รายงานการพจิ ารณาศึกษา
ขอ้ เสนอเชิงนโยบายการบรหิ ารจดั การธรุ กิจสายการบิน
ธุรกิจสนับสนุน และบุคลากรการบนิ ช่วงวกิ ฤติ COVID-19
แต่งต้ังคณะทำงานพิจารณาศึกษา
ทบทวนขอ้ มูลเชงิ เอกสาร ประชุมระดมความคดิ เหน็ เดนิ ทางศกึ ษาดงู าน
สภาพขอ้ เทจ็ จรงิ
วเิ คราะห์ แยกแยะประเด็นสำคญั
ตามวตั ถุประสงค์ พรอ้ มจัดทำ
รายงานความกา้ วหน้า
การสมั มนา “อนาคตอตุ สาหกรรมการบนิ ของชาติ
วกิ ฤติ จุดเปล่ียน และโอกาส”
รบั ฟังขอ้ มลู ข้อคดิ เหน็ และข้อเสนอแนะ
นำเสนอแนวทางการฟ้ืนฟแู ละพัฒนาอตุ สาหกรรมศนู ย์ซอ่ มบำรงุ
อากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตช้ินสว่ นอากาศยาน ขอ้ เสนอแนะ
ด้านนโยบาย ด้านกฎหมายและกฎระเบยี บ ดา้ นการส่งเสรมิ
นำเสนอรายงานการพจิ ารณาศกึ ษาฉบบั สมบูรณ์
ตอ่ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒสิ ภา
ภาพท่ี ๑-๓ แสดงกระบวนการพิจารณาศกึ ษา
๑.๖ ประโยชน์ทค่ี าดว่าจะไดร้ ับ
๑. ทำให้ทราบถึงสถานการณ์ปจั จุบันและผลกระทบจากวิกฤติ COVID-19 ท่ีมีผลตอ่ อุตสาหกรรม
ซ่อมบำรงุ อากาศยานและอตุ สาหกรรมผลติ ชิน้ สว่ นอากาศยานในประเทศไทย
๒. ทำให้ทราบถงึ ศักยภาพ ความพรอ้ ม และแนวโนม้ ของอตุ สาหกรรมซ่อมบำรุงอากาศยานของไทย
ระยะก่อนและหลังเกดิ วิกฤติ COVID-19
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๑๑
โอกาสการพัฒนาศนู ย์ซ่อมอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตชิน้ ส่วนอากาศยาน
บทท่ี ๑ บทนำ
๓. ทำให้ทราบถึงศักยภาพ ความพร้อม และแนวโน้มของอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน
ในประเทศไทยระยะกอ่ นและหลงั เกิดวิกฤติ COVID-19
๔. ทำให้ได้แนวทางการฟนื้ ฟูและพฒั นาอุตสาหกรรมศูนย์ซ่อมอากาศยานและอตุ สาหกรรมผลิต
ชน้ิ ส่วนอากาศยาน
๕. ผลการพิจารณาศึกษานี้สามารถใช้เป็นข้อมูลเพื่อกำหนดนโยบายในการช่วยเหลือและส่งเสริม
อตุ สาหกรรมศูนย์ซ่อมอากาศยานและอตุ สาหกรรมผลติ ชน้ิ สว่ นอากาศยานท้งั ในปัจจุบันและในอนาคต
๑๑๒ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา
รายงานการพจิ ารณาศึกษา
ข้อเสนอเชงิ นโยบายการบริหารจัดการธรุ กจิ สายการบิน
ธรุ กิจสนับสนุน และบคุ ลากรการบิน ช่วงวิกฤติ COVID-19
บทท่ี ๒
การวเิ คราะห์สถานการณ์ สภาพแวดล้อมของอุตสาหกรรมการบินของประเทศ
อุตสาหกรรมการบินทั่วโลกได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงจากการแพร่ระบาดของโรค COVID-19
สิ่งที่ปรากฏในระยะสั้นจะเห็นได้ว่า เมื่อปริมาณการจราจรทางอากาศลดลง ส่งผลให้กลุ่มคลัสเตอร์
อุตสาหกรรมการบิน เช่น สนามบินและธุรกิจการบินหลายสายประกาศปิดกิจการ ศูนย์ซ่อมอากาศยาน
ขาดรายได้ การผลิตชิ้นส่วนอากาศยานหยุดการผลิต และผู้ประกอบอาชีพในธุรกิจการบินถูกเลิกจ้าง
เป็นต้น นอกจากวิกฤติ COVID-19 จะส่งผลโดยตรงต่ออุตสาหกรรมการบินแล้ว ยังทำให้เกิดวิถีชีวิต
ปกติใหม่ (New Normal) เป็นพฤติกรรมการใช้ชีวิตผ่านระบบโซเซียลมากขึ้น มีการเว้นระยะห่าง
ทางสังคม (Social Distancing) การเดินทางระหว่างกันลดน้อยลง โดยเฉพาะการเดินทางทางอากาศ
ปัจจัยที่เปลี่ยนไปเหล่านี้ คือ องค์ประกอบสำคัญต่อการกำหนดทิศทางการดำเนินการของอุตสาหกรรม
การบนิ ในอนาคต
ภัยคุกคามจาก COVID-19 เป็นอุปสรรคสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจโลกและอุตสาหกรรมการบิน
แม้ว่าโอกาสในอนาคตอันใกล้จะมีการนำวัคซีนมาใช้ป้องกันโรค แต่ผลการสูญเสียทางเศรษฐกิจยังคง
ต้องใช้เวลาหลายปีในการฟื้นฟูอุตสาหกรรมการบินให้กลับมาเฟื่องฟูได้เท่าเดิม ซึ่งในสถานการณ์เช่นนี้
อุตสาหกรรมซ่อมบำรงุ อากาศยานและอตุ สาหกรรมการผลิตชิ้นสว่ นอากาศยานต้องเผชิญสภาวะท้าทาย
ทั้งภายนอกและภายใน คณะกรรมาธิการจึงทำการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในและภายนอกของ
อุตสาหกรรมการบิน โดยนำข้อมูลการศึกษาในอดีตที่มีความทันสมัยมาวิเคราะห์ร่วมกับสถานการณ์
ปัจจุบัน พบว่า จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรคของการพัฒนาศูนย์ซ่อมอากาศยาน ในช่วงวิกฤติ
COVID-19 มรี ายละเอยี ดดังนี้
จุดแข็ง (Strengths)
๑. ประเทศไทยมีศกั ยภาพของพื้นท่ีและทำเลท่ตี ั้งเหมาะกับการพัฒนาอุตสาหกรรมอากาศยาน
๒. มีตน้ ทนุ ด้านแรงงานมฝี ีมือต่ำเมือ่ เทียบกับประเทศมาเลเซยี และสิงคโปร์
๓. มีการเชอื่ มตอ่ กบั ตลาดการบนิ ในภูมภิ าคอาเซยี น
๔. มีฐานการผลิตของอตุ สาหกรรมอากาศยาน
๕. มีความสามารถด้านเทคนคิ ในการซ่อมบำรุงอากาศยาน
๖. มกี ารทำงานรว่ มกับอตุ สาหกรรมยานยนต์ท่ีพรอ้ มจะพฒั นาเขา้ สู่อุตสาหกรรมอากาศยาน
๗. มคี วามสัมพนั ธท์ ด่ี ีกับประเทศญ่ปี ่นุ (ผผู้ ลิตชนิ้ ส่วนอากาศยานรายสำคญั ของโลก)
๘. มคี วามรว่ มมอื ในกลุ่มอตุ สาหกรรมผผู้ ลิตช้ินส่วน
๙. มคี วามรว่ มมอื ระหวา่ ง MRO กบั ผู้ผลิตชิน้ สว่ น
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๑๓
โอกาสการพัฒนาศูนยซ์ อ่ มอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตชนิ้ ส่วนอากาศยาน
บทท่ี ๒ การวิเคราะหส์ ถานการณ์
สภาพแวดล้อมของอตุ สาหกรรมการบนิ ของประเทศ
จดุ อ่อน (Weaknesses)
๑. ขาดทักษะการใช้ภาษาอังกฤษในอาชีพของช่างเทคนิคและวิศวกรท่ีเกีย่ วข้องกับการซ่อมบำรุง
อากาศยาน
๒. ขาดความเชี่ยวชาญในเทคโนโลยีระดับสูงที่ใช้ในกระบวนการการผลิต การทดสอบ และการ
ประกอบ
๓. ผผู้ ลิตชิ้นสว่ นที่ไดร้ ับมาตรฐาน AS9100 ยังมนี ้อยราย
๔. ขาดความรวดเร็วในขั้นตอนนำเข้าสินค้าและชิ้นส่วนอะไหล่ ทำให้ไม่สามารถแข่งขันด้านเวลา
ในการซ่อมบำรุงอากาศยานได้
๕. ขาดความรว่ มมือทางธรุ กิจกับบรษิ ทั ผผู้ ลติ เคร่ืองยนต์
๖. ขาดการปกป้องทรพั ยส์ นิ ทางปัญญา
๗. บคุ ลากรในการซอ่ มบำรุงอากาศยานยังขาดแคลน
๘. ขาดแคลนครสู อนชา่ งซอ่ มอากาศยาน
๙. ขาดผู้ประกอบการด้านการออกแบบ
๑๐. ขาดหนว่ ยงานรบั รองมาตรฐานชน้ิ สว่ นท่ไี ม่ใชช่ ้นิ สว่ นสำคญั ในอากาศยาน ซง่ึ ผผู้ ลิตไทยมีทักษะ
ระดับขน้ั (Tier) ท่ี ๒
โอกาส (Opportunities)
๑. ตลาดการซ่อมบำรุงอากาศยานสำหรับสายการบินท้องถิ่น (Regional) ที่ปริมาณเพิ่มขึน้ สงู มาก
ในอนาคตอันใกล้
๒. โอกาสการพฒั นาอตุ สาหกรรมการผลิตในระดบั ขนั้ (Tier) ท่ี ๒, ๓ และ ๔ ในประเทศ
๓. นโยบายภาครัฐสนบั สนนุ และมแี ผนพัฒนาอตุ สาหกรรมในระยะยาว
อปุ สรรค (Threats)
๑. การแข่งขันกับประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาค เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย และสิงคโปร์ ซึ่งแต่ละ
ประเทศมกี ารพฒั นาความพรอ้ มในอตุ สาหกรรมการบนิ โดยเฉพาะศูนยซ์ อ่ มบำรุงอากาศยาน
๒. สิทธิประโยชน์ท่ีไดจ้ ากการสง่ เสรมิ การลงทุนตำ่ กว่าประเทศอ่นื ในภูมิภาค
๓. กฎ ระเบียบ เงื่อนไขการจดั ตัง้ ศูนยซ์ ่อมบำรงุ ฯ ไมเ่ อือ้ ต่อการลงทุน
๔. สถานการณ์ COVID-19 ยังระบาดทั่วโลกโดยเฉพาะในทวีปอเมริกาและยุโรป และการระงับ
การเดินทางของผู้โดยสารจากประเทศในทวีปเอเชีย เช่น จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ซึ่งเป็นฐานนักท่องเที่ยว
ของประเทศไทย
๕. ผลกระทบ COVID-19 ทำให้เศรษฐกิจทั่วโลกตกต่ำ และอุตสาหกรรมการบินทั่วโลกปิดตัว
คาดวา่ ต้องใช้เวลาในการฟืน้ ตัวประมาณ ๔ - ๕ ปี
๖. อตุ สาหกรรมการบินในประเทศถดถอย ต้องใชเ้ วลา ๒ - ๓ ปี จึงจะกลบั มาทำการบินไดป้ กติ
๗. ขาดการผลักดันตลาดชิ้นส่วนอากาศยานจากความต้องการในประเทศ ซึ่งมาจากหน่วยงาน
ภาครัฐที่มีการใช้อากาศยาน
๑๑๔ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
รายงานการพิจารณาศึกษา
ข้อเสนอเชงิ นโยบายการบรหิ ารจัดการธรุ กิจสายการบนิ
ธรุ กจิ สนับสนุน และบุคลากรการบนิ ช่วงวกิ ฤติ COVID-19
บทที่ ๓
ศกั ยภาพ ความพร้อม โอกาส และความท้าทาย
ของอตุ สาหกรรมซอ่ มบำรงุ อากาศยานของไทย
๓.๑ ศักยภาพ ความพรอ้ มของอุตสาหกรรมซ่อมบำรุงอากาศยานของไทยระยะก่อนวิกฤติ COVID-19
ประเทศไทยมีศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานที่เป็นโมเดลนำร่อง คือ บริษัท อุตสาหกรรมการบิน
จำกัด (Thai Aviation Industries Co, Ltd.: TAI) เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี ๒๕๔๖ ได้รับการรับรองเป็น
หนว่ ยซ่อมมาตรฐานให้บริการซอ่ มอากาศยานแก่ส่วนราชการ และมีการวางแผนเป็นศนู ย์ซอ่ มอากาศยาน
ในระดับมาตรฐานสากล ผู้ถือหุ้น ประกอบด้วย สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม
(สสว.) ถอื ห้นุ ในสัดส่วน รอ้ ยละ ๕๑ และกองทัพอากาศโดยกองทุนสวสั ดิการทหารอากาศถือหุ้นในสัดส่วน
ร้อยละ ๔๙ ๘๑
ภาพที่ ๓-๑ แสดงศนู ย์ซ่อมบำรุงอากาศยานตาคลี จังหวัดนครสวรรค์ ของ TAI ๘๒
ประเภทการซ่อมบำรุงอากาศยานในประเทศไทย เป็นงานซ่อมลำตัว (Airframe MRO) งานซ่อม
ชิ้นส่วน (Component MRO) เช่น ชุดฐานล้อ (Landing Gear) ล้อและชุดเบรก (Wheels & Brakes)
ระบบเครื่องปั่นไฟสำรอง (APU) ระบบจ่ายน้ำมันและระบบควบคุม (Engine Fuel & Control) อุปกรณ์
สื่อและบันเทิง (IFE) งานซ่อมเครื่องยนต์ (Engine MRO) ๘๓ มีส่วนแบ่งตลาดค่อนข้างต่ำเมื่อเปรียบเทียบ
กับประเทศต่าง ๆ ในเอเชียแปซิฟิก และส่วนใหญ่มุ่งเนน้ เฉพาะการซ่อมบำรุงอากาศยานให้กับสายการบนิ
ของตนเองเท่านั้น ส่วนมูลค่าการซ่อมบำรุงอากาศยานในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกจะสูงถึง ๑๓,๘๙๖ ล้าน
๘๑ สถาบันทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญาแห่งจฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั . (๒๕๖๐).
๘๒ บรษิ ัท อตุ สาหกรรมการบนิ จำกดั . (ม.ป.ป.). ศูนยซ์ อ่ มบำรุงอากาศยานตาคลี จ.นครสวรรค์ ของ TAI. สบื คน้ จาก http://www.taithailand.com/
๘๓ สถาบันทรพั ย์สนิ ทางปญั ญาแหง่ จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั . (๒๕๖๐). รายงานการวิเคราะห์แนวโนม้ เทคโนโลยแี ละอตุ สาหกรรม: อตุ สาหกรรมการขนส่ง
และการบิน. สบื ค้นเมือ่ ๙ มนี าคม ๒๕๖๓ จาก https://www.ipthailand.go.th/images/3534/web_01052018/Report_CHU/10_Aviation_and_
Logistics-revised_19-12-60_CHU.pdf
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๑๕
โอกาสการพัฒนาศูนยซ์ อ่ มอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน
บทท่ี ๓ ศักยภาพ ความพรอ้ ม โอกาส และความทา้ ทาย
ของอตุ สาหกรรมซอ่ มบำรงุ อากาศยานของไทย
เหรียญสหรัฐ ในขณะที่มูลค่าอุตสาหกรรมการซ่อมบำรุงของประเทศไทย มีเพียง ๙๗๔ ล้านเหรียญ
สหรัฐหรือคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ ๒.๘๐ จากมูลค่าการซ่อมบำรุงในภูมิภาค ซึ่งในจำนวนนี้ พบว่าการซ่อม
บำรุงภายในประเทศมีจำนวนต่ำมาก กล่าวคือ มีมูลค่าเพียง ๓๘๙ ล้านเหรียญสหรัฐ หรือร้อยละ ๔๐
จากมูลคา่ อตุ สาหกรรมการซ่อมบำรุงของประเทศไทยท้ังหมด ๘๔
ภาพที่ ๓-๒ แสดงการซ่อมบำรุงอากาศยาน ๘๕
อุตสาหกรรมการซ่อมบำรุงอากาศยานในประเทศไทย เป็นกิจกรรมซ่อมชิ้นส่วนหลัก ๆ เช่น
APU และ Blade เป็นต้น ไปจนถึงการซ่อมบำรุงอากาศยานทั้งระดับ A-D Check การแบ่งระดับใน
การซ่อมบำรุงอากาศยานประเภทต่าง ๆ มีทั้งหมด ๑๐ บริษัท จำนวน ๑๔ โครงการ มูลค่าเงินลงทุน
รวมประมาณ ๒,๘๘๘ ล้านบาท ซึ่งผู้ให้บริการซ่อมบำรุงระดับ D-Check ที่ได้รับการส่งเสริมมีเพียง
รายเดียว ได้แก่ บริษัท อุตสาหกรรมการบิน จำกัด ส่วนบริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) ถือเป็น
ผซู้ ่อมบำรุงเครื่องยนตแ์ ละตัวอากาศยานสำคญั ของไทย ๘๖
๘๔ กองเศรษฐกจิ การบิน. (๒๕๖๑). “EEC ศนู ย์กลางอุตสาหกรรมการบนิ โลก” โอกาสการลงทนุ ในอตุ สาหกรรมซ่อมบำรงุ อากาศยานไทย. สบื คน้ เมอื่ ๙ มีนาคม
๒๕๖๓ จาก https://www.caat.or.th/th/archives/32240
๘๕ SCB Economic Intelligence Center. (๒๕๖๑). เจาะลึกอตุ สาหกรรมเด่นขานรบั โครงการ EEC. สืบค้นจาก https://www.scbeic.com/th/detail/
product/4424
๘๖ สถาบนั ทรพั ยส์ ินทางปัญญาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย. (๒๕๖๐).
๑๑๖ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา
รายงานการพิจารณาศึกษา
ขอ้ เสนอเชงิ นโยบายการบรหิ ารจัดการธรุ กจิ สายการบนิ
ธรุ กิจสนับสนุน และบุคลากรการบนิ ช่วงวิกฤติ COVID-19
ภาพที่ ๓-๓ แสดงศูนย์ซอ่ มบำรุงอากาศยานของการบินไทย ๘๗
๓.๒ แนวโน้มการเตบิ โตของอตุ สาหกรรมซอ่ มบำรุงอากาศยานของไทย
อุตสาหกรรมการบินเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรม New S-curve ที่รัฐบาลมีนโยบายสนับสนุน
ซึ่ง MRO เป็นอุตสาหกรรมที่ใช้เทคโนโลยีสูงและมีมูลค่าทางเศรษฐกิจ ดังนั้นรัฐบาลจึงให้ความสำคัญ
ในการผลักดันอุตสาหกรรมการบินให้เติบโตได้ตามเป้าหมาย โดยดำเนินโครงการพัฒนาท่าอากาศยาน
อู่ตะเภาเพื่อทำหน้าที่สนับสนุนศูนย์กลางทางการบินของภูมิภาค เป็นจุดเชื่อมต่อคลัสเตอร์การบินกับ
ท่าอากาศยานสวุ รรณภมู ิ และท่าอากาศยานดอนเมือง จงึ ได้ประกาศกำหนดพนื้ ที่ท่าอากาศยานอู่ตะเภา
เป็น “เขตส่งเสรมิ ระเบียงเศรษฐกิจภาคตะวนั ออก : เมืองการบินภาคตะวันออก (Special EEC Zone :
Eastern Airport City) ครอบคลุมพ้นื ที่ ๖,๕๐๐ ไร่ รอบบริเวณทา่ อากาศยานอตู่ ะเภา ๘๘
๘๗ ประชาชาตธิ รุ กิจ. (๒๕๖๐). บินไทย-แอร์บสั เรง่ อตู่ ะเภา “ศูนยซ์ ่อมบำรุง” NO.1 ของโลก. สืบคน้ จาก https://www.prachachat.net/tourism/news-
90932
๘๘ กองเศรษฐกจิ การบนิ . (๒๕๖๑).
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา ๑๑๗
โอกาสการพัฒนาศนู ย์ซ่อมอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตชน้ิ ส่วนอากาศยาน
บทท่ี ๓ ศักยภาพ ความพรอ้ ม โอกาส และความท้าทาย
ของอุตสาหกรรมซอ่ มบำรุงอากาศยานของไทย
ภาพที่ ๓-๔ แสดงภาพแผนทโี่ ครงการจัดต้งั ศนู ยซ์ ่อมบำรงุ อากาศยานแหง่ ใหม่ (TG MRO)
ณ ท่าอากาศยานนานาชาตอิ ตู่ ะเภา ๘๙
๘๙ คณะกรรมการนโยบายเขตพฒั นาพิเศษภาคตะวันออก
๑๑๘ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา
รายงานการพจิ ารณาศกึ ษา
ข้อเสนอเชงิ นโยบายการบรหิ ารจดั การธรุ กิจสายการบิน
ธุรกจิ สนับสนุน และบคุ ลากรการบนิ ชว่ งวกิ ฤติ COVID-19
แนวทางการพฒั นาอตุ สาหกรรมอากาศยาน (Road Map) ในกรอบระยะเวลาของแผนการพัฒนา
ในแต่ละระยะรวมท้งั ตวั ชวี้ ดั การดำเนินการของแผนพัฒนา โดยมแี นวทางการพฒั นา ดงั น้ี
ระยะท่ี 1 (0-5 ปี) ระยะที่ 2 (5-10 ปี) ระยะท่ี 3 (10-15 ป)ี
MRO PLAN ซ่อมบำรุงอากาศยานรนุ่ ใหม่/ ซอ่ มบำรุงอากาศยานทกุ รุ่น จดั ตัง้ Aeropolis เพื่อรองรับการ MRO
ภายในประเทศ (บางสว่ น) Hub
ในประเทศไทย ซอ่ มบำรุงอากาศยานในภูมิภาค
HR Road Map Training the trainers สร้างช่างเทคนคิ และวศิ วกร ปรบั ตวั เขา้ สู่ AIE
ใหเ้ พยี งพอ Research institutions Institute
OEM PLAN Composite (Tier 4) + Tier 3 มีการจดั กลมุ่ อุตสาหกรรม พฒั นาการผลิตในระดบั OEM
(Cluster) ใหค้ รบทงั้ 5 ประเภท Tier 2 Cluster
คณะกรรมการ Demand MRO อตู่ ะเภา Demand MRO อูต่ ะเภา
ขบั เคลื่อนโครงการ ในประเทศ ระยะท่ี 2 ในประเทศ ระยะท่ี 3
ขับเคลือ่ น MRO อูต่ ะเภา การประเมนิ ผลและศกึ ษา Cluster การประเมนิ ผลและศึกษา OEM ศนู ยก์ ลาง
โครงการนำรอ่ ง ระยะท่ี 1 การขยาย MRO & OEM 5 ประเภท การขยาย MRO & OEM Tier 2 อตุ สาหกรรม
อากาศยาน
คณะทำงานสนบั สนุน OEM Demand จดั ต้ัง MRO
ในด้านตา่ ง ๆ Tier 3 & 4 ตา่ งประเทศ เพิ่มเติม Demand จดั ตั้ง
ตา่ งประเทศ Aeropolis
ภาพที่ ๓-๕ แสดงแนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรมอากาศยาน (Road Map) ของประเทศไทย ๙๐
การพัฒนาอุตสาหกรรมอากาศยานในประเทศไทย แบ่งระยะเวลาดำเนินการออกเป็น ๓ ระยะ
ดงั นี้
ระยะที่ ๑ พ.ศ. ๒๕๕๙ - ๒๕๖๓ (ปที ่ี ๑ - ๕)
ระยะท่ี ๒ พ.ศ. ๒๕๖๔ - ๒๕๖๘ (ปีที่ ๖ - ๑๐)
ระยะที่ ๓ พ.ศ. ๒๕๖๙ - ๒๕๗๔ (ปีท่ี ๑๑ - ๑๕)
๙๐ สำนกั งานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร. (๒๕๕๘). รายงานสรุปสำหรับผูบ้ ริหาร (Executive Summary Report) โครงการศึกษาและออกแบบ
เบ้อื งต้นในการจดั ตง้ั นิคมอุตสาหกรรมการบนิ ของประเทศไทย. สืบคน้ เมอ่ื ๙ มนี าคม ๒๕๖๓ จาก http://www.otp.go.th/uploads/tiny_uploads/
ProjectOTP/2557/Project08/ExSumThai.pdf
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๑๙
โอกาสการพัฒนาศนู ย์ซอ่ มอากาศยานและอุตสาหกรรมผลติ ชิน้ ส่วนอากาศยาน
บทท่ี ๓ ศักยภาพ ความพรอ้ ม โอกาส และความท้าทาย
ของอตุ สาหกรรมซ่อมบำรงุ อากาศยานของไทย
สำหรบั ในสว่ นของอุตสาหกรรมซ่อมบำรุงอากาศยานในประเทศไทย
การพัฒนาระยะที่ ๑ มีเป้าหมายคือ สามารถจัดตั้งศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานและสามารถบรรลุ
เปา้ หมายการซอ่ มบำรุงที่กำหนดไวใ้ นแผนธรุ กจิ โดยมีเครอ่ื งชวี้ ัดคือ ทำการซ่อมบำรงุ อากาศยานได้ตาม
จำนวนและประเภททีก่ ำหนดไวใ้ นแผนธุรกิจ
การพัฒนาระยะที่ ๒ มีเป้าหมายคือ สามารถจัดตงั้ ศูนยซ์ อ่ มบำรุงอากาศยานเพิม่ เติมให้เพียงพอ
ต่อการซ่อมบำรุงอากาศยานในประเทศไทย โดยมีเครื่องชี้วัดคือ ทำการซ่อมบำรุงอากาศยานไม่ต่ำกว่า
ร้อยละ ๘๐ (จนถึงระดับ C-check) ของเครื่องบินที่ใช้บริการภายในประเทศ ตลอดจนมีศูนย์ซ่อมบำรุง
อากาศยานของ บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) มีโรงซ่อมเครื่องบินขนาด ๒๔,๐๐๐ ตารางเมตร
สามารถซ่อมอากาศยานได้ ๓ ลำพร้อมกัน
การพัฒนาระยะที่ ๓ มีเป้าหมายคือ การจัดตั้งศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานเพิ่มเติม ขยายศูนย์ซ่อม
และการจัดตั้ง Aeropolis เพื่อรองรับการซ่อมบำรุงเครื่องบินของภูมิภาค โดยมีเครื่องชี้วัดคือ มีสัดส่วน
การตลาดของการซอ่ มบำรงุ เครอื่ งบินในภูมิภาคไมต่ ำ่ กว่ารอ้ ยละ ๒๐ ๙๑
การคาดการณ์ค่าใช้จ่ายในการซ่อมบำรุงอากาศยาน (Maintenance, Repair and Overhaul:
MRO) ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกระหว่างปี ๒๕๕๘ - ๒๕๖๗ คิดเป็นมูลค่า ๑๖๗,๐๐๐ ล้านเหรียญสหรัฐ
โดยค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในประเทศไทยในปี ๒๕๕๘ คิดเป็นเงิน ๗๒๒ ล้านเหรียญสหรัฐ และจะขยายตัว
เป็นมูลค่าสะสมรวม ๑๐,๖๐๐ ล้านเหรียญสหรัฐ ในปี ๒๕๖๗ ซึ่งค่าใช้จ่าย MRO ในปี ๒๕๕๘ จำแนก
เป็น Component มูลค่า ๓๒๐.๔ ล้านเหรียญสหรัฐ Engine Maintenance มูลค่า ๒๑๓.๓ ล้านเหรียญ
สหรฐั และ Line Maintenance มลู ค่า ๑๒๐.๔ ล้านเหรียญสหรัฐ ๙๒
ภาพที่ ๓-๖ แสดงการคาดการณ์ค่าใชจ้ ่าย MRO ของประเทศไทยในปี ๒๕๕๘ - ๒๕๖๗ ๙๓
๙๑ สำนักงานนโยบายและแผนการขนสง่ และจราจร. (๒๕๕๘).
๙๒ สถาบันทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญาแหง่ จฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลัย. (๒๕๖๐).
๙๓ สถาบันทรัพย์สินทางปญั ญาแห่งจฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั . (๒๕๖๐).
๑๒๐ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
รายงานการพิจารณาศึกษา
ขอ้ เสนอเชิงนโยบายการบรหิ ารจัดการธุรกิจสายการบนิ
ธรุ กจิ สนับสนุน และบุคลากรการบิน ชว่ งวกิ ฤติ COVID-19
ขอ้ มลู จากกรมท่าอากาศยาน พบวา่ ในประเทศไทยมศี นู ยซ์ อ่ มบำรุงอากาศยานหลายแหง่
ทีใ่ ห้บรกิ ารและมีระดบั ความสามารถในการให้บรกิ าร ดังน้ี ๙๔
ตารางท่ี ๓-๑ แสดงข้อมูลทั่วไปของศนู ยซ์ ่อมบำรงุ อากาศยานรายสำคัญในประเทศไทย
หมายเลข ชือ่ สถานท่ี/ ขีดความสามารถ
ใบรับรอง หมายเลขตดิ ตอ่
๘/๒๕๒๓ GOODYEAR (THAILAND) ซ่อมยางอากาศยาน (หลอ่ ดอก)
๑๓/๒๕๒๕ PUBLIC COMPANY ๕๐/๙
LIMITED ถนนพหลโยธิน ซอ่ มเครือ่ งบิน เครือ่ งยนต์ ใบพัด
๑๓/๒๕๒๕-๑ จงั หวดั ปทมุ ธานี วิทยุ เคร่อื งวัด เครอ่ื งประกอบ
THAI AIRWAYS ๐ ๒๙๐๙ ๘๐๘๐ (Accessory) อปุ กรณฉ์ ุกเฉิน
๑๓/๒๕๒๕-๒ INTERNATIONAL PUBLIC อปุ กรณ์ในห้องครวั อุปกรณ์
COMPANY LIMITED ท่าอากาศยาน ในหอ้ งผู้โดยสาร เชือ่ มโลหะ
กรงุ เทพ เคลอื บโลหะ และทดสอบแบบ
๐ ๒๕๖๓ ๘๒๓๐ ไม่ทำลาย (Nondestructive
ท่าอากาศยาน Testing – NDT) ตามรายการ
สุวรรณภูมิ ทร่ี ะบุไว้ใน Capability List
๐ ๒๑๓๗ ๕๑๐๐ ของบริษทั
ซอ่ ม Unit Load Device
THAI AIRWAYS ท่าอากาศยาน (Container, Pallet, Trolley)
INTERNATIONAL PUBLIC กรุงเทพ ซ่อมเคร่อื งบิน เคร่อื งประกอบ
อปุ กรณ์ในห้องผูโ้ ดยสาร
COMPANY LIMITED ๐ ๒๕๖๓ ๙๓๓๐ อุปกรณ์ในห้องครวั เชื่อมโลหะ
และทดสอบแบบไมท่ ำลาย
GROUND SUPPORT (NDT) ตามรายการทรี่ ะบุไว้ใน
Capability List ของบรษิ ทั
EQUIPMENT SERVICES
DEPARTMENT
THAI AIRWAYS ทา่ อากาศยาน
INTERNATIONAL PUBLIC อ่ตู ะเภา
COMPANY LIMITED จังหวัดระยอง
TECHNICAL DEPARTMENT, ๐ ๒๑๓๗ ๕๑๐๐
AIRCRAFT OVERHAUL
DEPARTMENT (U-TAPAO)
๙๔ กรมท่าอากาศยาน. (๒๕๕๗). รายการหนว่ ยซ่อมบำรงุ อากาศยานภายในประเทศ. สืบคน้ เม่อื ๙ มีนาคม ๒๕๖๓ จาก https://www.airports.go.th/th/
content/334/517.html
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๒๑
โอกาสการพัฒนาศนู ยซ์ อ่ มอากาศยานและอุตสาหกรรมผลติ ชน้ิ ส่วนอากาศยาน
บทท่ี ๓ ศักยภาพ ความพรอ้ ม โอกาส และความทา้ ทาย
ของอตุ สาหกรรมซ่อมบำรงุ อากาศยานของไทย
หมายเลข ชอื่ สถานท่ี/ ขีดความสามารถ
ใบรับรอง หมายเลขติดตอ่
๓๑/๒๕๒๙ CIVIL AVIATION TRAINING ซ่อมเครอื่ งบินเล็ก
CENTER ทา่ อากาศยาน (MTOM below 5,700 kg)
๗๑/๒๕๓๑-๑ หัวหิน ซ่อมเครือ่ งยนตล์ กู สบู Textron
๑๐๒/๒๕๓๔ จังหวดั Lycoming O-235, O320,
ประจวบคีรขี ันธ์ O360, IO-360, O540
๑๘๕/๒๕๓๙ ๐ ๓๒๕๒ ๐๓๓๒ Teledyne Continental
O-200 ตรวจสอบ Altimeter
๑๙๙/๒๕๔๑ Eurocopter - Thailand รม่ เกล้า กรงุ เทพฯ System, ATC Transponder
ซ่อม Alternator, Starter,
CHROMALLOY (THAILAND) ๒๕ หมู่ ๕ Voltage Regulator ท่ีใชใ้ น
เคร่ืองบินเลก็
LIMITED ตำบลบึงคำพรอ้ ย ซ่อม EC130, 135, 145
Airframe and Power Plant
อำเภอลำลกู กา ซอ่ มช้ินส่วนเครื่องยนต์
(Fan Blade, High Pressure
จงั หวดั ปทุมธานี Turbine Blade - HPT,
Low Pressure Turbine Blade
๐ ๒๙๘๕ ๐๘๐๐, - LPT) Pratt & Whitney
(JT8D, JT9D 4000)
๐๘๒๐ General Electric CF6, CFM
International CFM-56 และ
MICHELIN AIRCRAFT TYRE ๕๗ หมู่ ๖ อำเภอ ทดสอบแบบไมท่ ำลาย (NDT)
- SIAM TYRE INDUSTRY หนองปลาหมอ ซ่อมยางอากาศยาน (หล่อดอก)
COMPANY LIMITED อำเภอหนองแค
จังหวดั สระบุรี ซอ่ ม Unit Load Device
DRIESSEN SERVICES ๐ ๓๖๓๗ ๓๒๗๖ (Container, Pallet, Trolley)
BANGKOK LIMITED - ๘๗
ทา่ อากาศยาน
กรงุ เทพ
๐ ๒๕๓๕ ๖๔๓๕
๑๒๒ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
รายงานการพจิ ารณาศกึ ษา
ข้อเสนอเชงิ นโยบายการบริหารจดั การธรุ กจิ สายการบิน
ธุรกิจสนบั สนนุ และบุคลากรการบิน ชว่ งวิกฤติ COVID-19
หมายเลข ช่ือ สถานที่/ ขดี ความสามารถ
ใบรบั รอง หมายเลขติดตอ่
๒๔๕/๒๕๔๒ BANGKOK AIRWAYS ซอ่ มอากาศยาน ATR 42-300,
COMPANY LIMITED ท่าอากาศยาน 72-200 Boeing B717 Airbus
๒๖๐/๒๕๔๓ กรงุ เทพ A320-200 ได้ถงึ ระดับ C Check
๒๖๗/๒๕๔๔ ๐ ๒๕๓๕ ๔๓๓๕ ตรวจสอบ Altimeter System,
ตอ่ ๒๑๖ ATC Transponder ตรวจสอบ
๒๘๐/๒๕๔๕ Life vest
SIAM LAND FLYING ท่าอากาศยาน ซ่อมเครื่องบินเลก็
๒๘๘/๒๕๔๕ COMPANY LIMITED กรุงเทพ (MTOM below 5,700 kg)
Hangar 4432 ซ่อมเครอ่ื งบิน Beechcraft
๓๑๖/๒๕๔๖ AIRBORNE SUPPORT ๐ ๒๕๓๒ ๔๗๔๓ B350, C90A
COMPANY LIMITED ซ่อม Unit Load Device
๘๙/๑๗๗ (Container, Pallet, Trolley)
SRIRACHA AVIATION ถนนวภิ าวดรี ังสิต เปล่ยี นผ้าเบรกอากาศยาน
COMPANY LIMITED แขวงหลักส่ี ถอดใสย่ างอากาศยาน ซ่อม
เขตบางเขน Coffee Maker, Water Heater
SIAM GENERAL AVIATION กรุงเทพ ตรวจซอ่ ม Ni-Cad Battery
COMPANY LIMITED ๐ ๒๙๐๐ ๕๑๔๔ ซ่อมเครอ่ื งบินเล็ก
(MTOM below 5,700 kg)
๓๐๔ หมู่ ๑
ตำบลบงึ ซอ่ มเคร่อื งบินเล็ก
อำเภอศรรี าชา (MTOM below 5,700 kg)
จังหวดั ชลบรุ ี ซอ่ มเคร่อื งบิน Beechcraft
๐ ๓๘๔๘ ๒๔๔๗ 200/B200, 300/B350
Cessna 208, Piper PA46-310
ท่าอากาศยาน /305P Turbo Commander
กรุงเทพ 690B, Grumman G-73T
Hangar 4414 ซ่อมเครื่องบินเลก็
๐ ๒๕๐๔ ๓๓๐๒ (MTOM below 5,700 kg)
ROYAL AIRPORT SERVICES ทา่ อากาศยาน
COMPANY LIMITED กรุงเทพ
Hangar 4426
๐ ๒๕๐๔ ๓๘๓๙
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๒๓
โอกาสการพัฒนาศูนยซ์ อ่ มอากาศยานและอุตสาหกรรมผลติ ช้ินส่วนอากาศยาน
บทที่ ๓ ศักยภาพ ความพรอ้ ม โอกาส และความทา้ ทาย
ของอุตสาหกรรมซ่อมบำรงุ อากาศยานของไทย
หมายเลข ช่อื สถานท่ี/ ขีดความสามารถ
ใบรับรอง หมายเลขติดต่อ
MERMAID SAFETY
๓๒๔/๒๕๔๖ SERVICES LIMITED ๙๒/๙๘-๑๐๑ ซอ่ ม Life Raft Winslow
หมู่ ๒ กาญจนวนชิ Model 1015FA-AV(SL)
ตำบลเขาหลุบช้าง ที่ใชใ้ น Off Shore Helicopter
อำเภอเมอื ง
จงั หวดั สงขลา
๐ ๓๘๓๔ ๘๐๘๐
๓๒๖/๒๕๔๖ AEROTECHNIC AVIATION ๓๐๔ หมู่ ๑ ซอ่ มวิทยตุ ามรายการทร่ี ะบุไว้
SERVICES (THAILAND)
COMPANY LIMITED ตำบลบงึ ใน Capability List ของบริษทั
๓๓๔/๒๕๔๗ THAI AVIATION อำเภอศรีราชา ซอ่ มเครอ่ื งบิน Beechcraft
INDUSTRIES COMPANY
LIMITED จงั หวัดชลบุรี B350, C90A ตรวจสอบ
๓๓๔/๒๕๔๗-๑ THAI AVIATION ๐ ๒๙๙๖ ๗๐๖๐ Altimeter System, ATC
INDUSTRIES COMPANY
LIMITED Transponder
๓๓๔/๒๕๔๗-๒ THAI AVIATION อำเภอตาคลี ซ่อมเครอ่ื งบินตามรายการทรี่ ะบุ
INDUSTRIES COMPANY
LIMITED จังหวดั นครสวรรค์ ไว้ใน Capability List ของ
๓๒๔/๒๕๔๗-๓ THAI AVIATION ๐ ๒๙๙๖ ๙๓๑๕-๖ บริษัท ตรวจสอบ Altimeter
INDUSTRIES COMPANY
LIMITED ๐ ๒๕๓๔ ๖๑๗๐ System, ATC Transponder
ทดสอบแบบไม่ทำลาย (NDT)
ท่าอากาศยาน ซ่อมเครอ่ื งบิน Airbus
กรงุ เทพ A319-115 ไดถ้ ึงระดบั C Check
อาคาร ๑๐๓๗ ซอ่ มเครื่องบินเลก็
ฝูงบนิ ๖๐๔ (MTOM below 5,700 kg)
๐ ๒๙๙๖ ๙๓๑๕-๖ ตรวจสอบ Altimeter System,
๐ ๒๕๓๔ ๖๑๗๐ ATC Transponder
โรงเรียนการบิน ซ่อมเคร่ืองบินเลก็
กำแพงแสน (MTOM below 5,700 kg)
จงั หวดั นครปฐม ซ่อมวิทยตุ ามรายการทีร่ ะบุไวใ้ น
๐ ๒๙๙๖ ๙๓๑๕-๖ Capability List ของบรษิ ทั
๐ ๒๕๓๔ ๖๑๗๐ ตรวจสอบ Altimeter System,
ATC Transponder
อาคาร ๕๐๘๗ สอบเทยี บเคร่ืองมือ (Testing
ท่าอากาศยาน and Calibration)
กรุงเทพ
๑๒๔ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
รายงานการพิจารณาศึกษา
ข้อเสนอเชงิ นโยบายการบรหิ ารจัดการธรุ กิจสายการบนิ
ธุรกิจสนับสนนุ และบคุ ลากรการบนิ ชว่ งวิกฤติ COVID-19
หมายเลข ชื่อ สถานท่ี/ ขีดความสามารถ
ใบรบั รอง หมายเลขตดิ ต่อ
อาคาร ๑๐๙๘
กองบนิ ๑
นครราชสีมา
อาคาร ๑๑๘๘
กองบนิ ๔
นครสวรรค์
๐ ๒๙๙๖ ๙๓๑๕-๖
๐ ๒๕๓๔ ๖๑๗๐
๓๓๔/๒๕๔๗-๔ THAI AVIATION ท่าอากาศยาน ซอ่ มเคร่ืองยนต์ Textron
INDUSTRIES COMPANY
LIMITED กรงุ เทพ Lycoming AEIO-540-L1B5,
๐ ๒๙๙๖ ๙๓๑๕-๖ O540-E4A5, IO-360,
๐ ๒๕๓๔ ๖๑๗๐ Teledyne Continental
O-200 ซอ่ มใบพัด Fixed Pitch
ทกุ แบบ และ Variable Pitch
Mccauley, ทดสอบแบบ
ไมท่ ำลาย (NDT)
๓๖๕/๒๕๔๘ THAI AIR ASIA COMPANY ทา่ อากาศยาน ซอ่ มเคร่อื งบิน Boeing
LIMITED
สวุ รรณภูมิ B737-300 ได้ถงึ ระดบั A Check
๓๘๐/๒๕๔๙ MERMAID SAFETY
SERVICES LTD ๐ ๒๓๑๕ ๙๗๑๐
๗๘๙/๕๕ หมู่ ๑ ทำ Hydrostatic Test
ศนู ยอ์ ุตสาหกรรม ถงั ความดัน เชน่ ถงั บรรจุ
ป่นิ ทอง Oxygen ถงั บรรจสุ ารดบั เพลงิ
อำเภอศรีราชา Halon และบรรจุสารเขา้ ถัง
จังหวัดชลบุรี ซ่อม Life Raft Winslow
๐ ๓๘๓๔ ๘๐๘๐ ทีใ่ ชใ้ น Off Shore Helicopter
๓๘๘/๒๕๔๙ Triumph (Thailand) Co., นิคมอุตสาหกรรม ซอ่ ม APU, Trust Reverser,
๓๙๗/๒๕๕๐ Ltd
อมตะ จงั หวัดชลบรุ ี Component
PRO AIR-OMI (THAILAND)
CO., LTD ๓๖/๒๑ หมู่ ๒ เปลี่ยนผ้าเบรกอากาศยาน
ตำบลบางเขน ถอดใส่ยางอากาศยาน ซอ่ ม
อำเภอเมอื งนนทบรุ ี Coffee Maker, Water Heater
จงั หวัดนนทบรุ ี ตรวจซอ่ ม Ni-Cad Battery
๐ ๒๙๕๒ ๗๓๑๒-๓
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา ๑๒๕
โอกาสการพัฒนาศนู ยซ์ ่อมอากาศยานและอุตสาหกรรมผลติ ชิ้นส่วนอากาศยาน
บทที่ ๓ ศกั ยภาพ ความพร้อม โอกาส และความทา้ ทาย
ของอุตสาหกรรมซ่อมบำรงุ อากาศยานของไทย
หมายเลข ชือ่ สถานท่ี/ ขีดความสามารถ
ใบรับรอง หมายเลขตดิ ต่อ
๔๐๕/๒๕๕๑
AERONAUTICAL RADIO HANGAR 4456 ซ่อมเคร่อื งบินเลก็
๔๑๙/๒๕๕๒
OF THAILAND LIMITED ทา่ อากาศยาน (MTOM below 5,700 kg)
๔๓๖/๒๕๕๒
ดอนเมือง ซอ่ มเครอื่ งบิน B200/300,
๔๔๐/๒๕๕๒
๔๔๘/๒๕๕๓ Cessna 650 ตรวจสอบ
๔๕๔/๒๕๕๓ Altimeter System,
๔๕๕/๒๕๕๓
ATC Transponder
Sky Solution & Service ๒๒๕ หมู่ ๑๒ ซอ่ ม ULD (Container, Pallet,
Co., Ltd ถนนเทพารักษ์ Trolley, Galley insert)
ตำบลบางพลีใหญ่
อำเภอบางพลี
สมทุ รปราการ
๐ ๒๗๓๐ ๗๓๘๑-๒
Nok Air ทา่ อากาศยาน ซ่อม B737-400 ระดับ Line
ดอนเมือง Maintenance 1A, 2A, 4A,
8A Check และถอดเปล่ยี น
เครอ่ื งยนต์ของอากาศยาน
ดงั กล่าว
Siam Airport Ground ท่าอากาศยาน ซ่อม B727 ระดับ Line
Services Co., Ltd. (SAG) สวุ รรณภูมิ Maintenance A, B Check
และ Ground Handling
support
KASE Aviation Co., Ltd ท่าอากาศยานภเู กต็ ซอ่ ม B747 777 และ A300-600
A330/340 A321, 320, 319
ระดับ Line Maintenance A,
4A Check และ Ground
Handling support
Aircraft Transparencies ๙/๑๑๙ หมู่ ๕ ซอ่ ม Wind Shields
Repair (Thailand) Co., Ltd. คลอง ๑ และ Windows
จังหวดั ปทุมธานี
๐ ๒๕๑๖ ๔๙๘๐
M-Jet ท่าอากาศยาน ซ่อมเครอื่ ง Private Jet
ดอนเมือง
๑๒๖ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
รายงานการพิจารณาศึกษา
ข้อเสนอเชงิ นโยบายการบริหารจดั การธรุ กจิ สายการบิน
ธุรกิจสนบั สนุน และบุคลากรการบิน ช่วงวกิ ฤติ COVID-19
หมายเลข ชื่อ สถานท่ี/ ขดี ความสามารถ
ใบรับรอง THAI AVIATION SERVICES หมายเลขตดิ ตอ่
๔๕๙/๒๕๕๓ LIMITED
สนามบิน ซอ่ ม Helicopter Sikorsky
๔๗๗/๒๕๕๔ Phuket Airport Ground
๔๗๙/๒๕๕๔ Service Co., Ltd. นครศรธี รรมราช S-76 ซ่อม Weather Radar
๔๘๑/๒๕๕๕ Northern Aviation
Services Co., Ltd. ๐ ๒๙๓๗ ๕๕๙๕-๘ Bendix King 1400 ตรวจสอบ
CCS Advance Tech
Altimeter System, ATC
Transponder ตรวจสอบ
Life vest
ทา่ อากาศยานภเู กต็ รับ ส่งเครอ่ื ง และ Ground
Handling
สนามบิน Best ซ่อมเคร่ืองบินเลก็ ตำ่ กวา่
Ocean สมุทรสาคร 5,700 kg.
๕๔/๒ หมู่ ๙ Wheel and Brake Machining
บางใหญ่ นนทบุรี
หากการซ่อมบำรุงอากาศยานของไทยมีการดำเนินการให้เป็นไปตามแผนพัฒนาศูนย์ซ่อมบำรุง
และอุตสาหกรรมการผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน ระยะ ๑๕ ปี (พ.ศ. ๒๕๖๐ - ๒๕๗๕) จะทำให้สามารถ
ประหยัดค่าใช้จ่ายในการส่งเครื่องบินไปซ่อมในต่างประเทศ เฉลี่ยปีละ ๖,๕๐๐ ล้านบาท ทั้งนี้กิจกรรม
ดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนในด้านการลงทุนและภาษี
และจะสง่ ผลตอ่ การสร้างงานประมาณ ๗,๕๐๐ ตำแหนง่ เพ่ือรองรบั กิจกรรมการซ่อมบำรุง ๙๕
๓.๓ โอกาสและความท้าทายของอุตสาหกรรมซอ่ มบำรงุ อากาศยานของไทย
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ ที่ระบาดเป็นวงกว้างไปทั่วโลก
ส่งผลให้สภาวะแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกของอุตสาหกรรมซ่อมบำรุงอากาศยานเปลี่ยนแปลงไป
อย่างมีนัยสำคัญ ทั้งในส่วนของบริษัท อุตสาหกรรมการบิน จำกัด ศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานของ
สายการบนิ เอกชน เชน่ ไลออ้ นแอร์ บางกอกแอร์ รวมทงั้ ศูนยซ์ ่อมบำรุงอากาศยานอตู่ ะเภา การบินไทย
ที่ปัจจุบันประสบปัญหาความชะงักงันของโครงการ ๙๖ แต่เนื่องด้วยศักยภาพการกา้ วสูก่ ารเป็นศูนย์ซ่อม
บำรุงอากาศยานในภูมิภาค ทำให้อุตสาหกรรมซ่อมบำรุงอากาศยานในประเทศไทยได้รับความสนใจ
จากผู้ประกอบการทั้งสัญชาติไทยและต่างชาติต้องการจะเข้ามาลงทุน ๙๗ อีกทั้งยังมีโอกาสจากนโยบาย
การพัฒนาอุตสาหกรรมการบินที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติและการพัฒนาประเทศด้านโครงสร้าง
พื้นฐานการคมนาคมและโลจิสติกส์ รวมถึงการส่งเสริมการลงทุนและการพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษภาค
ตะวันออก (EEC) แสดงดงั ภาพที่ ๓-๗
๙๕ สถาบันทรพั ยส์ นิ ทางปัญญาแหง่ จฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลยั . (๒๕๖๐).
๙๖ คณะอนุกรรมาธกิ ารดา้ นการคมนาคมทางอากาศ. (๒๕๖๓). พจิ ารณารายงานความคืบหน้าผลการดำเนนิ งานของคณะทำงาน. การประชุมคณะอนุ
กรรมาธกิ ารด้านการคมนาคมทางอากาศ ในคณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒสิ ภา คร้งั ที่ ๙/๒๕๖๓. ห้องประชุมหมายเลข ๒๓๐๙ ชน้ั ๒๓ อาคารสขุ ประพฤติ.
๙๗ คณะอนกุ รรมาธกิ ารด้านการคมนาคมทางอากาศ. (๒๕๖๓). พจิ ารณารายงานความคืบหนา้ ผลการดำเนนิ งานของคณะทำงาน. การประชุมคณะอนุ
กรรมาธิการด้านการคมนาคมทางอากาศ ในคณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ครง้ั ที่ ๘/๒๕๖๓. หอ้ งประชุมหมายเลข ๒๔๐๘ ชัน้ ๒๔ อาคารสุขประพฤติ.
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา ๑๒๗
โอกาสการพัฒนาศนู ย์ซ่อมอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตช้นิ ส่วนอากาศยาน
บทท่ี ๓ ศกั ยภาพ ความพร้อม โอกาส และความทา้ ทาย
ของอุตสาหกรรมซอ่ มบำรุงอากาศยานของไทย
ภาพท่ี ๓-๗ แสดงการเช่อื มโยงระหวา่ งการพฒั นาอตุ สาหกรรมการบินกับยุทธศาสตร์ชาติ
และนโยบายการพัฒนาประเทศ ๙๘
ผลจากการประชุมระดมความคิดเห็นและการแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
และผมู้ ีสว่ นไดเ้ สยี ในอตุ สาหกรรม พบวา่ เปา้ หมายส่กู ารเป็นศูนย์กลางซอ่ มบำรงุ อากาศยานของภูมภิ าค
ควรพัฒนาการให้บริการซ่อมบำรุงแบบครบวงจร เนื่องจากการซ่อมบำรุงอากาศยานเป็นกระบวนการ
ที่ต้องปฏิบัติภายใต้มาตรฐานคุณภาพความปลอดภัย และซ่อมบำรุงได้ภายในเวลาอันรวดเร็ว ซึ่งมาตรฐาน
การซ่อมบำรุงเป็นสิ่งสำคัญของธุรกิจซ่อมบำรุงอากาศยาน นอกจากต้องผ่านมาตรฐานของสำนักงาน
การบินพลเรือนแห่งประเทศไทยแล้ว ยังจำเป็นต้องผ่านมาตรฐานสากลทั้งสหรัฐอเมริกาและยุโรปด้วย
ในส่วนมาตรฐานสหรฐั อเมรกิ า ทางการบินไทยสามารถรบั ซ่อมบำรุงได้ท้ังหมดเกือบทุกแบบ จึงสามารถ
รับเครื่องบินที่มาจากสหรัฐอเมริกาได้ นอกจากนี้ เรื่องความรวดเร็วก็เป็นสิ่งสำคัญในธุรกิจนี้ เนื่องจาก
เครื่องบินแต่ละลำมีราคาแพง ค่าเช่าเครื่องบินรายวันมีราคาสูง การจอดซ่อมหนึ่งครั้งหมายถึงการสูญเสีย
โอกาสในการหารายได้ของสายการบินที่นำเครื่องบินมาซ่อม ซึ่งศูนย์ซ่อมบำรุงต้องมีชิ้นส่วนอะไหล่
เพียงพอเพื่อรองรับการซ่อมได้ทันท่วงที ดังนั้น การมีศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานที่ครบวงจรจึงเป็นกลยุทธ์
ทีส่ ำคัญ ๙๙
๙๘ เอกสารประกอบการสัมมนาอตุ สาหกรรมการบนิ ของชาติ : วกิ ฤติ จุดเปลี่ยน และโอกาส วันที่ ๓๐ กนั ยายน ๒๕๖๓
๙๙ เอกสารประกอบการสมั มนาอุตสาหกรรมการบนิ ของชาติ : วิกฤติ จดุ เปลี่ยน และโอกาส วันที่ ๓๐ กนั ยายน ๒๕๖๓
๑๒๘ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
รายงานการพิจารณาศึกษา
ข้อเสนอเชงิ นโยบายการบรหิ ารจดั การธรุ กิจสายการบิน
ธรุ กจิ สนับสนุน และบุคลากรการบิน ช่วงวกิ ฤติ COVID-19
ภาพที่ ๓-๘ แสดงศนู ย์ซ่อมบำรงุ อากาศยานทีค่ รบวงจร ๑๐๐
นอกจากน้ขี ้อคน้ พบทีไ่ ด้ แยกเปน็ ประเดน็ สำคญั ดงั นี้
๑. แผนการพัฒนาศูนย์ซ่อมบำรุงและอุตสาหกรรมการผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน ระยะ ๑๕ ปี
ของกระทรวงคมนาคม ที่จะทำให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางด้านการบินภายในภูมิภาค ส่งผลให้บริษัท
สร้างและซ่อมเครือ่ งบิน เครอ่ื งยนต์ ชิน้ ส่วนอะไหลจ่ ะมาลงทนุ ในประเทศไทยมากข้ึน
๒. รูปแบบของการซ่อมบำรุงอากาศยานในอนาคตจะเปลี่ยนแปลง เครื่องบินโดยสารในอนาคต
อาจมีการเปลี่ยนแปลงให้เป็นเครื่องบินที่ขนส่งได้ทั้งผู้โดยสารและสินค้า เครื่องบินขนส่งผู้โดยสาร
มีจำนวนเที่ยวบินลดลง ขณะที่เที่ยวบินขนส่งสินค้ามีสัดส่วนเพิม่ สูงขึ้น อาจมีเครื่องบินเช่าเหมาลำ หรือ
เครื่องบินขนาดเล็กมากขึ้น ธุรกิจซ่อมบำรุงอากาศยานจึงต้องเตรียมการปรับตัวให้สามารถซ่อมบำรุง
เครอ่ื งบนิ ขนส่งสินคา้ เคร่อื งบนิ เช่าเหมาลำ รวมไปถึงเคร่อื งบินขนาดเลก็ ใหไ้ ดม้ ากขึ้น
๓. ในอนาคต ผู้ผลิตอากาศยานจะพยายามพัฒนาออกแบบอากาศยานให้สามารถบินได้ไกลขึ้น
ประหยัดเชื้อเพลิง และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้นทั้งในส่วนของเสียงหรือก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์
ที่ปล่อยออกมา โดยภาพรวมจะมีการนำเทคโนโลยีขั้นสูงมาใช้ในอากาศยาน ดังนั้น การซ่อมบำรุง
ต้องมุ่งเน้นพัฒนาศักยภาพของอุปกรณ์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์ แทนการซ่อมโครงอากาศยาน
ในประเทศสิงคโปร์ให้ความสำคัญกับการพัฒนาเทคโนโลยีการซ่อมบำรุง ซึ่งแตกต่างกับประเทศไทย
ที่ยงั ตอ้ งพึ่งพาศักยภาพเทคโนโลยขี องตา่ งประเทศ
๔. ในช่วงการแพร่ระบาด COVID-19 ไม่สามารถนำเข้าอะไหล่จากต่างประเทศมาซ่อมบำรุงได้
ทำให้สง่ มอบเครอื่ งบนิ ไม่ทันตามกำหนดเวลา ดว้ ยเหตนุ ้ี ธุรกจิ ซอ่ มบำรงุ อากาศยานจะต้องมีการปรับตัว
ร่วมมอื กันในการแกไ้ ขปัญหา โดยลดการพง่ึ พาตา่ งประเทศและสง่ เสรมิ การใช้ชน้ิ สว่ นทีผ่ ลิตภายในประเทศ
ซึ่งจะเกิดประโยชน์ต่อการเพ่มิ ปริมาณงานในประเทศ
๑๐๐ aviation609. (๒๕๖๐). การจดั การซ่อมบำรุงอากาศยาน Aircraft Maintenance Management (๑). สืบคน้ จาก https://aviation609.wordpress.
com/2017/12/21/การจดั การซ่อมบำรุงอากา
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๒๙
โอกาสการพัฒนาศนู ยซ์ อ่ มอากาศยานและอุตสาหกรรมผลติ ช้นิ ส่วนอากาศยาน
บทที่ ๓ ศกั ยภาพ ความพรอ้ ม โอกาส และความทา้ ทาย
ของอุตสาหกรรมซอ่ มบำรุงอากาศยานของไทย
๕. การนำอากาศยานเข้ามาจำหน่ายในประเทศไทย โดยมาตรฐานหลัก อากาศยานต้องได้รับ
การรับรองจาก FAA หรือ EASA ทำให้ประเทศไทยต้องเริ่มพิจารณาว่า ถ้ามีเครื่องบินจากกลุ่มประเทศ
ที่ไม่ได้รับการรับรองจาก FAA หรือ EASA ประเทศไทยจะซ่อมบำรุงเครื่องบินเหล่านั้นไดอ้ ย่างไร จะยอมรับ
ชิน้ ส่วนและอากาศยานของประเทศนัน้ ๆ ได้หรือไม่
๖. การพัฒนาอากาศยานไร้คนขับพร้อมกับเทคโนโลยีเพิ่มจำนวนมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง เทคโนโลยี
สำหรบั การซ่อมบำรงุ อากาศยานเหลา่ นี้จึงมคี วามจำเปน็ ท่ีประเทศไทยต้องพฒั นาใหท้ ัน
๗. การรวมตัวของ MRO ในนามสมาคมช่างซ่อมอากาศยานไทย เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับ
กลุ่มธุรกิจ ยกระดับสมรรถนะบุคลากร และช่วยเหลือให้ความรู้ทักษะอาชีพแก่แรงงานในอุตสาหกรรม
ซ่อมบำรุงอากาศยาน
๘. การสร้างวิกฤติให้เป็นโอกาสในการจัดตั้งสมาคมการบิน General Aviation ซึ่งจะมีเครื่องบิน
ขนาด ๑๐ - ๑๕ ทน่ี ัง่ ใหบ้ รกิ ารเพ่มิ ข้ึน สง่ ผลให้ MRO มีรายไดจ้ ากการซอ่ มบำรงุ และจัดหาพัสดุอะไหล่
สำหรบั เครอื่ งบินในสมาคมการบินสงู ขนึ้ เชน่ กัน
๙. การซ่อมบำรุงอากาศยานปรับเข้าสู่ยุคดิจิทัล ซึ่งแนวโน้มจะปรับวิถีการทำงานมาใช้ระบบ
ออนไลน์ในการบรหิ ารและดำเนินกจิ การ พร้อมกับพึ่งพาตนเองด้วยการเพิม่ ขีดความสามารถในการซ่อม
บำรุงเพอ่ื ให้ธุรกิจสายการบนิ เลือกใช้บรกิ ารซ่อมบำรงุ อากาศยานในประเทศมากข้นึ
๑๐. การยกระดับมาตรฐานการซ่อมบำรุงอากาศยานให้เทียบเท่ากับมาตรฐานสากล ตามองค์การ
การบินพลเรือนระหว่างประเทศ คือ มาตรฐานของสหรัฐอเมริกา (FAA) และยุโรป (EASA) ซึ่งการพัฒนา
แบบกา้ วกระโดดจะทำใหผ้ ู้ประกอบการไทยอาจปรับตัวไมท่ ัน
ภาพท่ี ๓-๙ แสดงภาพการสมั มนาอุตสาหกรรมการบนิ ของชาติ : วิกฤติ จุดเปล่ียน และโอกาส
วนั ท่ี ๓๐ กันยายน ๒๕๖๓
๑๓๐ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
รายงานการพจิ ารณาศึกษา
ขอ้ เสนอเชิงนโยบายการบรหิ ารจัดการธุรกิจสายการบิน
ธรุ กจิ สนบั สนุน และบุคลากรการบนิ ชว่ งวิกฤติ COVID-19
บทท่ี ๔
ศักยภาพ ความพรอ้ ม โอกาส และความท้าทาย
ของอุตสาหกรรมผลิตช้นิ สว่ นอากาศยานในประเทศไทย
๔.๑ สภาพท่วั ไปของอุตสาหกรรม
อุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยานเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมแห่งอนาคตที่มีการใช้เทคโนโลยี
การผลิตขั้นสูง มีผู้ผลิตในลำดับต้น ๆ ของโลก คือ สหรัฐอเมริกา ยุโรป และญี่ปุ่น โดยผู้ผลิตรายใหม่
จะสามารถเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่อุปทานจะต้องใช้เวลาไม่น้อยกว่า ๓ - ๕ ปี ในการพัฒนาเทคโนโลยีและ
มาตรฐานการผลิต รวมถึงการทดสอบและรับรองคุณภาพของชิ้นส่วน ซึ่งชิ้นส่วนอากาศยานแบ่งออก
เป็น ๒ กลุ่มใหญ่ คือ ชิ้นส่วนอากาศยานหลัก (OEM) ในระดับขั้น (Tier) ๑ เช่น เครื่องยนต์ ผู้ผลิตได้
มีจำนวนไม่กี่ราย และการผลิตต้องได้รับรองมาตรฐานจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในระดับสากล เช่น
Federal Aviation Administration (FAA) ของสหรัฐอเมรกิ า หรอื European Aviation Safety Agency
(EASA) ของสหภาพยุโรป สำหรบั ผผู้ ลติ ชนิ้ สว่ นในระดับข้นั (Tier) ๒, ๓ และ ๔ นน้ั ต้องได้รบั การรับรอง
ทั้งจากผู้ผลิตอากาศยานและผู้ผลิตชิ้นส่วนระดับขั้น (Tier) ๑ และต้องมีคุณสมบัติตามมาตรฐานสากล
เช่น AS9100, EN9110 และ National Aerospace Defense Contractors Accreditation Program
(NADCAP)
ประเทศไทยมีศักยภาพและมีความเหมาะสมในการเป็นศูนย์กลางของฐานการผลิตสำหรับ
ผู้ประกอบการผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน เนื่องจากมีปัจจัยสนับสนุนด้านการลดต้นทุนการผลิต ทั้งค่าจ้าง
แรงงาน เครือขา่ ยโลจิสติกส์ ท่คี รอบคลมุ และสิ่งอำนวยความสะดวกที่ครบครนั ทงั้ น้ี มกี ารคาดการณ์ว่า
ในอีก ๒๐ ปีข้างหน้า ผลผลิตในภาคการผลิตชิ้นส่วนอากาศยานในประเทศไทยจะเพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัว
โดยจะมมี ูลคา่ มากกว่า ๓,๐๐๐ ล้านดอลลาร์สหรัฐ ๑๐๑
ภาพท่ี ๔-๑ แสดงประมาณการผลผลิตในอุตสาหกรรมการผลิตช้ินส่วนอากาศยานในประเทศไทย ๑๐๒
๑๐๑ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีสุรนารี. (๒๕๖๑).
๑๐๒ ฟรอสท์ แอนด์ ซัลลวิ นั , อา้ งถงึ ใน มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยสี รุ นาร.ี (๒๕๖๑).
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๓๑
โอกาสการพัฒนาศูนยซ์ ่อมอากาศยานและอุตสาหกรรมผลติ ชน้ิ ส่วนอากาศยาน
บทท่ี ๔ ศกั ยภาพ ความพร้อม โอกาส และความท้าทาย
ของอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยานในประเทศไทย
อุตสาหกรรมการผลติ ชนิ้ ส่วนอากาศยานในประเทศไทยมีผปู้ ระกอบการ ๑๙ บรษิ ัท มกี ารลงทุน
ในโครงการทั้งสิ้น ๓๗ โครงการ เงินลงทุนรวม ๗,๑๐๗.๖ ล้านบาท เป็นผู้ผลิตในระดับขั้นท่ี ๒ และ ๓
กลมุ่ การผลิตชิน้ ส่วนโลหะขึ้นรูปดว้ ยการทุบ Machining และปัม๊ การผลิตชิ้นสว่ นจากคอมโพสิตสำหรับ
ส่วนโครงสร้างและชิ้นส่วนอุปกรณ์ตกแต่งภายใน รวมถึงการผลิตล้อสำหรับอากาศยาน ๑๐๓ โดยผู้ผลิต
ชิ้นส่วนในระดับขัน้ ที่ ๒ และ ๓ จำนวน ๓ ราย ได้แก่ Liestrizt, Triumph Construction และ Senior
Aerospace ซง่ึ เปน็ ผผู้ ลติ ของ Rolls-Royce
๔.๒ ศกั ยภาพและแนวโน้มการเติบโตของอตุ สาหกรรมผลติ ชน้ิ สว่ นอากาศยานในไทย
ประเทศไทยเป็นฐานการผลิตที่สำคัญสำหรับผู้ประกอบการด้านการบินในระดับโลกที่แสวงหา
แหลง่ ผลติ ต้นทุนต่ำในภูมภิ าคเอเชีย เม่อื พจิ ารณาแยกประเภทของผผู้ ลติ ช้นิ สว่ นอากาศยาน พบวา่ ๑๐๔
๑. ผู้ผลิตในระดบั ขัน้ ที่ ๑ (Tier 1)
การตั้งฐานการผลิตในประเทศไทยเป็นสิ่งที่เป็นไปได้ยาก เนื่องจากเป็นการลงทุนขนาดใหญ่
ต้องการเทคโนโลยีสูงและบุคคลากรที่มีความชำนาญจำนวนมาก อีกทั้งการผลิตต้องมีขีดความสามารถ
และกระบวนการผลิตขนาดใหญ่ ได้แก่ การประกอบ การทดสอบ การวางและการบูรณาการระบบ
ตลอดจนทักษะความสามารถในการบรหิ ารโครงการ
๒. ผผู้ ลติ ในระดับข้ันที่ ๒ (Tier 2)
ประเภทของการผลิต ประกอบด้วย อุตสาหกรรมผลิตและประกอบเครื่องยนต์ การทดสอบ
เครื่องยนต์ และการออกแบบเครื่องยนต์ ซึ่งต้องการระบบโลจิสติกส์ที่มีประสิทธิภาพสูงด้วย โดยต้อง
นำเข้าชิ้นส่วนจากผู้ผลิตหลากหลายบริษัทในต่างประเทศมาประกอบเป็นเครื่องยนต์อากาศยาน ดังน้ัน
การดำเนินการดังกลา่ วอาจจะต้องพิจารณาเปน็ การดำเนินงานในระยะยาวให้สอดคล้องกับศักยภาพของ
ผู้ผลิตในประเทศไทย และควรมุ่งเน้นไปยังการพัฒนาและจัดตั้งโรงงานผลิตในระดับขั้นที่ ๒ ที่เกี่ยวกับ
การประกอบยอ่ ย การทดสอบ รวมถึงการออกแบบและการผลิต ซง่ึ กจิ กรรมเหล่าน้ีสว่ นใหญอ่ ยู่ในภูมิภาค
อนื่ ๆ เชน่ สหรฐั อเมรกิ า และยโุ รป เปน็ ต้น
๓. ผผู้ ลิตในระดบั ขน้ั ที่ ๓ (Tier 3)
ผู้ผลิตในระดับนี้เน้นที่การบริหารต้นทุนและไม่ต้องการเทคโนโลยีระดับสูง เพราะเป็นการ
รับจ้างผลิตจากผู้ผลิตระดับขั้นท่ี ๑ และ ๒ ซึ่งเป็นผู้ทำการออกแบบทั้งหมด ผู้ผลิตในระดับขั้นท่ี ๓
จึงพร้อมที่จะย้ายฐานการผลิตสู่ประเทศที่มีต้นทุนการผลิตตํ่า จัดเป็นประเภทที่มีความเหมาะสมกับ
ประเทศไทยสงู
๔. ผู้ผลติ ในระดับขั้นที่ ๔ (Tier 4)
เป็นผู้ผลิตวัสดุและให้บริการทางด้านวิศวกรรม การผลิตวัสดุสำหรับอากาศยาน ซึ่งมีความ
เหมาะสมกับประเทศไทย เพราะวัสดุหลายประการไม่ต่างจากที่ใช้ในอุตสาหกรรมยานยนต์ เช่น วัสดุ
๑๐๓ อนิณ (๒๕๕๘) อ้างถงึ ใน สถาบนั ทรัพยส์ นิ ทางปัญญาแหง่ จฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั . (๒๕๖๐).
๑๐๔ คณะอนุกรรมาธกิ ารด้านการคมนาคมทางอากาศ. (๒๕๖๓). พจิ ารณารายงานความคืบหน้าผลการดำเนินงานของคณะทำงานศึกษาดา้ นศูนยซ์ ่อมบำรงุ
อากาศยานและอตุ สาหกรรมชิน้ สว่ นอากาศยาน. การประชุมคณะอนุกรรมาธิการดา้ นการคมนาคมทางอากาศ ในคณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา
คร้ังที่ ๑๔/๒๕๖๓. หอ้ งประชมุ คณะกรรมาธิการ (สว.) หมายเลข ๓๐๓ ช้ัน ๓ อาคารรฐั สภา (เกียกกาย).
๑๓๒ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา
รายงานการพิจารณาศึกษา
ข้อเสนอเชิงนโยบายการบรหิ ารจัดการธุรกิจสายการบิน
ธรุ กจิ สนับสนนุ และบคุ ลากรการบนิ ชว่ งวิกฤติ COVID-19
คอมโพสติ ประเภทคาร์บอนไฟเบอร์ ท่ใี ชส้ ร้างตวั ถงั รถยนต์และวสั ดยุ างลอ้ รถ ด้วยฐานการผลติ ยานยนต์
ขนาดใหญ่ของประเทศซึ่งมบี ริษทั ทผี่ ลิตวสั ดเุ หลา่ นี้อยู่แลว้ จึงเปน็ ปจั จัยสนับสนุนอีกทางหน่งึ ท่สี ำคัญ
ปัจจุบันในประเทศผู้ผลิตส่วนใหญ่มีสถานะเป็นผู้ผลิตในระดับขั้นท่ี ๒ แต่กิจกรรมการผลิต
ชิ้นส่วนอากาศยานที่ดำเนินงานภายในประเทศไทยส่วนใหญ่ยังคงเป็นการผลิตในระดับขั้นท่ี ๓ เช่น
การผลิตตามแบบที่ลูกค้าสั่ง เป็นต้น โดยข้อมูลของผู้ผลิตชิ้นส่วนอากาศยานหรือผู้ผลิตในอุตสาหกรรม
รายสำคัญในประเทศไทย มีดังต่อไปน้ี
ตารางท่ี ๔-๑ แสดงขอ้ มูลทวั่ ไปของผผู้ ลิตช้นิ ส่วนอากาศยานหรือผู้ผลติ ในอตุ สาหกรรมรายสำคญั
ในประเทศไทย ๑๐๕
บรษิ ัท ตำแหนง่ ท่ีตัง้ ประเภทขององค์กร ขีดความสามารถทส่ี ำคัญ
บจก. ซีเนียร์
แอโรสเปซ จงั หวดั ชลบุรี ผู้ผลิตในระดบั - มีความเช่ียวชาญในการผลิตและประกอบ
(ไทยแลนด์) ขน้ั ท่ี ๒ / ข้นั ที่ ๓ สว่ นประกอบโครงสรา้ งและเครื่องยนต์
อากาศยาน อกี ท้งั มคี วามสามารถในการผลติ
บจก. เวสตนั
(เอสอีเอ) ในปรมิ าณมาก
บจก. ไทรอัมพ์ - ให้บรกิ ารดา้ นอะไหล่หรือชน้ิ สว่ นเคร่อื งยนต์
สตรัคเจอร์
(ไทยแลนด)์ แก่ MTU Aero Engines และ Rolls-Royce
- ได้ซอื้ กจิ การของ Weston ซึ่งผลติ ชน้ิ ส่วน
สำหรับเคร่ืองยนต์และโครงสรา้ งอากาศยาน
จงั หวดั ชลบุรี ผู้ผลติ ในระดบั - เปน็ ผ้ผู ลิตชิ้นส่วนอากาศยานที่มคี วาม
แมน่ ยำสูง รวมถึงเปน็ ผปู้ ระกอบขน้ั รอง
ข้นั ที่ ๓
ในตลาดอากาศยานพาณชิ ย์ โดยมคี วาม
เชย่ี วชาญดา้ นการตดั และประกอบแพนอากาศ
ชนิ้ ส่วนอลูมิเนียม โครงสร้างท่ีเป็นโลหะ
และส่วนประกอบโครงสร้างท่ีนัง่ โดยสาร
สำหรับอากาศยาน Airbus รนุ่ A320 A330
A350 และ A380 เปน็ ต้น
จังหวัดระยอง ผผู้ ลติ ในระดบั - Triumph Group เข้าซ้อื กจิ การ Primus
Composites ในปี พ.ศ. ๒๕๕๖
ขั้นที่ ๒
- Primus Composites เปน็ ผูจ้ ัดจำหนา่ ย
ชน้ิ สว่ นและส่วนประกอบโครงสรา้ งทีเ่ ป็นวสั ดุ
ผสมและโลหะ นอกจากนีย้ งั ดำเนินงานด้าน
การผลิตและแปรรปู ช้นิ ส่วนโลหะ ลกู ค้าหลกั
ได้แก่ Airbus Rolls-Royce Aircelle และ
Bombardier
๑๐๕ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยสี ุรนาร.ี (๒๕๖๑).
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา ๑๓๓
โอกาสการพัฒนาศูนย์ซอ่ มอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตชิน้ ส่วนอากาศยาน
บทท่ี ๔ ศักยภาพ ความพรอ้ ม โอกาส และความท้าทาย
ของอตุ สาหกรรมผลติ ชนิ้ ส่วนอากาศยานในประเทศไทย
บริษัท ตำแหนง่ ทตี่ ้ัง ประเภทขององค์กร ขดี ความสามารถท่ีสำคัญ
บจก. ดรสิ เซ่น จังหวดั ผูผ้ ลติ ในระดับ - ตั้งอยูใ่ นจังหวดั สมุทรปราการและจังหวัด
แอร์คราฟท์ สมทุ รปราการ ข้นั ที่ ๓ ลำพนู ตามลำดบั โดยทง้ั สองแห่งเปน็ บริษทั
อนิ ทเี รีย และจงั หวดั ในเครือของ Driessen Group ในเมอื ง
ซิสเทมส์ (เอเซีย) ลำพูน Wieringerwerf ประเทศเนเธอรแ์ ลนด์
และ บจก. - สายการผลิตในจงั หวดั ลำพนู เป็นการผลิต
ดรสิ เซน่ ลำพูน อุปกรณ์และสว่ นประกอบห้องครวั
บนอากาศยานเปน็ หลัก ในขณะที่
สายการผลิตในจังหวดั สมทุ รปราการ
เป็นการผลติ อุปกรณ์ดา้ นการขนส่งสินคา้
- ปัจจบุ ันเปน็ สว่ นหนึง่ ของ Zodiac
Aerospace Group
บจก. ไลสตริทส์ จังหวัดชลบุรี ผผู้ ลติ ในระดบั - ในปี พ.ศ. ๒๕๕๕ Leistritz ไดข้ ยายกำลัง
(ไทยแลนด)์ ขน้ั ท่ี ๓ การผลิตในภูมิภาคเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้
และเปิดโรงงานผลติ แหง่ ใหม่ในประเทศไทย
ที่จังหวัดชลบุรี
- โรงงานการผลิตทีจ่ ังหวัดชลบุรมี คี วาม
เชยี่ วชาญและแม่นยำในการผลิตและตี
เกลียว-ชิ้นสว่ นเหล็กกล้า ไทเทเนยี ม
และโลหะผสมนิกเกลิ
- เป็นผ้ผู ลติ และจัดจำหนา่ ยชิ้นส่วนอากาศ
ยานระดับโลกโดยมีความเช่ียวชาญในดา้ น
เครื่องยนตอ์ ากาศยานและกังหัน โดยเฉพาะ
ใบจักร ใบพดั และโครงตัวหมุน
บจก. ดูคอมมัน จงั หวดั สระบุรี ผู้ผลิตในระดับ - เปน็ ผ้ผู ลิตสวิตชไ์ มโครเวฟเชิงพาณิชย์
เทคโนโลยสี่ ์ ขน้ั ที่ ๒ ที่มปี ระสิทธิภาพสงู รวมถึงเปน็ ผปู้ ระกอบ
(ประเทศไทย) ช้นิ ส่วนแผน่ โลหะสำหรับอากาศยาน
Boeing 787 และใหบ้ รกิ ารดา้ นงานสายไฟ
บจก. คอบร้า จงั หวดั ชลบุรี ผู้ผลติ ในระดบั - เปน็ ผผู้ ลติ ชนิ้ ส่วนวัสดผุ สมชั้นนำ
อนิ เตอรเ์ นชัน่ - ขั้นท่ี ๔ - เปน็ ผผู้ ลติ ผลิตภณั ฑ์ อปุ กรณ์ และชิ้นส่วน
แนล สำหรบั อากาศยานและผปู้ ระกอบการใน
อุตสาหกรรม
๑๓๔ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา
รายงานการพจิ ารณาศึกษา
ขอ้ เสนอเชงิ นโยบายการบรหิ ารจัดการธุรกิจสายการบนิ
ธุรกิจสนับสนนุ และบคุ ลากรการบนิ ชว่ งวิกฤติ COVID-19
บรษิ ทั ตำแหนง่ ท่ีตง้ั ประเภทขององค์กร ขีดความสามารถท่สี ำคัญ
บจก. มินแี บไทย จังหวดั ลพบรุ ี ผู้ผลติ ในระดับ - Minebea มีโรงงานการผลิต ๕ โรงงาน
(ทตี่ ัง้ โรงงาน ขัน้ ท่ี ๒ / ขนั้ ที่ ๓ ในประเทศไทย โดยผลิตภัณฑ์ทางการบิน
การผลิต) หรือช้นิ ส่วนอากาศยานถกู ผลติ ในโรงงาน
การผลิตท่จี งั หวดั ลพบุรี
- เป็นผู้ผลิตแบรงิ่ สำหรับควบคมุ การบิน
ของอากาศยาน เครอ่ื งยนต์อากาศยาน
แบรง่ิ ขนาดกลางและขนาดใหญส่ ำหรบั
การใชง้ านด้านการบนิ รวมถึงการผลิต
ชิ้นสว่ นเครอ่ื งจกั รท่ีมคี วามแมน่ ยำสำหรับ
อากาศยาน
บจก. แอโรเ่ วิรค์ อำเภอ ผผู้ ลติ ในระดบั - เปน็ บรษิ ัทสัญชาติไทยแรกทจ่ี ัดหาชน้ิ สว่ น
(เอเชีย) และ บางใหญ่ ข้ันที่ ๒ / ขัน้ ท่ี ๓ ใหแ้ ก่ผผู้ ลิตในระดบั ขั้นท่ี ๑ และขั้นท่ี ๒
บจก. แอโร่เวิรค์ จังหวดั - เปน็ ผูผ้ ลติ และประกอบชิ้นสว่ นอากาศ
คอมโพสิต นนทบรุ ี ยาน เชน่ ระบบตรวจจับ ระบบหัวเทยี น
(เอเชยี ) ระบบภายใน ระบบการกระตุ้น ระบบขนสง่
สินคา้ ระบบเบรก ระบบจัดการอากาศ
นอกจากนย้ี ังเป็นผู้ผลติ ชิ้นสว่ นสำหรบั
อตุ สาหกรรมอ่ืน ๆ อีกดว้ ย
- มขี ดี ความสามารถครอบคลุมถึงความ
สามารถในกระบวนการการผลิตด้วยเครื่อง
CNC การแปรรูปผลติ ภณั ฑโ์ ลหะ เจยี ระไน
การข้นึ รูป และการปม๊ั เข้ารูป ฯลฯ
การผลักดันนโยบายพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก และการส่งเสริมการลงทุน
ในอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยานทำให้มีนักลงทุนต่างชาติ จำนวน ๑๑ ราย เข้ามาลงทุนในพื้นท่ี
ของ ๗ นคิ มอุตสาหกรรม ๑๐๖ แสดงดงั ตารางที่ ๔-๒
๑๐๖ สถาบันยานยนต.์ (๒๕๕๕). ชิ้นสว่ นเครือ่ งบินยดึ ๗ นิคมฯ 'ออี ซี 'ี ปกั ฐานผุดโรงงาน. สบื คน้ เมอ่ื ๑๐ มีนาคม ๒๕๖๓ จาก http://www.thaiauto.or.th/
2012/th/news/news-detail.asp?news_id=4062
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา ๑๓๕
โอกาสการพัฒนาศนู ยซ์ ่อมอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตชิน้ ส่วนอากาศยาน
บทที่ ๔ ศักยภาพ ความพรอ้ ม โอกาส และความท้าทาย
ของอตุ สาหกรรมผลติ ชิน้ ส่วนอากาศยานในประเทศไทย
ตารางท่ี ๔-๒ แสดงจำนวนผูป้ ระกอบการ และประเภทการผลิตชนิ้ ส่วนอากาศยานในเขตพน้ื ที่
ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC)
นคิ มอุตสาหกรรม ประเภทการผลิต จำนวน (ราย)
เวลโกรว์ (ฉะเชงิ เทรา) ๑
แหลมฉบงั (ชลบรุ )ี ผลติ ชน้ิ สว่ นอปุ กรณ์อากาศยาน ๒
ปน่ิ ทอง ๑ (ชลบรุ ี) และยานยนต์อื่น ๆ ๔
เหมราช (ชลบุรี) ผลิตและสง่ ออกอปุ กรณ์เคร่อื งใช้ ๑
อมตะนคร (ชลบรุ )ี บนเคร่อื งบิน ๑
อมตะซิตี้ (ระยอง) ๑
ผลิตและสง่ ออกอุปกรณแ์ ละเครื่องใชบ้ น
อิสเทริ ์นซบี อรด์ (ระยอง) เคร่อื งบิน ผลิตชิ้นสว่ นเครอื่ งบนิ และยานยนต์ ๑
ผลติ และประกอบช้นิ ส่วนสำหรบั อากาศยาน
ส่วนประกอบทนี่ ่ังในอากาศยาน ผลิตชิน้ ส่วน
เครื่องยนตส์ ำหรบั อากาศยาน ผลิตชิน้ ส่วนปกี
อากาศยาน
ผลิต จำหน่าย ชิ้นสว่ นโลหะสำหรับเครื่องบิน
ผลติ ซ่อมแซมและยกเครอื่ งส่วนประกอบ
เครือ่ งบิน
ผลติ และซอ่ มแซมอากาศยาน รวมทัง้ ช้ินส่วน
อปุ กรณอ์ ากาศยาน เครอ่ื งมือเคร่ืองใช้
บนอากาศยานและอุตสาหกรรมการบิน
ผลิตชิ้นสว่ นเคร่อื งบิน
นอกจากนี้ ภาคการผลิตชิน้ สว่ นท่ีถูกขบั เคล่ือนด้วยความตอ้ งการอากาศยานรุน่ ใหม่และจำนวน
การเดินทางของผู้โดยสารที่เพิ่มขึ้น ได้ส่งผลเชิงบวกต่อการเติบโตของภาคส่วนต่าง ๆ ในอุตสาหกรรม
การผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน ๑๐๗ ซึ่งผู้ประกอบการของไทยมีความพร้อมทั้งในด้านการผลิตและรับการ
ถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านทักษะแรงงานฝีมือ ในขณะที่การพัฒนาต้องได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ
เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับผู้ผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน ซึ่งการรับช่วงผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน
มีเงื่อนไขและมาตรฐานสูงมากกว่าอุตสาหกรรมอื่น ๆ จึงไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะเกิดการซื้อขายชิ้นส่วน
ของผู้ผลิตกับผู้ซื้อรายใหญ่ อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันมีผู้ผลิตไทยที่พัฒนาศักยภาพจนสามารถเดินหน้าไปสู่
การผลิตชิ้นส่วนอากาศยานเพื่อรองรับความต้องการของตลาดบ้างแล้ว เช่น บริษัท ซีซีเอส แอดวานซ์
ผลติ ช้ินส่วนโครงสร้างเครือ่ งบนิ และชนิ้ ส่วนใบพดั เครอ่ื งยนต์ เปน็ ตน้ ๑๐๘
๑๐๗ มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีสรุ นาร.ี (๒๕๖๑).
๑๐๘ บงกช อนโุ รจน.์ (๒๕๖๑). การประชมุ และสัมมนาอุตสาหกรรมอากาศยานและการซอ่ มบำรุงและการจบั คู่ธรุ กิจ. สบื คน้ เม่อื ๑๐ มีนาคม ๒๕๖๓ จาก
http://www.boi.go.th/upload/content/No.60_2561_5b18cd6a131cc.pdf
๑๓๖ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา
รายงานการพจิ ารณาศกึ ษา
ขอ้ เสนอเชงิ นโยบายการบริหารจัดการธุรกิจสายการบิน
ธุรกจิ สนับสนุน และบุคลากรการบิน ช่วงวิกฤติ COVID-19
๔.๓ โอกาสและความทา้ ทายของอุตสาหกรรมผลติ ช้นิ สว่ นอากาศยาน
อุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยานได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรค COVID-19
ส่งผลให้บริษัทผลิตชิ้นส่วนขนาดใหญ่ในต่างประเทศชะลอการผลิตทั้งหมด บริษัทสัญชาติไทยซึ่งเป็น
ผรู้ บั จา้ งผลติ จงึ ไดร้ บั ผลกระทบตามมาเชน่ กัน ๑๐๙
จุดเปลี่ยนของอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยานภายใต้วิกฤติ COVID-19 ของผู้ผลิตระดับโลก
พบว่า การเตบิ โตของ OEM ผผู้ ลิตแต่ละรายจะรับผลิตชนิ้ ส่วนหลายประเภทขน้ึ เพือ่ กระจายความเส่ียง
ในห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ลดการพึ่งพิงซัพพลายเออร์รายใดรายหนึ่งลง และผู้ผลิตชิ้นส่วน
ในระดับขั้นที่ ๑ จะผลิตชิ้นส่วนหลากหลายประเภทมากขึ้น เกิดการรวมกลุ่มบริษัทมากขึ้น เพื่อรองรับ
ความตอ้ งการได้มากกว่าทีผ่ ่านมา ๑๑๐
ผลจากการประชุมระดมความคิดเห็นและการสัมมนาการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นจากผู้มีส่วน
ได้เสีย พบว่า แนวโน้มดังกล่าวย่อมส่งผลต่อผู้ผลิตชิ้นส่วนอากาศยานของไทย เนื่องด้วยศักยภาพของ
ผู้ประกอบการผลิตชิ้นส่วนอากาศยานในประเทศไทยนั้น เริ่มต้นมาจากผู้ผลิต ผู้ออกแบบ เช่น ชิ้นส่วน
ตัวถัง เครื่องยนต์ ตัวควบคุม ชิ้นส่วนภายในจำพวกตัวเบาะ ซึ่งสามารถผลติ เบาะสำหรับเครือ่ งบินท้งั รุ่น
A320 A330 A350 B737 B777 B787 และยังมีชิ้นส่วนที่สำคัญ เช่น ชุดฐานล้อ เบรก คอมเพรสเซอร์
เป็นตน้ ในปจั จุบนั แม้ว่าผปู้ ระกอบการไทยจะเปน็ ผู้ผลิตแต่ต้องส่งชนิ้ สว่ นไปประกอบในประเทศฝรั่งเศส
เนื่องจากมีข้อจำกัดหลายประการ นอกจากนี้ อุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนยังต้องเผชิญความท้าทาย
และโอกาสหลายประการ ดังนี้
๑. โอกาสของผู้ผลิตในระดับขั้นที่ ๔ ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับการจัดหาวัตถุดิบเพื่อการผลิตและการให้
บริการสนับสนุนทางวิศวกรรม อีกทั้งยังเป็นระดับที่ได้รับแรงเสริมจากอุตสาหกรรมการผลิตชิ้นส่วน
ยานยนต์ในประเทศไทย เช่น การผลิตวัสดุผสมท่ีใช้จำนวนมากในภาคยานยนต์และอุตสาหกรรมอื่น
นอกจากนี้ยังมีการผลิตยางอากาศยานในประเทศไทย ดำเนินการผลิตโดยผู้ประกอบการชั้นนำของโลก
ได้แก่ Bridgestone (ประเทศญี่ปุ่น) Michelin (ประเทศฝรั่งเศส) Goodyear (ประเทศสหรัฐอเมริกา)
และ Dunlop (สหราชอาณาจกั ร)
๒. การประกอบกิจการผลิตชิ้นส่วนในระดับขั้นที่ ๒ และระดับขั้นที่ ๓ ในประเทศไทย สามารถ
สรา้ งผลกำไรไดส้ ูงเพียงพอทีจ่ ะดำเนนิ งานไดอ้ ยา่ งเข้มแข็ง
๓. กิจการผลิตชิ้นส่วนในไทยมีทกั ษะความสามารถและความเชี่ยวชาญระดับขัน้ ท่ี ๓ และระดับ
ขั้นท่ี ๔ เปน็ จำนวนมาก จึงมีโอกาสทจี่ ะส่งเสรมิ ภาคการผลติ ท้ังในระดบั ขั้นท่ี ๒ ถึงระดับขน้ั ท่ี ๔
๔. การเติบโตของผู้รับช่วงผลิตชิ้นส่วนอากาศยานในภาพรวมมีการชะลอตัว แต่ผู้ผลิตต้องเตรียม
พร้อมสำหรบั การรับคำส่ังผลติ ชน้ิ ส่วนเพ่ือการซอ่ มบำรงุ มากขึน้ เมื่อสถานการณ์การบินเริม่ ฟื้นตัว
๕. ผู้ผลิตอะไหล่ยานยนต์ของไทยจะผันตัวเป็นผู้ผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน และอุปกรณ์สนับสนุน
การบนิ ระบบจา่ ยนำ้ มนั และควบคมุ เครอื่ งยนต์ทำไฟสำรอง ในระดบั ขั้นท่ี ๓ และระดบั ขนั้ ท่ี ๔ มากขนึ้
๑๐๙ คณะอนกุ รรมาธกิ ารด้านการคมนาคมทางอากาศ. (๒๕๖๓). พจิ ารณารายงานความคืบหนา้ ผลการดำเนนิ งานของคณะทำงาน. การประชุมคณะอนุ
กรรมาธกิ ารด้านการคมนาคมทางอากาศ ในคณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ครง้ั ท่ี ๙/๒๕๖๓. หอ้ งประชุมหมายเลข ๒๓๐๙ ช้ัน ๒๓ อาคารสขุ ประพฤต.ิ
๑๑๐ เอม็ รีพอรต์ . (๒๕๖๓). โควิดทุบ ‘อุตสาหกรรมการบนิ และอากาศยาน’ ส่อแวววกิ ฤต. สบื คน้ จาก https://www.mreport.co.th/news/industry-
movement/201-ผลกระทบโควิด-อตุ สาหกรรมการบนิ และอากาศยาน-วกิ ฤต
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๓๗
โอกาสการพัฒนาศนู ยซ์ ่อมอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน
บทท่ี ๔ ศกั ยภาพ ความพรอ้ ม โอกาส และความท้าทาย
ของอตุ สาหกรรมผลติ ชิ้นส่วนอากาศยานในประเทศไทย
๖. ผู้ผลิตชิ้นส่วนหลัก (OEM) จะนำเทคโนโลยีแบบใหม่มาใช้ในการผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน
มากขึ้น รวมถึงการผลิตชิ้นส่วน UAV แล้วนำมาประกอบเป็นอากาศยาน UAV ทั้งลำ เช่น Metal
Additive Manufacturing Technology ซ่ึงเป็นเทคโนโลยี 3D Printed Metal & Electronics
๗. ความร่วมมือกับ OEM ต่างประเทศที่จะเกิดขึ้นในอนาคต เพื่อขยายขีดความสามารถการผลิต
ยางล้อและชุดเบรก ในระดับขั้นที่ ๓ และการผลิตวัสดุคอมโพสิตในระดับขั้นท่ี ๔ คาร์บอนไฟเบอร์สำหรับ
ผลติ ปีกเครื่องบิน วัสดุต้งั ตน้ ตา่ ง ๆ ภายใต้ EASA/FAA Part 21
๘. การจัดทำโครงการ Purchase & Development ของกองทัพอากาศจะมีการประกอบใหม่
(Re-Assembly) และการประกอบขั้นสุดท้ายและปรับแต่ง (Final Assembly) ในประเทศ ซึ่งจะมีการ
ผลิตชิน้ สว่ นอากาศยานรองรบั การดำเนินการในโครงการ
๙. โอกาสพัฒนาศักยภาพของผู้ผลิตชิ้นส่วนอากาศยานในด้านการออกแบบและผลิตชิ้นส่วน
ตามแนวทางมาตรฐานของยุโรป ขณะน้ีสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยอยู่ระหว่างการจัดทำ
รา่ งกฎระเบยี บและคาดว่าจะประกาศใช้ในเดอื นกนั ยายน ๒๕๖๔
ภาพท่ี ๔-๒ แสดงภาพการประชุมระดมความคิดเห็นกบั ตวั แทนจากอตุ สาหกรรม
การผลติ ชิน้ ส่วนอากาศยาน และสายการบนิ วนั ที่ ๒๑ ตลุ าคม ๒๕๖๓
๑๓๘ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา
รายงานการพจิ ารณาศึกษา
ข้อเสนอเชงิ นโยบายการบรหิ ารจดั การธรุ กจิ สายการบนิ
ธุรกจิ สนบั สนุน และบคุ ลากรการบนิ ช่วงวกิ ฤติ COVID-19
นอกจากน้ี ส่ิงท่ีผ้ปู ระกอบการไทยจะต้องคำนึงถึงและเรง่ พฒั นาศักยภาพ เพือ่ รองรับการเติบโต
ของอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน คือ มาตรฐานกระบวนการผลิต เนื่องจากชิ้นส่วนอากาศยานนั้น
ต้องผ่านการตรวจสอบคุณภาพมาตรฐานระดับโลก โดยในปัจจุบันผู้ผลิตไทยที่ได้รับมาตรฐานบริหาร
คุณภาพสำหรับอุตสาหกรรมการบินและอากาศยาน หรือ AS9100 มีจำนวนไม่ถึง ๔๐ ราย ๑๑๑ ในขณะ
ที่มาเลเซียมีจำนวนมากกว่า ๖๐ ราย ส่วนสิงคโปร์มีจำนวนมากกว่า ๑๐๐ ราย การเสริมสร้างโอกาส
ให้กับผู้ผลิตของไทยจำเป็นต้องมีกระบวนการควบคมุ คุณภาพ (Quality Control: QC) และการประกัน
คุณภาพ (Quality Assurance: QA) ควบคู่ไปด้วยกัน ซึ่งมาตรฐาน AS9100 เป็นมาตรฐานที่มีความเข้มงวด
ในกระบวนการผลิตสูงมาก ไม่ว่าจะเป็นกระบวนการผลิตเครื่องบิน เครื่องยนต์ บริภัณฑ์ต่าง ๆ ชิ้นส่วน
อะไหล่ที่ใช้ในอุปกรณต์ า่ ง ๆ เกี่ยวกับเครื่องบินและอากาศยาน รวมไปถึงการซ่อมบำรงุ และการส่งกำลงั
บำรงุ ของเครอ่ื งบิน ๑๑๒
๑๑๑ ฐานเศรษฐกจิ . (๒๕๖๑). "เอสเอ็มอไี ทย" ปรับไลนผ์ ลิต! รกุ คบื "ช้นิ สว่ นอากาศยาน”. สบื ค้นเมอ่ื ๑๐ มนี าคม ๒๕๖๓ จาก
https://www.thansettakij.com
/content/320223
๑๑๒ ซี อาร์ เอม็ ซัพพลาย. (๒๕๖๒). ‘อุตสาหกรรมผลติ ชิน้ ส่วนอากาศยาน’ กับดักกระแส หรืออนาคตท่สี ดใส ?. สืบคน้ เมอ่ื ๑๐ มีนาคม ๒๕๖๓ จาก
http://crm-supply.com/อตุ สาหกรรมผลิตช้ินสว่
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา ๑๓๙
รายงานการพิจารณาศกึ ษา
ข้อเสนอเชงิ นโยบายการบริหารจดั การธรุ กจิ สายการบนิ
ธุรกจิ สนับสนุน และบคุ ลากรการบนิ ชว่ งวกิ ฤติ COVID-19
บทที่ ๕
สรุปผลการพิจารณาศกึ ษา และข้อเสนอแนะ
๕.๑ สรปุ ผลการพิจารณาศึกษา
การพิจารณาศึกษา “โอกาสการพัฒนาศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วน
อากาศยาน” ภายใต้บริบทสถานการณ์และสภาพแวดล้อมในปัจจุบัน ที่มีผลทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อ
ความอยู่รอดของอุตสาหกรรม และความสามารถทางการแข่งขันของอุตสาหกรรมการบินของประเทศ
ในอนาคต โดยได้ดำเนนิ การรวบรวมขอ้ มูลจากเอกสาร เดินทางศึกษาดูงาน รวบรวมข้อเท็จจริงจากการ
ประชุมระดมความคิดเห็น และแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นจากการสัมมนากับผู้มีส่วนได้เสีย โดยสาระสำคัญ
ครอบคลุมเน้อื หาการวิเคราะห์สถานการณ์ ศกั ยภาพ ความพร้อม ตลอดจนโอกาสและความท้าทายของ
อุตสาหกรรมชว่ งวิกฤติ เพ่ือมุง่ เป้าหมายจดั ทำเป็นขอ้ เสนอแนะเชิงนโยบายท่นี ำไปสู่การฟนื้ ฟูและพัฒนา
อุตสาหกรรมซ่อมบำรุงอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน รวมถึงภาพรวมอุตสาหกรรม
การบนิ ของชาติ ผลการพิจารณาศกึ ษาสรปุ ไดด้ งั น้ี
วเิ คราะห์สถานการณ์
ภัยคุกคามจาก COVID-19 เป็นอุปสรรคสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจโลกและอุตสาหกรรมการบิน
เมื่อปริมาณการจราจรทางอากาศลดลง ส่งผลให้กลุ่มคลัสเตอร์อุตสาหกรรมการบิน เช่น สนามบินและ
ธุรกิจการบินหลายสายประกาศปิดกิจการ ศูนย์ซ่อมอากาศยานขาดรายได้ การผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน
หยุดการผลิต และผู้ประกอบอาชีพในธุรกิจการบินถูกเลิกจ้าง เป็นต้น ซึ่งนอกจากวิกฤติ COVID-19
จะส่งผลโดยตรงตอ่ อตุ สาหกรรมการบนิ แล้ว ยงั ทำใหเ้ กดิ วิถชี ีวิตปกติใหม่ (New Normal) เป็นพฤติกรรม
การใช้ชีวิตผ่านระบบโซเชียลมากขึ้น มีการเว้นระยะห่างทางสังคม (Social Distancing) การเดินทาง
ระหว่างกนั ลดน้อยลงโดยเฉพาะการเดินทางทางอากาศ
ศักยภาพของการซ่อมบำรุงอากาศยานของไทยมีทั้งระดับ A-Check จนถึง D-Check ประเภท
ของการซ่อมบำรุง เช่น งานซ่อมลำตัว (Airframe MRO) งานซ่อมชิ้นส่วน (Component MRO) เช่น
ชุดฐานล้อ (Landing Gear) ล้อและชุดเบรก (Wheels & Brakes) ระบบเครื่องปั่นไฟสำรอง (APU) ระบบ
จ่ายน้ำมันและระบบควบคุม (Engine Fuel & Control) อุปกรณ์สื่อและบันเทิง (IFE) และงานซ่อม
เครื่องยนต์ (Engine MRO) ซึ่งส่วนใหญ่มุ่งเน้นเฉพาะการซ่อมบำรุงอากาศยานให้สายการบินของตนเอง
เท่านั้น จึงทำให้มูลค่าการซ่อมบำรุงภายในประเทศมีจำนวนต่ำมากเมื่อเปรียบเทียบกับการซ่อมบำรุง
ในภมู ภิ าค
ในอนาคตอันใกล้ แม้ว่าจะมีการนำวัคซีนมาใช้ป้องกันโรค แต่ความสูญเสียทางเศรษฐกิจคงต้อง
ใช้เวลาหลายปีในการฟื้นฟูอุตสาหกรรมการบินให้กลับมาเฟื่องฟูได้เท่าเดิม ความเสียหายในวงกว้าง
ทำใหป้ ัจจยั สภาวะแวดล้อมทง้ั ภายในและภายนอกของอตุ สาหกรรมซอ่ มบำรงุ อากาศยานและอตุ สาหกรรม
ผลิตชิ้นส่วนอากาศยานเปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งในส่วนของบริษัท อุตสาหกรรมการบิน จำกัด
ศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานของสายการบินเอกชน เช่น ไลอ้อนแอร์ บางกอกแอร์ รวมทั้งศูนย์ซ่อมบำรุง
อากาศยานอู่ตะเภา ที่ปัจจุบันอยูร่ ะหว่างการชะลอโครงการ ด้วยจุดแข็งและศักยภาพของกลุ่ม MRO กับ
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา ๑๔๑
โอกาสการพัฒนาศูนยซ์ ่อมอากาศยานและอุตสาหกรรมผลิตช้นิ ส่วนอากาศยาน
บทที่ ๕ สรปุ ผลการพิจารณาศึกษา
และข้อเสนอแนะ
กลุ่มผลติ ชิ้นสว่ น จึงเปน็ โอกาสในการปรับทศิ ทางการซ่อมบำรงุ อากาศยานและการผลิตชิ้นสว่ นอากาศยาน
โดยพัฒนาศูนย์ซ่อมบำรุงฯ และผู้ผลิตชิ้นส่วนในประเทศให้ได้มาตรฐานระดับสากล เพื่อให้คลัสเตอร์
อุตสาหกรรมการบินมคี วามเข้มแขง็ พงึ่ พาตนเองมากขึ้น และพรอ้ มแขง่ ขนั ในทุกสถานการณ์
ความพร้อมและโอกาสการพฒั นา
เป้าหมายของการเป็นศูนย์กลางการซ่อมบำรุงอากาศยานและฐานการผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน
ในภูมิภาค ซึ่งจะทำให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางการให้บริการขนส่งทางอากาศและอุตสาหกรรมการบิน
ครบวงจร เนื่องด้วยศักยภาพของที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ที่สนับสนุนให้การเดินทางทางอากาศจากประเทศไทย
ไปยังประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคมีความสะดวก รวดเร็ว อีกทั้งยังมีการสนับสนุนจากนโยบายการพัฒนา
อุตสาหกรรมการบิน ซึ่งสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติและการพัฒนาประเทศด้านโครงสร้างพื้นฐาน
การคมนาคมและโลจิสติกส์ รวมถึงการส่งเสริมการลงทุนและการพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก
(EEC) ปัจจัยสนับสนุนข้างต้นจึงทำให้อุตสาหกรรมการซ่อมบำรุงอากาศยานในประเทศไทยได้รับความ
สนใจจากผู้ประกอบการทั้งสัญชาติไทยและตา่ งชาตติ ้องการจะเขา้ มาลงทุน
ส่วนโอกาสของภาคการผลิตชิ้นส่วนอากาศยานจะถูกขับเคลื่อนด้วยความต้องการอากาศยาน
รุ่นใหม่ ศักยภาพของผู้ประกอบการผลิตชิ้นส่วนอากาศยานในประเทศไทยนั้น เริ่มต้นมาจากผู้ผลิต
ผู้ออกแบบช้ินส่วนประเภทตัวถัง เครื่องยนต์ ตัวควบคุม ชิ้นส่วนภายในจำพวกตัวเบาะ และยังมีชิ้นส่วน
ที่สำคัญ เช่น ชุดฐานล้อ เบรก คอมเพรสเซอร์ เป็นต้น ปัจจุบันผู้ผลิตในไทยมีความสามารถในระดับข้ัน
(Tier) ท่ี ๒, ๓ และ ๔ ซึ่งมีความพร้อมทั้งในด้านการผลิต ทักษะแรงงานฝีมือ และการรับถ่ายทอด
เทคโนโลยี นอกจากนี้สิ่งที่ผู้ประกอบการไทยต้องคำนึงถึงและเร่งพัฒนามาตรฐานสำหรับอุตสาหกรรม
การบินและอากาศยานท่ีต้องผ่านการตรวจสอบคุณภาพมาตรฐานระดับโลก เช่น AS 9100 เพื่อรองรับ
การเติบโตของอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนอากาศยานในอนาคต ซึ่งการพัฒนาต้องได้รับการสนับสนุน
ด้านการรับรอง และด้านการตลาดในประเทศจากหน่วยงานภาครัฐ เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับ
ผผู้ ลติ ช้นิ สว่ นอากาศยาน
๕.๒ ข้อเสนอแนะแนวทางการฟน้ื ฟแู ละพัฒนาอตุ สาหกรรมซ่อมบำรงุ อากาศยานและอุตสาหกรรม
ผลติ ช้ินส่วนอากาศยานของไทย
ดา้ นนโยบาย
๑. ภาครฐั ควรพจิ ารณาปรับแผนยุทธศาสตร์รวมถึงนโยบายที่เกยี่ วข้องกบั การสง่ เสริมการลงทุน
ในอุตสาหกรรมซ่อมบำรุงอากาศยานและอุตสาหกรรมการผลิตชิ้นส่วนอากาศยาน เพื่อให้สอดคล้อง
กับสถานการณ์ปจั จุบนั
๒. ภาครัฐสามารถสร้างความตอ้ งการของตลาดในประเทศได้จากอากาศยานของหนว่ ยงานต่าง ๆ
ในภาครัฐ โดยอาจกำหนดเกณฑ์การใชช้ ้นิ ส่วนทีผ่ ลิตได้ในท้องถ่นิ ซึ่งจะเปน็ การส่งเสริมธรุ กจิ ผลิตชิน้ ส่วน
อากาศยานให้เตบิ โตได้
๑๔๒ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
รายงานการพจิ ารณาศกึ ษา
ขอ้ เสนอเชิงนโยบายการบริหารจัดการธรุ กจิ สายการบิน
ธรุ กิจสนบั สนุน และบุคลากรการบิน ชว่ งวกิ ฤติ COVID-19
๓. กำหนดนโยบายหรือมาตรการใหส้ ทิ ธิพเิ ศษในการจัดซอ้ื จัดจา้ ง
๔. กำหนดนโยบายให้อากาศยานของไทยรับตรวจซ่อมกับ MRO ภายในประเทศก่อน โดยหาก
ไมส่ ามารถซอ่ มได้ ใหม้ กี ารจา้ งช่วงและมกี ารถา่ ยทอดเทคโนโลยีจากบรษิ ทั ตา่ งประเทศ
๕. รฐั บาลควรเป็นตัวกลางในการประสานงานกบั ต่างประเทศในรปู แบบ G-to-G เพือ่ ใหเ้ กิดการ
ถ่ายทอดเทคโนโลยจี าก OEM ต่างประเทศ
๖. ภาครัฐควรมีนโยบายตั้งหน่วยงานหรือองค์กรท่ีเป็นศูนยร์ วมการวิจัยและการพัฒนาทางด้าน
อากาศยาน เป็นศนู ยท์ ดสอบและรับรองมาตรฐานสากลทางดา้ นอากาศยานที่มคี วามจำเปน็ ไดแ้ ก่
๖.๑ การรับรองมาตรฐานการผลติ ช้นิ ส่วนอากาศยาน (Part 21)
๖.๒ การรบั รองมาตรฐานการซ่อมบำรงุ อากาศยาน (Part 145)
๖.๓ การรบั รองมาตรฐานศูนยฝ์ ึกอบรมชา่ งซ่อมอากาศยาน (Part 147)
๖.๔ การรับรองมาตรฐานชา่ งซ่อมอากาศยาน (Type II/Part 66)
ดา้ นกฎหมายและกฎระเบียบ
๑. ปรับปรุงข้อบังคับของคณะกรรมการการบินพลเรือน ฉบับที่ ๙๗ ว่าด้วยการอนุญาตประกอบ
กิจการการบินพลเรือน ประเภทการขนส่งทางอากาศเพื่อการพาณิชย์และประเภทการทำงานทางอากาศ
เรื่องเงื่อนไขอายุของอากาศยานสำหรับการรับขนคนโดยสารและสินค้า ให้สามารถจดทะเบียนอากาศยาน
ที่มีอายุเกิน ๑๖ ปี และเงื่อนไขอายุของอากาศยานสำหรับการรับขนเฉพาะสินค้า ให้สามารถจดทะเบียน
อากาศยานท่ีมีอายเุ กนิ ๒๒ ปไี ด้
๒. เพิ่มระยะเวลาการให้สิทธิยกเว้นภาษีนำเข้าและภาษีเงินได้นิติบุคคลจาก ๘ ปี เป็น ๑๕ ปี
เทียบเท่ากับบางประเทศในภมู ิภาคอาเซียน
๓. แก้ไขการจัดเก็บอากรกลุ่มอุปกรณ์และเครื่องมือที่มีราคาสูงและมีความจำเป็นในการซ่อม
อากาศยานตามคู่มือที่ผู้ผลิตอากาศยานแนะนำให้ใช้ประกอบกับวัสดุเพื่อซ่อมอากาศยาน โดยผลักดัน
การดำเนินการตามมาตรา ๑๒ แห่งพระราชกำหนดพิกัดอัตราศุลกากร พ.ศ. ๒๕๓๐ คือ การเสนอให้
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังออกประกาศเพื่อยกเว้นหรือลดหย่อนอากร ส่วนในระยะยาว เสนอให้
แก้ไขบทบัญญัติ ภาค ๔ ประเภทที่ ๗ แห่งพระราชกำหนดพิกัดอัตราศุลกากร พ.ศ. ๒๕๓๐ บัญญัติให้
ของทไ่ี ด้รบั ยกเว้นอากร ครอบคลุมไปถงึ พวกอุปกรณ์หรอื เคร่ืองมอื ดงั กลา่ วดว้ ย
๔. สิทธิประโยชน์ทางภาษีในการนำเข้าวัตถุดิบหรือชิ้นส่วนในอุตสาหกรรมการบินของประเทศ
ไทย ยังมีการจัดเก็บในอัตราที่สูงกว่าประเทศในอาเซียน ซึ่งบางประเทศมีข้อตกลงอัตราภาษีร้อยละ ๐
ทำใหผ้ ูป้ ระกอบการไทยไมส่ ามารถแขง่ ขันได้
๕. ทบทวนระเบียบการสร้างศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานภายในสนามบิน ซึ่งตามเงื่อนไขหลังจาก
พ้นระยะเวลาประกอบการ ๑๐ ปีแล้ว ศูนย์ซ่อมบำรุงนั้นตกเป็นทรัพย์สินของการท่าอากาศยาน ทั้งนี้
ผู้ประกอบการสายการบินพจิ ารณาว่า ระยะเวลาสั้นเกินไปยังไม่เกดิ ความค้มุ คา่ ในการลงทนุ
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๔๓
โอกาสการพัฒนาศูนยซ์ ่อมอากาศยานและอุตสาหกรรมผลติ ช้นิ ส่วนอากาศยาน
บทที่ ๕ สรปุ ผลการพจิ ารณาศึกษา
และขอ้ เสนอแนะ
ด้านการส่งเสริมการลงทนุ
๑. พิจารณานโยบายส่งเสริมการลงทุน เช่น เงินสนับสนุน เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ หรือการพักชำระหนี้
ให้กลุ่มอุตสาหกรรมการบิน ทั้งภาคการผลิตและซ่อมบำรุงอากาศยานตามระยะเวลาที่เหมาะสมกับ
สถานการณว์ กิ ฤติ COVID-19
๒. นโยบายส่งเสริมผู้ประกอบการให้พัฒนามาตรฐานของโรงงาน ให้เข้าถึงมาตรฐานบริหาร
คุณภาพสำหรบั อตุ สาหกรรมการบินและอากาศยาน หรือ AS9100
๓. นโยบายส่งเสริมและสนับสนุนผู้ประกอบการอุตสาหกรรมอื่นในไทยให้พัฒนาความร่วมมือ
กบั OEM ในต่างประเทศ เพอ่ื เพม่ิ ศกั ยภาพใหผ้ ปู้ ระกอบการในไทย
๔. นโยบายส่งเสริมการใช้ชิ้นส่วนอากาศยานที่ผลิตในประเทศ กับอากาศยานของรัฐ ที่ใช้งาน
ภายในประเทศและภมู ิภาค
๕. นโยบายส่งเสริมการจัดตั้งศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานครบวงจรตามมาตรฐานการซ่อมบำรุง
ระดับสากลที่มีชิ้นส่วนอะไหล่เพียงพอ การซ่อมมีความรวดเร็ว และควรมีที่ตั้งอยู่ใกล้กับฐานหลักของ
สายการบนิ จะสามารถแขง่ ขันดา้ นราคาได้
๖. นโยบายส่งเสริมการอบรมความรู้ทางด้านกฎหมายสากลเกี่ยวกับชิ้นส่วนและอากาศยาน
โดยเนน้ ที่การผลติ ช้นิ ส่วนและซอ่ มบำรุงอากาศยานขนาดเล็ก
๑๔๔ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา
รายงานการพิจารณาศกึ ษา
ข้อเสนอเชิงนโยบายการบรหิ ารจดั การธรุ กิจสายการบนิ
ธรุ กิจสนบั สนนุ และบคุ ลากรการบิน ช่วงวิกฤติ COVID-19
บรรณานุกรม
กรมท่าอากาศยาน. (๒๕๕๗). รายการหน่วยซอ่ มบำรงุ อากาศยานภายในประเทศ. สืบคน้ จาก
https://www.airports.go.th/th/content/334/517.html
กองเศรษฐกิจการบนิ . (๒๕๖๑). “EEC ศนู ย์กลางอตุ สาหกรรมการบินโลก” โอกาสการลงทนุ ใน
อุตสาหกรรมซ่อมบำรงุ อากาศยานไทย. สืบคน้ จาก https://www.caat.or.th/th/archives/32240
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒสิ ภา. (๒๕๖๓). สรุปผลการสัมมนา เรือ่ ง อนาคตอตุ สาหกรรมการบิน
ของชาติ : วิกฤติ จุดเปลย่ี น และโอกาส. วนั ที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๓. หอ้ งจปู ิเตอร์ โรงแรม
มริ าเคิล แกรนด์ คอนเวนช่นั กรงุ เทพมหานคร.
คณะอนกุ รรมาธกิ ารดา้ นการคมนาคมทางอากาศ. (๒๕๖๓). พจิ ารณารายงานความคืบหนา้ ผลการ
ดำเนินงานของคณะทำงาน. การประชมุ คณะอนกุ รรมาธกิ ารด้านการคมนาคมทางอากาศ
ในคณะกรรมาธกิ ารการคมนาคม วฒุ สิ ภา ครง้ั ท่ี ๘/๒๕๖๓. ห้องประชมุ หมายเลข ๒๔๐๘
ชัน้ ๒๔ อาคารสขุ ประพฤติ.
คณะอนุกรรมาธกิ ารด้านการคมนาคมทางอากาศ. (๒๕๖๓). พิจารณารายงานความคบื หนา้ ผลการ
ดำเนินงานของคณะทำงาน. การประชมุ คณะอนกุ รรมาธกิ ารด้านการคมนาคมทางอากาศ
ในคณะกรรมาธกิ ารการคมนาคม วฒุ สิ ภา ครั้งท่ี ๙/๒๕๖๓. ห้องประชุมหมายเลข ๒๓๐๙
ช้นั ๒๓ อาคารสุขประพฤต.ิ
คณะอนกุ รรมาธกิ ารด้านการคมนาคมทางอากาศ. (๒๕๖๓). พจิ ารณารายงานความคบื หนา้ ผลการ
ดำเนินงานของคณะทำงานศกึ ษาด้านศูนยซ์ อ่ มบำรุงอากาศยานและอุตสาหกรรมชนิ้ สว่ น
อากาศยาน. การประชมุ คณะอนกุ รรมาธกิ ารดา้ นการคมนาคมทางอากาศ ในคณะกรรมาธกิ าร
การคมนาคม วฒุ ิสภา คร้ังท่ี ๑๔/๒๕๖๓. หอ้ งประชมุ คณะกรรมาธิการ (สว.) หมายเลข ๓๐๓
ชัน้ ๓ อาคารรัฐสภา (เกียกกาย).
จตรุ งค์ กอบแก้ว. (๒๕๖๓). ถอดสลกั MRO อตู่ ะเภา 2 แสนลา้ น ‘แอร์บัส’ ไปแล้ว…ไม่ไปลับ.
สบื คน้ จาก https://www.salika.co/2020/05/01/mro-utapao-thai-airway-airbus-
collabaration
ซี อาร์ เอ็ม ซัพพลาย. (๒๕๖๒). ‘อตุ สาหกรรมผลติ ช้นิ ส่วนอากาศยาน’ กับดักกระแส หรอื อนาคต
ทส่ี ดใส?. สบื คน้ จาก http://crm-supply.com/อุตสาหกรรมผลิตชิน้ ส่ว
ฐานเศรษฐกิจ. (๒๕๖๑). "เอสเอม็ อีไทย" ปรบั ไลน์ผลติ ! รุกคืบ “ชน้ิ สว่ นอากาศยาน”. สบื ค้นจาก
https://www.thansettakij.com/content/320223
ธนาคารกรงุ เทพ. (๒๕๖๒). ๔ ประเทศอาเซยี นกับการเป็น MRO ของโลก. สืบค้นจาก
https://www.bangkokbanksme.com/en/mro-4-asian
บงกช อนโุ รจน์. (๒๕๖๑). การประชมุ และสมั มนาอุตสาหกรรมอากาศยานและการซ่อมบำรุง
และการจบั คู่ธรุ กิจ. สบื ค้นจาก http://www.boi.go.th/upload/content/
No.60_2561_5b18cd6a131cc.pdf
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๔๕
โอกาสการพัฒนาศนู ยซ์ อ่ มอากาศยานและอุตสาหกรรมผลติ ช้ินส่วนอากาศยาน
บรรณานกุ รม
บรษิ ทั อุตสาหกรรมการบิน จำกัด. (ม.ป.ป.). ศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยาน ตาคลี จ.นครสวรรค์ ของ TAI.
สืบคน้ จาก http://www.taithailand.com/
ประชาชาติธรุ กิจ. (๒๕๖๐). บนิ ไทย-แอร์บสั เร่งอ่ตู ะเภา “ศูนยซ์ ่อมบำรงุ ” NO.1 ของโลก. สืบค้นจาก
https://www.prachachat.net/tourism/news-90932
มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี. (๒๕๖๑). โครงการการศกึ ษาและจัดทำมาตรการส่งเสรมิ อตุ สาหกรรม
การผลิตชิ้นสว่ นและการซ่อมบำรุงอากาศยานในประเทศไทย. สำนักงานการบินพลเรอื น
แหง่ ประเทศไทย.
สถาบนั ทรัพย์สนิ ทางปัญญาแหง่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (๒๕๖๐). รายงานการวเิ คราะหแ์ นวโน้ม
เทคโนโลยแี ละอุตสาหกรรม: อุตสาหกรรมการขนสง่ และการบนิ . สบื ค้นจาก
https://www.ipthailand.go.th/images/3534/web_01052018/Report_CHU/
10_Aviation_and_Logistics-revised_19-12-60_CHU.pdf
สถาบันยานยนต.์ (๒๕๕๕). ช้นิ สว่ นเครื่องบินยึด ๗ นคิ มฯ 'ออี ซี ี' ปักฐานผุดโรงงาน. สืบค้นจาก
http://www.thaiauto.or.th/2012/th/news/news-detail.asp?news_id=4062
สำนกั งานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร. (๒๕๕๘). รายงานสรุปสำหรบั ผู้บรหิ าร (Executive
Summary Report) โครงการศกึ ษาและออกแบบเบอ้ื งตน้ ในการจัดตัง้ นิคมอุตสาหกรรมการบิน
ของประเทศไทย. สบื คน้ จาก http://www.otp.go.th/uploads/tiny_uploads/ProjectOTP/
2557/Project08/ExSumThai.pdf
เอม็ รีพอร์ต. (๒๕๖๓). โควิดทุบ อุตสาหกรรมการบนิ และอากาศยาน สง่ แวววกิ ฤต. สืบค้นจาก https://
www.mreport.co.th/news/industry-movement/201-ผลกระทบโควิด-อตุ สาหกรรมการบนิ
และอากาศยาน-วิกฤต
aviation609. (๒๕๖๐). การจัดการซอ่ มบำรุงอากาศยาน Aircraft Maintenance Management (๑).
สืบค้นจาก https://aviation609.wordpress.com/2017/12/21/การจดั การซอ่ มบำรงุ อากา
SCB Economic Intelligence Center. (๒๕๖๑). เจาะลกึ อตุ สาหกรรมเด่นขานรับโครงการ EEC.
สบื ค้นจาก https://www.scbeic.com/th/detail/product/4424
๑๔๖ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา
ภาคผนวก ก
รายนามคณะอนกุ รรมาธิการ
และคณะทำงาน
รายนาม
คณะอนกุ รรมาธิการด้านการคมนาคมทางอากาศ
พลอากาศเอก มนสั รูปขจร พลโท จเรศกั ณ์ิ อานุภาพ นายกำพล เลิศเกียรติดำรงค์
รองประธานฯ คนทีห่ นงึ่ ประธานคณะอนกุ รรมาธิการ รองประธานฯ คนทส่ี อง
ร้อยเอก ประยุทธ เสาวคนธ์ นายเกียว แก้วสุทอ พลอากาศเอก อภศิ ักดิ์ บุญเผ่ือน
รองประธานฯ คนทส่ี าม อนกุ รรมาธิการ เลขานกุ ารคณะอนุกรรมาธกิ าร
พลอากาศเอก อิทธิศักดิ์ นาคะวิสทุ ธ์ิ พลอากาศตรี วรี ะศักด์ิ นวลปลอด นาวาอากาศเอก จริ พล เกอ้ื ด้วง ร้อยโท อธิศกั ด์ิ พัดช่นื ใจ
อนกุ รรมาธกิ าร
อนกุ รรมาธิการ อนุกรรมาธิการ อนกุ รรมาธิการ
นาวาอากาศเอก กันต์พัฒน์ มังคละศิริ นาวาอากาศโท ณัฏฐ์ โหมาศวนิ นายยงยศ แกว้ เขียว นายชาลี เจริญสขุ
ที่ปรึกษาคณะอนุกรรมาธิการ ท่ปี รกึ ษาคณะอนุกรรมาธกิ าร
อนกุ รรมาธกิ าร อนุกรรมาธิการ
พลเอก สุนัย สัมปัตตะวนิช พลเรือเอก ชยั วฒั น์ ศรอี กั ขรินทร์ พลอากาศเอก ดเิ รก พรหมประยรู ดร. ศิริพร เย็นเปี่ยม
ทป่ี รึกษาคณะอนุกรรมาธกิ าร ท่ีปรกึ ษาคณะอนุกรรมาธกิ าร ทป่ี รกึ ษาคณะอนุกรรมาธกิ าร ทีป่ รึกษาคณะอนุกรรมาธกิ าร
ดร. วาสนา คงสกุลทรพั ย์ เรืออากาศตรี สนอง มง่ิ เจริญ พลอากาศเอก ชูชัย ดลุ ยโกเมศ พลอากาศเอก ทศพล สง่าเนตร
ทป่ี รึกษาคณะอนุกรรมาธิการ ท่ีปรึกษาคณะอนุกรรมาธกิ าร
ที่ปรึกษาคณะอนุกรรมาธิการ ท่ีปรึกษาคณะอนุกรรมาธกิ าร
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๔๙
รายนาม
คณะทำงานศึกษาด้านการบริหารจดั การสายการบิน
นายกำพล เลิศเกยี รตดิ ำรงค์
หัวหน้าคณะทำงาน
นายเกียว แกว้ สุทอ
รองหัวหน้าคณะทำงาน
พลอากาศเอก อิทธิศักด์ิ นาคะวิสุทธิ์ พลอากาศโท ชนนนาถ เทพลิบ พลอากาศตรี วรี ะศกั ดิ์ นวลปลอด
คณะทำงาน คณะทำงาน คณะทำงาน
นาวาอากาศเอก จิรพล เก้ือด้วง นาวาอากาศโท ณฏั ฐ์ โหมาศวิน ร้อยโท อธศิ กั ด์ิ พดั ชน่ื ใจ
คณะทำงาน
คณะทำงาน คณะทำงาน
ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์พรพิมล วริ ยิ ะกุล นายประเสรฐิ หวังรัตนปราณี นายสิทธิศักดิ์ กัลยาณประดิษฐ์
คณะทำงาน
คณะทำงาน คณะทำงาน
พลอากาศเอก อภศิ ักด์ิ บุญเผ่ือน นางสาวจารุกร แม้นจริง
คณะทำงานและเลขานุการ คณะทำงานและผ้ชู ว่ ยเลขานกุ าร
๑๕๐ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
รายนาม
คณะทำงานศึกษาด้านการเตรียมความพร้อมด้านบุคลากรในอุตสาหกรรมการบิน
นายกำพล เลศิ เกยี รติดำรงค์
หัวหนา้ คณะทำงาน
นายเกยี ว แก้วสุทอ
รองหัวหนา้ คณะทำงาน
พลอากาศเอก ทศพล สง่าเนตร พลอากาศเอก ดเิ รก พรหมประยรู พลเรอื เอก ชยั วฒั น์ ศรอี ักขรินทร์ พลอากาศโท ชนนนาถ เทพลิบ
คณะทำงาน คณะทำงาน คณะทำงาน คณะทำงาน
นาวาอากาศเอก จริ พล เกื้อด้วง เรืออากาศตรี สนอง ม่งิ เจริญ รองศาสตราจารย์อรปภา ชุติกรทวสี ิน
คณะทำงาน คณะทำงาน คณะทำงาน
ผูช้ ว่ ยศาสตราจารย์เสรมิ ศักดิ์ อย่เู ย็น นางสาวนวลหง อภิธนาคุณ นายเพชรพงษ์ กำจรกจิ การ นายสุเทพ น่มิ สาย
คณะทำงาน คณะทำงาน
คณะทำงาน คณะทำงาน
พลอากาศเอก อภศิ กั ดิ์ บุญเผื่อน รองศาสตราจารย์ธัชพนธ์ ยอดทอง
คณะทำงานและเลขานุการ คณะทำงานและผูช้ ว่ ยเลขานกุ าร
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา ๑๕๑
รายนาม
คณะทำงานศึกษาด้านศนู ยซ์ อ่ มบำรุงอากาศยานและอตุ สาหกรรมชิน้ ส่วนอากาศยาน
พลโท จเรศกั ณิ์ อานภุ าพ
หวั หนา้ คณะทำงาน
นายเกียว แก้วสุทอ
รองหัวหน้าคณะทำงาน
พลเอก สนุ ยั สัมปัตตะวนิช พลอากาศเอก อทิ ธศิ ักด์ิ นาคะวิสุทธ์ิ พลอากาศตรี วีระศกั ดิ์ นวลปลอด
คณะทำงาน คณะทำงาน คณะทำงาน
นาวาอากาศเอก กันต์พัฒน์ มังคละศิริ รองศาสตราจารย์ธัชพนธ์ ยอดทอง ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์เสริมศกั ดิ์ อยู่เย็น
คณะทำงาน คณะทำงาน คณะทำงาน
นางสาวชนัธฌา ศิวโมกษธรรม นายตตยิ มีเมศกลุ นายพรี ะพนั ธ์ ชตุ ธิ นารัตน์ นางสาวลักษณีรายา คณานุรักษ์
คณะทำงาน คณะทำงาน คณะทำงาน คณะทำงาน
พลอากาศเอก อภิศกั ด์ิ บุญเผ่ือน รองศาสตราจารยอ์ รปภา ชตุ ิกรทวสี ิน
คณะทำงานและเลขานุการ คณะทำงานและผู้ชว่ ยเลขานุการ
๑๕๒ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
ภาคผนวก ข
ภาพกิจกรรม
การเดินทางไปศึกษาดงู านและแลกเปล่ียนความคดิ เหน็ เก่ยี วกับ
การผลติ บุคลากรสาขาวศิ วกรรมการบนิ และการพัฒนาหลักสูตรการเรยี นการสอนด้านการบนิ พลเรอื น
ณ มหาวิทยาลัยอัสสัมชญั วทิ ยาเขตสุวรรณภมู ิ
เม่อื วันพุธท่ี ๑๙ สงิ หาคม ๒๕๖๓
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๕๕
การเดนิ ทางไปศึกษาดูงานและแลกเปลย่ี นความคดิ เห็น
เกีย่ วกับการผลติ ช้นิ ส่วนอากาศยาน ณ บรษิ ัท เลนโซ่ แอโรสเปซ จำกดั
เมอ่ื วันพุธที่ ๑๙ สงิ หาคม ๒๕๖๓
๑๕๖ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
การสัมมนา
เรื่อง “อนาคตของอุตสาหกรรมการบินของชาติ : วิกฤติ จุดเปลยี่ น และโอกาส”
เมอื่ วนั พธุ ที่ ๓๐ กนั ยายน ๒๕๖๓
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา ๑๕๗
การสัมมนา
เรื่อง “อนาคตของอุตสาหกรรมการบินของชาติ : วกิ ฤติ จุดเปล่ียน และโอกาส”
เม่ือวันพธุ ท่ี ๓๐ กนั ยายน ๒๕๖๓
๑๕๘ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา
การประชุมคณะอนกุ รรมาธิการด้านการคมนาคมทางอากาศ
คร้งั ท่ี ๒๙/๒๕๖๓ เมื่อวนั พธุ ท่ี ๒๑ ตุลาคม ๒๕๖๓
พิจารณาแนวทางการแกไ้ ขปัญหาตลาดแรงงานในอุตสาหกรรมการบนิ
และพจิ ารณาการส่งเสรมิ ผู้ประกอบการศูนย์ซ่อมบำรุงอากาศยานและอุตสาหกรรมช้นิ ส่วนอากาศยาน
คณะกรรมาธิการการคมนาคม วุฒิสภา ๑๕๙
การประชมุ คณะอนกุ รรมาธิการด้านการคมนาคมทางอากาศ
คร้งั ที่ ๓๐/๒๕๖๓ เมอ่ื วนั พุธท่ี ๒๘ ตลุ าคม ๒๕๖๓
พิจารณาแนวทางการช่วยเหลือเยียวยาสายการบินจากผลกระทบในสถานการณ์ปจั จบุ นั
๑๖๐ คณะกรรมาธิการการคมนาคม วฒุ ิสภา