หนังสือ เนื้อนาบุญ หลวงปู่กวง โกสโล

“ร่่างกายก้้อนเนื้้อเราก็็มาจากก้้อนพ่่อก้้อนแม่่นะ เราทำชั่่วทำไม่่ดีีทรมานตััวเองให้้เสีีย ก็็ส่่งผลไม่่ดีีต่่อพ่่อแม่่ แต่่ถ้้าเราทำดีีปฏิิบััติิตััวดีี ทรมานร่่ายกายเราเพื่่อธรรมนี้้ ส่่งผลดีีถึึงพ่่อถึึงแม่่ด้้วยนะ” “สถานที่่ที่่เหงาหรืือกลััวนั่่นล่่ะ ที่่ภาวนา” “ภาวนา (เปิิด/จุุด) ไฟสว่่างๆ ไม่่ได้้เรื่่องนะ หลวงปู่่แหวนท่่านภาวนาในที่่มืืดๆ” “วัันหนึ่่งคิิดพุุทโธได้้กี่่ครั้้ง ๒๔ ชั่่วโมง คิิดได้้นิิดเดีียว” “ถ้้ายัังไม่่ใช่่พระอรหัันต์์อย่่าเพิ่่งไปว่่าใคร” 147

148

เทศน์อบรม-สนทนาปัญหาธรรมะ เทศน์์อบรมพระ-ฆราวาส ๑๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๐ ศาลาวััดป่่านาบุุญ บริิกรรมให้้ได้้บริิกรรมให้้มากๆ ทำจิิตให้้สงบเป็็นสมาธิิจึึงจะมีีปััญญา เวลาเพ่่งพิิจารณากาย มันจะได้สะดวกขึ้นเห็นความจริงของร่างกายว่ามันสกปรกมันไม่มีที่น่าดูมันพอใจอยู่ตรงไหนมองให้ มันเป็นชัดขึ้น ชัดขึ้นเรื่อยๆ บริกรรมอย่าให้ถอย ยืน เดิน นั่ง นอน ท่องพุทโธอยู่ตลอด บริกรรม หายใจเข้าพุท หายใจออกโธ ก็ทำ�ำอยู่อย่างนั้น เมื่อฝึกบ่อยๆ มันก็คล่องตัวไปเอง ถ้าเราขี้เกียจมันก็ ไม่ได้ผล มันอยู่ที่การกระทำ�ำของเรา ตั้งใจทำ�ำเอา ทำ�ำแล้วมันก็ก้าวหน้าไปเรื่อยๆ เอาละ ตอนนี้กำ�ำหนดเอา นั่งสงบจิต กำ�ำหนดเอา อย่าส่งจิตไปที่อื่น เอาแต่คำ�ำบริกรรม 149

เทศน์์อบรมพระ-ฆราวาส ๒๐ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๐ ศาลาวััดป่่านาบุุญ ทำจิิตให้้สงบ ถ้้ามัันสงบมากๆ เข้้า มัันจะเป็็นหนึ่่ง เป็็นเอกคตารมณ์์ พิิจารณากายก็็สะดวก เวลาพิิจารณาอย่่าไปหลงเล่่นข้้างนอก มัันผิิดหมด จิิตส่่งออกนอกเป็็นสมุุทััย ให้้เห็็นกายในกายนี่่ มันก็ถูก ถูกธรรมล่ะ เห็นร่างกายเจ้าของ เห็นภายในกายนี่ มันออกนอกอ่ะ มันผิดทุกทีบอกเท่าไร มันก็ฟังไม่รู้เรื่องกัน ที่เขาปฏิบัติไปจนเห็นนั่นเห็นนี่ เราก็สังเกตดูสิเวลาไปเห็นนั่นเห็นนี่ ก็จิตมันส่ง ออกนอกนี่ มันก็เป็นสมุทัยล่ะ มันไม่ใช่หนทาง หนทางถูก จิตมันต้องย้อนกลับมาดูภายในร่างกายนี่ อันนี้ไม่มีผิดทางล่ะ ไปถูกทาง คนเราหลงก็หลงร่างกายนี่แหละ ต้องย้อนกลับมาดูร่างกาย ไปเห็น ผีบ้าง เห็นเทวดาบ้างที่บวชเป็นพระอยู่น่ะ ผลที่สุดก็สกเพราะมันไปไม่รอด ึ จิตส่งออกนอกเห็นร่างกาย เจ้าของสิก็เป็นก้อนทุกข์อยู่นี่น่ะมันป่วยมันทุกข์ทรมานอยู่ตลอดน่ะอันนี้แหละจะเป็นหนทางที่ว่าจะ พ้นทุกข์เห็นทุกข์เห็นโทษของร่างกายนี่ เหมอนเราืทำำ� จิตใจเป็นศีลเป็นธรรมมากๆการหากินทางโลก ไม่ต้องไปห่วงมันหรอก มันจะดีเอง จิตมันดีแล้วนี่ ทำ�ำอะไรก็ดีไปหมด จิตมันไม่ดีอะไรก็ไม่ดีหมด มันว้าวุ่น ต้องพยายามทำ�ำจิตให้เป็นสมาธิให้เป็นหนึ่งให้ได้เมื่อบริกรรมมากๆ เข้า มันก็เป็นเอง จึงว่าเราอ่านคำ�ำพูดหลวงปู่ดูลย์ท่านเทศน์ออกมา เราก็เข้าใจ จิตส่งออกนอกเป็นสมุทัย อ๋อ มันผิดทางแล้ว มันก็ออกนอก ไปเห็นนู่นเห็นนี่นั่น มันก็ไม่ใช่ทางพ้นทุกข์ถ้ามาเห็นในกายเรานี่ ย้อนกลับมาพิจารณากายให้มากๆถ้าเราหมั่นพิจารณากายมันจะรู้เอาว่าอ๋อนี่มันก้อนสกปรกจริงๆ มันก็ออกมาทุกวันให้เห็นนั่นแหละ ถ่ายออกมา อุจจาระ ปัสสาวะ อะไรถ่ายออกมา น้�้ำำมูก น้�้ำำลาย มันไหลออกมา ทำำ� ไมจะไม่เห็นล่ะถ้าไม่หมั่นพิจารณามันก็ไม่เห็นมันเอาจิตไปส่งทางอื่นซะนี่ ไม่เป็น สมาธิความรู้ความเห็นมันจึงไม่เกิดขึ้น มันไปหลงภายนอกอยู่ พยายามฝึกให้มันเข้าทางซะ จิตอย่า ส่งออกนอก เข้ามาหันดูร่างกายเจ้าของ บริกรรมให้มากๆ ยืน เดิน นั่ง นอนทำ�ำได้หมด เอาละ ว่าให้ฟังพอสมควร ถ้าใครมีปัญหาอะไรแล้วค่อยมาถาม 150

เทศน์์โปรดโยมจากกรุุงเทพฯ ๒๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๐ วััดป่่านาบุุญ มัันมีีแต่่ความทุุกข์์แต่่เราคิิดว่่าเป็็นความสุุข คิิดผิิดไปละ พระพุุทธเจ้้าสอนว่่าร่่างกายเราเป็็น ก้้อนทุุกข์์เน้้อ ไปสำคััญผิิด มัันก็็เลยเกิิดๆ ตายๆ อยู่่อย่่างนั้้น นี่่แหละสำคััญมาก เพราะความที่่เรา เข้าใจผิดน่ะ จึงต้องปฏิบัติธรรมเพื่อทำ�ำให้เข้าใจ ให้เห็นร่างกายเป็นก้อนทุกข์ เห็นร่างกายเป็นของ สกปรกไม่ใช่ของสะอาดมันจึงค้านกันไงกับโลกอ่ะ โลกเขาเห็นไปอย่างหนึ่ง ธรรมะของพระพุทธเจ้า เห็นไปอย่างหนึ่ง เพื่อจะออกจากกองทุกข์นั่นเอง ไอ้ความเห็นอันนี้เพื่อออกจากกองทุกข์ไม่ให้มาหลง เวียนตายเวียนเกิด เพราะมันทรมาน นี่ก็ยังทรมานไม่หายเนี่ยเจ็บหลัง เจ็บตลอดเลย หมอนรองกระดูกเสื่อมเคยได้ยินข่าวไอ้โรคนี้นะ ที่เป็นครูอยู่ทางอีสานน่ะ ถึงกับฆ่าตัวตายเลย มันทรมานขนาดนั้นนะ จนไม่อยากอยู่ จึงว่าร่างกาย เป็นก้อนทุกข์มันเห็นมาเยอะแล้ว ร่างกายเป็นก้อนทุกข์จริงๆ ไอ้ความเห็นตัวนี้มันแน่นเข้าๆ ให้พา กันภาวนาเอา พุทโธๆ บริกรรมไปเรื่อยๆ จนใครทำ�ำได้จนจิตเป็นหนึ่งนู่นแหละ จิตเป็นสมาธิมันจะ เห็นธรรม เมื่อไม่เป็นสมาธิไม่เห็นธรรมหรอก ความสงบไม่มีศีล สมาธิปัญญา ต้องมีให้ครบถึงจะ เป็นองค์มรรค เป็นหนทางที่พ้นทุกข์ได้ ต้องภาวนาไปด้วย ไม่ภาวนา ความรู้ธรรมะไม่เกิดหรอก ถ้าไม่ภาวนาแล้วธรรมะเกิดใครก็ทำ�ำได้หมดน่ะซิก็มันยากอย่างนี้ยากก็ต้องฝืนเขาเรียกทวนกระแส สายน้�้ำำมันไหลลงต่�่ำำ อันนี้มันทวนขึ้นน้�้ำำ เลยทวนกระแสน้�้ำำ ทวนความเห็นผิดของเรานี่แหละ ไม่ได้ ทวนอะไร พากันตั้งใจประพฤติปฏิบัติเอาแล้วมันถึงจะเห็นธรรมได้ ไปนั่งภาวนาเอา หายใจเข้าพุท หายใจออกโธ บริกรรมไว้เพื่อกันความคิดของเราที่ไหลไม่หยุด ฝืนน่ะ มันเป็นสังขารปรุงแต่งที่ไหล ไม่ยอมหยุด แล้วสังขารทั้งหลายเป็นสมมุติด้วย ไม่ใช่ของจริง สมมุติน่ะ ตั้งแต่เด็กๆ เราไม่รู้เรื่อง เราก็มาเรียนสมมุติกันเรียนๆไปเราก็เข้าใจว่ารู้หมดละก็สมมุตินั่นเองที่แท้ไม่ใช่สักอย่าง เมื่อปฏิบัติ ธรรมแล้วถึงจะรู้ เป็นสิ่งที่โลกเขาสมมุติกันขึ้นมา ธรรมะของพระพุทธเจ้านี่ต้องละสมมุติถึงจะเป็น วิมุตติได้นี่หลวงปู่แหวนเคยพูดให้ฟังบ่อยๆ ละสมมุติถึงจะเป็นวิมุตติเมื่อยังหลงอยู่ในสมมุติ เป็นวิมุตติไม่ได้ก็ยังเข้าใจผิด หลงว่าเป็นของจริงไปซะ ผู้ที่ละสมมุติเขาปล่อยวางแล้วนะปล่อยวางแล้ว 151

เขาด่าอะไรก็ไม่ไปโกรธแล้ว พระพุทธเจ้าก็ละสมมุติไง เขามาด่าว่าก็ไม่โกรธ ยังถามสาวกเลย ท่านทั้งหลาย ถ้าเขามาด่าเรา เธอจะโกรธไหม ถ้าเธอโกรธ เธอไม่ใช่ลูกเราตถาคต พระพุทธเจ้าว่า อย่างนั้นนะ ก็ท่านละแล้วสมมุติน่ะ ผู้ที่ยังไม่ได้ละ ไม่ได้เป็นลูกพระพุทธเจ้า ก็เพราะว่ายังหลงอยู่ใน โลกสมมุติอยู่ เราปฏิบัติเพื่อให้ได้ธรรมะไง เอาธรรมนี่มาละกิเลส ความโลภ ความโกรธ ความหลง ออกจากใจใจมันจะหลุดออกจากกิเลสได้ถ้าละไม่ออกมันก็ทุกข์ทรมานอยู่อย่างนั้นแหละ ธรรมะของ พระพุทธเจ้านี่เพื่อมาแก้ทุกข์ไม่ใช่มารู้จักเฉยๆนะมารู้จักมาคุ้นเคยเฉยๆไม่ใช่ ต้องมาแก้ตัวเราเอง เอาละ พูดให้พอเข้าใจพอสมควร แล้วพวกเราก็ไปทำ�ำเอาเน้อ 152

เทศน์์อบรมโยมจากกรุุงเทพฯ ๑๑ กุ ุ มภาพัันธ์์ พ.ศ. ๒๕๖๐ วััดป่่านาบุุญ ละกามให้้ได้้เน้้อ ก็็มัันมีีทางเดีียว หลวงปู่่แหวนก็็บอกมีีทางเดีียว เพราะกายเป็็นต้้นของมรรค เอากายเป็็นมรรค เอากายเป็็นผล เมื่่อเราไม่่พิิจารณากาย มัันจะละได้้อย่่างไร มัันก็็หลงอยู่่นั่่นแหละ หนัังหุ้้มกระดููกผีีอยู่่ มัันก็็เห็็นเป็็นสวยเป็็นงามไปหมด อัันนี้้ทุุกคนจะต้้องเป็็นสภาพแบบนี้้ ผู้้ใดนำ กามออก กาเมสุุ วิิเนยยะ เคธััง ผู้้นำกามออกดีีแล้้ว นะ หิิ ชาตุุ คััพภะเสยยััง ปุุนะเรตีีติิ ผู้้นั้้นไม่่ต้้อง มาเกิิดในครรภ์์ของมารดาอีีกต่่อไป นี่แหละบทสั้นๆ แต่ความหมายมันลึกมาก เพราะการละได้ไม่ใช่ของง่ายนะ ต้องพิจารณาให้ หนักเลยนี่ตลอดชีวิตเราไม่ทำ�ำอะไร พิจารณากายอย่างเดียวทุกแบบทุกบทบาทเมตตาหลวง เราก็ ฝึกหมด แต่ต้องทำ�ำลายความยึดติดในกาม มีอย่างเดียวเท่านั้นแหละ กามเป็นเจ้าโลก กามนี่ครอง โลกอยู่เนี่ย ใครจะไปชนะมันไม่ได้ล่ะ ถึงว่ากามเป็นเจ้าโลก มาเป็นอันดับที่ ๑ เวลาพิจารณากาม ต้องพิจารณากายก่อนเป็นอันดับ ๑ เพราะฉะนั้น หลวงปู่ท่านจึงสอนพิจารณากายอยู่เรื่อยๆ เมื่อทำ�ำ หนักเข้าแล้วมันก็จะเห็นมันไม่เห็นได้อย่างไรมันอยู่กับเรานี่ทั้งก้อนเนี่ย หลวงปู่หลวงพูดบ่อยๆก้อนขี้ ก้้อนขี้้ ว่่าอย่่างเนี้้ยะ ก็็มัันหลงอ่่ะ จะให้้ทำอย่่างไร ก็็ต้้องยอมมัันก่่อน ต่่อสู้้กัันมาตลอดอย่่างนี้้แหละ ถ้้าใครละได้้คนนั้้นไม่่ต้้องมานอนในครรภ์์ของมารดา คืือไม่่มานอนในท้้องแม่่อีีก คััพภะเสยยััง คืือ ไม่่มานอน คััพภะ แปลว่่า ท้้อง เสยยััง แปลว่่า มานอน มานอนหลัับในท้้อง ไม่่ต้้องมาอีีก พิิจารณา ให้้หนัักเลย เอาจนมัันละมัันถอนนั่่นแหละ แล้้ววิธีิพิี ิจารณา หลวงตามหาบััวท่่านก็็เคยสอนไว้้เราพิิจารณาไม่่สวยไม่่งามก่่อนแล้้วต่่อไปเรา นึึกว่่าเราละได้้แล้้ว เราลองพิิจารณางามดููซิิ ถ้้าพิิจารณางามได้้ไม่่ติิดไม่่ข้้อง แปลว่่าเราผ่่าน ถ้้ามััน ยัังติิดอยู่่ มัันจะปรากฏภาพขึ้้นมาในจิิตเรา เมื่่อมัันหลงอยู่่ มัันก็็เห็็นเป็็นสวยเป็็นงาม มัันก็็ไม่่ยอมมา เป็นอสุภะเป็นอย่างนี้ต้องพลิกกลับดูนะทดสอบอยู่ในจิตเรานี่แหละ ไม่ต้องไปบอกใครอันนี้มันต้อง ทำ�ำเงียบๆ อยู่ในจิตของเราคนเดียว แล้วก็ห้ามโอ้อวดด้วย โอ้อวดนี่กิเลส ความอยากอวดมันมีอยู่ มันก็โผล่ขึ้นมาแทนเพราะฉะนั้นผู้ที่เขาละได้เขาจงไม่แสดงตัว ึ ถ้าแสดงตัวแล้วมันผิดทาง เพราะมัน เป็นกิเลสตัวหนึ่งเหมือนกัน โอ้อวดนี่ อยากดีอยากเด่น อยากดัง เรามีเราเป็น เรารู้เราเห็น นี่ผิด หมดเลย ละให้สิ้น ตัวเรา ตัวเขาก็ไม่มีให้ละให้หมด 153

(โยมส่งไมโครโฟนให้หลวงปู่) เอาละ ไม่เป็นนักเทศน์หรอก หลวงปู่แหวนท่านสั่ง อย่าเป็น นักเทศน์นะ แล้วมันจะทุกข์คนนั้นก็นิมนต์คนนี้ก็นิมนต์ก็ตาย ไม่ได้อยู่ละทีนี้มีแต่ทุกข์มีแต่โทษ มาใส่เจ้าของละนี่ พวกเรานึกว่าการโฆษณาเป็นของดีบางทีกลับเสียเจ้าของ ถ้าเราทำ�ำไม่หลุดพ้น มันจะต้องติดข้องอยู่แน่ๆ มันเล่นงานเราภายหลัง หลวงปู่แหวนถึงพูดให้ฟังเรื่องตลกๆ “อย่าเป็น นักเทศน์นะ ประเดี๋ยวเทศน์สอนเขาเป็นร้อยคนพันคน เจ้าของจะกลิ้งตกธรรมาสน์” เคยเห็นแล้ว นักเทศน์หลายคนกลิ้งลงเลยแหละ เทศน์เก่งแค่ไหนก็ช่างเถอะ ถ้ายังละกามไม่ได้กลิ้งลงจาก ธรรมาสน์เลย กลิ้งแล้วไม่ใช่ไปที่ไหน ไปเอาเมียอีก ก็มันละไม่ได้ก็ไปเอาเมีย นี่หลวงปู่แหวนเคย ห้ามไว้นะ เด็ดขาด ต่อไปอย่าเป็นนักเทศน์เด็ดขาด ว่าอย่างนี้ท่านสอนเรานะ เราถึงจำ�ำคำ�ำนี้ไว้ จะให้เรามาเทศน์มาอะไร เราไม่เอาทั้งนั้นน่ะ ให้เป็นความรู้เฉพาะตัวที่ว่า ใครปรารถนาก็มาสอนเขาซะ เท่านั้นเอง จะให้มาแสดงธรรมให้เหมือนองค์อื่น เราไม่ทำ�ำหรอก เพราะหลวงปู่แหวนท่านก็อยู่เงียบๆ เราจะไปทำำ� เลยท่านไม่ได้หลวงปู่แหวนท่านก็เงียบมาตลอดชีวิตนะเนี่ยจนสุดท้ายท่านถงมาแสดงให้ ึ เขาฟังตอนแก่ ก็ไม่เยอะนะ เป็นนิสัยพระปัจเจก เคยเป็นหลานพระปัจเจก มันมีเชื้อสายมาอย่างนี้ ท่านจะไม่แสดงธรรมมากหรอก แสดงก็ส่วนน้อย หลวงปู่่สวดมหาสมััยให้้โยมฟััง เมื่่อจบแล้้ว โยมคนหนึ่่งได้้ถามหลวงปู่่ว่่า “หลวงปู่ครับ วันนี้วันมาฆบูชา ขอคติธรรมหน่อยครับ” หลวงปู่ : ก็ทำ�ำความดีให้ละความชั่ว ละชั่ว แล้วก็ทำ�ำดีก็ดีละ อันนี้มันกล่าวโดยย่อ ฟังง่ายๆ แต่มั่ ันทำยาก ถ้้าผู้้ใดรัักษาทาน ศีีลภาวนา ผู้้นั้้นจะได้้ไปเกิิดในยุุคพระศรีีอริิยเมตไตรย พระมาลััยขึ้้น ไปบนสวรรค์์ไปถามพระศรีีอริิยเมตไตรยโพธิิสััตว์์ ผู้้ใดที่่จะไปเกิิดในศาสนาของพระองค์์ทำอย่่างไร จะได้้ไปเกิิดในยุุคพระศรีีอริิยเมตไตรย พระโพธิสัิัตว์ก็์ ็บอกว่่า ผู้้นั้้นต้้องมีีทาน ศีีลภาวนา พร้้อม ผู้้นั้้น ก็็จะไปเกิิดในยุุคของเราในกาลข้้างหน้้า ยุุคพระศรีีอริิยเมตไตรยมาเกิิด อายุุยืืน ๘๐,๐๐๐ ปีี เราอยากสร้้างความดีีเราก็็ต้้องทำสิ่่งเหล่่านี้้ไว้้ การสวดมนต์การเมตตานี่ก็ดี ทำำ� ให้จิตเราหายจากโทสะตรงนี้เมื่อเราฝึกมากๆเข้าละกามราคะ โมหะคอความหลงเนี่ย ื เห็นผิดเป็นชอบเห็นร่างกายสวยงามถ้าเห็นตามความเป็นจริงมันไม่สวยงาม หนังหุ้มกระดูกกับเนื้อ เห็นตามความจริงนะ เพราะฉะนั้นข้อนี้จึงยากนะ เรามาละข้อนี้ความจริงเขา มีอย่างหนึ่ง เราไปเห็นผิดเป็นอีกอย่างหนึ่งความจริงของร่างกายเราเกิดมาก็เป็นก้อนทุกข์ทรมานกัน 154

อยู่อย่างนี้แต่มันก็ยังอยากเกิดอยู่อย่างนั้น มันเบื่อไม่เป็น เพราะฉะนั้นต้องฝึกเอา ฝึกเอาทาน ศีล ภาวนา ปัญญาที่จะต้องพิจารณากายก็ต้องมีด้วย เมื่อไปในยุคนั้นจึงจะฟังธรรมเข้าใจได้ให้มีพร้อม ทาน ศีล ภาวนา นี่พระมาลัยไปถามนะ ขึ้นไปบนสวรรค์ไปถาม ถามพระศรีอริยเมตไตรยโพธิสัตว์ ท่านก็ตอบให้อย่างนี้แหละ ก็เลยมาขยายให้โยมฟังกัน เมื่อยุคนี้เราไม่พร้อมเราก็ต้องรอยุคหน้ายุคหน้าก็ต้องมีไอ้สิ่งที่ว่าเป็นทุนไว้ไม่มีทุนไว้มันก็ไป ไม่ได้ความรู้ต่างๆที่เราจะฝึกนี่แหละทานศีลภาวนามีให้พร้อม ฝึกปฏิบัติไว้เมื่อฝึกไปบ่อยๆ แล้ว มันจะเป็นนิสัยเป็นปัจจัยไปข้างหน้า เราไปเสวยสุขข้างหน้า ถ้าไม่มีเชื้อสายก็เหมือนกับเราไม่มีทุน ไปทำำ�อะไรก็ไม่ขึ้นถ้าเรามีทุนไว้ถงเวลาเราก็ไปรับ ึผลของบุญนั้นที่เราฝึกไว้ทานศีลภาวนามีให้พร้อม ฟังอย่างนี้เข้าใจนะ เข้าใจแล้วก็ไปทำ�ำเอา ยุคนี้มันไม่พร้อม มันไม่ใช่ของง่าย สมัยไปอยู่กับหลวงปู่แหวนเราจะเร่งจะรีบให้ได้ท่านบอก“หยุด หยุดอย่าทำำ�นะ”อดข้าวอดน้�้ำำ เอาเป็นเอาตายท่านว่าอย่าทำำ � ค่อยเป็นค่อยไปท่านว่า “พระพุทธเจ้าสร้างบารมีมา ๔ อสงไขยเฮาจะ มาเอากำ�ำเดียวก๊ะ” จะมาเอากำ�ำเดียว คือทีเดียว ท่านบอกอย่างนี้ ใจมันจึงเย็นลง แต่ก่อนมันร้อน จะเอาให้ได้มันไม่ใช่อย่างนั้นเรื่องของธรรมะน่ะ ให้ปฏิบัติค่อยเป็นค่อยไป ฝึกไปเรื่อยๆเมื่อยังไม่พร้อม ก็ต้องฝึกไปข้างหน้าเรื่อยๆ ฝึกไป มันพร้อมเมื่อไหร่เมื่อนั้นแหละ มันจะรู้ของมันเอง มันพร้อม แล้วนะนี่ถ้ามันพร้อมเต็มที่ละ เขาจึงเรียกว่า บุญบารมีเราสร้างบุญไว้เป็นทุนไว้เพื่อข้างหน้าเราจะ ได้สะดวกขึ้น ฟังอย่างนี้เข้าใจเน๊าะ ทาน ศีล ภาวนา มีให้พร้อม เอาละนะ ให้อยู่เป็นสุขทุกๆ คน 155

เทศน์์อบรมพระ-ฆราวาส ๙ มิิถุุนายน พ.ศ. ๒๕๖๐ ศาลาวััดป่่านาบุุญ ดููรููปอสุุภะที่่เขาพิิมพ์์มานี่่สิิ มีีแต่่สกปรกทั้้งนั้้น มัันสะอาดสวยงามที่่ไหน พิิจารณาโดยรอบ ร่่างกายเรานี่่มีีแต่น้่ ้ำเลืือดน้้ำหนองไหลเมื่อทำใ ่ห้มั้ ันมากๆเข้้า มัันก็็จะเกิิดความรู้้แล้้วก็็ปล่่อยวางน่่ะสิิ มัันไม่่ยิินดีีในกามารมณ์์ มัันก็็ปล่่อยวางอารมณ์์เรื่่อยๆ จนกระทั่่งมัันเกิิดความเบื่่อหน่่าย มัันก็็ ปล่่อยวางไปซะมาเกิิดทุุกข์์ทรมานร่่างกายอยู่่นี่่ ถ้้ายัังไม่่พอก็พิ็ ิจารณาอยู่่นั่่นแหละชาตินี้้ ิไม่่พอก็ต้็ ้อง มาเกิิดมาเจ็็บมาป่่วย ทุุกข์์ทรมานอยู่่อีีก ยัังไม่่พอชาตินี้้ยัิ ังต้้องเกิิดกำเนิิดชาติิหน้้าต่่อมาอีีกล่่ะ เกิิดมา ทุุกข์์ทรมาน ร่่างกายนี่่มัันเป็็นก้้อนโรค ร่่างกายนี่่มัันป่่วย จึึงให้้พากัันเร่่งความเพีียร เพื่อความ่พ้้นทุุกข์์ ก็็จะได้้ไม่่ต้้องมาทุุกข์์ต่่อไปอีีก พิจารณาร่างกายให้เห็นจริงๆ หนังหุ้มกระดูกนี่ยังว่ามันสวยงามอีกส่วนมากมันเป็นอย่างนี้แหละ จะมานั่งทาผิวทาเล็บทาอะไรให้มันงามมันจะไปงามที่ไหนก็มันก้อนขี้พิจารณาให้ดีๆออกจากปาก ก็็เหม็็นออกจากก้้นก็็เหม็็น ฉี่่ออกมาก็็เหม็็นเหม็็นหมด มัันไม่่มีีอะไรดีีสัักอย่่างเลย พิิจารณาทั้้งก้้อน ร่่างกายเรานี่่นะ กิินเข้้าไปอาหารก็็มีีแต่่สััตว์์เน่่าทุุกวััน สััตว์์ตายเป็็นซากศพ กิินซากศพเข้้าไปทุุกวัันๆ ศพหมููศพเป็็ดศพไก่่ศพปลาศพอะไรต่่ออะไร กุ้้งหอยปููปลานี่่เป็็นศพหมด กิินเข้้าไปแล้้วก็็เป็็นของ เน่่าออกมา แล้้วมัันมีีอร่่อยที่่ไหนเล่่า กิินเข้้าไปแล้้วเน่่าออกมา พิิจารณาให้้ดีีๆ ภพทั้้งหลายมัันก็็เกิิด จากรููปรส กลิ่่นเสีียง อย่่างนี้้ เป็็นกามฉัันทะทั้้งนั้้น ถ้้าจิิตยิินดีีในรููปเสีียง กลิ่่นรส รสอาหารก็็ตาม 156

รููปร่่างกายก็็ตาม เสีียงก็็ตาม ก็็ไปหลงอยู่่นั่่นล่่ะนะ หลงในความสััมผััสร่่างกาย เย็็น ร้้อน อ่่อน แข็็ง อย่่างนี้้ กามารมณ์์นี่่ นึึกรัักใคร่่ นึึกชอบใจ พอใจ อย่่างนี้้ ก็็เป็็นกามารมณ์์ทั้้งนั้้น ยิินดีีพอใจ เป็็น กามสุขัลลิกานุโยค อัตตกิลมถานุโยค เป็นพวกกิเลสความโกรธ ความไม่พอใจ ความรักกับความชัง มันติดกันอยู่อย่างนี้มันจะเป็นสองข้ออย่างนี้ข้อหนึ่งรัก ข้อหนึ่งชัง เมื่อเราไม่พิจารณากรรมฐาน มันก็หลงอยู่นั่นแหละ หลงรัก หลงชัง อยู่นั่น ความจริงต้องรีบทำ�ำความเพียรให้พ้นทุกข์มันทรมานอยู่นี่ พิจารณาตัวเอง ไม่ต้องไปพิจารณา ผู้อื่นจิตส่งออกนอกเป็นสมุทัยจิตเห็นจิตมันจงจะพ้นทุกข์ได้ ึ มันเป็นทางมรรคจิตเห็นจิต ดูจิตเจ้าของ ธรรมะเกิดมันจึงจะปล่อยวางละทิ้งได้ ไปหลงยึดอยู่ข้างนอก เห็นร่างกายเจ้าของก็ไม่เห็น หลงรัก หลงชัง มีอยู่สองอย่างอยู่นั่นน่ะ หลวงปู่มั่นท่านจึงย่อเป็น ๒ ข้อ เป็นรักกับชัง จึงฟังเข้าใจง่าย ปฏิบัติได้ง่าย เดี๋ยวพอใจ เดี๋ยวไม่พอใจอยู่อย่างนั้น กับดีใจเสียใจอยู่นั่นแหละ ทั้งสองอารมณ์ที่มัน หมุนเวียนอยู่ เราต้องทำ�ำให้มากเจริญให้มาก ให้รู้เท่าทันมันแล้วก็ปล่อยวางซะ จะได้พ้นจากทุกข์ได้ หลวงปู่เทสก์ก็เทศน์เหมอนกัน ืคอให้รู้จักปล่อยความรัก ื ความชังสองอย่างนี้ตั้งจิตให้เป็นกลาง มันจึงจะพ้นทุกข์เมื่อจิตตั้งเป็นกลางได้แล้ว รักก็ไม่ไป ชังก็ไม่ไป มันก็พ้นทุกข์ได้เมื่อไปละร่างกาย ละกามนี่ หลวงปู่แหวนเคยพูดบ่อยๆ“กามเป็นเจ้าโลก”มันก็จริงอย่างท่านว่านั่นแหละ ตลอดชีวิตก็สู้ กับกามนี่แหละก็มันเป็นเจ้าโลกนี่จะชนะมันได้ง่ายๆอย่างไร เมื่อเราทำ�ำไม่พอ ต้องพิจารณาร่างกาย ให้พอ พิจารณาว่าเอามีดหั่นเข้าไปเข้าไปที่ร่างกายเจ้าของนี่มันจึงจะเห็น หลวงปู่หลุยส์ท่านก็เทศน์ ไว้นะม้างกายม้างกายก็คอืทำำ�ลายร่างกายนั่นแหละมันจะเห็นความไว เมื่อม้างบ่อยๆเข้ามันจะไม่มี ที่ยึด ร่างกายของเรามันหายไปหมด ไม่มีที่ยึดเหนี่ยว แต่ก็เอาพุทโธให้มันได้เสียก่อน ให้จิตเป็นหนึ่ง เสียก่อน ต้องบริกรรมพุทโธอยู่ตลอดยืนเดินนั่งนอนท่องอยู่นั่นเห็นจิตเป็นหนึ่งซะก่อนถึงจะเกิด ปัญญาพิจารณาร่างกายได้ถ้าไม่พอมันไม่ได้หรอก ทำ�ำให้มาก เจริญให้มาก เอาละ ว่าให้ฟังพอสมควร พากันไปปฏิบัติเอาเน้อ ไม่ใช่ให้คนอื่นมาช่วยนะ ทำ�ำด้วยตัวเอง 157

เทศน์์อบรมพระ-ฆราวาส ๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ ศาลาวััดป่่านาบุุญ พระพุุทธเจ้้าบอกให้้ทำให้้มาก เอากายเป็็นมรรค เอากายเป็็นผล มัันไม่่พิิจารณาร่่างกายแล้้ว จะไปพิิจารณาอะไร มัันจึึงจะแก้้ได้้เมื่่อพิิจารณาบ่่อยๆเข้้า เห็็นความสกปรกของร่่างกาย จิิตมัันจะ คลายความยิินดีีพอใจ ถ้้าทำให้้พอ จิิตมัันจะตั้้งเป็็นกลางได้ มั้ ันจะเห็็นความสวยงามที่่ไหนในร่่างกายนี่่ ก็มองเข้าไปดูร่างกายนี่ เวลาดูร่างกายเอาที่ไหนดูก็เอาใจนั่นแหละ เพ่งดูร่างกายว่ามันเป็นอย่างไร มันอาศัยด้วยอะไรมีแต่ซากศพทั้งนั้นที่เราใส่ไปทุกๆวันของบูดของเน่าก็ใส่เข้าไปน่ะมันอยู่ข้างนอก มันสะอาดอยู่ พอเข้าไปข้างในกลายเป็นของบูดล่ะ มันก็อยู่ในตัวเรานี่ ไม่ใช่เห็นที่อื่น พิจารณาอยู่ใน กายนี่ ถ้าจิตมันเห็นตามความเป็นจริง เห็นความสกปรกของร่างกาย จิตมันก็ถอนออก นี่เรามาหลงกันนานตั้งกี่ภพกี่ชาติมันทุกข์ก็ถอนออกหมดมันไม่ต่อไปอีกถ้ายังหลงร่างกายนี่ ยังใช้ไม่ได้ก็พันคอเราไว้อย่างนั้นแหละ ไม่มีทางจะออก ไปหลงเข้าใจผิดอ่ะ กี่ภพกี่ชาติแล้ว ก็ต้อง เข้าใจความเป็นจริงว่าหลงมาเยอะแล้วให้มันรู้ความจริงซะก็พิจารณาต่อเข้าไปจะเอาโครงกระดูกก็ได้ ตับ ไต ไส้พุง ก็ได้พิจารณาได้ทั้งนั้นแหละ เพ่งเข้าไปในร่างกายนี่มันมีทั้ง ๒ แบบ สมถะ ทำ�ำจิตให้ เป็นหนึ่งถ้าเราเพ่งเข้าไปดูกระดูกบ่อยๆเข้ามันก็สงบเหมอนกัน ื บริกรรมพุทโธไปดูไปมันเป็นสมถะ วิปัสสนาคอืทำำ� ให้รู้รู้ตามความเป็นจริงถงจะเรียกว่า ึ วิปัสสนาสมถะกับวิปัสสนาเป็นของคู่กันสลับกัน อยู่อย่างนั้น พิจารณาอยู่อย่างนั้น มันมีสองแบบ ทำ�ำจิตให้สงบ พิจารณาร่างกายตามความเป็นจริง อาหารที่เราบริโภคเข้าไปพิจารณาดูดูมันทุกวันนั่นแหละ เข้าไปแล้วมันแปรสภาพเป็นอย่างไรแล้วมัน ไหลออกมาเป็นอย่างไร เหงื่อไคลไหลย้อยออกมาเป็นอย่างไร น้�้ำำมูกน้�้ำำลาย พิจารณาได้หมด ความเกิด แก่ เจ็บ ตาย ก็พิจารณาได้มีแต่ทุกข์ทั้งนั้น อยู่ที่เราทำ�ำเอานะ ไม่ใช่คนอื่นทำ�ำให้เรานะ เอาย่อๆ ก็เหลือแต่เรื่องพิจารณากายให้มาก เราทำ�ำอย่างเดียวนี่ได้ก็เป็นสุขละ มันอยู่ในธรรมจักร นั่นแหละ ยินดีในกามก็อยู่ในธรรมจักร กามสุขัลลิกานุโยโค ฝ่ายรัก อัตตกิลมถานุโยโค นี่ฝ่ายชัง ไปรัักไปชััง เกิิดขึ้้นเพราะเราหลงร่่างกายนี่่แหละ มัันจึึงเกิิดขึ้้น ถ้้าเราปล่่อยวางร่่างกายได้้แล้้ว ก็็วาง หมดล่่ะ ยิินดีีพอใจ ไม่่พอใจ ปล่่อยวางหมด มัันจึึงจะเป็็นมััชฌิิมาปฏิิปทา เข้้าสู่่องค์์มรรคได้้ 158

เทศน์์อบรมพระ-ฆราวาส ๑๕ สิิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ ศาลาวััดป่่านาบุุญ ประวััติิของท่่านพ่่อลีีที่่เราเคยอ่่านเจอว่่าท่่านเป็็นพระเจ้้าอโศก สร้้างบารมีีมาตั้้งแต่่เป็็นพ่่อค้้า น้้ำผึ้้ง ๓ คนพี่่น้้อง ตั้้งร้้านขายน้้ำผึ้้ง พระปััจเจกมาบิิณฑบาตก็็เลยได้้ใส่่บาตรร่่วมกััน มีีนางคนหนึ่่ง ชี้บอกทางขอร่วมบุญด้วยก็ได้ไปเกิดเป็นมเหสีของพระเจ้าอโศกปรารถนาตั้งแต่นู่นแหละ พ่อค้าน้�้ำำผึ้ง อยากมีบารมีใหญ่ๆ โตๆ คนพี่ทำ�ำบุญแล้วก็พูดไม่ดีเลยได้ไปเกิดอยู่เกาะศรีลังกานู่น พระเจ้าอโศก ยังส่งของไปหาอยู่เพราะเคยเป็นญาติกันมา คนพี่พูดว่าสงสัยโจรเอาผ้าเหลืองมานุ่ง ให้จับโยนลง ทะเลซะ เลยไปเกิดอยู่เกาะลังกาคนน้องก็พูดไม่ดีสงสัยคนจัณฑาลเอาผ้าเหลองมานุ่ง ื เลยไปเกิดอยู่ ในวัง ในท้องแม่ยังท้องอยู่นะ แต่ตอนนั้นแย่งชิงบัลลังก์กัน พระเจ้าอโศกก็ฆ่าพ่อเสียเลยลูกที่อยู่ใน ท้องนั่นไม่ได้ฆ่าแม่อุ้มท้องอยู่ก็เลยหนีไปก็ไปถงบ้านคนจัณฑาล ึ ไปคลอดอยู่ใต้ต้นนิโครธ เลยได้ชื่อ สามเณรนิโครธ มาบิณฑบาตบ่อยๆ บิณฑบาตพระเจ้าอโศก เลยนิมนต์ไปฉันในวัง มันเกี่ยวข้องกัน แบบนี้แหละสามเณรนิโครธก็ได้สำำ� เร็จ สำำ� เร็จเป็นอรหันต์องค์หนึ่ง ในประวัติที่กล่าวถงมันมาอย่างนี้ ึ ส่วนพระเจ้าอโศกอธิษฐานขอให้บารมีกว้างใหญ่ไพศาล เลยได้มาเป็นพระเจ้าอโศกมหาราชนี่ สร้างเจดีย์๘๔,๐๐๐ องค์ทั่วประเทศอินเดีย จัดงานฉลอง ๗ ปี๗ เดือน ๗ วัน หลวงพ่ออุปคุตมา ช่วยงานนี้ก็เลยสำำ� เร็จ พญามารจะมาทำำ�ลายแต่ทำำ�ลายไม่ได้หลวงพ่ออุปคุตเอาหมาเน่าผูกคอไว้เลย เลยยอมแพ้ เลยปรารถนาเป็นพระพุทธเจ้าองค์หนึ่งในกาลข้างหน้า อ่านประวัติดั้งเดิมมาอย่างนี้ ไปสร้างเจดีย์๘๔,๐๐๐ องค์ ฉลอง ๗ ปี๗ เดือน ๗ วัน ทั่วประเทศอินเดีย ทีนี้ไปเกิดตกต่�่ำำเป็น งูเหลือมยักษ์เพราะไปโกรธพระยาคลัง พระเจ้าอโศกจะให้เอาในคลังออกมาให้ทานให้หมดแก่ภิกษุ สามเณร พระยาคลังก็ไม่ยอม ไม่ยอมก็โกรธ แต่ก่อนยังอยู่ดีสบาย มีอำ�ำนาจ พูดอะไรเขาก็ต้องยอม แต่ตอนนี้เห็นว่าป่วยก็เลยไม่ยอมมาขัดขวางกันแล้วเลยตายไปเกิดเป็นงูเหลอมยักษ์เลย ื ตายจากนั่น ก็็ไปเกิิดเป็็นงููเหลืือมยัักษ์์แต่่ลููกชาย ลููกสาว ได้้บวชสำเร็็จเป็็นอรหัันต์์ ก็็เพราะเชื่่อฟัังพ่่อ เพราะ พระเจ้้าอโศกได้้ชื่่อว่่าเป็็นญาติิกัับพระพุุทธเจ้้า เออ ทำอย่่างไรถึึงจะได้้เป็็นญาติิของศาสนาพุุทธ พระอรหัันต์์องค์์หนึ่ง่ก็็บอกว่่า ให้ท่้ ่านทำอย่่างนี้้ ให้ท่้ ่านเอาเชื้้อสายของท่่านไปบวชซะ เลยเอาลููกชาย ลููกสาวบวช สำเร็็จอรหัันต์์ทั้้งสองเลย 159

ทีนี้ก็ตรวจดูว่าพ่อตายแล้วไปอยู่ไหนปรากฏว่าตายแล้วไปเป็นงูเหลอมยักษ์อยู่ ื ดูสวรรค์ก็ไม่เห็น ดูนรกก็ไม่เห็น ไปดูกลุ่มสัตว์จึงจะเห็นว่ากลายเป็นงูเหลือมยักษ์อยู่นั่น เลยไปช่วยให้พ่อถือศีล ๕ งูเหลอมยักษ์ก็เลยรับปาก ืเลยถอศีล ื๕ บางครั้งก็มีเทวดาแกล้งตายเป็นสัตว์เป็นอะไรให้งูเหลอมยักษ์กิน ื พองูเหลือมยักษ์ตะครุบปั๊บก็ดิ้น พอดิ้นงูเหลือมยักษ์ก็ปล่อยก็เลยไม่มีอาหารจะกิน พอ ๗ วันก็ตาย ตายไปเป็นเทพบุตร จึงมาเกิดใหม่อีกทีเป็น ท่านพ่อลีเขาว่ากันนะ สร้างบารมีกว้างใหญ่ไพศาล หาอาหารกินไม่ได้ก็ตายน่ะสิภายใน ๗ วัน นั่นแหละตาย ตายไปเป็นเทพบุตร แล้วก็เป็นท่านพ่อลี จนมาสร้างวัดอโศการามนั่นแหละ ที่ประเทศอินเดียก็มีเมืองปาตลีบุตร ชื่อเดียวกันน่ะ อโศการาม 160

เทศน์์อบรมพระ-ฆราวาส ๒๑ สิิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ ศาลาวััดป่่านาบุุญ ตั้้งจิิตให้้อยู่่ในฐาน ฐานที่่ท่่ามกลางอก ไม่่ไปข้้างหน้้า ไม่่ไปข้้างหลััง ไม่่ไปอดีีต ไม่่ไปอนาคต อดีีตมัันก็็หมดไปแล้้ว เอากลัับมาไม่่ได้้อนาคตก็็มายัังไม่่ถึึง เราไปหมายอะไรไว้้ก็็ไม่่สามารถเป็็นไป ตามที่่เราต้้องการได้ ต้้ ้องอยู่่ท่่ามกลาง เรีียกว่่าปััจจุุบัันธรรม เมื่อทำ ่บ่่อยๆเข้้าแล้้วจิิตมัันจะเป็็นหนึ่ง่ หายใจเข้าพุท หายใจออกโธอยู่ท่ามกลางอกนี่ ทำำ� ให้มากเจริญให้มากยนื เดินนั่งนอนทุกอิริยาบถ นั่นแหละที่เราเคลื่อนไหว ท่ามกลางหน้าอก มันก็จะเป็นกระดูกซี่โครงน่ะอยู่ตรงนั้น หายใจเข้าพุท หายใจออกโธ ผ่านหน้าอกนี่ เมื่อทำ�ำบ่อยๆ เข้า ก็กำ�ำหนดรู้รู้อยู่ในโครงกระดูก ให้ทำ�ำเอาถึงจะรู้ เป็นปัจจัตตัง รู้จำ�ำเพาะตน อย่าไปเอามาก มันคิดมาก จะเอาแบบนู้น จะเอาแบบนี้เราถนัดแบบไหนก็เอา มันจะถูกไหม ถ้าไม่ถูกก็ต้องเปลี่ยนให้มันถูกใจบางคนก็เพ่งดิน น้�้ำำ ไฟ ลมกระดูกก็เพ่งไปมันก็อยู่ในกายนี่แหละ เห็นโทษเห็นทุกข์มันที่มาเกิด แก่ เจ็บ ตายนี่ ให้พิจารณาบ่อยๆ เข้า มันก็จะรู้ขึ้น เอาละ ให้พวกเราไปพากันทำ�ำเอา พูดมากก็เอาไปคิดมาก พูดแต่น้อย ภาวนาให้มาก มันถึงจะ เห็นผลในการปฏิบัติ 161

เทศน์์อบรมพระ-ฆราวาส ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๓ วิิหารพระพุุทธเมตตา วััดป่่านาบุุญ สมบัติับ้ิ้านช่่องทิ้้งหมดเราดููประวัติัิใครก็็เหมืือนกัันแม่ชี่พิีิมพาก็็เหมืือนกััน ที่่อยู่่ในหนัังสืือที่่เขา เอามา เขาทิ้งเลยบ้าน สามีเขามีอยู่เขาก็ทิ้ง มันขนาดนั้นนะ ก็ต่างคนต่างอยู่ไง แม่ชีพิมพาก็บวชชี โยมผู้ชายนั้นก็บวชพระ เสร็จแล้วก็ต่างคนต่างไป หายเงียบ ผู้ชายไม่มีชื่อเสียงแต่แม่ชีพิมพามีชื่อเสียง โด่งดังแบบเดียวกับแม่ชีจันดีที่เป็นน้องสาวหลวงตามหาบัวนั่นดังนะมีชื่อเสียงโด่งดังมันน้อยมาก ผู้หญิงจะได้เนี่ย ฟังให้เข้าใจนะถ้าไม่เข้าใจเดียวหลงไปสละแล้วปล่อยไม่ออก๋ ทีนี้ทำำ� ไง เอาคนก็ไม่ได้ ื อยากกลับไปที่เก่า เอาคืนก็ไม่ได้ท่านบอกให้ระวังไว้ไม่ใช่ว่าเราจะทิ้งกันง่ายๆ ของเราไม่มีภาระ เราทิ้งได้ลูกก็ไม่มีเมียก็ไม่มีมีแต่เขาเอาลูกมาให้มีโยมผู้หญิงคนหนึ่งบอกว่า ถ้าท่านมาอยู่กับฉันนะ ฉันจะให้ที่นาร้อยกว่าไร่และมีเงินเลี้ยงท่านไปตลอดชีวิต เวลาได้ลูกมาลูกจะเป็น คนมีบุีุญมาเกิิดด้้วยเราไม่่เชื่อหรอก่เรื่องอะไรไปเอา ่บุุญของคนอื่นเขา่เราเอาบุุญเราดีีกว่่า เราจึึงไม่่เอา เขาชวนไปอยู่่ด้้วยเราไม่่เอา พอดีีสงสััยเราก็็ถามหลวงปู่่สิิมเนาะ“หลวงปู่่� ทำไมผู้หญิ้ งิคนนี้้�เขาติิดต่่อ จดหมายมาเรื่่�อย” หลวงปู่่สิิมบอก“เขาจะเอาท่่านสึกึ” โอ้้ยอย่่างนั้้นไม่่เอาแล้้ว ตั้้งแต่นั้้ ่นเลิิกเลยนะ ไม่่ติิดต่่อเลย แล้้วจนเดี๋๋�ยวเนี้้ยอายุุเขาดููเหมืือนจะ ๘๑ หรืือ ๘๒ นี่่แหละ ห่่างกััน ๑ ปีีเขาปีีเสืือ เราปีวัว เราไม่ไปยุ่งด้วยล่ะ มันเป็นอย่างนี้เราบวชแล้วนี่ เขาว่าจะได้ลูกมีบุญ เรื่องอะไรเราจะไปเอา ลูกมีบุญ เอาตัวเรามีบุญดีกว่า เราไม่เอาหรอก อันนี้เล่าให้ฟัง ไปว่าเขาไม่ได้เดี๋ยวเสียหายหมดนะ เขาจะโกรธ นี่ก็เป็นลูกเนี่ย เณรฟิวส์ เขาก็มาถวาย ถ้าเราแน่ใจ เราทิ้งจริงๆ มันถึงจะได้ถ้าเรายัง อยากกลับอยู่ไม่ได้ล่ะ เมื่อก่อนไปภาวนากับอาจารย์สมหมายที่มูเซอ กลางคืนผีมันร้อง โว้ยๆ เที่ยงคืนแล้ว อาจารย์ สมหมายบอกเรา เราไม่รู้นี่ เสียงผีเป็นอย่างไงอาจารย์สมหมายบอกนั่นเสียงผผีู้หญิงมันทุกข์มันไม่มี ที่ไป มันไม่มีพุทธศาสนา ตายแล้วก็วิญญาณเป็นผี (หลวงปู่่ไอ) นี่่แหละก้้อนทุุกข์ ป่์ ่วยให้้เห็็นนี่่ วัันนี้้ก็ป่็่วยอยู่่ ป่่วยให้้เห็็นแล้้วเคยไปถามหลวงปู่่แหวน “หลวงปู่่�เร่่งความเพีียรแล้้วเอาให้้มัันหมดกิิเลสไม่่ได้้หรืือ” หลวงปู่่ว่่า “ทำอย่่างนั้้�นไม่่ได้้ ค่่อยเป็็น 162

ค่่อยไป” จึึงเชื่่อหลวงปู่่ แล้้วหลวงปู่่ยัังบอกให้้ฟัังอีีก หลวงปู่่แหวนนะ “เดี๋๋�ยวแก่่ตััวแล้้วจะรู้้” เอ่่อ รู้้จริิงๆ ล่่ะ มัันรุุมเข้้ามาหมดล่่ะ โรคภััยไข้้เจ็็บ ทุุกข์์ต่่างๆ รุุมเข้้ามาหมด จงรู้้จัักว่่าถ้้ามาเกิิดก็็เป็็น อย่่างนี้้แหละทุุกข์์อีีก อีีกอย่่างหนึ่่ง การพยากรณ์์ไม่่มีี นัับข้้างหน้้าไม่่ได้้หรอก ไม่่สามารถจะนัับได้้ โสดาบัันยัังไม่่ได้ มี้ ีแต่กิ่ ินสุุรากัับเหล้้าเมาไปวัันๆ หนึ่ง่ ผู้้ที่่จะเข้้าถึึงพระพุุทธเจ้้านี่่ต้้องเป็็นโสดา ถึึงจะ เป็นลูกศิษย์พระพุทธเจ้า อย่างน้อยๆ ต้องโสดาก่อน ถ้าไม่ได้โสดายังไม่ได้เป็นหรอก เพียงแต่นับถือ เฉยๆความมั่นคงมันไม่มีมันพลิกไปพลิกมา เดียวเช๋ื่อเดียวไม่เช๋ื่อโสดาเขาเห็นธรรมแล้วนี่ เห็นธรรม ขั้นที่หนึ่งแล้ว มันมีสี่ขั้น โสดาบัน สกิทาคามีอนาคามีอรหันต์มีสี่ขั้น เมื่อทำ�ำถึงจุดนั้น มันเข้าโสดา แล้วมันรู้มันรู้เอง ไม่ใช่ไปถามคนอื่น มันไม่ใช่มันรู้อยู่ในจิตนี่ สมัยพุทธกาลพระพุทธเจ้าเทศน์นี่นับ ไม่ถ้วนเลยโสดาสกิทาอนาคาอรหันต์นี่สอนให้สำำ� เร็จนี่ ในมหาสมัยสูตรมีเป็นแสนโกฏิหนึ่งล้านๆ ฉลองเข้าพรรษาคุยเรื่องธรรมะให้ฟังกันไม่มีอะไรมากหรอกเนี่ยเมื่อก่อนที่เที่ยวดอยแม่สรวยเนี่ยมี เหลือองค์เดียวแล้ว อาจารย์เสถียร เหลือองค์เดียว อาจารย์สมหมายไปแล้ว เผาแล้ว ใครมีอะไรสงสัยธรรมะ ถามได้นะ (โยมถามปัญหา) ก็พิจารณากายสิเราหลงร่างกาย กระดูกผีเห็นเป็นสวยเป็นงาม ใช่หรือเปล่า พิจารณาให้ได้สิ ถ้าพิจารณาได้จิตมันจะถอนออก ความยินดีพอใจนั่น พิจารณาร่างกายทุกอย่างในร่างกายพิจารณา ได้หมด อุจจาระ ปัสสาวะ พิจารณาหมด กินเข้าไปอาหารก็ไปเป็นอุจจาระใช่ไหม ถ่ายออกมาใช่ไหม มันมีดีที่ไหนร่างกายเนี่ย พิจารณาเข้าไปสิทุกวันนี้ถึงไม่หิวไง กินน้อย มันไม่สนใจ มันไม่หิว ไม่ได้ อยากอะไรดูเข้าไปสิร่างกายดูเข้าไปมีอะไรสวยงามดูเข้าไปเนี่ย ตั้งแต่เราคุยใส่กันไม่ได้ถูฟันเหม็น นะเนี่ยเหม็นคลุ้งเลยนะ พอถูฟันก็ค่อยยังชั่วหน่อยใกล้กันไม่ได้หรอกมันมาจากไหนมาจากในท้องนี่ มันย่อยอาหารแล้วมันเน่า เน่าแล้วกลิ่นมันออกมา ใช่อย่างนี้หรอเปล่า ื กลิ่นออกมาฟุ้งเลย ฟังรู้หรอเปล่า ื ฟังธรรมะนี่รู้หรือเปล่า รู้ก็ปฏิบัติเอาสิธรรมะอยู่ในตัวเรานี่ทั้งหมดแหละ ไม่ต้องไปหาเอาข้างนอก (โยมถาม จะรู้้ได้้อย่่างไรว่่าปฏิิบััติิถููก) ถ้าเราปฏิบัติถูกมันก็ปล่อยวางน่ะซิมันปล่อยวางมันเกิดความเบื่อมันปล่อยออก ตอนแรกเรา ปฏิบัติเราก็ไม่รู้หรอกเราเพิ่งมารู้ตอนแก่นี่ร่างกายนี่มันทุกข์จริงๆ ใครมาบอกว่าดีอย่างไร เราไม่เอา ด้้วยหรอก ใครมาบอกโพธิิสััตว์์ดีีอย่่างนู้้นอย่่างนี้้ เราไม่่เอาด้้วยหรอก หลวงปู่่แหวนก็็บอกเหมืือนกััน 163

คนจัันทบุุรีีมาบอกว่่าเขาปรารถนาโพธิิสััตว์์หลวงปู่่แหวนก็็บอกว่่า “เอ้้อ อนุุโมทนาด้้วย ผู้้ข้้าบ่่เอา นำเน้้อ” คืือข้้าพเจ้้าไม่่เอาด้้วยนั่่นแหละ โพธิิสััตว์์หลวงปู่่แหวนว่่าไว้้อย่่างนี้้ คนนั้้นเป็็นแม่่ชีีบอกว่่า “หลวงปู่่� ฉัันอธิิษฐานเป็็นพระพุุทธเจ้้า ขอให้้สำเร็็จโพธิิญาณ” “เอ้้อ อนุุโมทนาด้ว้ย ผู้้ข้้าบ่่เอานำเน้้อ” ถ้้าปรารถนาโพธิิสััตว์์แล้้วกลัับมาเป็็นอรหัันต์์ยาก สละยากมาก ก็็ต้้องอยู่่ดัันทุุรัังไปอย่่างนั้้นแหละ หลวงปู่่มั่่นเข้้าป่่าเสีียสละชีวิีิตถึึงจะรอด จึึงได้้มาสอนคน ท่่านไปอยู่่ถ้้ำสาริิกาจึึงได้้ธรรมะผุุดขึ้้น จึึงได้้ มาสอนคน ตอนนั้นได้ขั้นสาม อนาคามีเพราะเสียสละชีวิตไง เอ้อ วันนี้กินอาหารแล้วเป็นอย่างเก่า ก็ขอตาย สุดท้ายก็เลยรอด เลยรู้ขึ้นมาว่าคนที่เป็นเจ้าพ่อถ้�้ำำปลอมเข้ามามาขอขมา ที่แท้เป็นยักษ์มี อำ�ำนาจอยู่ในถ้�้ำำ เขาจะฆ่าท่านแต่ฆ่าไม่ลง นี่อ่านประวัติหลวงปู่มั่น ไปอ่านเจอมา หลวงปู่่สิิมมัักจะเทศน์์อยู่่ “ผู้้รู้้อยู่่ ณ ภายใน นั่่�นคืือตััวจิิตดั้้�งเดิิม อย่่าเอาจิิตส่่งออกนอก ให้้จิิต ส่่งเข้้าใน ผู้้รู้้อยู่ ณ ภายใน”่ นี่่หลวงปู่่สิิมท่่านสอนนะ ผู้้รู้้แท้้ๆ มัันไม่่ออกมา มัันอยู่่นิ่่ง อัันนั้้นวิิญญาณ ที่่มัันออก ตััวแท้้มัันจะอยู่่ข้้างใน ให้้รู้้อย่่างนี้้แล้้วก็็ปฏิิบััติิเอาเถอะมัันจะเห็็น ไปคิิดเรื่่องนู้้นเรื่่องนี้้ คุยสารพัดไม่ได้เรื่อง ต้องนิ่งดูจิตให้มันรู้อยู่ข้างในอย่าส่งออกใครทำำ�อะไรเรื่องของเขา เราไม่ยุ่งที่ว่า จิตหลอกนี่เราโดนมาเยอะ จะหลอกให้สึก หลอกให้ไปอยู่บ้านไม่เอา รู้ทันมันให้ภาวนา จะไปยุ่งกับ บ้านกับช่อง ไม่ไป ร้านอยู่ลำ�ำปาง น้องก็มาดูหลวงพี่อยู่อย่างไร ดูสักหน่อย ดูเสร็จเขาก็กลับ เราก็อยู่ เฉยๆ ก็ดูจิตดูใจเอาสิดูให้รู้เท่าแล้วก็ปล่อยวาง มันไม่มีอะไรสักอย่าง กายเขากายเราเหมือนกัน อย่าดูแต่กายเขา กายเราก็สกปรกเหมือนกัน เราต้องย้อนมาดูเอง 164

บทสนทนาระหว่่างพระราชวชิิรกิิจโกศล (หลวงปู่่�กวง โกสโล) กัับพระราชพััชรมานิิต (พระอาจารย์ ์ อััครเดช (ตั๋๋�น) ถิิรจิิตโต) ณ กุ ุฏิิวััดป่่านาบุุญ วัันที่่� ๒๒ พฤศจิิกายน ๒๕๖๔ หลวงปู่่� : ที่่แม่่จัันนะ มัันเป็็น วััด วััดร้้าง ไม่่มีีพระอยู่่ มีีแต่่ผีีตายเต็็มหมด (หััวเราะ) กลางคืืน เรารู้้ ผีีเดิินเต็็มไปหมด ซากศพ และท้้องๆ ใบใหญ่่ๆ เหมืือนกัับเราเนี่่ย กลางคืืน ตกใจ ก็็นอนอยู่่ใน วััดเขา วััดร้้าง แม่่จััน ไอ้้ที่่เขาปลููกสัับปะรดนั่่นหนะ เขาเรีียกนางแล พระอ.ตั๋๋�น : หลวงปู่่ไปอยู่่กี่่รููปครัับ หลวงปู่่�:สมััยเราเป็็นเด็็กอายุุ๕ ขวบเราเคยไปอยู่่ที่่นั่่น/(ไปกัันกี่่รููป) ไปเฉพาะเรา ตรงนั้้นเพื่อน่ ไม่่มีีหรอก คนเดีียวเราก็็ไป ถ้้ามัันจะใกล้้ๆ เข้้ามา รีีบวิ่่งหนีีจบ(หััวเราะ) เราไม่่ตาย/ เอ้้า ตอนเด็็ก มันยังกลัวอยู่นี่ บวชใหม่ๆ อ่ะ ตอนหลังไม่กลัวแล้ว เจอเยอะ ไปในกาญจนบุรีญี่ปุ่นก็ตาย คนไทย ก็ตาย ยุโรปก็มีแขกก็มีเขาจับได้เอามาทำ�ำสะพานข้ามแม่น้�้ำำแคว ใครไม่ทำ�ำ ฆ่ามันเลย(หัวเราะ) 165

หลวงปู่่� : ข้้อปฏิิบััติิที่่ได้้๕๐ กว่่าปีีถึึงจะเจอ เห็็นอย่่างนี้้ เราอยู่่คนเดีียว นิ่่ง คนมาอยู่่ด้้านข้้าง ผู้้หญิิง ผู้้ชาย ไม่่รู้้ ไม่่เอะใจ มองมัันเป็็นซากศพ (หััวเราะ) มัันเคยมีีไหม ๕๐ ปีีแล้้ว ซากศพตาย นอนเกลื่่อน คนตายกลายเป็็นซากศพ เดี๋๋�ยวนี้้ก็็เป็็นอยู่่ซากศพ แต่่เราไม่่รู้้ มัันเน่่าทั้้งหญิิงชาย ทุุกวััน ขยายออกๆ จากท้้องเราหลายโรคๆ ถ้้าผู้้หญิิงทำได้้หนา ไม่่มีีผู้้ชายนะ สำเร็็จตั้้งหลายคนแล้้ว (หมู่่นี้้ เขาๆ ไรอะ แม่่ชีีพิิมพา นี่่ไป หมดแล้้ว) ไปจริิงๆ นะ ไม่่น้้อยกว่่าอนาคามีีนะ (หััวเราะ) ไม่่ต่่ำหรอก ไปสููง เรายัังพิิมพ์์ไว้้เลยเนี่่ยแม่ชี่พิีิมพา พิิมพ์์เก็็บไว้้ตรงนี้้ (หััวเราะ)มาเยอะๆ ก็็ไม่ว่่ ่าหรอกมาเที่่ยวกััน นี่หลวงปู่สั่งให้ทำ�ำเหมือนไหม(ชี้นิ้วไปที่วิหารหลวงพ่อเศียร) ท่่านจา: หลวงพ่่อเศีียร ครัับ หลวงปู่่� :ทองคำทั้้งนั้้นนะ เขามีีทองทีีละบาทเราบอกว่่า ดีีแล้้ว ได้้ไป ๑๐ บาทเราไม่่ได้้ขอใคร เข้าไปใส่เลยมันมีเจ้าภาพเนาะมันเหมาหมดเลยสองแสนห้าหมื่นค้าทองคำำ � เหมามาใส่ทองทั้งนั้น ดูสิเสร็จแล้วก็ไม่ใช่ของเรา เพราะเราเอาไปไม่ได้(หัวเราะ) เข้าใจเนาะ ทิ้งเอาดิแล้วก็ไปเลย ถ้าเรา อยากไปเมื่อไหร่ (หัวเราะ) จมูกก็ไม่ได้ปิด เสียมารยาทหน่อย เพราะเราไม่ยอมเป็น ไม่เอาอะ โรคโควิด ๑๙ ไม่เอาอะ (หัวเราะ) ถ้าป่วย นอนตั้งหลายวัน เดินไม่ได้เลย ตอนนี้เดินได้ยังดีอยู่ ตอนนั้นเดินไม่ได้เนาะ พระอ.ตั๋๋�น : ตอนนี้้หลวงปู่่แข็็งแรงแล้้วเนาะ หลวงปู่่� : ป่่วยแต่่กายแต่่ใจยัังคุุมอยู่่ มัันเหนื่่อยเนาะ แก่่แล้้ว หลวงปู่่� : เนี่่ยพอภาวนาๆ ไป จิิตมัันปั๊๊ป นิ่่ง เอ้้า นี่่จิิต เราเป็็นหนึ่่งนิิ(หััวเราะ) มัันเป็็นแบบนี้้นะ ไม่่ได้้แกล้้งเป็็นนะ มัันเป็็นเองเราทำมาเยอะแล้้วไม่่เห็็นสัักทีว่ี่าอสุุภะมัันเป็็นยัังไง พอเข้้าใจตรงนี้้ละปล่่อยวางเลยเราเหมืือนเขา เขาเหมืือนเรา สกปรกเหมืือนกัันหมด ไม่่มีีใครดีีกว่่าใครเลย หลวงปู่่� : เอ้้า ใครสงสััยอะไรก็็ถามสิิ(หััวเราะ) มีีหนึ่่ง ไม่มี่ ีสองเน้้อให้มั้ันเหลืือหนึ่งเ่ดีียวให้้ไปอ่่านของหลวงพ่่อเปลี่่ยน 166

หลวงปู่่ตื้้อ ที่่ท่่านนิิพพาน มาจริิงๆ นะ แต่่ก่่อนพิิมพ์์ของหลวงปู่่หลวงก็็ไม่่ยอมพิิมพ์์ตอนหลััง หลวงพ่่อเปลี่่ยนพิิมพ์์ ไม่่มีีใครว่่าอะไรเลย (หััวเราะ) ไปหาหลวงปู่่ตื้้อ / ชุุดที่่หลวงปู่่หลวงว่่าน่่ะ เขาไม่่ให้้พิิมพ์์ ชุุดนั้้นเลยหายไปเลย เราอ่่านแล้้วมัันหายไป ไปหาที่่ไหนก็็ไม่่มีีเขาเก็็บหนีีหมด กำลััง จะตายก็็เลยเล่่าให้้ฟััง พระอ.ตั๋๋�น : หลวงปู่่หลวงว่่าไงครัับ หลวงปู่่� : จิิตมัันนี้้มีีกำลััง มัันก็็สว่่าง ในโลกสวรรค์์๑ วััน อยู่่ในวััดเรา ๑๐๐ วััน ถึึงจะเท่่า ฟังเข้าใจไหมทุกวันได้ยินเสียง เดียวเร๋ื่องนั้นเรื่องนี้ขี้เกียจฟังอยู่ข้างบนนี่ ได้ยินเสียง ฟังดีจัง ได้ยิน มันพูดอะไรรู้หมด แต่คนพูดไม่รู้เรื่อง เทวดาพูดไม่รู้เรื่อง (หัวเราะ) หลวงปู่คุยกับท่านจาเรื่องสถานที่หลวงปู่หลวงได้ธรรมะที่โรงพยาบาลวิชัยยุทธ หลวงปู่่�: ท่่านอยากไปตั้้งนานแล้้วแต่ลูู่กศิิษย์์บริิวารท่่านเยอะ ผลสุุดท้้ายป่่วยเลยไปภาวนาสำเร็็จ ที่นั่น เราเคยไปฉันข้าวแล้วก็กลับ มีพระเฝ้าอยู่รักษาอยู่ เลยไม่ไปรบกวนเขา ท่่านจา : หลวงปู่่เคยไปเยี่่ยมหลวงปู่่หลวงฉัันข้้าวที่่นั่่น หลวงปู่่หลวงท่่านเล่่าว่่าสว่่างทั้้งกลางวััน และกลางคืน ท่านได้ธรรมะที่นั่น หลวงปู่่�: ที่่ท่่านคุุยให้ฟั้ ังลงพิิมพ์์ในหนัังสืือสว่่างทั้้งกลางวัันกลางคืืน คิิดดูสิูิกลางคืืนสว่่างกััน ที่ไหน มึด แต่ท่านสว่าง แจ้ง กลางคืนกลางวันเหมือนกัน 167

อุบายลงรักปิดทองฝึกสมาธิ ณ วััดป่่านาบุุญแห่่งนี้้ มีีเรื่่องพิิเศษอีีกเรื่่องหนึ่่ง กล่่าวคืือ มีีใบโพธิ์์ที่่มีีขนาดใหญ่่มาก ผลิิใบ ออกมาเสมอ แล้้วหลวงปู่่กวงก็็จะให้้นำมาลงรัักปิิดทองเพื่่อเก็็บรัักษาใบโพธิ์์เอาไว้้ ซึ่่งบางทีีท่่านก็็ นำมาแจกญาติิโยมบ้้าง บางรายก็็นำใบเปล่่าๆ ไป แล้้วให้้ร้้านทองเขาช่่วยปิิดทองเอง ซึ่่งต่่างก็็ดีีใจ กัันมาก เพราะใบโพธิ์์ที่่มีีขนาดใหญ่่อย่่างนี้้หาดููได้้ยาก หลวงปู่่ท่่านบอกว่่า “เราก็็เที่่�ยวไปเกืือบทั่่�ว ประเทศแล้้ว ก็็ยัังไม่่เคยเห็็นใบโพธิ์์�ที่่�ไหนใหญ่่เท่่าที่ ่� นี่ ่� มาก่่อน” และมีีครั้้งหนึ่่ง ท่่านออกอุุบายให้้ลููกศิิษย์์ที่่เป็็นแม่่ชีีชาวสิิงคโปร์์คนหนึ่่ง ชื่่อ เหมยหลุุน ซึ่่งปััจจุุบัันบวชเป็็นแม่่ชีีมาได้้หลายสิิบพรรษาแล้้ว ให้้ลองลงรัักแล้้วก็็ปิิดทองใบโพธิ์์ด้้วยตััวเอง ซึ่่งต้้องใช้้ความอดทนและความประณีีตเป็็นอย่่างมาก เพราะขณะปิิดทองคำเปลวนั้้น จะหายใจแรง ก็็ไม่่ได้้เพราะจะทำให้้ทองคำปลิิว ต้้องค่่อยๆ ผ่่อนลมหายใจ ปรากฏว่่าแม่่ชีีได้้ทำการปิิดทองทั้้งคืืน พร้้อมกัับกำหนดจิิตบริิกรรมภาวนาไปด้้วยทำให้คืื้นนั้้นจิิตของแม่ชี่ ีสงบลงเป็็นสมาธิ จึึ ิ งได้้มาขอบคุุณ หลวงปู่่ที่่ได้้ให้้อุุบายภาวนาแก่่ตนแต่่การปิิดทองนี้้ สมััยก่่อนหลวงปู่่ก็็สามารถทำได้้โดยไม่่แพ้้ยางรััก แต่่เมื่่ออายุุมากขึ้้นมีีอาการแพ้้ยางรััก จึึงได้้ให้้ลููกศิิษย์์ทำแทน ภาพใบโพธิ์์�ใหญ่่ปิิดทองคำเปลว ภาพหลวงปู่่�ฝากทููลเกล้้าฯ ถวายใบโพธิ์์�ใหญ่่ปิิดทองคำเปลวแด่่ในหลวง คราวเมื่่�อในหลวงพระราชทานรถไฟฟ้้า 168

หลวงปู่่�กวง โกสโล ปลููกต้้นโพธิ์์�อิินเดีียบริิเวณกุุฏิิบนเขา ๓๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ 169

170

เรื่องเล่าสภากาแฟนาบุญ เรื่่�อง ปวดหูู สมััยที่่หลวงปู่่ท่่านธุุดงค์์อยู่่กัับชาวเขา ด้้วยความที่่หลวงปู่่เป็็นคนอารมณ์ดี์ ท่ี ่านจึึงชอบหยอกล้้อ เล่นกับชาวเขา มีอยู่วันหนึ่ง ชาวเขาเข้ามาหาท่านที่กระท่อมกุฏิที่พักเพื่อมาขอยากินแล้วก็พูดว่า โยมชาวเขา : หลวงพ่่อๆ ขอยาหน่่อย หลวงปู่่� : ยาอะไร โยมชาวเขา : ยาแก้้ปวดหููยาแก้้ปวดหููมีีไหม หลวงปู่่� : ยาอะไรแก้้ปวดหููไม่่รู้้จััก (อันที่จริงท่านทราบอยู่แล้วว่าคงจะพูดไม่ถูก เลยแกล้งถามต่อไปว่า) หลวงปู่่� : หููอยู่่ตรงไหน โยมชาวเขา : หููอยู่่บนเพ่่นะ (พร้้อมกัับเอามืือวางไว้้บนหััว) หลวงปู่่� : อ๋๋อๆ ถ้้าหููอยู่่บนเพ่่น่่ะมีี(หมายถึึงหััว) แต่่ถ้้าอยู่่ตรงนี้้น่่ะ (อยู่่ที่่หูู) ไม่่มีี โยมชาวเขา : ฮ่่าๆ 171

เรื่่�อง มัันไม่่ใช่่ ครั้้งหนึ่ง่มีีแมลงมาทำรัังอยู่่ด้้านในของระฆัังที่่แขวนอยู่่บริิเวณใกล้้ๆ กุฏิุิเก่่าของหลวงปู่่ พอหลวงปู่่ ท่่านเห็็น ท่่านก็็เลยให้ลูู้กศิิษย์์ไปเขีียนป้้ายบอกเอาไว้ว่้่ามีรัีังของแมลงอยู่่ ให้้ระวัังมัันต่่อยเอา ลููกศิิษย์์ ก็็ไปเขีียนแล้้วก็็ผููกเอาไว้้แต่่ด้้วยความที่่ไม่่รู้้จัักว่่าตััวอะไร เลยเดาว่่ามัันน่่าจะเป็็นตััวผึ้้ง ก็็เลยเขีียน เอาไว้้ว่่า ห้้าม ตีีระฆััง มีีผึ้้งอยู่่ด้้านใน ผ่านมาอีกวันพอท่านเห็นก็ให้แก้ไขแต่คนเขียนคนเดิมเขาไม่อยู่แล้วจงให้ลูกศิษย์อีกคนเขียนใหม่ ึ แทน หลวงปู่ท่านบอกว่า “เขาเขียนไม่ถูกนี่ไม่ใช่ตัวผึ้งนี่มันแตนแต่ไม่ต้องเอาของเก่าออกนะเขียนแล้ว ติดเพิ่มเข้าไป เขาจะได้รู้ว่าที่เขาเขียนน่ะมันไม่ถูก” เรื่่�อง พระกลััวระเบิิด ครั้้งหนึ่่งเวลาเย็็นก่่อนสรงน้้ำหลวงปู่่ บุุรุุษไปรษณีีย์์นำพััสดุุมาส่่ง พระกัับโยมที่่อยู่่ตรงนั้้น ก็็คุุยกัันว่่า ข้้างในคืืออะไร เพื่่อที่่จะประเคนให้้กัับพระ ในระหว่่างที่่กำลัังเดากัันอย่่างสนุุกสนานว่่า ข้้างในกล่่องมีีเสีียงดััง ติ๊๊�ก ติ๊๊�ก ของนาฬิิกาหรืือเปล่่าเพราะกลััวจะเป็็นระเบิิด หลวงปู่่ก็็นั่่งสููบบุุหรี่่ฟััง อยู่่เฉยๆ แล้้วสัักพัักระเบิิดก็็ลงจริิงๆ แต่่เป็็นระเบิิดจากหลวงปู่่ “มััวกลััวแต่่จะเป็็นระเบิิดนั่่�นแหละ แต่่ไม่่กลััวจะผิิดพระวิินััย” แล้้วท่่านก็็สอนต่่อว่่า ให้้โยมเขาเปิิดดููเสีียก่่อน ก่่อนที่่จะรัับประเคน เพราะอาจจะเป็็นอาหาร ถ้้ารัับประเคนแล้้วพรุ่่งนี้้ก็็ฉัันไม่่ได้้เพราะจะเป็็นอาบััติิ 172

เรื่่�อง ถามมัันดูู โยมผู้้หญิิงคนหนึ่่งมาถามหลวงปู่่ว่่า : นั่่งภาวนามา ๒ ชั่่วโมง แล้้วมีีเวทนามากจะทำอย่่างไรดีี ท่่านก็็ตอบว่่า : “ปวดไม่่ใช่่เรา เราไม่่ใช่่ปวด ปวดไม่่ใช่่ใจ ใจไม่่ใช่่ปวด ถามมัันดูู มัันปวดที่ ่� ตรงไหน” เรื่่�อง มัันเพลิิน หลวงปู่่ท่่านเล่่าว่่า “ท่่านพ่่อลีีเทศน์์สอนโยมว่่า เสีียงจิ้้�งหรีีดร้้อง ช้้าง ม้้า วััวควายร้้อง มัันเป็็น อริิยสััจ ๔” โยมก็็ถามว่่า มัันเป็็นได้้อย่่างไร ท่่านพ่่อก็็ตอบสั้้นๆ ว่่า มัันเพลิิน” หลวงปู่่ก็็บอกต่่อว่่า “ลองพิิจารณาดููซิิว่่า มัันเป็็นอริิยสััจได้้อย่่างไร หััดใช้้ปััญญาบ้้าง ฝึึกเอาไว้้” พอตอนเย็็นท่่านก็็พููดเรื่่องเดิิมอีีกแล้้วก็็อธิิบายว่่า “มัันเป็็นสมุุทััย มัันเพลิิน มัันหลง ต้้องเฉลย เพราะบางคนตอนนี้้�ก็็ไม่่เข้้าใจ เผลอๆ พรุ่่งนี้้�ก็็คิิดไม่่ออก ชาติิหน้้าก็็ยัังคิิดไม่่ออก ฮ่่าๆ” เรื่่�อง ไหวพริิบดีี เคยฟััง สส. เขาประชุุมสภาอยู่่ครั้้งหนึ่่ง พููดไปพููดมาเขาก็็พููดว่่า ฝนตกขี้้หมููไหล คนจััญไรมา พบกััน ก็็มีีคนค้้านบอกว่่าพููดแบบนี้้ไม่่ได้้ให้้ถอนคำพููดไม่่สุุภาพ สส.คนนั้้นก็็บอกว่่า เอ้้าถอนก็็ได้ ถ้้ ้าอย่่างนั้้นพููดใหม่ ฝ่นตกขี้้หมูตุ๋๋ ูนคนมีบุีุญมาพบกัันไหวพริิบ เขาดีีจริิงๆ แก้้ได้้รวดเร็็วทัันควััน 173

เรื่่�อง “รู้้เท่่า ปล่่อยวาง” โยมผู้้ชายคนหนึ่่งเมื่่อลงรถก็็มีีท่่าทางตื่่นเต้้นและรีีบร้้อนเข้้ามากราบหลวงปู่่ แล้้วก็็พููดขึ้้นว่่า “ถ้้าไม่่มีีเรื่่�องวัันนี้้�คงไม่่ได้้มาหรอกครัับ” หลวงปู่ท่านก็นั่งสูบบุหรี่อยู่แล้วก็มองไปที่โยมอย่างสงบ โยมก็ได้ถามหลวงปู่ต่ออีกว่า โยม : หลวงปู่่ครัับผมภาวนาแล้้วมัันรู้้สึึกว่่า หลวงปู่่� : ให้้รู้้เท่่าแล้้วปล่่อยวางซะ โยม : ลููกชายผมก็็ไม่่รู้้ตััวเอง ทำอะไรก็็ไม่่ทำ ตื่่นก็็สาย บอกก็็ไม่่ฟััง ผมไม่่รู้้จะทำอย่่างไร หลวงปู่่� : ให้้รู้้เท่่าแล้้วปล่่อยวางซะ โยม : รถยนต์์ผมก็็เอาไปชนกัับเขาอีีก มัันหลายเรื่่องเลยตอนนี้้ หลวงปู่่� : ให้้รู้้เท่่าแล้้วปล่่อยวางซะ โยม : โจรก็็มาขโมยของผมอีีก โจรอ่่ะ หลวงปู่่� : ให้้รู้้เท่่าแล้้วปล่่อยวางซะ โยม : แล้้วหลวงปู่่จะให้้ผมทำอย่่างไร ผมทุุกข์์มากเลยครัับ หลวงปู่่� : ก็็บอกอยู่่นี่่ไง ให้้รู้้เท่่าแล้้วปล่่อยวางซะ ไม่่ต้้องไปห่่วงคนอื่่น ช่่วยตััวเจ้้าของเอง ตายแล้้วก็็เอาไปไม่่ได้้สัักอย่่าง เอ้้า ฟัังเข้้าใจแล้้วก็็ไปภาวนาเอาเองนะ 174

เรื่่�อง ให้้ไปดููอสุุภะ พระได้้ขออนุุญาตหลวงปู่่ไปดููการผ่่าศพเพื่่อพิิจารณาอสุุภะที่่โรงพยาบาลสวนดอก ท่่านก็็อนุุญาตแล้้วได้้บอกว่่า “ให้้ไปดููนะ จะได้้พิิจารณาว่่าร่่างกายนี่่�มัันเป็็นทุุกข์์ มัันมีีแต่่ทุุกข์์ ทั้้�งนั้้�น เดี๋๋�ยวก็็เจ็็บ เดี๋๋�ยวก็็ป่่วย ใครรู้้แล้้วเขาก็็พิิจารณาออกจากทุุกข์์ ส่่วนใครที่่�หลงอยู่่ก็็หาเงิินกัันอยู่่ อยากมีีเยอะๆ อยากได้้เยอะๆ สุุดท้้ายก็็เอาไปไม่่ได้้ ไม่่ได้้อะไรสัักอย่่าง เรามีีบุุญที่่�ได้้มาบวช ก็็ให้้ พิิจารณาให้้เต็็มที่ ่� ว่่ามัันมีีแต่่ทุุกข์์ ให้้ไปดููอสุุภะนี่่�แหละ จะได้้เห็็นความเป็็นจริิง” เรื่่�อง ใครให้้มาเกิิด เวลาที่่มีีคนมากราบเรีียนฟ้้องหลวงปู่่ว่่าโดนคนอื่่นด่่าว่่ามา หลวงปู่่ท่่านมัักจะเล่่าว่่า “แม่่ชีีที่่�วััดหลวงปู่่�หลวงมาฟ้้องหลวงปู่่�หลวงว่่า เขาด่่าดิิฉััน เอาดิิฉัันไปนิินทาว่่าร้้าย ดิิฉัันมีีแต่่ ทำดีี เขาก็็ยัังว่่าดิิฉัันอยู่่ หลวงปู่่�หลวงท่่านก็็บอก ไม่่อยากให้้เขาด่่า ก็็อย่่ามาเกิิด” เรื่่�อง เตะตััวเอง หลวงปู่่ท่่านเมตตาสอนครููบาองค์์หนึ่่งที่่กำลัังถููกกระทบอารมณ์์อยู่่ ท่่านปรารภว่่า “มัันเป็็นทุุกข์์ก็็ให้้ละเสีีย วางเสีีย อย่่าไปยึึด เขามาว่่าเราก็็ละ เขาชมมาเราก็็ละ ดีีก็็ปล่่อยวาง ชั่่�วก็็ปล่่อยวาง ใครเขาทำไม่่ดีีก็็อย่่าไปว่่าเขา ให้้ดููที่ ่� ตััวเรา หลวงปู่่�ชายัังเคยสอนลููกศิิษย์์ มีีศิิษย์์คนหนึ่่�งมาถามท่่านว่่า คนนั้้�นทำไม่่ดีีอย่่างนั้้�นอย่่างนี้้� หลวงปู่ช่� าบอกว่่า ท่่านจงดููตัวท่ั ่านเอง อย่่าไปดููผู้้อื่่�น นึกว่ึ ่าเจ้้าของไปเตะผู้้อื่่�น ที่่�แท้ก็้็เตะตัวัเจ้้าของเอง จำเอาไว้้ ถ้้าไม่่อยากร้้อนก็็ต้้องปล่่อยวางให้้ได้้” 175

เรื่่�อง เอามีีดตััดชั๊๊�วเลย พระอาจารย์์ท่่านหนึ่่งที่่สนิิทสนมกัับหลวงปู่่มานานได้้พาหมู่่คณะมากราบคารวะ แล้้วขอให้้ หลวงปู่เทศน์สอนก่อนจะกลับ พระอาจารย์์ : ขอธรรมะเด็็ดๆ ให้้ลููกหลานหน่่อยครัับผม หลวงปู่่�:จะมีีอะไร ก็พิ็ ิจารณากายให้้มากๆ มัันเป็็นก้้อนอสุุภะ ก้้อนสกปรกทั้้งก้้อน พิิจารณาไป เรื่อยๆ ก็ค่อยถอน ค่อยๆ วางไปเรื่อยๆ ห่างออกจากกามเอง ดูไปเรื่อยๆ จนมันขาดไม่ติดกามอีก พระอาจารย์์: แล้้วถ้้ามัันยัังไม่่ขาดล่่ะครัับ หลวงปู่่� : ถ้้ามัันไม่่ขาดก็็เอามีีดตััดชั๊๊�วเลย ฮ่่าๆๆ เรื่่�อง กิิเลสมัันอยู่ ่ ที่่�ใจ โยมผู้้หญิิงคนหนึ่่งมาขอปรึึกษากัับหลวงปู่่ว่่าจะขออนุุญาตโกนหััวถวายเป็็นพุุทธบููชา โยม : หลวงปู่่เจ้้าคะ หนููจะโกนหััวดีีไหมเจ้้าคะ แล้้วแต่่หลวงปู่่จะพิิจารณาเจ้้าค่่ะ หลวงปู่่� : ก็็แล้้วแต่่ จะโกนก็็โกนสิิ โยม : สาธุุเจ้้าค่่ะ หลวงปู่่� : แต่่กิิเลสมัันไม่่ได้้อยู่่ที่่เส้้นผมนะ กิิเลสมัันอยู่่ในใจ โยม : เจ้้าค่่ะ หลัังจากโยมผู้้หญิิงคนนั้้นออกไป หลวงปู่่ท่่านก็็บอกว่่า “เจ้้าของจะโกนหััวแล้้วมาเกี่่ยวอะไร กัับเรา” 176

เรื่่�อง มีีแต่่ตาย มีีหลวงพ่่อองค์์หนึ่่งสอนลููกศิิษย์์ว่่า อย่่าไปร้้องไห้้เสีียใจเลย เมีียตายไปแล้้วทำใจให้้ได้้ แล้วทีตอนแม่หลวงพ่อตาย ทำ�ำไมร้องไห้ละครับ หลวงพ่อก็ตอบไปว่า อันนั้นมันเมีย อันนี้มันแม่ เรื่่�อง ช้้าง ตอนนั้้นเรีียนหนัังสืือครููเขาก็็สอนวิธีิีเขีียนจดหมายแล้้วก็็ให้นั้ ักเรีียนได้้ลองจ่่าหน้้าซองจดหมายเอง เราก็็เขีียน ทีนี้้ีเชีียงใหม่มั่ ันมีีถนนที่่เป็็นชื่อ่ช้้างหลายแห่่ง เราก็็เขีียนมั่่งจะเอาช้้างม่่อยก็็ไม่่เอา ช้้างคลาน ก็็ไม่่เอา ช้้างเผืือกก็็ไม่่เอา เราเขีียน ช้้างเหงาหลัับ พอครูไปอ่าน ครูก็ถาม มันอยู่ที่ไหนเนี่ยไอ้ถนนช้างเหงาหลับ เราก็็บอก ก็็ผมไม่่อยากเขีียน ช้้างม่่อย ช้้างคลาน ช้้างเผืือก ผมก็็เลยแต่่งเอาใหม่่เป็็น ช้้างเหงาหลัับ ครููหััวเราะใหญ่่เลย เรื่่�อง พระอรหัันต์์ พระอนาคามีี โดนไล่่ สมััยที่่ไปอยู่่กัับหลวงปู่่ตื้้อที่่วััดป่่าอาจารย์์ตื้้อ มีีพระกัับแม่่ชีีมาลำพัังกัันแค่่สองคนจะขออยู่่กัับ หลวงปู่่ตื้้อด้้วย เขาก็็ว่่า พระน่่ะเป็็นถึึงอรหัันต์์ ส่่วนแม่่ชีีน่่ะเป็็นถึึงอนาคามีี หลวงปู่่ท่่านก็พิ็ ิจารณาแล้้วก็็บอกว่่า“ไป ไป หนีีไปนะไอ้้สองคนนี้้� มัันคากัันอยู่ มัันไ่ม่่ใช่่อรหัันต์์หรอก มัันหัันก้้นใส่่กัันน่่ะสิิ” สองคนนั้้นรีีบเผ่่นเลย ฮ่่าๆๆ 177

เรื่่�อง กรรมเก่่า เป็็นที่่น่่าสัังเกตว่่ากุฏิุิของหลวงปู่่ทั้้งหลัังเก่่าและหลัังใหม่ที่่ ่เพิ่่งสร้้างเสร็็จจะมีีมดมาอาศััยอยู่่เป็็น จำำ�นวนมากและยังมีหลายชนิดด้วยโดยเฉพาะมดคันไฟตัวเล็กๆมักจะมากัดหลวงปู่เวลาท่านพักจำำ� วัด อยู่บ่อยๆ ถึงแม้หลวงปู่ท่านจะเอาน้�้ำำหวานมาล่อมันออกไปและพระก็ทำ�ำความสะอาดอยู่ทุกวันก็ตาม หลวงปู่่ท่่านเล่่าว่่า “สมััยก่่อนตอนเด็็กๆ เรายัังไม่่รู้้เรื่่�องอะไร มัันมีีมดแดงมาทำรัังที่่�หน้้าบ้้านที่ ่� ลำปาง เราเห็็นมดมัันเยอะไม่รู้้่ จะทำอย่่างไรก็็เลยเอากระดาษจุุดไฟเผามดมัันทั้้�งรัังเลย โอ้้โห ตอนหลัังนี่่� ไปอยู่่ไหนมัันก็็กััด พอจะนอนเดี๋๋�ยวมากััดอีีกแล้้ว กรรมเคยไปทำไว้้” อีีกเรื่่องหนึ่่งท่่านเล่่าว่่า “ตอนนั้้�น โมโห หมามัันเห่่าดัังไม่่ยอมหยุุด ไล่่ก็็ไม่่ไป เลยคว้้าไม้้ฟาด ลงไปกลางหลัังมัันเลย มัันถึึงหนีีตอนนี้้ก็�นึ็กถึึ ึงว่่า สงสััยที่่�เราปวดหลัังไม่่ยอมหายนี่่� น่่าจะเป็็นเพราะ ไปตีีหลัังหมาเอาไว้้ เรายัังจำได้้ว่่าฟาดไปอย่่างแรง มัันร้้องดัังแล้้ววิ่่�งจู๊๊�ดหนีีไปเลย” เรื่่�อง พรวัันเกิิด ลููกศิิษย์์ผู้้หญิิงคนหนึ่่งได้้มาขอพรเนื่่องในวัันเกิิดกัับหลวงปู่่ หลวงปู่่ท่่านก็็หยิิบหนัังสืือของ หลวงปู่่สรวง สิิริิปุุญโญ ซึ่่งเกศาของหลวงปู่่สรวงท่่านได้้กลายเป็็นพระธาตุุตั้้งแต่่ท่่านยัังมีีชีีวิิตอยู่่ให้้ แล้้วท่่านก็็บอกว่่า “เอ้้า เอาไปอ่่าน แล้้วไปปฏิิบััติิ จะได้้ไม่่ต้้องมาเกิิดอีีก” แล้้วท่่านก็็สอนอีีกว่่า “คนพ้้นทุุกข์์เขาจะยิ้ ้� มอย่่างเบิิกบาน ดููอย่่างแม่่ชีีพิิมพาก็็ยิ้ ้�มมีีความสุุข หลวงปู่่�แหวนก็็ยิ้ ้�มมีีความสุุข เราอยู่่กัับหลวงปู่่�แหวนมา ไม่่เคยเห็็นท่่านมีีทุุกข์์สัักทีี แต่่พวกเรานี่ ่� ยิ้ ้� ม แบบฝืืนๆ” 178

เรื่่�อง เตืือนไว้้ก่่อน ตอนนั้้นที่่เราไปพระบาทนาหงส์ ที่่ ์อยู่่หนองคายน่่ะ เราไปแล้้วเขาเล่่นเลขกัันน่่ะคนหนึ่งเขาขาย่ ที่่นาขายที่่นามีีเท่่าไหร่ซื้้่อหมดกะว่่าเอาละเป็็นเศรษฐีีแล้้วคราวนี้้ เขาให้้เลข พระบาทนาหงส์์ตรงนั้้น มีีรอยพระบาทแล้้วก็็มีีคนเข้้าทรงมาบอก ก็็เลยไปเล่่น ๓ งวด มัันออกต่่อกัันถููกหมด งวดที่่ ๔ ก็็เลย โปะเข้้าไปเลย หมดตััวเลย ที่่นาก็็ไม่่มีีเงิินก็็ไม่่ได้้กิิน โดนกิินหมด เนี่่ย หมดตััวอย่่างนี้้ เพราะฉะนั้นให้รู้ไว้คนเล่นเลข เราเตือนไว้ก่อนนะ เดี๋ยวจะหมดตัว อย่าไปเล่น อย่าไปหลง เดี๋ยวจะวิบัติพระพุทธเจ้าบอกว่ามันเป็นทางฉิบหาย เล่นการพนัน กินเหล้าเมายา เป็นนักเลงเจ้าชู้ เครื่องฉิบหายหมดล่ะ” เรื่่�อง ชื่่�อแปลก หลวงปู่่ท่่อนท่่านพููดเล่่นกัับหลวงปู่่หลวงว่่า “พระในประเทศไทยเนี่่�ย องค์์ที่ ่� ชื่่�อแปลกที่ ่� สุุด” ก็็หลวงปู่่�หลวงนี่่�แหละ หน้้าก็็หลวง หลัังก็็หลวง ฮ่่าๆๆๆๆ” 179

ขัันน้้ำมัันแตกแล้้ว เราก็็ทิ้้�งไป ขัันธ์์ ๕ มัันแตก เราก็็ทิ้้�ง ขัันธ์์ ๕ ไม่่ใช่่ของเรา เราไม่่มีีในขัันธ์์ ๕ ขัันธ์์ ๕ ไม่่มีีในเรา อย่่าไปยึึดเอาไปคว้้าเอา เพราะมัันปล่่อยวางไม่่เป็็น ให้้พิิจารณาไป ขัันธ์์ ๕ เป็็นทุุกข์์ ขัันธ์์ ๕ เป็็นอนิิจจััง ขัันธ์์ ๕ เป็็นอนััตตา รวมลงสู่่ไตรลัักษณ์์ ไม่่มีีใครเป็็นเจ้้าของ เราก็็ไม่่ใช่่เจ้้าของ คนอื่่�นก็็ไม่่ใช่่เจ้้าของ พิิจารณาให้้มัันดัับ มัันถึึงจะพ้้นทุุกข์์ได้้ 180

ละขันธ์ลาโลก พระราชวชิิรกิิจโกศล วิิ. (หลวงปู่่�กวง โกสโล) 181

วัันที่่� ๖ พฤษภาคม ๒๕๖๗ เวลา ๐๖.๐๐ น. หลวงปู่่�ออกรัับบิิณฑบาตครั้้�งสุุดท้้ายในชีีวิิต วัันที่่� ๖ พฤษภาคม ๒๕๖๗ เวลาบ่่าย หลวงปู่่�ชี้้�นิ้้�วสั่่�งให้้นำผอบมาบรรจุุพระบรมสารีีริิกธาตุุ เพื่่�อจะได้้นำไปประดิิษฐานบนยอดเจดีีย์์ที่่�วััดป่่าหมู่่ใหม่่ วัันที่่� ๓๐ เมษายน ๒๕๖๗ หลวงปู่่�ออกจากโรงพยาบาลนครพิิงค์์ และได้้แวะกราบหลวงปู่่�บััวเกตุุ ปทุุมสิิโร ที่่�วััดป่่าดาราภิิรมย์์ (พระอารามหลวง) ลำดัับเหตุ ุ การณ์ ์ ก่่อนหลวงปู่่�ละขัันธ์ ์ 183

พระเทพวชิิราธิิบดีี เจ้้าคณะจัังหวััดเชีียงใหม่่-ลำพููน-แม่่ฮ่่องสอน (ธ.) เข้้ากราบนมััสการพระราชวชิิรกิิจโกศล วิิ. (หลวงปู่่�กวง โกสโล) ณ กุุฏิิที่ ่� พััก พร้้อมนำคณะสงฆ์์สวดโพชฌัังคปริิตรถวายองค์์หลวงปู่่� 185

พิิธีีเจริิญพระพุุทธมนต์ ์ น้้อมถวายหลวงปู่่�กวง โกสโล เพื่่�อเป็็นสิิริิมงคลทรงธาตุุขัันธ์์องค์์หลวงปู่่�ให้้มีีพลานามััยแข็็งแรงสมบููรณ์์ วัันจัันทร์ ์ ที่่� ๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ ณ อุุโบสถ วััดป่่านาบุุญ อ.แม่่แตง จ.เชีียงใหม่่ หลวงปู่่�กวง โกสโล ออกจากกุุฏิิพยาบาล เมตตาจุุดธููปเทีียนบููชาพระรััตนตรััยที่่�อุุโบสถ วััดป่่านาบุุญ พระเทพวชิิราธิิบดีี พระครููธรรมวิิวััฒนคุุณ พระราชวชิิรคุุณ และคณะสงฆ์์ กราบขอขมาองค์์หลวงปู่่� 186

หลวงปู่่�รัับไหว้้ตอบครููบาอาจารย์์กราบขอขมาเป็็นครั้้�งสุุดท้้าย 187

188

189

พระราชวชิิรกิิจโกศล วิิ. (หลวงปู่่�กวง โกสโล) วััดป่่านาบุุญ อ.แม่่แตง จ.เชีียงใหม่่ ละสัังขารด้้วยอาการสงบด้้วยโรคชรา เมื่่�อเวลา ๒๐.๓๒ น. ตรงกัับวัันจัันทร์ ์ ที่่� ๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ สิิริิอายุุ ๘๖ ปีี ๖ เดืือน ๙ วััน ๕๙ พรรษา

เวลา ๐๘.๐๐ น. ถวายภััตตาหารเช้้า เวลา ๑๒.๓๐ น. เคลื่่อนสรีีระสัังขาร พระราชวชิิรกิิจโกศล วิิ. (เกรีียงไกร โกสโล) มายัังอุุโบสถ วััดป่่านาบุุญ เวลา ๑๓.๐๐ น. คณะศิิษยานุุศิิษย์์และพุุทธศาสนิิกชน สรงน้้ำศพพระราชวชิิรกิิจโกศล วิิ. เวลา ๑๕.๔๕ น. - คณะศิิษยานุุศิิษย์์และพุุทธศาสนิิกชนพร้้อมกััน ณ อุุโบสถ - ผู้้เข้้าร่่วมพิิธีีตั้้งแถวรอรัับน้้ำหลวงสรงศพ กำหนดการ พิิธีีพระราชทานน้้ำหลวงสรงศพ พระราชวชิิรกิิจโกศล วิิ. (เกรีียงไกร โกสโล) อดีีตที่ ่�ปรึึกษาเจ้้าคณะจัังหวััดเชีียงใหม่่-ลำพููน-แม่่ฮ่่องสอน (ธ) และอดีีตเจ้้าอาวาสวััดป่่านาบุุญ ณ อุุโบสถ วััดป่่านาบุุญ บ้้านตีีนธาตุุ ต.แม่่แตง อ.แม่่แตง จ.เชีียงใหม่่ วัันอัังคารที่่� ๗ พฤษภาคม ๒๕๖๗ 192

เวลา ๑๖.๐๐ น. - เจ้้าหน้้าที่่อััญเชิิญน้้ำหลวงสรงศพมาถึึงบริิเวณพิิธีี - ผู้้แทนอััญเชิิญน้้ำหลวงสรงศพ - เจ้้าหน้้าที่่ปฏิิบััติิงานพิิธีีฯ และบรรจุุหีีบ - ประธานในพิิธีีทอดผ้้าบัังสุุกุุล ๑๐ ไตร - พระสงฆ์์ทรงสมณศัักดิ์์ ๑๐ รููป พิิจารณาผ้้าบัังสุุกุุล - พระสงฆ์์ทั้้งนั้้นอนุุโมทนา - เสร็็จพิิธีี 193

พิิธีีเคลื่่�อนสรีีระสัังขาร พระราชวชิิรกิิจโกศล วิิ. (หลวงปู่่�กวง โกสโล) จากกุุฏิิไปตั้้งบำเพ็็ญกุุศล ณ อุุโบสถ วััดป่่านาบุุญ อ.แม่่แตง จ.เชีียงใหม่่ วัันอัังคารที่่� ๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ 194

พิิธีีสรงน้้ำศพ พระราชวชิิรกิิจโกศล วิิ. (หลวงปู่่�กวง โกสโล) ณ อุุโบสถ วััดป่่านาบุุญ อ.แม่่แตง จ.เชีียงใหม่่ วัันอัังคารที่่� ๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ 195

196