98 ธรรมค�ำ สอน
นี่่�ล่่ะ ท่่านจึงึ บอกว่า่ ปฏิิบััติิได้้แล้้วรัักษาเรีียกว่า่ อนุรุ ัักขนา-
ปธาน ให้้รัักษาปฏิิทาที่ป�่ ฏิบิ ััติิได้้แล้้วนั้�น้ ไว้้อย่่าให้้เสื่่อ� มถอย แล้้ว
พยายามบำำ�รุุงให้้เจริิญงอกงามขึ้ �นไปเรื่ �อยๆ ท่่านสอนไว้้หมด
แล้้วนี่�่ เราก็็ต้้องพยายามทำ�ำ ตามพุุทธโอวาทคำ�ำ สอนนั้�้น การกัังวล
กัับสิ่่�งอื่่�นนั้�้นไม่ใ่ ห้้มีี ถ้้ามีีแล้้วสิ่่�งเหล่่านั้น�้ ก็ถ็ อยลงตามกััน ท่่านจึงึ
บอกว่่า จดจ่่อ จริิงจััง เอาจริิง อย่่าเหลาะแหละอย่่าโลเลอย่่า
เหลวไหล ให้้ตั้้�งใจจริิงจัังเด็็ดเดี่่�ยวอาจหาญ อดทนต่่อสู้้� คำำ�ว่่า
ถอยนั้้�นไม่่มีี กำำ�ลัังใจมัันก็็มีีขึ้้�นมาเองหรอก แล้้วคำำ�ว่่าถอยนั้้�น
ก็ไ็ ม่ม่ ีีล่ะ่ มีีแต่ค่ ำ�ำ ว่า่ เอาให้้ได้้ เอาให้้ได้้ เอาให้้ได้้ ยัังไงก็ต็ ้้องได้้ ยัังไง
ก็็ต้้องได้้ แล้้วความท้้อแท้้อ่่อนแอความขี้ �เกีียจขี้้�คร้้านกลััวล้้ม
กลััวตายหายไป มีีแต่่ความเด็็ดเดี่่�ยวอาจหาญ อะไรก็็ไม่่สนใจ
ทั้้ง� สิ้้น� ล่่ะ ถ้้ามัันเข้้าในจุดุ จริิงมััน
สมมติิว่่าโคตรเชื้้�อวงศ์์ตระกููลพี่่�น้้องลููกหลานตาย เฉย
ไม่ส่ นใจเลยล่ะ่ เพราะรู้้�แล้้วว่า่ สิ่่ง� เหล่า่ นี้้เ� ป็็นของธรรมดา เกิดิ แล้้ว
ต้้องแก่่ต้้องเจ็็บต้้องตายไม่่ว่่าเขาว่่าเรา อัันนี้้�เรารู้้�ชััดก่่อนแล้้วล่่ะ
ทุกุ คนรู้้ห� มดแหละ เห็น็ กัันหมดทุุกคน ถืือเป็็นธรรมดา ไม่่ได้้เป็็น
อารมณ์ท์ ี่จ�่ ะไปกัังวลกัับผู้ภ�้ าวนาเลย จะเรีียกว่า่ ใจดำ�ำ อำ�ำ มหิติ เรีียก
ยัังไงก็็ถููกต้้อง เพราะผูู้�ที่�่จะหนีีจากโลก หนีีจากทุกุ สิ่่�งทุุกอย่า่ งนั้้�น
ต้้องเป็็นผู้้�หมดอาลััยเป็็นผู้้�หมดเยื่่�อใยถึึงจะไปได้้ จะยัังอยู่�เท่่า
เส้้นด้้ายปลายเข็็มเนี่่�ยก็็ถ่่วงดึึงเราไว้้อยู่� ยัังถืือว่่าไม่่จริิง ท่่านจึึง
บอกให้้พยายามตััด ตััดออกหมดเลยอารมณ์์ต่่างๆ ให้้มีีอารมณ์์
หลวงพ่อสมคิด อจโล 99
เดีียวเท่่านั้้น� เช่น่ เราพุุทโธก็็ให้้มีีแต่พ่ ุุทโธอยู่�อย่า่ งนั้้�นล่ะ่ อัันอื่่�น
อย่่าให้้ไปเจืือปน แล้้วอย่่าให้้ขาดวรรคขาดตอน ให้้มัันต่่อเนื่่�อง
กัันตลอด ได้้นานเท่่าไหร่่ยิ่่�งดีี และอย่่าไปหวัังว่่าเมื่่�อไหร่่จะสงบ
อย่่าไปหวััง ถ้้าไปหวัังแล้้วมัันจะถอยลงมา และสิ่่�งที่่�เราหวัังนั้้�น
มัันจะสร้้างภาพขึ้้น� ให้้เราหวััง เหมือื นของจริงิ แต่ไ่ ม่จ่ ริงิ นี่ล�่ ่ะ่ คำ�ำ ว่า่
กิิเลสมัันหลอก มัันหลอกได้้แยบยลนะ เยี่่�ยมมากเลย เราต้้อง
สัังเกตอย่า่ ไปเชื่อ� มัันง่า่ ยๆ ไม่ไ่ ด้้ ถููกมัันหลอกทั้ง�้ นั้น�้ แหละ ยัังไงกัับ
ความเพีียรนั้น�้ ไม่ถ่ อย เอาความเพีียรเป็น็ หลััก ความเพีียรพยายาม
อยู่�ที่ไ�่ หน ความสำำ�เร็จ็ ย่่อมอยู่�ที่่�นั่่น�
พอฟัังออกมั้้�ยที่่�พููดเนี่่�ย แล้้วคิิดว่่าจะทำำ�พอได้้มั้้�ย ต้้องใช้้
เวลา เวลาเราว่่างนั่่น� แหละ เวลาธรรมดาก็ถ็ ืือว่่าธรรมดา แต่เ่ วลา
การกระทำำ�นั้้�นต้้องเอาจริิง จดจ่่อจริิงจััง เวลาอยู่�ธรรมดาก็็อยู่�
ธรรมดา แต่่เวลาเอาจริิงแล้้วต้้องเอาจริิง เหมืือนกัับเวลาเขา
ต่่อยมวย เวลาต่่อยเนี่่�ยเขาจะไม่่ออมแรงเลยล่่ะ มีีเท่่าไหร่่เขา
จะทุ่�มเลย เวลาพัักก็พ็ ััก แต่เ่ วลาต่อ่ ยนั้น�้ มีีกำ�ำ ลัังเท่า่ ไหร่ทุ่่�มหมดเลย
อย่า่ ไปกลััวว่า่ เขาจะเจ็บ็ อย่า่ งนั้น�้ ไม่ไ่ ด้้ อัันนี้้ก� ็เ็ หมือื นกัันการภาวนา
อย่่าไปกลััวว่่าเราจะตาย ความกลััวตายนั่่�นล่่ะท่่านเรีียกว่่ากิิเลส
สมมติิว่่าเราตั้ง�้ สััจจะอธิิษฐานไว้้ เอ้้า จะเอาจริิงล่่ะในระยะชั่ว� โมง
หนึ่่�งเนี่่�ย ต้้องให้้เอาจริิง จะเอา ๓๐ นาทีีเนี่่�ยเอาจริิงล่่ะ ต้้อง
ให้้จริงิ ทีีนั้น�้ ก็จ็ ริงิ ทีีนั้น�้ ก็จ็ ริงิ ทีีนั้น�้ ก็จ็ ริงิ เอ้้า จริงิ หลายจริงิ มัันก็จ็ ริงิ
เข้้ากัันได้้ เรีียกว่า่ เจริิญไปเรื่อ� ยๆ ถ้้าวัันนี้้ก� ็เ็ หลาะแหละ วัันหน้้า
100 ธรรมคำ�สอน
ก็็เหลาะแหละ วัันนั้้�นก็็เหลวไหล ก็็โลเลไปเรื่�อยๆ เอาไปเอามา
ก็็เลยทำำ�สัักแต่่ว่่าทำำ� อยู่่�สัักแต่่ว่่าอยู่� บริิกรรมสัักแต่่ว่่าบริิกรรม
นั่่�งสัักแต่่ว่่านั่่�ง เดิินสัักแต่่ว่่าเดิิน ความก้้าวหน้้าไม่่ค่่อยปรากฏ
เพราะมัันไม่จ่ ริิง
ของจริิงแม้้ใช้้เวลาน้้อย ก็็จริิง ใช่่มั้้�ย เวลามากก็็ไม่่จริิง
ถ้้ามัันไม่จ่ ริงิ แต่ก่ ่อ่ นมัันจะจริงิ เราต้้องหัักโหมก่อ่ น กว่า่ จะไปถึงึ จริงิ
เหมือื นกัับเราต้้องการสิ่่ง� ใดสิ่ง� หนึ่่ง� เราก็ต็ ้้องใช้้กำ�ำ ลััง เพื่่อ� จะได้้รัับผล
ถ้้าเราเหลาะแหละครั้้�งแรกแล้้ว ผลมัันก็็ไม่่ค่่อยได้้ เช่่นว่่าท่่าน
อยากเป็น็ หมอ ท่า่ นก็ด็ ัับวัันดัับคืนื เรีียนเลย ไม่ส่ นใจกัับสิ่ง� อื่่น� แหละ
เพราะว่า่ ต้้องการผล เหนื่่อ� ยล้้าอ่อ่ นเพลีียอดหลัับอดนอนไม่ส่ นใจ
เห็น็ มั้ย�้ หลวงตาอยากเป็น็ มหา ท่า่ นว่า่ ดููหนัังสือื ดัับวัันดัับคืนื จนว่า่
สมองทื่่อ� โน่น่ น่่ะไม่่ใช่่ของง่า่ ยนะ ไอ้้สิ่่ง� ที่�่มัันง่่ายๆ นั้�้นไม่ม่ ีีหรอก
คำำ�ว่่างานน่่ะ ฟัังแต่่ว่่างาน ไม่่ว่่างานทางโลกทางธรรมเหมืือน
กัันหมด งานง่่ายๆ ไม่ม่ ีี มีีงานเดีียวงานง่่ายๆ คืือนอน ง่่ายมาก
แต่่งานยืืน เดิิน นั่่ง� อัันนี้้�ยาก แต่่งานนอนนั้้�นไม่ย่ าก ใครก็็นอน
กัันทั้้�งโลก แต่่ไม่่เห็็นคนนอนมีีความประเสริิฐเลิิศเลอสัักคน
แต่่ก็็นอนกัันหมด ทีีนี้้�ถ้้าไปนั่่�ง ไปเดิิน ไปยืืนในเรื่�องของโลกนั้้�น
เก่่งมาก แต่่พอหัันมาทำำ�ทางนี้้� แล้้วมัันเป็็นยัังไงล่่ะ อ้้าว ว่่าดููสิิ
มัันเป็น็ ยัังไง การภาวนานั้น�้ ความสุขุ ของโลกถึงึ จะมีีประมาณมาก
แต่ถ่ ้้าได้้รัับรสความสุขุ ในธรรม มีีประมาณน้้อยก็ค็ุ้้ม� ค่า่ เหมือื นกัับ
ธนบััตรปลอมใบละพััน ธนบััตรจริงิ ใบละยี่ส�่ ิบิ บาท อะไรจะมีีคุณุ ค่า่
หลวงพอ่ สมคิด อจโล 101
กว่า่ กััน แน่ะ่ อัันนี้้ก� ็ฉ็ ัันใด เพราะเรายัังไม่เ่ ห็น็ ความจริงิ นี่�่ แล้้วก่อ่ น
จะถึึงความจริงิ นั่่น� มัันต้้องพากเพีียรพยายาม ไม่เ่ ช่น่ นั้�้นท่่านจะ
เรีียกว่่า วิิริิยะ ความเพีียร เหรอ? ขัันติิ ความอดทน เหรอ? สมาธิิ
ความตั้้�งใจมั่่�นเหรอ? ศรััทธา ความเชื่ �อเหรอ? ต้้องให้้พร้้อมมููล
บริบิ ููรณ์์กััน
เพราะเราทำำ�ทางโลกเราก็็พร้้อมหมดแล้้ว แต่่ทำำ�ทางนี้้�
ก็็ไม่่ต่่างจากโลก แต่่ว่่าหััวใจนั้้�นไม่่เคยได้้รัับผลทางนี้้� กำำ�ลัังใจ
มัันก็็เลยไม่่ค่่อยมีี แต่่ทางนั้้�นมัันเห็็นผู้้�อื่่�นได้้ผล มัันเอาตััวที่่�เขา
ได้้ผลนั้้�นน่่ะ มาเป็็นพยานไว้้แล้้ว เมื่่�อเขาได้้กููก็็ต้้องได้้ แต่่อัันนี้้�
ผู้้�ที่่�ท่่านได้้แล้้วก็็ไม่่เห็็นกัับท่่าน เราก็็เลยไม่่ค่่อยมีีกำำ�ลัังใจ ได้้ยิิน
แต่่ท่่านว่่ามัันเป็็นอย่่างนั้้�นๆๆ เราก็็เชื่�อบ้้างไม่่เชื่�อบ้้าง ถ้้าไปทำำ�
ก็็นิดิ ๆ หน่่อยๆ อ้้าว ไม่เ่ จอแล้้ว แน่่ะก็็ไปทำ�ำ กัับความอยากความ
ต้้องการ มัันไปกั้้น� ไว้้ ความสมหวัังมัันก็เ็ ลยไม่เ่ กิิด ถ้้าเราก้้มหน้้า
ก้้มตาทำำ�ไปเลย ได้้หรืือไม่่ได้้ก็็ช่่างมััน เหมืือนเราเดิินทางนั้้�นน่่ะ
จะถึงึ เวลาไหนก็็ช่า่ งมััน แต่เ่ ราเดินิ ไม่่หยุุด ถึงึ ไม่ป่ รารถนามัันก็็ถึึง
ใช่่มั้ย้� อัันนี้้ก� ็็เหมือื นกััน ไม่่ได้้หวัังไม่่ได้้ปรารถนาก็็ถึึง สมควรที่จ�่ ะ
ถึึงมัันถึึงถึึง ไม่่สมควรที่่�จะถึึงมัันไม่่ถึึง ขึ้ �นอยู่่�กัับความขยััน
หมั่่�นเพีียรความจริิงจัังแข็็งแกร่่ง เหมืือนกัับว่่าเรายกน้ำำ��หนััก
ถ้้าเรายกค่่อยๆ มัันไม่่ขึ้�น ต้้องใช้้กำำ�ลััง กำ�ำ ลัังมีีเท่า่ ไหร่ต่ ้้องทุ่�มเลย
สมมติวิ ่า่ เงินิ ร้้อยล้้านอย่า่ งนี้้� เอาใส่ก่ ระสอบไว้้ เอ้้า ถึงึ แบกไม่ไ่ หว
กููก็อ็ ดทนเอา นั่่น� เห็น็ มั้ย�้ ก็ม็ ัันอยากได้้นี่�่ ถ้้าเอาไม่ไ่ หวแล้้วไม่เ่ อาเลย
มัันก็ไ็ ม่ไ่ ด้้ นี่่�อัันนี้้�ก็็เหมือื นกััน ไม่่ต่่างกัันหรอกกัับเรื่อ� งของโลกน่่ะ
102 ธรรมค�ำ สอน
อัันนี้้�หลวงพ่่อเอามาเทีียบหมดแล้้ว ทำำ�งานเรื่�องโลกมาน่่ะ
ตอนมาภาวนานี้้�ก็็เลยเอามาเทีียบกััน มัันเก่่งทุุกอย่่างเลยทำ�ำ งาน
เรื่อ� งโลกเนี่ย�่ อดหลัับอดนอนเหนื่่อ� ยล้้าอ่อ่ นเพลีียฝนตกแดดออก
มัันก็ล็ ุยุ ไปได้้นี่�่ แต่อ่ ัันนี้้น� ั้น�้ น่ะ่ งานนั้น�้ น่ะ่ เป็น็ งานอยู่่�ร่มด้้วย ถ้้าเดินิ
ก็็ไต้้ไฟด้้วยทางเรีียบๆ ด้้วย ถ้้านั่่�งก็น็ ั่่�งอยู่�ที่่�มุ้้�งที่่บ� ัังด้้วย หนาวก็็
ห่่มผ้้าได้้ แต่่ว่่าไปนั่่�งดููหนัังดููละครนี่่�ก็็โอ๊๊ย ถึึงไม่่มีีที่่�นั่่�งไม่่มีีผ้้าห่่ม
ไปยืืนเอาก็็ไหว นั่่�นมัันเป็็นยัังไง เห็็นความท้้อแท้้อ่่อนแอของ
ตััวเองล่ะ่ เอาตััวนั้น�้ มาเทีียบดููเลย แล้้วทีีนี้้อ� ยากได้้รัับผลเหมือื นกัับ
ทางนั้น�้ มัันไม่ไ่ ด้้ นี่่�ล่ะ่ ทำำ�มากได้้น้้อยก็็มีี มัันไม่เ่ หมืือนทางโลก
ทำำ�น้้อยได้้มากก็็มีี ขึ้ �นอยู่่�กัับสติิกัับสััมปชััญญะ รู้้�ตััวอยู่่�ตลอด
ขัันติกิ ัับสติิ ระลึกึ ได้้อยู่่�ว่า่ เดี๋๋ย� วนี้้ก� ููกำ�ำ ลัังภาวนา สิ่่ง� อื่่น� กููไม่ส่ นใจล่ะ่
กููกำ�ำ ลัังภาวนา กููกำ�ำ ลัังบริิกรรม ถ้้ามัันขาดตกบกพร่อ่ งไป กููตั้�้งใหม่่
มึึงขาดตกบกพร่่อง กููตั้้�งใหม่่ นี้้�เรีียกว่่าความเพีียรพยายาม
มัันจะไปไหน เกิดิ มาไม่เ่ คยสงบเลย มัันก็ส็ งบได้้ ถ้้าเอาจริงิ เหมือื น
กัับทางเรื่ �องโลกน่่ะ แต่่ว่่ามัันไม่่ค่่อยได้้ถึึงครึ่ �งกัันกัับโลกนะ
การภาวนาน่่ะ ทางโลกมัันร้้อยเปอร์์เซ็็นต์์ แต่่อัันนี้้�มัันแค่่ ๒๐
เปอร์์เซ็็นต์์เอง แล้้วจะให้้ได้้รัับผลเหมืือนกัับทางโลก มัันไม่่ได้้
แต่่ทางโลกทำำ�แทบตายแล้้วมัันไม่่ได้้มัันก็็ยัังมีี แต่่ก็็ไม่่เข็็ด
ไม่่หลาบนะ ยัังเอาอีีก เออ ถ้้ายิ่่�งได้้แล้้วยิ่่�งขยัันล่่ะทีีนี้้� อัันนี้้�ก็็
เหมืือนกััน เมื่่�อมัันเป็็นครั้้�งหนึ่่�งแล้้ว ความขยัันมัันมาเองหรอก
ใครห้้ามก็็ไม่ฟ่ ังั ซะด้้วยล่ะ่ ทีีนี้้น� ่่ะ
หลวงพอ่ สมคิด อจโล 103
โอ๊ย๊ เจ้้าจะมาภาวนาอยู่่�นี่เ� หรอ? ลููกเจ้้าเป็น็ นั่่น� เมีียเจ้้าเป็น็ นี่�่
บ้้านเจ้้าเป็็นนั่่�น มัันจะไม่่สนใจทั้้�งสิ้้�น เพราะสิ่่�งที่่�ได้้รัับรสเนี่่�ย
มัันดีีกว่า่ มัันดีีอยู่�ที่ใ�่ จโน่น่ เพราะรสของพระธรรมเหนือื รสทั้ง�้ ปวง
ในโลก ท่า่ นก็ส็ อนไว้้แล้้ว แต่่เราไปเห็็นแต่่รสของทางโลก รสของ
ทางโลกถ้้ามัันมีีมาแล้้ว อีีกไม่น่ านมัันก็จ็ ืดื จางหายไป แต่ถ่ ้้าได้้รัับรส
ทางนี้้เ� ป็น็ ของถาวรเลย ตายก็ไ็ ม่ไ่ ด้้สููญหายไปไหน จะอยู่่�กัับจิติ ใจ
นั้้�นตลอด แม้้ไปได้้ร่่างกายอื่่�น รสของพระธรรมกัับใจนั้้�นก็็ไม่่ได้้
แยกจากกััน ไปเกิดิ ที่่�ไหนก็็ตาม จะให้้ผลกัับใจอยู่�อย่า่ งนั้�้น ถ้้าใจ
มัันมีีสุขุ อยู่่�ปัจั จุบุ ััน ตายไปใจนั้น�้ ก็ม็ ีีความสุขุ เพราะความสุขุ ใจนั้น�้
มัันไม่่เหมืือนกัับความสุุขภายนอก แล้้วรสของพระธรรมนั้้�นไม่่
เหมืือนรสของทางโลก มัันเป็็นของแท้้ ความสุุขอื่่�นยิ่่�งกว่่าความ
สงบของใจนั้น้� ไม่่มีีในโลก ความสุุขใดใดในโลกไม่่เหมือื นความสุุข
อยู่�ที่่ใ� จ
ใจที่ม�่ ัันไม่ม่ ีีความสุขุ ก็เ็ พราะมีีสิ่่ง� มารบกวนนั้น�้ แหละ อะไรล่ะ่
ความอยาก อยากมากก็็ผิิดหวัังมาก อยากมากทำำ�ให้้มากจึึงจะ
สมหวัังมาก มัันถึงึ สมดุุลกััน ถ้้าพููดแล้้วเดี๋๋�ยวนี้้�เราโชคดีีแล้้วแหละ
มีีผู้แ�้ นะนำ�ำ สั่่ง� สอนตัักเตือื น หาไม่ไ่ ด้้ง่า่ ยแล้้วล่ะ่ ทุกุ วัันนี้้น� ่ะ่ บอกเลย
ถือื ว่า่ เรามีีบุญุ วาสนาอยู่�แล้้วนะ พระมีีเต็ม็ บ้้านเต็ม็ เมือื ง แต่ว่ ่า่ ผู้ท�้ ี่�่
จะบอกความสุุขทางใจนั้�้นหายาก มีีแต่่บอกความสุุขอยู่่�ภายนอก
บำำ�รุุงบำำ�เรอแต่่ร่่างกาย บำำ�รุุงหน้้าบำำ�รุุงตาบำำ�รุุงเสีียงบำำ�รุุงเกีียรติิ
บำ�ำ รุงุ ยศ สอนกัันไปทางนั้้�นทั้้�งหมด แต่ก่ ารบำ�ำ รุุงหััวใจนั้้�นไม่ค่ ่่อย
104 ธรรมคำ�สอน
พููดกััน เพราะอะไรถึึงไม่่พููดกััน เพราะผู้้ท� ี่จ่� ะพููดนั้น�้ ก็ย็ ัังไม่่รู้ร้� สมััน
มัันก็พ็ ููดให้้คนอื่่น� ฟังั ไม่ไ่ ด้้ แล้้วก่อ่ นจะรู้ร� สมัันนั้น�้ น่ะ่ ปฏิบิ ััติแิ บบไหน
บำ�ำ เพ็็ญแบบไหน ต้้องรู้�้วิิธีีบำ�ำ เพ็ญ็ ซะก่่อน ถึึงจะไปสอนคนอื่่�นได้้
จะเอาความท้้อแท้้อ่่อนแอผััดวัันเวลาผััดวัันประกัันพรุ่่�งไปใส่่มััน
ก็แ็ ล้้วกัันเท่า่ นั้น�้ ล่ะ่ ไม่เ่ จอ ไม่ต่ ้้องเลือื กกาลเวลาเลือื กกาลสถานที่�่
เลืือกกาลสมััย นึึกว่่าจะทำำ�ก็็ทำำ�ไปเลย ผิิดถููกไม่่ว่่าล่่ะ ท่่านสอน
อย่่างนี้้�ก็็ทำำ�แบบนี้้�ไปเลย สิ่่�งที่่�ท่่านสอนไว้้มัันจริิงอยู่�แล้้ว แต่่ว่่า
เรามัันจะจริิงมั้้�ยกัับคำำ�สอนนั้้�น เนี่่�ยมัันสำำ�คััญอยู่่�ตรงนี้้�ล่่ะ เธอ
ทั้้�งหลายจงเอาให้้จริิงให้้จัังเด้้อ อย่่าประมาทเน่่อ ท่่านก็็สอนไว้้
อย่า่ ชัักช้้าอย่า่ ทำ�ำ เล่น่ ให้้ทำ�ำ จริงิ ท่า่ นก็บ็ อกไว้้ มัันถึงึ จะเจอของจริงิ
เรื่ �องโลกเราอยู่�มามัันก็็อยู่�อย่่างนี้้�ล่่ะ อยู่�มาแบบนี้้�แล้้วก็็
ตายไป ใครมีีมากมีีน้้อยก็็ตายไป ก็็เห็น็ ๆกัันอยู่่�นี่่� แล้้วก็็ไม่ม่ ีีใคร
ประกาศไว้้เลยว่่า ข้้ามีีความสุุขแล้้ว ข้้าพอหมดทุุกอย่่างแล้้ว
มีีมั้�้ยในกรุุงเทพมีีมั้้�ย มีีคนประกาศสัักคนมั้�ย้ โน่่นน่ะ่ ไอ้้ความพอ
แล้้วไม่่มีีเลย แล้้วถ้้ามัันไม่่พอแล้้วจะเอาความสบายความสุุขมา
จากไหน แต่่ยัังกัังวลอยู่่�ยัังไม่่สมบููรณ์์อยู่่�จะว่่ามีีความสุุขได้้ยัังไง
คนมีีความสุุขแล้้วมัันหมดความอยากความต้้องการแล้้ว ไม่่เห็็น
มีีใครประกาศว่่าข้้ามีีความสุุขแล้้วโว้้ย ใครก็็ไม่่มีีความสุุขเหมืือน
ข้้าล่่ะโว้้ยในโลกอัันนี้้�น่่ะ มีีแต่่ว่่าข้้าก็็ยัังไม่่พอ ยัังเป็็นหนี้้�อยู่�ร้อย
ล้้านพัันล้้านโน่น่ น่ะ่ นั่่น� หรือื คนมีีความสุขุ น่ะ่ สมมติวิ ่า่ ท่า่ นอย่า่ งนี้้�
จะว่า่ มีีความสุขุ ก็ไ็ ม่ใ่ ช่่ ก็เ็ พราะท่า่ นอยากได้้อีีกอยู่� คือื มัันยัังไม่่ถึงึ
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 105
ความสมบููรณ์์เลย ใช่่มั้้�ย ยัังอยากได้้อีีกอยู่� แล้้วจะเอาเท่่าไหร่่
ถึึงจะพอ มีีกำำ�หนดมั้ย้� แล้้วความอยากเนี่�ย่ ท่่านบอกว่่ามัันไม่ม่ ีีฝั่่�ง
น้ำำ�� ทะเลมหาสมุุทรมัันยัังมีีฝั่่�ง แต่ว่ ่า่ ความอยากของตััณหานั้น้� น่ะ่
ไม่ม่ ีีฝั่่ง� เลย ยิ่่ง� ได้้ก็ย็ิ่่ง� หิวิ แทนที่จ�่ ะยิ่่ง� ได้้ก็ย็ิ่่ง� อิ่่ม� ไม่ใ่ ช่่ ได้้มากเท่า่ ไหร่่
ก็็ยิ่่�งหิิวมาก แต่่ว่่าทางธรรมเนี่่�ย รู้้�มากเข้้าใจมากก็็สบายมาก
เนี่�่ยมัันต่า่ งกััน ไม่่รู้้เ� ลยก็็กัังวล รู้ม�้ ากก็็มีีสุุขมาก รู้น�้ ้้อยก็ม็ ีีสุขุ น้้อย
เพราะว่่าเมื่่อ� รู้แ�้ ล้้วมัันจะละไปด้้วย
ความรู้้�กัับความละมัันความหมายเดีียวกััน ถ้้ามัันไม่่รู้้�
มัันก็ไ็ ม่ล่ ะ ถ้้ารู้แ�้ ล้้วจะไม่ล่ ะนั้น�้ ไม่ม่ ีี เพราะรู้ก�้ ัับละนั้น�้ มัันอยู่�ด้วยกััน
ทำำ�ไมถึึงว่่าอย่า่ งนั้�น้ รู้ว้� ่่าสิ่่ง� เหล่่านี้้เ� ป็็นของไม่เ่ ที่ย�่ งเป็น็ ของปลอม
มัันจะไม่่ขืืนจัับอยู่�หรอก มัันต้้องวางแน่่นอน เพราะมัันรู้้�แล้้วนี่่�
เหมือื นกัับว่า่ เขาเอาเงินิ ปลอมมานี่�ก่ ็เ็ อาเลย เอาทองที่เ�่ ขาย้้อมมา
ก็็เอาเลย ก็ไ็ ม่ร่ ู้�น้ ี่�่ ถ้้าเผื่่�อรู้้แ� ล้้วล่ะ่ ก็็ปาเข้้าป่า่ โน่น่ นี่ล�่ ่่ะความรู้ก�้ ัับ
ความวางมัันเหมืือนกััน ความหมายเดีียวกััน ก่่อนจะรู้้�ต้้องใช้้
ความคิดิ พินิ ิจิ พิจิ ารณา นี้้เ� ป็น็ ภายใน ถ้้าเป็น็ ภายนอกก็ร็ ู้ว�้ ่า่ สถานที่�่
นี้้�มีีอะไรบ้้าง ในบ้้านนี้้�มีีอะไรบ้้าง เราก็็ต้้องเข้้าไปดูู นี้้�ภายนอก
ถ้้าภายใน เราก็ต็ ้้องพิจิ ารณาดููว่า่ ความคิดิ ที่ไ�่ ม่ด่ ีีเนี่ย�่ ทำ�ำ ไมมัันถึงึ คิดิ
สิ่่ง� ที่เ�่ ราให้้คิิดทำ�ำ ไมมัันไม่่คิิด เราก็็ต้้องสัังเกตดูู สิ่่�งนี้้�เราให้้บริิกรรม
ทำ�ำ ไมมัันไม่เ่ อา ทำ�ำ ไมมัันเสือื กไปตรงโน้้น แล้้วตรงโน้้นมัันดีีแค่ไ่ หน
เอ้้า พิจิ ารณาไป ถ้้ามัันรู้จ�้ ริงิ แล้้วมัันจะปล่อ่ ย จะมาเอาตััวนี้้เ� ท่า่ นั้น�้
ทีีนี้้�ถ้้ามัันรู้้�รสตััวนี้้�แล้้ว ตััวนั้้�นมัันจะไม่่ออกไปแน่่นอน เพราะ
106 ธรรมคำ�สอน
มัันรู้�แ้ ล้้ว มัันเข้้าใจแล้้ว ใครจะมาโกหกไม่่ได้้ เพราะมัันประจัักษ์ใ์ จ
นี้้�คือื ความจริงิ
ถ้้าจำ�ำ ได้้แต่ช่ื่อ� มัันนั้น�้ มัันไม่แ่ น่ใ่ จ เช่น่ ว่า่ พระพุทุ ธเจ้้ามีีจริงิ มั้ย�้
บุญุ บาปมีีจริงิ มั้้ย� นรกสวรรค์น์ ิพิ พานมีีจริิงมั้�ย้ เราไปอ่่านดููก็็ อ่่อ
มีีจริิง แต่่ใจมัันแน่่มั้้�ย นี่่�ล่่ะปริิยััติิท่่านเรีียกว่่าเหมืือนเราตาม
รอยโค เราก็ต็ ามรอยมัันไป เราเห็็นแล้้วรอยมััน แต่ต่ ััวมัันยัังมอง
ไม่เ่ ห็็น แต่ท่ ่า่ นบอกว่่ามัันมีีตััวอยู่�นะ มัันถึึงมีีรอย เราก็็พยายาม
ตามรอยมัันไป ให้้อดทน อย่า่ หลงรอยมัันนะ ถ้้าหลงรอยมัันจะ
ไม่่เจอตััวมัันแน่่นอนล่่ะ อัันนี้้�ก็็เหมืือนกััน ถ้้าเราขาดคำ�ำ บริิกรรม
จะไม่่เจอความสงบเด็็ดขาด บอกเด็็ดขาดเลย เหมืือนเราตาม
รอยโค ถ้้าเจอรอยโคแล้้วตััวจริงิ มัันไม่เ่ ห็น็ หรอก อัันนี้้พ� ููดให้้เข้้าใจ
ง่่ายๆ เลย แต่่ความเพีียรพยายามที่่�เราจะไปฝึึกฝนอบรมให้้มััน
จริิงนั้้�น อัันนั้้�นมัันขึ้ �นอยู่่�กัับเราอีีกล่่ะ ท่่านพููดเน้้นหนัักว่่าจริิง
ขนาดไหนก็็ตาม แต่่มัันไม่่จริิงในเรานี้้�สิิ เออ เอาล่่ะเราจะเอา
ให้้ได้้ล่่ะ พอไปทำำ�แล้้วไม่่นานก็็อ่่อนแอ นั่่�นเห็็นมั้้�ย ก็็เลยว่่า โอ้้
บุุญวาสนายัังไม่่ถึึง แน่ะ่ กิิเลสมัันเอาไปกิินแล้้วนั้้�นน่ะ่ หรืือว่่ายััง
ไม่ถ่ ึงึ เวลา ทุกุ อย่า่ งมัันต้้องใช้้เวลา แน่ะ่ กิเิ ลสมัันมากล่อ่ มเรื่อ� ยล่ะ่
โอ้้ ท่า่ นปฏิบิ ััติมิ านานแล้้วนะ เราเพิ่่ง� ปฏิบิ ััติจิ ะให้้ได้้เร็ว็ เหมือื นท่า่ น
มัันเป็็นไปไม่่ได้้หรอก เนี่่�ยมัันก็็ว่่าอีีก พระพุุทธเจ้้าก็็สอนไว้้อยู่่�นี่่�
บวชมา ๒๐ พรรษาก็ต็ าม เขาบวชมา ๓ วััน ๗ วััน เขาก็บ็ รรลุไุ ด้้ก็ม็ ีี
นั่่�น เพราะอะไรล่ะ่ เพราะความเอาจริิงมัันต่า่ งกััน
หลวงพอ่ สมคิด อจโล 107
ความเอาจริิงมัันเหมืือนที่่�บอกนั่่�นแหละ สติิกำำ�กัับ สมาธิิ
ถึึงจะเกิิด ถ้้าสติิเผลอมัันไม่่สมดุุลกัันมัันก็็ไม่่มีีพลัังที่่�จะเป็็น
สมาธิไิ ด้้ ต้้องใช้้กำ�ำ ลััง ถ้้าสิ่ง� ใดมัันเป็น็ ไปไม่ไ่ ด้้ พระองค์ไ์ ม่ส่ อนหรอก
ทุุกคนมีีสิิทธิ์์�อยู่�แล้้ว ขอให้้บากบั่่�นขยัันหมั่่�นเพีียร ท่่านก็็บอก
อยู่�แล้้ว เราใช้้ปััญญาพิิจารณาข้้างนอกดููซะก่่อนก็็ได้้ ว่่าทุุกคน
ที่่�เกิิดมานี่่� พ่่อแม่่ปู่่�ย่่าตายายวิ่�งเต้้นขวนขวายแสวงหามาตลอด
แต่ท่ ่า่ นได้้อะไรไป สมบััติทิ ั้ง�้ ปวงคือื ท่า่ นทิ้้ง� ไว้้ตรงนี้้� แล้้วเราจะเป็น็
เหมือื นท่า่ นน่ะ่ เหรอ แล้้วก่อ่ นที่ท�่ ่า่ นจะล่ว่ งลัับไปนั้น�้ ท่า่ นได้้สร้้าง
คุณุ งามความดีีไว้้มั้้�ย ท่่านมีีใจสงบสัักครั้�้งมั้�้ยก่อ่ นจะตาย หรืือว่า่
กัังวลวุ่�นวายกัับสิ่่�งที่�่มัันไม่พ่ อนั้้น� น่่ะก่อ่ นจะตาย นี่เ�่ ราใช้้ปัญั ญานี้้�
ก็ไ็ ด้้ เราจะเห็น็ โทษ เห็น็ ความไม่ส่ มหวััง ความตั้้ง� ใจเราก็็มากขึ้น�
ถ้้าเราไปคิดิ เอาแต่่เรื่�องกิเิ ลส เอ้้า เขามีีเราก็ม็ ีีล่ะ่ โว้้ย ถ้้าไม่ม่ ีี
มัันก็็ทุุกข์์ล่่ะสิิ เขามีีเขาก็็สนุุกล่่ะสิิ ต้้องการอะไรก็็ได้้ เนี่่�ยเรา
ไปดููแต่ภ่ ายนอกนี่่� แต่ภ่ ายในหััวใจเขาล่่ะ เราไม่่เห็็น ถ้้าไปเจอกััน
เออ อัันนี้้ข� องข้้า อัันนี้้ก� ็ข็ องข้้า อัันนี้้ก� ็ข็ องข้้า เราก็ไ็ ปดููแต่ภ่ ายนอก
นี่่�ล่่ะท่่านว่่ามัันอวดหน้้าร้้าน แต่่ภายในนั้้�นน่่ะไม่่รู้้�จัักเลย เออ
เราไปดููภายนอกประดัับร้้าน เหมือื นเราไปดููโลงศพนั้น�้ มัันสวยงาม
แล้้วทำำ�ให้้สวยแล้้ว อะไรไปอยู่�ในนั้้�นน่่ะ มัันเป็็นสุุภะหรืืออสุุภะ
ที่่�ไปอยู่�นั่ �นน่่ะ อ้้าว ถ้้างั้้�นมัันก็็สวยแต่่ภายนอกล่่ะสิิ ภายในมััน
เป็็นอสุุภะที่่�เอาไปหมกไว้้นั้้�นน่่ะ อัันนี้้�ก็็เหมืือนกััน ถ้้าพููดเข้้ามา
ในการภาวนา เราดููร่่างกายนี่�่ โอ๋๋ สวยงามไปหมดเลย แต่่ว่า่ ไม่ไ่ ด้้
108 ธรรมค�ำ สอน
ดููถึึงในท้้องมัันในไส้้ในพุุงมััน มาดููแต่่ผิิวหนัังบางๆ น่่าจููบน่่าชม
น่่ารัักน่่าชอบอยู่�นี้�ล่่ะ แต่ว่ ่่าเราไม่ค่ ำ�ำ นึึงว่่ามัันมีีขี้้�มููกขี้�ตาขี้�หููขี้้�ปาก
ขี้�เหงื่�อขี้�ไคล เราไม่่ได้้คิิดไปเลยใช่่มั้้�ย เออ ไปดููแต่่เสีียงมัันสีีมััน
แต่ท่ ี่่�ประชุมุ อยู่�ในเสีียงในสีีมััน มัันเป็น็ อะไรบ้้างล่ะ่ บางครั้ง้� มัันก็็
พููดเพราะนะเสีียงมัันน่ะ่ พี่จ�่ ๋า๋ บางครั้ง�้ มัันก็ว็ ่า่ ไอ้้เหี้้ย� มัันก็ว็ ่า่ อีีกล่ะ่
แน่ะ่ มัันเจอปนกัันอยู่่�นั้้�นน่ะ่ ใช่่มั้ย้�
พููดมานานแล้้วมีีอะไรจะถาม เรีียกว่า่ แลกเปลี่ย�่ นความคิดิ กััน
แลกเปลี่ย�่ นความรู้ก� ััน ใครรู้อ�้ ะไรก็ธ็ รรมสากััจฉา สิ่ง� ที่พ�่ ููดมาทั้ง�้ หมด
นั้้�นอะไรมัันเป็็นปััญหาที่่�จะถามก็็ถาม แต่่ถ้้าจะถามว่่าทำำ�เหมืือน
หลวงพ่อ่ พููดแล้้วมัันจะได้้จริงิ มั้ย�้ ไม่ต่ ้้องถาม ทำ�ำ เลย อัันนี้้ไ� ม่ต่ ้้องถาม
เพราะยัังไม่่ทำำ�เนี่่�ย แต่่ถามเอาผลมัันแล้้ว อัันนี้้�ไม่่ควรถามเลย
บอกให้้เลยว่่าถ้้ามัันไม่่มีีเหตุุมัันก็็ไม่่มีีผล จะถามเอาผลมัันเลย
นั้้�นน่่ะ โอ้้ย ไปถามพระพุทุ ธเจ้้าท่่านก็ด็ ุุเอาแหละ ถ้้าทำ�ำ เหมืือน
พระองค์์พููดแล้้วมัันจะได้้มั้้�ยล่่ะพระเจ้้าข้้า ควรถามมั้้�ยนั่่�น เนี่่�ย
ปััญหามัันจะอยู่่�ตรงนี้้� แต่่ปัญั หาตััวนี้้�นั้�้นน่ะ่ ลบทิ้้�งซะ อย่่ามาเอา
ไว้้เลย ลบทิ้้ง� คนอยากนอนก็น็ อนเอง คนอยากทานข้้าวก็ท็ านเอง
เนี่่�ยท่่านเปรีียบเทีียบ คนอยากรู้้�ก็็ต้้องประพฤติิปฏิิบััติิเอง จะให้้
คนอื่่�นทำ�ำ แทนไม่่ได้้ เพราะเป็น็ ของเฉพาะตน
อยากจำำ�ได้้ให้้เรีียนปริิยััติิ อยากรู้้�ความจริิงให้้ลงมืือปฏิิบััติิ
เหมือื นท่า่ นอยากเป็น็ หมอ ท่า่ นก็ต็ ้้องไปเรีียนหมอ ไปสมััครสอบ
อย่่างเดีียวไม่ไ่ ด้้ ต้้องเรีียนรู้�้ซะก่อ่ น ฉัันใดอัันนี้้ก� ็เ็ หมือื นกััน นี่�ล่ ่ะ่
หลวงพ่อสมคิด อจโล 109
ถ้้าเราไม่่ได้้รู้้�ขึ้�นที่่�ใจเรากัับการปฏิิบััติิ เราจะไม่่แน่่ใจ อาจจะเป็็น
อย่า่ งนั้�้น อาจจะเป็็นอย่่างนี้้� เราจะได้้ไหมหนอ ดีีไม่ด่ ีีถ้้าเราไม่ไ่ ด้้
บวชจะทำ�ำ ได้้หรือื นึกึ ว่า่ มัันอยู่�กับคนบวช ไม่ใ่ ช่่ บวชแล้้วยัังมีีใจคิดิ
ถึงึ บ้้านอยู่่�ก็็เยอะ เราไปดููภายนอกไม่ไ่ ด้้ โบราณว่่า ดููช้้างให้้ดููหาง
ดููนางให้้ดููแม่่ จะดููให้้แน่่ต้้องดููถึึงใจ นั่่�นโบราณกล่่าวไว้้ สวยงาม
แต่่ว่่าพููดเหมือื นเสีียงเปรตเสีียงผีี แต่่ว่่ารููปร่า่ งสวยงามนะ นั่่�นล่ะ่
ต้้องดููถึึงใจโน่น่ แล้้วใจนั้�น้ มัันก็็แสดงออกเป็็นกิิริยิ าของมััน ถ้้าใจ
มีีมารยามัันก็็นิ่่ม� นวลอ่อ่ นช้้อย ถ้้าใจมัันจริิงมัันแสดงออกมาน่่าดูู
ดููแล้้วน่่าดูู ถ้้ามัันไม่่มีีมารยา มัันจะออกมาตามธรรมชาติิของมััน
ถ้้ามีีมารยาแล้้ว มัันจะเบี่ย�่ งนั้�้นเบนนี้้� นั่่�นแหละมารยา บางคนก็็
ไม่่ค่่อยพููดค่่อยจา นั่่�งเฉยอยู่่�ตามธรรมดาเหมืือนคนไม่่มีีหััวใจ
แต่่ว่า่ ใจเขาเยืือกเย็็นมาก นั่่น� ล่ะ่ ถึงึ ให้้ดููถึึงใจโน่น่ ล่่ะ
เมื่่�อโชควาสนาเข้้าช่่วยแล้้วเป็็นมนุุษย์์สมบููรณ์์ มีีความรู้้�
ความฉลาดทางโลกก็็พอเป็็นพอไป ก็็ต้้องแสวงหากัับสิ่่�งที่่�เราจะ
อาศััยในภพต่่อไป ไม่่ใช่่ว่่าเราจะเป็็นอย่่างนี้้�ทุุกชาติิ ไม่่ใช่่ นี่่�เรา
เสวยบุุญเก่า่ กรรมเก่่าของเรามาจนถึึงปัจั จุุบััน แล้้วกิริ ิยิ ามารยาท
การกระทำ�ำ ของเรา เราทำ�ำ มานั้น�้ เราทำ�ำ แบบไหน ถึงึ แม้้ไม่เ่ ป็น็ มนุษุ ย์์
สมบููรณ์เ์ หมือื นขณะนี้้� แต่ต่ อนนี้้เ� ราจะทำ�ำ เหมือื นเดิมิ อีีกมั้ย�้ ถึงึ จะไป
เป็็นมนุษุ ย์์เหมือื นเดิิม อัันนี้้ล� ่่ะสำำ�คััญมาก เพราะท่า่ นก็บ็ อกแล้้ว
มีีทานมีีศีีลมีีสมาธิถิ ึงึ จะได้้เป็น็ มนุษุ ย์์ มะนุสุ สะปะฏิลิ าโภ เป็น็ มนุษุ ย์์
ที่่�สมบููรณ์์ ไม่่ว่่าจะเป็็นเพศไหนวััยไหนก็็ตามล่่ะ อย่่าไปเลืือก
110 ธรรมคำ�สอน
เพศเลย ถ้้ามัักโกรธเกิดิ มาจะขี้เ� หร่่ ท่า่ นก็บ็ อกอยู่�แล้้ว ถ้้าเกีียจคร้้าน
เกิดิ มาก็ย็ ากจน ท่า่ นก็บ็ อกไว้้หมดแล้้ว ผู้ข�้ ยัันหมั่่น� เพีียรเป็น็ ผู้ไ�้ ม่จ่ น
ทั้้ง� ปัจั จุบุ ัันและอนาคต ท่่านก็็สอนไว้้หมดแล้้วล่่ะ สอนไม่่มีีตััวตน
แบบศีีลธรรม คนถึงึ ไม่ส่ นใจมััน แต่เ่ ราก็อ็ ยู่�ในศีีลในธรรมนั้น�้ แล้้วล่ะ่
ทุุกคนน่่ะ รููปธรรม นามธรรม เราไม่่สนใจกัับรููปธรรมของเรา
นามธรรมของเรา เราไปสนใจแต่่จุุดอื่่�น เราไปสนใจกัับแนวอื่่�น
ผลมัันก็็ได้้รัับแต่่แนวอื่่น� น่่ะสิิ
คำ�ำ ถาม สติทิ ำำ�ให้้เกิิดสมาธิไิ ด้้อย่่างไร
คำ�ำ ว่า่ สมาธินิ ั้น�้ คือื ใจสงบ ถ้้าสติมิ ัันไม่จ่ ดจ่อ่ อยู่่�จุดุ นี้้� มัันไปจ่อ่
อยู่่�ตรงนั้�้น ตรงนั้้�น ตรงนั้้�น ตรงนั้�น้ มัันไม่จ่ ่อ่ ตรงนี้้� แล้้วตััวนี้้น� ่ะ่
จะนิ่่�งได้้มั้้�ย เราเอาสติิมาประคัับประคองใจให้้มัันหยุุด สมาธิิ
แปลว่า่ มัันหยุดุ นิ่่ง� คือื มัันสงบ ใจมัันเป็น็ อย่า่ งนี้้อ� ยู่�แล้้วตามธรรมดา
แล้้วสติกิ ็เ็ อาไปใช้้ที่อ�่ื่่น� โน่น่ น่ะ่ มัันไม่เ่ อามาประคัับประคองที่ใ�่ จเลย
แล้้วใจมัันจะนิ่่�งมั้้�ย นี่่�ล่่ะเรีียกว่่าสติิเป็็นพื้้�นฐานของสมาธิิ คืือ
เป็็นพี่่�เลี้้�ยง เหมืือนคนสามขา ถ้้าไม่ม่ ีีไม้้เท้้าก็็จะล้้ม ไม้้เท้้าคืือสติิ
ประคองไว้้ไม่่ให้้ล้้ม ให้้เดิินไปได้้คืือสมาธิิ นั่่�นล่่ะมัันอาศััยซึ่่�งกััน
และกััน สติิเป็็นพี่่�เลี้้�ยง สมาธิิเป็็นผล ท่่านจึึงเรีียกว่่าเอาสติิ
ประคองจิิต สติิรัักษาจิิต เพราะว่่าจิิตมัันกวััดแกว่่งอยู่่�ตลอด
ใจมัันไม่่นิ่่�งสัักทีีแหละ มัันวอกแวกๆๆ อยู่่�ตลอดเลย แม้้ขณะ
นอนหลัับแล้้วมัันก็็ยัังฝัันไปโน่่น มัันนิ่่�งมั้้�ยนั่่�น ถ้้ามัันนิ่่�งแล้้วมััน
ไม่ฝ่ ันั ไปหรอก แสดงว่า่ จิติ มัันท่อ่ งเที่ย�่ วน่ะ่ เห็น็ มั้ย�้ ถ้้ามัันหลัับสนิทิ
หลวงพอ่ สมคิด อจโล 111
แล้้วถึงึ เรีียกว่า่ นิ่่ง� เพราะมัันขาดสิ่ง� ที่ม�่ ารบกวน สติมิ ัันก็ไ็ ม่ไ่ ปไหนล่ะ่
มัันมากลมกลืืนอยู่่�นั้้�นน่่ะ มัันถึึงเรีียกว่่าหลัับสนิิทได้้ เหมืือนแม่่
กล่อ่ มลููก กล่อ่ มไปกล่่อมมาลููกก็็หลัับ แม่่ก็็นอนกัับลููกทีีนี้้� ถ้้าแม่่
ออกหนีีจากลููก ลููกก็็ดิ้้�นอีีก เนี่ย�่ เพราะมัันยัังอาศััยตััวเองยัังไม่่ได้้
มัันอาศััยสติินี่่� เหมืือนตอนเป็็นเด็็กเราอาศััยพี่่�เลี้้�ยง ถ้้าเราโต
แล้้วเราไม่่ต้้องอาศััยก็็ได้้ แน่่ะ นั่่�นล่่ะท่่านถึึงว่่าให้้เอาสติิเนี่่�ย
บำำ�รุุงจิิต ให้้จิิตมัันเจริิญ เมื่่�อมัันเจริิญเต็็มภููมิิมัันเต็็มกำำ�ลัังแล้้ว
มัันไม่่หวั่�นไหว เพราะมัันพอตััวมััน คืือคล้้ายๆ กัับว่่าสติิเมื่่�อมา
เป็็นพี่่�เลี้้�ยงอยู่่�ตลอดๆ ส่่งเสริมิ ๆๆ พลัังของสติิเรีียกว่า่ ถ่า่ ยทอด
ให้้จิติ จิิตก็ม็ ีีพลัังขึ้น� แล้้วก็อ็ ยู่�ได้้ด้้วยตััวเอง เพราะว่า่ สติถิ ่่ายทอด
พลัังให้้ ถ้้าขาดตััวนี้้�ตััวนั้้น� ก็็นิ่่�งไม่่ได้้ เหมือื นเรามีีไฟ ใจมัันเหมืือน
ไฟนั้้�นแหละ วอกแวกๆ อยู่่�ตลอดเลย ไม่น่ ิ่่�งหรอก ที่น�่ ี้้�คำ�ำ ว่า่ สติคิ ืือ
เราเอาอะไรมากั้้�นไว้้ ไฟมัันก็็นิ่่�งเลย นั่่�นล่่ะนี่่�ข้้อเปรีียบเทีียบ
ถ้้าไม่่มีีอะไรกั้้�นเลย เอาล่่ะทีีนี้้� มัันไม่่นิ่่�ง นี่่�ล่่ะคำำ�ว่่าสติิทำำ�ให้้เกิิด
สมาธิิน่ะ่
ทีีนี้้ส� มาธิทิ ำ�ำ ให้้เกิดิ ปัญั ญา ก่อ่ นจะเกิดิ ปัญั ญาต้้องใช้้ความคิดิ
ปััญญาแปลว่่าความรู้้� ความรู้้�ตััวนี้้�น่่ะได้้มาจากความคิิด ๓
+๘+๑๐ ถ้้าไม่่คิิดดููไม่่บวกดููจะรู้้�คำำ�ตอบเหรอ นั่่�นล่่ะปััญญา
มัันจะเกิิดมาจากความคิิด แล้้วทีีนี้้�ก่่อนจะคิิดได้้ต้้องมีีสมาธิิ
ความตั้้�งใจมั่่�น สมมติิถ้้าไม่่มีีสมาธิิจิิตวุ่่�นวายอยู่� จะไปคิิดสิ่่�งนี้้�
ออกมั้้�ย ไม่่ออก นี่่�ล่่ะมัันเป็็นพื้้�นฐานของกัันและกััน จะขาด
112 ธรรมค�ำ สอน
อัันหนึ่่ง� ไม่ไ่ ด้้ อยากมีีปัญั ญาต้้องอาศััยความคิิด อยากมีีความคิดิ
ต้้องอาศััยใจที่่�ตั้้�งมั่่�น ถ้้าใจไม่่ตั้้�งมั่่�นแล้้วจะคิิดไม่่ออก เฮ้้อ กำำ�ลััง
เหนื่่�อยคิิดอะไรก็็ไม่่ออก นั่่�นเห็็นมั้้�ย ให้้หายเหนื่่�อยก่่อน เออ
พอหายเหนื่่�อยแล้้วคิิดทีีนี้้� นั่่�นเห็็นมั้้�ย แยกให้้ฟัังง่่ายๆ ให้้เข้้าใจ
ง่่ายๆ มัันถึึงจะหายสงสััย ถึึงได้้บอกว่่าเมื่่�อมีีความสงบแล้้ว
ต้้องหััดคิดิ หััดนึกึ ยิ่่ง� คิดิ ยิ่่ง� นึกึ ยิ่่ง� รู้�้ ถ้้าไม่น่ ึกึ ไม่ค่ ิดิ ก็ไ็ ม่ร่ ู้�้ ก่อ่ นจะรู้ไ�้ ด้้
ต้้องอาศััยความนึึกคิิด ความรู้เ้� รีียกว่่าวิิชชา ก่อ่ นจะได้้วิชิ ชาต้้อง
อาศััยความคิดิ วิชิ ชาแปลว่า่ ความรู้ใ�้ ช่ม่ ั้ย�้ ก่อ่ นจะรู้ต�้ ้้องคิดิ ถ้้าไม่ค่ ิดิ
จะรู้้�เหรอ เออ เอาเงิินเหรีียญมาสัักกอบนี่่� จะรู้้�ว่่าเท่่าไหร่่ก็็ต้้อง
ไปคิดิ ดููไปนัับดููใช่่มั้ย�้ พอเราได้้ความรู้�้คำ�ำ ตอบมัันแล้้ว ความคิดิ เรา
ก็็ปล่่อยไป ถ้้าเราอยากรู้้�เรื่�องอื่่�น เราก็็ไปคิิดอีีก นั่่�นล่่ะท่่านว่่า
ยิ่่ง� คิดิ ยิ่่�งนึึกยิ่่�งรู้้� ไม่น่ ึกึ ไม่่คิดิ ไม่่รู้�้
ทีีนี้้จ� ะอธิบิ ายอีีกว่า่ คำ�ำ บริกิ รรมอยู่�ที่ไ�่ หน สติอิ ยู่�ที่น�่ ั้น�้ เมื่่อ� ขาด
คำำ�บริกิ รรมเรีียกว่่าสติิขาด ลููกยัังไม่่ทัันหลัับ แม่่หยุดุ กล่อ่ ม ลููกก็็
ร้้องไห้้ทัันทีี แม่่ต้้องกล่่อมไปจนลููกหลัับ แล้้วถึึงหยุุดกล่่อมก็็ได้้
นี่่�ล่่ะ ถ้้าสติิรัักษาจิิตไปแล้้ว ถ้้าจิิตสงบแล้้ว สติิไม่่ต้้องทำ�ำ งานก็ไ็ ด้้
เพราะจิิตมัันสงบแล้้วนี่่� เหมือื นลููกมัันหลัับแล้้วเนี่ย่� ไม่ต่ ้้องกล่่อม
ก็็ได้้ คำ�ำ บริิกรรมนั้้�นแหละ เรีียกว่า่ คำ�ำ กล่่อมลููก ใจมัันเป็น็ เด็็กอยู่�
เดี๋๋�ยวนี้้�น่่ะ อยากให้้มัันหยุุดก็็ต้้องกล่่อมมััน หรืือท่่านเทีียบอีีก
ความสงบเหมืือนเขาตกเบ็็ดเอาปลา ตกเบ็ด็ เอาปลาเนี่�ย่ เขาต้้อง
ตามเหยื่่�อใช่ม่ ั้ย�้ นั่่น� แหละ เรีียกว่า่ มีีสติิ เปรีียบเหมืือนเหยื่่�อ ทีีนี้้�
หลวงพอ่ สมคิด อจโล 113
ถ้้าไม่่มีีเหยื่่�อปลาไม่่มากินิ คืือไม่ส่ งบ ถ้้าปลามากิินแล้้วเหยื่่อ� เขา
ก็ไ็ ม่เ่ อา ใช่ม่ ั้้�ย เขาเอาปลาโน่น่ ถึงึ ว่่าให้้เอาสติมิ ารัักษาจิติ ถ้้าจิิต
มัันสงบนิ่่ง� แล้้ว ไม่่ต้้องใช้้ก็ไ็ ด้้สติิ
แต่่ถ้้าขาดสติิ ตััวนี้้�ก็็สงบไม่่ได้้ เมื่่�อสงบไม่่ได้้มัันก็็ฟุ้้�งซ่่าน
ความฟุ้�งซ่่านนั้�้นคือื ความทุุกข์์ ความสงบนั้น้� คืือความสุขุ เหมือื น
กัับว่า่ เรานั่่ง� อยู่�เนี่ย�่ นั่่ง� แบบนี้้ม� ัันมีีความสุขุ มั้ย�้ นี่�่ ถ้้านิ่่ง� อยู่่�ล่ะ ก็ส็ บาย
ใช่่มั้้�ย แน่่ะ หััวใจก็็เหมืือนกััน ถ้้ามัันกวััดแกว่่งวุ่�นวี่่�วุ่�นวายอยู่่�ล่่ะ
มัันจะเอาความสุขุ มาจากไหน เออ สมมติวิ ่า่ มีีสมบััติมิ าก อัันนั้น�้ กููก็ม็ ีี
อัันนี้้ก� ููก็ม็ ีี อัันนี้้ก� ููก็ม็ ีี อัันนี้้ก� ููก็ม็ ีี โอ๊ย๊ เลยไปเกาะอยู่่�ตรงนั้น�้ หมดเลย
พอสิ่ง� นั้น�้ หายไป โอ้้ย เป็น็ ความทุกุ ข์แ์ ล้้วล่ะ่ ทีีนี้้� แน่ะ่ นั่่น� ล่ะ่ เรีียกว่า่
มัันไปอาศััยภายนอก เพราะมัันอาศััยตััวเองไม่่ได้้ใจน่่ะ มัันไป
อาศััยภายนอกโน่น่ น่ะ่ เมื่่อ� ของภายนอกมัันหายไปล่ะ่ เออ เหมือื น
คนสามขาที่�ไ่ ม่ม่ ีีไม้้เท้้าล่่ะ ก็็ล้้ม นั่่น�
แต่่ว่า่ ไม่่ใช่่ง่า่ ย ถ้้าสติิกำ�ำ กัับตลอดนี้้�ไม่ใ่ ช่ง่ ่า่ ย ขนาดเราตั้้ง� ใจ
ขนาดไหนมัันยัังเผลอออกไป เพราะว่่าเป็็นอะไร ตััวสติิตััวนี้้�มััน
ไปรัับผิิดชอบอยู่่�ทั้้�งหมดตั้้�งแต่่เราเกิิดมา ตาออกไปมัันก็็ไปด้้วย
หููได้้ยิินมัันก็็ไปด้้วย สัังขารความคิิดไปไหนมัันก็็ไปด้้วย แต่่ตััวใจ
นั้น�้ กลัับไม่ม่ ีีผู้ร�้ัักษา เออ อ้้าว ตาเห็น็ ใจก็ร็ู้ไ� ปด้้วย หููได้้ยินิ ใจก็ร็ู้ไ� ปด้้วย
เนี่่�ยอยู่�เป็็นตััวของตััวเองไม่่ได้้เลย ท่่านจึึงให้้สำำ�รวม ตาอย่่าดูู
หููอย่า่ ฟังั เพราะใจมัันจะกระเพื่่อ� ม เมื่่อ� มัันกระเพื่่อ� มมัันก็เ็ ป็น็ ทุกุ ข์์
ถ้้ามัันหยุดุ นิ่่ง� มัันก็เ็ ป็น็ สุขุ ท่า่ นจึงึ ว่า่ สุขุ อื่่น� ยิ่่ง� กว่า่ ความสงบของใจ
114 ธรรมคำ�สอน
ไม่ม่ ีีในโลก สุุขในโลกไม่ม่ ีีล่่ะ สุุขอื่่�นๆทั้้�งหลายทั้้�งปวงน่่ะ ไม่่เท่่า
ความสุขุ ใจล่ะ่ นี่ล�่ ่ะ่ หาคนมีีความสุขุ น่ะ่ หายาก หมายถึงึ สุขุ ใจนั้น�้ น่ะ่
ความสุุขในโลกมัันเป็็นความสุุขฟุ้้�งเฟ้้อเห่่อเหิิมกัับสิ่่�งภายนอก
ที่่�มัันมีี ถ้้ามัันได้้มาก็็กระเพื่่�อมอีีก ถ้้ามัันเสีียไปก็็กระเพื่่�อมอีีก
ถ้้ามัันได้้ไม่พ่ อก็ก็ ระเพื่่อ� มอีีก อ้้าว แล้้วเมื่่อ� ไหร่จ่ ะหยุดุ สัักทีีนะใจน่ะ่
ในเมื่่อ� ใจไม่ห่ ยุุดแล้้วจะเอาความสุขุ มาจากไหน
นั่่�นล่่ะท่่านจึึงว่่านัักบวชนัักปฏิิบััติิ นัักบวชคืือถืือเพศบวช
นัักปฏิิบััติิเนี่่�ยไม่่เลืือกเพศ ใครก็็ปฏิิบััติิได้้ทั้้�งนั้้�น ถ้้าพููดรวมกััน
แล้้วก็เ็ รีียกว่า่ นัักบวชนัักปฏิบิ ััติิ ความหมายเดีียวกััน ถ้้าไม่ม่ ีีสมาธิิ
ความสงบแล้้ว แม้้แต่่นัักบวชก็็บวชเสีียเปล่่า ไม่่ได้้รัับอานิิสงส์์
การบวชเลย ถึึงจะบวชได้้กุุฏิิได้้ศาลาได้้ชื่่�อได้้เสีียงได้้ยศได้้
สารพััดแล้้ว อัันนั้้�นยิ่่�งไปไกลล่่ะ มัันไม่่ใช่่อานิิสงส์์ของการบวช
อย่า่ งน้้อยอานิสิ งส์ข์ องการบวชนั้น�้ นัับแต่ม่ ีีสมาธิิ ถ้้าสมาธิไิ ม่เ่ กิดิ
จะใช้้ปััญญาความคิิดก็็ไม่่คม คิิดไปก็็เหลวไหลไป เพราะไม่่มีี
กำ�ำ ลัังหนุุน ท่า่ นก็ส็ อนเรีียงลำ�ำ ดัับไว้้ว่า่ ศีีล สมาธิิ ปััญญา ศีีลไม่่มีี
ทำำ�บาปอยู่่�ตลอดไม่่เว้้นไม่่สำำ�รวมไม่่ระวััง จิิตใจมัันก็็คึึกคะนอง
ล่ะ่ สิิ มัันจะเป็็นสมาธิิได้้ยัังไง นั่่น� เห็็นมั้้�ย เพราะว่า่ ศีีลนั้้�นเป็็นพลััง
ของสมาธิิ สมาธิิมัันเป็็นพลัังของปััญญา ปััญญามัันเป็็นพลััง
ของวิมิ ุตุ ติหิ ลุุดพ้้น มัันต้้องหนุนุ กัันไป เหมืือนเราปลููกต้้นไม้้ต้้อง
อาศััยแผ่่นดิิน อาศััยปุ๋�ย เราจะไปปลููกต้้นไม้้บนอากาศได้้มั้้�ย
มัันไม่ม่ ีีที่อ�่ าศััย อัันนี้้ก� ็เ็ หมือื นกัันเป็น็ ข้้อเทีียบเคีียง ตราบใดเรายััง
ดิ้้�นรนขวนขวายหวั่�นไหวอยู่่�ตลอด จะหาความสุุขใจนั้้�นไม่่ได้้เลย
หลวงพอ่ สมคิด อจโล 115
บอกว่า่ ไม่ไ่ ด้้เลยล่ะ่ ถึึงว่า่ มีีมากก็็ยิ่่�งกัังวลมาก มีีน้้อยก็ก็ ัังวลน้้อย
ไม่่มีีเลยความกัังวลก็็ไม่่มากขึ้ �น ถ้้าไม่่มีีแบบที่่�พระพุุทธเจ้้าสอน
ความสุขุ ก็ม็ ากขึ้น� เพราะอะไร เพราะไม่ม่ ีีเครื่อ� งกัังวล ใจหยุดุ นิ่่ง� ได้้
เท่่าไหร่่ความสุุขยิ่่�งมากขึ้ �นได้้เท่่านั้้�น ใจเอนเอีียงหวั่ �นไหวขึ้ �น
เท่า่ ไหร่่ความทุกุ ข์ย์ ิ่่�งมากขึ้น� นั้น�้ ล่่ะความสุุขอยู่�ที่ใ่� จความทุุกข์์อยู่�
ที่่�ใจ ไม่่ได้้อยู่�ที่่�สมบััติิมีีมากน้้อย ไม่่ได้้อยู่�ที่่�ยศถาบรรดาศัักดิ์์�
มัันอยู่่�กัับใจนั้�้นล่ะ่
ท่า่ นตรััสไว้้ว่า่ อััตตา หิิ อััตตะโน นาโถ ตนแลเป็น็ ที่พ�่ ึ่่ง� ของตน
จะไปพึ่่�งคนอื่่�นก็็พึ่่�งไม่่ได้้หรอก เพราะเขาก็็ต้้องพึ่่�งตััวเขาอยู่�แล้้ว
คำำ�ว่่าตนแลเป็็นที่่�พึ่่�งของตน คืือตนต้้องรัักษาตน ถ้้าตนรัักษา
ตนได้้แล้้ว วิธิ ีีที่่ร� ัักษาตนให้้ตนเป็น็ ตััวของตนนั้�้นน่่ะ ทำ�ำ แบบไหน
ต้้องไปบอกผู้อ�้ ื่่น� ให้้ทำ�ำ แบบนั้�น้ ไม่ใ่ ช่ไ่ ปทำ�ำ ให้้เขาได้้ แค่ไ่ ปบอกวิิธีี
ให้้เขาทำ�ำ เท่า่ นั้น�้ เอง มัันไม่ใ่ ช่ข่ องที่ช�่ ่ว่ ยกัันได้้ ฟังั แต่ว่ ่า่ ของเฉพาะตน
ตนวุ่�นวายตนก็็รัักษาตนสิิ ตนไม่่สบายตนก็็ต้้องรัักษาตนให้้
สบายสิิ ถึงึ เรีียกว่่าตนแลเป็น็ ที่่�พึ่่�งของตน ทุุกคนในโลกนี้้�ก็็หวัังพึ่่ง�
กัันทั้้�งหมดนั่่�นแหละ แต่่ว่่าไม่่มีีใครพึ่่�งใครได้้สัักคนเลย แต่่ก็็หวััง
พึ่่ง� กัันอยู่่�ตลอด ลููกพึ่่ง� พ่อ่ พึ่่ง� แม่่ พี่พ�่ึ่่ง� น้้อง ผััวพึ่่ง� เมีีย หวัังกัันหมดเลย
แต่ว่ ่า่ ผลสุดุ ท้้ายล่ะ่ ไม่ม่ ีีใครพึ่่ง� ได้้เลย เพราะอะไร ทุกุ คนมีีความเจ็บ็
มีีความหนาวความร้้อนความหิวิ ความกระหาย แล้้วใครช่ว่ ยได้้ล่ะ่
เราร้้อนจะให้้เขามาแบ่่งกัับเราได้้รึึเปล่่า เราจะทำำ�ยัังไงถึึงจะเย็็น
นั่่�นแหละคำำ�ว่า่ ตนแลเป็็นที่�่พึ่่�งของตนน่ะ่
116 ธรรมคำ�สอน
ตนแลเป็็นที่่�พึ่่�งของตนก็็คืือตนรัักษาตน ใจก็็มารัักษากาย
ใจก็็ไปรัักษาใจ รัักษากายแล้้วยัังไม่่พอมารัักษาใจอีีก ผลสุุดท้้าย
ก็็ไปรัักษาตััวเองนั่่�นแหละ ถึึงจะเล็็ดลอดปลอดภััยไปได้้ ถ้้าไป
รัักษาแต่่กาย ใจไม่่รัักษาก็็เหมืือนเดิิม เพราะตััวกัังวลวุ่�นวายนั้้�น
มัันอยู่�ที่่�ใจ ถึึงร่่างกายจะได้้ยศถาบรรดาศัักดิ์์�ได้้ลาภยศสรรเสริิญ
ขนาดไหนก็็เถอะ แต่่ใจล่่ะ เอา ฟังั แล้้วพิิจารณาดูู ทองคำ�ำ ที่�ก่ อง
อยู่่�นี่่�เป็็นของกููทั้้�งหมดเลยเนี่่�ย อะไรก็็ของกููหมดเลย รถรา
บ้้านช่่องทั้้�งหมด แต่่ว่่าใจล่่ะ วุ่�นวายมั้้�ย นอนก็็ไม่่หลัับใช่่มั้้�ย
กลััวเขาจะมาลัักเอา พระพุุทธเจ้้าท่่านบวชรัักษากายรัักษาใจ
ใจเป็็นเจ้้าของของกาย รัักษาเครื่ �องอยู่�ของตััวเองด้้วย รัักษา
ตััวเองด้้วย เช่่นว่่าหนาวท่า่ นก็เ็ อาผ้้ามาห่่ม ร้้อนก็อ็ าบน้ำ�ำ� นั่่น� คืือ
รัักษากาย แต่่ถ้้าใจมัันวุ่�นวาย ท่่านก็็เอาสิ่่�งที่่�มาแก้้ให้้มัันสงบ
เรื่�องกายนั้้น� ห่ม่ ผ้้ามัันก็็อุ่�นได้้ แต่่เรื่�องใจนั้้�นห่่มผ้้าแล้้วมัันก็็ไม่อุ่่�น
เพราะไม่่ใช่่เรื่ �องไปบำำ�รุุงใจนี่่� อัันนั้้�นมัันเป็็นเครื่ �องบำำ�รุุงกาย
เรีียกว่่าภายนอก ท่า่ นจึึงว่่าให้้รัักษาภายนอกและภายใน ผู้ร�้ ัักษา
ได้้ทั้้�งสองอย่่างนี้้� นั่่�นแหละท่่านเรีียกว่่าผู้้�เจริิญ การรัักษาท่่าน
เรีียกว่่าการปฏิิบััติิ ร่า่ งกายมัันหิิวเอาอาหารให้้มัันกิิน ถ้้าใจมัันหิิว
มัันก็็มีีอาหารเหมืือนกััน ใจมัันเป็็นนามธรรม อาหารของใจ
ก็ค็ ือื อารมณ์ข์ องธรรม ร่่างกายนั้น�้ เป็น็ รููป อาหารของร่า่ งกายนั้้�น
ก็็เป็็นรููป นี่่�ล่่ะทุุกอย่่างมัันได้้บำำ�รุุงมัันทุุกอย่่าง ถ้้าอย่่างนั้้�นมััน
บกพร่อ่ ง กายบกพร่อ่ งใจก็เ็ ป็น็ ทุกุ ข์์ ยิ่ง� ใจบกพร่อ่ งใจยิ่่ง� เป็น็ ทุกุ ข์ม์ าก
เข้้าใจชััดแล้้วนะ
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 117
แล้้วสงสััยมั้้ย� ว่่า เอาสติริ ัักษาจิิตนี่่� เข้้าใจมั้�ย้ เออ ขาดไม่ไ่ ด้้
สตินิ ่่ะ มัันเป็น็ พี่�่เลี้้�ยง ถ้้างั้�้นจิติ มัันก็เ็ ถลไถลไปล่ะ่ สิิ ไม่่มีีพี่เ�่ ลี้้�ยงน่่ะ
ถ้้าเป็็นคนมัันก็็หกล้้มไปเพราะพี่่�เลี้้�ยงปล่่อยมััน สติิเป็็นสิ่่�งที่่�ต้้อง
ปรารถนาในกาลทุุกเมื่่�อ จะขาดไม่่ได้้ จนว่่าเราเป็็นตััวของ
ตััวเองแล้้ว เออ ไม่ต่ ้้องอาศััยก็ไ็ ด้้ ก่อ่ นเราจะเป็น็ ตััวของตััวเองได้้น่ะ่
โถ ต้้องอาศััยสติอิ ยู่่�ตลอดเลยล่ะ่ จนกว่า่ ว่า่ ตััวเองจะพอตััว พอตััว
เมื่่�อไหร่่ก็็ไม่่หวัังพึ่่�งอัันอื่่�นล่่ะที่่�นี้้� พึ่่�งตััวเองได้้ชััดเจนแล้้ว เนี่่�ยถ้้า
คนไม่ไ่ ด้้อบรมศึกึ ษาได้้ยินิ ได้้ฟังั น่ะ่ จะไม่ร่ ู้เ�้ รื่อ� งเหล่า่ นี้้เ� ลย แม้้บวช
ร้้อยพรรษาก็็ตาม เรีียนจบพระไตรปิฎิ กก็็ช่่างเถอะ ไม่ไ่ ด้้มาพินิ ิิจ
พิิจารณาใคร่่ครวญไม่่รู้้�หรอก พููดอย่่างนี้้�ดีีไม่่ดีีเขาไม่่เข้้าใจ
ซะด้้วยนะ เขาว่่าเขาได้้แล้้ว คืือจำำ�ได้้ อะไรกููก็็รู้้�กููก็็พููดได้้กููก็็
เขีียนได้้ แต่่ว่่าตััวสติิจริิงๆ นั้้�นคืืออะไรล่่ะ นั่่�น สมาธิิกููก็็พููดได้้
กููก็็เขีียนได้้นี่่� แต่่ว่่าตััวสมาธิิล่่ะ เห็็นแล้้วหรืือ เป็็นแล้้วหรืือ นั่่�น
นี่�่ล่่ะความจำ�ำ กัับความจริิง อัันนั้�้นชื่อ� มััน เขีียนไว้้ที่�ก่ ระดาษนั้�น้ น่่ะ
เราจำำ�มา แต่่ใจมัันดิ้้�นรนอยู่�เดี๋๋�ยวนี้้� คำำ�ว่่าสมาธิิคืือใจสงบ พููดได้้
เขีียนได้้ แต่ใ่ จล่ะ่ มัันวุ่�นวายอยู่� ถ้้าใจสงบแล้้วมัันมีีพื้้น� ฐานของมััน
เรีียกว่่าความสงบนั้้�นแหละ มัันก็็ไม่่ค่่อยวุ่�นวายล่่ะ เขาด่่ามัันก็็
ไม่่ค่่อยโกรธ ดีีไม่่ดีีมัันไม่่โกรธเลย เขายอมัันก็็ไม่่ดีีใจล่่ะมัันเฉย
เพราะมัันพอตััวมัันนี่่� มัันกินิ อาหารอิ่่�มแล้้วเรีียกว่่ามัันอิ่่�มอารมณ์์
อิ่่�มอารมณ์์ของธรรมนั้้�นแหละ ถ้้ามัันหิิวล่่ะ เขาด่่ามัันก็็วิ่�งใส่่เลย
เขายอมัันก็็วิ่ �งใส่่เลย สู้้�กัันเลย เป็็นหมากััดกัันเลยทีีนี้้� เออ
ไม่ร่ ู้�้ว่า่ ใครถููกใครผิิดล่ะ่ ทีีนี้้� หรือื เท่า่ กััน นั่่น� เห็็นมั้้ย�
118 ธรรมค�ำ สอน
การรู้้�การละการปล่่อยการวางต้้องใช้้ความคิิด มัันถึึงจะรู้้�
จะละจะวาง มัันติิดอยู่่�ตรงนี้้�ล่่ะ จ้ำำ��อยู่่�ตรงนี้้�ล่่ะตลอด ทั้้�งคืืนก็็ได้้
มัันติิดอยู่�ที่่�เนื้้�อ หนััง เอ็็น กระดููกนี่่� เอาความคิิดไปคิิดถึึงมัันดูู
ถ้้าหนัังมัันสวยมัันงาม แล้้วขี้�เหงื่�อขี้�ไคลมัันมีีมั้�ย้ นั่่น� มัันได้้ล้้างมั้้�ย
ก็ต็ ้้องได้้ล้้างสิิ เอ้้า แล้้วทำ�ำ ไมว่า่ มัันงามล่่ะ แล้้วถ้้าไม่ล่ ้้างมัันเป็็น
ยัังไงล่ะ่ มัันเหม็น็ สาบ อ้้าว แล้้วนั้น�้ หรือื ที่ว�่ ่า่ มัันสวยน่ะ่ หรือื ว่า่ ยัังไง
ดููข้้างนอกนี้้�ก็็ได้้ นี่่�ล่่ะครั้้�งพุุทธกาลก็็มีี คนไปยอนางภิิกษุุณีีน่่ะ
โอ้้ย เจ้้างามหลาย งามที่�่ไหน งามตาเจ้้า เอ้้า ตาเราก็ม็ ีีขี้้�ตานี่�่ล่ะ่
งามจมููกเจ้้า จมููกเราก็็มีีขี้้�มููกนี่่�ล่่ะ แน่่ะ ไม่่เอาซะน่่ะ ว่่างั้้�น นั่่�น
เห็น็ มั้้�ย งามผมเจ้้า โอ้้ย ผมเราก็็ต้้องได้้สระอยู่�เรื่�อยล่่ะ ไม่ง่ ั้น�้ มััน
เหม็น็ สาบ แน่ะ่ แล้้วที่่�มัันสะอาดที่่ม� ัันงามอยู่�ที่�่ไหนล่ะ่ แล้้วที่�่ว่่า
งามนั้น�้ มัันแปลว่า่ อะไร ความไม่จ่ ริงิ นั้น�้ น่ะ่ ถึงึ ได้้ไปพููดแบบเดีียวกััน
หมดทั้้�งโลกเพราะไม่่รู้้�จริิงน่่ะสิิแต่่ละคนน่่ะ แล้้วเจ้้าตััวนั้้�นเขา
ว่่างามนั้้�นก็็ดีีใจล่่ะทีีนี้้� แต่่ถ้้าเขาว่่ามัันสกปรกล่่ะ เสีียใจใช่่มั้้�ย
ทำ�ำ ไมถึงึ พููดความจริิงไม่ไ่ ด้้ โอ๊๊ย อีีขี้้�ตา อีีขี้้ห� ูู ขี้�มููก ขี้�เหงื่อ� ขี้�ไคล
พอใจมั้ย�้ ล่ะ่ นั่่น� นี่ล�่ ่ะ่ เรีียกว่า่ ไม่ร่ ู้ข� องจริงิ ธรรมะท่า่ นเรีียกว่า่ ของจริงิ
อวััยวะทุกุ ส่ว่ นของร่า่ งกายนั้น�้ มัันจริงิ ทั้ง�้ หมด นั่่น� ความจริงิ ของมััน
แต่เ่ ราไม่ร่ ู้ค�้ วามจริงิ ก็ไ็ ปเอาความจอมปลอมไปพููด นี้้เ� รีียกว่า่ สมมติิ
ความจริิงท่่านเรีียกว่่าวิิมุุตติิ แต่่ไม่่มีีใครชอบวิิมุุตติิสัักคนเลย
ชอบแต่่สมมติิ ถึึงว่่าหลงสมมติิกัันอยู่่�นี่่�แหละ มัันก็็เลยไม่่เป็็น
วิิมุุตติหิ ลุดุ พ้้นสัักทีี ใจเลยไม่่เป็น็ หนึ่่�ง
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 119
ถ้้าใจมัันถึึงความจริิงแล้้ว เป็็นวิิมุุตติิแล้้ว จะไปว่่าเจ้้าสวย
เจ้้างามอย่า่ งนี้้� มัันไม่ร่ัับเอาเลย เพราะมัันไม่จ่ ริงิ เพราะความเข้้าใจ
ของท่่านว่่ามัันเป็็นของสกปรกอยู่�แล้้ว ท่่านจะไปดีีใจทำำ�ไม
เพราะรู้้�แล้้วว่่ามัันเป็็นอย่่างนั้้�น แต่่เรานั้้�นมัันไม่่รู้้�ความจริิงนั้้�นสิิ
มัันอยากได้้ยินิ แต่่ความจอมปลอม นั่่�นเห็น็ มั้้ย� หลงมั้้�ยเนี่ย�่ แล้้วมีี
คนรู้ค�้ วามจริงิ มั้ย้� ล่่ะในโลกอัันนี้้น� ่ะ่ มีีมั้้�ย เออ ปฏิบิ ััติธิ รรมมาจน
อายุุสามสิิบสี่่�สิิบมาแล้้วก็็ยัังไม่่รู้้�ความจริิงเลย ธรรมะของจริิง
ธรรมะของจริงิ ท่า่ นก็บ็ อกอยู่� สิ่่�งใดมัันจริิงสิ่่ง� นั้�้นล่ะ่ คือื ธรรมะน่ะ่
ท่่านเรีียกอสุุภธรรม ทุุกขธรรม อนิิจจธรรม อนััตตธรรม ทุุกขััง
อนิิจจััง อนััตตา เรีียกว่่าธรรมทั้�ง้ นั้้�นแหละ แต่ส่ ุุขขััง นิจิ จััง อััตตา
มีีมั้ย�้ ล่ะ่ ร่า่ งกายเป็น็ สุขุ ััง ร่า่ งกายเป็น็ นิจิ จัังคือื ความเที่ย�่ ง ร่า่ งกาย
เป็น็ อััตตาคือื ตััวตน มัันจริงิ มั้ย�้ ล่ะ่ แน่ะ่ อัันนี้้ล� ่ะ่ มัันไปสมมติกิ ัันขึ้น�
แล้้วก็็พากัันหลงหมดบ้้านหมดเมืืองทีีนี้้�
แต่่ก่่อนเราก็็ไม่่รู้้�หรอกเรื่ �องเหล่่านี้้�น่่ะ พููดอย่่างนี้้�ไม่่ได้้
ด้้วยนะ แต่เ่ มื่่�อเข้้าใจชััดแล้้วก็็ อ้้าว ทำำ�ไมพููดไม่ไ่ ด้้ แล้้วไปเกรงใจ
เขาทำำ�ไมในเมื่่�อเอาความจริิงมาพููดน่่ะ เอาแต่่ความจอมปลอม
มาพููดมัันไม่่ใช่ว่ ่่าหลอกลวงกัันเหรอ หรืือว่่ายัังไง เขาหลงอยู่�แล้้ว
ก็ย็ ัังไปหลอกให้้เขาหลงอีีกล่ะ่ ธรรมดาสอนกัันให้้รู้�้ อัันนี้้ไ� ปสอนกััน
ให้้หลงเพิ่่�มขึ้�น นี่่�จะให้้เราเปลี่่�ยนคำำ�พููดคำำ�สอนนี้้�เราเปลี่่�ยนไม่่ได้้
เพราะเมื่่อ� พููดไปในสิ่่ง� ที่ม�่ ัันไม่จ่ ริงิ แล้้วเราจะพููดทำ�ำ ไม ก็ร็ ู้อ�้ ยู่�แล้้วว่า่
มัันไม่่จริิง มิิน่่าล่่ะว่่าเขาด่่ามาว่่าไอ้้สกปรกไอ้้อะไร เราไม่่โกรธ
120 ธรรมค�ำ สอน
นั้น�้ แหละ ก็เ็ พราะมัันเป็น็ ความจริงิ น่ะ่ มัันจะไปโกรธได้้ยัังไง ถ้้าเขา
ว่่าหลวงพ่่อรููปงามนะ อย่่างนั้้�นนี่่�โอ๋๋ ให้้เจ้้าไปเปลี่่�ยนคำำ�พููดใหม่่
เพราะว่่าเราไม่ช่ อบแล้้วสมมติิอย่่างนั้�น้ น่ะ่ ไปชอบความจริงิ โน่่น
พระพุทุ ธเจ้้าบอกให้้พิจิ ารณาหาความจริงิ ไม่ใ่ ช่เ่ หรอ ให้้มัันหลุดุ พ้้น
ออกจากความจอมปลอม ให้้มัันเข้้าใจชััดเจนกัับความจริิงนั้้�น
ความจอมปลอมมัันจะออกไปหมด เขาพููดมามัันก็็ไม่่ดีีใจแหละ
เพราะมัันไม่่จริิง นี้้ล� ่่ะเรีียกว่า่ พิิจารณากาย พิจิ ารณาหาความจริิง
มัันนั้น�้ น่ะ่
เดี๋๋ย� วนี้้เ� ราหลงความจอมปลอมของมััน คำ�ำ ว่า่ หลงกายนั้น�้ น่ะ่
แต่่ความจริิงของกายล่่ะ แล้้วความจริิงของตััวตนล่่ะ มัันมีีจริิงมั้�้ย
ตััวตน เออ มัันมีีแขนมีีขามีีอาการ ๓๒ แล้้วตััวตนอยู่�ที่่�ไหนล่่ะ
สมมติิอีีกล่่ะ อัันนี้้แ� ขนเนี่�่ย มัันไม่ใ่ ช่่ตน อัันนี้้�ขาเนี่่�ย นี้้ห� ััวนี่�่ นี้้ห� ููนี่�่
ตานี่่� แล้้วตนล่่ะอยู่�ที่่�ไหนล่่ะ ตััวกููน่ะ่ มัันมีีมั้้�ย เอาจากไหนมาพููด
นี่ว�่ ่า่ กูู แล้้วที่น�่ี้้ท� ำ�ำ ยัังไงใจมัันจะรู้ค� วามจริงิ ซะทีีล่ะ่ จะไม่ต่ ายคาอยู่�กับ
ความไม่่จริิงอยู่่�นั้้�นเหรอใจน่่ะ ความรู้้�น่่ะ นี่่�ล่่ะท่่านว่่าหลงธรรม
หลงความจริิง ผู้ร�้ ู้ธ�้ รรมก็็รู้ค�้ วามจริงิ แหละ เมื่่�อรู้�้ความจริงิ แล้้วมััน
จะไปหวั่น� ไหวกัับอะไรอีีก เขาว่า่ สวยมัันก็เ็ ฉย เขาว่า่ สกปรกมัันก็เ็ ฉย
เพราะมัันรู้้�ชััดนี่่� สกปรกมัันก็็รู้้�ชััดนี่่� สวยงามคืือความไม่่จริิงมััน
ก็ร็ ู้�้ชััดนี่�่ แล้้วจะเอาอะไรมาเสีียใจล่ะ่ มัันรู้้�ทั้�้งสองอย่า่ งแล้้ว นี่ค�่ ืือ
ผู้ใ�้ จเป็น็ ธรรม ใจเป็น็ ความจริงิ นั่่น� ล่ะ่ คำ�ำ ว่า่ พระ ละความจอมปลอม
ออก ไปยอมรัับกัับความจริงิ เรีียกว่่าความรู้�้กัับธรรมของจริงิ เป็็น
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 121
อัันเดีียวกััน ความจอมปลอมคือื สมมตินิ ั้น�้ ท่า่ นดีีดออก ท่า่ นจึงึ เป็น็
ใจวิิมุุตติิ หลุุดจากความสมมติิ
เข้้าใจชััดมั้้�ยนี่่� ไม่่อยากเป็็นเหรอวิิมุุตติิน่่ะ จะเป็็นสมมติิ
อยู่่�นี่่�เหรอ ถ้้าเป็็นวิิมุุตติิแล้้วมัันสบายนะ เขายอมัันก็็ไม่่ตื่่�นเต้้น
เขาตำำ�หนิิมัันก็็ไม่่ตื่่�นเต้้น นั่่�นล่่ะผู้้�ท่่านเป็็นวิิมุุตติิ หัันออกจาก
สมมติิ หัันเข้้าหาความจริงิ โน่น่ ล่ะ่ ใจพระอรหัันต์น์ ่ะ่ เพราะว่า่ ท่า่ น
ใคร่่ครวญดููมาหมดแล้้ว ผม ขน เล็็บ ฟันั หนััง เนื้้อ� เอ็็น กระดููก
ตัับ ไต ไส้้พุุง เป็็นสมมติิทั้ง้� นั้น�้ แล้้วไม่ส่ วยไม่ง่ ามท่่านก็ร็ ู้้อ� ีีก รู้�้ทั้ง้�
สองอย่่างเลย ไม่่หลงทั้้�งสองอย่า่ งเลย ผู้ร้� ู้น้� ั้�้นก็เ็ ลยเป็น็ องค์์พุทุ ธะ
แปลว่า่ ผู้ร�้ ู้�้ เรานี่ม�่ ัันเป็น็ โมหะ แปลว่า่ ผู้ห�้ ลง ยิ่่ง� ไปว่า่ กููเป็น็ นายร้้อย
นายพัันนายดาบก็็ว่่าเป็็นบ้้าไปอีีก เป็็นบ้้าใหญ่่ไปอีีกซะด้้วยนั่่�น
แต่่งตั้้�งกัันขึ้ �นมาแล้้วก็็ใช้้อำำ�นาจล่่ะทีีนี้้� กดขี่่�ข่่มเหงกัันล่่ะทีีนี้้�
แต่ค่ วามจริงิ นั้น�้ น่ะ่ มัันเหมือื นกััน แต่ไ่ ม่เ่ อามาใช้้ อัันนี้้เ� ขามีีเกีียรติิ
นะเนี่่�ย แน่่ะว่่าไปอีีกล่่ะ แล้้วอะไรล่ะ่ เกีียรติิน่่ะ ตั้�้งขึ้�นใช่่มั้้ย� เออ
เขาเป็็นนายพัันนะเนี่�่ย ให้้เกีียรติิเขา แต่ไ่ ม่น่ านก็็ปลดเกษีียณแล้้ว
อ่า่ ว เอาอีีกแน่ะ่ มัันยัังไงกััน ถ้้ามัันเป็็นจริิงทำ�ำ ไมมัันหมดเป็็นล่ะ่
นั่่�นล่่ะอุุปโลกน์์กัันขึ้ �นสมมติิกัันขึ้ �น แล้้วก็็เป็็นบ้้าหลงไปด้้วยกััน
นี่แ�่ หละผู้ท�้ ี่ท�่ ่า่ นรู้ค�้ วามจริงิ แล้้วท่า่ นเบื่่อ� หน่า่ ยพากัันออกบวชหมด
122 ธรรมคำ�สอน
ธรรมคำ�ำ สอน บทที่่� ๑๖
พุุทธะเมตตัังจิติ ตัังมะมะ พุุทธะพุทุ ธานุภุ าเวนะ
ธััมมะเมตตัังจิติ ตัังมะมะ ธััมมะธััมมานุุภาเวนะ
สัังฆะเมตตัังจิติ ตัังมะมะ สัังฆะสัังฆานุุภาเวนะ
พุทุ โธโลด ไม่ต่ ้้องกลััว ถึงึ ไม่ต่ ายกัับอัันนี้้ก� ็ไ็ ปตายกัับอัันหน้้า
พอหมดอายุุแล้้วก็็ตายเหมืือนเดิิม แต่่ว่่าตายแล้้วจะมีีที่่�พึ่่�งไปมั้้�ย
ตายตอนนี้้�หรืือตายตอนหน้้าก็็ตาม ถ้้าไม่่มีีเครื่ �องอยู่�ของใจ
คือื พุทุ โธ ธััมโม สัังโฆแล้้ว จะตายเดี๋๋ย� วนี้้ห� รืือจะตายต่อ่ ไปก็ไ็ ม่่มีี
ความหมาย เพราะใจมัันไม่่มีีที่พ�่ ึ่่�ง ร่่างกายนั้�้นตายจริงิ แต่่ใจนั้น�้
ไม่ต่ าย ถ้้าไม่่มีีที่�่พึ่่�งก็็จะไปเร่่ร่่อนจรจััดล่่ะ ต้้องหาที่พ�่ ึ่่ง� ให้้มัันใจน่ะ่
เพราะใจเป็็นนามธรรม ต้้องเอาธรรมะไปเป็็นที่พ่� ึ่่�ง พุุทโธ ธััมโม
สัังโฆ อัันนี้้�ล่่ะก่่อนนอนไหว้้พระสวดมนต์์ นั่่�งภาวนาพุุทโธๆ
ได้้สัักสามนาทีีห้้านาทีี อัันตรายทั้้�งสิ้้�นมัันก็็ปราศจากไปหมด
นั่่น� แหละ ไม่่ต้้องไปกลััวมัันหรอกอัันนี้้�น่่ะ
หลวงพ่อสมคิด อจโล 123
ธรรมคำ�ำ สอน บทที่่� ๑๗
สััจธรรมก็็อริิยสััจ ๔ นั้้�นแหละ ทุุกข์์ สมุุทััย นิิโรธ มรรค
สติิปััฏฐาน ๔ กาย เวทนา จิิต ธรรม กายคืือพิิจารณากาย
เวทนา พิิจารณาเวทนา จิิต พิิจารณาจิิต ธรรม ระลึึกถึึงธรรม
พิจิ ารณาธรรม รวมแล้้วก็เ็ รีียกว่า่ มรรค ๘ เพื่่อ� มรรคผลนิพิ พานล่ะ่
ทานศีีลภาวนาเนี่่�ยเป็็นเสบีียงอาหาร เป็็นเสบีียงเดิินทาง เมื่่�อ
ภาวนาไปแล้้วก็ย็ ัังมีีอานิสิ งส์ก์ ารรัักษาศีีลเป็น็ เครื่อ� งหนุนุ ไป ศีีล ๕
ศีีล ๘ พิิจารณาให้้เป็็นสััมมาทิิฏฐิิได้้หมด เป็็นโสดาบัันได้้หมด
นั่่�นแหละ เดี๋๋ย� วนี้้�เราตกอยู่�ในมหาสมุุทรมหาสมมติิ รููปเสีียงกลิ่่�น
รส โผฎฐััพพะ ธััมมารมณ์์ เราก็ต็ ้้องสะสมเสบีียงอาหารไว้้ ให้้ทานไว้้
มีีศีีลไว้้ เจริิญภาวนาเป็็นบาทฐานไว้้ พระก็็มีีโยมก็็มีีที่่�เข้้าใจว่่า
ตายแล้้วสููญเนี่ย�่ แล้้วมัันตายแล้้วสููญมั้ย�้ ล่ะ่ คิดิ ว่า่ มัันตายแล้้วสููญมั้ย�้
เออ อวิชิ ชา ตััณหา อุุปาทาน มัันอยู่�ในจิติ ตราบใดที่่ย� ัังมีีอวิชิ ชา
ตััณหา อุุปาทานอยู่� ตราบนั้้�นแหละก็็ยัังมีีภพชาติิต่่อไป เมื่่�อดัับ
อวิิชชา สัังขารก็็ดัับ วิิญญาณก็็ดัับ นามรููปก็็ดัับ อายตนะก็็ดัับ
ผััสสะก็็ดัับ เวทนาก็็ดัับ ตััณหาก็็ดัับ อุุปาทานก็็ดัับ ภพก็็ดัับ
ชาติิก็็ดัับ ชราพยาธิิมรณะก็็ดัับ ก็็เป็็นนิิโรโธโหติิ ก็็เป็็นนิิโรธตััว
รู้�้แจ้้งเข้้านิพิ พานนั้�้นเอง ท่า่ นว่า่ ไว้้ง่า่ ยๆ หรอก เอ้้า รัับพร
124 ธรรมค�ำ สอน
ธรรมคำำ�สอน บทที่�่ ๑๘
คนรวยเคยให้้ทานมามาก คนจนชาติิที่่�แล้้วนี่่�เคยเป็็น
คนตระหนี่่� คนอายุุสั้้�นนี่่�ฆ่่าสััตว์์มามาก คนทั้้�งสวยทั้้�งรวยนี่่�
มีีทานมีีศีีลมาแล้้ว นี่ท�่ ่า่ นกล่า่ วไว้้ เอามั้ย�้ แม่ต่ ู้ท�้ ั้ง�้ สวยทั้ง�้ รวยอ่ะ่ แน่ะ่
อยากรวยให้้ทาน อยากสวยรัักษาศีีล ก็็บอกไว้้แล้้ว อยากเจริิญ
ให้้ภาวนา ท่า่ นก็บ็ อกไว้้หมดแล้้ว ทำ�ำ เอาก่อ่ นตาย ถ้้าจะตายก็ใ็ ห้้ตาย
กัับพุทุ โธ บอกคำำ�เดีียวนี่่�แหละตั้้ง� แต่่ตั้�ง้ วััดมา จะว่่าหลวงพ่อ่ ผีีบ้้า
พุุทโธก็็ใช่่ ยอมรัับ พุุทโธก็็แปลว่่าผู้้�รู้้� เมื่่�อมีีพุุทโธอยู่่�ก็็เรีียกว่่า
มีีสติิอยู่� ระลึกึ ได้้อยู่� พุุทโธแปลว่่าผู้ร้� ู้้� สติแิ ปลว่่าผู้ร�้ ะลึกึ ก็เ็ พราะ
มัันไม่่มีีพุุทโธไม่่มีีสติินี่่�แหละทำำ�เลยทำำ�ผิิดทำำ�ถููกอยู่ �เนี่่�ยเดี๋๋�ยวนี้้�
มัันก็็ขาดอัันนี้้�แหละ ดีีไม่่ดีีถึึงรู้้�อยู่่�ก็็ขืืนทำำ�อีีก แล้้วไอ้้ที่่�กลางวััน
เข้้าวััดกลางคืืนเข้้าบาร์์น่่ะ มัันขืืนทำำ�หรืือยัังไง แน่่ะ แล้้วยัังงี้�คง
จะเชื่่�อว่่าไม่่มีีหรอกเนอะบาปน่่ะ บาปมัันไม่่มีีตััวตนอย่่างที่่�ว่่า
นั่่�นแหละ ถึึงได้้ไม่่เชื่่�อ แล้้วมัันมีีจริิงรึึเปล่่าบาปน่่ะ เมื่่�อไม่่เชื่่�อ
ผลของกรรมก็็ไม่่เชื่�อกรรม ไม่เ่ ชื่อ� กรรมก็ไ็ ปตามกรรมนั้�้นล่่ะ เนี่ย่�
หลวงตามหาบััวท่่านว่่าสััตว์์โลกเนี่่�ยส่่วนมากมัันจะไหลลงไปนรก
ไหลลื่่�นไปเลย แต่่ขึ้�นสวรรค์์นั้้�นยากมาก เหมืือนกัับขึ้�นภููเขาไม่่มีี
ใครอยากขึ้ �น ถ้้าลงไปนรกนี่่�ไหลลื่่�นไปเลย ไม่่ได้้ตั้้�งใจมัันก็็ไป
ท่่านว่่า บุญุ บาปไม่ไ่ ด้้ลำำ�เอีียง เป็น็ ของซื่อ� สััตย์์ ทำำ�อย่า่ งใดได้้รัับ
อย่า่ งนั้้�นเลย
หลวงพอ่ สมคิด อจโล 125
ธรรมคำ�ำ สอน บทที่่� ๑๙
ใจนั้น�้ มัันเหมือื นปลาอยู่�ในน้ำ��ำ เวลาเราเอาขึ้น� มาบนบก มัันก็็
พยายามตะเกีียกตะกายอยากลงไปในน้ำำ��ที่่�เก่่าของมััน นี่่�ท่่าน
กล่า่ วไว้้ หรือื เปรีียบเหมือื นสััตว์ป์ ่า่ ที่เ�่ ราเอามาไว้้บ้้าน มัันพยายาม
อยากเข้้าแต่่ป่่า จิิตของเราก็็เหมืือนกััน มัันเคยอยู่�ในนิิสััยเดิิม
ของมัันที่่�มัันเคยอยู่�เคยเป็็น ทีีนี้้�จะมาบัังคัับให้้มัันอยู่�นิ่ �งๆ มัันก็็
ลำ�ำ บาก เหมือื นกัันกัับเด็ก็ ที่เ�่ ราอุ้้ม� เด็ก็ ถ้้าเราอุ้้ม� กอดมัันไว้้มัันก็ด็ิ้้น�
ถ้้าปล่่อยมัันไปตามลำำ�พััง เราไม่่วุ่�นวายกัับมััน เราก็ส็ บาย แต่่การ
ปฏิิบััติินั้้�นไม่่ให้้ทำำ�เหมืือนกอดเด็็กไว้้ และไม่่ให้้ทำำ�เหมืือนปล่่อย
เด็็กไปเลย ต้้องพยายามดููแลมััน ปกป้้องรัักษามัันอยู่�อย่่างนั้้�น
อย่า่ เผลอสติิ มัันไปไหนก็ร็ ู้�้ แต่ไ่ ม่เ่ อากัับมััน เหมือื นกัับเด็ก็ ที่ม�่ ัันจะ
เล่น่ อะไรก็ช็ ่า่ งมััน เราก็ด็ ููแลมัันอยู่�นั่น� แหละ ถ้้ามัันไม่เ่ ป็น็ อัันตราย
แล้้วเราก็็ไม่่ไปยุ่่�งกัับมัันล่่ะ อัันนี้้�ก็็เหมืือนกััน มัันจะคิิดนึึกอะไร
ก็็ดููมัันไว้้ ถ้้าจิิตใจมัันจะคล้้อยตามมััน เราก็็ปกป้้องมัันไว้้ ไม่่ได้้
ถือื ว่า่ บัังคัับมััน และไม่ไ่ ด้้ถือื ว่า่ ปล่อ่ ยปละละเลยมััน ต้้องพยายาม
สัังเกตดููแลมััน แล้้วก็็พยายามเอาอาหารล่่อมััน เหมืือนกัับ
หลวงปู่�มั่น� สอนหลวงตามหาบััว โอ้้ มัันไปไหนน่ะ่ ท่า่ นมหา จิติ ใจนี้้น� ่ะ่
มัันไปไหนแล้้วทำำ�ไมมัันไม่่อยู่่�กัับร่่างกายล่่ะ เปรีียบเทีียบแล้้วก็็
เหมืือนหมาไม่่มีีเจ้้าของนั้้�นแหละ มัันหิิวอาหารแล้้วมัันไปกิิน
อาหาร เราพยายามเอาอาหารล่อ่ มััน ให้้มัันกินิ เมื่่อ� มัันกินิ อิ่่ม� แล้้ว
มัันจะนอน เราก็ไ็ ม่ล่ ำ�ำ บากล่ะ่ ตอนนี้้ม� ัันยัังหิวิ อาหารอยู่� มัันดิ้้น� รน
126 ธรรมคำ�สอน
อยากไปเที่�่ยวกินิ อาหาร แต่่เราเอาอาหารล่่อมัันคือื พุทุ โธ มัันจะ
ไปไหนก็ช็ ่า่ งมัันล่ะ่ เราก็พ็ ุทุ โธอยู่�นั่น� ล่ะ่ เอาอาหารล่อ่ มัันอยู่�เรื่อ� ย
เรีียกว่่าเอาพุุทโธป้้อนมัันอยู่�เรื่ �อย เมื่่�อมัันอิ่่�มแล้้วมัันจะสงบ
ตอนนี้้�มัันหิิวอาหาร มัันก็็เลยไปเที่่�ยวกิินอาหารน่่ะสิิ อารมณ์์
นึึกนั่่�นนึึกนี่่�คิิดนั่่�นคิิดนี่่�เรีียกว่่ามัันไปเที่่�ยวกิินอาหาร ตอนนี้้�
เราให้้มัันมากิินอาหารแบบใหม่่ มัันไม่่คุ้้�นเคย มัันก็็ไม่่อยากกิิน
ก็็ต้้องพยายามให้้มัันกิิน เหมืือนเรากิินยานี้้�แหละ ยาที่่�มัันขม
มัันเฝื่่�อนเราก็็ไม่่อยากกิิน เราก็็พยายามอดทนกิิน เพราะอะไร
เพราะเราอยากหายป่่วย ถ้้าเราไม่่อดทนไม่่พยายามกิินยานั้้�น
โรคมัันก็ไ็ ม่ห่ าย ถ้้าเราอยากดีีเราอยากหาย เราต้้องพยายามอดทน
อย่่าไปน้้อยใจ ต้้องให้้ใจหนัักแน่่น ที่่�กล่่าวไว้้ว่่าทุุกคน
มีีสิิทธิ์์�ทำำ�ได้้ จะยากหรืือง่า่ ย แต่ผ่ ลสุดุ ท้้ายก็ไ็ ด้้ อัันนี้้พ� ระพุทุ ธเจ้้า
ผู้้�ประเสริิฐเป็็นผู้้�บอก เราก็็ต้้องพยายามตามที่่�ท่่านสอนไว้้
ความเพีียรพยายามอยู่�ที่่�ไหน ความสำ�ำ เร็็จก็ย็ ่่อมอยู่�ที่�น่ ั่่น� อย่่าไป
ท้้อใจอย่่าไปท้้อแท้้อ่่อนแอ อัันนั้้�นเป็็นเรื่�องของกิิเลส พยายาม
ไปเรื่�อยๆ เดี๋๋�ยวพอมัันชำำ�นิิชำำ�นาญแล้้วมัันก็็ง่่ายขึ้ �น ของยากก็็
กลายเป็น็ ของง่า่ ย เพราะเราพยายามอยู่�ไม่ห่ ยุดุ ไม่ถ่ อย ทุกุ คนเป็น็
เหมืือนกัันหมดนั่่�นแหละ อย่่างนั้้�นหลวงตาท่่านถึึงว่่าเหมืือน
จููงหมาใส่่ฝนเวลาบอกให้้ภาวนาน่่ะ เป็็นยัังไงจููงหมาใส่่ฝนน่่ะ
หมามัันอยากตากฝนเมื่่�อไหร่่
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 127
นี่่�ล่่ะ สอนผู้้�อื่่�นต้้องสอนแบบนี้้� เพราะว่่าผู้้�อื่่�นปรากฏว่่า
มัันลำำ�บากกว่่าเรามัันยากกว่่าเรา แต่่เราทำำ�มาเนี่่�ย ไม่่ได้้บัังคัับ
แบบนี้้�เลย ดีีไม่่ดีีมัันชวนเราด้้วยนะ มัันว่่า รีีบเอา รีีบเอา
เดี๋๋�ยวมึึงจะตายก่่อน ตััวเราทำำ�มาไม่่ได้้เป็็นเหมืือนที่่�สอนคนอื่่�น
นี้้�นะ สอนคนอื่่�นมัันก็็สอนตามทางที่่�พระพุุทธเจ้้าสอนไว้้อยู่�แล้้ว
แต่ว่ ่า่ ตััวเองนั้น�้ มัันไม่เ่ ป็น็ อย่า่ งนั้น�้ มัันคล้้ายๆ กัับว่า่ มัันเบื่่อ� หน่า่ ย
คลายความกำำ�หนััดยิินดีี มัันทอดอาลััยแล้้วมัันถึึงมาบวช
มัันก็็กลััวจะตายก่่อน มัันก็ช็ วนว่่ารีีบเอา รีีบเอา รีีบเอา อายุมุ ึึง
มากแล้้ว อายุมุ ึงึ เหลือื น้้อยแล้้ว เดี๋๋ย� วมึงึ จะไม่ท่ ัันกาล รีีบเอา อัันนี้้�
มัันเป็็นอย่่างนั้้�น แต่่คนอื่่�นพููดให้้ฟัังมัันเป็็นอย่่างนี้้� มัันก็็ต้้อง
พยายาม เหมือื นกัับเราฝึกึ สััตว์์ ต้้องพยายามอดทนต่อ่ สู้�้ จนกว่า่ ว่า่
มัันจะยอมจำำ�นนเรา พอมัันรู้้�แนวทางแล้้วมัันก็็ง่่ายขึ้ �น ธรรมดา
ผู้้�ฝึึกยากผู้้�ฝึึกง่่าย เหมืือนฝึึกสััตว์์นั้้�นแหละ สััตว์์บางตััวก็็ฝึึกง่่าย
ฝึึกทีีสองทีีก็็ใช้้งานได้้สบาย บางตััวฝึกึ ไม่ไ่ ด้้เลยก็ม็ ีี กิินได้้ก็ฆ็ ่่ากินิ
อย่่างนั้้�นก็็มีี แต่่พวกเรานั้้�นไม่่ใช่่ปทปรมะ มัันไม่่ใช่่พวกที่่�เอา
ไปฆ่า่ กินิ เป็น็ พวกเนยยะ มัันยัังมีีความเชื่อ� ความเลื่่อ� มใสอยู่� แล้้ว
ครููบาอาจารย์์ก็็เป็็นผู้้�แนะนำำ�สั่่�งสอน พยายามลากพยายามเข็็น
แล้้วเราก็พ็ ยายามทำ�ำ ตามที่ท�่ ่า่ นสอน เรีียกว่า่ พยายามทั้ง�้ สองฝ่า่ ย
ผู้ท�้ ี่ส�่ อนคนอื่่น� นี่ก�่ ็ต็ ้้องมีีความอดทนเหมือื นกััน ถ้้าไม่ม่ ีีความเมตตา
อดทนพยายาม สิ่่�งเหล่่านั้�น้ ก็็ใช้้การไม่ไ่ ด้้
128 ธรรมค�ำ สอน
เราสอนเราก็็เหมืือนเราสอนสิ่่�งอื่่�นนั้้�นแหละ กว่่าจะทำำ�ได้้
มัันก็ย็ ากอยู่� แต่ว่ ่่าพยายามอยู่�ไม่่หยุุดไม่่ถอยมัันก็ค็ ่อ่ ยๆ เป็็นไป
อัันนี้้�อย่่าไปท้้อใจอย่่าไปน้้อยใจ อัันนั้้�นเป็็นเรื่ �องของกิิเลส
เหมืือนกัับเราค้้าขายมาแต่่ก่่อนนั้้�นแหละ แต่่ก่่อนก็็ไม่่มีีอะไรเลย
ต่่อไปต่่อมาก็็พยายามหา เก็็บหอมรอมริิบมาเรื่�อยๆ ประหยััด
มััธยััสถ์ม์ าเรื่�อยๆ เอาไปเอามามัันก็็มีีขึ้้�นๆๆ จนว่า่ กลายเป็น็ เสี่ย�่
อยู่�เดี๋๋�ยวนี้้� ก็็ต้้องมีีความพยายามมานั้้�นแหละ หรืือว่่าใหญ่่มานี่่�
สมบััติิต่่างๆนี่่�พ่่อแม่่ให้้มาเลยเหรอ ไม่่ได้้หาเลยเหรอ แต่่ถึึงว่่า
พ่อ่ แม่เ่ อาให้้แล้้วใช้้เป็น็ มั้ย�้ บริหิ ารเป็น็ มั้ย�้ นี่ส�่ ำ�ำ คััญอยู่่�ตรงนี้้อ� ีีกนะ
ถ้้าบริหิ ารไม่เ่ ป็น็ ก็ห็ มด รัักษาสมบััติพิ ่อ่ แม่ไ่ ม่ไ่ ด้้ ท่า่ นเอาให้้เท่า่ ไหร่่
ก็็หมด หมด หมด อัันนั้้�นก็็เรีียกว่่ารัักษาสมบััติิพ่่อแม่่ไม่่ได้้
เรีียกว่่าสัังหารเลยก็็ว่่าได้้ บางคนก็็ไม่่มีีสมบััติิอะไรจากพ่่อแม่่ล่่ะ
ก็พ็ ยายามเสาะแสวงหาสะสมขึ้น� มา ประหยััดมััธยััสถ์ข์ึ้น� มา รู้จ� ัักเก็บ็
รู้้�จัักหารู้้จ� ัักใช้้ขึ้้�นมา ผลสุุดท้้ายมัันก็็มีีขึ้้�นมาเรื่�อย ถ้้าว่่าฟุ่�มเฟืือย
ฟุ้้�งเพ้้อเห่่อเหิิมแล้้วมัันก็็หมดไม่่เหลืือ ผลสุุดท้้ายมัันก็็ลำำ�บาก
ยากจน แต่่ถ้้าฟัังความกิิเลสแล้้วมัันฟุ้้�งเฟ้้อเฟ่่อเหิิมแล้้วก็็ โอ๊๊ย
มัันไม่่เหลืือแหละ มัันจะตััดรอนเราเลยล่ะ่ กิเิ ลสน่ะ่ เอ้้า มีีอะไรก็็
กินิ เลย มีีอะไรก็ใ็ ช้้เลย เดี๋๋ย� วตายแล้้วไม่ไ่ ด้้กินิ ไม่ไ่ ด้้ใช้้นะ เออ แต่ว่ ่า่
ความจริิงมัันไม่่ตายง่่ายเหมืือนมัันว่่าล่่ะสิิ มัันเลยทรมานทีีนี้้�
เพราะไปเชื่อ� มััน ท่า่ นจึึงให้้ประหยััดมััธยััสถ์์ การประหยััดมััธยััสถ์์
ไม่ถ่ ึงึ ว่่าตระหนี่ถ�่ ี่่�เหนีียว ท่่านกล่่าวไว้้ว่า่ มััจฉริิยะ ตระหนี่ถ่� ี่เ่� หนีียว
เกิินไป แต่่ถ้้าประหยััดมััธยััสถ์์นี่่�รู้้�จัักกิินรู้้�จัักใช้้รู้้�จัักหา อะไร
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 129
ไม่ส่ มควรกินิ ไม่ก่ ินิ อะไรไม่ส่ มควรใช้้ ไม่ใ่ ช้้ อะไรไม่ค่ วรซื้้อ� ก็ไ็ ม่ซ่ื้อ�
ฟังั แต่ว่ ่่าอะไรไม่่สมควรก็็ไม่่ทำำ� ก็็ลำ�ำ บากเหมืือนกััน การฝึึกจิติ ใจก็็
แบบเดีียวกัันนั่่�นแหละ
คนที่่�ทำำ�ได้้ง่่ายนั้้�นมัันมีีน้้อย คนที่่�ชวนตััวเองให้้กระทำำ�น่่ะ
มัันมีีน้้อย ถึึงมัันมีีน้้อยก็็ตาม อย่่างน้้อยก็็หลวงพ่่อคนหนึ่่�งล่่ะ
เพราะมัันชวนตััวเองอยู่่�ตลอด ไม่่เหมืือนทุุกวัันนี้้�มัันเหมืือนหมา
ปล่่อยหำำ�แล้้วนะ มัันไม่่เอาอะไรแล้้ว ใครจะร่ำ��จะรวยจะสวยจะ
งามจะดีีจะชั่�วที่�่ไหนก็็เฉย ไม่เ่ อา ทำำ�ไมถึึงไม่เ่ อาล่ะ่ ก็ม็ ัันไม่่เอานี่่�
ไม่่ได้้ว่่ามาอุุตริิพููดนะ แต่่ก่่อนมัันก็็เป็็นเหมืือนกัันนั่่�นแหละ
แต่ท่ ุกุ วัันนี้้ไ� ม่เ่ อาล่ะ่ ไม่เ่ อา ไม่เ่ อา ไม่เ่ อา พอ เดี๋๋ย� วนี้้ร� วยแล้้วหรือื
รวยแล้้ว รวยอะไร รวยความสบาย ความลำำ�บากหมดแล้้ว
เกิิดมาชาติินี้้�ก็็มีีช่่วงนี้้�ล่่ะสบาย ถ้้าจะว่่าประมาทหรืือโม้้ ก็็ไม่่ใช่่
เออ อยากพููดเหมืือนหลวงปู่�หล้้าพููดนั่่�นแหละ ถ้้าไม่่มีีผู้้�นิิยม
ถ้้าไม่ม่ ีีผู้เ�้ ลื่อ� มใสศรััทธาเอาข้้าวมาให้้กินิ ก็จ็ ะตายบููชาพระพุทุ ธเจ้้า
พระธรรม พระสงฆ์์ โน่่นน่ะ่ หลวงปู่�หล้้าท่า่ นว่า่ ขอยอมตายบููชา
พระพุุทธเจ้้า พระธรรม พระสงฆ์์ ก็็พอ ใครไม่่นิยิ มใครไม่่เลื่่�อมใส
ใครไม่่เอาข้้าวมาให้้กิินก็็จะยอมตาย โน่่นน่่ะ ฟัังสิิหลวงปู่�หล้้า
เราก็็จะอยากพููดเหมืือนหลวงปู่�หล้้านั่่�นแหละ ถึึงว่่าจิิตใจเดี๋๋�ยวนี้้�
มัันไม่แ่ คร์์ บอกว่่ามัันไม่่แคร์์ก็ไ็ ด้้ มัันไม่่ง้้อก็ว็ ่า่ ได้้ แล้้วแต่ผ่ ู้�้ใดจะ
ศรััทธาเลื่่�อมใสตำ�ำ หนิติ ิเิ ตีียนก็็ช่่างเขา เราเฉย สบาย เรื่�องของเขา
เขาตำำ�หนิิเรา เราไม่่โกรธ เราก็็สบายล่่ะสิิ ผู้้�เขาตำำ�หนิินั้้�นมัันเป็็น
130 ธรรมคาำ สอน
เรั้ื�องของเขาล่ะ ผู้้�เขายกยอสรั้รั้เสรั้ิญชมเชยน้�นก็เรั้ื�องของเขา
อ่กล่ะ เรั้าไม่เอาที่้�งสองอย่าง ม้นก็สบาย เหมือนหมาป์ล่อยหำา
เอาละ่ พิอ พิยายาม พิยายาม อย่าถอย วิรั้ิเยนะ ที่กุ ขะม้จำเจำตุิ
หลดุ พิน� ดว� ยความเพิย่ รั้พิยายาม นก้ บวชกพ็ ิยายามที่กุ วน้ นน�้ แหละ
ฉน้ แลว� กเ็ ดนิ จำงกรั้ม เหนอ�ื ยแลว� พิก้ ผู้อ่ น พิก้ ผู้อ่ นแลว� กเ็ ดนิ จำงกรั้ม
เมื�อยเดนิ แล�วกม็ าน้ง� สมาธิ น้ง� แล�วก็นอนสมาธิ พิุที่โธ
ที่นฺโตุ เสโ มนสุ เฺ สส.ุ
ในหม่ม้ นุษย์
ผู้้ฝ� ักึ ตุนแลว� เป์น็ ผู้้�ป์รั้ะเสรั้ฐิ สดุ .
ขุ.ธ. ๒๕/๕๗
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 131
ธรรมคำ�ำ สอน บทที่�่ ๒๐
แล้้วเวลาที่่�มัันเป็็นเนี่่�ยมัันเป็็นเองนะ ไม่่ได้้ตั้้�งใจทำำ�มััน
มัันเป็็นเอง ถ้้าเราจะดำำ�ริิขึ้ �น เกิิดชวนมัันอยากได้้อัันนั้้�นอัันนี้้�
มัันก็ไ็ ม่เ่ อากัับเรานะ ไม่่ใช่่ว่า่ เราตั้้�งใจระงัับไว้้นะ ถ้้าตั้้ง� ใจระงัับไว้้
มัันก็เ็ ผลอ ถ้้ากำำ�หนดไว้้เนี่ย�่ เวลามัันเผลอมัันก็็เผลอเหมืือนเดิิม
ถ้้ามัันไม่่เป็็นน่่ะ “อาตมาไม่่เอาอะไรแล้้วนะโยม” แต่่ว่่าไปลอง
แอบดูู มัันไม่น่ านหรอก มัันก็็จะเล็็ดลอดออกมาหรอก เหมืือนที่่�
เคยเห็น็ ผ่า่ นๆ มานั้น�้ แหละ เพราะว่า่ ตััวมัันดิ้้น� มัันดิ้้น� อยู่�ข้างในนั้น�้
เราจะเอาผัักชีีโรยหน้้าไว้้นี่ไ�่ ม่ไ่ ด้้ อีีกหน่อ่ ยมัันก็เ็ ผลอออกมาได้้ล่ะ่
ตั้ง�้ แต่ต่ ั้ง�้ วััดมา ใครอยู่�ด้วยนานนี่�่ อยากถามดููอยู่่�ว่า ความกระเพื่่อ� ม
ความอยากความต้้องการ ความต้้องการสิ่่�งนั้้�นอยากได้้สิ่่�งนี้้�นี่่�
เคยมีีมั้ย�้ เพราะว่า่ ไม่เ่ คยหลงสัักครั้ง� นี่�่ แล้้วเราตั้ง�้ ใจให้้ไม่ห่ ลงรึเึ ปล่า่
เราตั้�้งสติิไว้้รึึเปล่่า ไม่่ใช่่ มัันเป็น็ ของมัันโน่น่ น่่ะต่่างหาก เราไม่่ได้้
กำ�ำ หนดหรอก แล้้วความอยากได้้แต่่ก่อ่ นเนี่่�ย ใครจะไม่ร่ ู้�้จัักความ
อยากได้้ว่่ามัันเป็็นยัังไง แล้้วเมื่่�อมัันไม่่อยากได้้เนี่่�ย เมื่่�อมัันเป็็น
กัับตััวเองแล้้ว ใครไม่่รู้้�จัักด้้วยก็็ไม่่เห็็นจะมีีปััญหาอะไรล่่ะ เออ
ทีีนี้้ถ� ้้าพููดง่า่ ยๆ อย่า่ งว่า่ แต่ก่ ่อ่ นท่า่ นกินิ เหล้้าเข้้าป่า่ กลางวัันเข้้าวััด
เดี๋๋ย� วนี้้จ� ะทำ�ำ ได้้รึเึ ปล่า่ ล่ะ่ แน่ะ่ ถึงึ ไม่ม่ ีีใครจะเชื่อ� ท่า่ นก็เ็ ชื่อ� ใช่ม่ ั้ย�้ ล่ะ่
เพราะท่่านรู้้อ� ยู่�แก่ใ่ จ นั่่�นล่่ะ เรื่อ� งของภายใน ถ้้าไปโกหกเขามัันก็็
เป็น็ คุยุ โม้้โอ้้อวด เป็น็ อวดอุตุ ริมิ นุสุ สธรรมไปซะแล้้วทีีนี้้� นั่่น� แหละ
อวดเอาอะไรล่ะ่ มัันมีีอะไรในโลกนี้้�ที่เ�่ ป็น็ ของประเสริฐิ น่่ะ เราว่่า
132 ธรรมค�ำ สอน
ธรรมะเป็็นของประเสริิฐ มัันเป็็นยัังไงล่่ะธรรมะน่่ะ ความสบาย
จิติ ใจโล่ง่ โปร่ง่ ตลอดกาลนั่่น� ล่ะ่ นั่่น� ล่ะ่ ธรรมะ จะว่า่ ความว่า่ งจะว่า่
นิิพพานจะว่่าอะไรก็็ว่่า ก็็ช่่าง ก็็มัันเป็็นแล้้วน่่ะ จะว่่าความว่่าง
ท่า่ นก็ถ็ ึงึ แล้้ว จะว่า่ สบายท่า่ นก็ถ็ ึงึ แล้้ว จะว่า่ หมดอาลััยท่า่ นก็ถ็ ึงึ แล้้ว
มัันไม่่ได้้อยู่�ที่�่ไหนนะ มัันอยู่�ที่ใ�่ จนั่่�น
ความกัังวลวุ่�นวายอยากได้้ต้้องการดิ้้น� รนขวนขวายมัันก็อ็ ยู่�
ที่ใ�่ จอีีกล่ะ่ ร่า่ งกายมัันเป็น็ เครื่อ� งมือื หรอกอัันนั้น�้ ถ้้าใจมัันต้้องการ
มัันก็็ดิ้้�นหาแล้้วทีีนี้้� โอ้้ย เขาให้้เงิินอยู่�ที่่�นั่่�น ได้้เงิินคนละแสนๆ
ถ้้าใครไป ผู้้�หลัังขดหลัังแข็็งถืือไม้้เท้้าก็็ยัังไป โน่่นน่่ะเห็็นมั้้�ย
แต่่เราจะไปมั้้�ยล่่ะ ไม่ไ่ ป ไม่่อยากได้้ แต่่ถ้้ามาให้้ก็็เอาอยู่� แต่่ให้้ไป
เอาไม่่ไป ที่่�เอามาให้้เราก็็ไม่่ขืืนศรััทธา เอาอยู่� ถ้้ามัันมีีมากก็็
จะไปแจก ใครมาใส่่บาตรก็จ็ ะเอาให้้คนละห้้าพัันๆๆ เออ มาใส่่
ทุุกวัันก็แ็ จกให้้ทุุกวััน คนใส่บ่ าตรมัันจะไม่่เต็ม็ ทางหมดเหรอ
มัันมีีอยู่่�ตััวหนึ่่ง� เป็น็ เจ้้านายใหญ่ค่ อยบงการอยู่�ในใจโน่น่ น่ะ่
ตััวใจแท้้ๆ มัันก็็ไม่่เป็็นหรอก ใจแท้้ใจเดิิมไม่่ได้้เป็็นอะไร มีีผู้้�
บงการอยู่�นั่น� ท่า่ นเรีียกว่่าอวิิชชา อวิชิ ชามัันจะสั่่�งการออกมาให้้
เป็็นตััณหาความอยาก ให้้เป็น็ อุุปาทานความยึดึ มั่่น� สั่่ง� ตาให้้มึงึ ดูู
สั่่ง� หููให้้มึงึ ฟััง มัันเป็น็ ผู้�้บงการออกมาทั้้�งหมด ทั้ง้� กายวาจาอวััยวะ
ทุุกส่่วนนี่่�ทำำ�ตามมัันทั้้�งหมด ขััดขืืนมัันไม่่ได้้ แม้้ตััวใจแท้้ๆ มัันก็็
บัังคัับได้้ สมมติวิ ่า่ ใจนั้�้นเชื่อ� มั่่�นในพระพุุทธเจ้้าอยู่� อยากไหว้้พระ
สวดมนต์์ก่่อนนอนอยู่� มัันก็็จะบอกว่่าใจเอ๋๋ยวัันนี้้�เหนื่่�อยมาก
หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 133
ขออนุุญาตเถอะ แน่่ะมัันว่่า พรุ่่�งนี้้�ค่่อยทำำ� อ้้าว แล้้วความตาย
ถ้้ามัันมาพรุ่่�งนี้้�จะรู้้�จัักมั้้�ยล่่ะ มัันไม่่บอกนะ มัันจะบอกว่่า โอ้้ย
ไม่ต่ ายง่า่ ยหรอก ทุุกคนมัันก็เ็ ป็็นมาหมดแล้้วตั้้ง� แต่่เกิิดมา ใครจะ
ไม่่เห็็นตััวเองล่่ะ เป็็นหมดในโลกอัันนี้้�ขอว่่าแต่่เกิิดมา แล้้วทีีนี้้�
มัันมาหยุุดเป็็นนี่่�ล่่ะ มัันอััศจรรย์์ เราก็็ไม่่ได้้บัังคัับ มึึงอย่่าเอา
มึึงอย่่าทำำ�มึึงอย่่าเป็็นเหมืือนเดิิม ก็็ไม่่ได้้บัังคัับมัันนะ มีีแต่่ใช้้
ปััญญาพิจิ ารณารู้ต้� ามความเป็็นจริิงแต่่ละอย่่าง มัันจะอยู่่�พอมััน
เอาไปเอามามัันก็็เลยไม่่เอาเอง เรีียกว่่ามัันรู้้�กัับมััน มัันก็็ใช่่
เพราะปััญญาเป็็นผู้้�บอกมัันนะ อัันนั้้�นก็็เป็็นทุุกข์์ อัันนี้้�ก็็ไม่่เที่่�ยง
อัันนั้้�นก็็บอกไม่่ได้้ห้้ามไม่่ฟััง ตายแล้้วก็็ไม่่ได้้เอาไป เกิิดมา
ก็็ไม่ไ่ ด้้เอามา ทำ�ำ ไปก็ท็ ุุกข์์เปล่่าๆ มีีพออยู่่�พอกินิ ก็ก็ ินิ ไป ความชั่�ว
อย่า่ ทำำ�เลยดีีกว่า่ สร้้างความดีีให้้มาก นี่่ล� ่ะ่ หััวใจปาฏิโิ มกข์์ หััวใจ
คำ�ำ สอนของพระพุทุ ธเจ้้า สััพพะปาปัสั สะ อะกะระณััง อย่า่ ทำ�ำ บาป
ทั้้�งปวง กุุสสะลััสสููปะสััมปะทา ทำำ�กุุศลให้้ถึึงพร้้อม สะจิิตตะ-
ปะริโิ ยทะปะนััง ทำ�ำ จิิตให้้สะอาดผ่่องใสจนถึงึ ความบริสิ ุทุ ธิ์์� เอตััง
พุทุ ธานะสาสะนััง นี่่�คือื คำำ�สั่่ง� สอนของพระพุุทธเจ้้าแต่ล่ ะพระองค์์
นี่่�หััวใจของพระศาสนา ลงปาฏิิโมกข์์หมดเป็็นชั่่�วโมงก็็เอามาย่่อ
ลงในสามอย่่างเท่่านี้้�ล่่ะ รัักษากายวาจาใจได้้แล้้วก็็หลุุดพ้้น ยุุติิ
เรื่ �องราวทั้้�งหลายทั้้�งปวง เพราะว่่าเรื่ �องราวทั้้�งหลายทั้้�งปวงนี่่�
มัันวุ่�นวายอยู่่�กัับกายวาจาใจนี่่�ล่่ะ มัันหมุุนอยู่่�นี่่�ล่่ะ นี่่�ล่่ะวััฏวน
สามภพก็อ็ ยู่่�นี่ล� ่ะ่ กามภพ รููปภพ อรููปภพ ก็อ็ ยู่�กายอยู่�วาจาอยู่�ใจนี่ล�่ ่ะ่
กามโลก รููปโลก อรููปโลก ก็็อยู่�กายอยู่�ใจนี่่�แหละ กามตััณหา
134 ธรรมคาำ สอน
ภัวตุ้ณหา วิภัวตุ้ณหา ก็อย้่ที่่�ใจำน่�แหละ ความโลภั ความโกรั้ธ
ความหลง กอ็ ย่้ที่�่ใจำนแ�่ หละ ทีุ่กข้ง อะรั้ิยะส้จำจำ้ง อนจิ ำจำ้ง อนต้ ุตุา
กอ็ ย้่ที่�ใ่ จำน�่แหละ อย้่น�ท่ ี่�้งหมด เอาล่ะ รั้้บพิรั้
สโุ ข วเิ วโก ตุุ ฐ สสฺ
สตุ ุธมฺมสฺส ป์สฺสโตุ.
ความสง้ดของผู้้�ส้นโดษ มธ่ รั้รั้มป์รั้ากฏิ
เห็นอย้่ นำาสขุ มาให�.
วิ.มหา. ๕/๖
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 135
ธรรมคำ�ำ สอน บทที่่� ๒๑
ร่่างกายนี้้�เกิิดมาเป็็นทุุกข์์หมดทุุกคน ใครอยู่�ที่่�ไหนก็็ช่่าง
เหมืือนกัันหมด แล้้วยัังทำำ�ให้้จิติ ใจเป็็นทุุกข์์อีีก เพราะมีีตััวบงการ
ไม่ม่ ีีก็ไ็ ปเสาะแสวงหา เพื่่อ� มารัับผิิดชอบ ได้้มาแล้้วก็็มาหวงแหน
หึึงหวง ไม่่ได้้มากก็็ดิ้้�นรน ได้้เท่่าไหร่่ก็็ไม่่พอ จนหมดลมหายใจ
ถึงึ ค่่อยหยุุด พอตายแล้้วก็็ไม่่ได้้อะไรสัักคน ทิ้้�งอยู่่�นี่่ท� ั้้�งหมดทั้�้งคน
มีีน้้อยทั้้�งคนมีีมาก ก็ไ็ ปตามกรรมใครกรรมมััน ตามบุุญตามกรรม
คนมีีบุญุ ก็็ไปบุญุ คนมีีบาปก็ไ็ ปบาป ต่า่ งคนต่่างไป แต่ค่ นที่�่ยัังมีี
ชีีวิติ อยู่� มีีมากก็ว็ ่า่ มีีสุขุ มาก มีีน้้อยก็ว็ ่า่ มีีทุกุ ข์ม์ าก แต่ค่ วามจริงิ แล้้ว
มีีมากหรือื มีีน้้อยก็เ็ ป็น็ ทุกุ ข์เ์ หมือื นกัันทั้ง�้ หมด เพราะทุกุ ข์์มัันอยู่�ที่�่
ร่่างกาย ความแก่่ ความเจ็็บ ความตาย ความหนาว ความร้้อน
ความหิิวความกระหาย มีีหมดทั้้�งคนจนคนรวย นี่่�ล่่ะเรีียกว่่า
เป็น็ ทุุกข์์เหมืือนกััน พวกเราก็็คิดิ ไปว่่าสิ่่�งที่่ม� ีีมากนั้น้� เป็็นความสุุข
ไม่่ใช่่ มัันไม่่สามารถทำำ�ให้้ร่่างกายเป็็นสุุขได้้ ร่่างกายมัันทุุกข์์
เหมืือนเดิิม ตั้�ง้ แต่ว่ ัันเกิิดมามัันเอาความแก่่มาแล้้ว เอาความเจ็บ็
มาแล้้ว ความตายก็็เอามาด้้วย ใครจะอยู่�ที่่�ใดก็็ตาม ทำำ�ภารกิิจ
การงานอะไรอยู่่�ก็็ตามล่ะ่ ความแก่ม่ ัันก็แ็ ก่ไ่ ปทุกุ วัันๆ ความชรา
คร่ำ��คร่่าก็็เข้้ามาๆ เมื่่�อเด็็กก็็แก่่ขึ้ �นมาเป็็นผู้้�ใหญ่่ ผู้้�ใหญ่่ก็็แก่่ไป
จนถึึงตาย ผลสุุดท้้ายไม่่มีีอะไรเลยสิ่่�งที่่�สมหวัังน่่ะ ตายเปล่่าไป
ทั้้�งหมดแต่่ละคน
136 ธรรมคำ�สอน
ก็็เอาคำำ�พููดมาพููดให้้กััน มึึงบ้้านนอกกููในเมืือง มึึงชนบท
กููกรุุงเทพ โอ๊๊ย มึึงอยู่�ไหนมัันก็็เหมืือนกัันนั่่�นแหละ ความแก่่
ความเจ็็บ ความตาย มีีเหมืือนกััน หนาวร้้อนหิิวกระหายเจ็็บปวด
มีีเหมืือนกััน มึึงจะอยู่�ที่่�ไหนก็็ตาม แล้้วร่่างกายนั้้�นก็็เป็็นอสุุภะ
เหมืือนกัันทั้�้งหมด ขี้�หััว ขี้ห� ูู ขี้ต� า ขี้�ฟันั ขี้�มููก ขี้ป� าก ขี้เ� หงื่�อ ขี้�ไคล
มีีเหมืือนกัันหมด คนจนคนรวยก็็เหมืือนกััน แล้้วก็็ไปพููดกัันว่่า
มึึงบ้้านนอกกููในเมืือง เออ มึึงก็็แก่่กููก็็เจ็็บกููก็็ตายนั่่�นแหละทำำ�ไม
ไม่่พููดกััน ความจริิงน่่ะ กููรวยมากกููมีีมากแล้้วกููก็็เหยีียบมึึงเลย
มึึงมีีน้้อยกููก็็เหยีียบมึึงเลย ดููถููกมึึงเลย เพราะว่่ากููรวยกว่่ามึึง
แต่่ว่่าความจริิงนั้้�นไม่่เอามาพููดกััน คำำ�ว่่าแก่่เจ็็บตายหนาวร้้อน
หิวิ กระหายนั้�้นน่่ะไม่่เอามาพููดกััน มึงึ ก็็เจ็บ็ ท้้อง กููก็ป็ วดหััว มึึงก็็
เจ็บ็ ตาเจ็บ็ หููเหมือื นกัันกัับกูู อัันนี้้ไ� ม่เ่ อามาพููดกัันเลย เอาแต่ก่ ิเิ ลส
มาพููดกััน ความไม่จ่ ริิงนั้น�้ น่ะ่ ดููถููกเหยีียดหยามกััน เป็็นบาปเป็น็
กรรมกััน ยื้้อ� แย่ง่ แข่ง่ ดีีกััน ฆ่า่ ฟันั กััน เบีียดเบีียนกััน ลบหลู่�ดูหมิ่่น� กััน
เป็น็ บาปทั้ง�้ หมด จะยกตนข่ม่ ท่า่ นไปหมดล่ะ่ ก็ว็ ่า่ อีีกว่า่ บาปไม่ม่ ีีตััว
แต่ค่ วามจริงิ มัันเหมือื นที่�เ่ ราพููดมั้้�ยล่ะ่ กััมมะทายาโท กััมมะโยนิิ
กััมมะพัันธุุ กััมมะปะฏิิสะระณา นี่่�ล่่ะทุุกคนมีีกรรมหมดที่่�เกิิด
มาน่่ะ กายกรรม เกิิดมาเป็็นกาย วจีีกรรม กรรมทางวาจานั่่�น
มโนกรรม กรรมทางใจนั่่น� นั่่น� ล่่ะทุกุ คนอยู่�ในวิิบากอยู่�ในอำำ�นาจ
ของกรรมทั้ง�้ หมด ใครจะเป็น็ อะไรอยู่�ที่ไ�่ หนก็ต็ าม กููเป็น็ นายอำ�ำ เภอ
กููเป็็นตำ�ำ รวจ กููเป็็นทหาร กููเป็็นนายกก็็ช่า่ ง กููเป็็นดาราก็ช็ ่า่ ง มีีขี้้�
ในท้้องเหมืือนกัันหมด ใช่ม่ ั้�ย้ ล่ะ่ เอาล่ะ่ พอ
หลวงพอ่ สมคิด อจโล 137
ธรรมคำำ�สอน บทที่�่ ๒๒
เดิินเร็็วเดิินช้้านั้้�นก็็เอาแต่่ความพอดีีของเรา ทำำ�แบบ
ตามอััธยาศััย ถ้้ามัันง่ว่ งท่่านก็็ให้้เดินิ เร็็วขึ้�น ถ้้ามัันไม่ง่ ่่วงก็็ให้้เดินิ
ธรรมดา เท่า่ ที่�่เราเดิินได้้พอดีี ช้้ามากมัันจะเซ ไวมากมัันจะเวีียน
ให้้พอดีีให้้พอสบายไปนั่่น� แหละ พยายามทำ�ำ เอา ทำ�ำ อยู่�ไม่ห่ ยุดุ มััน
ก็็ได้้อยู่�ไม่่หยุุดหรอก เพราะว่่าเราปล่่อยมานานแล้้วตั้้�งแต่่วัันเกิิด
ครั้น�้ บำ�ำ รุงุ กายบำ�ำ รุงุ ใจก็ม็ ีีแต่ก่ ารภาวนาเท่า่ นั้น�้ จะเป็น็ การให้้ทาน
รัักษาศีีลก็็เป็็นเครื่ �องหนุุนที่่�มารวมอยู่�ที่่�การภาวนานี้้�ทั้้�งหมด
เบากายเบาใจคือื อานิสิ งส์ท์ ี่ใ�่ ห้้ทาน รัักษาศีีล มาหนุนุ อยู่�ที่น�่ ี่�่ ท่า่ นจึงึ
ว่า่ ศีีลเป็็นพื้้�นฐานของสมาธิิ เมื่่อ� จิิตใจมัันไม่ว่ อกแวกคลอนแคลน
ไปที่่�อื่่�น ความสงบมัันก็็เกิิดขึ้ �นได้้ พยายามประคัับประคอง
มัันไว้้อย่่าให้้มัันออกไป ให้้มัันอยู่่�กัับคำำ�บริิกรรมคำำ�ใดคำำ�หนึ่่�ง
ถ้้ามัันชำำ�นาญของมัันแล้้ว ถ้้าเดิินไปอย่่างนี้้�แล้้ว ปรากฏว่่าไม่่มีี
ร่า่ งกายในความรู้ส�้ ึกึ มัันจะเพลินิ ไปสบายไป อยู่�กับคำ�ำ บริกิ รรมนั้น�้
มัันถืือว่่ามัันเริ่�มได้้ผล เพราะว่า่ จิิตใจมัันไม่ค่ ุ้้น� เคย มัันไม่เ่ คยรู้จ�้ ััก
ตั้้�งแต่่เกิิดมา มัันมีีแต่่เพลิินไปตามอารมณ์์ของมัันที่่�มัันอยากคิิด
อยากนึึกอยากปรุุงอยากแต่่งไป เราก็็ปล่่อยมัันไปแต่่ไหนมาไหน
แต่่ทีีนี้้�เรามาอยู่�ในความรู้้�สึึกเดีียวคำำ�บริิกรรมเดีียว มัันก็็เลยจะ
ฝืืนดิ้้น� รน ให้้เอาสติบิ ัังคัับมัันไว้้ ดิ้้น� ก็พ็ ยายามจัับคำ�ำ บริกิ รรมนั้น�้ ไว้้
เรีียกว่า่ บัังคัับก็ว็ ่า่ ใช่่ กดไว้้ก็ว็ ่า่ ใช่่ ไม่ใ่ ห้้ออกไป ตั้ง�้ ใจอยู่�นั่น� เมื่่อ� มััน
ชำำ�นาญแล้้วมัันก็็ค่่อยง่่ายขึ้ �น เป็็นธรรมดา อัันอื่่�นเราเคยเพลิิน
138 ธรรมคำ�สอน
มาแล้้วสารพััด ความรู้้�สึึกนึึกคิิดแนวไหนอารมณ์์ใดเราก็็เพลิิน
มาหมดแล้้ว ทีีนี้้เ� ราจะเอามาไว้้ที่จ�่ ุดุ เดีียว มัันเคยดิ้้น� รนมาแล้้วเคย
เพลิิดเพลิินมาแล้้วมัันก็็ต้้องถืือว่่าเป็็นความลำำ�บาก เป็็นธรรมดา
จนกว่่ามัันจะเคยชิินมัันก็็ง่า่ ยขึ้�น ส่ว่ นมากจะเป็น็ อย่า่ งนั้้น� หมด
น้้อยคนมากที่่�ง่่าย บางคนก็็ภาวนายากแต่่รู้้�ได้้เร็็วก็็มีี เมื่่�อ
ภาวนาได้้แล้้วก็็รู้้�ได้้เร็็ว บางคนภาวนาง่่ายแต่่รู้้�ได้้ยากก็็มีี อัันนี้้�
มัันขึ้�นอยู่่�กัับบุุญเก่่า แต่่ถึึงยัังไงถ้้าเราไม่่หยุุดไม่่ถอยนี่่� พยายาม
อยู่่�ตลอดนี่่� มัันไม่่เหลืือวิิสััย ถ้้ามัันเหลืือวิิสััยพระพุุทธเจ้้าท่่าน
ไม่่สอนไว้้ ท่่านถืือว่่ามนุุษย์์นี้้�ทำำ�ได้้อยู่�แล้้ว เพราะพระองค์์ก็็
เป็น็ มนุษุ ย์์ แม้้แต่ไ่ หว้้พระก่อ่ นนอน ภาวนาก่อ่ นนอน อัันนี้้ม� ัันก็เ็ ป็น็
ความพยายาม มัันไม่อ่ ยากทำ�ำ เพราะมัันเคยนอนเลย ต้้องพยายาม
ให้้มัันทำำ� ไหว้้พระย่่อๆ อะระหััง สััมมาฯ สวากขาโต สุปุ ะฏิปิ ันั โน
นะโม ๓ ครั้�้ง อะหััง สุขุ ิิโต โหมิิ สััพเพ สััตตา จบแล้้วก็ย็ กมือื ขึ้น�
ใส่่หััว แล้้วระลึึกอธิิษฐานว่่าบััดนี้้�ข้้าพระพุุทธเจ้้าจะนั่่�งสมาธิิบููชา
พระพุุทธเจ้้าพระธรรมพระสงฆ์์ ขออานุุภาพแห่่งพระพุุทธเจ้้า
พระธรรม พระสงฆ์์นี้้�จงดลบัันดาลให้้จิิตใจของข้้าพระพุุทธเจ้้านี้้�
สงบระงัับด้้วยเถิิด เอามืือลง เอามืือขวาทัับมืือซ้้าย แล้้วระลึึก
พุทุ โธ ธััมโม สัังโฆ ๓ ครั้�ง้ แล้้วระลึึกพุุทโธ พุุทโธ เอาตััวเดีียว
จนกว่่าว่่าเราจะสามารถทำำ�ได้้มากน้้อย เท่่าไหร่่ก็็ดีี ได้้ ๕ นาทีี
๑๐ นาทีี ๒๐ นาทีี ๓๐ นาทีี เป็น็ ชั่ว� โมงยิ่ง� ดีี ก่อ่ นจะนอน ถึงึ ค่อ่ ยนอน
นอนลงก็็ระลึึกพุุทโธ พุุทโธ ไปเรื่�อยๆ เอาจนมัันหลัับคาพุุทโธ
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 139
นั่่น� แหละ นั่่น� แหละที่เ�่ รีียกว่า่ นั่่ง� ก็ภ็ าวนา นอนก็ภ็ าวนา เว้้นแต่ห่ ลัับ
ยิ่่ง� เราเดิินไปเดิินมา ระลึึกพุุทโธไปด้้วยยิ่่ง� ดีี ให้้มัันได้้ทุุกอิริ ิิยาบถ
ยืืนเดิินนั่่�งนอนให้้มัันได้้หมด ยิ่่�งดีี เรีียกว่่าพยายาม ทำำ�ไปทำ�ำ มา
มัันคุ้้�นเคยแล้้วก็ง็ ่่ายขึ้น� ๆ
ธรรมดาเหมืือนกัันนั่่�นล่่ะ ไม่่ว่่าฝึึกอะไร เหมืือนเด็็กที่่�มััน
กำำ�ลัังจะเดิินจะนั่่�ง มัันจะเดิินมัันลุุกขึ้ �นมัันก็็ล้้ม มัันก็็ลุุกขึ้ �นใหม่่
มัันก็็ล้้ม มัันก็ล็ ุกุ ขึ้�นใหม่่มัันก็ล็ ้้ม เอาไปเอามาหลายครั้ง�้ หลายหน
มัันก็็เดิินไปได้้ เห็็นมั้้�ยเด็็กหััดเดิิน เดิินไปสองสามก้้าวมัันก็็ล้้ม
ล้้มแล้้วมัันก็็ลุุกใหม่่อีีก ก็็ล้้มอีีก ก็็ลุุกเดิินไปอีีก เอาไปเอามา
หลายครั้้�งหลายหนก็็เดิินได้้ การภาวนาก็็เหมืือนกััน ให้้พยายาม
ไปเรื่อ� ยๆ ก็ช็ ำ�ำ นาญไปเรื่อ� ยๆ ทำ�ำ อะไรเราก็ท็ ำ�ำ มาหมดแล้้ว เหลือื แต่่
บำ�ำ รุงุ หััวใจเราเท่า่ นั้น�้ แหละ อายุแุ ก่แ่ ล้้ว ถือื ว่า่ เราโชคดีีเกิดิ มานาน
ขนาดนี้้�แล้้วยัังไม่่ตาย คนที่่�บุุญไม่่มากเกิิดมาไม่่นานก็็ตายก็็มีี
ไม่่ได้้ภาวนาเลย เกิิดมาด้้วยบุุญเก่่า แต่่บุุญน้้อย เมื่่�อหมดบุุญ
แล้้วก็ต็ าย อัันนี้้เ� รายัังมีีบุญุ มาก เรายัังไม่่ตาย เรายัังมีีโอกาสที่จ่� ะ
บำ�ำ รุงุ หััวใจก่อ่ นตาย นี่ถ�่ ือื ว่า่ เราโชคดีี คนเราเกิดิ มาถ้้าไม่ม่ ีีการสร้้าง
คุุณงามความดีีบำำ�รุุงจิิตใจซะแล้้ว ไม่่มีีความหมายในการเกิิด
มาเป็น็ มนุษุ ย์์ มีีมากมีีน้้อยคนรวยคนจนก็ต็ าม อัันนั้น�้ ถือื ว่า่ บุญุ เก่า่
ทั้้�งนั้้�นแหละ แต่่เรามาสร้้างบุุญใหม่่ไว้้เพื่่�ออนาคตข้้างหน้้าเราจะ
ไปเกิดิ อีีก เพราะกิเิ ลสเรายัังไม่ห่ มด เราต้้องไปเกิดิ อีีกแน่น่ อน ผู้�้มีี
ศีีลมีีธรรมก็็ไปเกิิดในสถานที่่�ดีี อย่่างน้้อยก็็เป็็นมนุุษย์์ที่่�สมบููรณ์์
140 ธรรมคำ�สอน
มั่่ง� คั่่ง� สููงกว่า่ นั้น�้ ก็เ็ ป็น็ เทวบุตุ รเป็น็ เทวดาไป จนกว่า่ จะเข้้านิพิ พาน
ได้้พ้้นทุุกข์ไ์ ด้้ ก็็ด้้วยความเพีียรพยายามนี้้�แหละ
ไอ้้ตััวเองนั้้�นแหละทำำ� คนอื่่�นทำำ�แทนก็็ไม่่ได้้ ทำำ�แล้้วไม่่ไป
ไหนล่่ะ เป็น็ สมบััติิของตััวเองนั้�้นแหละ ไม่เ่ ห็น็ ตััวมัันก็ต็ าม ถือื ว่า่
เราได้้ทำำ�แล้้วเราก็็ภููมิิใจ บางคนว่่าทำำ�แล้้วก็็ไม่่เห็็นว่่าได้้อะไร
ไม่่ต้้องไปสนใจแบบนั้้�น ขอแต่่กระทำำ�ลงไป ผลมัันมีีอยู่�แล้้ว
ในตััวมัันนั้น�้ ล่ะ่ อย่า่ ไปหวััง เพราะถ้้าหวัังมัันจะผิดิ หวััง ก็ท็ ำ�ำ ไปเลย
ประพฤติปิ ฏิบิ ััติไิ ปเลย ความสมหวัังมัันอยู่�ในนั้น�้ แหละ เหมือื นเรา
ทานข้้าวนั้้�นแหละ เราไม่่ได้้อยากอิ่่�มหรอก เราทานไปเรื่ �อย
ทานไม่่หยุดุ ไม่ถ่ อยมัันก็็อิ่่ม� เหมืือนกัันนั้น�้ แหละ พยายามทำ�ำ เอา
ชีีวิิตเรามีีคุุณค่่าอยู่่�กัับการสร้้างคุุณงามความดีีนั้้�นแหละ ไม่่ใช่่
ว่่ามีีคุุณค่่าอยู่่�กัับความร่ำ��รวยยากจนหรอก บวชไม่่บวชก็็ตาม
ทำ�ำ ได้้เหมืือนกััน รัับผลได้้เหมืือนกัันทั้ง้� หมด ขอแต่่ว่า่ ทำำ� ผู้ป�้ ฏิิบััติิ
ธรรมคืือผู้้�ที่่�กำำ�ลัังทำำ�อยู่่�นั้้�นแหละ เรีียกว่่าผู้้�ปฏิิบััติิธรรม สำำ�นััก
ปฏิิบััติิธรรมสำำ�นัักวิิปััสสนาก็็อยู่�ที่ก�่ ายอยู่�ที่�ใ่ จนั้�น้ แหละ ไม่ไ่ ด้้อยู่�ที่่�
วััดโน้้นวััดนี้้ห� รอก แต่ก่ ่อ่ นเราก็ไ็ ม่เ่ ข้้าใจหรอกเรื่อ� งภาวนานี้้� ดีีไม่ด่ ีี
ไม่ส่ นใจด้้วยซ้ำ��ำ แต่ว่ ่า่ ไม่ไ่ ด้้ลบหลู่� แต่ไ่ ม่ค่ ่อ่ ยสนใจล่ะ่ หาอยู่�หากินิ ไป
เพื่่อ� จะได้้จะดีี ตอนมาภาวนาแล้้ว โถ โชคดีีกููไม่ต่ าย ถ้้ากููตายก่อ่ น
แล้้วกููไม่ไ่ ด้้ทำ�ำ แน่่ เดี๋๋ย� วนี้้ก� ููยัังไม่ต่ ายแสดงว่า่ กููยัังโชคดีี ความสุขุ อื่่น�
ยิ่่ง� กว่า่ ความสงบในการภาวนาไม่ม่ ีีในโลก มีีเงินิ แสนเงินิ ล้้านก็ต็ าม
ถ้้าจิิตใจไม่่สบายแล้้วไม่่มีีความหมาย ตายทิ้้�งเปล่่าๆ นั้้�นแหละ
หลวงพ่อสมคิด อจโล 141
ตายเปล่่าไป ไม่่ได้้เอาไปด้้วยล่่ะ เอาแต่่บำำ�รุุงร่่างกายที่่�ยัังมีีชีีวิิต
อยู่�เท่่านั้้�น เมื่่�อร่่างกายหมดไปแล้้ว เงิินล้้านก็็ไม่่มีีความหมาย
แต่จ่ ิติ ใจนั้น�้ น่ะ่ ไม่ไ่ ด้้บำำ�รุงุ ไม่ไ่ ด้้รัักษาไม่ไ่ ด้้ส่ง่ เสริมิ มัันเลย ออกจาก
ร่่างไปแล้้ว จิิตใจก็็เป็็นอนาถา เป็็นจิิตใจที่่�ไร้้ที่่�พึ่่�ง เพราะไม่่ได้้
บำำ�รุุงหััวใจไว้้ ไม่่ได้้สร้้างคุุณงามความดีีไว้้ นี่่�ล่่ะที่่ท� ่่านว่่า เกิิดมา
เสีียดาย ตายเสีียเปล่า่ เป็็นมนุุษย์ท์ ี่่�เกิิดมาไร้้คุุณค่า่ ไม่ม่ ีีราคาเลย
แม้้แต่่ร่่างกายก็็ไม่่มีีราคา ไม่่เหมืือนพวกสััตว์์ พวกสััตว์์
ตายแล้้วเอาเนื้้�อมัันไปกิินก็็ได้้ เอาหนัังมัันไปใช้้ก็็ได้้ แต่่มนุุษย์์นี้้�
กินิ ไม่ไ่ ด้้เลย เน่า่ เหม็น็ น่า่ เกลีียด นั่่น� ล่ะ่ ร่า่ งกายมนุษุ ย์น์ ี้้ส� ู้ส�้ ััตว์ไ์ ม่ไ่ ด้้
สััตว์์ตายแล้้วมีีคุุณค่่ามีีราคา พวกโคพวกกระบืือนี้้�เนื้้�อหนัังมัังสััง
มัันกระดููกมัันมีีราคาหมดเลย เช่่นว่่าหมููอย่่างนี้้� ไส้้มัันก็็ทำำ�
ไส้้กรอกได้้ ส่ง่ นอกโน่่น ราคาสููง แต่ไ่ ส้้คนล่่ะ ใครจะเอาล่่ะ หััวหมูู
เอามาต้้มพะโล้้ได้้นะ แต่ห่ ััวคนล่่ะต้้มพะโล้้ได้้มั้�้ย ทำ�ำ เอาก่อ่ นตาย
เราเป็็นลููกชาวพุุทธเป็็นลููกพระพุุทธเจ้้า ต้้องมีีพุทุ โธ พุุทโธ พุทุ โธ
ธััมโม ธััมโม สัังโฆ สัังโฆ เอาคำ�ำ ไหนก็็ได้้ เอาพุทุ โธก็ไ็ ด้้ ธััมโมก็ไ็ ด้้
สัังโฆก็็ได้้ หรืือจะดููลมหายใจเข้้าออกก็็ได้้ เรีียกว่่าบำำ�รุุงหััวใจ
ส่ง่ เสริมิ หััวใจ ใจดวงนั้�น้ ล่่ะจะมีีคุุณค่่าล่ะ่ ทีีนี้้� ถ้้าให้้มัันเพลิิดเพลิิน
ไปตามความนึึกคิิดปรุุงแต่่งสารพััด ตามความโลภ ความโกรธ
ความหลงไปแล้้วมัันก็็เพลิินไป เอาไปเอามาก็็ไร้้คุุณค่่าไม่่มีี
ประโยชน์์ ใจดวงนั้้�นออกจากร่่างไปแล้้วก็็หาที่่�พึ่่�งไม่่ได้้ ร่่างกาย
ก็็ตาย แต่่เมื่่�อร่่างกายยัังไม่่ตายก็็หวัังพึ่่�งร่่างกายนั้้�นแหละ พอ
142 ธรรมคำ�สอน
ร่่างกายตายไปแล้้วก็็ไม่่มีีที่่�พึ่่�งแล้้วทีีนี้้� เพราะไปหวัังพึ่่�งร่่างกาย
ว่า่ เป็น็ ร่า่ งกายกูู แต่ค่ วามจริงิ ร่า่ งกายมัันไม่ใ่ ช่ข่ องเรา มัันบอกไม่ไ่ ด้้
ห้้ามไม่่ฟััง ถึึงว่่ามัันไม่่ใช่่ของเรา ร่่างกายเอ๋๋ยจงเป็็นอย่่างนี้้�เถิิด
อย่า่ ได้้เป็น็ อย่า่ งนั้น�้ เลย บอกไม่ไ่ ด้้ปรารถนาไม่ไ่ ด้้เลย มัันก็เ็ พีียงแต่่
อยู่�กับเราชั่ว� คราวเท่า่ นั้น�้ แหละ จงใช้้มัันเดินิ จงกรมนั่่ง� สมาธิภิ าวนา
ไหว้้พระสวดมนต์์ นี้้เ� รีียกว่า่ บำ�ำ รุงุ ตััวเองบำ�ำ รุงุ กายบำ�ำ รุงุ ใจ ทำ�ำ ตามที่�่
พระพุทุ ธเจ้้าสอนไว้้ จึงึ ถือื ว่า่ มะนุสุ สะปะฏิลิ าโภ เกิดิ มาเป็น็ มนุษุ ย์์
เป็็นลาภอัันประเสริิฐ
พวกสััตว์เ์ ขาทำ�ำ ไม่ไ่ ด้้ เขาไม่ม่ ีีความสามารถ เป็น็ เพราะกรรม
ท่่านเรีียกว่่า อภััพพสััตว์์ เป็็นสััตว์์ที่่�อาภััพ ไม่่รู้้�ว่่าทำำ�ผิิดทำำ�ถููก
ทำำ�ชั่่�วทำำ�ดีี เขาไม่่รู้้� มนุุษย์์เนี่่�ยรู้้�ทุุกอย่่างเลย สิ่่�งใดที่่�ท่่านสอนไว้้
เป็็นการบำำ�รุุงตััวเองก็็ให้้รีีบทำำ�เอาก่่อนตาย ตายแล้้วเอาพระมา
สวดกุสุ ะลา ธััมมา ก็ไ็ ม่ม่ ีีอะไรไม่ไ่ ด้้อะไร คำ�ำ ว่า่ กุสุ ะลาก็ไ็ ม่ไ่ ด้้ดีีขึ้้น� มา
ให้้เรากุุสสะลาธััมมาตั้้�งแต่่ยัังไม่่ตายสิิ กุุสะลา กุุศลแปลว่่าฉลาด
ให้้บำำ�รุุงกายบำำ�รุุงใจไว้้ก่่อนตาย ตายแล้้วไม่่ต้้องกุุสะลาก็็ได้้
เพราะเรากุุสสะลาไว้้ก่อ่ นตายแล้้ว เรีียกว่า่ ผู้้�ฉลาด ทำ�ำ ความฉลาด
ไว้้ก่่อนแล้้ว ออกจากร่า่ งไปก็เ็ ป็น็ จิิตใจที่�ฉ่ ลาด เพราะสร้้างความ
ฉลาดไว้้ ถ้้าไม่่ทำำ�เลย ออกจากร่่างไป แล้้วก็เ็ ป็็นจิิตโง่่ เป็็นจิิตไร้้
ที่พ�่ ึ่่ง� เป็น็ จิติ ไร้้ที่อ�่ าศััย ท่า่ นเรีียกว่า่ จิติ วิญิ ญาณล่อ่ งหนจิติ วิญิ ญาณ
สััมภเวสีี ไปโดยไม่ม่ ีีที่่�พัักที่่�พึ่่�งที่พ�่ ิงิ เลยล่ะ่ นั่่�นล่ะ่ ท่า่ นว่่าวิญิ ญาณ
ล่อ่ งหน ไปตามกรรมตามเวร เพราะไม่ไ่ ด้้สร้้างเครื่อ� งอยู่�อาศััยของ
หลวงพ่อสมคิด อจโล 143
ตััวเองไว้้ก่อ่ นตาย ตายแล้้วก็็ไปตามกรรมล่ะ่ เรามีีกรรมเป็็นแดน
ไปเกิดิ เรามีีกรรมเป็็นผู้ต�้ ิิดตาม เรามีีกรรมเป็็นที่พ�่ ึ่่�งอาศััย เราจะ
ทำ�ำ กรรมอัันใดไว้้ จะเป็น็ บุญุ หรือื เป็น็ บาป จะต้้องได้้รัับผลกรรมนั้น�้
สืืบไป ทุุกคนก็็ต้้องไปแบบนั้้�นทั้้�งหมดล่่ะ ไม่่ว่่าคนร่ำ���คนรวย
คนยากคนจนนัักบวชฆราวาสหญิิงชายเหมืือนกัันหมด ไม่่มีีใคร
ต่่างกัันหรอก ถ้้าทำ�ำ ดีีแล้้วก็็ได้้รัับผลเหมืือนกัันนั้น�้ แหละ ถ้้าทำ�ำ ชั่่ว�
ก็ไ็ ด้้รัับผลเหมือื นกััน ไม่่เห็น็ ตััวมัันหรอก แต่ม่ ัันมีีผลให้้รัับ กรรม
บางอย่่างก็็ได้้รัับในปััจจุุบัันนี้้�แหละ กรรมบางอย่่างก็็ได้้รัับใน
อนาคตเมื่่�อออกจากร่่างไปแล้้ว นี่่�ล่่ะถึึงว่่าเรามีีกรรมเป็็นของ
ของตน เราทำำ�กรรมอัันใดไว้้ก็็ได้้รัับผลกรรมนั้้�นแหละเราน่่ะ
จะปฏิเิ สธก็็ไม่่ได้้ จะไม่เ่ อาก็ไ็ ม่่ได้้ เพราะเราทำ�ำ ไว้้แล้้ว
เหตุุนั้้�นท่่านจึึงว่่าสัังขารร่่างกายมีีความเสื่่�อมสิ้้�นไปเป็็น
ธรรมดา ท่า่ นทั้ง�้ หลายจงอย่า่ ประมาทเถิดิ รีีบสร้้างคุณุ งามความดีี
เสีียแต่่วัันนี้้� ใครเล่่าจะรู้้�ว่่าวัันพรุ่่�งนี้้�เป็็นวัันตายของเรา นั่่�น
พระพุุทธเจ้้าท่่านสอนไว้้ เป็็นความจริิงทั้้�งนั้้�นแหละ จะเชื่่�อหรืือ
ไม่่เชื่่�อก็็ตาม ไม่่ขึ้ �นอยู่่�กัับคนไม่่เชื่่�อหรอก ความจริิงมัันไม่่ได้้
เป็็นไปตาม จะว่่าบุุญบาปไม่่มีี มัันก็็มีีอยู่�เหมืือนเดิิม แต่่ว่่ามััน
ไม่เ่ ห็น็ ตััวมััน มัันให้้ผลอยู่�นั่น� แหละ บางคนมีีเงินิ มากแล้้วก็ย็ ัังเป็น็
ทุกุ ข์ใ์ จมากอยู่่�ก็ม็ ีี บางคนมีีเงิินน้้อยแต่่ว่า่ สบายใจก็ม็ ีี นั่่น� เห็น็ มั้้�ย
ตััวบุญุ ตััวบาป มีีมากเท่า่ ไหร่ก่ ็ไ็ ม่พ่ อ ความอยากนี่ม�่ ีีประมาณมาก
จิิตใจมัันก็็กัังวลเป็็นทุุกข์์มาก ผู้้�มีีน้้อยพออยู่่�พอกิิน มีีเท่่าไหร่่
144 ธรรมค�ำ สอน
ก็ย็ ินิ ดีีของเราเท่่านั้้น� มัันก็็สบาย หาอยู่�หากิินไป มนุษุ ย์์มัันต้้องมีี
การให้้ทาน การรัักษาศีีล การเจริิญภาวนา ถึึงเรีียกว่่ามนุุษย์์มีี
คุุณค่่ามีีราคา ไม่่อย่่างนั้้�นก็็ไม่่ต่่างจากสััตว์์ล่่ะ สััตว์์เขาทำำ�อะไร
ไม่ไ่ ด้้ มนุษุ ย์ไ์ ด้้ร่า่ งกายเป็น็ มนุษุ ย์ท์ ี่ส�่ ููงกว่า่ สััตว์แ์ ล้้วก็ย็ ัังไปประพฤติิ
ไปกระทำำ�เหมืือนสััตว์์อยู่� ก็็แสดงว่่าไม่่ต่่างจากสััตว์์ ร่่างกายเป็็น
มนุุษย์์ก็็จริิง พระพุุทธเจ้้าท่่านยัังกล่่าวไว้้ ร่่างกายเป็็นมนุุษย์์
ถ้้าประพฤติิเป็็นสััตว์์ ก็็ถืือว่่าเป็็นมะนุุสสะติิรััจฉาโน ร่่างกาย
เป็็นมนุุษย์์แต่่ว่่าจิิตใจเป็็นสััตว์์เดรััจฉาน มะนุุสสะเปโต ร่่างกาย
เป็็นมนุุษย์แ์ ต่่จิิตใจเป็็นเปรต ลููกใครผััวใครเมีียใครละเมิดิ ไปหมด
นั่่�นเรีียกว่่าเปรต มัันหาของเศษของเดน คนมีีศีีลมีีธรรม เป็็น
มะนุุสสะเทโว ร่่างกายเป็็นมนุุษย์์แต่่จิิตใจเป็็นเทวดาแล้้ว ตายก็็
ไปเป็น็ เทวดาเลย เพราะความประพฤติกิ ารกระทำ�ำ นั้น�้ น่ะ่ เป็น็ เหตุุ
ส่่งผลให้้ นี่่�ล่่ะพระพุุทธเจ้้าท่่านสอนอย่่างนี้้� ไม่่ได้้ล้้าสมััยหรอก
คำ�ำ สอนนั้น�้ ขอแต่ว่ ่า่ ประพฤติปิ ฏิบิ ััติติ าม ถ้้าคนไม่เ่ ชื่อ� ก็เ็ รื่อ� งของเขา
อัันนั้้�นอย่่าไปเอามาเป็็นตััวอย่่าง เอาพระพุุทธเจ้้าเป็็นตััวอย่่าง
เราจะได้้เป็น็ สาวะกะสัังโฆ เป็น็ สาวกพระพุุทธเจ้้าได้้ อ่่ะ เอาล่ะ่
หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 145
ธรรมคำ�ำ สอน บทที่่� ๒๓
วััตถุุสิ่่ง� ของหรููหราฟู่่�ฟ่่า ก็็ดีีใจกัับอัันนี้้� พอใจกัับอัันนี้้� ยึึดมั่่�น
ถืือมั่่�น ยิินดีี ไม่่ปล่่อยไม่่วาง มัันจะไม่่เกิิดอยู่่�นี้้�เหรอ เหมืือน
เมล็็ดพืืชนี้้�โยนออกไปนี่่�มัันก็็ไปเกิิดอยู่�ที่่�นั่่�น ปรารถนาในวััตถุุ
ก็็กลายเป็็นวััตถุุเจริิญ คำำ�สอนท่่านบอกให้้เห็็นทุุกข์์ เห็็นเหตุุให้้
เกิดิ ทุกุ ข์์ แต่เ่ ราก็ไ็ ปมองเห็น็ ว่า่ มัันเป็น็ สุขุ เหตุเุ กิดิ ขึ้น� มาก็ว็ ่า่ เหตุใุ ห้้
เกิิดสุุข โลกนี้้�ก็็เลยเป็็นสุุข นี่่�ล่่ะผู้้�ไม่่เห็็นอริิยสััจคืือความจริิง
ไม่่เห็็นทุุกข์์ ไม่่เห็็นเหตุุให้้เกิิดทุุกข์์ เครื่ �องดัับทุุกข์์มัันก็็ไม่่ดัับ
เพราะว่่าเราไม่่พิิจารณาทุุกข์์ เราไม่่พิิจารณาเหตุุให้้เกิิดทุุกข์์
เรีียกประมาท ไปเข้้าใจว่า่ มัันเป็น็ สุขุ เป็น็ เหตุใุ ห้้เกิดิ สุขุ มัันกลัับกััน
กัับที่ท�่ ่า่ นสอนไว้้ ใช่ม่ ั้ย�้ ล่ะ่ ที่ท�่ ่า่ นสอนไว้้ว่า่ โลกนี้้เ� ป็น็ ทุกุ ข์์ ก็อ็ ัันไหน
ไม่ท่ ุกุ ข์ล์ ่ะ่ อัันไหนมัันเที่ย�่ ง สิ่ง� ไหนไม่เ่ ที่ย�่ งสิ่ง� นั้น�้ เป็น็ ทุกุ ข์์ ทุกุ ข์เ์ ป็น็
ของจริงิ ถ้้าเราไม่ไ่ ปเอามัันมา ทุกุ ข์ม์ ัันก็อ็ ยู่�ของมััน ทุกุ ข์น์ ่ะ่ มัันก็จ็ ริงิ
อยู่�ของมัันเมื่่�อไม่ไ่ ด้้ไปคว้้าเอามัันมา ท่า่ นบอกไม่ใ่ ห้้ยึึดมั่่น� ถือื มั่่�น
แต่เ่ ราก็ย็ ัังไปคว้้าเอา คว้้าเอามาแล้้วก็ว็ ่า่ ทุกุ ข์์ บอกก็ไ็ ม่ฟ่ ังั ห้้ามไว้้
ก็ไ็ ม่อ่ ยู่� แต่ข่ นาดนั้น�้ ยัังว่า่ เราทำ�ำ ตามคำ�ำ สอน ทำ�ำ ไมถึงึ เป็น็ ยัังงั้น�้ ล่ะ่
ถ้้าว่่าไม่่เห็็น เมื่่�อมีีมากก็็รัับผิิดชอบมาก ก็็ทุุกข์์มากไม่่ใช่่เหรอ
เห็น็ อยู่�นะนั่่น� แน่ะ่ เหตุใุ ห้้เกิดิ ทุกุ ข์์ก็ค็ ือื การไปยินิ ดีีนั่่น� แหละ ยินิ ดีี
กัับอะไรก็็เป็็นเหตุุให้้เกิิดทุุกข์์ที่่�นั่่�นล่่ะ ผลมัันก็็คืือทุุกข์์แน่่นอน
ก็เ็ ห็น็ ๆ กัันอยู่่�ล่่ะ จะว่่าไม่่ได้้ยิินก็พ็ ููดให้้ฟัังอยู่�
146 ธรรมคำ�สอน
ก็็มัันยึึดมานานแล้้ว ยึึดมาแต่่หลายกััปหลายกััลป์์แล้้ว
เลยฝัังลึึกถอนไม่่ขึ้ �น พระพุุทธเจ้้าท่่านก็็รู้้�อยู่� แต่่ว่่าตอนแรก
ยัังไม่่รู้้�จัักวิิธีีเอาออก วิิธีีเอาออกท่่านก็็ไปค้้นหา ค้้นหาได้้แล้้ว
ท่่านก็็มาบอกเรา แต่่บอกแล้้วเราก็็ไม่่เชื่่�อเหมืือนเดิิม ทั้้�งที่่�เราก็็
พููดว่า่ พระพุทุ ธเจ้้าเป็น็ ที่พ�่ ึ่่ง� ของเรา เราทำ�ำ ตามที่พ�่ ระพุทุ ธเจ้้าสอน
แน่่ะ สิ่่�งใดที่่�เรายึึดถืืออยู่� รู้้�แล้้วว่่ามัันหนััก ก็็พิิจารณาสิ่่�งนั้้�น
ว่่าสิ่่ง� นั้น้� มัันเป็็นอะไรกัันแน่่ คนอย่า่ งนี้้�มัันใช่่คนมั้้ย� ล่ะ่ พิจิ ารณาดูู
เป็็นยัังไงคนน่่ะ อย่่างแขนก็็ว่่าแขน อย่่างขาก็็ว่่าขาซะ หููตาก็็ว่่า
หููตาซะ ที่ว�่ ่า่ คนนั้น�้ อยู่�ที่ไ�่ หน หรือื ว่า่ แขนคน ขาคน หููตาคนนั้น�้ เหรอ
เอารวมกัันแล้้วก็็เรีียกว่่าคนเหรอ แล้้วมัันเที่�่ยงมั้้�ยล่่ะ เนี่�่ย ถ้้ามััน
ไม่่เที่่�ยงแล้้วรู้้�ว่่ามัันไม่่เที่่�ยงแล้้ว ยัังเข้้าใจอยู่�หรืือว่่ามัันเป็็นคนล่่ะ
ทีีนี้้� นี่พ�่ ิจิ ารณาเอา ถึงึ ว่า่ เป็น็ ตััวตนก็เ็ ป็น็ ของไม่เ่ ที่ย�่ ง ของไม่เ่ ที่ย�่ ง
ก็็เป็็นทุุกข์์ มีีสิ่่�งใดสิ่่�งนั้้�นไม่่เที่่�ยง สิ่่�งที่่�ไม่่เที่่�ยงนั้้�นมัันเป็็นสััจธรรม
พอความไม่่เที่่�ยงความเปลี่่�ยนแปลงมัันมีีอยู่� ผลมัันก็็คืือทุุกข์์
ถ้้ามัันเที่ย�่ ง ความทุกุ ข์ก์ ็ไ็ ม่ม่ ีี ทุกุ ข์เ์ พราะมัันไม่เ่ ที่ย�่ ง อัันนี้้พ� ิจิ ารณา
บ่่อยๆ ให้้คิิดตลอด คิิดแล้้วคิดิ เล่า่ คิดิ หลายครั้ง้� หลายหน เรีียกว่า่
พยายามล้้างออกทีีละน้้อย พยายามคิิดอยู่่�ตลอด เรีียกว่่า
พยายามวาง ความรู้้�ยัังไม่่ทัันสว่่าง แต่่ถ้้าทำำ�อยู่่�ตลอดมัันก็็จะ
สว่า่ งขึ้น� ๆ เรื่อ� งที่ม�่ ัันมากก็พ็ ยายามขนออก ขนออก ก็เ็ บาไป เบาไป
ผลสุุดท้้ายมัันก็็หมด ถ้้าไม่่ขนออกมััวแต่่หวงไว้้มัันก็็ไม่่หมดสัักทีี
ไม่ย่ อมขนออก ไม่ย่ อมพิจิ ารณาออก มัันก็ย็ ัังเท่่าเดิมิ ดีีไม่่ดีีก็ไ็ ป
เพิ่่ม� เข้้าไปอีีก แทนที่่�จะขนออก กลายเป็น็ ขนเข้้าอีีก
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 147
“ทำำ�ยัังไงดีีก็็มัันได้้เกิดิ มาแล้้ว ได้้อยู่่�ด้้วยกัันแล้้ว จะให้้ทิ้้ง� ได้้
ยัังไง มัันจะใช่่เหรอ” แน่ะ่ กิิเลสพาว่่าอีีกล่่ะ เรีียกว่า่ หวงไว้้ ก็ร็ ู้อ้� ยู่�
ว่า่ ท่า่ นบอกให้้วาง แต่ว่ ่่าสิ่่�งที่่�เราทำ�ำ มัันตรงกัันข้้ามกัับที่ท�่ ่า่ นบอก
แต่่ว่า่ อยากเป็็นอย่่างท่่านบอก แต่่ไม่ท่ ำำ�เหมือื นท่า่ นบอก นั่่�นล่่ะ
เรีียกว่า่ รู้�้ไม่จ่ ริิง รู้�ไ้ ม่่ถึึง รู้�้แต่ช่ื่อ� มััน มัันเลยไม่่กลััว เหมืือนกัันกัับ
เอารููปเสือื มา จะเป็น็ รููปก็ไ็ ด้้เป็น็ หุ่�นก็ไ็ ด้้ เอามาไว้้นี่ต�่ ััวใหญ่ๆ่ ขึ้น� ไป
ขี่ห�่ ลัังมัันได้้สบาย ช้้างก็เ็ หมือื นกััน เอารููปช้้างมาก็ข็ ี่ห�่ ลัังมัันได้้สบาย
ไม่ก่ ลััว เพราะว่า่ มัันไม่ใ่ ช่เ่ สือื จริงิ ช้้างจริงิ เรีียกว่า่ มัันไม่ร่ ู้จ�้ ริงิ จะว่า่
ตััวเสืือก็็ไม่่ใช่่เสืือจริิงเป็็นตััวปลอม คำำ�ว่่าขี่่�หลัังเสืือนั้้�นก็ค็ ืือความ
ยึึดถืือ รู้้�อยู่่�ว่่าเป็็นเสืือแต่่ว่่าไปยึึดถืือ คืือไปขี่่�หลัังเสืือ แต่่ทีีนี้้�
ท่า่ นไม่ใ่ ห้้ขี่่�หลัังเสือื เพราะรู้้�ว่่าเป็็นเสืือ เดี๋๋ย� วมัันจะกััดเอา ท่่านให้้
ปล่่อยวาง เดี๋๋�ยวนี้้�จะว่่าเราขี่่�หลัังเสืืออยู่�แล้้วก็็ใช่่ เสืือเลยกััดอยู่�
ตลอด เป็น็ ทุกุ ข์์ ท่า่ นให้้ลงหนีีจากหลัังเสือื พอไปขี่ม�่ ัันอยู่�อย่า่ งนั้น�้
เราก็็รู้้�ว่่าเป็็นเสืืออยู่�แล้้วเราก็็ต้้องหนีีจากมััน เดี๋๋�ยวมัันจะกััดเอา
รููปไม่่เที่ย�่ ง ของไม่่เที่�่ยงก็็คืือเสือื อยู่�แล้้ว มัันกััดอยู่�แล้้ว รููปนั้้น� คืือ
ตััวเสืือ สิ่่�งที่่�มัันไม่่เที่่�ยงนั้้�นก็็คืือเสืือกััด อัันนี้้�อย่่าไปใกล้้เสืือ
ให้้หนีีจากเสือื เว้้น วาง เวรมณีี เว้้น ปล่่อย วาง หนีี เมื่่�ออยู่่�กัับมััน
แล้้วมัันไม่เ่ ที่่�ยงนี่ค่� ือื มัันกััดเอา อยู่่�กัับมัันมานานแล้้ว มัันก็ก็ ััดอยู่�
ทุุกวัันเวลา กััดให้้แก่่ให้้เจ็็บ กััดไปกััดมาก็็ตาย เดี๋๋�ยวนี้้�ยัังไม่่ตาย
แต่่ถููกมัันกััดอยู่�แล้้วให้้รีีบหนีี ถ้้าเราหนีีไปแล้้วมัันจะตามเรา
อยู่่�มั้ย� ไม่่ มัันไม่ต่ ามเราหรอก มัันก็เ็ ป็น็ ของจริงิ ของมัันอยู่�อย่า่ งนั้น�้
แต่่เรานั้้�นน่่ะไปใกล้้มััน ไปคว้้าเอามััน ไปขี่่�มััน ไปเล่่นอยู่่�กัับมััน