้้ว แล้้วก็็เอามาใคร่่ครวญ
พิจิ ารณาดููตััวเอง จนกว่่าว่่าสิ่่ง� ที่่�เคยมีีมาก่อ่ นเคยเป็น็ มาก่อ่ นนั้�้น
เหืือดหายไป จะเป็็นความรู้้�สึึกแบบแปลกประหลาดอััศจรรย์์
ขึ้น� มาเลย นั้�น้ ถึงึ เรีียกว่่าเจริญิ ขึ้น� ไปเรื่อ� ย จนสุุดที่่�เจริญิ ขึ้น� ไปอีีก
ก็ไ็ ม่ข่ึ้น� ลงก็ไ็ ม่ล่ ง ไปทางซ้้ายทางขวาก็ไ็ ม่ไ่ ป ฟังั แต่ว่ ่า่ นิ่่ง� อยู่�อย่า่ งนั้น�้
เด่น่ อยู่�อย่า่ งนั้น�้ จ้้าอยู่�อย่า่ งนั้น�้ ถ้้าเป็น็ แสงไฟก็ส็ มมติวิ ่า่ ๑๒๐ วััตต์์
ก็็ ๑๒๐ วััตต์อ์ ยู่�อย่่างนั้้�นไม่ต่ ก จะจ้้าอยู่�อย่า่ งนั้้�นล่ะ่ ถ้้ายัังมีีพัับๆ
แพ๊๊บๆ ก็็แสดงว่่ายัังไม่่เต็็มภููมิิ นี้้�ล่่ะการปฏิิบััติิบำำ�รุุงใจนี้้�เป็็นของ
ยากมากที่่�สุุด แต่่ก็็ไม่่เหลืือวิิสััยที่่�เราจะพยายาม ถ้้าอย่่างนั้้�น
พระพุุทธเจ้้าไม่่สอน แต่่ความเพีียรพยายามของเรานั้้�นพอรึึยััง
สิ่ง� ที่ม�่ ัันมาขััดขวางมาเกลี้ย� กล่อ่ ม อัันนี้้ถ� ้้าตราบใดมัันมีีอยู่่�ตราบนั้น�้
ยัังไม่ถ่ ึงึ ความจริิง

96 ธรรมค�ำ สอน

การที่�่เราภาวนาก็็เหมืือนกััน เช่่นจัับคำำ�บริิกรรมนี่�่ ถ้้ามัันยััง
ขาดกระท่อ่ นกระแท่น่ อยู่� ขาดตกบกพร่อ่ งอยู่� ก็ย็ ัังถือื ว่า่ ไม่ส่ มบููรณ์์
มัันต้้องมีีแต่่อารมณ์์พุุทโธอย่่างเดีียวเท่่านั้้�น สิ่่�งท่ี�ลดน้้อยถอยลง
ไม่ม่ ีี มัันจะกลมกล่อ่ มกลมกลืนื กัันไปตลอดเลยกัับความรู้ส�้ ึกึ คือื สติิ
บริกิ รรมครั้ง� ไหนก็ช็ื่น� ใจครั้ง� นั้น�้ ดููดดื่่ม� ครั้ง� นั้น�้ นี้้ค� ือื มัันกลมกล่อ่ มกััน
มัันไม่่ได้้บัังคัับ คำำ�ว่่าพยายามนั้้�นมัันอยู่�เหนืือความพยายามไป
เรีียกว่่ามัันเป็็นเอง นั้้�นถึึงเรีียกว่่ามัันจริิง ภาวนานั้้�นจริิงแค่่ไหน
เป็็นยัังไงสัังเกตดููมั้้�ย หรืือว่่ามัันยัังเหลาะแหละเหลวไหลอยู่�
ล้้มลุุกคลุุกคลานอยู่�หรืือ หรืือว่่ามัันดููดดื่่�มปลื้้�มใจไปเรื่�อยอยู่�หรืือ
หรืือว่่ายัังไง นี่่�หลวงปู่่�มั่่�นท่่านจะถามเลยล่่ะ ถ้้ายัังมีีขาดตก
บกพร่่องอยู่่�ยัังได้้บ้้างเสีียบ้้างอยู่่�ก็็แสดงว่่ายัังไม่่พอตััว เรีียกว่่า
สติิกัับความรู้้�นั้้�นยัังไม่่กลมกลืืนกััน เรีียกว่่าเข้้ากัันยัังไม่่สนิิท
เข้้ากัันได้้บ้้าง ไม่เ่ ข้้ากัันบ้้าง ระลึกึ ได้้บ้้าง ตกหล่น่ ไปบ้้าง อัันนี้้แ� หละ
เราเรีียกว่่าความเพีียรมัันไม่่ต่่อเนื่่�อง แล้้วจะหวัังเอาผลคืือความ
สงบมัันก็็ยาก ท่่านจึึงพยายาม มัันไม่่จดจ่่อมัันไม่่จริิงจัังเนี่่�ยมััน
ไม่่ยอม เป็็นก็็เป็็นตายก็็ตาย บัังคัับตััวเองก็็คืือบัังคัับสิ่่�งที่่�มัันมา
รบกวนนั่่น� แหละท่า่ นเรีียกว่า่ กิเิ ลส ถ้้าจะไปอนุโุ ลมกัับมััน มัันก็็ยิ่่ง�
เหลวไหลไป ทำ�ำ ก็ส็ ัักแต่ว่ ่า่ ทำ�ำ ไป ไม่ร่ ู้ว�้ ่า่ มัันก้้าวหน้้าหรือื ไม่ก่ ้้าวหน้้า
ก็็สัักแต่่ว่า่ ทำำ� อัันนี้้�มัันก็็จะถึึงของจริิงก็ถ็ ึึงยาก จะเรีียกว่า่ จิิตรวม
ก็ร็ วมยาก

หลวงพ่อสมคิด อจโล 97

ถ้้ามัันรวมเป็น็ หนึ่่ง� มัันจะไม่ม่ ีีสองกัับสิ่ง� ที่ม�่ ารบกวน แล้้วเมื่่อ�
มัันรวมแล้้วมัันก็็รวมสนิิท จนร่่างกายปรากฏว่่าหายไปในความ
รู้้�สึึก เป็็นหนึ่่�งอย่่างเดีียวเท่่านั้้�น จะเป็็นสองกัับร่่างกายไม่่มีีใน
ความรู้�้นั้น้� จะเป็็นรููป เวทนา สััญญา สัังขาร วิญิ ญาณอัันนี้้ด� ัับไป
หมดเลย เหลือื แต่ค่ ำ�ำ ว่า่ รู้�้ นั้น�้ เรีียกว่า่ มัันรวมได้้เต็ม็ ที่�่ ถ้้ามัันรวมได้้
เต็็มที่่�อย่่างนั้้�นแล้้ว ปล่่อยมัันไว้้อย่่าไปรบกวนมััน อย่่าไปคิิด
อยากรู้้�อยากเห็็นอยากอะไรทั้้�งสิ้้�น ปล่่อยมัันไว้้ให้้มัันอิ่่�มตััวมััน
ซะก่่อน จนกว่า่ ว่่ามัันจะขยายออกมา พอนึึกได้้คิิดได้้ สัังขารมััน
ปรุุงขึ้ �นมา เราก็็เริ่ �มใช้้ปััญญาทีีนี้้� ว่่าสิ่่�งที่่�มัันรบกวนขึ้ �นมานั้้�น
มาจากไหนคืืออะไร แล้้วสิ่่�งที่�่มัันนิ่่ง� อยู่่�นั้้น� เพราะอะไร เพราะสิ่่�งที่่�
มัันมารบกวนนั้�้นไม่่มีี ตอนที่�่มัันมีีความนึึกคิดิ ขึ้�นมานั้้น� ถืือว่่าสิ่่ง� ที่่�
รบกวนมาแล้้ว เราก็็ต้้องพยายามรู้้�เท่่ามััน แล้้วก็็พยายามทำำ�ให้้
มัันลึึก จนกว่่าว่่าสิ่่�งที่่�รบกวนนั้้�นออกไป ทำำ�ครั้้�งไหนก็็ให้้สัังเกต
ไม่่ใช่่ว่่าทำำ�เหมืือนสัักแต่่ว่่าทำำ� จริิงหรืือไม่่จริิงหนอ จริิงหรืือ
ไม่่จริิงหนอ มัันจะลัังเลสงสััยไม่่แน่่ใจ แล้้วความเพีียรพยายาม
มัันก็็ไม่เ่ ต็ม็ ภููมิิ มัันก็ไ็ ม่่ก้้าวหน้้า เพราะใจมัันไม่จ่ ริงิ จััง กริิยาการ
กระทำำ�มัันก็็ไม่่จริิง ถ้้ามัันจริิงด้้วยกัันแล้้วมัันจะจริิงด้้วยกัันหมด
การกระทำำ�มัันก็็จริงิ การเอาใจใส่ม่ ัันเป็็นหนึ่่ง� มัันจะเข้้าใจเลยว่่า
ที่่�พระองค์์สอนไว้้ว่่า ถ้้าผู้้�กระทำำ�แล้้วจะรู้้�จริิงเห็็นจริิงประจัักษ์์ใจ
ตััวเอง มัันจะชััดเจนขึ้น� จะไม่่เชื่�อผู้อ�้ ื่่�นทั้ง�้ สิ้้�น ถึงึ ผู้้อ� ื่่น� เขาว่า่ ไม่ใ่ ช่่
เราก็็ว่า่ ใช่่ เพราะมัันประจัักษ์ใ์ จเรา แล้้วเมื่่�อมัันเป็น็ อย่่างนั้น้� แล้้ว
ตามที่�่พููดนี่่� ก็พ็ ยายามให้้รัักษาตััวนั้้น� ไว้้อย่่าให้้เสื่่�อมถอยลง