148 ธรรมคำ�สอน
ไปเพลิดิ เพลินิ อยู่่�กัับมััน ท่่านให้้หนีีจากมัันซะ มัันก็จ็ บเรื่�อง ถ้้าไป
อยู่�ใกล้้มัันก็็กััดเอาอยู่�เรื่�อย กััดให้้แก่่ให้้เจ็็บ กััดไปกััดมาก็็ตาย
เรีียกว่่าเราพอใจกัับความแก่่ความเจ็็บก็็ได้้ ท่่านให้้หนีีจาก
ความแก่่ ความเจ็บ็ เดี๋๋�ยวมัันจะเอาเราตาย
ถ้้าหนีีก็อ็ ย่า่ ไปเสีียดายมััน อยู่�กับมัันมานานแล้้ว ดีีไม่ด่ ีีมัันเป็น็
ของกูู มัันว่่าอีีกล่่ะ ไอ้้ความแก่่ความเจ็็บความตายเนี่่�ยมัันเป็็น
ของกูู บอกให้้กููทิ้้ง� มัันได้้ยัังไง แต่่ว่า่ เธออยู่่�กัับมัันแล้้วเป็็นสุขุ หรืือ
เป็น็ ทุกุ ข์ล์ ่ะ่ เป็็นทุกุ ข์์ อ้้าว แล้้วเมื่่�อเธอรู้้�ว่า่ มัันเป็น็ ทุุกข์แ์ ล้้วเธอก็็
หนีีจากมัันสิิ หนีีได้้ยัังไงล่่ะยัังเสีียดายมัันอยู่� แน่่ะ เสีียดายมัันมััน
ก็็ให้้ผลอยู่่�ตลอดแล้้วเมื่่�อไม่่หนีีออกจากมััน เหมืือนกัันกัับเข้้าไป
นั่่ง� ใกล้้ไฟนี่ล�่ ่ะ่ ร้้อน ร้้อน ร้้อนอยู่�อย่า่ งนั้น�้ ก็บ็ อกให้้ขยัับหนีีๆ ก็ไ็ ม่ไ่ ป
นั่่�นล่ะ่ แต่ว่ ่า่ บ่่นร้้อนอยู่�อย่า่ งนั้�้นล่่ะ เรีียกว่่าทุุกข์์ รููปเป็็นของร้้อน
แน่่ะกองไฟมั้้�ยล่่ะ เวทนาความเจ็็บความดีีใจเสีียใจเป็็นของร้้อน
สััญญาความจำำ�เป็็นของร้้อน สัังขารความปรุุงแต่่งเป็็นของร้้อน
วิญิ ญาณความรัับทราบเป็็นของร้้อน เปรีียบเหมือื นไฟ แต่ก่ ็็ยัังไป
ถือื ว่า่ อัันนั้�น้ เป็็นของกูู แน่่ะ ทั้้�งๆ ที่ท่� ่่านบอกว่่ามัันเป็็นของร้้อน
แต่่ว่่าเราไม่่รู้้�ว่่ามัันร้้อน ถ้้าคนที่่�รู้้�ว่่ามัันร้้อนแน่่แล้้ว ท่่านไม่่จัับ
ท่า่ นไม่ถ่ ือื ท่่านไม่่หวง ท่่านไม่เ่ สีียดาย ท่า่ นไม่อ่ าลััย รููปเป็็นทุุกข์์
รููปไม่่เที่่�ยง รููปไม่่ใช่่ตััวตน บอกไม่่ได้้ห้้ามไม่่ฟััง รููปเป็็นปฏิิกููล
โสโครกอสุุภะ รููปเป็็นของเน่่าของเหม็็น ความจริิงท่่านบอก
ไว้้หมดแล้้ว แต่่เรารู้้�ไม่่ถึึงความจริิงที่่�ท่่านสอน มัันเลยไม่่ปล่่อย
หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 149
ไม่่วาง รู้้�แต่่คำำ�บอกเล่่า แต่่ความหมายของคำำ�ว่่าไม่่เที่่�ยงนั้้�น
เรารู้้�ไม่่ถึึง มัันก็็เลยไม่่กลััวไม่่ปล่่อยไม่่วาง ก็็เลยหึึงหวงกอดเอา
อยู่�นั่น� แต่ว่ ่า่ หึึงหวงกอดเอาอยู่�นั่น� ร้้องไห้้ครวญครางว่า่ ยัังไงล่ะ่
ว่า่ ทุกุ ข์์ อ้้าว ก็็ได้้รัับผลมัันอยู่่�ตลอดอยู่่�น่่ะ
ก็็เลยเป็็นการบอกว่่า ปากเธอว่่าแต่่มืือเธอไม่่วาง ใจก็็
เปรีียบเหมืือนมืือ แม้้แต่่จัับเข็็มเล่่มหนึ่่�งเมื่่�อมัันได้้จัับได้้ยึึดได้้
รัับผิิดชอบ มัันเลยเป็็นทุุกข์์ ถ้้าได้้ทิ้้�งลงแล้้วมัันก็็จะสบาย
ขึ้�นมาหรอก ความเป็็นภาระความเป็็นทุุกข์์นั้้�นก็็หมดไป เดี๋๋�ยวนี้้�
ปากก็็ว่่าอยากทิ้้�งอยู่� แต่่ว่่ามืือไม่่วาง รููป พิิจารณาเห็็นตนว่่า
ไม่่ใช่่ตััวตน จนไม่่มีีเขามีีเรามีีสััตว์์มีีบุุคคล เวทนาก็็ไม่่มีีตััวตน
สััญญาความจำำ�ก็็ไม่่มีีตััวตน สัังขารความนึึกคิิดก็็ไม่่มีีตััวตน
วิิญญาณความรัับรู้้�รัับทราบก็็ไม่่มีีตััวตน แต่่เราไปสำำ�คััญว่่า
มัันมีีตััวตน ก็็เลยไปกัังวลกัับมััน แท้้ที่่�จริิงแล้้วมัันไม่่มีีตััวตน
ความสำ�ำ คััญมัันก็เ็ กิดิ อยู่�ที่เ�่ รา มัันก็ไ็ ม่ม่ ีีตััวตนอีีก ถึงึ เรีียกว่า่ อนััตตา
เราก็็ไปเข้้าใจว่่าเป็็นอััตตา เป็็นตััวเป็็นตน ตราบใดความเข้้าใจ
ว่า่ ยัังเป็็นอััตตาอยู่� ตราบนั้้�นเราก็ย็ ึึดอยู่� ตราบใดเวลาใดเราเข้้าใจ
ว่่าเป็็นอนััตตา เวลานั้้�นวางแล้้ว ทำำ�ไมถึึงว่่ารููปเป็็นอนััตตา
รููปไม่่มีีตััวตนล่่ะ พิิจารณาให้้ทั่่�วลองดูู ก้้อนน้ำำ��แข็็งคืือรููปนี้้�เกิิด
มาจากไหน แล้้วเวลาที่่�มัันละลายแล้้วมัันไปไหน สััตว์์บุุคคลก็็
เหมืือนกัันกัับก้้อนน้ำ�ำ�แข็ง็ น่ะ่ แหละ แต่ม่ ัันใช้้เวลานานกว่า่ เท่า่ นั้น�้
แต่่ถึึงใช้้เวลานานกว่่า ระหว่่างนั้้�นมัันก็็ค่่อยเสื่่�อมไปเหมืือนกััน
150 ธรรมคำ�สอน
ผลสุุดท้้ายมัันก็็ลงไปหาที่่�เดิิมมัันอีีกเหมืือนเดิิม รู้้�เบื้้�องต้้น
รู้ท�้ ่า่ มกลาง รู้ท�้ ี่ส�่ ุดุ เบื้้อ� งต้้นน้ำ��ำ แข็ง็ ก็เ็ กิดิ มาจากน้ำ��ำ ท่า่ มกลางน้ำ��ำ แข็ง็
ก็็เป็็นก้้อนน้ำำ��แข็็ง ที่่�สุุดละลายลงไปแล้้วก็็ไปเป็็นน้ำำ��เหมืือนเดิิม
คนเกิิดมาก็็เป็็นเหมืือนกััน คนเราเกิิดมาจากไหน มาจากน้ำำ��
ไม่ใ่ ช่เ่ หรอ แล้้วมาตั้ง�้ อยู่�เหมือื นก้้อนน้ำ��ำ แข็ง็ เนี่ย�่ เรีียกว่า่ ตั้ง�้ อยู่่�มีีอยู่�
แล้้วเวลามัันเสื่่�อมไปตายไปแล้้วมัันไปไหน อ้้าว เบื้้�องต้้นก็็เป็็น
อย่า่ งนี้้� ท่่ามกลางก็็เป็็นอย่า่ งนี้้� ที่ส่� ุุดก็เ็ ป็็นอย่า่ งนี้้� แล้้วอยู่�ไหนล่ะ่
ตััวตนน่ะ่ อยู่�ไหนล่ะ่ ความเที่่�ยงน่่ะ
โอ้้ ก็็สิ่่�งไหนที่่�มัันไม่่เที่่�ยงโยกย้้ายเปลี่่�ยนแปลงนี่่�สิินะที่่�มััน
เป็็นทุุกข์์น่่ะ ถ้้าอย่่างนั้้�นก็็อย่่าไปสนใจกัับมัันล่่ะสิิทีีนี้้� แล้้วแต่่มึึง
จะเป็็น ไม่่ว่่าแต่่คนอื่่�นล่่ะ เราก็็เป็็นเหมืือนกัันกัับคนอื่่�นน่่ะ
เป็็นเหมืือนกัันหมด ทุุกสิ่่�งทุุกอย่่างในโลกเป็็นเหมืือนกัันหมด
เกิดิ มาจากไหนก็ต็ ้้องไป เวลาไปก็ก็ ลัับคืนื ไปที่ท�่ ี่ม�่ านั่่น� ล่ะ่ กลัับคืนื
ไปเกิิดนั่่�นแหละ เพราะเกิิดมาจากนั่่�นก็็ยิินดีีพอใจกัับการเกิิด
ความตั้้�งอยู่�และความดัับไป ก็็จะไปอยู่�ที่่�เก่่านั่่�นล่่ะ ท่่านจึึงว่่า
ให้้วางความเกิดิ เบื่่อ� หน่า่ ยความเกิดิ ความตั้ง�้ อยู่่�ก็ไ็ ม่่มีี ความดัับไป
ก็็ไม่่มีี หนีีเลย ไม่่อยู่่�กัับความเกิิด ไม่อ่ ยู่่�กัับความตั้�้งอยู่� ไม่่อยู่่�กัับ
ความดัับไปหนีีเลยออกหนีีโถไปได้้กัันมั๊๊ย� ล่ะ่ เชือื กผููกคอปอผููกศอก
ปลอกผููกตีีน มััดไว้้ ๓ อย่่าง มัันจะไปได้้มั้้�ยล่่ะ เชืือกก็็มััดคอไว้้
ถ้้าร่่างกายเป็น็ ท่่อนไม้้ก็็มััดข้้างนี้้�ไว้้ มััดตรงกลางไว้้คือื ปอผููกศอก
มััดตรงปลายไว้้ก็็คืือปลอกผููกตีีน อ้้าว แล้้วจะทิ้้�งขอนไม้้นี้้�ไปได้้
หลวงพิอ่ สมคดิ อจำโล 151
ย้งไง ก็ม้ดเอาไว� ๓ ที่อ�่ ยา่ งน�่ น้�นล่ะ แกอ� อก ไมต่ ุ�องม้ด คอื แก�
ความยึดม้�นออกให�หมด หรั้ือขอนไมก� ็คอื จำติ ุใจำ ถา� เอาเชือกมด้ ไว�
แลว� ม้นก็ไป์ไมไ่ ด� ถา� แก�ออกก็ไป์ไดส� บาย
ขตฺุตุยิ า พิรฺ ั้าหมฺ ณา เวสฺสา
สทุ ีฺ่ธา จำณฺฑ์าลป์กุ ฺกุสา
อิธ ธมฺมำ จำรั้ิตฺุวาน
ภัวนตฺ ุิ ตุิที่ิเว สมา.
กษ้ตุรั้ยิ ์ พิรั้าหมณ์ แพิที่ย์ ศิท้ ี่รั้ จำณ้ ฑ์าล
และคนช�้นตุา�ำ ป์รั้ะพิฤตุธิ รั้รั้มในโลกน่�แล�ว
ย่อมเป์็นผู้�เ้ สมอกน้ ในสวรั้รั้คช์ น�้ ไตุรั้ที่ิพิย์.
ขุ.ชา. ๒๗/๗๖/๑๗๕.
152 ธรรมค�ำ สอน
ธรรมคำำ�สอน บทที่�่ ๒๔
โอ้้ย ฟัังแล้้วสลดสัังเวช อ้้าว ว่่ายัังไงคนที่ม่� ัันไม่ห่ นีีจากโลก
ทุกุ ข์ก์ ็ช็ ่า่ งมััน บ่น่ เอาอยู่่�นี่ล�่ ่ะ่ จะว่า่ ไปสวรรค์ก์ ็ไ็ ม่อ่ ยากไป หวงลาภ
ยศสรรเสริญิ อยู่่�นี่�่ เพราะไปสวรรค์ม์ ัันไม่ม่ ีีการซื้้อ� การขาย ไม่ม่ ีีไฟ
สว่า่ งตามหนทาง กินิ เหล้้าเมาสุรุ ายาพิษิ ก็ไ็ ม่ม่ ีี สนุกุ เฮฮาไปกัับบุญุ
กัับกุุศลของคนอื่่�น ไม่เ่ หมืือนมนุุษย์์ ไม่่ได้้อิจิ ฉาริษิ ยาเบะปากกััน
แลบลิ้้�นใส่่กััน นี่่�ไม่่มีีในเมืืองสวรรค์น์ ่่ะ ไม่่เหมืือนเมืืองมนุุษย์์เรา
เมืืองเรามีีทุุกอย่่าง กายก็็ไม่่รัักษา วาจาก็็ไม่่รัักษา ใจก็็ไม่่รัักษา
ปล่อ่ ยไปเลยแล้้วแต่ม่ ัันจะไปทางไหน กููได้้เบะปากใส่ม่ ึงึ แล้้วกููดีีใจ
กููชนะมึึง แต่่ว่่าความชั่่�วที่่�ทำำ�ขึ้้�นมานั้้�น ไม่่คิิดว่่าตััวทำำ�ความชั่่�ว
ถือื ว่า่ ตััวไปชนะไปอีีก กููคิดิ เกลีียดมึงึ มึงึ ไม่รู่้ห� รอก ก็ถ็ ือื ว่า่ ตััวชนะอีีก
ไอ้้ตััวคิิดชั่ �วขึ้ �นมาที่่�ตััวเองทำำ�ขึ้้�นมานั้้�นก็็ไม่่ขยะแขยงไม่่เบื่่�อหน่่าย
ไม่่เห็็นโทษ ยัังจะพอใจกัับมัันอีีกด้้วย ว่่ากููได้้คิิดอิิจฉามึึงแล้้ว
กููได้้คิดิ เกลีียดมึงึ แล้้ว กููได้้หลิ่่ว� ตาใส่ม่ ึงึ แล้้ว กููได้้เบะปากใส่ม่ ึงึ แล้้ว
เป็น็ ยัังไงล่ะ่ ใครเป็น็ คนสร้้างขึ้น� มา ยิ่่ง� ว่า่ เขาไม่เ่ ห็น็ เขาไม่ไ่ ด้้ยินิ เขา
ไม่่รู้้� สิ่่�งที่่�เราทำำ�ขึ้้�นมาแล้้วเราเอาให้้ใคร แน่่ะ ดีีไม่่ดีีเราทุุกข์์มาก
เวลาที่เ�่ ขาไม่ร่ ู้� สมมติวิ ่า่ ด่า่ พระพุทุ ธเจ้้าน่ะ่ ด่า่ อยู่� ๗ วััน ท่า่ นเฉยอยู่�
เอาไปเอามาคนด่า่ นั้�้นยิ่่ง� ทุุกข์์ใจมาก เพราะว่่าท่่านไม่ต่ อบสนอง
ต่่อคำำ�ด่่านั้้�น ยิ่่�งทุุกข์์มาก ถ้้าได้้เถีียงกัันนี่่�สะใจ แต่่ถ้้าผู้้�นั้้�นเขา
ไม่่เถีียงเขาเฉยอยู่� ยิ่่�งขััดใจเพราะมัันระบายออกไปไม่่ได้้ ทุุกข์์
กว่า่ เก่า่ นี่ล�่ ่ะ่ พระพุทุ ธเจ้้าโง่ห่ รือื ว่า่ ฉลาดนั่่น� ของไม่ด่ ีีเอาไปให้้ท่า่ น
หลวงพิอ่ สมคิด อจำโล 153
ที่่านไม่รั้้บเอา คำาด่าความเกล่ยดช้งเอาไป์ให�ที่่าน ที่่านก็ไม่เอา
ผู้ลสุดที่�ายม้นก็อย้่ก้บตุ้ว ตุ้วเป์็นคนสรั้�างม้นขึ�นมา ขนาดน้�น
ก็ว่าตุ้วด่ แตุ่ด่าเขา เขาไม่รั้้บเอา คำาด่าน้�นก็กล้บมาเป์็นของตุ้ว
ที่ำายากเนอะ เอาอย้่ด�วยก้นน่�ล่ะ ตุายด�วยก้นน่�ล่ะ ช่างม้นเถอะ
ไมไ่ ป์ไหนมน้ ละ่ สวรั้รั้คน์ พิ ิพิานกไ็ มต่ ุอ� งไป์ เออ อยน่้ ล�่ ะ่ เอา รั้บ้ พิรั้
โส จำ สพิฺพิที่โที่ โหตุิ
โยที่ที่าตุิ อุป์สฺสยำ
อมตุนฺที่โที่ จำ โส โหตุิ
โย ธมฺมมนุสาสตุิ.
ผู้้ใ� ดใหท� ี่่�พิ้กอาศิ้ย
ผู้้�น�้นช�อื ว่าใหส� ง�ิ ที่ง�้ ป์วง,
ผู้้�ใดสอนธรั้รั้ม ผู้น�้ ้น� ชือ� ว่าใหอ� มตุะ.
ส.ํ ส. ๑๕/๔๔.
154 ธรรมคำ�สอน
ธรรมคำ�ำ สอน บทที่่� ๒๕
ขุมุ ทอง ๔ มุมุ เมืืองก็็เกิดิ ขึ้น� แม่่เลยบอกพระราหุลุ ลููกชาย
ไปขอสมบััติิจากพ่่อ พ่่อก็็ว่่าถ้้าจะเอาสมบััติิให้้นี่่�ก็็มัันไม่่เป็็น
ของมั่่�นคงยั่่�งยืืนถาวร แถมจะเป็็นสิ่่�งที่่�ชัักนำำ�ให้้ราหุุลหมุุนอยู่�ใน
วััฏสงสารนี้้�ด้้วย ท่่านเลยว่่าเราจะเอาอริิยทรััพย์ใ์ ห้้ ท่่านเลยบอก
ให้้พระสารีีบุุตรบวชให้้เลย ทีีนี้้�พระเจ้้าสุุทโธทนะได้้ยิินว่่าเอา
หลานไปบวช โอ๊๊ย เสีียใจมาก เลยบอกว่่าต่อ่ ไปในภายภาคหน้้านี้้�
ถ้้าพระองค์จ์ ะบวชผู้ใ�้ ด ต้้องได้้รัับอนุญุ าตจากบิดิ ามารดาก่อ่ นเด้้อ
พระพุุทธเจ้้าก็็เห็็นด้้วย ถึึงว่่าทุุกวัันนี้้�เมื่่�อจะบวชก็็ต้้องได้้รัับ
อนุุญาตจากบิดิ ามารดานั่่�นแหละ ท่่านจึึงบวชให้้ ไปดููแล้้วมัันก็ม็ ีี
เท่า่ นี้้� คุณุ ค่า่ ของมนุุษย์์พวกสััตว์์นั้�น้ ไม่ต่ ้้องไปกล่่าวถึึง อัันนั้�้นเขา
ใช้้กรรมของเขาอยู่ �แล้้ว
มนุษุ ย์น์ ี่ถ�่ ้้าไม่ม่ ีีทาน ศีีล ภาวนาแล้้ว ก็ไ็ ม่ม่ ีีความหมายหรอก
จริงิ อยู่่�ถึงึ เป็น็ เศรษฐีีก็เ็ รีียกว่า่ กินิ บุญุ เก่า่ แต่ถ่ ้้าหมดบุญุ เก่า่ แล้้วล่ะ่
จะไปยัังไง แต่่ถ้้าเศรษฐีียัังทำำ�บุุญให้้ทานอยู่� ก็็จะรวยไปข้้างหน้้า
ดีีไม่่ดีีก็็ขึ้ �นไปสวรรค์์ด้้วย ตามที่่�พวกท่่านเข้้าใจ การเป็็นเศรษฐีี
ในเมืืองมนุุษย์์กัับการไปอยู่�สวรรค์์นี่่� อัันไหนมัันดีีกว่่ากัันล่่ะ
มีีทานมีีศีีลแล้้วก็็ไปสวรรค์์ได้้ ท่่านกล่่าวไว้้คร่่าวๆ ๑๐๐ ปีีเมืือง
มนุษุ ย์เ์ ป็น็ ชั่ว� โมงหนึ่่ง� ในเมือื งสวรรค์์ อายุยุ าวต่า่ งกััน ทีีนี้้อ� ยู่�สวรรค์์
นี่ไ�่ ม่ม่ ีีภาระอะไรเลย เสวยความสุขุ อย่า่ งเดีียว จนกว่า่ จะหมดอายุุ
หลวงพอ่ สมคิด อจโล 155
แต่เ่ ศรษฐีีเมือื งมนุษุ ย์น์ ี้้ใ� นช่ว่ งอายุุ ๑๐๐ ปีนี ี้้จ� ะได้้นอนอยู่�นอนกินิ
สบายมั้้�ยล่่ะ หรืือว่่ามัันมีีภาระอยู่� นี่่�ล่่ะพระพุุทธเจ้้าท่่านเห็็นมา
หมดแล้้ว แล้้วท่่านก็็อยู่�มาหมดแล้้วด้้วยที่่�ไหนก็็ตาม ท่่านก็็บอก
ได้้ล่ะ่ สิวิ ่า่ ที่ไ�่ หนมัันเป็น็ อย่า่ งไร ทีีนี้้� ๑๐๐ ปีเี มือื งมนุษุ ย์เ์ ป็น็ ๑ ชั่ว� โมง
ในเมือื งสวรรค์์ แต่ท่ ีีนี้้� ๑๐๐ ปีใี นเมือื งสวรรค์เ์ ป็น็ ๑ ชั่ว� โมงในเมือื ง
นรก เอายัังไง อยากไปมั้ย้� คิดิ ดูู ๑๐๐ ปีีเมืืองสวรรค์ไ์ ปปีีนต้้นงิ้�ว
ได้้ชั่่�วโมงเดีียว เออ ให้้ไหว้้พระก่่อนนอนนั่่�นน่่ะ ไม่่ไหว้้มากก็็ได้้
อะระหััง สััมมาสััมพุุทโธ ภะคะวา แล้้วก็ส็ วากขาโต สุุปะฏิปิ ัันโน
นะโม ๓ ครั้ง� อะหััง สุขุ ิโิ ต โหมิิ เมตตาตน เมตตาสััตว์์ แล้้วนั่่ง� ภาวนา
พุุทโธ พุุทโธ ได้้สััก ๕ นาทีี ๑๐ นาทีี อัันนั้้�นล่่ะยอดคำำ�สอน
ในพระศาสนา ได้้บุุญมากที่่�สุุดกว่่าทุุกอััน ทำำ�บุุญอะไรก็็ช่่างก็็
ไม่่เท่่ากัับการภาวนา อัันนี้้�หลวงพ่่อก็็สอนได้้อย่่างไม่่อายเลยล่่ะ
ต่่อไปใครจะว่่าบ้้าก็ช็ ่า่ ง ใครทำ�ำ ได้้คนนั้น้� ล่่ะท่่านเรีียกว่่าโชคดีีจาก
ความเป็็นมนุษุ ย์์
มะนุุสสะปะฏิิลาโภ การได้้เกิิดมาเป็็นมนุุษย์์เป็็นลาภอย่่าง
ประเสริฐิ พร้้อมทั้ง�้ มาได้้พบพระพุทุ ธศาสนา คำ�ำ สอนที่ท�่ ่า่ นสอนไว้้
อย่า่ งถููกต้้องแล้้ว นั่่�นล่ะ่ ถือื ว่่าโชคดีี ๒ ชั้้น� ๓ ชั้น�้ แล้้วเรา ทำ�ำ เอา
ก่อ่ นตาย ตายแล้้วคุุณงามความดีีที่�่เราสร้้างไว้้แล้้วนั้น้� อัันนั้�น้ ล่่ะ
จะพาเราไป ทำำ�ชั่่ว� ความชั่�วก็พ็ าไป ทำำ�ดีีความดีีก็พ็ าไป ฟังั แต่ว่ ่า่
กรรมดีีกรรมชั่ว� เรามีีกรรมเป็น็ แดนไปเกิดิ เรามีีกรรมเป็น็ ผู้ต�้ ิดิ ตาม
เรามีีกรรมเป็น็ ที่พ�่ ึ่่ง� อาศััย เราทำ�ำ กรรมดีีกรรมชั่ว� ไว้้ จะได้้รัับผลของ
156 ธรรมค�ำ สอน
กรรมนั้้�นสืืบไป ท่่านบอกไว้้หมดแล้้ว ไม่่พลาด ไม่่ล้้าสมััยหรอก
ใครเชื่ �อก็็ทำำ�เอา หาอยู่�หากิินไปตามประเพณีีกฎหมายบ้้านเมืือง
เราก็ท็ ำ�ำ ไปอย่่างที่เ�่ คยนั่่�นล่ะ่ แต่่ว่า่ ก่่อนนอนเราอย่่าลืมื อัันนั้น�้ ทำ�ำ
เพื่่อ� ตััวเองโดยเฉพาะเลย โดยตรงเลยล่ะ่ ไม่่ได้้อายใครล่่ะเราทำ�ำ
ในห้้องนอนของเราเอง ครั้้�นผััวกัับเมีียนอนด้้วยกััน ถ้้าผััวไม่่ทำำ�
ก็ช็ ่า่ ง เมีียก็ท็ ำ�ำ เอาเลย เมีียไม่ท่ ำ�ำ ก็ช็ ่า่ ง ผััวก็ท็ ำ�ำ เอา ของใครของมััน
หรอกอัันนี้้�น่่ะ ถ้้านอนเลยนั้้�น ไม่่มีีการบำำ�รุุงตััวเองไว้้ ถ้้าว่่า
นอนตายแล้้วไม่่ได้้บำ�ำ รุุงตััวเองไว้้ นอนแล้้วมัันจะได้้รัับประโยชน์์
อะไร ตายทิ้้ง� เปล่่าๆ เราทำำ�ไว้้แล้้วเราจะได้้รัับ ใครกระทำำ�สิ่่�งใดไว้้
ย่่อมได้้รัับผลของสิ่่�งนั้้�น ท่่านก็็บอกไว้้แล้้ว ไม่่ว่่าทำำ�ดีีทำำ�ชั่่�วจะ
เป็น็ ของของตนทั้ง�้ นั้น�้ ล่ะ่ เรามีีกรรมเป็น็ ของของตน ไม่ม่ ีีใครทำ�ำ ให้้
เรานั้้�นแหละทำำ�ให้้ตััวเอง ตััวเองนั้้�นล่่ะไปรัับผล ของใครของมััน
แบ่ง่ กัันไม่ไ่ ด้้ เผื่อ� กัันไม่ไ่ ด้้ ซื้อ� ขายกัันก็ไ็ ม่ไ่ ด้้ ไปนรกก็ต็ าม ไปสวรรค์์
ก็็ตาม ไม่่มีีการซื้้�อขาย ใครมีีอัันไหนก็็เสวยอัันนั้้�น ไม่่มีีการ
แลกเปลี่ย�่ นซื้อ� ขาย ไปรัับเอาอย่า่ งเดีียว กรรมดีีตััวมีีมากก็ไ็ ปรัับเอา
กรรมชั่่�วตััวมีีมากก็็ไปรัับเอาเสวยเอา ตััวใครตััวมัันช่่วยกัันไม่่ได้้
อย่า่ งเมืืองมนุษุ ย์์ นี่ท่� ่่านว่า่ เอ้้า รัับพร
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 157
ธรรมคำ�ำ สอน บทที่่� ๒๖
ไม่ห่ มดง่า่ ยหรอก พระพุทุ ธเจ้้ามาอีีกร้้อยพระองค์ก์ ็ย็ ัังไม่ห่ มด
อัันว่่าสััตว์์โลกนี้้� เพราะว่่าเป็็นวิิญญาณล่่องหนอยู่�ใช้้กรรมอยู่�
ก็็ไม่่น้้อย หมดกรรมแล้้วก็็จะมาเป็็นมนุุษย์์อีีก หมดกรรมแล้้ว
ก็จ็ ะมาเป็น็ มนุษุ ย์อ์ ีีก สร้้างกรรมอีีกก็ไ็ ปรัับอีีก ส่ว่ นมากก็ห็ มุนุ เวีียน
อยู่�อย่า่ งนี้้�ล่่ะ นัับประมาณไม่่ได้้ ฟังั แต่ท่ ่่านกล่า่ วไว้้ว่า่ ในอากาศ
ว่่างๆ ที่่�เรามองไปไม่่มีีอะไรนี่่� ถ้้าแทงเข็็มเข้้าไปนี่่�ก็็จะถููกต้้องกัับ
วิิญญาณ มัันแออััดกัันอยู่� ท่า่ นว่า่ เหมืือนข้้าวสารอยู่�ในกระสอบ
มาหมุนุ เวีียนกัันอยู่�อย่า่ งนี้้� ทนทุกุ ข์ท์ รมานกัันอยู่�อย่า่ งนี้้� คนอยาก
ออกไปก็็มีีน้้อย ดีีไม่่ดีีไม่่มีีเลย มีีแต่่คนอยากเกิิด มีีแต่่คนอยาก
ได้้รููปร่่าง คนที่่�เบื่่�อหน่่ายปล่่อยวางรููปร่่างนั้้�นไม่่มีี หายาก มีีแต่่
คนหวงไว้้ แม้้นัักบวชเป็็นแสนคนจะหาสัักร้้อยคนก็็ยัังยาก คนที่่�
เบื่่�อหน่่ายปล่่อยวาง คิิดแล้้วพิิจารณาให้้ชััดแล้้ว โอ้้ย สลดวิ้�วไป
เลยนะ คิิดถึึงความเป็็นอยู่่�ตั้้ง� แต่เ่ กิิดมาจนตายไป ก็็มาทำ�ำ อย่่างนี้้�
เหมือื นเดิิมนะ ไม่ม่ ีีสาระอะไร มาสร้้างโลกเฉยๆ เท่า่ นั้น�้ แล้้วก็็
ตายไป แล้้วก็็เกิดิ มาใหม่่ หมุุนเวีียนอยู่�อย่า่ งนี้้� ถึึงเราไม่เ่ ห็็นก็็ให้้
พิิจารณากำำ�หนดดูู ไปเมืืองสวรรค์์ดูู ตามที่่�ท่่านกล่่าวไว้้เราก็็มา
สัันนิษิ ฐานดูู ว่า่ เขาเสวยแต่ส่ ุขุ เขาไม่ม่ ีีความลำ�ำ บากเหมือื นมนุษุ ย์์
ที่่�ออกมัันก็็อยู่�ที่่�ใจนี่่�ล่่ะ มัันไม่่ได้้อยู่�ที่่�อื่่�น นั่่�งอยู่�นอนอยู่่�ยืืนอยู่�
เดิินอยู่่�มัันก็็ออก เพราะมัันออกที่่�ใจ กิิเลสมัันอยู่�ที่่�ใจ ก็็ตััวใจ
ไม่่รู้้�นั่่�นล่่ะเรีียกว่่ากิิเลส ว่่ามัันอยู่่�ด้้วยกััน ว่่ามัันเคลืือบอยู่�ที่่�ใจ
158 ธรรมค�ำ สอน
ตััวไม่่รู้้�มัันอยู่�ที่่�ใจนี่่� ปััญญาก็็มีีอยู่� แต่่ว่่ามัันเอาไปใช้้ทางอื่่�น
ความหมายที่่�ท่่านสอนมัันก็็เลยไม่่รู้้� เมื่่อ� ไม่่รู้ม้� ัันก็ไ็ ม่่เบื่่�อหน่า่ ยล่่ะ
แล้้วมัันได้้ยศมาแล้้วมัันก็็มาอวดกัันกัับคนด้้วยกัันนี่่�ล่่ะ
มัันก็็มีีแต่่พวกแก่่เจ็็บตายด้้วยกัันนี่่�ล่่ะมาอวดกััน แล้้วคนที่่�เอา
สมมติิให้้นั้้�นก็็แก่่เจ็็บตายเหมืือนกัันกัับคนที่่�เอาไปอวดนั่่�นแหละ
แล้้วคนเหมืือนกัันอวดกัันอ้้างกััน อ้้าว มัันเหมืือนกัับเด็็กน้้อย
เล่่นของเล่่นกัันน่่ะสิิ ปกครองกัันอยู่่�ด้้วยกัันเพื่่�อไม่่ให้้ทะเลาะ
เบาะแว้้งกัันแค่น่ ั้น�้ ตั้ง�้ คนนั้น�้ เป็น็ ผู้ป�้ กครอง ตั้ง�้ คนนี้้เ� ป็น็ ผู้ม�้ ีีอำ�ำ นาจ
จะได้้ไม่่รบกวนกัันเบีียดเบีียนกััน เมื่่�อได้้อยู่่�ด้้วยกัันไม่่เบีียดเบีียด
กัันแล้้วก็ต็ ่า่ งคนต่่างรอความตาย ก็ไ็ ม่เ่ ห็็นมีีอะไรล่่ะ ก็็ไม่ไ่ ด้้อะไร
ไปเหมืือนกััน เบีียดเบีียนกัันแล้้วก็ไ็ ม่่ได้้อะไรไปเหมือื นกััน ทำ�ำ ไม
ไม่่อยู่่�ด้้วยกัันเฉยๆ ล่ะ่ ต่า่ งคนก็็รอความตายอยู่�แล้้ว ทำ�ำ ไมถึึงได้้
ยื้้�อแย่่งแข่่งดีีกััน รบกวนกัันเบีียดเบีียนกััน ใครที่่�หวัังปกครอง
โลกอัันนี้้น� ่ะ่ มัันไม่ไ่ ด้้ปกครองหรอก มัันตายกัันหมดนั่่น� น่ะ่ เพราะ
มัันไม่่ได้้ใช้้ปััญญาพิิจารณาดูู มัันเปิิดเผยอยู่�หมด เกิิดเราก็็
เห็็นอยู่� แก่่เราก็็เห็็นอยู่� เจ็็บเราก็็เห็็นอยู่� ตายเราก็็เห็็นอยู่�
ก็็เป็็นของจริิงประจำำ�โลกอยู่�แล้้ว ไม่่ได้้เหืือดหายไม่่ได้้ว่่างตาม
วัันเดืือนปีีใด มีีเหมือื นเดิมิ อยู่� แต่เ่ ราไม่่พากัันคิิดพิจิ ารณา ก็็เลย
เหมืือนกัับว่่าไม่่มีี แต่่ที่่�จริิงแล้้ว ความเกิิด ความแก่่ ความเจ็็บ
ความตาย ถ้้าเปรีียบว่่าเหมืือนพระเทศน์์ ก็็เทศน์์ไม่่ลงจาก
ธรรมาสน์ส์ ัักทีี เทศน์อ์ ยู่่�ทุกุ วัันทุกุ วินิ าทีี แต่เ่ ราไม่ฟ่ ังั เทศน์์ เราเพลินิ
หลวงพ่อสมคิด อจโล 159
อยู่่�กัับธาตุุ ๔ ดิินน้ำำ��ลมไฟโน่่น ตััวมัันตั้้�งขึ้�นก่่อตััวขึ้�นแล้้วตั้้�งอยู่�
แล้้วดัับไปนี่�่ ทำ�ำ ไมไม่พ่ ากัันดููล่ะ่ ไม่ป่ ระกาศให้้กัันฟังั ไม่ร่ ณรงค์ก์ ััน
ไม่่ปรึกึ ษาหารืือกััน ไม่่เจรจากััน ไม่่ประชุุมกััน ไม่ส่ นใจกัันเลยล่่ะ
ทั้้ง� ๆ ที่่ม� ัันมีีอยู่�
คนไหนตายก็็ทำำ�พิิธีีไปแล้้วก็็แล้้วไป ใครยัังอยู่่�ก็็ติิดยศ
ติิดดาวให้้กัันไป เนี่่�ย เหมืือนกัับทำำ�เล่่นๆ กัันไป ผลสุุดท้้าย
ใครมีีอำำ�นาจกัันแน่่ในโลกอัันนี้้� ไม่่มีีเลย โน่่น พิิจารณามาตั้้�งแต่่
ตั้้�งเมืืองไทยมาโน่่น ตายกัันไปหมดแล้้วไม่่ใช่่เหรอ แล้้วคนที่่�
ตายไปนั้้น� ก็ม็ ีีแต่่คนเก่ง่ ๆ ทั้�ง้ นั้�้นนะ ตามประวััตินิ ั้น้� น่ะ่ ท่่านจึงึ ให้้
พิิจารณาดููให้้คิิดดูู ให้้มัันประจัักษ์์ใจในความเป็็นจริิงนั้้�นล่่ะ
ที่เ�่ รารู้น�้ ี่ร�ู่้แ�้ ต่ค่ วามคาดหมายด้้นคาดคะเนไปเฉยๆ มัันก็เ็ ลยไม่ห่ ยุดุ
ไม่ป่ ล่อ่ ยไม่ว่ าง รู้แ�้ ล้้วมัันก็ไ็ ม่ส่ ะทกสะท้้านด้้วย เพราะมัันไม่ร่ ู้อ�้ ย่า่ ง
ประจัักษ์ใ์ จจริิงๆ ต่่างคนต่่างนิยิ มกัันทั่่ว� โลก เอ้้อ อัันนี้้�ทองคำ�ำ นะ
ราคาสููงนะ แล้้วคนมีีมากมีีน้้อยหรือื คนไม่ม่ ีีก็ว็ิ่ง� หา คนมีีก็็อวดว่่า
ตััวมีีมาก อยากทำำ�อะไรก็็ทำำ� อยากเบีียดเบีียนใครก็็เบีียดเบีียน
เพราะว่่ามีีอำำ�นาจเงิินทองแล้้ว ไอ้้คนที่่�ตััดสิินความถููกต้้องไม่่ให้้
เบีียดเบีียนก็อ็ ยากได้้เงินิ ได้้ทองเหมือื นกััน แล้้วใครล่ะ่ ปกครองด้้วย
ความเป็็นธรรมด้้วยความซื่อ� สััตย์์สุุจริิตเนี่ย�่ มีีมั้�ย้ ล่่ะ ใครล่่ะ แม้้แต่่
ตััวเองแต่่ล่่ะคนก็็ยัังโกหกตััวเองอยู่� ท่่านกล่่าวไว้้ว่่าไปอยู่�เมืือง
สวรรค์์ ก็็มีีศีีล ๕ เป็็นผู้้�ปกครอง ใครมีีบุุญมากก็็ถืือว่่าคนนั้้�นมีี
อำำ�นาจ แต่่ว่่าจะไปใช้้อำำ�นาจกัับคนมีีบุุญน้้อยก็็ไม่่ได้้ ก็็ต่่างคน
160 ธรรมค�ำ สอน
ต่่างอยู่่�ต่่างเสวยบุุญของใครของมััน เมื่่�อไหร่่หมดบุุญแล้้วก็็ร่่วง
ลงมา ฐานะที่ว�่ ่า่ บุญุ มากบุญุ น้้อยก็เ็ ป็น็ ผู้ใ�้ หญ่ผ่ ู้น�้ ้้อยเฉยๆ เพราะว่า่
มีีศีีล ๕ ปกครองอยู่�แล้้ว อัันนี้้�ไม่่มีีเลยศีีล ๕ จะมาปกครอง
ละเมิิดหมดแล้้ว แม้้แต่่พระบวชแล้้วก็็ตาม ผลสุุดท้้ายคนที่ม�่ ีีลาภ
ยศสรรเสริิญมีีตำำ�แหน่่งปกครองราษฎร กัับคนที่่�แต่่งตััวเป็็นพระ
ปกครองญาติิโยมก็็ไม่่ต่่างกัันเท่่าไหร่่ พิิจารณาดููแล้้ว คอย
เอาเปรีียบกัันก็็มีีมากนะคนที่่�บวช ทำำ�ยัังไงถึึงจะได้้ก็็หลอกลวง
เอามานี่่ล� ่ะ่ ดููเอา สมมติวิ ่า่ ไม่ม่ ีีรถ ไปดาวน์ม์ า เอ้้อ แม่่ออกเอ้้ย
ผ้้าป่า่ เด้้อ กฐินิ เด้้อ แล้้วคำำ�สอนนั้้�นน่ะ่ ว่่ายัังไง
แล้้วคนที่ล�่ ะน่ะ่ มัันมีีกี่ค�่ นน่ะ่ มัันก็ม็ ีีอยู่�แต่ว่ ่า่ มัันมีีน้้อย แต่ท่ ี่ว�่ ่า่
มานั้้�นมัันส่่วนมาก เราศึึกษาคำำ�สอนในพระไตรปิิฎกดูู แล้้วที่่�
ประพฤติิปฏิิบััติิกัันอยู่่�นี่่�มัันไกลกัันมาก มัันคล้้ายกัับว่่าสอนไว้้
แบบที่่�คนทำำ�ไม่่ได้้ มิิน่่าท่่านถึึงท้้อพระทััยไม่่อยากสอน ไม่่ว่่า
ใครรู้้ข�ึ้�นมาก็ม็ ีีความรู้�้สึึกแบบนั้้น� เหมือื นกัันทั้ง้� หมด ไม่่มากก็น็ ้้อย
แต่่ก็็ต้้องมีีเหมืือนกัันหมด เพราะมัันลึึกลัับ ถ้้าว่่ามัันลึึกลัับแล้้ว
ผู้้�ที่่�ท่่านท้้อใจนั้้�นก็็มาจากผู้้�ที่่�ไม่ร่ ู้้�นั้้�นอีีกล่่ะ มารู้้ข�ึ้�นมาได้้ แต่่ผู้้�ที่่�รู้้�
แล้้วนั้้�นชวนใครแล้้วใครเขาจะมากัันล่่ะ เอ้้า ท่่านก็็เปรีียบไว้้
คนทำำ�นานี่่�กว่่าจะได้้ข้้าวมากิินนี่่� ไปนอนอยู่�เถีียงนาเอาหรืือว่่า
ทำำ�ยัังไง ไม่่ใช่่ว่่าลำำ�บากพอตััวละเหรอ นั่่�นล่่ะ อัันนี้้�เหมืือนกััน
การฝึกึ ฝนอบรมอดทนทนทานพากเพีียรพยายามนี่ก�่ ็เ็ ปรีียบเหมือื น
เขาทำำ�นา อดตาหลัับขัับตานอน ข้้าวปลาอาหารอดทนทนทาน
หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 161
ความเจ็บ็ ความปวด เกือื บล้้มเกือื บตายเหมือื นกััน แต่ว่ ่า่ ทำ�ำ ไร่ท่ ำ�ำ นา
ได้้ข้้าวมากิิน อดทนเก่่งอยู่�นะ ก็็เพราะมัันเห็็นผลอยู่่�กัับตา
ไม่่เหมืือนการภาวนา นั่่�นล่่ะถึึงว่่ามีีน้้อย จะว่่าไปในเมืืองไทยนี้้�
คนอดทนทำำ�ไร่่ทำำ�นาทำำ�การเกษตรทำำ�สารพััดงานเนี่่�ยเทีียบกัับ
ผู้้�ปฏิิบััติิเพื่่�อพ้้นออกจากทุุกข์์นี้้�เอามาเทีียบกัันดููสิิ นี่่�ล่่ะคนมัันไป
แต่ท่ างนั้น�้ น่ะ่ ทางนี้้เ� นี่ย�่ มัันไม่ม่ า บอกมัันก็ไ็ ม่ม่ า แต่ท่ างนั้น�้ ไม่บ่ อก
มัันก็ไ็ ป ห้้ามไว้้มัันก็็ไม่ฟ่ ัังอีีกด้้วย ดีีไม่่ดีีมัันตำ�ำ หนิิทางนี้้อ� ีีกด้้วยว่่า
ทำำ�แล้้วไม่่เห็็นจะได้้อะไรขึ้้น� มา
เมื่่�อพููดแล้้วพระพุุทธเจ้้านี่่�ท่่านเกิิดมาเป็็นมนุุษย์์ก็็ใช่่
แต่่เป็็นมนุุษย์์พิิเศษ ไม่่ใช่่มนุุษย์์แบบเราหรอก เพราะอะไรท่่าน
จึึงเปลื้้�องกิิเลสออกได้้ ซ้ำ��ำ ยัังไม่่มีีคนบอกอีีกด้้วย ในอดีีตชาติิของ
พระพุทุ ธเจ้้าท่า่ นก็บ็ อกไว้้อยู่� ว่า่ เคยเป็น็ อะไรเป็น็ อะไรท่า่ นก็เ็ ป็น็
มาหมดแล้้ว แต่ว่ ่า่ ความมุ่�งหมายของท่า่ นเพื่่อ� ที่จ�่ ะออกจากโลกนั้น�้
ทำ�ำ ไมถึงึ ยัังมีีอยู่่�ตลอดล่ะ่ ไม่่ลืมื ไม่เ่ ผลอ จะเป็น็ สิงิ สาราสััตว์์ก็็ตาม
เป็น็ ใจละใจปล่อ่ ยใจวางอยู่�อย่่างนั้้�น มีีความระลึึกได้้อยู่�อย่า่ งนั้้�น
มีีความพยายามอยู่�อย่า่ งนั้น�้ จนว่า่ มาได้้สำ�ำ เร็จ็ เสร็จ็ สิ้้น� ก็ม็ าสอนเรา
ให้้พยายาม แล้้วเมื่่�อมาพิิจารณาตามที่่�ท่่านสอนไว้้ มีีคนหนึ่่�ง
ไม่ไ่ ด้้บวช ได้้ยิินว่า่ เพื่่อ� นไปฟังั เทศน์์ก็ไ็ ปฟัังตามเพื่่�อนเฉยๆ ไม่่ได้้
ตั้ง�้ ใจเจตนาอะไร เพื่่อ� นไปก็ไ็ ปกัับเพื่่อ� นด้้วยเฉยๆ พอไปแล้้วก็เ็ ลย
สำ�ำ เร็็จ มัันเป็็นยัังไงพวกนี้้�น่่ะ ไปฟัังแล้้วก็ส็ ำำ�เร็จ็ เลยทั้้�งๆ ที่่�ไม่่ได้้
ตั้ง�้ ใจไป เพื่่อ� นชวนไปแล้้วก็็ไปกัับเพื่่อ� น จริิงอยู่�หรอกว่า่ เป็็นเรื่�อง
162 ธรรมคาำ สอน
ในอด่ตุชาตุิน่ะ แตุ่ว่าในชาตุิน้�นที่่านไม่ได�ที่ำาอะไรั้ หรั้ือเรั้ื�อง
พิรั้ะเจำ�าพิิมพิิสารั้ไป์ฟัังเที่ศิน์พิรั้ะพิุที่ธเจำ�าน่ะ คน ๑๒ หมื�น
ไป์ฟังั นะ่ ๑๑ หมน�ื คนนน�้ ฟังั เที่ศินแ์ ลว� ไดส� าำ เรั้จ็ ำขน�้ โสดา อก่ หมน�ื คน
น้�นได�พิรั้ะไตุรั้สรั้ณคมน์ ที่้�งๆ ที่่�พิรั้ะพิุที่ธเจำ�าเพิิ�งจำะอุบ้ตุิขึ�น
ในช่วงน้�น ตุรั้้สรั้้�ใหม่ๆ แล�วส้ญญาก้บพิรั้ะเจำ�าพิิมพิิสารั้ไว�ว่า
หากสำาเรั้็จำแล�วจำะตุ�องไป์โป์รั้ดก่อน พิอที่่านสำาเรั้็จำแล�วที่่านก็ไป์
โป์รั้ด กไ็ ดถ� วายวด้ ป์า่ เวฬุวุ น้ เป์น็ วด้ แรั้กในพิรั้ะพิทุ ี่ธศิาสนา พิวกอย่้
พิรั้ะรั้าชวง้ นน�้ ในชาตุนิ น�้ กอ็ ยต่้ ุามธรั้รั้มดาของบา� นเมอื ง แตุพ่ ิอมา
ฟังั เที่ศินแ์ ลว� สาำ เรั้จ็ ำโสดาบน้ มน้ เป์น็ ยง้ ไง ที่าำ ไมมน้ ถงึ งา่ ยอยา่ งนน�้
แล�วพิวกเรั้าม้นเป์็นย้งไง เมื�อไหรั้่ม้นจำะสำาเรั้็จำ ม้นก็ย้งเป์็นโสด้น
อย่้เหมือนเกา่ เน่ย�
แมแ� ตุน่ ก้ บวชกอ็ ยใ่้ นอนิ เตุอรั้เ์ นต็ ุกน้ หมด จำะวา่ ยง้ ไง ตุา่ งคน
ก็มแ่ ตุอ่ นิ เตุอรั้์เนต็ ุก้นหมด เอาละ่ พิอ
น ตุำ กมฺมำ กตุำ สาธุ
ยำ กตฺุวา อนุตุป์ปฺ ์ตุิ.
ที่าำ กรั้รั้มใดแล�วรั้อ� นใจำภัายหล้ง
กรั้รั้มที่�่ที่าำ แล�วน้น� ไม่ด่
สํ.ส. ๑๕/๖๘.
หลวงพ่อสมคิด อจโล 163
ธรรมคำำ�สอน บทที่�่ ๒๗
อะไรก็็ไม่่อยากทำำ� อะไรก็็ไม่่อยากได้้ นอนสบาย เอาแต่่
นอนเป็็นใหญ่่เลยเดี๋๋�ยวนี้้�น่่ะเรา หมดภาระก็็หมดเหลืือเกิินล่่ะนี่่�
มัันเป็็นยัังไง เราเป็็นไม่่มีีอัันอยากได้้ รอท่่าจะเป็็นจะไปก็็ไป
เพราะว่่าปล่่อยวางไม่่เอาอะไรแล้้ว ไปก็็ไป มัันอยู่่�ก็็ไม่่เสีียดาย
อยากอยู่� แต่ว่ ่า่ ก็จ็ ำ�ำ เป็น็ ได้้อยู่�อย่า่ งนั้น�้ ล่ะ่ เมื่่อ� จะไปก็พ็ ร้้อมไปเลย
เพราะว่่าดููแล้้วว่่าถ้้าร่่างกายหมดไปนี่่�มัันสบายกว่่านี้้� อัันนี้้�มััน
ต้้องได้้รัับผิิดชอบร่่างกาย ใครมาหาก็็เพราะเรามีีร่่างกาย เขาจึึง
มาหาได้้ ถ้้าเราหมดร่่างกายแล้้วก็็ไม่่มีีใครมาหาได้้ หมดภาระ
หมดความรัับผิดิ ชอบ อัันนี้้ม� ัันยากก็เ็ พราะมีีร่า่ งกาย ยากในการอยู่�
การกิิน ใครมาก็็ต้้องได้้ต้้อนรัับขัับสู้้� ความรำ��คาญก็็มีีอยู่� แต่่ว่่า
ความเมตตาที่่�จะต้้อนรัับนั้้�นมัันมีีมากกว่่า แต่่ก็็รำ��คาญอยู่�
บางครั้ง�้ เราก็น็ อนสบายอยู่� ก็ม็ ีีเสีียงเจ๊า๊ ะแจ๊ะ๊ ๆ ไป ก็อ็ ะไรมากวนกูู
อีีกแล้้วน้้อ แล้้วมัันก็็คิิดถึึงใจเขาใจเรา เมื่่�อก่่อนเรามีีอะไรอะไร
ขาดตกบกพร่อ่ งเราก็ว็ิ่ง� ไปหาคนนั้น�้ คนนี้้เ� หมือื นกััน เดี๋๋ย� วนี้้เ� หมือื น
กัับว่่ามัันอิ่่�มหมดแล้้วนะ แนวไม่่มีีตััวมีีตนที่่�พระพุุทธเจ้้าสอน
แต่ว่ ่า่ หากได้้รัับ ให้้เข้้าใจเลยนะว่า่ ได้้รัับแน่น่ อนสำ�ำ หรัับการกระทำ�ำ
ไม่ใ่ ช่ว่ ่า่ ทำ�ำ แล้้วก็แ็ ล้้วไปนะ ทำ�ำ ด้้วยกายก็ต็ าม วาจาก็ต็ าม ใจก็ต็ าม
ผลลััพธ์์มัันอยู่่�กัับการกระทำำ�มัันเลย พอทำำ�ปุ๊๊�ปผลมัันก็็มีีปั๊๊�ป
ถึึงมัันไม่่ได้้เสวยในปััจจุุบัันชาติิ มัันก็็ได้้เสวยในอนาคตที่่�เราไป
เกิดิ อีีก แต่ว่ ่า่ มีีแน่น่ อน ใครไม่เ่ ชื่อ� ก็ต็ าม มีีเหมือื นเดิมิ หรือื ว่า่ ยัังไง
164 ธรรมคำ�สอน
เหมือื นว่่าเคาะระฆััง คนที่่ไ� ด้้ยิินก็็ดััง คนที่ไ่� ม่่ได้้ยิินมัันก็ด็ ััง คนที่่�
ปรารถนาไม่ใ่ ห้้มัันดััง มัันก็็ยัังดััง มึงึ อย่า่ ดัังเด้้อระฆัังเนี่่�ยกููจะตีีมึึง
มัันจะเป็็นยัังไง ไม่่ได้้เจตนานะ ไม่่ได้้ปรารถนานะ ตีีเล่่นเฉยๆ
อย่่าดัังนะ นี่่�ล่่ะความจริิงไม่่ได้้ขึ้้�นอยู่่�กัับความเจตนาปรารถนา
ขอร้้องต้้านทาน มัันมีีของมัันอยู่�แล้้ว ไม่่มีีอะไรจะไปต้้านทาน
ห้้ามปรามได้้เลยล่่ะ กรรมดีีกรรมชั่ว� ที่�ท่ ำำ�ไว้้
ท่่านจึึงว่่าให้้เว้้นการกระทำำ�ชั่่�ว ฆ่่าสััตว์์ ถึึงไม่่ได้้บวชก็็ช่่าง
เว้้นได้้เท่า่ ไหร่ย่ ิ่่ง� ดีี เมื่่อ� เว้้นได้้ก็เ็ หมือื นว่า่ บวช คนมีีปัญั ญาผู้ฉ�้ ลาด
ก็็เว้้นจากผลกรรมได้้ ถ้้าคนไม่่เชื่�อแล้้วก็ไ็ ด้้รัับผลกรรมเหมืือนเดิมิ
จะเป็็นใครมาจากไหนก็็ช่่าง เธอจะว่่าเธอเป็็นใครก็็ตาม ไอ้้เรื่�อง
วิิบากกรรมผลของกรรมนั้�้นไม่ก่ ลััวใคร สนองให้้ทั้�ง้ หมด ขอแต่ว่ ่่า
ทำ�ำ ลงไป ท่่านจึงึ บอกว่่าเวรมณีีให้้เว้้น ให้้หยุดุ ก่อ่ นนอนไหว้้พระ
อะระหััง สััมมา สวากขาโต สุปุ ะฏิปิ ันั โน อัันนี้้ไ� ม่ม่ ีีโทษมีีแต่ค่ ุณุ ล้้วนๆ
นั่่ง� ภาวนาพุทุ โธหนึ่่ง� คำ�ำ ก็ไ็ ด้้หนึ่่ง� คำ�ำ สองคำ�ำ ก็ไ็ ด้้สองคำ�ำ ว่า่ หลายคำ�ำ
ก็ไ็ ด้้หลายคำ�ำ เพิ่่ม� ขึ้น� ๆๆ นี่เ�่ รีียกว่า่ บำ�ำ รุงุ หััวใจ ใจจะเจริญิ ขึ้น� ไปเรื่อ� ย
ความทุกุ ข์์ใจก็็น้้อยลงไปเรื่อ� ย ความสบายใจก็็มากขึ้�นเรื่อ� ย ขอแต่่
ทำำ�ไม่่หยุุด ทำำ�มากได้้มาก สิ่่�งที่่�เรามีีอยู่� สมบััติิพััสถานทุุกอย่่าง
ทุุกอย่่างนั้้�นก็็เพีียงแต่่อาศััยร่่างกาย ร่่างกายหมดแล้้วก็็หมด
สิ่่�งเหล่่านั้้�นก็็ทิ้้�งไว้้อย่่างนั้้�นแหละ เงิินก็็เป็็นเงิิน ทองก็็เป็็นทอง
อยู่�อย่า่ งนั้น�้ ล่ะ่ ไม่ไ่ ด้้เป็น็ ของเราหรอก ร่า่ งกายก็ไ็ ม่ไ่ ด้้เป็น็ ของเรา
ยัังจะได้้เอาไปเผา แต่่ใจเรานั้้�นไปรัับกรรมกัับกายวาจาทำำ�ให้้
หลวงพิอ่ สมคดิ อจำโล 165
เมื�อไป์รั้้บกรั้รั้มแล�วถึงจำะรั้้�สึกตุ้ว ตุอนน้�นก็แก�อะไรั้ไม่ได�แล�ว
ยอมรั้้บล่ะที่่น่� รั้�องไห�ก็รั้�องไห�ไป์ เสวยสุขก็เสวยสุขไป์ ตุ้วใครั้
ตุ้วม้นเลย ไม่ม่ใครั้ม่อำานาจำจำะไป์ช่วยก้นได�หรั้อก อ้นน่�อย่าไป์
เชื�อนะ ที่ำาด่ไม่ได�ด่ ที่ำาช้�วไม่ได�ช้�ว อย่าไป์เชื�อ ถ�ารั้้กตุ้วเองนะ
รั้ก้ ษาตุ้วเองเอาถา� รั้้กตุ้วเอง เอ�า รั้้บพิรั้
ตุมุ เฺ หหิ กจิ ำฺจำำ อาตุป์ฺป์
อกฺขาตุาโรั้ ตุถาคตุา
ป์ฏิิป์นฺนา ป์โมกขฺ นตฺ ุิ
ฌายิโน มาพินธฺ นา.
ที่่านที่ง้� หลายตุอ� งที่าำ ความเพิย่ รั้เอง
ตุถาคตุเป์็นแตุผ่ ู้บ�้ อก
ผู้้ม� ่ป์กตุิเพิง่ พินิ ิจำดำาเนนิ ไป์แล�ว
จำ้กพิน� จำากเครั้อื� งผู้ก้ ของมารั้.
ข.ุ ธ. ๒๕/๕๑.
166 ธรรมค�ำ สอน
ธรรมคำำ�สอน บทที่่� ๒๘
เพราะว่่ากายกัับใจนั้้�นมัันไม่่ใช่่อัันเดีียวกััน ถ้้าไม่่ผ่่านการ
ภาวนาแล้้วจะไม่่รู้้�จัักเลยว่่ากายกัับใจนั้้�นไม่่ใช่่อัันเดีียวกััน ถ้้าเรา
ได้้ความสงบแล้้วก็็ เออ เริ่ �มรู้้�แล้้วทีีนี้้� สงบมากน้้อยก็็ตามนะ
จะสัังเกตได้้เลยล่่ะ เพราะว่่าตััวสงบสบายนั้้�นมัันจะอยู่�ของมััน
แล้้วกายก็็จะอยู่่�อีีกส่ว่ นหนึ่่�ง มัันจะแยกกัันเลยล่่ะ สงบมากน้้อย
นั่่�นน่่ะจะรู้้�เลย อัันหนึ่่�งมัันไม่่มีีตััว แต่่มัันรู้้�ได้้ อัันที่่�มัันมีีตััวนั้้�น
เราไปรู้้�ว่่ามัันมีีตััวนั้้�น แท้้จริิงแล้้วมัันไม่่มีีตััว มัันเป็็นความหลง
ต่่างหาก สิ่่�งที่�่ว่า่ วุ่�นวายนั้้�น ที่่�ว่า่ มัันเจ็็บมัันปวดนั้้�นมัันอยู่�อย่า่ งไร
สิ่่�งที่่�ไปรู้้�ว่่ามัันเจ็็บมัันปวดนั้้�นมัันอยู่�อย่่างไร ถ้้าเราสัังเกตเราจะรู้้�
ว่า่ มัันเป็็นสองอย่่าง เธอนอนหลัับอยู่่�ถ้้ามัันเจ็บ็ ปวดขึ้น� มาเธอจะ
รู้้�ได้้มั้้�ย นั่่�นไม่่งั้้�นจะเรีียกว่่ารู้้�ด้้วยปััญญาเหรอ ความด้้นเดาคาด
คะเนเนี่่�ยวิิจััยไม่่ออกหรอก ฟัังแต่่ว่่าเรีียนจบพระไตรปิิฎกก็็วิิจััย
ไม่่ออกล่่ะ เราดููสิ่่�งอื่่�นมาเทีียบเคีียงดููก็็ได้้ จะเป็็นสััตว์์หรืือเป็็น
บุุคคลก็็ช่่าง เราดููเวลาที่่�ใจจะขาดเวลาจะตายนี่่�เป็็นยัังไง แต่่ว่่า
เมื่่�อเรารู้้�จัักว่่าเราจ้้องดููคนนั้้�นคนนี้้�หายใจแผ่่วๆ อยู่่�นั่่�น ถ้้าเรา
พิิจารณาในตอนนั้น�้ สิ่่�งที่�ห่ ายใจแผ่่วๆ อยู่่�นั้้�นเป็็นสิ่่ง� หนึ่่ง� แต่ส่ ิ่่ง� ที่�่
ไปรู้ว�้ ่า่ มัันหายใจแผ่ว่ ๆ อยู่่�นั้น�้ มัันเป็น็ อีีกสิ่่ง� หนึ่่ง� มัันคนละส่ว่ นกััน
ที่่�ใจมารู้้�ร่่างกายก็็เป็็นแบบเดีียวกััน มัันขึ้ �นอยู่่�กัับการสัังเกต
การสัังเกตนี้้�จะเกิิดด้้วยปััญญา กว่่ามัันจะรู้้�มัันจะละมัันจะปล่่อย
กัันได้้นี่่�มัันมาแต่่โน่่น มาแต่่คำำ�ว่่าเห็็นว่่าดิินน้ำำ��ไฟลมโน่่น หาตน
หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 167
หาตััวไม่่มีีโน่่นน่่ะ ใจเรามัันจะจัับตััวนั้้�นไว้้ตลอด ตััวที่่�ว่่าเป็็นน้ำำ��
อยู่�ในท้้องแม่่นั่่�น หรืือว่่าไข่่ที่่�มัันยัังไม่่ทัันเป็็นตััวนั้้�นมัันก็็เป็็นน้ำำ��
ต่่อมามัันก็็เกิิดเป็็นตััวขึ้�นมา แล้้วเวลาที่่�มัันเปื่่�อยมัันก็็เปื่่�อยลงไป
เป็็นน้ำำ��เหมือื นเก่า่ มาอยู่�เดี๋๋ย� วนี้้เ� ป็็นตััวตนนี่�่ ก็เ็ หมือื นก้้อนน้ำ�ำ�แข็ง็
แล้้วเมื่่อ� มัันละลายมัันก็ล็ งไปที่เ�่ ดิมิ ของมัันเหมือื นเก่า่ แล้้วท่า่ นทำ�ำ
อยู่่�ตลอดนะทีีนี้้� พิจิ ารณาซ้ำ��ำ แล้้วซ้ำ��ำ เล่า่ คิดิ แล้้วคิดิ เล่า่ อยู่�อย่า่ งนั้น�้
สัังเกตอยู่�อย่า่ งนั้�้นซ้ำ��ำ ไปซ้ำ�ำ� มา
เหมืือนกัันกัับใจมัันสกปรกแล้้วเราขััดออกถููออกอยู่�เรื่�อย
เอาไปเอามามัันก็็สะอาดไปเรื่�อย คืือรู้้�แจ้้งไปเรื่�อย รู้้�จริิงไปเรื่�อย
รู้้ป� ระจัักษ์ใ์ จไปเรื่อ� ย เอาไปเอามาก็ป็ ระจัักษ์์ใจชััด จะเป็น็ สััญญา
ก็็ตาม จะเป็็นวิิญญาณก็็ตาม ได้้รัับรู้้�รัับทราบกัับสิ่่�งที่่�เราเห็็นชััด
แล้้วนั้้�น กัับความจริิงมัันนั่่�น อัันนั้้�นมัันไม่่ได้้คลี่่�คลายไปไหน
เพราะว่่าตััวนั้้�นล่่ะ ตััวสััญญาความจำำ� ตััววิิญญาณรัับทราบ
สัังขารความคิิดนั้้�นล่่ะ ทำำ�ให้้ปััญญานี้้�รู้้�ได้้ เพราะอาศััยความคิิด
ความนึึกอยู่�แล้้ว จึึงเกิิดปััญญา ปััญญาแปลว่่าความรู้้� สััญญา
แปลว่่าความคาดหมาย ความจำำ� วิญิ ญาณแปลว่่าความรัับทราบ
สัังขารแปลว่่าความคิิด คิิดอยู่�ไม่่อยู่�ไม่่ถอยกัับสิ่่�งที่่�เราจำำ�ได้้นั่่�น
จำำ�ได้้ว่่าท่่านว่่าร่่างกายทำำ�ไมจึึงเป็็นอนััตตา แล้้วเนื้้�อ หนััง เอ็็น
กระดููกนี่่�เมื่่�อมัันเปื่่�อยแล้้วมัันไปไหน ใครจะไปค้้ดค้้านความจริิง
ไม่ไ่ ด้้เด็ด็ ขาด เนื้้อ� หนัังเปื่อ�่ ยแล้้วไปไหน ไปเป็น็ อะไร แน่ะ่ อยากให้้
เป็็นอย่่างอื่่�นแล้้วมัันเป็็นไปได้้มั้้�ย ความจริิงมัันเป็็นยัังไงมัันจะ
168 ธรรมค�ำ สอน
เป็็นอย่า่ งนั้น้� ขอร้้องไม่่ได้้ ต้้านทานห้้ามปรามไม่ไ่ ด้้ ขอแต่น่ ั่่�งคิดิ
นอนคิดิ อยู่่�ตลอด เอาไปเอามาก็็สลดสัังเวชเลย โอ๊๊ย กููมาหลงรููป
ที่�่มัันไม่เ่ ที่�่ยงนี่่�นะ รููปไม่จ่ ริงิ นี่�น่ ะ
ท่่านว่่าร่่างกายเหมืือนต้้นกล้้วย ไม่่มีีแก่่นเลย ต้้นตาลนี้้�
ก็ไ็ ม่ม่ ีีแก่น่ ร่า่ งกายก็แ็ บบเดีียวกััน ท่า่ นเทีียบในสิ่่ง� ที่ม�่ ัันเหมือื นกััน
คำำ�ว่่าสัังขารธาตุุสัังขารธรรม ธรรมชาติิ สัังขารธาตุุอาศััยธรรม
ก่่อตััวขึ้�นมาได้้ เอาง่่ายๆ เธอเอาเมล็ด็ พัันธุ์์�พืชื อะไรก็ต็ าม เอามา
วางไว้้นี่่� เมื่่�อมัันมีีเชื้้�อแล้้วมัันจะต้้องเจริิญเติิบโตขึ้้�นมา ตามกฎ
ความจริิงของมััน มัันจะอยู่�ในตััวของมััน เพราะเชื้้�อมัันมีีอยู่�
เหมืือนโรคโควิิด ๑๙ นี่่�ล่ะ่ ถ้้ามัันมามัันก็็มากัับไอจามสััมผััส แล้้ว
มาแล้้วมัันก่่อตััวขึ้ �นไปทำำ�ลายสิ่่�งนั้้�นสิ่่�งนี้้� ทำำ�ลายปอดทำำ�ลาย
หััวใจไป มัันจะค่่อยเจริญิ เติิบโตของมัันไป เหมืือนเอาน้ำ�ำ� มัันหยด
ใส่ก่ ระดาษ แล้้วมัันอยู่�เหมือื นเดิมิ มั้ย�้ ล่ะ่ หรือื มัันเสื่อ� มไป มัันก็ค็ ่อ่ ย
เสื่อ� มไปตามธรรมชาติขิ องมััน เพราะสิ่ง� ที่ด�่ ึงึ ดููดมัันมีีอยู่่�คือื กระดาษ
น้ำ��ำ มัันนี่ถ�่ ้้าเราเอาหยดใส่ไ่ ม้้ ไม้้มัันไม่ด่ ึงึ ดููดน้ำ��ำ มััน น้ำ��ำ มัันมัันก็ไ็ ม่ไ่ ป
ถ้้าเป็็นกระดาษเป็็นตััวดึึงดููดน้ำำ��มััน มัันไป ท่่านเรีียกอุุปาทาน
ความยึดึ อุปุ าทานความหลงมัันก็อ็ ยู่�ในใจเรานี่ล�่ ่ะ่ ทั้ง�้ ๆ ที่ส�่ิ่ง� เหล่า่ นั้น�้
เขาก็็ก่่อตััวขึ้ �นมา แต่่ตััวไปว่่าเขาเป็็นเรา อาศััยเขาอยู่�แต่่ว่่าเรา
นั้้�นน่่ะไปถืือว่่าเขาเป็็นเครื่�องอยู่�ของเรา แต่่ว่่าร่่างกายนั้้�นไม่่รู้้�ว่่า
ตััวเองนั้้�นเป็็นที่่�อยู่�ของใจ ไม่่รู้้�ว่่าใจอาศััยเรา มีีแต่่ใจไปหลงว่่า
เราอาศััยเขา เขาเป็็นเรา อัันนี้้�ในพระไตรปิิฎกท่่านบอกไว้้แล้้ว
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 169
แท้้ที่่�จริิงแล้้วสิ่่�งทั้้�งหลายทั้้�งปวงเขาไม่่ได้้รู้้�เรื่ �องรู้้�ตััวของเขาว่่า
เขาเป็็นที่่�อยู่�อาศััยของเราหรอก มีีแต่่เรานี่่�แหละไปหลงเขา
ใจตััวเดีียวนี้้�ไปหลง แล้้วความจริิงเขาก็็อยู่�ของเขาอยู่�แล้้วล่่ะ
ถ้้าเขาเป็็นเรานี่่� บอกเขาให้้เขาตามใจเรา อย่่าฝืืนความต้้องการ
ของเรา ถ้้าเป็น็ ของเราจริงิ ๆ แต่ถ่ ้้ามัันบอกไม่ไ่ ด้้มัันขอร้้องไม่ไ่ ด้้ล่ะ่
สมควรแล้้วหรืือที่่�จะว่่าเป็็นของเรา ความจริิงมัันจริิงอยู่�เสมอ
แต่ใ่ จให้้เรารู้ไ�้ ม่จ่ ริงิ รู้จ�้ ำ�ำ เกิดิ มาปั๊๊ป� พ่อ่ แม่พ่ ี่น�่ ้้องเพื่่อ� นฝููงก็บ็ อกแล้้ว
บอกว่่านี่่�แขนขนหููตาของเธอ จำำ�มั่่�นมาเลยทีีนี้้� แล้้วก็็มาใช้้กััน
อยู่่�ตลอด ไปหาใครก็็บอกเหมืือนกัันหมด ความจำ�ำ ส่่วนนั้้�นก็็เลย
แนบสนิิทฝัังลึึกถอนยากทีีนี้้� ถึึงว่่าเมื่่�อมาพิิจารณานั้้�นแล้้ว
หาความจริงิ ว่า่ มัันเป็็นยัังไงกัันแน่่ เมื่่อ� เห็็นแล้้วใจถอนออก คำ�ำ ว่่า
ของกูู
นี้้�มัันจะเหมืือนกัันกัับใจมัันมืืด ปััญญาคืือความสว่่าง เมื่่�อ
พิจิ ารณาไปตลอด ก็เ็ หมืือนเอาไฟส่อ่ งเข้้าความมืืดนั้น้� ความมืดื
ก็็สลายออกไป ใจเป็็นความมืดื ก็ก็ ลายเป็็นใจสว่า่ งขึ้�นมา เรีียกว่า่
รู้้�แจ้้ง ท่่านเทีียบไว้้หมดแล้้ว เทีียบอย่่างนี้้�ก็็เพราะท่่านใช้้ปััญญา
พิิจารณาแบบนี้้�มาแล้้ว แล้้วทีีนี้้�เวลามัันคลี่่�คลายออกมัันก็็เป็็น
อย่่างนั้้�นอย่า่ งที่ท�่ ่า่ นเอามาเปรีียบเทีียบ ก็็ประเด็น็ เดีียวกััน กัับที่�่
ที่่�มัันมืืดเนี่่�ย เอาไฟมาส่่องดููสิินี่่� มัันจะอยู่�ได้้มั้้�ยล่่ะความมืืด
กููอยู่่�นี่่�มานานแล้้ว กููมืืดมานี่่�กี่่�กััปกี่่�กััลป์์แล้้ว มึึงจะมาไล่่กููหนีี
กููไม่ไ่ ป มัันว่่าอย่่างนี้้�อยู่�หรือื ความมืดื น่ะ่ มีีแต่จ่ ะต้้องไปทั้�ง้ ร้้องไห้้
170 ธรรมคำ�สอน
ทั้้�งลููกหลานก็็ร้้องไห้้ พรากลููกพรากแม่่เลยวิ่ �งแทบไม่่ทัันกััน
เพราะว่่าแสงสว่่างเข้้าไป ความมืืดมากน้้อยที่่�อยู่�ที่่�นั่่�นเหมืือนลููก
หลานมััน ร้้องไห้้กัันไปหมดล่ะ่ นั่่น� ล่ะ่ ท่า่ นว่า่ ธรรมะนั้น�้ ชนะอธรรม
อธรรมแปลว่่าความมืืด ธรรมะแปลว่า่ ความสว่่าง ใครฟังั ก็ร็ ู้้ห� มด
เด็็กน้้อยรู้้�เดีียงสาแล้้วก็็ฟัังรู้้�เรื่�อง ว่่าที่่�ที่่�มัันมืืดเมื่่�อเอาไฟไปจุุด
ความมืืดมัันจะยัังอยู่่�มั้้�ย แต่่ว่่าเมื่่�อไฟมอดแล้้วต้้องได้้เรีียกมััน
มามั้ย�้ ความมืดื น่ะ่ หรือื มัันมาเอง นี่ล�่ ่ะ่ ท่า่ นว่า่ กิเิ ลสน่ะ่ มัันมีีอยู่�แล้้ว
มัันก็็มีีอยู่�ของมัันนั่่�นล่่ะ แต่่เราไปพอใจยิินดีีกัับมััน ความโลภก็็
เหมือื นกััน ความโกรธก็เ็ หมือื นกััน ความหลงก็เ็ หมือื นกััน ครั้น� ว่า่ ไม่ม่ ีี
เขาก็ม็ ีีอยู่�แล้้ว สิ่่ง� ที่ไ�่ ม่ม่ ีีจะมาเอาได้้เหรอ สิ่่ง� ที่ม�่ ัันมีีนั้น�้ ถึงึ เอามาได้้
หรือื เหมือื นกัับเรามองไปในที่ว�่ ่า่ ง ที่ใ�่ ดมีีช่อ่ งว่า่ งที่น�่ ั่่น� มีีลม เขาก็ว็ ่า่
อย่่างนั้้�น เธอไปอยู่�ที่่�ไหนที่่�หายใจไม่่ได้้มีีมั้้�ย ลมมัันมีีอยู่�ไหน
มัันเป็็นกฎธรรมชาติิของมัันเลย นั่่�นล่่ะกิิเลสความโลภโกรธหลง
ก็็เหมืือนกััน เขาก็็มีีของเขาอยู่�นั่ �นแหละ แต่่ตััวเองไปยึึดเอามา
เขาก็็อยู่�ของเขาตามความจริิง เหมืือนอากาศเขาก็็อยู่�อย่่างนั้้�น
แต่่เวลาที่่�เราหายใจ เขาก็็มาด้้วยนะ มัันมีีประจำำ�โลกอยู่�แล้้วสิ่่�ง
ทั้้�งปวง แล้้วเรามาอยู่่�กัับเขาแล้้วมาหลงเขาทีีนี้้� อาศััยเขาแล้้ว
ยัังไม่่พอ ยัังหลงเขาอีีกด้้วย พอใจในเขาอีีกด้้วย แล้้วเขาก็็ไม่่ได้้
อำำ�นวยตามความพอใจของเราหรอก
ร่่างกายก็เ็ หมืือนบ้้านของเรานี่�่ล่ะ่ เราอยู่่�บ้้านนี่่� ไม่่อยากให้้
บ้้านมัันเก่า่ ไม่อ่ ยากให้้บ้้านมัันพััง ความปรารถนาบอกมัันไหว้้วอน
หลวงพ่อสมคิด อจโล 171
ขอร้้องอยู่�อย่่างนั้้�น หรืือว่่าข่่มขู่่�มัันว่่า มึึงอย่่าเก่่า มึึงอย่่าแตก
มึึงอย่่าพััง ให้้มึึงนิ่่�งอยู่�เหมืือนเดิิม ร้้อยปีีพัันปีีก็็ให้้เหมืือนเดิิม
อย่่าโยกย้้ายเปลี่่�ยนแปลง กููทาสีีไว้้แล้้วสีีอย่่าตก ให้้อยู่�คงที่่�
ตลอดไป มึงึ ต้้องอยู่�ในอำำ�นาจของกูู เราล่ะ่ ว่่าอย่า่ งนั้้น� แต่่เขาว่่า
ตามเรามั้้�ยล่่ะ ทีีนี้้�เมื่่�อเขาพัังลงแล้้ว เออ มึึงอยู่�ไม่่ได้้มึึงก็็ไปซะ
กููก็็อาศััยมึึงมานานแล้้วล่ะ่ ทีีนี้้ก� ููก็็พอตััวแล้้ว กููไม่ไ่ ปอาศััยร่า่ งอื่่น�
อีีกหรอก ก็ไ็ ม่่ว่่าสัักทีี มีีแต่ร่ ้้องไห้้กัับมัันด้้วยซ้ำ��ำ ไป แล้้วเมื่่อ� ร้้องไห้้
กัับมัันแล้้วมัันว่่ายัังไงล่่ะ แน่่ะ นี่่�ล่่ะท่่านถึึงว่่าสิ่่�งทั้้�งปวงในโลก
ไม่ใ่ ช่ข่ องเรา เราจะว่า่ ของของเรามัันก็ไ็ ม่เ่ ป็น็ ไปตามที่เ�่ ราว่า่ มัันเป็น็
ของมััน มัันอยู่�อย่่างนั้้น� มัันไม่่รู้้�ตััวของมัันอีีกด้้วยว่่ามัันเป็็นอะไร
แต่่ไปเสกสรรปั้้�นยอสมมติมิ ัันขึ้�นมา แล้้วก็็อยากได้้ตามที่่�เราหวััง
ตามที่่�เราต้้องการ แต่่เมื่่�อมัันไม่่ได้้ตามความปรารถนาความ
ต้้องการของเราก็เ็ กิิดทุุกข์์ ไม่พ่ อใจไม่ส่ บายใจขึ้้น� มา แต่ม่ ัันเห็็นใจ
มั้ย�้ ล่่ะ โถ กููโง่น่ ะนี่�่นะ มึงึ ล่ะ่ ก็็ไม่ไ่ ด้้สนใจกัับกููเลย กููบ้้านะนี่�่ นี่่เ� วลา
มัันรู้�้ขึ้�นมา แต่่นี้้�ต่่อไป กููรู้้�ชััดแล้้วว่่ามึงึ เป็น็ อย่่างนี้้� แต่่ก่่อนกููไม่ร่ ู้�้
แต่่ตอนนี้้�กููรู้้�แล้้วนะ ใครจะมาโกหกกููล่่ะ ทั้้�งรู้้�ทั้้�งเห็็นเนี่่�ยว่่าเป็็น
อย่า่ งนี้้แ� น่น่ อน ประจัักษ์ใ์ จนี่�่ รู้�้ชััดแล้้วอย่่างนั้้�น
ทุกุ ข์เ์ ป็น็ ของจริงิ กิเิ ลสก็เ็ ป็น็ ของจริงิ รููปเขาก็จ็ ริงิ อยู่�แบบเขา
เวทนาความเจ็็บ สััญญาความจำำ� สัังขารความคิิด วิิญญาณ
รัับทราบ เขาก็็อยู่�แบบเขา เขาเป็็นของของเขาอยู่�อย่่างนั้้�นล่่ะ
เขาไม่่ได้้ว่่าเป็็นอะไรอีีกด้้วย เขาไม่่ได้้ว่่าเขาเป็็นผูู้�ใดอีีกด้้วย
172 ธรรมคำ�สอน
ไม่เ่ ป็็นของใครด้้วย เหมืือนกัับว่่าเราไปอยู่่�บ้้านเนี่�่ย พอไปอยู่�แล้้ว
ก็็ว่่าอัันนี้้บ� ้้านกูู ไปเหมาเลย หวงไว้้เลย ท่่านจึึงว่่านัักปฏิิบััติใิ ห้้ทำำ�
ใจเหมืือนนก นกมัันจัับต้้นไม้้ต้้นใดแล้้ว มัันไม่่ว่า่ ต้้นไม้้ต้้นนี้้ข� องกูู
มัันหนีีไปเลย แต่่พวกเราทั้้�งหลายพระพุุทธเจ้้าท่่านว่่าเหมืือนกัับ
นัักเขา ไปจัับต้้นไหนก็ร็ ้้อง กููกูู กููกูู แต่่ความจริิงล่ะ่ ถึงึ มัันจะร้้อง
กููกูู แล้้วมัันใช่่ของมัันมั้้�ยล่่ะ แน่่ะ นี่่�ล่่ะ เทีียบใส่่ใจมนุุษย์์ก็็เป็็น
แบบเดีียวกัันนั้้�นล่่ะ มัันเป็็นนกเขา เมื่่�อมัันไม่่ได้้ตามเจตนา
ปรารถนาแล้้วก็เ็ กิดิ ความไม่่สบายใจ ความไม่่สบายใจนั้�้นมัันทุุกข์์
หรือื มัันสุขุ ล่ะ่ บวชหรือื ไม่บ่ วชก็ช็ ่า่ ง ท่า่ นว่า่ ให้้รู้ล�้ ะรู้ป�้ ล่อ่ ยรู้ว�้ างอยู่�
อย่า่ งนั้�้น ไม่่ให้้รู้ย�้ ึึดมั่่�นถืือมั่่�น ไม่่ให้้รู้้�ยินิ ดีีพอใจ
นี่่�ล่ะ่ ครั้้�นพููดแล้้วก็็จะว่า่ ลบหลู่่�ดููหมิ่่�น บวชหรือื ไม่บ่ วชไม่ไ่ ด้้
มีีความหมายอะไร ถ้้าไม่่เข้้าใจแบบที่่�ว่่านี้้�แล้้ว ไม่่มีีความหมาย
อะไร สมมติกิ ัันเฉยๆ อัันนี้้เ� ราพููดได้้เต็ม็ ปาก แต่่ว่่าพระพุทุ ธเจ้้า
ท่า่ นก็บ็ อกว่่าเธอทั้ง้� หลายจงเป็็นภิิกษุมุ าเถิดิ ก็็เพราะมัันมีีโอกาส
มีีเวลา มัันก็็ทำำ�ได้้มาก ไม่่ได้้ทำำ�งานอะไร ปััจจััยสี่่�อาหารเครื่�อง
นุ่�งห่่มที่่�อยู่�อาศััยยารัักษาโรค ญาติิโยมเขาพร้้อมที่่�จะอุุปััฏฐาก
สนัับสนุุนแล้้ว เราน่่ะทำำ�งานหน้้าเดีียว แล้้วถ้้าทำำ�งานการช่่าง
ทั้�้งหลายเนี่�่ย เวลาที่จ�่ ะทำำ�มัันน้้อย ดีีไม่่ดีีก็็จะไม่ม่ ีีเวลาเลยก็็ว่า่ ได้้
โอ้้ มัันเป็็นอย่่างนี้้�เอง ทีีนี้้�เมื่่�อใจรู้้�ใจละใจปล่่อยใจวางเข้้าใจแล้้ว
มัันมีีความหมายกัันมั้้�ยล่่ะกัับผ้้าเหลืืองหััวโล้้นนี้้�น่่ะ ผ้้าเหลืือง
ก็็เป็็นเครื่�องแต่่งตััวเฉยๆ เป็็นเครื่�องหมายให้้ทำำ�งานหน้้าเดีียว
หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 173
เท่่านี้้� ทหารต้้องแต่่งแบบนี้้� ตำำ�รวจต้้องแต่่งแบบนี้้� ครููต้้องแต่่ง
แบบนี้้� แต่่ครููถ้้าแต่่งแล้้วไม่่มีีความรู้้�เป็็นครููล่่ะ เขาให้้ไปสอน
แล้้วจะทำำ�ยัังไง เอาอะไรไปสอนล่่ะ แต่่งตััวอย่่างนี้้�แล้้วความรู้้�
ไม่่มีีเนี่่�ย อย่่าว่่าแต่่สอนคนอื่่�นเลย สอนตััวเองก็็ยัังสอนไม่่ได้้
จะเอามาจากไหน นี่่�ล่่ะ แม้้มีีความรู้้�แล้้ว แต่่ความรู้้�ไม่่ถึึงตััวจริิง
ของมััน คือื เรีียนมาแล้้วก็ไ็ ปสอนคนอื่่น� ไม่ไ่ ด้้ สอนได้้แต่ช่ื่อ� มัันแค่น่ ั้น�้
จะเอาตััวเป็็นสัักขีีพยานว่า่ อาตมาทำ�ำ มาแล้้วนะนี่�่ ที่พ่� ููดนี่�่อาตมา
ทำำ�มาแล้้ว รู้้�ชััดแล้้วล่่ะ มาโกหกอาตมาไม่่ได้้ มัันพููดได้้มั้้�ยล่่ะ
ถ้้าเรีียนมาน่ะ่ แน่ะ่ ตำ�ำ ราบอกไว้้อย่า่ งนี้้� แน่ะ่ อ้้าว หลวงปู่�อาจารย์์
ทำำ�ไมถึึงพููดอย่่างนั้้�นล่่ะ ก็็ตำำ�ราบอกไว้้อย่่างนี้้� ไม่่พููดแบบนี้้�จะ
ให้้พููดแบบไหน นั่่�น ดููศีีลข้้อสิิบนี้้�มัันเป็็นยัังไง ชาตะรููปะระชะตะ
ห้้ามยิินดีีกัับเงิินและทองเนี่่�ย พระพุุทธเจ้้าสอนไว้้เนี่่�ยศีีล
ข้้อสิิบเนี่่�ย เดี๋๋�ยวนี้้�อยู่�ไหนล่่ะคนที่่�ไม่่ยิินดีีกัับเงิินและทอง
มัันมีีอยู่่�มั้้�ยล่่ะที่่�เห็็นมาเนี่่�ย ท่่านถึึงบอกว่่าพุุทธบริิษััท ๔ ภิิกษุุ
ภิกิ ษุณุ ีี อุุบาสก อุบุ าสิกิ า ทำ�ำ บุุญก็ไ็ ด้้ ให้้ทานก็็ได้้ รัักษาศีีลก็็ได้้
เจริิญภาวนาก็็ได้้ เป็็นพระอริิยเจ้้าจนถึึงพระอรหัันต์์ก็็ได้้
ถ้้าไม่่เป็็นอย่่างนั้้�นท่่านจะบอกสอนไว้้เหรอ นางปชาบดีีโคตมีี
แม่เ่ ลี้ย� งของพระพุทุ ธเจ้้า อยากบวชมาก ไปขอพระพุทุ ธเจ้้าสามครั้ง�
พระพุทุ ธเจ้้าห้้ามไว้้ทุกุ ครั้ง�้ ทีีนี้้ก� ็ต็ ััดสินิ ใจแล้้วตายเป็น็ ตาย โกนหััว
ห่่มขาวแล้้วก็็ไป ไปถึึงแล้้วก็็ร้้องไห้้ พระพุทุ ธเจ้้าอยู่่�กููฏาคารศาลา
ป่า่ มหาวััน เมือื งเวสาลีี ก็็ไปร้้องไห้้ที่่�ประตููวััด พระอานนท์์มาเห็น็
ก็็บอกพระอานนท์์ว่่าอยากบวชมาก ครั้้�นไม่่ได้้บวชก็็จะตายอยู่่�นี่่�
174 ธรรมคำ�สอน
จะไม่่ไปไหนถ้้าพระองค์์ไม่่อนุุญาต เรื่�องสตรีีเพศเนี่่�ยเธออย่่าคิิด
อยากบวชเลย พระพุทุ ธเจ้้าห้้ามสองครั้ง�้ สามครั้ง�้ ไม่ฟ่ ังั ทีีนี้้โ� กนหััว
ห่่มขาวแล้้วไปเลย ดัันทุุรัังเลยล่่ะ จะทำำ�ยัังไงก็็ไม่่ยอมล่่ะทีีนี้้�
พระอานนท์เ์ ลยไปถามพระพุุทธเจ้้าว่่า สตรีีเพศเนี่่�ยสามารถบวช
แล้้วสำำ�เร็็จมรรคนิิพพานได้้เหมืือนบุุรุุษเพศมั้้�ยพระเจ้้าข้้า เออ
ถ้้าทำ�ำ ตามที่เ�่ ราสอนไว้้นั้น�้ ไม่่ว่า่ สตรีีไม่ว่ ่า่ บุรุ ุษุ สามารถรัับมรรคผล
นิิพพานได้้เหมืือนกัันหมด โอ้้ ถ้้าอย่่างนั้้�นก็็อนุุญาตให้้ท่่าน
บวชเถอะ ท่า่ นก็เ็ ป็น็ ผู้เ�้ ลี้ย� งพระองค์ม์ าจนใหญ่ต่ ราบเท่า่ ทุกุ วัันนี้้แ� ล้้ว
เดี๋๋�ยวนี้้�ท่่านเป็็นทุุกข์์มาก ขอให้้ท่่านบวชเถอะ ถ้้าพระองค์์ว่่า
สตรีีเพศก็็รัับมรรคผลได้้เหมืือนกััน พระพุุทธเจ้้าท่่านจึึงให้้บวช
ก่อ่ นจะให้้บวชพระองค์์ก็็บอกข้้อปฏิิบััติิไว้้ ๘ ข้้อ เรีียกว่า่ ครุุธรรม
ข้้อที่่� ๑ ภิิกษุุณีีถึึงจะบวชได้้ ๒๐ ๓๐ พรรษาแล้้วก็็ห้้ามไป
สอนภิกิ ษุุที่่เ� พิ่่ง� บวชเมื่่�อวานนี้้� ทำ�ำ ได้้มั้้�ย ก็็รัับปากว่า่ ได้้ ท่่านจึึงให้้
บวชได้้ มีี ๘ ข้้อนะ ทั้้�งๆ ที่่�ภิิกษุุณีีมีีศีีลสามร้้อยนะ ภิิกษุุมีีศีีล
๒๒๗ นะ แต่่ขนาดนั้้�นพระพุุทธเจ้้ายัังไม่่ให้้นางภิิกษุุณีีมาสอน
ภิกิ ษุุ อัันนี้้เ� พราะเหตุใุ ดไม่่รู้�้ ท่า่ นห้้ามไว้้อย่า่ งนั้น�้ ถ้้าไม่ร่ ัับครุธุ รรม
๘ ข้้อนี้้� พระองค์์ไม่่อนุุญาตให้้บวชเลย เครื่�องป้้องกัันมัันจะมีี
มากอยู่� เพราะเพศตรงข้้ามท่า่ นว่า่ มัันเป็น็ ภัยั แก่ก่ ารปฏิบิ ััติิ เพศบุรุ ุษุ
เพศสตรีีเนี่่�ย เป็็นภััยกัับการปฏิิบััติิ เรีียกว่่าขาดสะบั้้�นไปเลยล่่ะ
๓๐ ๔๐ พรรษาแล้้วก็็ยัังมองผู้้�หญิิงอยู่�เหมืือนเก่่านี่่�ทำำ�ยัังไงล่่ะ
นี่่�น่่ะ คอขาดบาดตายเนี่่�ยเพศตรงข้้าม ผู้้�หญิิงเห็็นผู้้�ชายแล้้วก็็
เกิ๊๊�กก๊๊าก ผู้้�ชายเห็็นผู้้�หญิิงแล้้วก็็เกิ๊๊�กก๊๊าก อัันนี้้�ความจริิงมั้้�ยล่่ะ
หลวงพิอ่ สมคดิ อจำโล 175
ออกจำากตุ้วน่�ก็ขึ�นพิรั้ะอนาคาม่ ที่่านก็บอกอย้่แล�ว ไม่กล้บมา
เกิดอ่ก แตุ่พิรั้ะโสดาน่�ย้งไม่ได�ขาดจำากตุ้วน่� ย้งได�กล้บมาเกิดอ่ก
ตุว้ นล�่ ะ่ มน้ ดงึ ไวไ� มใ่ หอ� อกจำากโลกไป์นพิ ิพิาน ตุว้ เพิศิตุรั้งขา� มนล�่ ะ่
โซุ่เหล็กโซุ่ตุรั้วนก็ด่ พิวกเธอถือว่าม้นตุรั้ึงมาก ตุถาคตุเห็นว่า
เพิศิบรุ ั้ษุ รั้ด้ รั้งึ ใจำสตุรั้่ เพิศิสตุรั้ร่ ั้ด้ รั้งึ ใจำบรุ ั้ษุ อน้ นแ�่ นน่ หนาถาวรั้กวา่
โซุเ่ หลก็ โซุต่ ุรั้วน ถา� เรั้าจำะพิด้ ไป์ ไมบ่ วชกบ้ บวชนร�่ ั้ก้ ษายากตุา่ งกน้
มาก ถา� บวชแลว� รั้ก้ ษาไมไ่ ด� ตุา�ำ กวา่ โยม ไมไ่ ดป� ์รั้ะมาที่เรั้อ�ื งพิรั้ะนะ
ความจำรั้ิงมน้ อย่้น�้นนะ เป์น็ ย้งไงถึงว่ายง้ ง้�น เพิรั้าะป์ัจำจำย้ ๔ ของ
นก้ บวชอย่ก้ ้บโยมที่ง�้ หมด อาหารั้ก็ด่ เครั้�ืองนุ่มหม่ ก็ด่ ที่�่อย่้อาศิ้ย
ก็ด่ ยารั้้กษาโรั้คก็ด่ อย้่ในอุบาสกอุบาสิกาที่้�งหมด แตุ่อุบาสก
อุบาสกิ าเขากนิ ของเขา เขาหาเอง เม�ือเขาภัาวนาเน�่ย เขากไ็ ด�เอง
ที่้�งหมดไป์เลย แตุ่น้กบวชเน่�ยก็ใช�หน่�เขาด�วย เขามาเป์ล่�ยนเอา
บุญนะ เอาละ่ ไป์ พิอ
ผู้ลานมวิ ป์กกฺ านำ ป์าโตุ ป์ตุนโตุ ภัย
เอวำ ชาตุาน มจำจฺ ำานำ นิจำจฺ ำำ มรั้ณโตุ ภัยำ.
ภัย้ ของส้ตุวผ์ ู้�เ้ กดิ มาแลว�
ย่อมมเ่ พิรั้าะตุอ� งตุายแน่นอน
เหมือนภั้ยของผู้ลไม�สกุ
ยอ่ มมเ่ พิรั้าะตุ�องหลน่ ในเวลาเชา� ฉะน้น�
ข.ุ สุ. ๒๕/๔๔๘.
176 ธรรมค�ำ สอน
ธรรมคำำ�สอน บทที่่� ๒๙
ทุุกข์์เกิิดจากสมุุทััยความยึึดมั่่�นถืือมั่่�น ถ้้าสมุุทััยไม่่ยึึดมั่่�น
ถืือมั่่�น ความทุุกข์ก์ ็็ไม่่เกิิด อัันนี้้�คืือกิิเลส แต่ว่ ่่าร่่างกายส่่วนหนึ่่�ง
ต่า่ งหาก จะมาว่่าร่่างกายเป็น็ กิิเลสไม่่ได้้ ร่่างกายเขาก็อ็ ยู่่�ส่ว่ นเขา
เขาไม่่ได้้รบกวนใคร โยกย้้ายเปลี่่�ยนแปลงเสื่่�อมโทรมมัันก็็เรื่�อง
ของเขา ใจไม่ไ่ ปจดจ่อ่ ยินิ ดีีพอใจกัับเขาแล้้ว เขาก็อ็ ยู่�ของเขานั้น�้ ล่ะ่
เขาอยู่�ได้้เขาก็็อยู่� เขาอยู่�ไม่่ได้้เขาก็็ไป แต่่ใจนั้้�นให้้พึ่่�งตััวเองได้้
ถ้้าใจพึ่่�งตััวเองไปไม่่ได้้ แต่่ไปหวัังพึ่่�งร่่างกายก็็จะต้้องผิิดหวััง
เพราะว่่าเขาไม่ฟ่ ังั ความเราอยู่�แล้้ว ท่า่ นจึึงบอกให้้พิจิ ารณาให้้มััน
รู้�ค้ วามเป็็นจริงิ ของเขา เรีียกว่่ากายานุุปัสั นาสติิปัฏั ฐาน พิิจารณา
ฐานตั้้�งของจิิตเครื่ �องอยู่�ของจิิต จิิตมัันหลงฐานตั้้�งของตััวเอง
เรีียกว่่าหลงกรรมฐาน กััมมะ แปลว่า่ การงาน ฐานะ แปลว่า่ ที่ต�่ ั้�ง้
ของจิิต จิิตหลงกััมมะหลงฐานะตััวเองนั้้�นแหละ ว่่ากายเป็็นเรา
โศกศััลย์์รำ��พัันอาลััยอาวรณ์ก์ ็อ็ ยู่่�กัับกายนั่่น� แหละ เพราะว่า่ ถือื ว่า่
กายเป็น็ ของของเราเป็น็ ตััวตนของเรา ความจริงิ แล้้วเหมือื นกัันกัับ
สมบััติทิ ั้้�งหลายทั้�ง้ ปวงเป็็นเครื่�องอาศััยของกาย เมื่่อ� ร่า่ งกายหมด
สภาพแล้้วสิ่่�งเหล่่านั้้�นก็็หมดความหมาย เอาคนตายไปขัับรถ
รถมัันไปได้้มั้้ย� ล่่ะ จิติ ใจนั้�น้ ต้้องมีีที่�่พึ่่�ง สร้้างที่พ�่ ึ่่�งไว้้ให้้ใจ
ได้้ให้้ทานแล้้วก็ส็ บายใจดีีใจพอใจ นั่่น� ที่พ�่ ึ่่ง� ของใจ ได้้รัักษาศีีล
เว้้นจากโทษ ไม่่มีีโทษมีีภััยพ้้นจากอัันตรายแล้้วก็็สบายใจ นั่่�น
หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 177
อานิสิ งส์ข์ องการรัักษาศีีล ภาวนาเพื่่อ� ความสงบ มัันคิดิ อยู่�วุ่�นวาย
ส่า่ ยแส่ต่ ลอดๆ นี่�่ มัันไม่ไ่ ด้้หยุดุ จิิตใจนั้น�้ น่ะ่ คล้้ายๆ กัับว่า่ มัันหิวิ
อาหารมัันไปหากิินอาหาร อาหารของมัันคืือรููป เสีียง กลิ่่�น รส
โผฏฐััพพะ ธััมมารมณ์์ มัันเคยกินิ มาอย่า่ งนั้้น� มัันเลยเป็น็ อาหาร
ที่เ�่ ป็น็ พิษิ ได้้รููปที่ส�่ วยๆ งามๆ มาล่ะ่ ก็ร็ ะวัังล่ะ่ ทีีนี้้� ไปไหนก็ก็ ลััวเขา
มากอดเอา เพราะว่่าได้้เมีียงาม คนที่่�ได้้ผััวงามก็็เหมืือนกััน
รัักษาไว้้หวงไว้้ ทีีนี้้�ผััวเหมือื นกัันเมีียก็เ็ หมืือนกััน ถ้้าผััวเอาใจเมีีย
เอาใจยิ่่�งได้้ใจ กููจะไปไหนผััวกููก็็รัักกููเหมืือนเดิิมล่่ะ เมีียก็็รัักกูู
เหมือื นเดิมิ ล่ะ่ เพราะว่า่ ผััวก็ร็ัักมากเมีียก็ร็ัักมากนะ จะไปว่า่ ไปดุเุ ขา
ก็ไ็ ม่ไ่ ด้้ละทีีนี้้� เพราะว่า่ รัักเขามาก ทีีนี้้เ� มีียก็ก็ ลายเป็น็ แม่่ ผััวก็ก็ ลาย
เป็็นพ่่อ มีีอยู่่�มั้้�ยล่่ะเนี่่�ย อาศััยซึ่่�งกัันและกััน อัันนี้้�เรื่�องของโลก
พระพุุทธเจ้้าส่่วนมากท่่านจะสอนเรื่�องของธรรม เรื่�องของโลก
ท่่านก็็สอนเรื่�องการให้้ทานรัักษาศีีล เรื่�องของธรรมท่่านให้้ทำำ�ใจ
ภาวนาพุุทโธ ธััมโม สัังโฆ อัันนั้้�นเป็็นอาหารของใจโดยเฉพาะ
เพศใดก็ต็ ามไม่ว่ ่า่ นัักบวชฆราวาสหญิงิ ชายก็ต็ าม ถ้้าไม่บ่ ำ�ำ รุงุ ใจแล้้ว
ใจดวงนั้น�้ ไม่่มีีความหมายอะไร มีีแต่ข่ องสกปรกอยู่�นั่น� ความโลภ
ความโกรธ ความหลง อยู่�นั่�นทั้ง้� หมด ความเยืือกเย็็นสบายใจไม่ม่ ีี
เพราะไม่เ่ อามาใส่่ ใจมัันหลงแล้้วเอาพุทุ โธผู้ร�้ ู้ไ�้ ปใส่่ อย่า่ ให้้มัันหลง
มัันหลงน้้อยลงก็็สบาย ถ้้าหลงมากก็็ทุุกข์์มาก ถ้้าหลงน้้อยก็็
ทุุกข์์น้้อย ถ้้าหมดความหลงแล้้วก็็หมดทุุกข์์ ง่่ายๆ อย่่างงั้้�นล่่ะ
เอา ทำำ�เอา
178 ธรรมค�ำ สอน
ธรรมคำำ�สอน บทที่่� ๓๐
“ขออำ�ำ นาจแห่ง่ พระพุทุ ธเจ้้า พระธรรม พระสงฆ์์ จงดลบัันดาล
ให้้เขาเจริญิ อายุุ วััณโณ สุุขััง พลััง” เราก็็มีีเท่่านั้น้� นะ ไม่่มีีอะไรจะ
ตอบแทนเขา มุ่�งหวัังสิ่่�งไหนปรารถนาสิ่่�งไหนก็็ให้้ได้้รัับสิ่่�งนั้้�น
เราก็ม็ ีีแต่โ่ มทนาอวยพรให้้นี่แ�่ หละ แต่แ่ ล้้วมัันได้้อยู่่�มั้ย� ล่ะ่ ที่โ�่ มทนา
อวยพรให้้อยู่่�นี่น� ่ะ่ พระพุทุ ธเจ้้าท่า่ นพาทำ�ำ นะ วาจาของพระพุทุ ธเจ้้า
นั้น�้ ศัักดิ์์�สิทิ ธิ์์� พอท่า่ นบอกแล้้วมัันเป็น็ ไปได้้แน่น่ อน ทีีนี้้พ� ระสาวก
ก็ร็ องพระพุทุ ธเจ้้าลงมา แม้้พระเจ้้าสุทุ โธทนะป่ว่ ย มีีทุกุ ขเวทนามาก
พระพุทุ ธเจ้้าลููบหััวให้้ก็ห็ าย พระราหุลุ ก็ล็ ููบร่า่ งกายให้้ พระอานนท์์
ก็็ลููบให้้ ทุุกขเวทนาก็็เหืือดหายไปเลย ครั้้�นจะพููดเรื่ �องความ
ปรารถนานี่่� ตอนนี้้�นี่่�เราปรารถนาไม่่อยากเกิิดเท่่านั้้�นแหละ
เพราะว่่าเรารู้�แ้ ล้้วว่่าการเกิิดเป็็นทุกุ ข์์ ไม่ต่ ้้องถามพระพุทุ ธเจ้้านะ
อัันนี้้� ใครว่า่ เกิดิ เป็น็ สุขุ นี่�่ ไม่เ่ ชื่อ� อาจารย์ใ์ หญ่ข่ นาดไหนพููดก็ไ็ ม่เ่ ชื่อ�
โถ พระเทพพระราชท่่านมีีเงิินล้้านมาพููดก็็ไม่่เชื่่�อ เพราะว่่า
ตััวนั้้�นมัันพาให้้เกิิด คนที่่�เกิิดมาแล้้วเอาความแก่่ ความเจ็็บ
ความตายมาด้้วยหรืือไม่ไ่ ด้้เอามาล่่ะ ความไม่อ่ ยากตายกัับความ
อยากเกิิดมัันก็็ความหมายเดีียวกััน ทีีนี้้�ถ้้ามัันตายก็็ให้้มัันตายไป
ไม่ต่ ้้องไปหวงมััน ไม่ต่ ้้องอาลััยกัับมััน แต่ว่ ่า่ ก่อ่ นมัันจะตายนี่ใ�่ ช้้มััน
ซะก่่อน เอาความฉลาดจากมัันซะก่่อน ก่่อนมัันจะตายจากไป
อย่า่ ให้้มัันทำ�ำ ความชั่ว� ให้้เรา ให้้มัันทำ�ำ ความดีีให้้เรา เมื่่อ� ถึงึ เวลาแล้้ว
ตายก็ช็ ่่างมัันเถอะ ว่่ายัังงั้�้นเลย เพราะว่่าได้้รัับผลได้้รัับประโยชน์์
จากมัันแล้้วนี่�่
หลวงพ่อสมคิด อจโล 179
อัันนี้้�พระพุุทธเจ้้าท่า่ นว่า่ ไว้้ ใครจะไม่่เชื่�อก็ต็ าม ไม่่เชื่�อแล้้ว
ก็็แล้้วไป แต่่ก่่อนก็็ไม่่รู้้�จัักหรอกของแบบนี้้� แต่่พอมาเข้้าใจแล้้ว
ใครจะว่า่ เป็น็ บ้้าก็ช็ ่า่ ง มาบวชนี่เ�่ พราะอะไร บวชเพราะไม่อ่ ยากเกิดิ
เอาคำ�ำ เดีียวนี้้ล� ่ะ่ อ้้าว คนบาปหนาก็จ็ ะไม่ไ่ ด้้เกิดิ ใช่ม่ ั้ย�้ อัันนี้้โ� บราณ
ว่า่ มา เพราะโบราณท่า่ นก็ไ็ ม่ร่ ู้� พระพุทุ ธเจ้้าท่า่ นว่า่ การเกิดิ เป็น็ ทุกุ ข์์
ทุุกข์ย์ ่่อมไม่่มีีแก่ผ่ ู้�ไ้ ม่่เกิดิ พระพุุทธเจ้้าว่่าอย่า่ งนั้�น้ จะเชื่�อหรืือไม่่
ก็็ช่่าง แล้้วแต่่จะเชื่่�อ จะเชื่่�อโบราณว่่าโอ้้ยคนบาปหนานี้้�ไม่่ได้้
เกิิดหรอก แต่่พระพุุทธเจ้้าไม่ไ่ ด้้ว่่าอย่า่ งนั้้�น พระพุุทธเจ้้าท่่านรู้้�มา
ได้้ยัังไงว่่าตายแล้้วไม่่ได้้เกิิดนั้้�นไปนิิพพานแล้้วเป็็นความสุุขแล้้ว
แต่เ่ ราว่า่ ตายแล้้วไม่ไ่ ด้้เกิดิ เพราะบาปมากนี่�่ มัันทำ�ำ ไมไปคนละทาง
เราจะเชื่่�อใครล่่ะทีีนี้้� พิิจารณาเอา คำำ�ว่่าโบราณก็็นานมาแล้้ว
พระพุุทธเจ้้าก็็นานมาแล้้ว โบราณก็็โน่่นปู่่�ตาย่่าทวดโน่่นท่่าน
ว่า่ มา ครั้�น้ พระพุทุ ธเจ้้าก็โ็ น่น่ ๒๕๐๐ กว่่าปีแี ล้้ว ตััวหนีีนั้�น้ คือื ใจ
ตััวกายนั้้�นหนีีไม่่พ้้นอยู่�แล้้ว เพราะกายนั้้�นมัันเป็็นสมมติิ
ของไม่่เที่่�ยงท่่านเรีียกว่่าสมมติิ ของไม่่เที่่�ยงท่่านเรีียกว่่าเป็็น
ทุุกข์์ จิิตใจเราอย่่ามายึึดของไม่่เที่่�ยง อย่่ามายึึดของเป็็นทุุกข์์
ให้้มัันอยู่�เฉพาะใจ นั้�้นล่่ะใจออกจากทุกุ ข์์ ทุกุ ข์ใ์ ห้้มัันอยู่่�ส่่วนทุุกข์์
ใจให้้มัันอยู่่�ส่่วนใจ อย่่าให้้มัันไปอยู่่�ด้้วยกััน
ความแก่่มัันก็อ็ ยู่่�พอมััน ความเจ็็บความตายมัันก็็อยู่่�พอมััน
ใจกููก็็อยู่่�พอกูู อยู่�คนละอััน สมบััติทิ ั้�ง้ ปวงนั้น้� เป็น็ ที่อ�่ าศััยของกาย
นั้้�นแหละ ถ้้าใจนั้้�นพึ่่�งตััวเองไม่่ได้้แล้้วก็็เป็็นใจที่่�ไร้้ที่่�พึ่่�ง เงิินแสน
180 ธรรมค�ำ สอน
เงิินล้้านพึ่่�งใจไม่่ได้้ พึ่่�งกาย กายหมดแล้้วเงิินแสนเงิินล้้านก็็หมด
หมดความหมายเหมืือนกัันหมด เพราะร่่างกายหมดความหมาย
แล้้ว แต่่ใจนั้้�นสิิ ทำำ�บาปหรืือทำำ�บุุญไว้้ล่่ะ ก่่อนร่่างกายจะตาย
ไปรัับผลล่ะ่ ทีีนี้้� เพราะใจไม่ต่ ายนะ จะเอาบุุญหรือื เอาบาปล่่ะทีีนี้้�
นั่่�งสมาธิิ เดิินจงกรมภาวนา ก็็เป็็นการเอาบุุญอยู่�แล้้ว ทำำ�เอา
ก่่อนตาย ตายแล้้วไม่่เผาก็็ฝััง ข่า่ วเขาว่่าที่อ�่ ิิตาลีีตายวัันละร้้อยนะ
เขาว่่าเอารถขุุดแล้้วก็็เทลงถมเลย โน่่นน่่ะ เมื่่�อตายแล้้วมีีคุุณ
ความดีีมั้�ย้ หรือื ว่่ามีีบาป มัันจะต่า่ งกัันที่ต�่ รงนี้้� แต่่ว่่าทุุกคนก็ต็ าย
เหมืือนกัันนั้้�นล่่ะ ตายด้้วยโรคหรืือไม่่มีีโรคก็็ช่่าง ต่่างกัันแต่่คน
มีีบุุญไปกัับคนมีีบาปไปเท่่านั้้�น บุุญก็็ตััวเองทำำ�เอา บาปก็ต็ ััวเอง
ทำำ�เอา ท่่านสอนแล้้วว่่าทำำ�ยัังไงมัันจึึงเป็็นบุุญ ทำำ�ยัังไงมัันจึึง
เป็็นบาป เราก็็มาทำำ�เอา ตััวใครตััวมััน ไปรัับผลของใครของมััน
ไม่่มีีใครช่่วยกัันได้้หรอกอัันนี้้น� ่่ะ ใครว่่าไม่่มีีบุุญมีีบาปนั้้�น จะพููด
ก็ช็ ่า่ ง บุญุ บาปมัันไม่เ่ หมือื นกัันกัับคำ�ำ พููดหรอก มัันเป็น็ ของมัันอยู่�
ไม่เ่ ชื่�อก็ต็ าม ความจริงิ มัันก็เ็ ป็น็ ความจริงิ อยู่�นั่น� เอ้้า รัับพร
หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 181
ธรรมคำ�ำ สอน บทที่่� ๓๑
คนเราถ้้าไม่่มีีทาน ไม่่มีีศีีลซะแล้้ว เมื่่�อตายแล้้วจะไปยัังไง
การจะได้้เป็น็ คนนี่ม�่ ัันต้้องมีีทานมีีศีีลมา ทีีนี้้ม� าเป็น็ คนแล้้วไม่ม่ ีีทาน
ไม่่มีีศีีลแล้้ว จะได้้เป็็นคนอีีกมั้้�ยล่่ะ ปลาในทะเลนั้้�นมีีเป็็นล้้านๆ
ก็็กลัับมาเป็็นมนุุษย์์ได้้ แม้้หลวงปู่�ชอบท่่านยัังเคยเป็็นปลาขาว
เพราะว่่าจิิตวิิญญาณตััวนี้้�นี่่�ไปครองได้้หมด ไม่่ว่่าจะเป็็นมนุุษย์์
หรืือสััตว์์ชนิิดใดก็็ตาม แม้้แต่่พวกเปรต พวกผีี พวกสััตว์์นรก
มีีจำำ�นวนมากกว่่ามนุุษย์์ พวกเทพพวกพรหมนี่่�ก็็มีีจำำ�นวนมาก
แต่่ก็็เสวยทุุกข์์เสวยสุุขไปตามภพภููมิิ เมื่่�อหมดบุุญหมดกรรม
ก็แ็ ตกสลาย พวกสััตว์เ์ ดรััจฉานนี่อ�่ ายุไุ ม่ม่ าก ตายไปนี่�่ถ้้ามีีความดีี
ที่่�สร้้างไว้้ในอดีีตชาติิ ก็็จะพ้้นขึ้�นมาด้้วยกรรมดีี ก็็หมุุนไปหมุุนมา
อย่า่ งนี้้� เกิดิ มาแล้้วก็ต็ าย เป็น็ ช่ว่ งเป็น็ วรรคเป็น็ ตอน ของใครของมััน
เป็็นเพราะกรรม กรรมดีีกรรมชั่่�วก็็ตาม บางอย่่างมัันก็็ให้้ผลใน
ปััจจุุบััน บางอย่่างก็็ให้้ผลในอนาคต กรรมนี้้�ซื่่�อสััตย์์ไม่่ลำำ�เอีียง
พร้้อมที่่�จะให้้ผล เพราะว่่ากรรมก็็เป็็นอนิจิ จััง เมื่่�อเกิิดได้้ก็็ดัับได้้
ดัับไปได้้ก็็เกิิดได้้อีีก ตราบใดที่่�ยัังมีีอุุปาทานความยึึดมั่่�น ตััวนี้้�
จะเป็็นปััจจััยให้้เวีียนไปเวีียนมา วััฏวนนี่่�มัันเวีียนเหมืือนล้้อรถ
หมุนุ ไปเรื่อ� ย ปัจั จุบุ ัันก็ส็ ร้้างไว้้เรื่อ� ย แล้้วมัันก็จ็ ะไปรัับ แล้้วก็ไ็ ปสร้้าง
กรรมอีีกเหมือื นเก่า่ โลกนี้้�มีีแต่่ความหมุนุ เวีียน มีีแต่่ทุุกข์์ ไม่่เที่�ย่ ง
กัับทุกุ ข์์ ไม่เ่ คยพึ่่ง� ตััวเองได้้สัักครั้ง� อาศััยแต่ร่ ููปนั้น�้ ร่า่ งนี้้ไ� ป ทางออก
มัันก็็คืือการปล่อ่ ยวาง แล้้วคนที่�่ปล่อ่ ยวางได้้ก็็มีีอยู่�เหมืือนกััน
182 ธรรมค�ำ สอน
ภพชาติินี้้�ยาวมาก หาที่่�สุุดไม่่ได้้เลย ไม่่มีีประมาณ ยืดื ยาว
มากที่ส�่ ุดุ ถ้้าเราไม่ต่ ััดให้้มัันขาดสะบั้น�้ ไป เราก็ย็ ัังต้้องไปต่อ่ ข้้างหน้้า
ไปข้้างหน้้ามัันก็็ไปที่่�เก่่าที่ท�่ ี่่�เคยไปนั่่น� แหละ ตอนนี้้ไ� ด้้ร่า่ งที่ม่� ีีทุุกข์์
ร่า่ งใหม่ก่ ็ไ็ ด้้ร่า่ งทุกุ ข์อ์ ย่า่ งเก่า่ นัับแต่ม่ ีีร่า่ งขึ้น� มา ความทุกุ ข์ก์ ็ต็ ิดิ ตาม
มาด้้วยเลย เพราะมีีเกิิดแล้้วก็็ต้้องมีีเสื่่�อมไปสิ้้�นไปดัับไป แล้้วก็็
เกิดิ ใหม่ไ่ ปอีีก เพราะเหตุใุ ห้้เกิดิ นี้้ม� ัันไม่ต่ ายนะ ถ้้าเราทำ�ำ ความดีีไว้้
เดี๋๋�ยวนี้้� ภพหน้้าเราก็็ไปเสวย เมื่่�อเสวยแล้้วไม่่ได้้ทำำ�ความดีีไว้้อีีก
มัันก็็ลงต่ำำ�� ถ้้าไปเกิิดภพใหม่่ถ้้าไปพบบััณฑิิตมัันก็็ไปตามบััณฑิิต
ถ้้าไปพบคนพาลมัันก็ไ็ ปตามคนพาล ถ้้าเรามีีบุุญอยู่่�นี่่� ไปเกิดิ ใหม่่
เราก็็ไปพบบััณฑิิต เมื่่�อเราหมดบุุญแล้้วเราก็็ต้้องไปพบคนพาล
หมู่�แร้้งก็ไ็ ปอยู่่�กัับแร้้ง หมู่�กาก็ไ็ ปอยู่่�กัับกา หมู่�หงส์ก์ ็ไ็ ปอยู่่�กัับหงส์์
มัันเป็็นหมู่�ใครหมู่่�มัันนะ มัันเป็็นตามกฎของไตรลัักษณ์์ แต่่การ
ไปเสวยนั้้�นจะไปตามเหตุุที่่�ทำำ�ไว้้ ถ้้าทำำ�ดีีไปมัันก็็ไปเสวยสิ่่�งที่่�ดีี
ที่่�เราทำำ�ไว้้ แม้้แต่่พรหมโลกนั้้�นก็็มีีโอกาสจะลงนรกได้้ อัันนี้้�ใน
พระไตรปิฎิ กว่า่ ไว้้เลย แม้้แต่ท่ ้้าวมหาพรหมก็ย็ ัังไม่เ่ ป็น็ สััมมาทิฎิ ฐิิ
เขายัังไม่่ได้้ขึ้้�นโสดาบัันเลย เขายัังมีีโอกาสลงอบายภููมิิได้้ถ้้า
หมดบุญุ แล้้ว เขายัังมีีสัักกายทิฏิ ฐิอิ ยู่� ยัังถือื ตััวถือื ตนอยู่� สำ�ำ คััญว่า่
รููปเป็น็ รููป เขาเป็น็ เขา เราเป็น็ เราอยู่� ยัังยึึดมั่่น� ถืือมั่่�นอยู่�
ธาตุทุ ั้ง�้ สี่เ�่ ปรีียบเหมือื นแผ่น่ ดินิ สิ่่ง� ทั้ง�้ หลายทั้ง�้ ปวงไม่ว่ ่า่ สััตว์์
มนุุษย์์พืืชพรรณธััญญาหารก็็อาศััยแผ่่นดิินนั้้�นทั้้�งหมด ว่่าแต่่ว่่า
โลกธาตุุ ธาตุุสี่่�ดิินน้ำำ��ลมไฟเป็็นแต่่ที่่�อาศััย แต่่การสร้้างความดีี
หลวงพอ่ สมคิด อจโล 183
ความชั่ว� นั้น�้ เราเป็น็ คนทำ�ำ เอง ธาตุเุ ป็น็ แต่ท่ ี่อ�่ าศััยเท่า่ นั้น�้ ไม่ไ่ ด้้ให้้ดีี
ให้้ชั่่ว� กัับเราล่ะ่ ท่า่ นจึงึ ให้้หนีีจากโลกธาตุุ อย่า่ มาอาศััยกัับธาตุนุ ี้้อ� ีีก
เป็็นการอาศััยตััวเองเลยทีีนี้้� แล้้วถ้้ายัังอาศััยตััวเองไม่่ได้้ตราบใด
ก็็ยัังคงต้้องอาศััยธาตุุทั้้�งสี่่�นี้้�อยู่่�ตลอด แต่่เมื่่�อความเข้้าใจนั้้�น
แค่่รู้้�ขึ้ �นมาแล้้ว คำำ�ว่่าเสื่่�อมสิ้้�นไปจะไม่่มีี คืือพููดง่่ายๆ ว่่าถ้้าเรา
ประจัักษ์์ถึึงจิิตถึึงใจปั๊๊�บนี่่� เหมืือนเราเรีียนเขีียนหนัังสืือ ก.ไก่่
มาแต่่อายุุน้้อยนี้้� จนถึึงหมดชีีวิิตก็็ไม่่เคยลืืมสัักครั้้�งนะการเขีียน
ก.ไก่่น่่ะ อย่่างเห็็นทุุกข์์ก็็เห็็นอยู่่�ตลอด ความเข้้าใจนี้้�มีีตลอด
จะเวลาไหนก็็ช่า่ ง ก็เ็ ห็น็ ว่่าร่า่ งกายนี้้เ� ป็น็ ทุกุ ข์์อยู่่�ตลอด ก็็มัันเป็็น
ทุกุ ข์อ์ ยู่่�ตลอดอยู่�แล้้ว แล้้วก็เ็ ป็น็ ความไม่เ่ ที่ย�่ งอยู่่�ตลอด เป็น็ ความ
เสื่่อ� มสิ้้น� ไปอยู่่�ตลอด การที่ม�่ ัันคงที่น�่ ั้น�้ ไม่ม่ ีี อัันนี้้จ� ะรู้เ�้ ท่า่ อยู่่�ตลอด
ท่่านเห็็นแล้้วว่่ามัันไม่่ใช่่ตััวตน เป็็นเพีียงที่่�อาศััย ถึึงเวลามััน
ก็จ็ ะหนีีจากไปอยู่� ไม่ไ่ ด้้ยึดึ มั่่น� ถือื มั่่น� กัับมััน ถ้้ามัันรู้ช� ััดแล้้วอย่า่ งนั้น�้
การอาศััยตััวเองมัันก็็เพิ่่�มขึ้ �นมาเรื่ �อย เมื่่�อสิ่่�งเหล่่านั้้�นจากไป
ตััวเองก็็เป็็นตััวของตััวเองขึ้ �นมา
เหมืือนกัับเราอยู่่�กัับพ่่อแม่่นี้้� พ่่อแม่่ก็็แก่่ไปแล้้ว เราก็็รู้้�ว่่า
ท่่านแก่่ไป แต่่เราก็็โตขึ้้�นมาเรื่�อย เป็็นตััวของตััวเองขึ้ �นมาเรื่�อย
พอท่่านตายหนีีจาก เราก็็ไม่่ได้้หวัังพึ่่�งท่่านอีีก เราก็็พึ่่�งตััวเอง
เพราะเรารู้้�ชััดแล้้ว แต่่ก่่อนยัังมีีชีีวิิตอยู่่�จะว่่าหวัังพึ่่�งก็็ถููก แต่่ว่่า
หวัังโดยรู้้�อยู่� ว่่าอยู่่�กัับท่่านก็็รู้้�ว่่าท่่านก็็จะหนีีจากเราไม่่วัันใดก็็
วัันหนึ่่�ง ก็ร็ ู้�้เท่า่ อยู่� พอถึงึ วัันที่�ท่ ่่านไปแล้้ว เราก็ร็ ู้�้ทัันทีีว่า่ ขาดการ
184 ธรรมค�ำ สอน
พึ่่�งพาอาศััยกััน เราเป็น็ ตััวของตััวเองขึ้น� มา แต่่ก่อ่ นตอนเป็็นเด็ก็
ตื่่�นเช้้ามาท่่านก็็หุุงข้้าวให้้กิิน ทีีนี้้�ท่่านตายจากแล้้วตื่่�นเช้้ามา
เราก็็หุุงข้้าวเอง ท่่านไม่่อยู่่�ด้้วยแล้้ว อัันนี้้�ร่่างกายก็็เหมืือนกััน
ถ้้าเข้้าใจแล้้ว ว่า่ เมื่่อ� มัันไม่อ่ ยู่�กับเราแล้้ว เราก็ต็ ้้องพึ่่ง� ตััวเราเองแล้้ว
ถ้้าเราพึ่่ง� เราไม่ไ่ ด้้ เราโศกศััลย์ร์ ำ��พัันอาลััยอาวรณ์ก์ ัับร่า่ งกายเก่า่ อยู่�
ตััวนั้้�นแหละเป็็นอุุปาทานเป็็นตััณหา ทำำ�ให้้ไปได้้ร่่างใหม่่อีีก
ก็็ไปยึึดมัันอีีก มัันตายไปก็็ไปคิิดถึึงมัันอีีก ก็็ไปได้้ร่่างใหม่่อีีก
อยู่ �อย่่างนั้�้น
นี่่�แหละธาตุุทั้้�ง ๔ นี่่�เป็็นสิ่่�งที่่�รองรัับอยู่่�ตลอด แต่่เรื่�องที่่�ว่่า
จะได้้ก้้อนธาตุุที่่�ดีีหรืือไม่่ดีี จะเป็็นรููปร่่างลัักษณะไหนก็็ตาม
อัันนั้น�้ แล้้วแต่ก่ รรมจะปรุงุ แต่ง่ ให้้ ไก่เ่ ป็น็ กา หมููหมาเป็น็ ช้้างเป็น็ ม้้า
ก็็เป็็นธาตุุทั้้�ง ๔ นั่่�นแหละ แต่่ว่่ากรรมไปปรุุงแต่่งให้้เป็็นรููปร่่าง
ลัักษณะที่่�ต่่างกััน ที่่�ท่่านว่่ากรรมย่่อมจำำ�แนกสััตว์์โลกให้้ประณีีต
เลวทรามต่่างกัันด้้วยวิิบากเป็็นผู้้�บัันดาลให้้ แผ่่นดิินนี้้�รองรัับได้้
หมดทุกุ อััน แต่ว่ ่า่ เธอจะเอาอะไรมาเกิิดก็เ็ รื่�องของเธอ แผ่น่ ดินิ นี้้�
ให้้ธาตุุ ๔ เป็็นที่่�อาศััยทั้้�งหมด แต่่เรื่ �องวิิบากจะเป็็นรููปร่่าง
ลัักษณะไหน เธอเป็น็ ผู้เ�้ อามาเอง ธาตุทุ ั้ง�้ ๔ เขาไม่ไ่ ด้้อำ�ำ นวยให้้เรา
ไม่่ได้้เปลี่่�ยนแปลงให้้เรา เขาเป็็นเพีียงที่่�อาศััยเท่่านั้้�น เธอเกิิด
เป็็นร่่างสััตว์์ชนิิดไหนก็็ตาม ก็็อยู่�ในธาตุุทั้้�ง ๔ เหมืือนกััน แล้้ว
ก้้อนธาตุุที่่�เธออาศััยนั้้�นก็็เกิิดด้้วยอำำ�นาจของวิิบากกรรมที่่�เธอ
ทำำ�มา ส่ว่ นรููปธาตุุที่่เ� ธออาศััยอยู่�นั่�น อัันนั้น�้ อยู่่�ต่า่ งหาก ส่่วนตััว
หลวงพ่อสมคดิ อจโล 185
รู้้�ธาตุุที่่�เธอเอามานั้้�น อายุุสั้้�นหรืืออายุุยืืนก็็เป็็นเรื่�องที่่�เธอทำำ�มา
แผ่น่ ดินิ นี้้ใ� ครจะเกิดิ มามัันก็ไ็ ม่่ว่า่ ใครจะตายไปมัันก็ไ็ ม่่ว่า่ มัันเป็น็
ของคงที่่�อยู่�อย่่างนั้้�น มหาภููตรููป มหาภููตธาตุุ แปลว่่าธาตุุอาศััย
ทุุกอย่่างมัันเกิิดในแผ่่นดิินนี้้� เธอจะทำำ�อะไรแผ่่นดิินนี้้�ก็็ไม่่ได้้ว่่า
อะไร สามารถเป็็นที่่�รองรัับเป็็นที่่�อาศััยได้้หมดทุุกอย่่าง เธอจะ
รัักกัันหรืือฆ่่ารัันฟัันแทงกัันอยู่่�นี่่� มัันก็็เป็็นเรื่�องของเธอ ดิินน้ำำ��
ลมไฟเขาไม่่ได้้รัับรู้้�ด้้วยเลย โลกธาตุุอัันนี้้�มัันเป็็นอยู่�อย่่างนี้้�
แต่่สิ่่�งที่่�มาอยู่�ในโลกนี้้�เป็็นของไม่่เที่่�ยง มัันเป็็นโมหะอวิิชชาในใจ
พอเห็็นกัันถ้้าไม่่รัักกัันก็็ไม่่ชอบกัันซะแล้้ว ก็็ไม่่พอใจกััน ทำำ�ร้้าย
กัันแล้้ว พอพอใจก็็อาศััยกัันแล้้ว ยึดึ มั่่�นถือื มั่่�นกัันแล้้ว พอถึงึ เวลา
จากไปก็็อาลััยอาวรณ์์ด้้วยกัันแล้้ว ก็็เลยหมุุนเวีียนกัันอยู่�อย่่าง
นี้้�ล่่ะตลอด ตราบใดไม่่ออกหนีีซะแล้้วมัันก็็จะเป็็นอยู่�อย่่างนี้้�
นัับประมาณไม่ไ่ ด้้เลยล่ะ่ นี่ล�่ ่ะ่ สิ่ง� ที่พ�่ ระพุทุ ธเจ้้ารู้อ� ย่า่ งไม่ม่ ีีประมาณ
สอนได้้ทุุกกิิทุุกกีีเลย แต่่คำำ�ที่่�พระองค์์สอนนั้้�นก็็เป็็นความจริิง
อยู่�แล้้ว เพราะท่า่ นรู้�ช้ ััดในความจริงิ ไม่่มีีสิ่่ง� ใดที่จ�่ ะพ้้นพระปัญั ญา
ของพระพุทุ ธเจ้้า ท่า่ นรู้ห� มด ของเหล่า่ นี้้ม� ีีอยู่�อย่า่ งนี้้ม� าแต่ไ่ หนแต่ไ่ ร
เราเกิิดมาก็็มาอาศััย น้ำำ��ก็็มีีอย่่างนี้้� ดิินก็็มีีอยู่�อย่่างนี้้� ลมก็็มีีอยู่�
อย่่างนี้้� ไฟก็็มีีอยู่�อย่่างนี้้� สิ่่�งใดเกิิดขึ้ �นมาก็็มาอาศััยสิ่่�งเหล่่านี้้�
ทั้้�งหมด ตามเหตุุปััจจััยที่่�เกิิดมานั้้�น เมื่่�อหมดเหตุุปััจจััยที่่�เกิิดมา
แล้้วนั้้น� ก็เ็ สื่่อ� มสิ้้�นสลายไป ธาตุุทั้ง�้ ๔ ก็็ยัังอยู่�เหมือื นเก่่า พอเธอ
ไปก่่อตััวขึ้�นอีีก ก็็ไปเอาธาตุุทั้้�ง ๔ นั้้�นล่่ะก่่อตััวขึ้�นอีีกล่่ะ อาศััย
อยู่่�กัับธาตุุทั้ง้� ๔ อีีก เสื่่อ� มไปสิ้้�นไปก็็กลัับมาอีีก อยู่�อย่า่ งนั้�้นล่่ะ
186 ธรรมคำ�สอน
นี่ล่� ่ะ่ สัังขารนี้้�เวีียนตายเวีียนเกิดิ ตายแล้้วเกิิดแล้้วเกิิดแล้้วเกิิดเล่่า
อยู่�อย่า่ งนี้้�ล่่ะ เวีียนเกิิดเวีียนตายอยู่�อย่า่ งนี้้�
ถ้้าว่า่ คนเกิดิ เป็น็ คน ตายแล้้วก็เ็ กิดิ เป็น็ คนอยู่�เรื่อ� ยนี่ม�่ ัันก็ย็ ััง
ค่่อยยัังชั่ �วนะ สััตว์์ก็็เกิิดเป็็นสััตว์์อยู่�เรื่�อย แต่่อัันนี้้�ไม่่ใช่่อย่่างนั้้�น
มัันหมุุนเวีียนเปลี่่�ยนกัันไป สััตว์์ไปเกิิดเป็็นคนก็็ได้้ คนไปเกิิด
เป็็นสััตว์์ก็็ได้้ เปลี่่�ยนไปเปลี่่�ยนมาอยู่่�นี่่� มัันขึ้�นอยู่่�กัับการกระทำำ�
สััตว์ก์ ็ไ็ ปเกิดิ เป็น็ คน ไปเกิดิ เป็น็ เทวดา อินิ ทร์์ พรหมก็ไ็ ด้้ หรือื ไปเกิดิ
เป็็นสััตว์์นรกก็็ได้้ ขึ้ �นอยู่่�กัับการกระทำำ� เพราะว่่าสิ่่�งใดที่่�เกิิดมา
แล้้วไม่ม่ ีีการกระทำ�ำ นี่ไ�่ ม่ม่ ีี แม้้แต่ไ่ ปเกิดิ เป็น็ สััตว์ก์ ็ย็ ัังเบีียดเบีียนกััน
อย่่าว่่าแต่่มนุุษย์์ มองเห็็นกัันก็็ทำำ�ร้้ายกัันเลยก็็มีี กรรมก็็เลย
เกิิดขึ้้�นกัับการกระทำำ�นั้้�น พอไปคิิดรัักก็็เป็็นกรรมขึ้้�นมาแล้้ว
ไปคิิดชัังก็เ็ ป็็นกรรมขึ้�นมาแล้้ว เมื่่�อทำำ�แล้้วบัันทึึกไว้้ บัันทึกึ ไว้้ในใจ
เมื่่อ� ใจออกจากร่า่ งไป สิ่ง� ที่บ�่ ัันทึกึ ไว้้แล้้วนั้น�้ ก็ก็ ่อ่ ตััวขึ้น� มา เราก็อ็ าศััย
อัันนี้้ล� ่ะ่ สิ่่ง� ใดมีีความเกิดิ ขึ้น� เป็น็ ธรรมดา สิ่่ง� นั้น�้ ย่อ่ มมีีความดัับไป
เป็น็ ธรรมดา เป็น็ อยู่�อย่า่ งนี้้� ท่า่ นจึงึ ว่า่ ถ้้าไม่อ่ ยากให้้มัันหมุนุ เวีียน
เปลี่ย�่ นแปลง ไม่อ่ ยากให้้มัันเกิดิ มัันดัับ ก็ห็ นีีจากมัันซะ ถ้้าเราไปหวััง
ไปเอากัับมัันอยู่� มัันก็็พาเราหมุุนอยู่�อย่่างนี้้�ล่่ะ ท่่านจึึงว่่าไม่่หวััง
เป็น็ ตััวของตััวเองซะ สิ่่ง� ทั้ง�้ หลายที่ม�่ ัันเป็น็ อยู่่�ก็ช็ ่า่ งมััน ไม่เ่ อาเรื่อ� ง
เอาราวกัับมััน อยู่�ในร่่างนี้้�ก็็เป็็นตััวของตััวเอง ไม่่ได้้ยึึดร่่างนี้้�ไว้้
เป็็นตััวเป็็นตนเป็็นเราเป็็นเขา เมื่่�อร่่างหมดไปแล้้ว มัันก็็ไปอยู่�
ของมััน ไม่ก่ ลัับมาหาร่า่ งอีีก เพราะรู้แ�้ ล้้วว่า่ ร่า่ งนี้้ไ� ม่เ่ ที่ย�่ ง มัันอยู่�กับ
หลวงพิอ่ สมคดิ อจำโล 187
อุป์าที่านความยึดม้�น อย้่ก้บอวิชชาความไม่รั้้� รั้้�แตุ่ว่าเป์็นตุ้วตุน
ของเขาของเรั้า ไอ�ความรั้้�ว่าไม่เป์็นตุ้วตุน ไม่ใช่เขา ไม่ใช่เรั้าน้�น
ไมม่ ่ ไมร่ ั้แ�้ บบนน�้ รั้ต�้ ุรั้งกน้ ขา� ม รั้ค�้ วามไมจ่ ำรั้งิ ความจำรั้งิ ไมร่ ั้�้ ถงึ ที่า่ น
พิ้ดให�ฟัังแล�วม้นก็ไม่รั้้บเอาความจำรั้ิงที่่�ที่่านเล่าให�ฟัังน้�น
แตุค่ วามไมจ่ ำรั้งิ นน�้ มน้ กอดเอาเลย มน้ กอดมาที่กุ ภัพิที่กุ ชาตุิ มน้ จำะ
ป์ล่อยวางได�ตุามที่่�ที่่านบอกน้�น โอ๋ย ม้นไม่ป์ล่อย ป์ล่อยย้งไง
ย้งเห็นว่าเป์น็ ของก้ ตุว้ ก้ แขนก้ ขาก้ ห้ก้ ตุาก้ ลก้ ก้ เมย่ ก้ ผู้ว้ ก้
ไก่ก้ กาก้ หม้หมาเป์็ดไก่ก้ ดินก้ ใช่ที่้�งหมด อ้นไหนก็เป์็นของก้
ที่ง้� หมด
อจำเฺ จำนฺตุิ กาลา ตุรั้ยนฺตุิ รั้ตฺุตุโิ ย
วโยคุณา อนุป์พิพฺ ิำ ชหนตฺ ุิ
เอตุำ ภัยำ มรั้เณ เป์กขฺ มาโน.
กาลย่อมลว่ งไป์ รั้าตุรั้ย่ ่อมผู้่านไป์
ชน�้ แหง่ วย้ ยอ่ มละลำาดบ้ ไป์
ผู้เ�้ ลง็ เหน็ ภั้ยในมรั้ณะน้�น
พิงึ ที่ำาบุญอน้ นาำ สขุ มาให�.
สํ.ส. ๑๕/๘๙.
188 ธรรมคำ�สอน
ธรรมคำำ�สอน บทที่�่ ๓๒
นี่่�ล่่ะคำำ�ว่่าโลกไม่่เที่่�ยง มัันเที่่�ยง สิ่่�งที่่�มาอาศััยอยู่�ในโลกนี้้�
ไม่เ่ ที่่ย� ง แต่่มัันก็็เที่ย่� งอีีก โลกไม่่เที่่ย� ง แต่ม่ ัันเที่่ย� ง สิ่่ง� ที่ม่� าอาศััย
อยู่�ในโลกก็ไ็ ม่เ่ ที่ย�่ ง แต่ม่ ัันเที่ย�่ ง เพราะว่า่ สิ่่ง� ที่ม�่ าอาศััยอยู่�ในโลกนี้้�
เกิิดแล้้วต้้องตาย นี้้�คืือเที่่�ยง แล้้วโลกนี้้�มัันมีีหน้้าหนาวหน้้าฝน
หน้้าร้้อนอย่่างนี้้ม� ัันไม่่เที่�่ยง แต่่มัันก็็เที่ย่� ง เป็็นอยู่�อย่า่ งนั้�้น สรุุป
แล้้วก็ว็ ่า่ โลกนี้้ไ� ม่เ่ ที่ย�่ ง สิ่ง� ที่ม�่ าอาศััยในโลกนี้้ไ� ม่เ่ ที่ย�่ ง ความไม่เ่ ที่ย�่ ง
นั้น�้ มัันเกิดิ มาจากความเที่ย�่ งนั้น�้ ล่ะ่ เพราะว่า่ มัันอยู่่�ด้้วยกััน เที่ย�่ งก็็
ไม่ว่ ่า่ ไม่เ่ ที่ย�่ งก็ไ็ ม่ว่ ่า่ ก็อ็ อกหนีี อัันนั้น�้ คือื ว่า่ เที่ย�่ งแท้้แน่น่ อน ออกหนีี
จากความเที่่�ยงและไม่่เที่่�ยงนี่่� สถานที่่�อัันนี้้�น่่ะมัันเป็็นความไม่่
แน่่นอน ก็็ออกหนีีไปหาสถานที่่�ที่่�มัันแน่่นอน อัันที่่�มัันแน่่นอนนี้้�
มัันว่่างจากทุุกสิ่่�งทุุกอย่่าง จะว่่าเป็็นความรู้้�ก็็เป็็นความรู้้�ที่่�ว่่าง
ว่่างจากการเกิดิ และดัับ ความไม่เ่ ที่่ย� งก็อ็ ยู่�ในนั้น�้ จะว่า่ เที่ย่� งก็็ได้้
เรีียกว่่าจริิง ทำำ�ไมมัันถึึงยากนัักล่่ะการหนีีออกจากโลกนี้้�น่่ะ
ใจมัันอยู่่�กัับเครื่�องอาศััยแล้้วก็็ถืือว่่าเครื่�องอาศััยนี้้�น่่ะเป็็นกูู
พิิจารณาดููแล้้วมัันไม่่มีีแม้้แต่่ตััวกูู จะหาสััตว์์บุุคคลตััวตนเราเขา
ไม่ม่ ีีเลย ความจริงิ มัันเป็น็ อย่า่ งนั้น�้ ถ้้าจะย้้อนคืนื มาดููว่า่ มัันมีี มัันก็ม็ ีี
แต่ส่ิ่่ง� ที่เ�่ กิดิ ดัับ ก็แ็ สดงว่า่ ความเกิดิ กัับความดัับนั้น�้ มัันอัันเดีียวกััน
เมื่่�อมีีเกิดิ ดัับก็็อยู่�ในที่�่นั้�น้ ถ้้าไม่ม่ ีีเกิิด ดัับก็ไ็ ม่่มีี หนีีจากเกิดิ ดัับก็็
ไม่่มีีล่่ะ ถ้้ายัังเกิิดอยู่� ก็็ต้้องมีีดัับ ก็็ให้้ทำำ�ลายความเกิิดซะทีีนี้้�
อยู่�เพราะอะไรกัันเดี๋๋�ยวนี้้� วางได้้มั้้�ยล่่ะ ความไม่่วางนี้้�ใครเป็็นคน
หลวงพอ่ สมคดิ อจโล 189
บอกให้้ทำำ�ล่่ะ นี่่�แหละทั้้�งๆ ที่่�รู้้�อยู่� แต่่รู้้�ไม่่ละไม่่วาง จะว่่าไม่่รู้้�
ไม่ไ่ ด้้หรอก รู้� เราทำ�ำ ผิดิ ก็ร็ู้ว� ่า่ เราทำ�ำ ผิดิ อยู่� แต่เ่ มื่่อ� หยุดุ ทำ�ำ ผิดิ ความถููก
ก็็ขึ้�นมา พิจิ ารณาเอา คิดิ แล้้วคิดิ เล่่าอยู่�นั่�นล่ะ่ เกิิดมานี่เ�่ รามาเอา
อะไร เกิดิ มานี่ว�่ ัันคืนื นัับไม่ไ่ ด้้แล้้ว สิ่่ง� ที่เ�่ ราไม่ป่ รารถนาทำ�ำ ไมเราถึงึ
ได้้รัับอยู่่�ตลอด คือื ความแก่ค่ วามเจ็บ็ ความตาย สิ่่ง� ที่เ�่ ราปรารถนา
ทำ�ำ ไมถึงึ ไม่ไ่ ด้้ นี่เ�่ มื่่�อพิิจารณาแล้้วก็เ็ ห็น็ โทษมัันล่่ะ เมื่่�อพอใจยิินดีี
แล้้วก็ย็ ัังไม่ไ่ ด้้ แล้้วเธอยัังไปฝืืนพอใจยินิ ดีีอยู่�หรือื ? ก็ไ็ ปโทษคนอื่่น�
ไม่ไ่ ด้้อีีกล่ะ่ ก็ต็ ้้องโทษตััวเองนั่่น� แหละ เราก็บ็ อกแล้้ว มัันก็เ็ รื่อ� งของ
เธอเด้้อ
แล้้วการวางมัันเป็็นยัังไงล่่ะพระเจ้้าข้้า? มัันสบาย พอวาง
แล้้วเราสบาย ถ้้าเธออยากสบายเธอก็ว็ างซะ เธอวางแล้้วเธอก็จ็ ะ
สบายหรอก เราสบายแบบใด เธอก็ส็ บายแบบนั้น�้ แหละ ถ้้าเธอวาง
แบบที่่�เราบอก วิิธีีวางเราก็็บอกไว้้แล้้ว ไปตามหาความจริิงมััน
นั่่�นแหละ มัันขอร้้องได้้มั้้�ยปรารถนาได้้มั้้�ย ได้้หรืือไม่่ได้้เธอจะรู้้�
ขึ้ �นมาเอง เธอรู้้�ขึ้ �นมาแล้้วเธอจะเบื่่�อหน่่ายคลายความกำำ�หนััด
คลายความยึดึ ถือื แต่ถ่ ้้าเธอไม่ค่ ิดิ ไม่ค่ ้้น จะให้้มัันรู้ข�ึ้น� มาเอง มัันไม่รู่้�
เพราะมัันอยู่�ในความหลงอยู่�แล้้ว การพิจิ ารณาก็็ให้้เอาความหลง
นั้น�้ ออก พอมัันรู้ข�ึ้น� มาก่อ่ นก็็ อ๋อ๋ รู้ไ� ปอีีกสองเปลาะก็็ อ๋อ๋ รู้ไ� ปเรื่อ� ยๆ
ก็็ อ๋๋อ เป็็นอย่่างนี้้�เอง เป็็นอย่่างนี้้�เองเรื่�อย ก็็เรีียกว่่าความจริิง
ก็็ประจัักษ์์ใจขึ้้�นมาเรื่�อยๆๆ สิ่่�งที่่�ไม่่จริิงที่่�เราหลงมาก็็หลุุดลงไป
เรื่�อย หลุุดลงไปเรื่�อยๆ นั่่�นเรีียกว่่าหลุุดพ้้นไปเรื่�อย หลุุดพ้้นใน
เบื้้�องต้้นก็็โสดา หลุดุ พ้้นไปอีีกก็ส็ กิิทาคา หลุุดพ้้นไปอีีกก็็อนาคา
190 ธรรมค�ำ สอน
หลุุดพ้้นหมดแล้้วก็็อรหัันต์์ เพราะว่่าความรู้้�นั้้�นน่่ะมัันเป็็นความ
สว่า่ ง ความไม่รู่้น� ั้น�้ เรีียกว่า่ ความมืดื ถ้้าความสว่า่ งมากขึ้น� ๆ ความมืดื
ก็ห็ ายไปๆๆ ผลสุุดท้้ายความมืืดก็็หมด อยู่่�กัับความสว่่างไป นั่่�งก็็
สบาย นอนก็็สบาย ความกัังวลวนเวีียนวุ่�นวายหมดไป ยืืนเดินิ ก็็
สบาย ก็็ถึึงความสบาย ทำำ�เอาเอง ทำ�ำ เอาตััวใครตััวมัันนั้้�นแหละ
ท่่านก็็มีีแต่่บอกให้้ทำำ� เธอทำำ�แล้้วเธอจะหายสงสััยหรอก
ช่่วงระยะนี้้�เธอยัังมีีโอกาสนะ ทำำ�ไว้้ซะ ถ้้าหมดลมหายใจก็็หมด
โอกาสแล้้ว ตอนนี้้ย� ัังมีีลมหายใจอยู่� ยัังรู้ว�้ ่า่ อัันใดมีีสาระอัันใดไม่ม่ ีี
สาระอยู่� เพราะว่า่ หลงมานานแล้้ว นัับประมาณไม่ไ่ ด้้เลยหลงมาน่ะ่
ภพชาติิที่่�ผ่่านมาก็็เหมืือนมดแดงไต่่ขอบกระด้้ง เกิิดมาชาติิไหน
ก็เ็ หมือื นเก่า่ นั้น�้ ล่ะ่ เราอยู่�นี้เ� ราก็อ็ ยู่�กับความเกิดิ นั้น�้ แหละ เพราะว่า่
เราไม่่ปล่่อยความเกิิด ถ้้าอยู่�แบบปล่่อยวางนั้้�นน่่ะ ก็็เรีียกว่่าอยู่�
เหมืือนกัันนั้้�นแหละ แต่่ว่่ามัันไม่่เหมืือนกััน อยู่�แบบปล่่อยวาง
อยู่�แบบไม่ย่ ึดึ มั่่น� ก็เ็ ลยสัักว่า่ แต่อ่ ยู่� สัักว่า่ แต่อ่ าศััย ไม่ค่ ลุกุ เคล้้ากััน
มัันไม่่มีีสััมผััส เรีียกว่่าไม่่มีีผััสสะ มัันก็็ไม่่เกิิดเวทนาดีีใจเสีียใจ
ตััณหาก็ไ็ ม่เ่ กิดิ อุปุ าทานก็ไ็ ม่เ่ กิดิ เพราะมัันไม่ม่ ีีผััสสะ คือื มัันสัักว่า่
อยู่่�กัันสััมผััสกััน อยู่�ใครอยู่่�มััน กายก็็อยู่่�ส่่วนกาย ใจก็็อยู่่�ส่่วนใจ
อัันใดมั่่น� คงก็อ็ ยู่� อัันใดไม่ม่ ั่่น� คงก็ส็ ลายไป สิ่่ง� ใดมัันมั่่น� คงเราก็เ็ อา
สิ่่ง� นั้้�นล่่ะ สิ่่�งใดมัันไม่่มั่่�นคงเราก็็ไม่่ไปสนใจมัันแหละ ว่่ากัันง่า่ ยๆ
อย่่างนี้้แ� หละ
หลวงพ่อสมคิด อจโล 191
พระพุทุ ธเจ้้าบอกไว้้หมดแล้้วล่ะ่ นี่เ�่ อาคำ�ำ พระพุทุ ธเจ้้ามาบอก
ในพระไตรปิฎิ ก ภิกิ ษุทุ ั้ง�้ หลาย เพื่่อ� นฝููงทั้ง�้ หลายยกยอพระอานนท์์
ว่่าพระอานนท์์นี้้�เปรีียบเสมืือนพระพุุทธองค์์ เทวดาก็็มายกยอ
สรรเสริิญ พอพระอานนท์์รู้�้ พระอานนท์์ก็ป็ ระกาศตััวออกมาเลย
ข้้าพระพุุทธเจ้้าไม่่ใช่่องค์์พุุทธะ ที่่�ข้้าพระพุุทธเจ้้าเอามาประกาศ
อยู่�นี้น� ่ะ่ ได้้ยินิ ได้้ฟังั มาจากพระพุทุ ธองค์ต์ ่า่ งหาก อัันนี้้ก� ็เ็ หมือื นกััน
ครููบาอาจารย์์ทั้้�งหลายที่่�เอามาประกาศนี่่�ก็็มาจากพระพุุทธองค์์
นั้้�นแหละ ถ้้าจะถามว่่าพระพุุทธองค์์เอามาจากไหน อัันนี้้�อย่่า
ไปถาม ถามแล้้วไม่่เกิิดประโยชน์์ เพราะว่่าคำำ�ตอบนั้้�นมัันจะขึ้ �น
อยู่่�กัับตััวเองนั้้�นแหละ อยากให้้มีีพุุทธะก็ใ็ ห้้เอาโมหะออก พุทุ ธะ
เราฉัันใด พุทุ ธะเธอก็ฉ็ ัันนั้น�้ ขอแต่เ่ ธอเอาโมหะออก นี่พ�่ ระพุทุ ธเจ้้า
ก็็บอกไว้้แล้้ว คือื พุทุ ธะผู้้�รู้้�ก่่อน พุุทธะผู้้�รู้�ต้ ามก็็เรีียกว่่าพุทุ ธสาวก
สาวะกะแปลว่า่ ผู้ส้� ดัับ แล้้วก็็มาประพฤติิปฏิบิ ััติิตาม ก็็เหมือื นกัับ
องค์พ์ ุุทธะ พุุทธะเราฉัันใด พุทุ ธะเธอก็็ฉัันนั้น�้ ไม่ย่ ิ่่�งหย่่อนกว่่ากััน
ไปทำ�ำ เอานะ เพราะว่า่ ช่่วงนี้้�วาสนาของเธอนั้�น้ ชอบแล้้ว ถึงึ เราจะ
ปรินิ ิิพพานไป ไม่เ่ ห็็นรููปร่่าง คำ�ำ บอกคำำ�สอนของเราก็ว็ างไว้้ เพื่่�อ
ให้้เธอนั้้�นศึึกษาและเดินิ ตามทางนั้�น้ พวกเธอจะพ้้นภัยั
เดี๋๋�ยวนี้้�พวกเธออยู่�ในภััยอัันตรายนะ ล้้อมอยู่�ที่่�กายที่่�ใจนี้้�
ภััยอัันตรายทั้้�งหมด ความไม่่เที่่�ยงก็็กััดกิิน ความเสื่่�อมโทรมไปก็็
กััดกิิน ความสิ้้�นไปเสื่่�อมไปก็็กััดกิินไป ความทนทุุกข์์ทรมานก็็
บีีบคั้้�นไป จะเอาอะไรมาขอร้้องต้้านทานได้้ มัันไม่ม่ ีี มัันมีีอำ�ำ นาจ
192 ธรรมคำาสอน
เหนือทีุ่กสิ�งทีุ่กอย่าง นอกจำากเรั้ายอมรั้้บที่ำาตุามและหน่จำากม้น
เที่า่ นน�้ จำรั้งิ ๆ มน้ ไมไ่ ดบ� ง้ คบ้ เรั้าหรั้อก แตุเ่ รั้านน�้ แหละไป์ยอมจำาำ นน
กบ้ มน้ แลว� กถ็ อื วา่ มน้ บง้ คบ้ เรั้า ที่าำ ไมมน้ ไมร่ ั้�้ ไป์วา่ ใหม� น้ ความไมร่ ั้�้
มน้ กอ็ ยข่้ องมน้ น�่ ความรั้ก�้ อ็ ยก่้ บ้ เรั้าน�่ อา� ว ที่าำ ไมถงึ ไมร่ ั้ล�้ ะ่ แตุก่ อ่ น
ก็ว่าเพิรั้าะไม่ได�ยินได�ฟััง แตุ่ตุอนน่�ได�ยินได�ฟัังแล�วนะ ก็ย้งไม่รั้้�
อก่ เหรั้อ
เกิดมาชาตุิใหม่ก็ขุดตุ่อไป์ ม้นเป์็นนิส้ยไว�แล�ว ม้นก็ตุื�นเขิน
ขน�ึ มาแหละ ที่าำ สง�ิ ใดกย็ อ่ มไดร�ั้บสง�ิ นน�้ นล�่ ะ่ ที่า่ นวา่ ไมเ่ กนิ ๗ ชาตุนิ ะ่
ที่า่ นขดุ ไวแ� ลว� เกดิ มาใหมท่ ี่า่ นกข็ ดุ อก่ ชว่ ติ ุเกดิ มาใหมท่ ี่า่ นกข็ ดุ อก่
อยา่ งชา� กช็ าตุทิ ี่�่ ๗ กถ็ งึ นา�ำ แตุถ่ า� ไมข่ ดุ สก้ ที่ล่ ะ่ กม็ แ่ ตุพ่ ิน้ มน้ ขน�ึ ละ่
ธมมฺ จำารั้่ สุขำ เสตุ.ิ
ผู้้ป� ์รั้ะพิฤตุธิ รั้รั้ม อย่เ้ ป์็นสุข.
ขุ.ธ. ๒๕/๓๗, ๓๘.