หนังสือ เนื้อนาบุญ หลวงปู่กวง โกสโล

วิิหารหลวงพ่่อเศีียร เมื่่�อปีีพ.ศ. ๒๕๑๐ องค์์หลวงปู่่�กวง โกสโลได้ก้ราบลาขออนุุญาตพระอาจารย์คื์ ือ หลวงพ่่อสม โกกนุุทโท เจ้้าอาวาสวััดเวีียงสวรรค์์เพื่่�อไปเที่่�ยวธุุดงค์์ในภาคตะวัันออก โดยนั่่�งรถไฟจากลำปาง แล้้วไปตั้้�งต้้นที่่วั�ดัอโศการาม จัังหวัดัสมุทุรปราการ ซึ่่�งเป็็นวัดที่่ ั �ท่่านพ่่อลี ธัีมมั ธโร หรืือ พระสุทธิุิธรรมรัังสีีคััมภีีรเมธาจารย์์ ได้้มาสร้้างไว้้ พัักอยู่่ได้้ระยะหนึ่่�งก่่อนจะออกธุุดงค์์ไปยัังแถบจัังหวััดจัันทบุุรีี ช่่วงที่่�พัักอยู่่วััดอโศการามนั้้�น ได้้เกิิดความเลื่่�อมใสในความศัักดิ์์�สิิทธิ์์�ขององค์์หลวงพ่่อเศีียร ซึ่่�งเป็็น พระพุุทธรููปที่่�มีีลัักษณะพิิเศษคืือมีีเฉพาะส่่วนพระเศีียร ตามประวััติิที่่�เว็็บไซท์์ของวััดอโศการามได้้มีี การบัันทึึกไว้้กล่่าวว่่า “แต่่เดิิมนั้้�น ทางวัดัอโศการาม โดยท่่านพ่่อลี ธัีมมั ธโรท่่านได้้ให้้พระอาจารย์ป์ระยููร จิิตตสัันโต ปั้้�นขึ้้�นเพื่่�อนำไปประกอบกัับองค์์พระซึ่่�งได้้มีีการจััดสร้้างไว้้ที่่�วััดเวฬุุวััน (วััดเขาจีีนแล) จ.ลพบุุรีี โดยเริ่่�มปั้้�นแต่่ปลายปีีพ.ศ. ๒๕๐๓ - ๒๕๐๔ ต่่อมาเมื่่�อปั้้�นส่่วนเศีียรแล้้วเสร็็จ จะทำการเคลื่่�อนย้้าย เพื่่�อไปประกอบกัับองค์์พระโดยใช้้รถเครนยกขึ้้�นรถบรรทุุก แต่่ปรากฏว่่าเกิิดขััดข้้องนำไปไม่่ได้้และ ได้้มีีการลองด้้วยเครื่่�องช่่วยต่่างๆ ได้้ทำการเคลื่่�อนย้้ายโดยวิิธีีต่่างๆ อีีกหลายวิิธีีแต่่ก็็ไม่่สามารถจะ ทำการย้้ายองค์์เศีียรไปได้้ท่่านพ่่อลีีจึึงได้้ปรารภว่่า “เมื่่�อองค์์เศีียรของพระพุุทธรููปนี้้� ต้้องการอยู่่ที่่� วััดอโศการามแห่่งนี้้� ก็ ็ นิิมนต์์ให้้ท่่านอยู่่ที่่�นี่่�ต่่อไป” ประมาณปีีพ.ศ. ๒๕๐๕ หลัังจากที่่�ท่่านพ่่อลี ธัีมมั ธโร ได้ม้รณภาพลง ก่่อนช่่วงงานครบรอบ ๑ ปีี ของการละสัังขารของท่่านพ่่อลีี ทางวััดอโศการามได้้นิิมนต์์หลวงปู่่�ครููอาจารย์์มาสวดพระพุุทธมนต์์ เมตตาอธิิษฐานจิิต นำโดย หลวงปู่่�ตื้้�อ อจลธััมโม, หลวงปู่่�ฝั้้�น อาจาโร, หลวงปู่่�สิิม พุุทธาจาโร, หลวงปู่่�อ่่อน ญาณสิิริิฯลฯ” ด้้วยความเลื่่�อมใสศรััทธาอย่่างยิ่่�งในองค์์หลวงพ่่อเศีียรขององค์์หลวงปู่่�และความตั้้�งใจที่่�จะให้้ พุทุธศาสนิกิชนในภาคเหนืือได้สั้กกัาระบููชา จึึงได้้มีีดำริที่่ิ�จะจัดัสร้้างองค์์หลวงพ่่อเศีียรจำลองขึ้้�นเพื่่�อ ประดิิษฐานที่่�วััดป่่านาบุุญแห่่งนี้้�องค์์หลวงปู่่�จึึงได้้ทำหนัังสืือถึึงหลวงพ่่อมหาสามเรืือน ปุุญเญสโก เจ้้าอาวาสวัดัอโศการาม เพื่่�อขออนุุญาตจัดัสร้้างขึ้้�นแล้้วได้้มีีการเททองหล่่อเมื่่�อ วัันที่่�๑๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ณ โรงหล่่อกุุลวััฒนา อำเภอสัันกำแพง จัังหวััดเชีียงใหม่่องค์์พระวััดความสููงจากฐาน 97

ถึึงยอดเศีียรได้้๓.๖๓ เมตร ส่่วนฐานกว้้าง ๒.๙๕ เมตร ลึึก ๑.๕๒ เมตร แล้้วเสร็็จจึึงมีีพิิธีีอััญเชิิญ เข้้าประดิิษฐานที่่�วิิหารหลวงพ่่อเศีียร เมื่่�อวัันที่่�๑๐ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ตััวอาคารของวิิหารหลวงพ่่อเศีียรวัดป่่ ัานาบุุญนี้้ ก็� ็ได้้สร้้างให้้มีีลักัษณะคล้้ายกัับที่่วั�ดัอโศการาม คืือ เป็็นศิิลปะไทยภาคกลาง ก่่ออิิฐถืือปููน หลัังคา ๒ ระดัับมุุงด้้วยกระเบื้้�องโบราณแบบสุุโขทััย ๓ สีี คืือ สีีเขีียว สีีเหลืือง และสีีแดง มีีช่่อฟ้้า ใบระกาหางหงส์์นาคสะดุ้้ง ประดัับกระจก ทั้้�งด้้านหน้้า และด้้านหลััง หน้้าจั่่�วด้้านหน้้าเป็็นปููนปั้้�นผููกลายไทยประดัับด้้วยกระจก ประดิิษฐานพระพุุทธรููปปาง ห้้ามญาติิหรืือปางห้้ามสมุุทร สููง ๑๘ นิ้้�ว ซึ่่�งเป็็นพระพุุทธรููปประจำวัันจัันทร์์ วัันเกิิดขององค์์หลวงปู่่� กวง โกสโล ตััวอาคารวิิหารมีีเอวขัันบััวคว่่ำบััวหงายรอบอาคาร ด้้านหน้้ายกพื้้�น มีีบัันได้้ขึ้้�น ๓ ขั้้�น เป็็นโถงไม่่ใหญ่่นััก ขนาดกว้้าง ๒ เมตร ยาว ๔ เมตร เป็็นที่่�สำหรัับนั่่�งกราบบููชาพระ มีีประตููเป็็น กระจกบานเลื่่�อนเปิิดเข้้าสู่่ห้้องภายใน ยกพื้้�นสููงกว่่าโถงหน้้า ๓๐ เซนติิเมตร ห้้องภายในประดิิษฐาน องค์์หลวงพ่่อเศีียร ขนาดห้้อง กว้้าง ๒ เมตร ยาว ๔.๕ เมตร สููง ๔.๕ เมตร ด้้านหลัังวิิหารเป็็น กำแพงทึึบมีีช่่องแสงเล็ก็ๆ หนึ่่�งช่่อง ระดัับตรงส่่วนยอดของเศีียรพระ เหนืือเศีียรพระกางกั้้�นด้้วยร่่ม สััปทนทำด้้วยผ้้าตาดทองจากอิินเดีีย ระบาย ๒ ชั้้�น เส้้นผ่่านศููนย์์กลาง ๘๕ เซนติิเมตร ถวายเป็็น พุุทธบููชา ส่่วนด้้านข้้างวิิหารมีีซุ้้มหน้้าต่่างข้้างละ ๒ ซุ้้ม เป็็นลายไทยปููนปั้้�น หน้้าต่่างพื้้�นเรีียบทำด้้วย ไม้้สัักทองบานเปิิดคู่่ มีีอกเลาตรงกลางแกะสลัักลายไทย ทำสีีแดงเลืือดนก 98

หนัังสืือขออนุุญาตจััดสร้้างหลวงพ่่อเศีียร (จำลอง) 99

100

101

อาคารหอสมุุดโกสโลอุุปถััมภ์ ์ องค์์หลวงปู่่�กวง โกสโล เป็็นผู้้ที่่�มีีนิิสััยใฝ่่ธรรมะทั้้�งการฝึึกปฏิิบััติิภาวนาด้้วยตนเองและศึึกษา ใฝ่่รู้้จากหนัังสืือต่่างๆ ทั้้�งชอบให้้จััดพิิมพ์์หนัังสืือธรรมะแจกจ่่ายให้้พุุทธศาสนิิกชนที่่�สนใจโดยไม่่คิิด ปััจจััย หนัังสืือที่่�องค์์หลวงปู่่�ให้้จััดพิิมพ์์นั้้�นมีีเนื้้�อหาเกี่่�ยวกัับการปฏิิบััติิภาวนา ประวััติิครููบาอาจารย์์ สายกรรมฐานหลวงปู่่�มั่่�น ภููริิทััตโต และหนัังสืือสวดมนต์์อาทิิบทมหาสมััยสููตร บททิิพย์์มนต์์และ บทเมตตาหลวง เป็็นต้้น ทำให้้วััดป่่านาบุุญมีีหนัังสืือที่่�องค์์หลวงปู่่�จััดพิิมพ์์รวมทั้้�งหนัังสืือที่่�ญาติิโยม นำมาถวายเป็็นจำนวนมาก องค์์หลวงปู่่�จึึงมีีดำริิให้้สร้้างอาคารหอสมุดุเพื่่�อเป็็นที่่�เก็็บรักัษาหนัังสืือขึ้้�น ทั้้�งยัังเป็็นแหล่่งเผยแผ่่ธรรมะแก่่ผู้้ที่่�สนใจอีีกด้้วย ภายในประดิิษฐานพระประธานปางมารวิิชััย ขนาด หน้้าตัก ั๕๐ นิ้้�ว ซึ่่�งญาติิโยมได้้สร้้างถวาย ส่่วนด้้านหลัังอาคารยัังได้จั้ดัสร้้างอาคารห้้องน้้ำอีกีหลัังหนึ่่�ง เพื่่�อความสะดวกแก่่ผู้้ที่่�มาอ่่านหนัังสืือ และได้้มีีพิิธีีถวายหอสมุุดโกสโลอุุปถััมภ์์เมื่่�อวัันที่่�๕ มีีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ในโอกาสเดีียวกัันนี้้�ได้้มีีพิิธีีเททองหล่่อรููปเหมืือนองค์์หลวงพ่่อประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโร องค์ผู้้ก่์ ่อตั้้�งวัดป่่ ัานาบุุญแห่่งนี้้�เพื่่�อประดิิษฐานเป็็นอนุุสรณ์์และเป็็นที่่สั�กกัาระบููชาแก่่คณะศิิษย์ต่์ ่อไป 102

103

กุุฏิิปุุญญมากโรนุุสรณ์ ์ เดิิมที กุี ุฏิิปุุญญมากโรนุุสรณ์์เป็็นกุุฏิิที่่�สร้้างด้้วยไม้้ไผ่่ทั้้�งหลััง หลัังคามุุงด้้วยใบตองตึึง ซึ่่�งโยมฟ่่าง แสงขุุรััง เป็็นผู้้นำในการสร้้างถวายแด่่องค์์หลวงพ่่อประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโร โดยได้้เล่่าไว้้ว่่า “คุุณป้้าจรรยา ได้้เล่่าให้้ผม (โยมฟ่่าง แสงขุุรััง) ฟัังว่่า องค์์หลวงพ่่อประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโร ท่่านเดิินไปที่่�สวนลำไยของคุุณลุุงตา ท่่านบอกว่่า “ที่่�นี่่�เคยเป็็นวััดมาก่่อน” ดููจากซากก้้อนอิิฐโบราณ ในใจก็็ฉุุกคิิดขึ้้�นมาอยากหาทางซื้้�อที่่�แปลงนี้้�ถวายท่่าน กระผมกัับภรรยา (น้้องปอ: นส.ภิิญญาพััชร์์ ชััยสุุวรรณ์์) พร้้อมศรััทธาญาติิโยม ร่่วมกัันซื้้�อที่่�ดิินแปลงดัังกล่่าวจากคุุณแม่่โยมคุุณตา ประมาณปีี พ.ศ. ๒๕๕๖ กระผม (โยมฟ่่างแสงขุรัุ ัง) ได้้ออกแบบกุฎิุิไม้้ไผ่่(ตามดำริิขององค์์หลวงพ่่อ)และถวาย แด่่องค์์หลวงพ่่อประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโร ที่่�วััดป่่าหมู่่ใหม่่ท่่านออกจากวััดป่่าหมู่่ใหม่่มายัังวััดป่่านาบุุญ เพื่่�อมาดููสถานที่่�ก่่อสร้้างกุุฎิิไม้้ไผ่่ด้้วยตนเอง ได้้สร้้างแล้้วเสร็็จ และถวายแด่่องค์์หลวงพ่่อประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโรองค์์ท่่านได้ม้าพำนักัในช่่วงปลายเดืือนธัันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ จนถึึงต้้นเดืือนกุมุภาพัันธ์์ พ.ศ. ๒๕๕๗ เป็็นช่่วงฤดููหนาว” ต่่อมา ต้้นปีีพ.ศ. ๒๕๖๓ องค์์หลวงปู่่�กวง โกสโลได้้มีีดำริว่ิ่า กุฎิุกิระท่่อมไม้้ไผ่่ขององค์์หลวงพ่่อ ประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโร นั้้�น มีีความชำรุุดทรุุดโทรมไปมาก ถึึงจะเพิ่่�งบููรณะไปหลายครั้้�งแล้้วก็็ตาม เนื่่�องด้้วยทำจากไม้้ไผ่่แล้้วมุุงด้้วยใบตองตึึง จึึงมีีความผุพัุังได้ง่้่ายไม่ท่นแดดทนฝนและที่่�ผ่่านมาไม่กี่่ปี�ี ก็็ได้้มีีการบููรณะไปแล้้วถึึง ๓ ครั้้�ง จึึงให้้บููรณะใหม่่เปลี่่�ยนเป็็นวััสดุุที่่�มีีความคงทนแข็็งแรงกว่่าเดิิม สามารถใช้้เป็็นที่่ป�ฏิิบัติัิภาวนาและเป็็นอนุุสรณ์์สถานรวมทั้้�งเป็็นที่่ป�ระดิิษฐานอัฐิัิธาตุุและบริิขารของ องค์์หลวงพ่่อประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโร เพื่่�อให้้ญาติิโยมหรืือลููกศิิษย์์ขององค์์หลวงพ่่อประสิิทธิ์์�ได้้มา กราบระลึึกถึึงองค์์ท่่านว่่า ณ สถานที่่�นี้้�เคยเป็็นสถานที่่�ที่่�ใช้้ปฏิิบััติิศาสนกิิจขององค์์ท่่านอีีกแห่่งหนึ่่�ง ทั้้�งนี้้�องค์์หลวงปู่่�ได้้เมตตามอบหมายให้้พระครููวิมิลธรรมรััต (พระมหาศรีีนวล วิมิโล) เจ้้าอาวาส วััดสัันติิธรรม และพระอาจารย์์นาทีี ภููริิปััญโญ เจ้้าอาวาสวััดป่่าหมู่่ใหม่่เป็็นที่่�ปรึึกษาและอำนวยการ ก่่อสร้้างจนแล้้วเสร็็จโดยใช้้เวลาประมาณ ๕ เดืือนใช้้งบประมาณทั้้�งสิ้้�นประมาณ ๑,๙๐๐,๐๐๐ บาท และได้้มีีพิิธีีถวายกุุฏิิปุุญญมากโรนุุสรณ์์เมื่่�อวัันที่่�๒๔ ตุุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๓ 104

105

งานด้้านสาธารณประโยชน์ ์ นอกจากการแนะนำอบรมจิิตตภาวนาสั่่�งสอนสานุุศิิษย์์และการพััฒนาอาวาสวััดป่่านาบุุญแล้้ว งานสาธารณประโยชน์์อื่่�นๆ ที่่�องค์์หลวงปู่่�กวง โกสโล ได้้เมตตาเป็็นผู้้นำในการบำเพ็็ญปฏิิบััติิอย่่าง สม่่ำเสมอ อาทิิเช่่นบริิจาคเงิินให้้แก่่โรงพยาบาลเพื่่�อจััดซื้้�อเครื่่�องมืือแพทย์์ มอบอาหารแด่่บุุคลากร ทางการแพทย์์แจกจ่่ายลำไยและกระท้้อน ซึ่่�งมีีจำนวนมากในแต่่ละปีีไปยัังวัด มููัลนิธิิิสถานสงเคราะห์์ ประชาชนทั่่�วไป หรืือแม้้แต่่สััตว์์เช่่น ช้้าง ก็็ได้้รัับความเมตตาจากองค์์หลวงปู่่�ด้้วย 106

107

ที่่�พัักสงฆ์์พระพุุทธบาทเขาถ้้ำพระ (โกสโล) อ.พยุุหะคีีรีี จ.นครสวรรค์ ์ วั ั ดสาขาในความอุุปถัั มภ์์ขององค์์หลวงปู่่�กวง โกสโล 108

ที่่�พัักสงฆ์์เกศดาววนาราม อ.เชีียงดาว จ.เชีียงใหม่่ 109

เจดี ี ย์ ์ พิ ิ พิิธภััณฑ์์บููชาคุุณหลวงพ่่อประสิ ิทธิ์์� ปุุญญมากโร วั ัดป่่าหมู่่�ใหม่่ อ.แม่่แตง จ.เชีียงใหม่่ ด้้วยความสำนึึกในพระคุุณของหลวงพ่่อประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโร ผู้้เป็็นดั่่�งพ่่อแม่่ครููบาอาจารย์์ ของหลวงปู่่�กวง โกสโลเมื่่�อทางวัดป่่ ัาหมู่ให่ม่่มีีดำริจัิดัสร้้างเจดีย์ีพิ์พิิ ิธภััณฑ์บูู์ชาคุุณหลวงพ่่อประสิทธิ์์ ิ� ปุุญญมากโรองค์์หลวงปู่่�กวงจึึงรัับเป็็นเจ้้าภาพสร้้างยอดเจดีย์ีส่์ ่วนตั้้�งแต่่ฐานปัทมบััลลัังก์ขึ้์้�นไปจนถึึง ยอดฉััตรเพื่่�อถวายบููชาคุุณของหลวงพ่่อประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโร 110

111

112

เจ้้าพระคุุณสมเด็็จพระสัังฆราช โปรดเมตตาประทานพระบรมสารีีริิกธาตุุ เพื่่�อบรรจุุในเจดีีย์์นี้้� โดยมีีรัับสั่่�งให้้สมเด็็จพระมหาวีีรวงศ์์เป็็นผู้้มามอบให้้ที่่�วััดเจดีีย์์หลวง อ.เมืือง จ.เชีียงใหม่่ องค์์หลวงปู่่�พิิจารณาผอบบรรจุุพระบรมสารีีริิกธาตุุที่่�จะประดิิษฐาน บนยอดเจดีีย์์พิิพิิธภััณฑ์์บููชาคุุณองค์์หลวงพ่่อประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโร วััดป่่าหมู่่ใหม่่ เมื่่�อวัันที่่� ๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ และได้้บรรจุุพระบรมสารีีริิกธาตุุส่่วนแรกในผอบเป็็นปฐมฤกษ์์ ในช่่วงบ่่ายของวัันที่่� ๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ ซึ่่�งเป็็นวัันละสัังขารขององค์์หลวงปู่่� 113

วัันเสาร์์ที่่� ๒๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๗ พิิธีีหลอมรวมทองคำหุ้้มยอดฉััตรเจดีีย์ ์ พิิพิิธภััณฑ์์ บููชาคุุณหลวงพ่่อประสิิทธิ์์� ปุุญญมากโร ณ วััดป่่านาบุุญ อ.แม่่แตง จ.เชีียงใหม่่ 114

ทองคำที่่�ได้้รัับจากการบริิจาคประมาณ ๗ กิิโลกรััม 115

กิิเลสมัันร้้ายนััก ขนาดมหาสติิยัังเป็็นองครัักษ์์ให้้กิิเลส กิิเลสก็็คืือตััวเรานั่่�นแหละ ถ้้าทำลายกิิเลสก็็ทำลายตััวเรา ให้้รู้้เท่่าทััน แล้้วละแล้้ววาง 116

ปฏิปทา-ข้อวัตรปฏิบัติ พระราชวชิิรกิิจโกศล วิิ. (หลวงปู่่�กวง โกสโล) 117

118

ปฏิปทา-ข้อวัตรปฏิบัติของหลวงปู่ หลวงปู่กวง โกสโลท่านเป็นพระที่มีความมักน้อยสันโดษ ใช้สอยบริขารอย่างประหยัดมัธยัสถ์ และมีความเคร่งครัดในข้อวัตรปฏิบัติตามพระธรรมวินัย และปฏิบัติตามที่ครูบาอาจารย์ของท่านได้ อบรมสั่งสอนมา ไม่ว่าจะเป็นหลวงปู่แหวน สุจิณโณ หลวงปู่สิม พุทธาจาโร หลวงปู่หลวง กตปุญโญ หลวงพ่อประสิทธิ์ปุญญมากโร เป็นต้น โดยท่านจะใช้วิธีปฏิบัติให้ลูกศิษย์ดูเป็นตัวอย่างแทนที่จะใช้ วิธีดุด่าว่ากล่าว และหลวงปู่ยังสามารถปฏิบัติตามข้อวัตรต่างๆ อย่างเคร่งครัดจนกระทั่งวัยชรา การใช้้ผ้้าบริิขารต่่างๆของหลวงปู่่ ท่่านจะใช้้และดููแลรัักษาเป็็นอย่่างดีีจะมีีพระผู้้ทำหน้้าที่่ซัักผ้้า ด้้วยน้้ำต้้มแก่่นขนุุนอยู่่เป็็นระยะ ทุุกๆ วัันเมื่่อฉัันข้้าวเรีียบร้้อยแล้้ว ต้้องนำจีีวรของท่่านออกผึ่่งลม รัับแดดเป็็นเวลา ๑ ชั่่วโมง ยกเว้้นวัันที่่ไม่่มีีแดด และหลวงปู่่ก็็ห้้ามตากผ้้านานเกิินไปเพราะจะทำให้้ ผ้้าเสีียสำหรัับผ้้าสัังฆาฏิิของหลวงปู่่ที่่ท่่านใช้้อยู่่นี้้ ท่่านตััดเย็็บด้้วยตััวเองตั้้งแต่่สมััยอยู่่ที่่ถ้้ำผาปล่่อง 119

ตั้้งแต่่พรรษาที่่ ๑๖ ซึ่่งเป็็นเวลา ๓๐ กว่่าปีีแล้้ว แต่่ก็็มีีบ้้างบางครั้้งที่่ได้้ไปธุุดงค์์อยู่่ตามกระท่่อมป่่า แล้้วหนููมากััดจนเป็็นรูู ท่่านก็็ได้้เย็็บปะให้้เรีียบร้้อยดัังเดิิม ผ้้าจีีวร สบง หมวก แม้้กระทั่่งถุุงเท้้าก็็ เช่่นเดีียวกััน มีีรอยปะชุุนเล็็กบ้้างใหญ่่บ้้างอยู่่ทั่่วทั้้งผืืนเนื่่องจากความเสื่่อมของเนื้้อผ้้าด้้วยและเป็็น เพราะเวลาท่่านสููบบุุหรี่่ จะมีีสะเก็็ดไฟเล็็กๆ หล่่นใส่บ้่ ้างรวมแล้้วทั้้งผืืนไม่ต่่ ่ำกว่่าสิิบยี่่สิิบแห่่ง ซึ่ง่ลููกศิิษย์์ ก็็ได้้ขอถวายจีีวรผืืนใหม่่ ท่่านก็็ไม่่ยอมเปลี่่ยน ท่่านจะบอกว่่า “ก็็มัันยัังใช้้ได้้อยู่่� ปะซะก็็หมดเรื่่�อง อะไรๆ ก็็จะให้้เปลี่่�ยน ไม่่รู้้จักัประหยััดกัันเลย” และการเย็็บปะชุุนผ้้านี้้ ท่่านมัักจะทำด้้วยองค์์ของท่่านเอง แม้้เข้้าสู่่วััยชราแล้้ว แต่่หลวงปู่่ท่่านยัังสามารถที่่จะร้้อยด้้ายเข้้ารููเข็็มได้้โดยไม่่ต้้องใช้้อุุปกรณ์์อื่่นช่่วย เพราะสายตาท่่านค่่อนข้้างดีี ความมััธยััสถ์์ของหลวงปู่่ เรื่องการใ ่ช้สิ่่ ้งของต่่างๆ หลวงปู่่ก็็จะใช้้สอยอย่่างพอเพีียงตามมีีตามได้้ และใช้้ด้้วยความระวัังรัักษาทุุกอย่่าง หากมีีสิ่่งใดที่่เกิิดความชำรุุด ท่่านก็็มัักจะซ่่อมแซมก่่อนจนกว่่า จะซ่่อมไม่่ได้้จริิงๆ ถึึงจะสละออก เช่่น รองเท้้าของหลวงปู่่ที่่ใส่่จนเชืือกหููขาด ท่่านก็็ให้้หาเชืือกมาเย็็บใหม่่และ กระโถนเวลาที่่กระโถนเกิิดรั่่วหรืือเริ่่มมีีรอยสนิิม ท่่านก็็จะให้้เอากระดาษทรายมาขััด ให้้สะอาด แล้้วใช้้กาวติิดเหล็็กติิดเคลืือบเอาไว้้ชะลอกัันกระโถนผุุกร่่อน ไม้้เท้้าอัันไหนที่่ยางรองเริ่่มแตก ท่่านก็็จะเอาลวดมาพัันรอบแล้้วเอา กาวทาทัับอีีกทีกัีันยางรองแตกออกบางทีท่ี่านก็็ไปเก็็บเอาก้้านร่่มที่่ชำรุุดแล้้ว เอาเฉพาะก้้านมาแกะออกเพื่อทำไ ่ม้้เท้้า โดยใช้้ไม้้ไผ่ตั่ ัดเสีียบพอดีหุ้้ ีมปลาย เอาไว้้รองไม่่ให้้เกิิดการกระแทกเวลาเดิิน เรื่องการใ ่ช้้กระดาษทิิชชู่่ เป็็นเรื่องห่นึ่ง่ที่่ลููกศิิษย์์หลายๆคนที่่มาเห็็น จะต้้องจดจำเอาไว้้เพราะว่่าท่่านจะใช้ด้้ ้วยความประหยััดมาก คืือกระดาษ ทิิชชู่่ ๑ แผ่่น ท่่านจะแบ่่งฉีีกออกมาใช้้ครั้้งละประมาณ ๑ ใน ๕ ส่่วนเท่่านั้้น และถ้้านำมาเช็็ดน้้ำเปล่่าที่่หก ท่่านก็็จะบีีบน้้ำออกใส่่กระโถนแล้้วก็็เก็็บก้้อน ทิิชชู่่เล็็กๆ นั้้นไว้้ใช้้อีีกครั้้งต่่อไปจนกว่่ามัันจะเปื่่�อยเป็็นขุุยๆ ทำให้้ลููกศิิษย์์ หลายคนเวลาหยิิบทิิชชู่่ใช้้แต่่ละครั้้งมัักจะนึึกถึึงท่่าน และจะละอายใจ หากดึึงออกมาใช้้ครั้้งละหลายๆ แผ่่นโดยไม่่จำเป็็น 120

ซองสำหรัับใส่่เงิินปััจจััยที่่โยมเขีียนชื่่อไว้้หน้้าซองแล้้วท่่านก็็ จะไม่่ให้้ทิ้้ง โดยหลวงปู่่ท่่านจะให้้ตััดแล้้วนำมาทำกระดาษสำหรัับ จดบัันทึึกต่่างๆ ได้้เพราะด้้านในซองยัังไม่่ได้้เขีียนอะไร เป็็นต้้น เรื่่องการรัักษาพระวิินััย หลวงปู่่ท่่านรัักษาพระวิินััยอย่่าง เคร่่งครััด โดยท่่านจะใช้้วิิธีีปฏิิบััติิเป็็นตััวอย่่างให้้กัับพระได้้ดููเสีีย มากกว่่าที่่จะเรีียกมาสอนตััวต่่อตััว ท่่านมัักจะพููดว่่า“เราก็็ทำให้ดูู้อยู่่� ทำไมไม่่รู้้จักัสัังเกตเอา”เช่่นการจัับเงิิน หลวงปู่่ท่่านห้้ามพระที่่วััดจัับ เงิินโดยเด็็ดขาดไม่ว่่ ่ากรณีีใดทั้้งสิ้้นเพราะท่่านบอกว่่า ถ้้าได้จั้ับแล้้ว ก็็จะติิดเป็็นนิิสััยที่่ไม่่ดีี ต่่อไปก็็จะไม่่ละอายใจอีีก การใช้้ผ้้าบริิขารต่่างๆ ก็ต้็ ้องพิิจารณาก่่อนเพราะผ้้าบางชนิิด ที่่ต้้องประกอบจากผ้้าที่่ตััดเป็็นส่่วนๆ หรืือขัันธ์์นั้้น ก็็ต้้องตรวจสอบ ว่่าเป็็นขัันธ์์ที่่ตััดขาดอย่่างแท้้จริิง ไม่่ใช่่นึึกจะใช้้ผืืนไหนก็็ใช้้ได้้ แล้้วจึึงทำการซัักย้้อมให้้ได้้สีีที่่ถููกต้้อง พิินทุุผ้้าแล้้วจึึงอธิิษฐานก่่อน ที่่จะนำมาใช้้เสมอ การรัับประเคนอาหาร ยา หรืือน้้ำปานะต่่างๆ ก็็ตามต้้องทำให้้ถููกตามพระวิินััย การทำข้้อวััตรปฏิิบััติิและการทำความเพีียร หลวงปู่่ยัังคง ดำเนิินรอยตามองค์์หลวงปู่่แหวน สุจิุิณโณ ผู้้เป็็นอาจารย์์องค์์สำคััญ ของหลวงปู่่ ซึ่่งท่่านก็็ยัังปฏิิบััติิตามนั้้นอยู่่ถึึงแม้้จะเข้้าวััยชรา ก็็คืือ ท่่านก็็จะออกมาจากห้้องตอนตีี๓ ซึ่งพระ่ ผู้้ดููแลองค์์หลวงปู่่ก็็จะต้้อง มาจััดเตรีียมเพื่่อต้้มน้้ำใส่่กาน้้ำไว้้ก่่อน โดยใช้้เตาถ่่านแบบสมััยเก่่า หลวงปู่่ท่่านจะไม่่ให้้ใช้้กระติิกน้้ำไฟฟ้้า เมื่่อท่่านออกมา พระที่่ดููแล ก็็จะเตรีียมน้้ำอุ่่นจากน้้ำร้้อนในกระติิกที่่รัับประเคนไว้้เมื่่อวานแล้้ว สำหรัับล้้างหน้้าแปรงฟััน และสำหรัับฉัันอีีก ๑ แก้้ว พอน้้ำในกา น้้ำเดืือด พระก็็จะริินใส่่กระติิกไว้้ใหม่่และวางรอไว้้ให้้โยมมาประเคน หลวงปู่่ท่่านอีีกทีีหนึ่่ง เสร็็จแล้้วจึึงแยกย้้ายไปภาวนา เวลาไปทำ ข้้อวััตรเวลานี้้ ท่่านห้้ามไม่่ให้คุุ้ยกัันมากเพราะจะเป็็นการรบกวนผู้้อื่น่ 121

ถึึงเวลาประมาณ ๖ โมงเช้้า ก็็จะมีีโยมมาฟัังหลวงปู่่ท่่านสวดมนต์์บทมหาสมััยสููตร เมตตาหลวง และทิิพย์์มนต์์เมื่อสวดเส่ร็็จแล้้วก็็ทำธุุระส่่วนตััวทำวััตรเช้้าแล้้วจึึงไปบิิณฑบาต เวลาประมาณ๐๘.๓๐น. ก็็เริ่่มประเคนอาหารองค์์หลวงปู่่ท่่านฉัันข้้าวเพีียงมื้้อเดีียว ซึ่ง่ท่่านปฏิบัิติัิเรื่อยมาอ่ย่่างเคร่่งครััดตั้้งแต่่ เริ่่มบวชแล้้ว และท่่านก็็ให้้พระในวััดฉัันข้้าวมื้้อเดีียวด้้วยเช่่นกััน เมื่่อฉัันอาหารเสร็็จ หลวงปู่่ถึึงจะมา รัับแขกที่่บริิเวณที่่เรีียกว่่า “ศาลากาแฟ” เพราะที่่นี่่หลวงปู่่ท่่านจะเลี้้ยงกาแฟสดฟรีีให้้กัับญาติิโยม ที่่มาหาท่่าน ถึึงเวลาประมาณ ๑๐.๓๐ น. หลวงปู่่ท่่านก็็จะเข้้าพััก 122

ช่่วงก่่อนที่่หลวงปู่่ท่่านจะอาพาธด้้วยโรคหมอนรองกระดููกเสื่อม่ ทำให้้กระดููกทัับเส้้นประสาทนี้้ หลวงปู่่ท่่านจะลงเดิินจงกรมเวลากลางวัันประมาณ ๒ ชั่่วโมง จนถึึงเวลา ๑๕.๐๐ น. ถึึงจะลงมา ฉัันน้้ำปานะและรัับญาติิโยมอีีกครั้้งหนึ่่ง สมััยที่่หลวงปู่่ท่่านยัังแข็็งแรงอยู่่นั้้น เวลาบ่่าย ๓ โมงนี้้ เป็็นเวลาที่่พระจะออกมากวาดใบไม้้ทำความสะอาดภายในบริิเวณวััด ท่่านก็็มัักจะกวาดใบไม้้รอบๆ กุุฏิิของท่่านเองเช่่นกััน และสวดมนต์์บทมหาสมััยสููตรเป็็นรอบที่่ ๒ และจะสรงน้้ำเวลา ๑๗.๐๐ น. ซึ่่งเป็็นช่่วงเวลาที่่พระในวััดจะได้้ทำอาจริิยาวััตรถวายต่่อองค์์หลวงปู่่โดยพร้้อมเพรีียงกััน คืือร่่วม สรงน้้ำที่่ต้้มด้้วยสมุุนไพรหลายชนิิด เช่่น ใบหนาด ใบเปล้้า เป็็นต้้น และนวดถวายหลวงปู่่ ในช่่วง สรงน้้ำนี้้ ท่่านก็็จะสอนธรรมะบ้้างหรืือเล่่าเรื่่องประสบการณ์์ต่่างๆ ให้้กัับพระได้้ฟััง 123

หลัังจากนั้้น ท่่านจะให้้พระแยกย้้ายกัันไปภาวนาส่่วนตััว ไม่่ให้้จัับกลุ่่มคุุยกััน ส่่วนหลวงปู่่ ก็็จะพัักผ่่อนตามอััธยาศััย ซึ่่งอาจจะเทศน์์โปรดญาติิโยมบ้้าง หรืือเดิินไปตรวจเยี่่ยมบริิเวณต่่างๆ ภายในวััดบ้้าง ซึ่่งท่่านมัักจะไปองค์์เดีียว เพราะท่่านจะไม่่ต้้องการที่่จะรบกวนพระให้้เสีียเวลาภาวนา และหลวงปู่่ท่่านก็็จะได้้ภาวนาส่่วนตััวเช่่นเดีียวกััน แล้้วจึึงกลัับมาสวดมนต์์บทมหาสมััยอีีกเป็็นรอบ ที่่ ๓ แล้้วก็็ทำวััตรค่่ำ จนถึึงเวลาประมาณ ๒๐.๐๐-๒๑.๐๐ น. จึึงเข้้าพัักจำวััด การพัักจำวััดนั้้น หลวงปู่่ท่่านมัักจะลงมาเอาผ้้าปููนอนที่่พื้้นกระดาน ไม่่ชอบนอนบนที่่นอนที่่จััดถวายไว้้ ท่่านบอกว่่า “เราชอบนอนแบบหลวงปู่่�แหวน หลวงปู่่�แหวนท่่านก็็ชอบนอนที่่�พื้้�น จะได้้ไม่่ขี้้�เกีียจ นอนบนที่่�นอน มัันสบายเกิิน นอนกัับพื้้�นมัันตื่่�นง่่าย” ส่่วนวัันพระก็็จะมีีการประชุุมรวมกัันครั้้งหนึ่่ง เวลา ๒๐.๐๐ น. หลวงปู่่ท่่านก็็จะนำทำวััตรสวดมนต์์และเทศนา ให้้พระพร้้อมกัับฆราวาสได้้ฟัังพอสมควร แล้้วจึึงพานั่่ง ภาวนาต่่อจนถึึงดึึก ถึึงค่่อยกลัับไปพัักที่่กุฏิุิองค์์หลวงปู่่ท่่าน จะส่่งเสริิมให้้พระได้มี้ีเวลาภาวนาได้้อย่่างเต็็มที่่ ไม่ส่่ ่งเสริิม ให้้พระทำการก่่อสร้้างต่่างๆ จะมีีบ้้างก็็เล็็กน้้อยเวลาที่่จะ ต้้องซ่่อมแซมเสนาสนะ หรืือปรัับปรุุงสถานที่่ต่่างๆ ที่่ชำรุุด ทรุุดโทรม 124

ส่่วนการทำบริิขารต่่างๆ ของพระนั้้น หลวงปู่่ท่่านส่่งเสริิมให้้แต่่ละองค์์ได้้เรีียนรู้้และลองฝึึกทำ เช่่น ไม้้เจีีย (ไม้้สีีฟััน ทำจากไม้้โกทา) กลด ตะเกีียงธุุดงค์์การเย็็บผ้้า เป็็นต้้น แต่่ก็็ต้้องพิิจารณาทำ ตามความเหมาะสมโดยที่่ไม่่ให้้กระทบกัับเรื่องภาวนา่ ซึ่งหลวง่ ปู่่ท่่านจะยกตััวอย่่างสมััยที่่ท่่านทำกลด ให้้ฟัังว่่า “สมััยก่่อนทำกลด เหลาไม้้วัันละ ๒ ซี่่� ๓๐ วััน ก็็ได้้ ๖๐ ซี่่� ถ้้าไปทำทีีเดีียวมัันจะเสีียภาวนา เหลาเสร็็จ ๒ ซี่่� ก็็ทิ้้�งไว้้อย่่างนั้้�นแหละ วัันต่่อมาค่่อยทำใหม่่อีีก ๒ ซี่่� ทำไปเรื่่�อยๆ เดี๋๋�ยวก็็ครบ ถ้้าไปทำ ทีีเดีียวเสีียภาวนา” หลวงปู่่�สอนทำไม้้เจีีย (ไม้้สีีฟััน จากไม้้ต้้นโกทา หรืือทางเหนืือเรีียก ต้้นหนามจี้้� เนื้้�อไม้้มีีรสขม สรรพคุุณทำให้้เหงืือกแข็็งแรง) 125

อััฐบริิขารและของใช้้ส่่วนตััวขององค์์หลวงปู่่�กวง โกสโล ที่่�กรองน้้ำ สายรััดประคด + นาฬิิกา ย่่ามพระราชทาน จีีวร สัังฆาฏิิ ผ้้านิิสีีทนะ บาตร มีีดโกนและกล่่องเก็็บใบมีีดโกน แว่่นขยาย บั้้�งฐาน 126

นาฬิิกา ผ้้าไตรพระราชทาน ย่่ามประทานจากสมเด็็จพระสัังฆราช หมวก กระเป๋๋าใส่่ของ เครื่่�องมืือช่่าง + กรรไกรตััดเล็็บ ไม้้เกาหลััง กระเป๋๋าใส่่เอกสาร กลด 127

นาฬิิกาปลุุก แว่่นขยาย แก้้วน้้ำ ช้้อน กระโถน ไฟฉาย ยาสีีฟััน ถุุงเท้้า มีีดป๊๊อก โคมไฟพระราชทาน กระติิกน้้ำร้้อน แหนบ กรรไกร มีีด 128

ไฟฉาย ปากกา มีีด ไม้้เจีีย หููฟััง ฟัันปลอม + กล่่อง สำลีี + ไม้้พัันสำลีี สายรััดเอว ก้้นบุุหรี่่� ไม้้เท้้า สมุุดบัันทึึก 129

กระเป๋๋าใส่่ผ้้าครอง มีีดจัักตอก ยาที่่�ใช้้ประจำ กรรไกร กรรไกรตััดเล็็บ ใบจาก + ใบยาสููบ รองเท้้า ตะเกีียงธุุดงค์์ มีีดโกน กล่่องเข็็ม 130

กระดููกหััวสะโพก ถุุงใส่่ตะเกีียงธุุดงค์์ ผ้้าปััดยุุง หมวก + มุ้้งกลด อัังสะ ถุุงเท้้า ผ้้าปััดยุุง ผ้้ารัับประเคน 131

สมุุดบัันทึ ึ กองค์์หลวงปู่่�กวง โกสโล ภาพวาดมัังกรที่่�หลวงปู่่�วาดไว้้ ในสมุุดบัันทึึก 132

133

ของแท้้ต้้องมาจากใจ ตััวรู้้อยู่่ภายใน ตััวนั้้�นล่่ะ ถ้้าไม่่ได้้ตััวนั้้�น ไม่่มีีทาง วิิสัังขาร เอาความจำไปสอนผู้้อื่่�นไม่่ได้้ มัันจะเสื่่�อม อ่่านหนัังสืือแล้้วมาพููดสอนคนอื่่�น เป็็นความจำนะ ไม่่ใช่่ความจริิง ทีีนี้้�มาถามว่่า ทำไมภาวนาแล้้วมัันไม่่สงบ ก็็จะสงบได้้ไง มัันความจำ ไม่่ใช่่ความจริิง 134

เกร็็ดธรรมคำสอน เทศน์์อบรม-สนทนาปััญหาธรรมะ พระราชวชิิรกิิจโกศล วิิ. (หลวงปู่่�กวง โกสโล) 135

136

เกร็็ดธรรมคำสอน “มาบวชแล้้ว ไม่่รู้้จัักปล่่อยวาง จะมาบวชทำไม” “หััดภาวนาไปเน้้อ ฝึึกภาวนาให้้มากๆ เราจะได้้พ้้นทุุกข์์ บริิกรรม หายใจเข้้า หายใจออก เพ่่งดููใจ เมื่่อเราเข้้าสมาธิิแล้้ว ความกลััวก็็จะหายไป” “ถ้้าเราอยากให้้กิิเลสหมด เราต้้องดููกายให้้มาก” “คนที่่เขาอยากหนีีเขาหนีีพ้้นทุุกข์์ไปแล้้ว คนที่่ยัังหนีีไม่่พ้้นก็็ต้้องทุุกข์์ไปก่่อน ไม่่มีีใครมาทำอะไรเรา เราทุุกข์์เอง เพราะอะไร เพราะร่่างกายเราเป็็นก้้อนทุุกข์์เข้้าใจไหม ร่่างกายนี้้มัันก้้อนทุุกข์์แล้้วเราไปเดิินตามกิิเลส ก็็ยิ่่งทุุกข์์ใหญ่่เลย มัันมีีแต่่จููงเราไปทางทุุกข์์ไม่่ใช่่ทางออกจากทุุกข์์” “จิิตที่่ฝึึกดีีแล้้วเหลืือเพีียงหนึ่่งเดีียว จะหญิิงหรืือชายก็็มีีแค่่หนึ่่งเดีียวเหมืือนกััน เหลืือแค่่...หนึ่่งเดีียวไม่่กลัับมาอีีก” 137

“นัักภาวนา จิิตอย่่าไปส่่งออกนอก ให้้ดููเข้้าข้้างใน ดููข้้างในร่่างกายนี่่ ส่่งออกนอกมัันผิิดทางแล้้ว” “ร่่างกายเป็็นก้้อนทุุกข์์ ร่่างกายมัันมีีโทษ พวกเราหนีีมัันไม่่ได้้ก็็เกิิดมาทุุกข์์อีีก เข้้าใจตามความเป็็นจริิงสิิ จิิตมัันจะได้้ถอนออก” “จะเอาอรหัันต์์ ต้้องอดทน” “พระพุุทธเจ้้าไม่่ได้้โกหกนะ นิิพพานััง ปรมัังสุุขััง” “ก็็อย่่างนั้้นแหละโลก โลกมัันเป็็นอยู่่อย่่างนั้้น เดี๋๋�ยวก็็ดีีใจชอบใจ เดี๋๋�ยวก็็ไม่่ชอบใจ อย่่างนี้้แหละ ทำให้้เดืือดร้้อนวุ่่นวายไปหมด มีีทางเดีียวที่่จะไปพ้้นทุุกข์์ก็็คืือปฏิิบััติิธรรม จนว่่าไม่่เอาอะไรทั้้งสิ้้น ปฏิิบััติิธรรมอย่่างเดีียว มัันก็็พ้้นได้้” “กิินข้้าวนี่่ อย่่านึึกว่่าอร่่อยนะ กิินขี้้เจ้้าของ หลวงปู่่สิิมท่่านสอนไว้้อย่่างนี้้ เด็็ดไหม” 138

“พิิจารณากายให้้มากๆ มาหลงเกิิด แก่่เจ็็บ ตาย ก็็หลงร่่างกายนี่่แหละ ไม่่ใช่่ที่่อื่่นนะ หลงร่่างกายนี่่แหละ” “จงดููการกระทำของตััวเอง อย่่าไปดููการกระทำของผู้้อื่่น” “ปฏิิบััติิธรรม ให้้ไปหาศููนย์์อย่่าไปเอาเลขอื่่นมาเพิ่่ม ให้้ลบออกซะ ไม่่ใช่่ของเราทั้้งนั้้น ของเราก็็ต้้องเอาไปได้้สิิ ทรััพย์์สมบััติิก็็ต้้องเอาไปได้้ ร่่างกายก็็ต้้องเอาไปได้้ นี่่ไม่่ใช่่ของเรา ต้้องทิ้้งไว้้ในโลกหมด ทั้้งสมบััติิ ทั้้งข้้าวของ ทั้้งร่่างกายนี่่ก็็ทิ้้งหมด ใครเอาอะไรไปได้้บ้้างล่่ะ ตายแล้้วก็็ได้้แต่่มืือเปล่่า ไปมืือเปล่่า แบมืือซะ เขาเอาน้้ำรดแล้้วก็็ไหลลงไป กำน้้ำก็็กำไม่่ได้้ละ มัันตายอย่่างเดีียว มีีแต่่เขาเอาน้้ำมาเทใส่่มืือแล้้วก็็ไหลลงไป เอาไปไม่่ได้้ ร่่างกายก็็เอาไปไม่่ได้้เขาเอาน้้ำมาให้้ก็็ยัังเอาไปไม่่ได้้ เทใส่่มืือแล้้วก็็ไหลหนีีเลย” “อย่่าไปหลงตามสััญญากัับสัังขาร นี่่คืือจุุดสำคััญ” 139

“ผู้้หญิิงก็็หลงผู้้ชาย ผู้้ชายก็็หลงผู้้หญิิง มัันเต็็มไปด้้วยของสกปรก ดููในรููปอสุุภะ เขาถ่่ายมาเป็็นอย่่างไร สกปรกไหม มองเข้้าไปข้้างในสิิ ตัับ ไต ไส้้ พุุง มองเข้้าไป มีีที่่ไหนสวยงาม พิิจารณาให้้เป็็นอสุุภะ เมื่่อใดก็็ตามจิิตมัันเห็็นความเน่่าเหม็็นของร่่างกาย จิิตมัันก็็เบื่่อ มัันเบื่่อก็็จะได้้ถอนออก” “ทำความเพีียรให้้มาก บริิกรรมอย่่าให้้ขาด แล้้วจิิตจะค่่อยๆ มีีพลัังขึ้้นเอง” “ธรรมะ มัันเหมืือนเส้้นผมบัังภููเขานิิดเดีียว มัันอยู่่ที่่จิิตเรานี่่ ไม่่ใช่่หาซะกว้้างใหญ่่ที่่ไหน ละสมมุุติิ มัันถึึงจะเป็็นวิิมุุตติิ หลวงปู่่แหวนเคยสอนเอาไว้้อย่่างนี้้ จำเอาไว้้ เขาด่่าว่่าเป็็นหมา ก็็เป็็นหมาวิ่่งตามเขาไปละ ก็็มัันเป็็นสมมุุติิ มัันไม่่ละ มัันก็็ลุ่่มหลงมััวเมาอยู่่ในสมมุุติินี่่แหละ” “จิิตที่่มัันเป็็นธรรมแล้้วนะ มัันไม่่มีีหลง มัันจะหมุุนอยู่่ในตััวรู้้.... ธรรมะที่่แท้้จึึงเป็็นของว่่าง” “ที่่ใจมัันร้้อน ก็็เพราะส่่งจิิตออกนอก มัันเป็็นสมุุทััย เป็็นเหตุุของความทุุกข์์ ดัังนั้้นจึึงให้้ย้้อนเข้้ามาในกาย ให้้พิิจารณากายให้้มากๆ” 140

“เคยถามหลวงปู่่บุุญจัันทร์์ ที่่อยู่่ถ้้ำผาผึ้้ง ว่่า ภาวนาแล้้วมัันปวดจะทำอย่่างไร ท่่านก็็ถามกลัับว่่า ปวดมีีตััวหรืือ เราก็็กึ๊๊�กอยู่่ในใจ ที่่ท่่านพููดเราก็็เข้้าใจเลย ไม่่ต้้องถามต่่อละ” “ถามหลวงปู่่บุุญจัันทร์์ ถ้้ำผาผึ้้ง ว่่า หลวงปู่่พิิจารณาร่่างกาย ให้้พิิจารณาแค่่ไหนถึึงจะพอ ท่่านบอก เอาให้้แหลกเลย” “ลมหายใจเข้้าพุุท ลมหายใจออกโธ นัับ ๑ ลมหายใจเข้้าพุุท ลมหายใจออกโธนัับ ๒ ไปเรื่่อยๆ จนถึึง ๑๐ พอ ๑๐ แล้้วก็็กลัับมา ๙ ๘ ๗ ๖ ๕ ๔ ๓ ๒ ๑ แล้้วก็็ขึ้้นต้้นใหม่่๑ ถึึง ๑๐ พอ ๑๐ แล้้วก็็กลัับมาหา ๑ ท่่องอยู่่อย่่างนี้้แหละ จิิตจะได้้สงบ อย่่าให้้มัันแลบออกไปคิิดอย่่างอื่่น ดัักเอาไว้้เลย” “หลวงปู่่สิิมสอนคาถาป้้องกัันตััวเอาไว้้ว่่า โอม พิินิิจ มหาพิิจารณา จะไป จะมา ให้้พิิจารณาเสีียก่่อน” “ธรรมะต้้องใช้้แสงสว่่างแห่่งปััญญามาช่่วย ไม่่ใช่่คิิดเอา เดาเอา” “จิิตที่่ฝึึกดีีแล้้ว มีีเพีียงหนึ่่งเดีียว ไม่่ว่่าหญิิง ไม่่ว่่าชาย เป็็นเหมืือนกััน ถ้้าฝึึกดีีแล้้ว จะเหลืือเพีียงหนึ่่งเดีียว” 141

“ไปงานศพ ชีีวิิตคนมัันก็็เท่่านี้้ มัันพููดได้้แต่่มัันละไม่่ได้้ พอละกลัับบ้้านมัันก็็เหมืือนเก่่า ถ้้าไม่่มีีสมาธิิ มัันก็็เหมืือนคนบ้้า บริิกรรมพุุทโธ คุุณพระพุุทธเจ้้า ขอให้้ข้้าพเจ้้าภาวนาจิิตสงบ อย่่าเป็็นคนคิิดมาก พููดมาก ไม่่ได้้ คิิดแล้้วก็็พููด คิิดแล้้วก็็พููด ไม่่ได้้หรอก เงีียบๆ จิิตจะค่่อยสงบไปๆ ถ้้ามััวไปคิิดเรื่่องนั้้นเรื่่องนี้้ มัันก็็หายหมดแล้้ว ทำให้้มัันแตกหัักทั้้งตััวนี่่แหละ พิิจารณาให้้ร่่างกายมัันแตกไปเลย ไม่่งั้้นไม่่ได้้หรอก เขาเรีียกว่่า “ม้้างกาย” (แยกกาย) ถ้้าไม่่พิิจารณา มัันจะไปบ้้าร่่างกาย บ้้าสวยบ้้างามอยู่่นั่่น ที่่แท้้มัันก็็กระดููกผีี ไม่่ใช่่ม้้างแล้้วมัันเจ็็บ ไม่่ใช่่หรอก ถ้้ามีีบ้้างก็็นิิดหน่่อย พิิจารณาเป็็นธรรมะ ทีีแรกก็็ทำท่่าเหมืือนไม่่มีีแรง พอพิิจารณาเสร็็จแล้้วแข็็งแรง แข็็งแรงกว่่าเก่่า ไปดููต้้นไม้้ ต้้นไม้้ก็็หัักหมด ทำดููที่่บ้้านก็็ได้้ หลวงปู่่หลุุยท่่านไปเรีียนกัับแม่่ชีีนะ “ม้้างกาย” แยกร่่างกายออกได้้ กลััวก็็ต้้องทำ แยกร่่างกายออก กระดููก เนื้้อ หนััง ออก แล้้วมัันก็็รวมอยู่่อย่่างเก่่า แข็็งแรงกว่่าเดิิมอีีก ไอ้้คนที่่กลััวมัันก็็กลััวสิิ ประเดี๋๋�ยวจะตาย มัันก็็เลยไม่่เอา” 142

“สััพเพ สัังขารา สััพพะสััญญา อนััตตา ก็็มัันเป็็นอนััตตา จะไปสนมัันทำไม... (ในช่่วงที่่�หลวงปู่่�กวงท่่านกำลัังอ่่านหนัังสืือของหลวงปู่่�ดููลย์์ อตุุโล ท่่านจะแนะนำให้้บางคนนำธรรมบทนี้้�ไปภาวนา หากไม่่เข้้าใจ ท่่านจะอธิิบายเพิ่่�มให้้ฟััง) สััพเพ สัังขารา สััพพะสััญญา อนััตตา “เมื่่อสัังขารขัันธ์์ดัับไปแล้้ว ความเป็็นตััวตนจัักไม่่มีี เพราะไม่่ได้้เข้้าไปเพื่่อปรุุงแต่่ง ครั้้นเมื่่อความปรุุงแต่่งขาดไป สภาพแห่่งการเป็็นตััวตนไม่่มีี ความทุุกข์์จะเกิิดขึ้้นแก่่ใครได้้อย่่างไร” หลวงปู่่ดููลย์์อตุุโล “อย่่าไปยุ่่งกัับเขาก็็ดีีแล้้ว ปล่่อยเขาโง่่ไป พยายามหลบเลี่่ยง อย่่าไปยุ่่งกัับเขา บาป ไม่่ดีี เขาหลอกให้้ไปนรก จะไปกัับเขาไหมล่่ะ อัันไหนไม่่ดีีก็็หลบเลี่่ยงเสีีย ทำไม่่รู้้ไม่่ชี้้ซะจะสบาย พููดมากไป เขาจะทุุบเอาสิิ เพราะมัันอัันธพาลอยู่่แล้้ว เขาทำบาป เขาก็็เสวยผลบาปไปสิิ” 143

“พระพุุทธเจ้้าเป็็นพระเวสสัันดรต้้องอดทนมาก เขาตีีลููกต่่อหน้้า ยัังต้้องทนได้้เลย ให้้ลููกไป ลููกก็็ทานให้้แล้้ว เฆี่่ยนตีีต่่อหน้้า เด็็กมัันก็็ร้้องไห้้สิิ ชููชกมาเกิิดอีีกชาติินึึงเป็็นเทวทััตทำร้้ายพระพุุทธเจ้้า ทำดีีไม่่ทำ ทำแต่่ความชั่่วก็็เลยตกนรก เรารัักเทวทััตฉัันใด เรารัักราหุุลฉัันนั้้น เพราะเทวทััตทำให้้เราสำเร็็จโพธิิญาณ พระพุุทธเจ้้าต้้องอดทนมาก เขาจะฆ่่ากี่่ครั้้ง ไม่่ (โต้้) ตอบ ต้้องมีีความอดทนมากๆ” “พระสัังกััจจายนะถามพระพุุทธเจ้้าว่่า อีีกนานไหมจะได้้ตรััสรู้้เป็็นพระพุุทธเจ้้า อีีก ๕ องค์์ข้้างหน้้า ไม่่ใช่่ท่่าน อีีก ๑๐ องค์์ข้้างหน้้า ก็็ไม่่ใช่่ท่่าน อีีก ๑๐๐ องค์์ข้้างหน้้า ก็็ไม่่ใช่่ท่่าน อีีกพััน หมื่่น แสนองค์์ข้้างหน้้า ก็็ไม่่ใช่่ท่่าน โอ๋๋ ถ้้างั้้นไม่่เอาแล้้ว มัันนานมาก แต่่ตอนนี้้บำเพ็็ญบุุญไปก่่อน” “มีีคนหนึ่่งมาหาหลวงปู่่หลวง (กตปุุญโญ) บอกจะตััดโพธิิสััตว์์ออกไหม (จะสามารถลาพุุทธภููมิิได้้ไหม) ไม่่ต้้องตััด ทำบุุญไปเรื่่อยๆ ไปตััดมัันก็็หมดสิิบำเพ็็ญไปเรื่่อยๆ ถึึงเวลามัันแก่่กล้้าแล้้วมัันก็็ตััดได้้” 144

“หลวงปู่่มั่่น ปรารภ ๕๐๐ ชาติิ สร้้างมา ๕๐๐ ชาติิ ยัังไม่่พอ ดาวเต็็มท้้องฟ้้านั่่นน่่ะ เอามาเรีียง หลวงปู่่มั่่นไปต่่อเป็็นองค์์สุุดท้้าย ปรารถนาเป็็นสาวกพระพุุทธเจ้้า จะได้้สำเร็็จเร็็ว สร้้างไปเรื่่อยๆ มัันแก่่กล้้าเมื่่อไหร่่ มัันไม่่เอาละ แต่่บุุญชนิิดต้้องแรงนะ ไม่่แรงก็็เอายาก เป็็นสาวกก็็เป็็นยาก ก็็มัันสละไม่่ได้้ เขาเรีียกว่่า สร้้างโพธิิญาณ” “ให้้ดีีที่่สุุดของโลก จะดีีเท่่าไหร่่ก็็ช่่าง ให้้เป็็นมหาเศรษฐีีมัันก็็ทุุกข์์อยู่่ดีีไม่่มีีความสุุข มัันมีีความหวาดระแวง มีีเงิินมีีทองเยอะๆ ก็็เป็็นห่่วงทรััพย์์สมบััติิไปไหนก็็ห่่วงทรััพย์์สมบััติิ เห็็นทุุกข์์ ก็็เห็็นโทษ เห็็นโทษ ก็็เบื่่อหน่่ายไม่่อยากเกิิดอีีก” “นกมัันร้้องเสีียงเดีียว แต่่คนร้้องเสีียงเยอะนะ ถ้้าทำอย่่างนกได้้ ท่่องพุุทโธคำเดีียวอยู่่ ไม่่ให้้อารมณ์์มัันแทรก จิิตมัันสงบเป็็นสมาธิิจะพิิจารณาอะไรมัันก็็ชััดขึ้้นๆ มัันไม่่สงบน่่ะซิิปรุุงแต่่งหลอกกัันไปหลอกกัันมา ร้้องเสีียงเดีียวสิิ พุุทโธ พุุทโธ เวลาไปบนดอยนะนกมัันชอบร้้อง เราก็็เลีียนแบบ เอ้้อ พุุทโธๆ ตามมัันไป ในป่่าในเขา ร้้องตามนกก็็ได้้” 145

“หลวงปู่่ท่่อน (ญาณธโร) ท่่านว่่าทำไปตามจัังหวะรำวงนั่่นล่่ะ เฮ็็ดจริิงๆ ได้้จริิงๆ จิิตเลยเป็็นสมาธิิเลย จิิตมัันลง เสีียงตีีกลองน่่ะมัันกวน โจ๊๊ะพรึ่่มๆ เฮ็็ดจริิงๆ ได้้จริิงๆ พอตีีสามก็็ลงเป็็นสมาธิิ ตั้้งแต่่นั้้นนั่่งได้้ทั้้งคืืนเลย” “ที่่เห็็นเขาทำไม่่ดีีไม่่ให้้ไปโกรธเขาไปแช่่งเขา นี่่ พระพุุทธเจ้้าท่่านสอนไว้้เป็็นพรหมวิิหารธรรม” “ความปรุุงแต่่งก็็คืือสัังขาร หมุุนอยู่่นั่่นล่่ะ หมุุนไม่่หยุุด ตอนหลัับก็็ยัังฝััน ไม่่หยุุด เรารู้้เท่่าสมมุุติิ สมมุุติิเป็็นนั่่นเป็็นนี่่ ให้้ละสมมุุติิออก เมื่่อจิิตใจละสมมุุติิเสร็็จแล้้ว ถึึงจะเป็็นวิิมุุตติิ หลวงปู่่แหวนท่่านสอนอย่่างนี้้ รู้้ ว่่าง วาง รู้้เท่่า แล้้วก็็ปล่่อยวาง อย่่าให้้มีีเรารู้้ เราเห็็น เรามีีเราเป็็น อย่่าไปยึึด เดี๋๋�ยวก็็เกิิดดีีใจ เสีียใจ เป็็นอารมณ์์ทั้้งนั้้น เอามาเป็็นธรรมะไม่่ได้้ ธรรมารมณ์์ พระพุุทธเจ้้ารู้้แล้้ว เราก็็เรีียนต่่อจากพระพุุทธเจ้้า” 146