ซง่ึ เป็นทีต่ งั้ ของสำนักงานฯ ขณะท่ีเซอร์จิโอเชิญจิลเขา้ ร่วม
สนทนาพร้อมกับทีมงาน ทันใดน้ัน พวกเขาได้ยินเสียงรถบรรทุก
วิ่งชนร้ัวกำแพงโรงแรมและ เข้ามาหยุดแน่น่ิงอยู่ใต้อาคาร
ตรงจุดทีพ่ วกเขานั่งอยู่พอดี ไมก่ วี่ ินาที หลังจากนนั้ เสียงระเบิด
ดังสนั่น แรงระเบิดทำให้อาคารสำนักงานถล่มลงมา ทำให้มี
ผเู้ สียชีวติ ทันที 21 คน รา่ งของจิลและเซอรจ์ ิโอร่วงหล่นลงมา
อยูท่ ี่ช้นั 1 ถกู ซากอิฐและเสาปนู ทับร่างท่วมทน้ ทั้งสองหมดสติไปพักใหญ่จนเมื่อฟ้ืนคนื สติ เซอรจ์ โิ อไดโ้ ทรศัพท์
ขอความช่วยเหลือ แต่ดว้ ยสภาพทถ่ี กู ซากเสาปนู ทบั เกือบค่อนตัวจึงทนพิษบาดแผลไมไ่ หวเสียชวี ิตในเวลา
ตอ่ มา ช่วยเหลือไดเ้ พยี งจิลท่ีถูกปนู ทับเพียงช่วงขา จำเปน็ ตอ้ งตัดขาเหนอื เข่า สามารถชว่ ยชีวิตออกมาได้
เป็นผู้รอดชวี ิตเพียงคนเดยี วจากท่ีทำงานบนชัน้ 3
จลิ เลา่ ในภายหลงั วา่ “เราสองคนร้องขอความช่วยเหลือภายใต้ซากปรักหักพัง จนมีทหารอเมริกนั
2 นาย ปีนลงมาช่วย ท้ังสองเคยเป็นพนักงานดับเพลิงทีม่ ีประสบการณ์รกั ษาพยาบาลในเบอ้ื งตน้ แตช่ ่วงแรก
ไม่สามารถช่วยเหลืออะไรได้มากนัก จนไปค้นพบเลื่อยไฟฟ้าเก่าแล้วนำมาใช้ตัดขาของจิลและนำตัวเขา
ออกมาได้ สำหรับเซอรจ์ โิ อ โชคร้ายทไ่ี ม่มีเคร่ืองจักรใหญ่พอท่จี ะเคล่ือนยา้ ยอิฐปูนเหล่านน้ั ออกจากร่างของเขา
แอนเดยี ร์ วาเลนไทน์ (Andre Valentine) หนง่ึ ในทหารอเมรกิ นั ท่ีอยู่ช่วยเหลอื เซอร์จิโอจนวินาทีสดุ ทา้ ย
กล่าวว่า “เราพยายามอยา่ งสดุ กำลงั ความสามารถท่จี ะช่วยชีวติ เขา ใหเ้ ขามชี ีวติ อย่รู อด และมคี วามมงุ่ ม่ัน
ท่จี ะอยูร่ อด แต่เขาทำไมไ่ ด้” (We only asked him to stay alive, have the will to survive. And he
didn’t want to)2/
ภายหลังเหตุการณ์ กำลังทหารสหประชาชาติถอนตัว
จากอิรกั ซ่งึ เป็นปมทยี่ ังคงสร้างความขัดแย้งและความไม่สงบ
ภายในประเทศอิรักจนถึงทกุ วันน้ี และภายหลังผู้นำกลุ่มมุสลมิ
อัลเคดาได้ออกมายอมรับว่า เป็นผู้ส่ังให้สังหารเซอร์จิโอ
ด้วยเหตุผลท่ีว่า เขาช่วยเหลือให้ประเทศติมอร์ตะวันออก
แยกตัวออกจากประเทศอินโดนเี ซยี ซงึ่ เป็นชาติมสุ ลิม
ชีวประวตั ิของเซอรจ์ โิ อไดร้ ับการบนั ทกึ ไว้ในหนงั สือชื่อ Chasing the Flame: One Man’s Fight
to Save the World เขียนโดย Samantha Power ชาวไอริสอเมริกัน และได้รับการดัดแปลงมาเป็น
ภาพยนตร์ เร่ือง Sergio ทเ่ี ข้าฉายผ่าน Netflix ตั้งแตว่ ันที่ 17 เมษายนหรือเม่ือ 10 วันก่อน เกรก็ บาร์คเกอร์
(Greg Barker) ผู้กำกับภาพยนตร์ ให้สมั ภาษณว์ ่า ภาพยนตร์เรื่องน้ีถูกนำมาฉายในช่วงเวลาการระบาด
ของโรคโควิด-19 ทำให้พวกเราได้ระลึกถึงบุคคลผู้หน่งึ ที่ได้เคยผ่านเหตุการณ์ภัยสงครามและความขัดแย้ง
ของมวลมนุษย์ชาติ ท่สี ร้างผลกระทบต่อจติ ใจและรา่ งกายของคนท่วั โลก หลายคนคดิ ว่าเหตุการณเ์ หลา่ น้ัน
เป็นวัฏจักรท่ีไม่สามารถแก้ไข เป็นเร่ืองน่าเบ่ือ น่ารำคาญ แต่เซอร์จิโอกลับมองว่า ทุกเรื่องมีหนทางแก้ไข
หากเรามองใหถ้ ึงแกน่ ของปัญหาแม้วา่ เซอร์จิโอไม่ใชน่ กั วิทยาศาตร์ นายแพทย์ แต่เขาพยายามทุกวถิ ีทางท่จี ะ
แก้ไขปญั หาให้สำเร็จ ทำตัวเปน็ ตัวกลางที่จะไกล่เกล่ียและทำให้ทกุ คนหนั มาช่วยแกไ้ ขปัญหากนั อย่างจริงจัง
48
เราต้องการคนอยา่ งเซอรจ์ ิโอทพ่ี ร้อมจะแก้ไขปัญหาภัยพิบัติ หาแสงสวา่ งเพ่อื เล็ดลอดออกจากอโุ มงค์ท่ีมดื มน
เร่ืองราวของเซอร์จิโอจึงเปน็ เรือ่ งของความรักและความหวังเพ่ือหาทางออกจากวิกฤตโิ ควิด-19 (He wasn’t
a scientist. He was not a doctor. But he knew how to get stuff done. We need these kinds
of people who look at dire situation and find a way through it. I think of it as a story of love
and hope amidst the darkness.)3/
สหประชาชาตไิ ด้กำหนดใหว้ ันที่ 19 สิงหาคมของทุกปี เป็นวนั World Humanitarian Day รำลกึ ถึง
ผู้ท่ีอุทิศตนและพลีชีพให้กับการทำงานในด้านมนุษยธรรม นายโคฟี อันนัน อดีตเลขาธิการองค์การ
สหประชาชาติ ได้กล่าวไว้อาลยั เซอร์จิโอในวันทเี่ กดิ เหตวุ ่า “การสูญเสียบคุ ลากรของสหประชาชาติเปน็ เรื่อง
ทีผ่ มไมส่ ามารถทำใจได้ แตผ่ มคดิ ถึงคน ๆ หนึ่งที่เราไม่มีวันจะหาใครมาทดแทนได้ และจะอยใู่ นความทรงจำ
ของพวกเราตลอดไป นนั่ ก็คือ เซอรจ์ ิโอ” (The death of any colleague is hard to bear, but I can
think of no one we could less afford to spare, or who would be more acutely missed
throughout the UN system, than Sergio.) 4/
รณดล นุม่ นนท์
27 เมษายน 2563
แหล่งท่ีมา:
1/ En.wikipedia.org. 2020. Sérgio Vieira De Mello. [online] Available at:
<https://en.wikipedia.org/wiki/S%C3%A9rgio_Vieira_de_Mello> [Accessed 26 April 2020].
2/ OpenDemocracy. 2020. Researching For Humanity: The Death Of Arthur Helton &
The Survival Of Gil Loescher.[online] Available at:
<https://www.opendemocracy.net/en/researching-for-humanity-death-of-arthur-helton-
survival-of-gil-loescher/>[Accessed 26 April 2020].
3/ Npr.org. 2020. NPR Choice Page. [online] Available at:
<https://www.npr.org/2020/04/19/838073257/netflixs-sergio-chronicles-life-of-u-n-diplomat-killed-
in-2003> [Accessed 26 April 2020].
4/ UN News. 2020. Top UN Envoy Sergio Vieira De Mello Killed In Terrorist Blast In Baghdad.
[online] Available at: <https://news.un.org/en/story/2003/08/77212-top-un-envoy-sergio-
vieira-de-mello-killed-terrorist-blast-baghdad> [Accessed 26 April 2020].
49
New Normal: ปทัสถานใหม่ ความปกตทิ ไ่ี มเ่ คยปกติ
สวสั ดีครบั
วันอาทติ ย์ถอื เป็นวันพกั ผอ่ นท่ีผมมกั จะต่ืนสายเปน็ พิเศษ แตส่ ปั ดาหน์ ้ีตอ้ งตืน่ เรว็ ข้นึ เพ่ือไปจองคิว
รา้ นตัดผม ท่ไี ด้รับอนุญาตให้เปดิ ทำการเป็นวันแรก แม้ว่าจะไปถงึ รา้ นก่อนเวลาเปิดกว่าครง่ึ ชั่วโมง แต่พบวา่
มีลูกค้า มานั่งคอยทเ่ี กา้ อ้ีหนา้ รา้ นหลายคนแล้ว พอถงึ คิวผมต้องล้างมือด้วยเจล กัลบกซ่ึงสวมใส่ face shield
ไม่พูดพล่ามทำเพลง จับกรรไกรตัดผมเสียงดังสวบ ๆ แล้วเอาปัตตาเล่ียนมาไถผมตกแต่งเป็นอันเสร็จสิ้น
กระบวนการภายใน 20 นาที โดยที่ผมไมไ่ ดโ้ อกาสงีบหลับเหมอื นครั้งกอ่ น ๆ เรียกวา่ ต้องรีบเรง่ เพราะมีลูกคา้
รออยอู่ ีกหลายคน ผมดตู ัวเองผ่านกระจกเห็นใส่หน้ากากยังอดขำไม่ได้ เพราะเปน็ บรรยากาศแปลกใหม่ ในศัพท์
new normal ที่กำลังฮิต ถึงกับต้องถามว่า “เรามาถงึ วันนไ้ี ด้อย่างไร?” หากมนุษย์ต่างดาวได้กลับมาบนพื้นโลก
คงจะประหลาดใจเพราะเหน็ พวกตัวเองมาอยกู่ ่อนแล้ว
คำศัพท์ไทยท่ีใกล้เคียงกับ “new normal” คงจะเป็น “ปทัสถานใหม่” ตามพจนานุกรม
ความหมายว่า “แบบแผนใหม่สำหรับยดึ ถือเปน็ แนวทางปฏบิ ตั ”ิ แต่หากแปลตรง ๆ คงแปลวา่ “ความปกติ
ในรูปแบบใหม่” หรอื ทค่ี ุณสุทธิชยั หยุ่น ใช้คำวา่ “ความปกตทิ ่ไี ม่เคยปกติ” หมายถงึ วถิ กี ารดำรงชวี ติ ประจำวนั
ตอ้ งเปลี่ยนแปลงไปเปน็ ผลจากสภาพแวดล้อมที่เกิดใหม่ เน่ืองมาจากธรรมชาติ ภัยพบิ ัตติ ่าง ๆ การเปล่ียนแปลง
ทางเทคโนโลยี การคน้ พบพลังงานไฟฟา้ การเข้าสยู่ ุคโลกคอมพิวเตอร์ แต่ที่จริงสาเหตุหลักที่ทำให้วถิ ีชีวติ ของ
คนเปลี่ยนแปลงไปหรอื new normal มากที่สุด เหน็ จะเป็นกฎกติกาท่มี นุษย์สรา้ งขน้ึ มา
ประเทศจีนเป็นตัวอย่างของการเกิด new normal ที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดเพราะเกิดขน้ึ ตลอดเวลา
ตั้งแต่มีการปฏิวัติเข้าสู่ระบบสังคมนิยมในปี 1949 ภายใต้การนำของประธานเหมา เจ๋อ ตุง ที่ชูนโยบาย
ก้าวกระโดดคร้ังยิ่งใหญ่ (Great Leap Forward) รวมถึง การปฏิวัติวัฒนธรรม (culture revolution)
ในรูปแบบที่กิจกรรมทางเศรษฐกิจท้ังหมดถูกควบคุมโดยรัฐ ทำให้ประเทศเป็นโรงงานขนาดใหญ่มีรัฐ
เป็นเจา้ ของ
วิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนจีนในเวลาน้ันคือ การเป็นลูกจ้างในโรงงาน ทุกเช้าจะต้องตื่นตาม
เสียงนกหวีด ทำงานตลอดทั้งวัน จนกระทั่งเสียงนกหวีดแจ้งให้เลิกงาน ได้ค่าตอบแทนเป็นอาหารซ่ึงรัฐ
เป็นผจู้ ดั สรรให้ ไม่มีส่ิงใดเป็นกรรมสทิ ธิ์สว่ นบุคคล หากเปน็ เกษตรกร จะไม่มที ี่ดนิ เป็นของตัวเอง รัฐจดั หา
เครื่องมอื การเกษตรให้ ข้าวทุกเมลด็ ต้องตกเปน็ ของรัฐ
แต่เหตุการณ์คืนหน่ึงในหมู่บ้านเสี่ยวกัง (Xiaogang) หมู่บ้านชนบททางตะวันออกของประเทศ
ได้เกดิ การเปลีย่ นแปลงวธิ ีคิดและวิถีชีวิตของคนจีนครงั้ ใหญ่ทีส่ ดุ ในประวตั ศิ าสตร์ น่ันคือ นำไปส่กู ารเกดิ
new normal บกุ เบิกหนทางให้จนี กลายเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจของโลกในทุกวันนี้
เสีย่ วกงั เปน็ หมู่บ้านขนาดเลก็ ไมแ่ ตกตา่ งจากหมู่บ้านสว่ นใหญ่ ประชากรมอี าชีพทำนา อยู่ภายใต้
กฎกตกิ าของรัฐ ผลผลิตในทุก ๆ ปไี ม่เคยเพียงพอแมแ้ ต่จะประทังชีวติ ประกอบกับสภาพอากาศไมเ่ ป็นใจ
เกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติ คนในหมบู่ ้านตอ้ งร่อนเรไ่ ปตามยถากรรมเพื่อขออาหารมาเล้ยี งดูครอบครวั 1/
50
คำ่ คนื หนึ่งในฤดูหนาวปี 1978 ชาวนา 18 คนในหมู่บ้าน
เสย่ี วกัง ไดม้ ารวมตัวกันที่บา้ นหลงั หนง่ึ ซง่ึ พน้ื บา้ นยังเปน็ ดิน
กำแพงก่อด้วยดินเหนียว หลังคาปูด้วยหญ้าฟาง เย็น จงิ ชาง
(Yen Jingchang) หนึง่ ในผู้นำซ่ึงยังมชี ีวิตอยเู่ ล่าวา่ ในยุคนนั้
ทุกอย่างเป็นทรัพยส์ ินของรัฐ การประชุมหมู่บา้ นในคนื วันหนง่ึ
ลูกบ้านถามว่า “ฟันท่ีอยู่ในปากผมเป็นของใคร?” ตัวแทน
พรรคคอมมิวนสิ ต์ตอบสวนกลบั ทันควันวา่ “อวัยวะทกุ ส่วน
ในรา่ งกายของคุณเป็นของรัฐ” ดังน้ัน รัฐจะนำผลผลิตท้ังหมดมาจัดสรรอย่างเท่าเทียม จิงชางเล่าต่อว่า
จึงไม่แปลกที่บรรยากาศการทำงานในสมัยนั้นเป็นแบบเช้าชามเย็นชาม ไม่มีแรงจูงใจพิเศษอะไรที่จะต้อง
ออกไปทำงานก่อนทนี่ กหวดี สง่ สัญญาณเร่ิมงานจะดงั ขน้ึ 2/
การรวมตวั ของชาวนา 18 คนคร้งั นน้ั ไมไ่ ด้ขออนุญาต
จากทางการ ซึ่งถือเป็นเรอื่ งผิดกฎหมาย แตพ่ วกเขาพร้อมทจ่ี ะ
เส่ียงเพราะไม่อาจทนต่อความเป็นอยู่ในแบบน้ีได้อีกต่อไป
คนท้ังหมดได้ตัดสินใจที่จะทำสัญญาร่วมกัน เย็นลงมือเขียน
ขอ้ ตกลงบนแผน่ กระดาษด้วยปากกาพ่กู นั อาศัยแสงสวา่ งจาก
ตะเกียงน้ำมัน พร้อมพิมพ์ลายนว้ิ มือ ข้อความในสัญญาระบวุ ่า
“เราตกลงที่จะแบ่งที่ดนิ ของชมุ ชนใหแ้ ตล่ ะครอบครวั อยา่ งลับ ๆ
ทกุ ครอบครวั จะต้องผลิตตามโควตาของรัฐบาล แต่ส่วนเกินสามารถเก็บไวใ้ นครัวเรือนได้ หากข้อตกลงฉบับนี้
ถูกเปิดเผย และใครคนใดคนหนง่ึ ในสัญญานถ้ี กู ขงั คุกหรอื ประหารชีวิต คนอน่ื ในกลุม่ จะตอ้ งดูแลบุตรของเขา
จนกว่าจะอายุ 18 ปี”1/
น่ีคือข้อตกลงที่ขัดกับหลักการที่รัฐบาลได้กำหนดไว้อย่างสิ้นเชิง เสี่ยงต่อการถูกทำโทษถึงข้ัน
ประหารชีวิตหากถูกจับได้ เย็นได้เก็บสัญญานีไ้ วใ้ นกระบอกไมไ้ ผ่ใต้หลังคาบ้านของเขา และแล้ว new normal
ได้เร่ิมต้นข้นึ ในหมู่บา้ น ทกุ คนรบี ต่นื แตเ่ ชา้ ไปทำนาในบรเิ วณพืน้ ที่ท่ีตนเองไดร้ ับการจัดสรรต้งั แต่พระอาทติ ย์
ยังไม่ขึ้น มีการแข่งขันกันอย่างเงียบ ๆ เปรียบเทียบกันว่าใครสามารถปลูกข้าวได้มากกว่ากัน ปรากฏว่า
ผลผลติ ในปีนั้นเพิ่มสูงข้ึนมากได้ผลผลิตขา้ วมากกว่า 5 ปีทผ่ี ่านมารวมกนั เสียอีก
ผลผลิตท่ีสูงขึ้นดังกระฉ่อนไปท้ังจังหวัด แต่ไม่เล็ดลอดสายตาของทางการ ชาวนาท้ัง 18 คน
ถูกสอบสวนและสารภาพว่าได้ทำข้อตกลงดังกลา่ วจริง แต่เหมือนฟ้าประทาน พวกเขารอดชวี ิตมาได้เพราะเกิด
การเปล่ียนประธานพรรคคอมมิวนสิ ต์มาเปน็ เต้ิง เสี่ยวผิง ผ้มู ีนโยบายเปล่ียนแนวทางการพัฒนาจากระบบรวม
ศนู ย์มาส่รู ะบบเปิดเสรี ภายใต้นโยบายเศรษฐกจิ แบบ “เสรีนิยมใหม่” ประธานเต้ิง ไดน้ ำรูปแบบการจดั สรรและ
การทำงานของชาวนาในหมู่บา้ นเสี่ยวกังมาเปน็ ต้นแบบในการพัฒนาประเทศ ท่านประธานกลา่ ววา่ “ไมส่ ำคัญ
ว่าแมวดำหรอื แมวขาว หากจบั หนูได้เป็นพอ” (It doesn’t matter if the cat is black or white, as long
as it catches mice.) น่ีถือเปน็ จุดเปลี่ยนท่ีสร้างการเตบิ โตทางเศรษฐกจิ ของจีนแบบก้าวกระโดด ประชากร
กวา่ 500 ล้านคนหลดุ พ้นจากความยากจน จีนกลายเปน็ ยักษใ์ หญ่ทางเศรษฐกิจของโลก ปัจจุบนั สัญญาของ
51
ชาวนา 18 คน ในหมู่บ้านเสี่ยวกัง ถูกจัดเก็บไว้ในพิพิพิธภัณฑ์ ในเมือง พร้อมกับมีการนำเรือ่ งราวบรรจุ
ไว้ในตำราเรยี นสำหรบั เด็กชาวจีน
New Normal ตามรปู แบบเสรนี ิยมใหม่ ได้สรา้ ง
วิถีชีวิต รูปแบบและวัฒนธรรมใหม่ให้กับสังคมจีน
ขณะเดียวกันก็เกิดความนิยมชมชอบและหลงใหลใน
“วตั ถุนิยม” เกิดการชงิ ดีชิงเดน่ เหน็ แก่ตัวเราและของ
เรามากขน้ึ
Weekly Mail ฉบับหนา้ ผมจะพาพวกเราไปเย่ียมหมู่บา้ นเสย่ี วกังเพื่อดูวา่ วถิ ชี ีวติ และความเป็นอยู่
ของชาวบา้ นเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรในช่วงเวลา 42 ปีท่ผี ่านมา
รณดล นมุ่ นนท์
5 พฤษภาคม 2563
แหลง่ ที่มา:
1/ The Momentum. 2020. สัญญาลับชาวนา จดุ เปลย่ี นประเทศจนี สูย่ ุคทนุ นิยม. [online] Available at:
<https://themomentum.co/china-rural-reform/> [Accessed 3 May 2020].
2/ https://www.npr.org/sections/money/2012/01/20/145360447/the-secret-document-
that-transformed-china
52
New Normal: ปทสั ถานใหม่ ความปกตทิ ไ่ี มเ่ คยปกติ (ตอนจบ)
สวสั ดีครบั
นับจากมขี ้อตกลงลับของชาวนา 18 คนในหมู่บา้ นเสี่ยวกัง (Xisongang) เม่ือเดือนธนั วาคม 1978
ให้มีการแบง่ ทดี่ ินใหแ้ ต่ละครอบครัว โดยสามารถเก็บผลผลติ สว่ นเกนิ จากข้อกำหนดของรัฐไว้ในครัวเรอื น
ตนเองได้ วถิ ีชีวติ และความเป็นอยู่ของชาวเสี่ยวกังไดเ้ ปลี่ยนแปลงไปขนานใหญ่ ถือเป็นแบบ “ปทัสถานใหม่”
หรอื “new normal” ท่ที ้ิงอดตี ความขมขืน่ ไวเ้ บอื้ งหลัง
โทน่ี รีด (Tony Reid) บรรณาธิการวารสาร Selfie, China Plus’s Wang ได้มีโอกาสไปเย่ียม
หมบู่ า้ นเส่ยี วกงั เมอ่ื ปี 2019 พบว่า สองขา้ งทางไปสู่หมู่บา้ นยังคงเปน็ พ้นื ทเี่ พาะปลูก รถเก่ียวขา้ วคนั ใหญ่
ว่ิงเก็บเกี่ยวข้าวบนพนื้ ทแี่ ปลงใหญไ่ กลสุดลกู หูลูกตา หนา้ หมู่บ้านมีประตูเมืองใหญต่ ง้ั เดน่ เปน็ สง่า ทาวนเ์ ฮา้ ส์
2 ช้ัน เรยี งรายเป็นระเบียบทอดไปจนสุดแนวหมูบ่ า้ น ลี่ จิงซู (Li Jinzhu) หัวหนา้ หมบู่ ้านออกมาให้การตอ้ นรับ1/
ล่ีเลา่ ว่า ข้อตกลงลับทำใหเ้ กิดการปฏิรูปทดี่ ินคร้งั ใหญ่ มกี ารจดั สรรทดี่ นิ ใหเ้ กษตรกรเป็นสดั เป็นส่วน
สามารถนำผลผลติ ออกมาขายเป็นรายได้ของตนเอง เกษตรกรจึงตั้งใจทำงานกันอย่างแขง็ ขัน ออกไปทำนา
ต้ังแต่พระอาทิตย์ยังไมข่ ึ้น เพยี งช่วงเวลาขา้ มปี ชาวเสยี่ วกงั สามารถผลติ ข้าวเพมิ่ ขึ้นจาก 15,000 กิโลกรัม
มาเป็น 65,000 กิโลกรัม หรือกว่า 4 เท่าตัว ในขณะที่รายได้ต่อหัวเพ่ิมจาก 20 หยวนมาเป็น 400 หยวน
และนับจากน้ันเปน็ ต้นมา วิถีชีวติ และการทำงานของชาวเสย่ี วกังได้กลายเป็นตน้ แบบของการพัฒนาเศรษฐกจิ
ของประเทศ2/
อยา่ งไรก็ดี นบั จากปี 1990 จนี เร่มิ ดำเนินนโยบายเปดิ ประเทศโดยเน้นภาคอุตสาหกรรมเป็นหลัก
สร้างให้จนี กลายเปน็ ยักษใ์ หญ่ทางอตุ สาหกรรมแทนภาคเกษตรกรรมแต่เดมิ หมู่บ้านเส่ยี วกังที่อยูใ่ จกลาง
ประเทศและเคยพ่ึงพารายได้จากการเกษตรเป็นหลักไม่สามารถก้าวทันการเจริญเติบโตอย่างก้าวกระโดด
ของประเทศได้ คน generation ใหม่ในหม่บู ้านพากนั ละท้ิงอาชีพเกษตรกรไว้ให้พ่อแม่ ตดั สินใจยา้ ยออก
จากเมืองเพ่ือแสวงหาอนาคตทดี่ ีกว่า
ชาวเมอื งเสี่ยวกงั ท่ียังคงอยูใ่ นเมืองเหน็ พ้องกนั วา่ แมก้ ารใช้ชีวติ แบบเสรนี ิยมใหม่นบั จากปี 1979
จะทำให้พวกเขาหลุดพ้นจากความยากจน แต่เห็นได้ชัดว่า ฐานะและความเป็นอย่มู ีความเหล่ือมล้ำจาก
คนในเมือง จึงเกิดแนวคิดปรับ “แบบแผนสำหรับยึดถือเป็นแนวทางปฏิบัติ” หรือ “ปทัสถานใหม่”
(new normal) เปน็ คำรบสอง โดยในปี 2013 คณะกรรมการหมู่บา้ นได้กำหนดนโยบายพัฒนาหม่บู า้ นไว้
53
3 เร่ืองหลักคือ 1. ให้ชาวเสี่ยวกังสามารถโอนกรรมสิทธ์ิหรือใหเ้ ช่าพนื้ ทน่ี าของตนได้ 2. ปรบั รูปแบบการทำ
เกษตรกรรมโดยใช้เทคโนโลยีเปน็ ตัวนำ และ 3. พัฒนาเมอื งเสย่ี วกังใหเ้ ปน็ แหล่งดึงดดู การทอ่ งเที่ยว
ล่ีได้นำโทน่ีเย่ียมชมเมือง ไปดูสัญญาฉบับประวัติศาสตร์ท่ีเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์ประจำเมือง และ
แนะนำให้รู้จักชาวเสี่ยวกัง 3 คน คนแรกเป็นสุภาพสตรีคือ เซน ยุน (Zeng Yun) เธอเล่าให้ฟังว่า เธอ
และชาวนาในละแวกน้นั ได้ตัดสนิ ใจมอบกรรมสิทธ์ิทด่ี ินให้กับมหาวิทยาลัย Anhui Science and Technology
เพอ่ื ศกึ ษา นำเทคโนโลยมี าใช้ในการเล้ียงเปด็ บนพ้นื ท่แี ปลงใหญแ่ ทนการปลูกข้าว โดยเซนได้รบั คา่ จ้างเป็น
การตอบแทน เธอกับหลานสาว 2 ขวบยังคงทำงานต้ังแต่ 7 โมงเช้านำอาหารไปเลี้ยงเป็ด ในขณะท่ีสามี
ทำงานท่เี หมืองใกล้ ๆ หมบู่ า้ น ท้ังคู่มรี ายได้มากกว่า 30,000 หยวนต่อปี เปน็ รายได้เฉลย่ี ของคนในหมูบ่ ้าน
คนทีส่ องคอื เย็น จิงชาง (Yen Jingchang) หน่ึงในผู้นำ
ชาวนา 18 คน ท่ีร่วมกันทำสัญญาลับ ขณะนนั้ เยน็ กำลงั
ยุ่งอยูก่ บั การต้อนรบั นักท่องเทย่ี วทเ่ี ข้ามารบั ประทานอาหาร
ในร้านอาหารของตนเอง เย็นเล่าว่า เขาได้ตัดสินใจโอน
กรรมสิทธิ์ทน่ี าไปให้ผูอ้ ืน่ แล้วมาเปิดร้านอาหารในเมืองต้อนรับ
นักท่องเที่ยวกว่า 700,000 คนในแต่ละปี ขณะที่ลูกชาย
ท่เี คยย้ายไปทำธรุ กิจท่ีเมืองอื่น กลับมาเปดิ ร้านขายพืชผลทาง
การเกษตรผา่ นอนิ เทอร์เน็ตออนไลน์
คนที่สาม ซาว มิงวา (Zhao Mingwa) หัวหน้าทีม
เทคโนโลยีทางการเกษตรของบรษิ ัท Bedahung Group อธิบายว่า บรษิ ัทไดน้ ำเทคโนโลยีมาใช้ในการเพม่ิ
ผลผลิต เชน่ การเพาะเลี้ยงเนื้อเย่ือพชื (plant tissue culture) ทำให้สามารถปลูกสตอรเบอรแ่ี ละบลเู บอร่ี
เป็นพืชผลเพิ่มเติมจากที่เคยปลูกข้าวเป็นหลัก นอกจากนั้น บริษัทยังสามารถปรับเปล่ยี นพื้นที่การเกษตร
จากการที่ชาวนาได้โอนกรรมสิทธ์ิหรือแบ่งที่ให้เช่ามารวมกันเป็นพื้นท่ีแปลงใหญ่
ท้ายสดุ ล่ีบอกกับโทนว่ี ่า รูปแบบการพัฒนาเศรษฐกจิ ของเมืองเสี่ยวกังได้ปรับเปลี่ยนจากการทำ
เกษตรกรรมพื้นฐานมาเป็นการทำเกษตรกรรมในรูปแบบใหม่ ชาวเมืองใฝฝ่ นั ท่ีจะมีธุรกจิ เป็นของตนเอง
และมีความคิดในลักษณะทุนนิยมมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ชาวเมืองเส่ียวกังท่ียังคงอาศัยอยู่กว่า 4,000 คน
ยงั คงช่วยกนั สานฝันของคณะชาวนาผบู้ ุกเบิก 18 คนเม่ือ 41 ปที ีแ่ ล้ว
วิถีชีวิตและความเป็นอยู่ของชาวเส่ียวกังในเกือบ
ครึ่งศตวรรษถือเป็น “ปทสั ถานใหม”่ (new normal) เป็น
“ความปกติที่ไม่เคยปกติ” อันเกิดจากกฎกติกาท่ีมนุษย์
ได้สร้างขึ้น พร้อมกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม
ท่ีเกิดจากธรรมชาติ เป็น new normal ท่ีเปล่ียนวิถีชีวิต
แบบถาวรโดยไม่ย้อนกลับมาสู่รูปแบบเดิม จึงชวนให้คิดว่า
ชีวติ ประจำวันอันเกิดจากพิษการระบาดของโควิด-19 ทพี่ วกเรา
ตอ้ งใส่หน้ากากอนามัย ล้างมือด้วยเจล ตรวจวัดอุณหภมู ิ รกั ษา
54
ระยะห่าง ประชุม on line ส่ังอาหาร delivery และอะไรอ่ืน ๆ ที่เกิดจากความตื่นตระหนกและความกลัว
เม่ือเจ้าวายรา้ ยโควิด-19 หมดพษิ ไปแล้ว จะยังคงอยู่อย่างถาวรหรือไม่ หรือเราจะกลับไปสู่ชีวิตเดิม ๆ
แบบ old normal คงตอ้ งคอยดูกนั ต่อไป
รณดล นุม่ นนท์
11 พฤษภาคม 2563
แหลง่ ที่มา
1/ Chinaplus.cri.cn. 2020. The Story Of Reform In Xiaogang Village. [online] Available at:
<http://chinaplus.cri.cn/mychina/life/35/20190627/309120.html> [Accessed 9 May 2020].
2/ https://www.youtube.com/watch?vaaa=bxoL8LaCRko
55
ยาสฟี ันดอกบัวค:ู่ กลา้ คิดกล้าเปลย่ี นแปลง
สวัสดคี รบั
“อะไรเอ่ยทท่ี ุกคนต้องทำเมื่อตืน่ นอนและก่อนเขา้ นอน?’ “แปรงฟนั ” นา่ จะเปน็ คำตอบท่ีตรงใจท่ีสุด
จำความได้สมัยเด็ก ๆ พ่อแม่ช่วยแปรงฟนั ให้ มาถึงตอนท่ีปลกุ ปล้ำแปรงเองและถูกเตอื นให้ต้องแปรงฟนั ก่อน
นอน ที่จริงการแปรงฟันไม่ได้เป็นเร่ืองน่ากลัว เพราะมักจะถูกหลอกล่อด้วยแปรงสีฟันสสี นั สวยงาม แถม
ยาสีฟันบางย่ีห้อผสมรสและกลิ่นท่ีเด็ก ๆ อยากจะกลืนลงไปด้วยซ้ำ ส่ิงท่ีผมจำได้คือ การได้ใช้ผงยาสีฟัน
วิเศษนิยม สร้างความรู้สึกแปลก ๆ เหมือนกับมีผงอะไรมาอุดอยู่ตามซอกฟัน
และท่ิมแทงเหงือก แต่ยาสีฟันที่ผมจำติดตามาจนถึงทุกวันนีค้ งหนีไม่พ้นยาสีฟนั
ยี่หอ้ “ดาร์กี” (Darkie) ท่มี ีภาพโลโกค้ นผิวดำใส่หมวกยิ้มเหน็ ฟันขาวโดดเดน่
อยู่บนกล่อง รวมท้ังบนหลอดยา ทำให้อยากให้ฟันตนเองสวยขาวสะอาด
เช่นน้ันบ้าง ไม่ได้คิดถึงเร่ืองของการเหยียดผิว ต่อมาเม่ือบริษัทคอลเกต
ปาล์มโอลีฟเข้ามาซ้ือกิจการจากบริษัทฮอว์ลีย์แอนด์ฮาเซิล ผลิตในฮ่องกง
บริษัทได้ตัดสินใจเปล่ียนช่ือยาสีฟันเป็นดาร์ลี และปรับปรุงภาพโลโกใ้ หม่
ไมเ่ ป็นคนผิวดำ
นอกเหนือจากยาสีฟันวิเศษนิยม ยาสีฟัน
ดารล์ แี ล้ว ยังมียาสีฟันยี่ห้อดอกบัวคู่ท่ีเริ่มเป็นท่นี ิยม
ดงั กระห่ึมข้นึ มา เน่ืองจากไม่ได้ใช้สารฟลูออไรด์ผสม
แต่ใช้สมุนไพรมาเปน็ สรรพคุณแทนและทีแ่ ตกตา่ ง
อย่างสิ้นเชิง คือตัวยาสีฟันกลับเป็นสีดำแทนสีขาว เรียกว่า ถ้าจะให้คนหันมาใช้ ต้องมีความกล้าหาญ
พอสมควรเพราะสแี ละรสชาติแปลกประหลาด
ยาสีฟันดอกบัวคู่เกิดจากความคิดรเิ ริ่มของคุณบญุ กิจ
ลเี ลศิ พันธ์ คนไทย เชอื้ สายจีน ผเู้ รมิ่ ตน้ ชีวิตจากศนู ย์ ไม่ไดเ้ รยี น
หนังสือสูง ไม่มีพ้ืนฐานความรู้ด้านสมุนไพรมาก่อน แตไ่ ม่เคย
ยอมแพ้แกโ่ ชคชะตา อดทนต่อความยากลำบาก จนสามารถทำให้
ยาสฟี นั ดอกบัวคู่อยูค่ ่กู บั คนไทยมายาวนานกว่า 40 ปี นับต้งั แต่
ปี 2520 ถือเป็นเรอื่ งราวทน่ี ่าสนใจเป็นอยา่ งย่ิง
บทความ “ยาสมุนไพรดอกบัวคู่ ใช้ดีจึงบอกต่อมา 27 ปี” เขียนโดย
อรวรรณ บัณฑิตกุล ในนิตยสารผู้จดั การ เมอ่ื กรกฎาคม 2547 เล่าว่า คณุ บญุ กิจ
เป็นชาวอำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ครอบครัวเป็นคนจีนแซ่ลี้
อพยพมาจากเมืองซวั เถา เปิดรา้ นขายขนมเปีย๊ ะและรา้ นขายของชำอย่ใู นตลาด
จุดเปลี่ยนของชีวิตเริ่มขึน้ เม่ือพอ่ แม่ค้าขายขาดทนุ จึงตัดสินใจอพยพครอบครวั
คณุ บุญกิจ ลีเลิศพันธ์ ขน้ึ มาอยู่กรุงเทพฯ ไดเ้ รยี นหนงั สือแค่ชั้นประถม คุณบุญกิจบอกว่า “ผมไม่ชอบ
56
เป็นลูกจ้างใคร พออายุ 17 ปี ออกไปขายผลไม้ เหมาทุเรียน ส้มเขียวหวาน ขายเท่าไหร่ไม่รวยสักที หันไป
ทำรับเหมาก่อสร้างและอีกสารพัดอาชีพ ก็ยังไม่มีเงิน ลำบากมาก ตอนพ่อตายไม่มีเงินฝังศพ ต้องใช้เวลา
ไปทำฟาร์มไก่ถึง 3 ปีจึงมีเงินมาทำศพพ่อได้ ต่อมาก็ถูกโกงจนหมดตัวอกี ”1/
คุณบุญกิจตัดสินใจพาคณุ สุนันทา ภรรยา กลับบ้านท่ีปากพนัง เพ่ือไปศึกษาเร่ืองยาสมุนไพรจาก
อากง๋ ที่มีอาชีพเป็นหมอแผนโบราณ ตามสูตรทไี่ ด้จากตำรามรดกตกทอด จนสามารถผสมยาด้วยตนเอง พรอ้ ม
แปรผันเป็นพ่อค้าเร่ขายยากลับมาอยู่กรุงเทพฯ ขายครั้งแรกที่ตลาดนัดสนามหลวงเมื่อวันท่ี 16 ตุลาคม
พ.ศ. 2516 ซึ่งเป็นช่วงเวลาการชุมนุมครั้งย่ิงใหญ่ในประวัติศาสตร์ หลังจากนัน้ ก็ออกขายตรง เดินเคาะ
ประตูบ้านต่อบา้ น ชีวิตตอนน้ีดจู ะไปไดด้ ีกลับมีอนั ต้องสะดุด เมื่อองคก์ ารอาหารและยาส่ัง “แบน” เพราะเปน็
ยาท่ไี ม่มี อย. จึงเหลือเฉพาะลกู คา้ ท่มี าซื้อเองที่รา้ นหรือไมก่ ็ติดต่อส่งสินคา้ ไปทีบ่ า้ น
คณุ บญุ กิจตั้งใจแน่วแนท่ ีจ่ ะยึดอาชีพขายยาสมุนไพร โดยไม่เปล่ียนไปทำอาชีพอื่นอีกแล้ว เพราะเห็นวา่
ยาสมนุ ไพรของตนเองมสี รรพคณุ โดดเด่น ประกอบกับเช่ือมั่นว่าได้เรียนรู้มาอย่างลึกซึ้ง แตต่ ่อมาเร่ิมคดิ ถงึ เรื่อง
ยาสมุนไพรท่ีจะใช้กับฟันเพราะทุกคนต้องแปรงฟันและรักษาฟัน พอดีได้ค้นพบสมุนไพรที่ใช้ระงับอาการ
ปวดฟันของลกู จนได้ผลชะงดั จึงเกิดความคดิ ใส่สมนุ ไพรลงในยาสีฟัน แต่ผสมไปผสมมากลายเป็นว่า สียาสฟี ัน
ออกมาเปน็ สีดำท่แี ม้แต่ภรรยาก็ยงั ไม่กลา้ ลองใช้ 2/
คุณบุญกิจไม่ย่อท้อ เร่ิมพัฒนาสูตรยาสีฟันสมุนไพรให้คนใกล้ชิดช่วยกันทดลองใช้ จนม่ันใจใน
คุณภาพแล้ว จงึ เร่มิ ต้นผลิตใชก้ ันเองในครอบครัว นำสมุนไพรมาผสมและบดจนเนื้อเหลว ลูก ๆ จะช่วยกัน
เอาช้อนตักหยอดใส่หลอดอะลูมเิ นยี ม คณุ บุญกิจและภรรยาขับรถเรอ่ อกขายไปในตลาดต่างจังหวัด โดยเฉพาะ
ในภาคอีสาน พร้อมสโลแกนโฆษณาว่า “เปลี่ยนโฉมหน้าใหม่ ยาสฟี นั สมุนไพรตราดอกบัวคู่สีกาแฟฟองขาว ๆ”
มีคร้ังหน่ึง คณุ บุญกิจไปวางขายในตลาดสด เผอิญมีคนปวดฟันเดินเขา้ มาหา คุญบุญกิจรีบหยิบย่ืนยาสฟี ันให้
ทา ปรากฏว่า อาการปวดฟันหยุดทนั ที เป็นท่เี ล่อื งลือกนั ท่วั ตลาด คุณบุญกิจไมร่ อให้โอกาสหลดุ ลอยไป รีบ
วางสินคา้ ให้ลองใช้ และฝากคำพดู ไวก้ ับลกู ค้าวา่ “ใช้ก่อนถา้ ดจี รงิ แล้วคอ่ ยบอกต่อ”
เม่ือมีผลวิจัยสรุปว่า ตัวยาสีฟันดอกบัวค่มู ีสรรพคณุ ช่วยบำรงุ รักษาและปกป้องเหงือกและฟนั ได้จริง ๆ
ยอดขายจงึ เพ่ิมมากขน้ึ เร่อื ย ๆ สามารถเขา้ ถงึ ผู้บริโภคทว่ั ประเทศ กลายเปน็ ยาสีฟัน “ลูกทุ่ง” ทบี่ ุกเขา้ ไป
ยึดห้องนำ้ บ้าน “ไฮโซ” ไดส้ ำเร็จ3/
แม้วา่ คุณบุญกจิ ถึงแก่กรรมก่อนเวลาอันสมควร
แต่ปจั จุบนั คุณสุนันทาในวัย 75 ปีและลกู 5 คน ได้ดำเนนิ
กิจการต่อมาอยา่ งเจริญรุ่งเรือง มกี ารขยายตลาดออกไปยัง
ประเทศเพ่อื นบา้ นและประเทศจีน รวมทั้ง แตกไลน์สินค้า
เพ่ือผลิตสบู่และครีมโลช่ัน เน้นส่วนผสมของสมุนไพร
มีรายได้ในแต่ละปีเกือบ 1,000 ล้านบาท เรื่องราวของ คุณบญุ กิจ ลีเลศิ พนั ธ์ คุณสนุ นั ทา(ภรรยา) และลูก ๆ
ตระกูลลีเลศิ พนั ธ์ แสดงให้เห็นวา่ “แมก้ ารเรมิ่ ตน้ ชวี ติ ไมอ่ าจชเนายรมิตให้เทา่ กันได้ แตห่ ากเราบากบัน่ ไมย่ อมแพ้
ต่อโชคชะตา มีความขยันอดทน มองไปข้างหน้าในมุมบวก ตราบน้ัน ชีวิตย่อมมีทางออกเสมอ”
57
รณดล นมุ่ นนท์
18 พฤษภาคม 2563
แหลง่ ท่ีมา
1/ http://www.gotomanager.com/. 2020. ยาสมุนไพรดอกบัวคู่ ใชด้ ีจึงบอกต่อมา 27 ป.ี [online]
Available at: <http://info.gotomanager.com/news/details.aspx?id=23067> [Accessed 17 May 2020].
2/ http://www.nationejobs.com/content/career/richrisk/template.php?conno=326
3/ Longtunman.com. 2020. ต้นกำเนิด ยาสฟี นั ดอกบัวคู.่ [online] Available at:
<https://www.longtunman.com/7716> [Accessed 17 May 2020].
หมายเหตุ
ขอขอบคณุ คุณกาญจนา ชาวหัวเวียง ที่แนะนำให้ค้นควา้ เขยี นเร่ืองน้ลี งใน Weekly Mail
58
อโี ก้: ศัตรหู มายเลขหนงึ่
สวัสดคี รับ
ผมได้ทำแบบทดสอบบุคลิกภาพท่ีฝ่ายทรัพยากรบุคคล
และพัฒนาองค์กรสง่ มา หลังจากไดเ้ ห็นผลการประเมินของน้อง ๆ
ท่ีผา่ นการสัมภาษณ์ขอรับทุนแบงก์ชาติ พร้อมต้ังคำถามกับตัวเอง
ว่า หากได้รับการประเมินว่าเป็นคนมี “อีโก้” (Ego) จะถือว่าดี
หรือไม่ เพราะตามพจนานุกรม Ego หมายถึง “อัตตา” หรือ
“การถือตัวเองเปน็ ส่งิ สำคญั ” ทำใหต้ คี วามเปน็ เชิงลบไดว้ ่าเปน็ คนเหน็ แก่ตัว หรอื เย่อหย่งิ ทะนงตน อยา่ งไรก็ดี
อีโกแ้ ฝงอยใู่ นตวั เราทกุ คน การมี Ego ในระดบั พอดี จะช่วยใหเ้ รามเี ป้าหมายและประสบความสำเรจ็ ในชีวิต
ดงั นั้น การไม่ให้ Ego ครอบงำตวั เราจนเกนิ พอดีจงึ เป็นเร่ืองท่คี วรใสใ่ จ1/
หนังสือ Ego Is the Enemy เขียนโดย ไรอัน ฮอลิเดย์
(Ryan Holiday) ชาวอเมรกิ ัน ผู้ตัดสนิ ใจลาออกจากมหาวทิ ยาลยั
ตั้งแต่เรียนอยู่ปีที่สอง เพ่ือไปรับงานเป็นเอเจนท์ให้กับศิลปิน
เพลงร็อค พร้อมกับรบั ตำแหน่งกรรมการบรหิ ารฝ่ายการตลาด
ของบรษิ ัท American Apparel บรษิ ัทขายเสื้อผ้ารายใหญ่ทสี่ ุด
ในสหรฐั ฯ ขณะอายเุ พียง 20 ปี หลังจากนนั้ จงึ เบนเขม็ มาเปน็
นกั เขยี นทนี่ ำแนวคดิ ปรัชญาแบบ Stoicism ทสี่ อนใหอ้ ดทนตอ่
ความยากลาํ บาก รจู้ ักควบคุมตวั เอง ไม่ปล่อยให้อารมณ์แง่ลบมากวนใจ เลือกที่จะมีความสุขหากปลดปลอ่ ย
ตัวเองออกจากความกลัว
ไรอนั เขียนหนังสือแนวน้ีออกมาถงึ 3 เล่มคือ The Obstacle Is the Way, Trust Me, I’m Lying และ
The Daily Stoic ทกุ เล่มเป็นหนงั สือ “the best seller” ทผ่ี คู้ นนำไปใชอ้ ้างอิง แมก้ ระท่ัง รอรี แม็คอิลรอย
(Rory McIlroy) นกั กอล์ฟอาชีพชาวสก็อต ได้ใหส้ ัมภาษณ์ว่า เขาได้อา่ นหนงั สือทัง้ 3 เล่มของไรอัน ก่อนท่ี
จะก้าวข้ึนเปน็ นักกอล์ฟหมายเลข 1 ของโลก
ไรอนั ประสบความสำเรจ็ ด้วยวัยเพียง 30 ปี อย่างไรก็ดี เขาตระหนักดีว่า ศัตรูหมายเลขหนึ่งท่ีทำให้
ไม่สามารถบรรลุเป้าหมายท่ีต้ังไว้คือ Ego ท่ีอยู่ในตัวเราน่ีเอง เพราะ Ego อาจจะแปลงความกังวลเป็น
ความหมกม่นุ และแปลงความเชื่อมัน่ เป็นความหย่งิ ยะโส ไรอนั จงึ ตดั สนิ ใจสกั คำว่า “Ego Is the Enemy”
ไว้ทที่ ่อนแขนขวา เพื่อเป็นข้อเตือนใจในการจัดการไมใ่ ห้ Ego เข้ามาครอบงำจิตใจมากเกินไป และนี่คอื ท่ีมา
ของการเขียนหนังสือ Ego Is the Enemy ในปี 2016
ไรอันได้ให้ความหมายของ Ego ไว้ว่า “ความยึดม่ันถือม่ันในตัวเอง เป็นความไม่สมบูรณ์แบบ”
(An unhealthy belief in our own importance) พร้อมระบุว่า ในช่วงชวี ิตของคนเราจะมี 3 ช่วง ท่เี รา
ต้องเผชิญคือ ช่วงท่ีเรากำลังมีความมุ่งมั่น (aspiration) ช่วงที่เรากำลังด่ืมด่ำกับความสำเร็จ (success)
และช่วงที่เรากำลังผิดหวังในชีวิต (failure) ท้ัง 3 ช่วงนี้ Ego ล้วนเข้ามามีบทบาทและอิทธิพล2/ ซ่ึงจะ
เห็นไดจ้ ากเรื่องราวของบคุ คลต่อไปน้ี
59
เร่ืองแรก เอมลิ ี่ โกลด์ (Emily Gould) นักเขียนนกั ประพันธ์
และบล็อกเกอรช์ าวอเมริกนั ที่ทำงานเป็นบรรณาธิการ Gawker
ต้องสูญเสียเวลากวา่ 1 ปีไปกับการเขียน Twitter แล้วตดิ ตามว่า
คนอา่ นจะตอบโต้มาอย่างไร เอมีล่กี ล่าววา่ “ฉนั ไม่ไดท้ ำอะไรเลย
ตลอดปี 2010 นอกจากใช้เวลาเขียนข้อความลงบน Twitter
และเล่ือนจอมือถอื ไปมาเพ่ืออา่ นข้อความตอบกลบั ” ฉนั หาเงนิ
ไม่ได้แม้แต่บาทเดียว ทั้ง ๆ ท่ีคิดว่าฉันกำลังทำงาน (I can’t
remember anything else I did in 2010. I tumbled, I tweeted, and I scrolled. This didn’t
earn me any money but I felt like work) นับเป็น Ego ที่เกิดกับเอมีล่ีอย่างไม่รู้ตัว เพราะกลวั วา่
คนอ่ืนจะคิดอย่างไรกับเรา ทำให้เอมีลี่มุ่งเน้นที่จะใช้ชีวิตทำนองน้ันแทนการลงมือเขียนหนังสือนวนิยาย
ทตี่ นเองกำลงั มุ่งมั่น3/
เร่ืองท่ีสอง โฮเวิร์ด ฮวิ ส์ (Howard Hughes) มหาเศรษฐีโลก
ชาวอเมริกัน เสียชีวิตอย่างกะทันหัน ท้ิงกิจการขุดเจาะน้ำมันให้กับ
ฮวิ ส์ จเู นยี ร์ (Hughes, Jr.) ลูกชายวยั 19 ปี ผูไ้ ม่มีประสบการณ์บริหาร
แบบไมท่ ันได้ต้ังตัว ฮิวส์ตัดสินใจซื้อหุ้นกิจการของตระกูลทั้งหมดคืนจาก
เครือญาติ เขาสามารถบริหารกิจการได้ดี จนมูลค่าบริษัทเพ่ิมข้ึนจาก
ระดับร้อยลา้ นมาเป็นระดับพันลา้ นดอลลาร์ สรอ. ภายในเวลาอนั รวดเรว็
แต่แทนที่ฮิวส์จะมุ่งเน้นทำธุรกิจขุดเจาะน้ำมันท่ีตัวเองถนัดต่อไป
กลับตัดสินใจหันเหไปลงทุนในธุรกิจถ่ายทำภาพยนตร์ การบิน และ
เล่นหุน้ ในตลาดหลักทรัพย์ ซงึ่ นำไปส่จู ดุ จบของอาณาจักรฮิวส์ที่มีอายุ
มากวา่ ร้อยปี
ฮวิ ส์สรา้ งภาพยนตรเ์ ร่ืองแรกชอ่ื Hell’s Angels ใช้เวลาถา่ ยทำ 3 ปี ด้วยงบประมาณ 4.2 ลา้ น
ดอลลาร์ แต่มีรายได้กลับมาเพยี ง 1.5 ลา้ นดอลลาร์ มูลค่าห้นุ ทีล่ งทนุ หายไปกวา่ 8 ลา้ นดอลลาร์ในพริบตา
ในช่วงภาวะเศรษฐกิจถดถอย ขณะที่การผลิตเคร่ืองบินรุ่น Hurcules เครื่องบินลำใหญ่ท่ีสุดในสมัยน้ัน
ด้วยงบประมาณถึง 20 ล้านดอลลาร์ ใช้เวลาสร้าง 5 ปี กลับทดสอบบินได้เพียงครั้งเดียว บินขึ้นไปสูง
เพียง 70 ฟตุ ในระยะไม่ถึง 1 ไมล์ กต็ อ้ งตัดสนิ ใจยตุ โิ ครงการ
เรื่องดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า ความเช่ือม่ันในตนเองจาก Ego ที่คิดว่าสามารถประสบความสำเร็จได้
ในทุก ๆ เร่ือง แทนทจี่ ะต่อยอดจากความสำเรจ็ ทีต่ นเองทำอยู่เดมิ ทำให้ฮิวส์สูญเสียท้ังเวลาและความเก่งกาจ
ของตัวเองไปอย่างน่าเสยี ดาย
60
เร่อื งที่สาม บริษัท American Apparel ประสบผลขาดทุน 300 ลา้ น
ดอลลาร์ จากการบริหารงานผดิ พลาด ประกอบกับข้อกลา่ วหาล่วงละเมิดของ
โดฟ ชารน์ ยี ์ (Dov Charney) ผ้กู ่อตั้งบริษัท ทำใหผ้ ูถ้ ือหุ้นและกรรมการบริษัท
มีขอ้ เสนอ 2 ขอ้ ใหก้ ับโดฟคือ 1. ลาออกจากตำแหน่ง CEO มาเปน็ ที่ปรึกษา
หรอื 2. ถูกไลอ่ อก โดฟตัดสินใจให้บรษิ ทั ไล่ออก พร้อมกับวา่ จ้างทนายต่อสู้
เรียกร้องคา่ เสียหายจากบรษิ ัท เพราะคดิ วา่ เขาไมม่ ีความผิด และนค่ี อื Ego
ทีเ่ กิดขึ้นกับโดฟเพราะแทนท่ีจะหาวิธีการช่วยเหลือบริษัท เขากลับเหน็ วา่
การรักษาภาพลกั ษณ์ของตัวเองเป็นเร่อื งสำคญั กวา่
Ego ของ เอมลิ ี่ โกลด์ โฮเวิร์ด ฮิวส์ จูเนยี ร์ และโดฟ ชาร์นยี ์ เกดิ ข้ึนในช่วงเวลาท่ีแต่ละคนกำลังมี
ความมุ่งม่นั กำลังดื่มด่ำกับความสำเร็จ และกำลังผิดหวงั ในชีวิต การจัดการกับ Ego จึงเป็นเรื่องสำคัญ
ไรอันได้เขียนขยายความวิธกี ารจัดการกับศัตรูหมายเลขหนึ่งน้ีไว้ในหนังสือ “Ego Is the Enemy” ว่า
“การจดั การกับ Ego นนั้ เราตอ้ งเรียนรู้ เสนอแนะ และถกเถยี งจากท้ังคนท่เี กง่ กว่า ดอ้ ยกวา่ และเสมอกนั ”
(They need to have someone better. They can learn from, someone lesser they can
teach, and someone equal they can challenge themselves against.) ซ่ึงผมจะได้นำมาเขียน
ใน Weekly Mail ฉบับหน้าครบั
รณดล นมุ่ นนท์
25 พฤษภาคม 2563
แหล่งท่ีมา
1/ เรอื่ ง “อโี ก้” ของผม เผยแพร:่ 28 ม.ี ค. 2561 07:36 โดย: MGR Online 2020. [online]
Available at: <https://mgronline.com/qol/detail/9610000030636> [Accessed 24 May 2020].
2/ https://www.youtube.com/watch?v=B9xpKY7eWfU
3/ Ryan Holiday, Ego is the Enemy, Profile Books Ltd., 20
61
อีโก:้ ศตั รูหมายเลขหนง่ึ (ตอนจบ)
สวัสดคี รบั
ใน Weekly Mail สัปดาห์ท่ีแล้ว ผมเขียนถึงหนังสือ Ego Is the Enemy ของไรอัน ฮอลิเดย์
(Ryan Holiday) ซ่ึงเขียนไว้ว่า เราทุกคนมี ego แฝงอยู่ในตัว การมี Ego ในระดับพอดีจะช่วยให้เรา
บรรลุเป้าหมายและประสบความสำเร็จในชีวิต ท่ีสำคัญคือ เราต้องรู้จักจัดการกับการใช้ ego ไรอัน
ได้กล่าวถึงบุคคลสามคนที่ใช้ ego ไม่ถูกจังหวะจนทำลายศักยภาพที่มีอยู่ในตัวเอง และพบกับ
ความล้มเหลวในการดำเนินชวี ติ
สำหรบั สัปดาห์น้ีไรอนั ได้เขยี นถงึ บุคคลสองคนทส่ี ามารถฟันฝา่ ego ศัตรูหมายเลขหน่ึง จนพบกับ
ความสำเร็จในชวี ิตในท่สี ุด1/
บุคคลแรกคือ นาวาอากาศเอกจอหน์ บอยด์ (John Boyd)
นกั บินเคร่ืองบินขับไล่ชาวสหรัฐ ซ่ึงอธิบายว่า ในสมัยแรก ๆ การต่อสู้
ของเครื่องบินรบกลางอากาศถอื เปน็ เรื่องทน่ี ักบินต้องอาศยั ความชำนาญ
และใชจ้ ินตนาการของตนเองวา่ จะบินต่อสกู้ ับเครอื่ งบนิ ข้าศึกอยา่ งไร
เช่น บินเข้าหาประชันกัน หรือบินวนเพ่ือจะให้ไปอยู่ตำแหน่งหลัง
เคร่อื งบินข้าศึก เพราะการต่อสแู้ บบน้ยี ังไมเ่ คยมแี บบแผนหรือยทุ ธวิธี
ทคี่ วรยดึ ปฏิบตั ิ จนกระท่ัง น.อ.บอยดไ์ ด้ค้นคิดยุทธวิธีการรบกลางอากาศ
ข้ึน ยุทธวิธนี เี้ ปน็ ท่รี ูจ้ กั กนั ดีในหมูน่ ักบนิ รบในช่ือ “The OODA loop:
Observe, Orient, Decide, Act” เป็นกระบวนการท่ีใช้ในช่วงเผชิญกบั
เครอื่ งบนิ ขา้ ศึกกลางเวหา
น.อ. บอยด์เปน็ นกั บนิ ท่ีผ่านสมรภูมริ บทั้งสงครามโลกครั้งที่สอง
สงครามคาบสมุทรเกาหลี และสงครามเวียดนาม เปน็ ทีร่ จู้ ักกันดีในนาม
“Forty-Second Boyd” เพราะสามารถยิงเครื่องบินรบของข้าศกึ ร่วงได้
ภายใน 40 วินาที ไม่ว่าจะมาจากทิศทางไหน น.อ. บอยด์จึงถือเป็น
ปรมาจารย์ด้านการรบกลางอากาศ (air to air combat) อย่างไรก็ดี
นอ้ ยคนนักจะรจู้ กั เขา เพราะ น.อ. บอยด์ไม่เคยแต่งตำราใด ๆ เขาเขียนบทความสน้ั ๆ เพยี งเรือ่ งเดียว เปน็ คนที่
เกษยี ณอายดุ ้วยตำแหน่งทไ่ี ปไม่ถึงนายพล ไม่มีห้องประชมุ และอาคารในกองทัพอากาศทจี่ ารึกชอื่ เขา ถึงกับ
มีคำถามว่า อะไรล่ะคือส่ิงท่เี ขาต้องการในชีวติ
คำกลา่ วของ น.อ. บอยดต์ ่อนกั เรยี นนายเรืออากาศก่อนเกษยี ณอายุเมื่อปี 1973 นา่ จะเป็นคำตอบ
เขากล่าวว่า “วันหน่ึง พวกเราจะต้องตัดสินใจว่าจะเดินไปในทิศทางไหน” (Tiger, one day you will
come to a fork in the road.) เส้นทางชีวิตคนเราเปรียบเสมือนกับการตัดสินใจในช่วงเวลาบินว่า
จะบินไปในทิศทางใดเมื่อเผชิญกับเครื่องบินข้าศึก เพราะมีทางเลือกอยู่เพียง 2 ทาง ทางแรกคือ
การ “อยเู่ ปน็ ” (can be somebody) หมายถึงการทำทุกอย่างเพ่ือตัวเอง ยอมแม้กระทั่งหันหลังให้เพ่ือน
ซ่ึงหวังว่าจะได้รับการยอบรับ ได้รับมอบหมายงานดี ๆ ได้เลื่อนตำแหน่ง ส่วนทางท่ีสองคือ การเลือก
62
ทำงานโดยยดึ ม่นั ในหลกั การ รับใช้ประเทศชาติและเพ่ือตัวเราเอง (can do something) ซ่ึงหากเลอื ก
ทางนี้ เราอาจจะไม่ได้เล่ือนตำแหนง่ ไม่ได้งานดี ๆ และแน่นอนคงจะไม่เป็นคนโปรดของเจา้ นาย แตส่ ิ่งท่ี
ไดร้ บั คือ เราเป็นตัวของตัวเอง ไมป่ ระนีประนอมกับความไมถ่ กู ต้อง ยึดมน่ั ในหลกั การ จริงใจต่อคนรอบขา้ ง
และตอ่ ตวั เอง (What is your purpose? What are you here to do?)
น.อ. บอยด์ช้ีให้เห็นว่า เราต้องควบคุม Ego ให้ดี เพ่ือจะถูกชักนำไปถึงส่ิงท่ีเราต้องการจะทำ
(from being to doing) อาชีพนกั บินตอ้ งไม่มี ego สูง ต้องเช่ือม่ันตอ่ เครือ่ งวัดประกอบการบิน เช่ือม่นั
ในหวั หน้าหมแู่ ละลกู หมู่ ชว่ ยเหลือกนั และกนั และไมพ่ ยายามทำตัวเป็นฮโี ร่
สำหรับบุคคลท่ีสองท่ีไรอันเขียนถึงคือ
บิล วาลช์ (Bill Walsh) ยอดโคช้ อเมริกันฟุตบอล
ผู้เข้ามาเป็นโค้ชทมี ซานฟรานซิสโก 49ers เมื่อ
ปี 1979 จากทีมที่มีผลการแขง่ ขันแย่ที่สดุ ชนะ
เพียง 2 นดั และแพ้ 14 นดั พลกิ กลายเปน็ แชมป์
Super Bowl แชมป์อเมริกันฟุตบอลอาชีพได้
ภายในเวลาเพียง 3 ปี ผคู้ นยกย่องใหเ้ ขาเปน็ โคช้ ยอดเย่ียมแห่งทศวรรษ และคิดวา่ เขาคงวางแผนตั้งเปา้ วา่
จะได้แชมป์ Super Bowl แต่จริง ๆ แล้ว ทุกครั้งที่บิลให้สัมภาษณ์ เขาจะปฏิเสธว่า ไม่เคยต้ังเป้าหมายนี้
เพราะการตั้งเป้าท่ีจะนำทีมแยท่ ส่ี ุดไปสู่การเป็นแชมปไ์ มใ่ ช่วิธที ี่จะนำไปสคู่ วามสำเร็จ
เปน็ เร่อื งจริงท่ีบลิ ไม่เคยไดต้ งั้ เปา้ หมายวา่ จะไปถึงจุดสูงสุด เพียงแตเ่ ขาวางแผนการทำทีมด้วยการนำ
“มาตรฐานการปฏิบัติงาน” (Standard of Performance) มาใช้ มีการวางกฎเกณฑ์กับทุกคนในทีม
ตง้ั แตผ่ ู้ช่วยโค้ช นกั กายภาพบำบัด นกั ฟุตบอล ไปจนถึง
คนขายต๋ัว ให้มีการพัฒนาตนเองอยา่ งต่อเนอ่ื ง พร้อมกับ
สร้างจริยธรรมในการทำงาน ตอ้ งสามารถทำงานร่วมกับ
คนอื่นได้ รู้จักควบคุมอารมณ์ในทุกสถานการณ์ คิดใน
เชงิ บวก ทุก ๆ วัน เราจะเห็นการซ้อมของคนขวา้ งบอล
(quarterback) ทฝ่ี ึกขว้างบอลซำ้ แล้วซำ้ อีกเพือ่ ให้เกดิ
ความแม่นยำ ขณะท่ีผู้รับบอลจะวิ่งไปท่ีจุดรับลูกบอล
ไม่ให้คลาดเคลื่อนแม้กระท่ังน้ิวเดียว ลูกทีมต้องไม่สูบ
บุหร่ี ไม่ทะเลาะกัน แต่งตัวเรียบร้อย ห้องแต่งตัวต้อง
สะอาดสะอ้านถกู สขุ อนามยั
บิลเชื่อมั่นว่า การปฏิบัติงานท่ีมีมาตรฐานคือ
เสน้ ทางแหง่ ความสำเร็จ เขาไมย่ อมให้ Ego มาทำให้
เกดิ ความหลงระเริงและด่ืมด่ำไปกับชัยชนะ บลิ กลา่ วว่า
“ชัยชนะท่ีเกดิ ขึน้ ทุก ๆ คร้ังไม่ได้เปน็ สิ่งท่คี าดการณ์ไว้”
เพราะความสำเร็จในอดีตอาจทำให้เราทะนงตน นำไปสู่
63
ความล้มเหลวในชวี ิต อยา่ งไรก็ตาม จรงิ ๆ แล้วหลังการควา้ แชมป์เม่ือปี 1981 ทีมกลับไม่ประสบความสำเร็จ
เพราะนักฟุตบอลเริ่มมองข้ามกฎเกณฑ์ที่บิลต้ังไว้ แต่เม่ือทุกคนกลับมาใช้การปฏิบัติงานท่ีมีมาตรฐาน
ซานฟรานซิสโก 49ers สามารถคว้าแชมป์ Super Bowl ได้อีกถึง 2 สมัยในปี 1984 และ 1988 บิล
พึงพอใจมากพร้อมกล่าวว่า “เส้นทางสู่ชัยชนะย่อมเรียนรู้มาจากความล้มเหลว” (Almost always,
your road to victory goes through a place called “failure.”)
กลา่ วโดยสรปุ ไดว้ า่ เร่อื งราวของจอห์น บอยด์ และบิล วาลช์ ทส่ี ามารถฟันฝ่า ego ของตนเองได้
ก็เป็นเพราะพวกเขารวู้ ่าอะไรคอื เปา้ หมายของชีวติ (purpose of life) น่ันเอง
รณดล นุ่มนนท์
1 มถิ นุ ายน 2563
แหล่งท่ีมา:
1/ Ryan Holiday, Ego is the Enemy, Profile Books Ltd., 2016
64
ความดีทกี่ ลับกลายเปน็ ตราบาปชั่วชวี ติ
สวสั ดีครบั
การลอบสังหารประธานาธิบดจี อหน์ เอฟ เคนเนดี ในปี 2506 นำไปสู่ความมืดมนทางการเมือง
และความคิดท่ีแตกแยกของคนอเมริกัน มีท้ังเรื่องความเหลื่อมล้ำทางสังคม ปัญหาการเหยียดสีผิว
การถลําลกึ ในสงครามเวียดนาม ตลอดจน การกดขีแ่ รงงานต่างด้าว แต่เมอ่ื โรเบิร์ต “บ๊อบบ”้ี เคนเนดี
วุฒิสมาชิกรัฐนิวยอร์ก น้องชายของประธานาธิบดีจอห์น เอฟ เคนเนดี ประกาศสมัครชิงตำแหน่ง
ประธานาธิบดสี หรฐั ฯ ในปี 2511 คนอเมริกนั เริ่มมคี วามหวังวา่ จะมีผนู้ ำใหม่เขา้ มาแกไ้ ขปัญหาท่ีรุมเร้า
ทางเศรษฐกิจและสังคมมาอย่างยาวนาน
การช่วงชิงเป็นตัวแทนพรรคเดโมแครตในการเลือกต้ังขัน้ ต้น (Primary Election) วุฒิสมาชิก
บ๊อบบี้ เคนเนดี มีคะแนนสูสีกับวุฒิสมาชิกยูจีน แม็คคารธ์ ี (Eugene McCarthy) จากมลรัฐมินนิโซตา
จนมาถึงวันเลือกตั้งท่ีรัฐแคลิฟอร์เนีย ซึ่งกำคะแนนเสียงจำนวนมากของพรรค ผไู้ ด้รบั ชัยชนะจากรัฐน้ี
จะไดเ้ ปรยี บและจะทำใหผ้ ู้มีสทิ ธอิ์ อกเสียงเลือกตง้ั ในรัฐอ่ืน ๆ เทคะแนนเสยี งให้ เคนเนดจี งึ ให้ความสำคญั
กับการเลือกต้ังที่นี่มาก ถึงกับเลือกโรงแรมแอมบาสเดอร์ โรงแรมใหญ่ใจกลางเมืองลอสแอนเจลิสเปน็
ศูนยบ์ ญั ชาการ
ในวันที่ 3 มิถุนายน 2511 ก่อนการเลือกต้ัง 2 วัน เคนเนดีซ่ึงกลับจากการตระเวนหาเสียง
ค่อนข้างดึก ตัดสินใจสั่งอาหารค่ำข้นึ มารับประทานในหอ้ งพกั บรรดาพ่อครวั และพนักงานเสริ ฟ์ ตน่ื เต้น
สุดขีด ยื้อแย่งกนั อุตลุดเพ่ือจะเปน็ คนนำอาหารขึ้นไปให้บรกิ ารท่านวุฒิสมาชิก แต่ด้วยกลเมด็ เด็ดพรายใด
ไม่ทราบ ฮวน โรเมโร (Juan Romero) เดก็ หน่มุ เม็กซิกันวัย 17 ปี เปน็ ผู้ไดร้ ับมอบหมาย่ให้ทำหน้าท่นี ี้
เม่ือฮวนเข้าไปในห้อง เขารูส้ ึกประหมา่ มาก จัดโต๊ะอาหารแบบลุกลลี้ ุกลน จนเมื่อเคนเนดีเอ่ยกล่าวคำขอบคุณ
พร้อมยื่นมือทั้งสองมาจับมือฮวนกระชับแน่น ฮวนตกตะลึงจ้องหน้าบ๊อบบี้หูตาคา้ ง และเมอ่ื เดินออกมา
จากหอ้ ง ก็รสู้ กึ หัวใจพองโต เตม็ ไปด้วยความหวงั เพราะคำพดู และสายตาของเคนเนดนี ั้น ไม่ได้มองว่า
เขาเปน็ คนผิวสีทต่ี ่ำต้อย หากแต่มองในฐานะพลเมืองร่วมชาติ1/
ค่ำคืนวนั เลือกตง้ั (5 มิถุนายน 2511) ผลการนับ
คะแนนเปน็ ไปอย่างสสู ีและกว่าจะรู้ผลเกือบเวลาเที่ยงคืน
ปรากฏวา่ เคนเนดีชนะการเลอื กตั้งจากการเทคะแนนของ
คนผิวสีและชนกลุ่มน้อย เคนเนดีขนึ้ เวทกี ล่าวขอบคณุ
ผู้ลงคะแนนเสยี งและทีมงาน พร้อม ๆ กับผู้สนับสนุน
ในห้องบอลรูมของโรงแรม ที่ต่างแสดงความยินดีปรีดา
เข้าสวมกอดกัน เคนเนดีกล่าวท้ิงท้ายว่า เขาจะนำชัย
ชนะคร้ังน้ีไปต่อยอดสู้ศึกท่รี ฐั อิลลินอยสต์ ่อไป และเมือ่
กา้ วลงจากเวที เคนเนดตี ดั สนิ ใจเดินทางลัดเขา้ หอ้ งครวั เพ่ือผ่านไปยงั ห้องล้อบบ้ีไปใหส้ มั ภาษณ์กับผ้สู ่ือขา่ ว
แทนที่จะเดนิ ไปตามเส้นทางปกติที่เจ้าหนา้ ทร่ี ักษาความปลอดภยั ไดก้ ำหนดไว้
65
ฮวนซึ่งยืนอยู่แถวน้ันไม่ปล่อยให้โอกาสทองหลุดไป เขารีบว่ิงเข้าไปในห้องครัวเพ่ือขอจับมือ
แสดงความยินดีกับท่านวุฒิสมาชิก เม่ือเคนเนดีเดินเข้ามา ก็ทักทายกับทุกคนและมาหยุดย่ืนมือให้ฮวน
จับเพราะจำหนุ่มนอ้ ยคนนไ้ี ด้ ทันใดนน้ั เซอร์แฮน เซอร์แฮน ผู้อพยพชาวจอรแ์ ดนวัย 24 ปี วิง่ สวนเขา้ มา
พรอ้ มกบั ใชป้ ืน 22 revolver ยิงเข้าไปทศ่ี ีรษะของเคนเนดจี นหงายล้มลง ท่ามกลางความตกตะลงึ ของทกุ คน
ฮวนตั้งสตไิ ด้ รบี กระโจนเขา้ ไปพยุงไม่ใหศ้ รี ษะเคนเนดีกระแทกพื้น เคนเนดียงั พอมีสติถามฮวนวา่ “ทกุ คน
โอเคม้ัย” ฮวนตอบว่า “ครับ” เคนเนดพี ดู ตอ่ วา่ “ทุกอยา่ งจะไม่เปน็ ไร” ขณะเดียวกนั มือของฮวนเต็มไปด้วย
เลือดที่ไหลออกมาจากศีรษะของบ๊อบบ้ี ฮวนหยิบสายลูกประคำออกจากกระเป๋าเสื้อของตัวเองใส่ไว้ในมือ
เคนเนดเี พ่ือปลอบขวัญก่อนที่จะท่านวฒุ ิสมาชกิ จะหมดสตแิ ละฮวนถกู แยกตัวออกมา
มผี ู้บนั ทกึ ภาพวนิ าทนี ้ันไวไ้ ด้ กลายเปน็ รูปภาพประวตั ิศาสตร์
สายลูกประคำ และชุดทำงานสีขาว พร้อมหลับตาสีหน้าน่ิง ทำให้
หลายคนเข้าใจว่าฮวนเปน็ นกั บวช เดวิด ฮูม (David Hume) ช่างภาพ
รางวัลพูลิตเซอร์กล่าวว่า “ช่างเป็นภาพที่ทรงพลัง แสงท่ีสะท้อน
มาจากข้าง ๆ ทำให้เหน็ เดก็ หนุ่มผเู้ ขา้ มาพยงุ ศีรษะเพอื่ ย้ือชีวิตของ
เคนเนดใี หต้ อ่ สกู้ ับความอยุติธรรมในสังคมอเมริกนั ต่อไป”2/
หลงั เหตุการณ์คืนนนั้ ฮวนได้รบั จดหมายมากมายมีทั้งชนื่ ชมและตำหนิ เชน่ หากเคนเนดไี ม่หยดุ เข้า
มาจับมือกับเขา เซอรแ์ ฮน ซอรแ์ ฮน คงไม่มโี อกาสเขา้ ยิงแบบประชิดตัว พรอ้ มกับจนิ ตนาการไปตา่ ง ๆ นานา
เช่น ทำไมฮวนจึงไม่กระโดดเขา้ ไปรับกระสุนแทน ทำให้ฮวนรสู้ กึ ผดิ อยู่ตลอดเวลาว่าตัวเองเปน็ ตน้ เหตทุ ำให้
เคนเนดตี ้องเสยี ชีวติ หลังเหตกุ ารณ์เศรา้ สลดคร้ังน้ี ชวี ิตของฮวนเปล่ียนแปลงไปอยา่ งสน้ิ เชงิ จากครอบครัว
ท่ีอพยพมาจากเมก็ ซิโก เข้ามาอาศัยอยใู่ นเขตตะวันออกของลอสแอนเจลิส ถ่ินฐานของแรงงานต่างด้าวที่
เตม็ ไปด้วยอาชญากรรม ถูกพ่อบังคบั ใหเ้ ข้าไปทำงานเป็นเด็กเสริ ์ฟในโรงแรม ทำใหฮ้ วนต้องตัดสินใจย้ายออก
จากเมืองลอสแอนเจลิส เปล่ียนอาชีพเป็นช่างก่อสร้างถนนและทางเท้า เขาไม่เคยปริปากให้สัมภาษณ์ต่อ
เหตุการณ์ท่ีเกิดข้ึน และไม่อยากเห็นรูปภาพในวันนั้น รวมท้ังไม่เคยฉลองวันเกิดตัวเองเพราะเขาเกิดเดือน
มิถุนายนเดือนเดียวกับท่ีเคนเนดีถูกสังหาร เวลาท่ีฮวนอยู่เงียบ ๆ คนเดียว น้ำตาจะไหลออกมาอาบแก้ม
อย่างไม่รู้ตัว พร้อมกับสัญญาว่าวันหน่ึงจะต้องเดินทางไปที่สุสานแห่งชาติอาร์ลิงตัน ณ เมืองวอชิงตัน ดีซี
ทฝี่ งั ศพของเคนเนดี เพ่ือคุกเข่ากล่าวคำขอโทษ
ในท่ีสุดเม่ือปี 2553 หลังเหตกุ ารณ์ผา่ นไป 42 ปี ฮวนชายวัย
60 ปี ได้เติมเตม็ ความปรารถนา เขาเดินทางพรอ้ มลูกสาวไปยัง
สุสานแหง่ ชาติอาร์ลิงตนั ใส่สูทคร้ังแรกในชีวติ พร้อมคกุ เข่าคารวะ
หน้าที่ฝงั ศพเคนเนดี ในวนั นนั้ หาก ฯพณฯ ทา่ นมีชวี ิตอยกู่ ็จะได้
ฉลองวนั เกิดอายุ 85 ปี ฮวนกลา่ วไว้อาลัยหนา้ หลุมฝังศพวา่ “ผม
ขอโทษ...ผมขอโทษ ท่ีไม่สามารถช่วยชีวิตท่านได้ ผมช่ืนชมใน
ความเปน็ ผู้นำของทา่ น การที่ได้จับมือกับท่าน ทำให้ผมเห็นคุณคา่
ของความเป็นมนุษย์ ได้เปลี่ยนแปลงชีวติ ผมมาจนถึงทุกวนั นี้”
66
แม้ว่า การไปคารวะศพเคนเนดีจะช่วยฟ้ืนฟูจิตใจของฮวน
และทำให้หลุดพ้นจากความคิดที่ว่า ตนเองเป็นคนผิด แต่ฮวน
ยอมรับว่า “จิตใจภายในของผมเหมือนมีไฟคุกรุ่นอยู่ตลอดเวลา”
(I still have the fire burning inside of me) ฮวนเสริมวา่
“ขณะเดนิ ทางกลบั เครือ่ งบินบินอย่เู หนือขอบฟา้ ราวกับอยใู่ กล้
สวรรค์ ผมไดเ้ ห็นแม่น้ำกวา้ งใหญพ่ ร้อมปุยเมฆ ทำให้ผมจำคำพูด
สุดท้ายของเคนเนดีท่ีกล่าวว่า “ทุก ๆ อย่างจะไม่เป็นอะไรและ
ทำให้ผมรู้สึกดี” (But when I was flying home, as close as
I ever might be to the heavens, I saw a great, great big river. There were big fluffy clouds
and a blue sky. "And it reminded me of Bobby's words that night, it reminded me of:
'Everything is going to be all right. "And that felt good.")3/
ฮวนถึงแกก่ รรมในปี 2561 ด้วยวัย 68 ปจี ากโรคหัวใจวายเฉียบพลัน ทิ้งความโศกเศร้าไว้ใหเ้ ปน็ อดีต
และทำใหก้ ลับมาหวนคิดว่า หากวุฒิสมาชิกโรเบิร์ต เคนเนดี ไม่ถูกลอบสังหาร ประวัติศาสตร์อเมริกาและ
โลกจะเปลี่ยนโฉมไปอย่างไร สงครามเวียดนามจะยืดเย้ือหรือไม่ การเหยียดสีผิวจะยังคงปรากฏให้เห็น
เหมือนกับกรณีตำรวจที่รัฐมินเนโซตาใช้เข่ากดคอชายผิวดำ จอร์จ ฟลอยด์ จนเสียชีวิตอย่างทารุณ
เมื่อปลายเดือนท่ีแล้วหรือไม่ เป็นคำถามที่หากฮวนยังคงมีชีวิตอยู่ ก็คงต้องการคำตอบเช่นเดียวกัน
รณดล นมุ่ นนท์
8 มถิ ุนายน 2563
แหล่งที่มา
1/ ขา่ วสด. 2020. ส้ินเดก็ เสิรฟ์ ในตำนาน ผู้พยงุ รา่ งโรเบริ ์ต เคนเนดี นาทีถกู ลอบสังหาร.[online]
Available at: <https://www.khaosod.co.th/around-the-world-
news/news_1646033>[Accessed 7 June 2020].
2/ 9news.com.au. 2020. Busboy Who Comforted Robert Kennedy After He Was Shot
Dead.[online] Available at: <https://www.9news.com.au/world/robert-kennedy-assassination-
juan-romero-busboy-comforted-senator-dies/9570566a-edff-470e-9264-980d4fe7ae63>
[Accessed 7 June 2020].
3/ Orwelltoday.com. 2020. RFK Busboy Haunted. [online] Available at:
<http://www.orwelltoday.com/rfkmurderbusboyhaunted.shtml>[Accessed 7 June 2020].
67
เมธาวลัย ศรแดง: ร้านอาหารเคยี งคู่ถนนราชดำเนิน
สวัสดีครบั
พวกเราคงไดม้ โี อกาสออกไปรบั ประทานอาหารนอกบ้าน
บ้างแล้ว หลังจากที่รัฐบาลผ่อนคลายมาตรการล็อกดาวน์ ผม
คิดอยู่นานว่าจะเลือกรา้ นอาหารรา้ นไหนดเี พื่อจะชวนเพ่ือน ๆ ไป
เปน็ รา้ นแรก แตก่ ารประชุมเยน็ วันศกุ รเ์ ลิกชา้ กว่ากำหนด ทำให้ผม
ตัดสินใจเลือกร้าน “เมธาวลัย ศรแดง” บนถนนราชดำเนิน
ตรงวงเวียนอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย รา้ นอาหารไทยตำรับชาววัง
ท่ีได้รับรางวัลมิชลินสตาร์ 1 ดาว 2 ปีซ้อน ต้ังแต่เมื่อปี 2562
โดยไมป่ รึกษาเพื่อน ๆ เพราะถอื วา่ เป็นคนชักชวน
ผมไดย้ ินชอ่ื รา้ นนม้ี าต้ังแต่เดก็ สมัยเรียนหนังสือน่ังรถเมล์
ผ่านเปน็ ประจำ แต่ไมก่ ล้ายา่ งก้าวเขา้ ไปรับประทาน เพราะร้าน
ตกแตง่ อยา่ งโก้หรู จนเมอื่ ทำงานท่ีแบงก์ชาติ พี่ ๆ ได้พาไปเล้ยี งใน
โอกาสต่าง ๆ เพราะอยไู่ ม่ห่างจากทที่ ำงาน และยงั ไดใ้ ช้เปน็
สถานที่เล้ียงรับรองแขกต่างประเทศเพราะหาร้านอาหารไทย
แบบคลาสสิก นงั่ ในหอ้ งแอร์บริเวณนค้ี อ่ นขา้ งยาก
อยา่ งไรกต็ าม ระยะหลงั ผมไม่ค่อยมีโอกาสไปทีร่ า้ นบอ่ ยนกั
จำไดว้ ่าครั้งสุดท้ายไปก่อนเหตุการณ์ประท้วงทางการเมืองในปี 2556
เม่ือคืนวันศุกร์เมื่อก้าวเข้าไปในร้าน ได้สัมผัสบรรยากาศแบบ
ห้องอาหารฝรั่งเศสยุคเกา่ โต๊ะทกุ ตัวปูผา้ ขาวตัดกันกับสแี ดงของพรม
บนพ้ืน เฟอร์นิเจอร์ท้ังเก้าอ้ีและชั้นวางของสวยงาม รวมไปถึง
ช้อนส้อมสแตนเลสทองแดง พวกเราได้น่ังโต๊ะริมหน้าต่างบานใหญ่มองเห็นบริเวณวงเวียนอนุสาวรีย์
ประชาธิปไตย มีแสงไฟส่องขึ้นไปอย่างงดงาม รถยนต์แล่นผ่านไปมาทำให้หวนคิดถึงวันเก่า ๆ ของ
ประวตั ศิ าสตร์การเมอื งไทย1/
ผมเลือกสั่งเซ็ตออร์เดิร์ฟรวม A ท่ีรวบรวมเมนู Signature Dish ท่ีได้รับรางวัลมิชลิน มีหม่ีกรอบ
ชาววัง กระทงทอง ทอดมันปลากราย ยำส้มโอ ก่อนสง่ั เมนหู ลักคอื ผดั ไทยกุ้งสด แกงส้มไหลบวั ห่อหมกปู
ห่อหมกปลาชอ่ น ตบทา้ ยด้วยขนมทับทิมกรอบ อาหารทุกจานตกแตง่ อยา่ งวจิ ิตรบรรจง รสชาตกิ ลมกล่อม
อร่อยสมกับเป็นอาหารต้นตำรับชาววังสูตรโบราณ เช่น หม่ีกรอบทำจากเส้นหม่ีทอด เส้นไม่พองมาก
คลุกเคล้าด้วยน้ำมะขาม น้ำตาลปี๊บ และน้ำปลา ส่วนยำส้มโอท่ีทางร้านภูมิใจนำเสนอเพราะใช้ส้มโอจาก
นครปฐม คลุกเคล้ากบั เน้ือกุง้ มะพรา้ วคว่ั และหอมแดงเจียว2/
68
คุณวทั ระ สาระคำ ผ้จู ัดการร้านเล่าถงึ เคล็ดลับในการปรงุ อาหารว่า รา้ นจะคัดสรรเครอื่ งปรุงและ
วตั ถุดบิ เคร่อื งปรงุ จะทำเอง ตำเครอ่ื งแกงสด ใชม้ ะพร้าวขูดเพ่ือคน้ั กะทิด้วยมอื ไมใ่ ช้วัตถดุ บิ ฝร่งั เน้นการ
ทำสด ๆ แบบจานต่อจาน เมนูแกงต่าง ๆ ไม่มีการเตรียมไว้แบบค้างคืน ไม่ทำในปริมาณมากเพ่ือรักษา
คุณภาพของอาหารแต่ละจาน เช่น หากมกี ารสงั่ ผัดไทยกุ้งสด 3 จาน จะผดั ในกระทะแรกกอ่ นเพียง 2 จาน
แลว้ จงึ ผดั อกี 1 จานตามมา
คุณวัทระพูดถึงประวัติของร้านว่า ร้านก่อต้ังข้ึนในปี 2500 ภายใต้
ช่ือ “ศรแดง” เจา้ ของคอื คุณไคล ชุณหะจันทร์ ภรรยาของเลขานุการจอมพล
แปลก พิบูลสงคราม อดีตนายกรัฐมนตรี คณุ ไคลมีใจรกั อาหารไทย ได้ตัดสนิ ใจ
เช่าพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินตรงอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เพ่ือให้มี
รา้ นอาหารตงั้ อยู่ คล้ายคลึงกับบริเวณถนนฌ็องเซลิเซ่ในกลางกรุงปารีส
หลังจากน้ัน 36 ปี ท่านตัดสนิ ใจขายกิจการใหก้ บั คุณวลัยรตั น์ ทรพั ย์คีรี ซึ่ง
ทำงานที่สภากาชาดไทยดว้ ยกันและเป็นเจา้ ของกิจการโรงแรมเมธาวลัยด้วย
เพราะคณุ ไคลอายุมากแล้วประกอบกับไม่มีลกู หลานช่วยสานต่อ รา้ นเปลี่ยนชื่อ
เปน็ “รา้ นเมธาวลัย ศรแดง” ปจั จุบัน คณุ จริ ะวฒุ ิ ทรัพยค์ ีรี ลูกชายคณุ วลัยลกั ษณ์ เป็นผรู้ บั ดำเนนิ กจิ การต่อ
ถอื เปน็ generation ท่ีสามทเี่ ข้ามาดแู ลกิจการ
เสน่ห์ของร้านเมธาวลัย ศรแดง อีกอย่างหนึ่งคือ การมีนักร้องและ
นักดนตรีร้องเพลงไทยในแนวลูกกรุง เพลงสุนทราภรณ์ และเพลงยุค 80
ทั้งในชว่ งอาหารม้อื กลางวันและม้ือคำ่ มคี ุณประสานศรี สิงหานนท์ (แม่ศรี)
ซง่ึ ร้องมายาวนานกว่า 25 ปี เสียงร้องไพเราะเปน็ ท่ตี ดิ ใจใหล้ กู คา้ แวะเวียนมา
เป็นประจำ บางคืนลูกค้าออกอาการผิดหวังเพราะมีลูกค้าคนอ่ืนขึ้นไปร้อง
บนเวทีแทนเลยต้องอดฟงั เสียงร้องของแมศ่ รี
69
คณุ วทั ระกล่าวอยา่ งหนกั แน่นว่า ปจั จัยสำคัญที่ทำใหร้ ้านเมธาวลัย ศรแดง สามารถปักหลกั เป็นร้าน
ช่อื ดังบนถนนราชดำเนินถนนสายประวตั ิศาสตร์ ผ่านวิกฤติทางการเมืองสำคัญ ๆ มาไดถ้ ึง 62 ปี คงเนื่องมาจาก
การเอาใจใส่คุณภาพอาหาร ไม่ว่าลูกค้าจะมารับประทานเมื่อใด รสชาติอาหารก็จะเอร็ดอร่อยคงท่ีเสมอ
หากลูกคา้ บน่ เรือ่ งรสชาติอาหารกจ็ ะจดั ทำใหใ้ หม่ทนั ที นอกจากนัน้ รา้ นยงั เน้นการบริการทเ่ี อาใจใส่ลูกคา้
อยา่ งเท่าเทียมกนั ไม่วา่ จะเป็นใครกต็ าม
คณุ วัทระเลา่ ท้ิงท้ายว่า พนักงานในรา้ นมีมากกว่า 51 คน แบ่งเป็นบริกร 25 คน คนในห้องครัว 26 คน
และทำหนา้ ทีอ่ น่ื ๆ อกี จำนวนหนง่ึ มพี ่อครัวมอื หนง่ึ ถึง 5 คน แบง่ ปรุงอาหารตามประเภท พนกั งานสว่ นใหญ่
ทำงานกันมานาน เช่น ยายมี เร่ิมทำงานท่ีร้านต้ังแต่อายุ 15 ปีขณะนี้อายุ 70 ปีแล้ว ยายเภา อายุ 68 ปี
เริ่มทำงานตั้งแต่ปี 2534 หรอื แมก้ ระท่ังพนักงานดูแลท่ีจอดรถก็ทำงานมากว่า 17 ปี
เรอื่ งราวของร้านเมธาวลัย ศรแดง ทำใหผ้ มเกิดความสนใจวธิ ีการบรหิ ารจัดการของร้าน การดแู ล
พนักงาน รวมท้งั เคล็ดลบั ส่คู วามสำเรจ็ จึงได้ขอนดั สัมภาษณ์คณุ จริ าวุฒิ ทรพั ยค์ ีรี ผา่ นทางโทรศัพท์ ซึ่งจะ
ได้นำมาเลา่ ใน weekly mail สัปดาห์หนา้ ครบั
รณดล นุ่มนนท์
15 มิถุนายน 2563
แหล่งท่ีมา:
1/ https://www.posttoday.com. 2020. เมธาวลัย ศรแดง 60 ปี ตำนานอาหารไทย. [online]
Available at:<https://www.posttoday.com/life/travel/481384> [Accessed 14 June 2020].
2/ Gourmetandcuisine.com. 2020. “เมธาวลัย ศรแดง” ร้านอาหารไทยสุดคลาสสิกผพู้ ิชิตมิชลินสตาร์
ปี 2019. [online] Available at:
<https://www.gourmetandcuisine.com/going_out_eating/detail/598> [Accessed 14 June 2020].
70
เมธาวลยั ศรแดง: ร้านอาหารเคยี งคู่ถนนราชดำเนิน (ตอนจบ)
สวัสดคี รับ
ผมได้เขียนถึงร้านเมธาวลัย ศรแดง ร้านอาหารไทยต้นตำรับอายุกว่า 60 ปี บนถนนราชดำเนิน
ถนนสายประวัติศาสตร์เมื่อสัปดาห์ก่อน พร้อมท้ิงท้ายว่า ผมสนใจวิธีการบริหารจัดการของร้าน รวมทั้ง
เร่ืองของเคล็ดลบั ท่นี ำไปสคู่ วามสำเรจ็
นับเปน็ จังหวะเหมาะท่ีผมไดม้ ีโอกาสสัมภาษณ์คุณจิระวุฒิ ทรัพยค์ รี ี (เชฟแดง) เจ้าของร้านคนปัจจุบนั
ผ่านทางโทรศัพท์ เราคุยกันถึงเร่ืองร้านเมธาวลัย ศรแดง ทุกแง่ทุกมุมอย่างออกรสนานกว่า 1 ช่ัวโมง
สนกุ สนานเปน็ กนั เองเหมือนกบั คนทเี่ คยรูจ้ กั กนั มานาน
เชฟแดงเล่าให้ฟังว่าคุณแม่ (คุณวลัยรัตน์ ทรัพย์คีรี)
ได้ซ้ือกิจการต่อจากคุณไคล ชุณหะจันทร์ เม่ือปี 2536 และ
เนือ่ งจากครอบครวั ของเราทำธรุ กจิ โรงแรมเมธาวลยั อยู่ท่ีชะอำ
คณุ แมจ่ ึงนำระบบการบริหารโรงแรมมาใช้บริหารร้าน แตย่ ังคง
อตั ลกั ษณ์ของรา้ นไว้ท้ังหมด บรรยากาศของรา้ นตกแต่งตาม
แบบเดิม บริกรสวมใส่เคร่ืองแบบแขนยาวชุดขาวแบบไทยย้อนยคุ
เพื่อให้ดูสะอาดตา คณุ แม่จะพถิ พี ถิ ันเรือ่ งคุณภาพอาหาร ซึง่
เน้นอาหารไทยตำรบั ชาววัง รสชาติอาหารต้องเอร็ดอร่อยคงที่ และแม้วา่ มีพ่อครัวมือหน่งึ ถึง 5 คน แบ่งปรุง
อาหารตามประเภทแตจ่ ะต้องมผี ้ชู ่วยพ่อครัวคอยเรยี นรู้อยู่ข้าง ๆ ตลอดเวลา
เชฟแดงบอกอย่างภาคภมู ิใจว่า ช่วงเร่ิมต้นทม่ี ารับกจิ การ
ต่อจากคณุ แม่ จะตนื่ เตน้ มาก ขับรถออกจากบ้านทรี่ าชบรุ ีเข้ามาร้าน
แต่เชา้ ตรู่ เข้าไปในครัวลงมือชว่ ยพ่อครัวเพื่อจะไดเ้ รียนรู้จากพ่อครัว
ต้นตำรับและเพ่ือให้แน่ใจว่ารสชาติคงท่ี ขณะเดียวกัน จะออกมา
ตอ้ นรับลูกคา้ ด้วยตัวเองจนกระท่ังปดิ ร้าน ขับรถกลับบ้าน ไปน่งั ทำ
บญั ชีของรา้ นต่อจนดึกด่ืน ทำอย่างนี้อยู่หลายปี จนเชฟแดงมคี วาม
เชีย่ วชาญสามารถเขียนสตู รอาหารแตล่ ะเมนูเป็นตำราอาหารประจำ
ร้านได้ อยา่ งไรก็ตาม เชฟแดงเห็นว่า “ตำราเพยี งอยา่ งเดียว ไม่ได้
ช่วยให้อาหารอร่อย ต้องข้ึนอยู่ท่ี “รสมือ” ความชำนาญและ
พรสวรรค์เฉพาะตัว” ด้วย
เชฟแดงรกั ษามาตรฐานรสชาตอิ าหารได้คงท่ี มกี ารดัดแปลงและเพ่ิมเมนอู าหารบ้างตามยคุ สมัย
เช่น ยำส้มโอและพล่ากุ้งแม่น้ำ ทำให้ลูกค้าติดอกติดใจกลับมาเยือนร้านเป็นประจำ เคยมีลูกค้าท่านหน่ึง
นง่ั รถพยาบาลมีสายท่อหายใจมาฉลองวนั เกดิ 100 ปี พร้อมกับลกู หลานและญาติ ๆ กวา่ 100 คน เราตอ้ ง
ปิดรา้ นท่ามกลางความยนิ ดีปรดี าของทกุ คน
71
เชฟแดงยอมรับว่า การดำเนินงานทกุ อยา่ งไม่ไดร้ าบรนื่ เสมอไป ต้องคอยแก้ไขไปตามสถานการณ์ เรา
ผ่านวิกฤติทางการเมืองมาหลายคร้ังหลายหน เพราะร้านต้ังอยู่ในบริเวณศูนย์กลางการประท้วง เช่น
ใน “วันมหาปิติ 14 ตุลาคม 2516” ร้านศรแดงถูกดัดแปลงเป็นท่ีต้ังของสถานพยาบาล รับผ้บู าดเจ็บ
จากการประทว้ งเรยี กรอ้ งประชาธปิ ไตยของกระบวนการนิสิตนกั ศกึ ษา
เชฟแดงบอกว่า เคลด็ ลบั สำคญั อีกเรื่องหนงึ่ คือ การดแู ลพนกั งานด้วยหัวใจ เพราะตง้ั แต่ซอื้ กิจการจาก
คณุ ไคล คุณแม่จะรบั พนักงานเดิมไว้ท้ังหมด ดูแลเอาใจใสเ่ หมือนกับเป็นคนในครอบครวั เดยี วกัน มีหอ้ งพัก
ท่ีติดกับร้านอาหารให้พนักงานทุกคนได้พักฟรี แต่หากเลือกจะไม่พักก็มีเงินพิเศษให้ไปเช่าหอพักข้างนอก
นอกจากน้ัน ยงั มีอาหารตามเมนูพรอ้ มข้าวหอมมะลใิ ห้บริการทงั้ 3 มื้อ เชฟแดงเน้นเรื่อง “เราดูแลพนักงาน
จาก “ใจถึงใจ” ใหเ้ กียรตซิ ึ่งกนั และกนั ” จึงไม่แปลกใจท่ีพนักงานของร้านอยู่กนั มานาน พ่อครัวแม่ครัวบางคน
อยู่ตง้ั แตร่ า้ นเปดิ ใหม่ ๆ แมใ้ นช่วงวกิ ฤติโรคระบาดโควิด-19 ต้งั แตต่ น้ ปจี ะส่งผลกระทบอยา่ งไมเ่ คยปรากฏ
มาก่อน ยอดขายในช่วงล็อกดาวน์ลดลงไปกวา่ ร้อยละ 90 แต่เราไม่เคยทอดท้งิ พนักงาน เรียกว่า ขายไมไ่ ด้ก็
ไม่ใหพ้ นกั งานและครอบครวั ต้องอดอยากเดือดร้อน ช่วยกนั จนมาถึงวันน้ี
เชฟแดงปรารภว่า โลกเปล่ียนแปลงไปอยา่ งรวดเรว็
ลูกค้าที่แวะเข้ามาปรับเปล่ียนไปจากลูกค้าผู้สูงอายุท่ี
ผกู พนั กันมายาวนาน กลายเป็นลูกคา้ วัยรนุ่ และชาวต่างชาติ
ท่ไี ดย้ นิ ช่ือเสียงว่า รา้ นได้รับรางวลั มิชลิน 1 ดาว เราจึงต้อง
ปรับเปล่ียนวธิ กี ารไปตามรสนิยมของลูกค้า เพื่อให้ยึดติด
กับรสชาติ ด้วยการคัดสรรเครื่องปรุงและวัตถุดิบ เช่น
ไม่ใช้วัตถุดิบฝร่ัง โชคดีที่ลูกชายฝาแฝดผู้น้องรักการ
ทำอาหาร ปัจจบุ นั ฝึกฝนวิทยายุทธอยู่กับ เชฟชุมพล แจง้ ไพร
เชฟกระทะเหล็กมิชลิน 2 ดาว ขณะท่ีลูกสาวคนโตและ
ลกู ชายฝาแฝดผู้พี่ชว่ ยทำการตลาดผา่ นโซเชียลมีเดีย จึงหวังกนั ว่า คงจะมาเป็นกำลังใหเ้ ชฟแดงตอบโจทย์
ธุรกจิ รา้ นอาหารในโลก new normal ได้
เชฟแดงฝากข้อคิดไว้ว่า “ความสำเร็จเกิดขึ้นได้จากความอดทน ไม่มีใครเนรมิตให้ตนเอง
ประสบความสำเร็จได้ หากไม่มุ่งมัน่ ต้ังใจเรียนรู้ ต่อสกู้ ับชีวิต ไม่ย่อท้อ และท่สี ำคัญคือ ต้องทำใหจ้ ติ ใจสบาย
ไม่เครียด ไม่ทุกข์ ไม่สุข ทุก ๆ ปัญหาย่อมมแี นวทางที่แก้ไขได้ด้วยสติและปัญญา” เรียกวา่ กว่าจะมาถึงจุดนี้
ตอ้ งตรากตรำสู้ชีวิตพอสมควร เชฟแดงจบท้ายอย่างติดตลกว่า “ตัวเราไม่เคยมีใครจัดฉลองวันเกิดให้
มีแต่เราจัดวันเกิดให้พ่อแม่และลูก ๆ ผมเต็มใจจัดให้พ่อแม่ เพราะไม่มีท่านก็ไม่มีวันน้ี ผมจัดให้ลูก ๆ
เพ่ือให้ลูกได้เห็นว่าความสำเรจ็ ไม่สามารถเนรมิตขึ้นมาไดน้ อกจากเราตอ้ งทำเอง”
รณดล นมุ่ นนท์
22 มิถนุ ายน 2563
72
เสยี วหม่ี นกฟีนิกซแ์ หง่ เมืองจีน
สวสั ดคี รบั
เมอื่ 10 กว่าปีกอ่ น หากใครคิดจะซ้ือสมาร์ทโฟนคงต้องนกึ ถงึ ยห่ี ้อดัง ๆ ราคาแพงเท่าไหร่ก็ยอมซอ้ื
และถ้าบริษัทใหม่คิดจะเข้ามาเป็นคู่แข่งก็ต้องใช้ชื่อเป็นภาษาฝร่ังให้ดูดีมีสกุล อย่างไรก็ตาม มียี่ห้อหนึ่ง
ที่เขา้ มาภายใต้ชือ่ Xiaomi แบบไมส่ นใจใคร บอกให้รูจ้ ะจะกนั ไปเลยว่าเปน็ สมารท์ โฟนผลิตในประเทศจนี
เมอ่ื ได้ยินชื่อหลายคนเกาหัววา่ อ่านอยา่ งไรกนั แน่ เส่ยี ว มี่ เสียว หมี่ หรือ เสยี ว ม่ี ในทส่ี ุดกถ็ ูกเฉลยว่า
“เสียวหม่ี” และเม่ือเริ่มออกสตู่ ลาดช่ือกด็ ูเชย ๆ ไม่น่าจะเข้ามาแขง่ ขนั ในวงการได้ แตผ่ ดิ คาด สมารท์ โฟน
รนุ่ แรกของ Xiaomi ในปี 2011 รุน่ M1 ขายหมดเกลีย้ ง 100,000 เครื่องภายในเวลาไม่ถึง 3 ชวั่ โมง และ
ตลอดท้ังปีก็ขายไดส้ ูงถงึ 7 ล้านเคร่ือง
ปจั จุบัน Xiaomi ได้รบั ความนิยมเปน็ อนั ดับ 4 ในตลาดสมาร์ทโฟนของโลก ทีส่ ำคญั Xiaomi
ไมผ่ ลิตแคส่ มาร์ทโฟน แต่มีสินค้าสารพัดสิง่ มที ั้ง เครอื่ งดูดฝนุ่ เครอื่ งฟอกอากาศ พดั ลม ไปจนถึงกาต้มน้ำ
(ทั้งน้ีไม่นับรวมอุปกรณ์ IoT) เราจึงควรมาทำความรู้จักบริษัท Xiaomi ว่า บริษัทได้มาถึงกลยุทธ์
“สากกะเบือยนั เรอื รบ” จนไดร้ บั สมญาว่า Chinese Phoenix หรือนกฟนี กิ ซแ์ ห่งเมืองจนี ไดอ้ ย่างไร
Xiaomi ก่อตัง้ ขน้ึ ในปี 2010 โดยกลุ่มหนุ่มไฟแรงอายุระหวา่ ง 30-40 ปี รวม 8 คน แตล่ ะคน
มีประสบการณ์การทำงานในบริษัท IT ชั้นนำของโลกมาก่อน ไม่ว่าจะเป็น Google หรือ Microsoft
ซีอีโอของกลุ่มคือ เหลย จุน (Lei Jun) เล่าความหมายของช่ือบริษัทว่า Xiao คือ 小米 แปลว่า
ข้าวฟ่างเม็ดเล็ก ๆ ตามแนวคิดพุทธศาสนาหมายถึง “น้อยแต่มาก” เพราะเมล็ดข้าวสามารถย่ิงใหญ่
เท่าภเู ขา Xiaomi จงึ พยายามทำงานจากสง่ิ เลก็ ๆ แทนทีจ่ ะเรม่ิ ตน้ ดว้ ยการทำสงิ่ ทีย่ ่ิงใหญ่ ในขณะที่ mi
ซ่ึงเป็นโลโกข้ องบรษิ ัทนนั้ ย่อมาจากคำวา่ Mobile Internet หรืออกี นัยหนึ่งคอื Mission Impossible
หมายถึงภารกจิ ทบ่ี ริษัทต้องเผชญิ ตอ่ การทา้ ทายเพ่ือก้าวข้ามอุปสรรคทงั้ หลายท้ังปวง1/
เหลย จุน (เสื้อแดง) รอบล้อมดว้ ยทีมงานและผรู้ ่วมก่อต้ังบริษัท Xiaomi
Xiaomi รุกตลาดสมารท์ โฟนอย่างรวดเร็วแบบคูแ่ ข่งตง้ั รับไม่ทัน มกี ารเปิดตัวโทรศพั ทร์ ุ่นใหม่ทุกปี
เน้นกลุ่มลูกค้าท่ีต้องการความคุ้มค่า ราคาประหยัด ทำให้ยอดขายพุ่งขึ้นถึง 18.3 ล้านเคร่ืองในปี 2013
ขณะเดียวกันก็เปิดขายในตลาดต่างประเทศ เริ่มต้นที่ประเทศสิงคโปร์ในปี 2014 ต่อมาลงหลักปักฐาน
ทป่ี ระเทศอนิ เดีย กอ่ นขา้ มทวีปบุกไปถึงตลาดประเทศบราซิลในปี 2016
73
ทุกอย่างไปได้สวย แต่การแข่งขนั ในตลาดสมาร์ทโฟนทดี่ ุเดอื ด โดยเฉพาะในประเทศจีนทำใหย้ อดขาย
ในปี 2016 ตกลงอย่างฮวบฮาบ เพียงตลาดในประเทศจีนก็ตกลงจากอันดับ 1 มาเป็นอันดับ 5 นกฟีนิกซ์
แห่งเมืองจีนที่เคยบินสูงกว่าใครเร่ิมอ่อนแรงลง นักวิเคราะห์คาดการณ์ว่า ภายในระยะเวลาไม่นานบริษัท
คงจะไปไม่รอดเชน่ เดยี วกบั บรษิ ัทสมารท์ โฟนอ่นื ๆ ที่ปดิ กิจการไปก่อนหนา้ น้นั
เหลย จุน ใหส้ ัมภาษณว์ า่ สาเหตหุ นึง่ ของการตกตำ่ เกดิ จากการทบ่ี รษิ ทั โตเร็วเกนิ ไป ทำใหบ้ ริษัท
ประสบปัญหาเร่ืองการผลิต เพราะไม่สามารถผลิตชิ้นส่วนให้ทันต่อความต้องการ ในขณะเดียวกัน
การขายผ่าน on line เพียงอย่างเดียวก็เข้าไม่ถึงลูกค้าที่เป็นกลุ่มเป้าหมาย โดยเฉพาะลูกค้าคนจีนและ
คนอินเดีย ในเขตชนบทที่ยังต้องพึ่งพาการขายจากร้าน (off line) ขณะเดียวกนั ธรุ กิจสมาร์ทโฟนเร่ิมอิ่มตวั
หากจะพึ่งพาการขายสมาร์ทโฟนทีไ่ ดร้ บั ส่วนตา่ งกำไรเพยี งเล็กน้อยและหวงั จะได้รายไดจ้ ากธุรกจิ on line
services เช่น การซ้ือเกมส์ on line หรอื คา่ สมาชกิ ดภู าพยนตรผ์ ่านโทรศพั ทร์ ายเดือน คงจะไปไม่รอด
จากสถานการณข์ า้ งตน้ ผบู้ ริหาร Xiaomi
จึงตัดสินใจฉีกกลยุทธ์ไปสู่ร้านสินค้าโชห่วย
(offline retail stores) แทนทีจ่ ะพงึ่ พาการขาย
สมาร์ทโฟนเพียงอย่างเดียว นอกจากน้ี บริษัท
ยังหนั ไปจับมือกับบริษัท startup สร้างระบบนเิ วศ
(Ecosystem) เพื่อผลิตผลิตภัณฑ์เทคโนโลยี
ท่ตี อบโจทย์การใช้ชีวติ ประจำวัน
หวัง เซีย่ ง (Wang Xiang) รองประธานบรษิ ัท อธบิ ายว่า “บอ่ ยครง้ั แคไ่ หนท่คี ณุ จะเข้ามาในร้าน
เพ่ือซื้อสมาร์ทโฟน แต่ถ้าในร้านมีทั้ง Bluetooth Speaker หม้อหุงข้าว เครื่องกรองอากาศท่ีควบคุม
ด้วยอินเทอร์เน็ต ราคาถูกแต่มีคุณภาพเทียบเท่ายี่ห้ออื่น ลูกค้าก็จะแวะมาเข้ามาในร้านเพื่อดูว่าวันน้ี
เรามีผลติ ภัณฑใ์ หม่ ๆ อะไรอีกหรือไม่”2/
หวัง เซี่ยง ยกตวั อย่างท่มี าของเคร่ืองกรองอากาศและนาฬิกา smartwatch วา่ ลูกค้าพบกับปัญหา
ที่ตอ้ งการซ้ือเครอ่ื งกรองอากาศในราคาท่ยี อ่ มเยากวา่ 500 ดอลลาร์ที่ขายกันอย่ใู นท้องตลาด บริษัทจงึ ได้
เสาะหาบรษิ ัท startup ทจี่ ะตอบโจทย์นี้ พรอ้ มให้เงินทนุ และสง่ ผเู้ ช่ียวชาญไปชว่ ยพัฒนาผลติ เครื่องกรอง
อากาศ รวมท้ัง ดแู ลให้เขา้ ถึงบริษัทประกอบช้นิ ส่วน จนสามารถผลิตเครื่องกรองอากาศ สามารถเชื่อมโยงกับ
สมาร์ทโฟน เพ่ือวัดระดับฝุ่นละอองภายในบ้านและมีสัญญาณเตือนกรณีไส้กรองอากาศหมดอายุ ด้วย
สนนราคาไม่ถึง130 ดอลลาร์ สำหรับในกรณขี อง smartwatch ก็ได้พัฒนาใหส้ ามารถใช้ได้นานถงึ 60 วนั
ก่อนจะ charge แบตเตอร่ีใหม่ ไมต่ ้องให้ผใู้ ช้หงุดหงดิ กับการ charge เครื่องทุกวนั นอกจากนน้ั บรษิ ัทยังใช้
สอ่ื โซเชยี ลมีเดียเพ่ือโฆษณาผลติ ภัณฑแ์ บบปากต่อปาก ทำใหม้ แี ฟนคลบั คอยรอซอ้ื สินคา้ ใหม่จำหน่ายแบบ
Flash Sale จนเป็นปรากฏการณ์สินค้าหมดเกลี้ยงในเวลาไม่ก่ีนาที เช่น ร่มอัจฉริยะท่ีเพียงใช้แค่มือเดียว
ก็สามารถกดปุ่มให้รม่ หุบหรอื กางออก กนั นำ้ ไดอ้ ย่างมีประสิทธภิ าพ หลงั ใช้งานเพียงแค่เขยา่ ก็พับเก็บได้ทันที
74
หวงั เซี่ยง ทราบดวี า่ มีคนวิจารณว์ ่า “บริษัททำตวั เหมือนเป็ด ไม่โฟกสั อะไรเปน็ พเิ ศษ ทำตวั ราวเป็น
เหมอื นซูปเปอร์มาร์เก็ตหรือห้างสรรพสินค้า จนเหมือนกับลืมไปแล้วว่า บริษัทผลิตสมาร์ทโฟน ทำไมจึง
ต้องผลิตหม้อหุงขา้ ว ปากกา และกระเป๋าเดนิ ทาง” หวงั เซย่ี งได้แตย่ ิ้มและกลา่ วเพยี งส้ัน ๆ วา่ “ตราบใดที่
กลยทุ ธ์นยี้ ังไปไดส้ วย การขายผลิตภัณฑแ์ บบสากกะเบือยันเรือรบ คอื โฟกสั ของเรา”
อยา่ งไรก็ดี บริษัทยังคงมุ่งเน้นการพัฒนา
สมาร์ทโฟนอย่างต่อเนื่อง ยึดถือลูกค้าเป็น
ศนู ยก์ ลางในการพฒั นา เปดิ รบั ฟงั ความคดิ เห็น
ทำให้บริษทั สามารถปรับปรงุ ระบบปฏบิ ตั ิการ
MIUI บนมือถือทุกวันศุกร์ มีอยู่สัปดาห์หน่ึง
เมื่อไดร้ ับฟังความเหน็ จากลูกค้าท่ีตอ้ งการใช้
สมาร์ทโฟนเชื่อมโยงค้นหากุญแจบ้าน บริษัท
ก็สามารถตอบสนองจัดทำ application ข้ึน
ได้ทนั ทีภายในสปั ดาห์ตอ่ มา
ปัจจบุ ัน บริษัทมีพนกั งานกวา่ 18,000 คนทว่ั โลก มีผลติ ภณั ฑท์ ่ีจดสทิ ธิบัตรกว่า 10,000 ชิ้น มีบริษัท
startup พนั ธมิตรกว่า 1,000 แห่ง ในปี 2019 บรษิ ัทมียอดขายกว่า 205 พันลา้ นหยวน ร้อยละ 40 เปน็ การ
ขายสนิ คา้ ทไ่ี ม่ใช่สมาร์ทโฟน ในขณะที่ยอดขายสมาร์ทโฟนกระโจนสูงกว่า 125 ล้านเครื่อง นบั เปน็ อันดบั ที่ 4
ของโลกและมาเป็นที่ 1 ในประเทศอินเดียนับจากปี 2018 ถือเป็นบริษัทหน้าใหม่ท่ีติด Fortune Global
500 หลงั การก่อตง้ั ไม่ถงึ 10 ป3ี /
เหลย จุน ซีอีโอของบริษัท ผู้ถูกขนานนามว่าสตีฟ จ็อบส์ แห่งเอเชีย ได้กล่าวท้ิงท้ายว่า “บริษัท
สามารถลบล้างคำสบประมาท แสดงถึงการปรับตัวอย่างเท่าทันเพ่ือความอยู่รอด บริษัทอยู่ในธรุ กิจท่ีอยนู่ ิ่งไมไ่ ด้
มีการแข่งขันสูง หากจะนอนหลับสักงีบ ก็ยังต้องเปิดตาข้างหน่ึงไว้ตลอดเวลา ที่สำคัญ หากตัดสินใจ
ลาพักผ่อน 2-3 สัปดาห์ เม่ือกลับมาก็จะพบว่าคู่แข่งแย่งธุรกิจไปแล้ว” (Competition is very fierce.
You can’t relax, you can’t sleep and if you do, you keep one eye open. You feel like if you
go on vacation for a few weeks, when you come back you will have lost the business.)2/
ไม่ทราบว่าพวกเรามีขอ้ คดิ อะไรในเร่ืองความเปน็ มาของบริษัท Xiaomi บา้ งครับ
รณดล นมุ่ นนท์
29 มถิ ุนายน 2563
แหลง่ ที่มา:
1/ IoT, ต., 2020. ตำนานชีวิต Xiaomi จากนักโมรอมสู่ผู้ผลติ สมารท์ โฟน กบั แผนการสรา้ งอาณาจักร
Iot | Blog none. [online] Blognone.com. Available at:
<https://www.blognone.com/node/68222> [Accessed 28 June 2020].
75
2/ Kline, D., 2020. Behind The Fall And Rise Of China's Xiaomi. [online] Wired.
Available at: <https://www.wired.com/story/behind-the-fall-and-rise-of-china-xiaomi/>
[Accessed 28 June 2020].
3/ Brand Buffet. 2020. Xiaomi วันนีย้ ง่ิ ใหญ่แคไ่ หน เปิดเส้นทางผ้ผู ลิตมือถือสู่บรษิ ัทดา้ น Iot
ทใ่ี หญท่ ่ีสดุ ในโลกและขายสารพัดสารพนั สิ่ง | Brand Buffet. [online] Available at:
<https://www.brandbuffet.in.th/2019/04/xiaomi-path-of-success/ > [Accessed 28 June 2020].
หมายเหตุ:
ขอบคณุ น้องวรฤทธ์ิ สตั ตบษุ ย์สุทธิ ฝา่ ยตรวจสอบ 1 ท่แี นะนำใหเ้ ขียนบทความนี้
76
ทกุ ๆ วนั ชา่ งเปน็ วนั ท่ีด:ี It’s a beautiful day!
สวัสดีครบั
ทุก ๆ เช้า ก่อนไปโรงเรียน เด็กอเมริกันมักจะดูการ์ตูน พร้อม ๆ กับดูรายการโทรทัศน์เรื่อง
“A Beautiful Day in The Neighborhood” ทเ่ี ฟร็ด โรเจอร์ส (Fred Rogers) หรือชื่อท่เี ด็ก ๆ รจู้ กั กนั ดีว่า
“มิสเตอร์โรเจอร์ส” ผูช้ ายใจดี พูดช้า ๆ เสียงน่มุ ๆ เป็นผู้ดำเนินรายการ
รายการน้ีถือได้ว่าเป็นรายการฮิตและมีอิทธิพลต่อ
เด็กอเมริกันมาก ออกอากาศระหว่างปี 1968 - 2001
ยาวนานกว่า 31 ปี รวมทั้งหมด 895 ตอน แต่ละตอน
จะเร่ิมเมื่อเฟร็ดเดินร้องเพลง “Won’t You Be My
Neighbor?” เขา้ มาในฉากห้องนั่งเล่นภายในบา้ น เปล่ียน
เสื้อสูท สวมใส่เสื้อสเวตเตอร์แทน นั่งลงเปลี่ยนรองเท้า
ทำงานมาเป็นรองเท้าผา้ ใบสีสดใส แล้วจงึ ดำเนินรายการ
ด้วยการเล่าเร่ืองราวต่าง ๆ ให้เด็กฟังผ่านหลายรูปแบบ
เช่น ร้องเพลง แสดงหนุ่ เชิด พดู คยุ กับบุรุษไปรษณีย์ท่ีมาส่ง
จดหมาย และมีการเชิญให้แขกร่วมรายการเล่าเร่ืองท่ี
เด็กสนใจ เช่น เรื่องความเป็นมาของดินสอเทียน การสาธิตตั้งเต็นท์นอนค้างแรม การเรียนภาษามือจาก
ลิงกอริลลา การขจัดความกลัวของเด็ก เช่น การไปหาหมอ รวมไปถึงเร่ืองท่ีผู้ใหญ่พยายามหลีกเล่ียง
ไม่อธิบายให้เด็กฟัง ไม่ว่าจะเป็นเร่ืองความรุนแรงในครอบครัวเร่ืองการหย่าร้าง ไปจนถึงการสูญเสีย
สมาชิกในครอบครัว
ในปี 1998 ทอม จโู นด์ (Tom Junod) นักเขียนรางวัล National Magazine ทคี่ นในวงการยกย่องว่า
เขาคือ “ไมเคลิ จอร์แดน ของวงการนักเขียนบทความในนติ ยสาร” ได้รบั มอบหมายจากนติ ยสาร Esquire
ให้เขียนเร่ืองราวชีวิตของเฟร็ด เพ่ือล้างภาพลักษณ์จากท่ีทอมมักจะเน้นเขียนเร่ืองด้านมืดของมนุษย์
เพราะก่อนหน้าน้ี ทอมได้เขียนเปดิ โปงชีวิตส่วนตัวของเควนิ สเปซยี ์ (Kevin Spacey) ดารานักร้อง ผู้กำกับ
การแสดงภาพยนตร์และโทรทัศน์ช่ือดงั ชาวอเมริกนั ซง่ึ ถูกวจิ ารณ์ว่าไมเ่ หมาะสม1/
ทอมให้สัมภาษณ์ในเวลาตอ่ มาว่า เม่ือไดร้ บั มอบหมายก็ไมอ่ ยากจะรับงานเขียนนเี้ ลยเพราะคดิ วา่
ไม่น่าสนใจและคิดว่า เฟร็ดทำรายการน้ีไปตาม “หน้าที่” เท่าน้ัน ทอมสารภาพว่า “ผมไม่ทราบจริง ๆ
ว่าจะเร่ิมต้นเขียนอะไรเก่ียวกับคน ๆ น”้ี (I had no idea how to write about a person like Fred)2/
บ่ายวนั หนงึ่ เม่ือทอมทราบว่าเฟรด็ อยู่ที่นวิ ยอรก์ เขาจึงโทรศัพท์ไปตดิ ต่อขอสัมภาษณ์ เฟร็ดสะดุ้งตน่ื
ลุกขึ้นมารับสายอย่างงัวเงีย เพราะช่วงเวลาน้ีเขามักจะนอนหลับพักผ่อน ตัวเฟร็ดเองเป็นคนท่ีรักษาวินัย
ในชีวิตประจำวันอย่างเคร่งครัด ทุกเช้าจะตื่นตอนตี 5 ครึ่ง สวดมนต์ เตรียมบทรายการและตอบจดหมาย
เด็ก ๆ ท่ีเขียนมาถึง แล้วจึงออกไปว่ายน้ำเพ่ือรักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ที่ 143 ปอนด์พอดบิ พอดี ตรงกบั
จำนวนตวั อกั ษร “I Love You”
77
เฟร็ดเชื้อเชิญให้ทอมมาพบที่อะพาร์ตเมนต์ทั้ง ๆ ท่ียังอยู่ในคราบชุดนอน บรรยากาศสลัว ๆ
ภายในห้อง ชวนให้ทอมคิดว่า คงจะเป็นการสัมภาษณท์ น่ี ่าเบ่อื ในวนิ าทนี ั้นเสียงโทรศัพทด์ ังขึน้ เปน็ สายจาก
โจแอนน์ (Joanne) ภรรยาของเฟรด็ ทจากเมืองพติ ตส์ เบิรก์ รฐั เพนซิลเวเนยี เฟรด็ ยืน่ โทรศพั ท์มาให้ทอม
โดยทอ่ี กี ฝา่ ยยังไม่ทันได้ตั้งตัว เสียงเรียกของโจแอนนท์ กั ทายอย่างสนิทสนมราวกับรู้จกั กันมานาน เป็นการ
เรมิ่ ต้นการสัมภาษณท์ ท่ี อมไมเ่ คยมีประสบการณม์ าก่อน
เมอื่ เริ่มตน้ การสัมภาษณ์ แทนที่ทอมจะถามด้วยคำถามทเ่ี ตรียมไว้ กลับกลายเป็นเฟรด็ ที่เปดิ ฉาก
ถามว่า “คุณมีเพื่อนคนพิเศษหรือเปล่า อาจจะเป็นตุ๊กตาก็ได้หรือของเล่นที่รักมาก ๆ ก็ได้ คุณมีเพื่อน
แบบนีไ้ หม?”
“มีครับ มิสเตอร์โรเจอร์ส” ทอมตอบ เฟร็ดก็รุกไล่ต่อไปว่า “เพ่ือนคนพิเศษของคุณชื่ออะไร?”
“ช่อื Old Rabbit ครบั ” ทอมตอบ
“โอ้ Old Rabbit พนนั ไดเ้ ลยว่าคณุ กบั Old Rabbit ต้องอย่ดู ้วยกันต้ังแตเ่ ขายังเป็น Young Rabbit
เล่าเรือ่ ง Old Rabbit ใหผ้ มฟังสักหน่อยเถอะครับ”
คำถามของเฟรด็ ทำให้บทสัมภาษณส์ นุกสนาน จนทอมเล่าเรื่อง Old Rabbit ตุ๊กตาในวยั เดก็ ของเขา
อย่างไม่ยอมหยุด แต่ในที่สุดเฟรด็ ย้ิมเมื่อทอมบอกแบบเขิน ๆ ว่าเขาต้องหยุดเลา่ เร่ืองแล้ว เพราะเขาอยากจะฟัง
เร่ืองของมิสเตอร์โรเจอร์สมากกว่า เฟร็ดจึงพูดขึ้นมาว่า “รู้ไหมว่าเร่ืองสำคัญท่ีสุดในตอนนี้คืออะไร”
ก่อนตอบเองว่า “ก็คือได้คยุ กบั คุณไง”3/
จากน้ันเฟร็ดก็ไปหยิบกล้องถา่ ยรูป พร้อมบอกว่า เขาชอบถ่ายรปู เพื่อนใหมเ่ พื่อไปอวดโจแอนน์ และ
นี่เป็นจุดเร่ิมต้นความสัมพันธ์ของคนทั้งสอง ทอมติดตามเร่ืองราวของเฟร็ดตลอดมา เขาได้มีโอกาสไป
เย่ียมชมสถานท่ีถ่ายทำรายการในเมืองพิตต์สเบิร์ก บ้านเกิดของเฟร็ด ได้ดูเทปตอนท่ีเฟร็ดร่วมร้องเพลง
“It’s You I like” กับเจฟฟ์ เออรแ์ ลงเจอร์ (Jeff Erlanger) เด็กพกิ ารวัย 10 ขวบ ทีต่ ้องนง่ั วลี แชร์ตง้ั แต่เกิด
สายตาของสองคนบ่งบอกถึงความรกั และความห่วงใยซึ่งกันและกนั พร้อมคำพดู ของเฟร็ดท่ใี ห้กำลังใจเจฟฟ์วา่
“หนูตอ้ งขจดั ความกลวั ทจี่ ะพบกับคนแปลกหน้า”
เทปดังกลา่ วเปน็ เพียงหนึง่ ตัวอยา่ งเทา่ นนั้ ยังมีเรื่องของเด็กชายอีกคนหนงึ่ ป่วยเปน็ โรคสมองพิการ
พดู คยุ ไมไ่ ด้เหมือนเดก็ ปกติ ต้องพูดผ่านคอมพิวเตอร์ เขาเกลยี ดโกรธตัวเองและมกั ทำร้ายตัวเองเสมอ ๆ แต่สิ่งท่ี
เขาช่ืนชอบมากท่ีสุดคือรายการของมิสเตอร์โรเจอร์ส ท่ีเฝ้าดูมา
ต้ังแตเ่ ด็กจนอายุ 14 ปี คุณแม่คดิ ว่า ลกู มีชีวติ อยู่ไดจ้ นถึงทุกวันนี้
เพราะกำลงั ใจจากมสิ เตอรโ์ รเจอรส์ เม่อื ทราบวา่ เฟรด็ จะเดินทาง
มาท่ีรัฐแคลิฟอร์เนีย คุณแม่จึงขอให้ลูกได้มีโอกาสพบกับเฟร็ด
ตอนแรกลูกเกิดอาการหวาดวิตก จนต้องแยกตัวให้ไปอยู่อีกห้องหน่ึง
แต่แทนท่ีเฟร็ดจะไปท่ีอ่ืนตามกำหนดนัดหมาย เขากลับยกเลิก
และนั่งรอจนหนูน้อยกลบั มา แลว้ เฟร็ดจึงเขา้ ไปบอกว่า “ทล่ี งุ รออยู่
ก็เพราะอยากให้หนูทำอะไรบางอย่างให้ลุง” หนูน้อยตอบผ่าน
คอมพิวเตอร์ว่า “ได้ครับ” เฟร็ดจึงบอกว่า “ลุงขอให้หนู
78
สวดมนต์ภาวนาให้ลุงไดไ้ หม?” (I would like you to pray for me. Will you pray for me?) หนนู อ้ ย
ถึงกับอ้ึงไปพักใหญ่ราวกับโดนฟ้าผา่ เพราะในชว่ั ชีวิต ไมเ่ คยมีใครมาขอรอ้ งให้เขาสวดมนตใ์ ห้มีแตค่ นรอบข้าง
ท่ีคอยสวดมนต์เพื่อใหเ้ ขากลับมาแข็งแรง
จากเหตกุ ารณ์ในวันน้นั หนนู ้อยจะสวดมนต์ให้กบั เฟรด็ และคนที่เขารกั ทกุ ๆ คนื โดยมีความเชอื่ มัน่
และไม่เคยเอ่ยปากว่าเขาไม่อยากมีชีวิตในโลกใบนี้อีกเลย เพราะทราบดีว่ามิสเตอร์โรเจอร์สอยู่ใกล้ชิดกับ
พระเจา้ และหากมิสเตอร์โรเจอรร์ ักเขา กห็ มายความวา่ พระเจ้ากร็ ักเขาเชน่ กนั
เรือ่ งราวขา้ งตน้ ทำให้ทอมไดเ้ หน็ ตัวตนท่แี ท้จริงของเฟร็ดวา่
เขาต้องการให้ทุกคนไดป้ ลดปลอ่ ยความรูส้ ึกด้วยความจริงใจ และ
จัดการกับอารมณ์ของตนเองได้ บ่มเพาะความรักตนเองและ
คนรอบข้าง ขณะเดียวกัน ก็ทำให้เด็ก ๆ ได้เห็นคุณค่าตัวเอง
รักตนเอง ผา่ นการยอมรับทุกความรสู้ กึ ที่มี3/
ก่อนจบรายการทุกคร้ัง เฟร็ดจะพดู วา่ “คุณได้ทำให้วันน้ี
เป็นวันพิเศษ เพียงแค่เป็นตัวของตัวเอง ไม่มีใครในโลกนี้
ทเ่ี ป็นเหมือนคุณ และฉนั ก็ชอบคุณในแบบทคี่ ณุ เปน็ ” (You’ve
made this day a special day, by just being you.
There’s no person in the whole world like you, and I like you, just the way you are.)
ในชว่ งสุดทา้ ยก่อนทอมลงมือเขียนบทความ เฟรด็ ไดก้ ลา่ วกบั ทอมว่า ผมไม่เคยคิดว่าตวั เองเปน็ ฮีโร่
ไม่ได้มีพลังพิเศษใด ๆ ผมเคยคิดว่าจะเปลี่ยนแปลงความคิดของเด็กได้บ้าง มากน้อยแค่ไหนไม่สำคัญ
สำคัญที่สุดคือการได้พูดและรับฟังเร่ืองราวของเด็กแต่ละคน พร้อมกับบอกทอมว่า “อย่าลืมว่า คร้ังหนึ่ง
เราไดผ้ ่านชีวติ วยั เด็กเชน่ เดียวกัน”
บทความเรื่อง “Can You Say … Hero” เรื่องราวของมิสเตอร์โรเจอร์ไดต้ ีพิมพใ์ นนิตยสาร Enquire
ประจำวันท่ี 1 พฤศจิกายน 1998 มคี วามยาวกวา่ 1,400 คำ จากเดมิ ที่ทอมตั้งใจจะเขียนเพยี ง 400 คำ1/
1 ปีหลังจากบทความได้รับการตีพิมพ์ เฟร็ดได้รับรางวัลผู้จัดรายการโทรทัศน์เกียรติยศ
(TV Hall of Fame) ผู้มอบรางวัลได้สร้างเซอร์ไพรส์ด้วยการนำเจฟฟ์ เออร์แลงเจอร์ เด็กในวีลแชร์
ซึ่งในขณะน้นั อายุ 28 ปี มาแสดงความยินดี เจฟฟ์กลา่ ววา่ “ทุก ๆ ครั้งในรายการ มิสเตอรโ์ รเจอรจ์ ะพูดวา่
“It is you I like” พวกเรารู้แกใ่ จดีวา่ เปน็ คำพูดที่ออกมาจากใจจริง ผมในฐานะตวั แทนของเด็กล้าน ๆ คน
พรอ้ มผใู้ หญท่ เ่ี ติบโตมากบั การเฝา้ ชมรายการน้ี ขอบอกว่า “It is you that I like”” กอ่ นทีเ่ ฟรด็ จะกล่าว
ขอบคุณพร้อมกบั ให้ทุกคนหลบั ตาเป็นเวลา 10 วนิ าทเี พื่อ “นกึ ถึงคนท่รี ักเรา และทำให้เราเปน็ เราในวนั น”้ี
เฟร็ดถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2003 ในวัย 74 ปี เขาฝากข้อเตือนใจให้เราได้คิดว่า
ทุก ๆ วัน ช่างเป็นวันท่ีดี (It’s a beautiful day!) ที่เราพร้อมจะปฏิบัติตนต่อเพื่อนบ้านและคนที่รัก
เหมือนกับที่เราปฏิบัติต่อตัวเราเอง ในส่วนลึก ๆ ส่ิงที่สำคัญในชีวิตของคนเรา ไม่ใช่เพ่ือนำตัวเราไปสู่
จดุ มุ่งหมายเพียงคนเดียว ที่สำคญั กว่านั้นคอื การไดช้ ว่ ยเหลอื ให้ผอู้ ื่นไปสู่จดุ มงุ่ หมายรว่ มกนั
79
เรอ่ื งราวของมิสเตอรโ์ รเจอร์และทอมถกู ถ่ายทอดเปน็ ภาพยนตร์เร่อื ง “A Beautiful Day in the
Neighborhood” ท่ี ทอม แฮงค์ส รับบทเป็น “เฟร็ด โรเจอร์ส” เป็นภาพยนตร์เรื่องแรกที่ผมเลือกดู
ในโรงภาพยนตรภ์ ายหลังผ่อนคลายมาตรการโควิด-19 เฟส 3 เม่ือวันหยดุ 2 สัปดาห์ท่แี ล้ว
รณดล นุ่มนนท์
7 กรกฎาคม 2563
แหล่งที่มา:
1/ Esquire. 2020. The Definitive Mr. Rogers Profile: 'Can You Say...Hero?'. [online]
Available at: <https://www.esquire.com/entertainment/tv/a27134/can-you-say-hero-
esq1198/> [Accessed 5 July 2020].
2/ Time. 2020. Inside The Unlikely Friendship That Inspired 'A Beautiful Day In
The Neighborhood'. [online] Available at: <https://time.com/5733017/a-beautiful-day-in-
the-neighborhood-true-story/> [Accessed 5 July 2020].
3/ A day BULLETIN. 2020. ‘สามส่ิงสำคัญของชวี ิต’ คำตอบจากภาพยนตร์ A Beautiful Day In The
Neighborhood. [online] Available at: <https://adaybulletin.com/know-agenda-a-beautiful-
day-in-the-neighborhood/45643> [Accessed 5 July 2020].
หมายเหตุ:
ขอขอบคณุ ผู้ท่รี ่วมแสดงความคิดเห็นต่อความเป็นมาของบริษัท Xiaomi จาก Weekly Mail
สัปดาหท์ แี่ ล้ว และขอแสดงความยนิ ดีกับคุณกาญจนา ชาวหัวเวียง สายตลาดการเงิน และคณุ ปิยาภรณ์
แยม้ สะคราญ ฝ่ายจัดการกองทุน ซ่ึงเปน็ ผโู้ ชคดีจากการจบั สลากได้รบั รม่ อจั ฉรยิ ะของ Xiaomi ครับ
80
เฮี้ยะไถ่ก:ี่ สภากาแฟทางสามแพร่งย่านวสิ ุทธกิ ษตั ริย์
สวัสดคี รับ
ตามความเชื่อของคนโบราณที่บอกต่อ ๆ กันมาว่า “ทางสามแพร่ง” เป็นทางผีผ่าน ไม่เป็นมงคล
แต่สำหรับ เฮี้ยะฮ่องจ้ิน ชาวจีนโพ้นทะเลกลับไม่คิดเช่นน้ัน เขาตัดสินใจนั่งเรือจากอยุธยามาข้ึนท่ีท่าเรือ
เทเวศร์ ปักหลักทำงานในโรงน้ำแขง็ บริเวณ “ทางสามแพรง่ ” ตรงแยกวสิ ุทธิกษตั รยิ ์ ทำงานดว้ ยความขยัน
อดทน เก็บหอมรอมริบ จนมีเงินไปเช่าตึกแถว 2 คูหาตรงหน้าแยกถนนที่ยังคงเป็นลูกรังจากคุณหมอวีระ
สงิ หลกะ เปดิ ร้านขายของชำในปี 2495 ต้ังชือ่ รา้ นวา่ “เฮี้ยะไถ่ก่ี” แปลวา่ รา้ นของตระกลู เฮีย้ ะ ขายของ
สารพัด ต้ังแต่ไม้ขีดไฟไปจนถึงกะปิ น้ำปลา พร้อมกับขาย
กาแฟดำแก้วละ 30 สตางค์ จัดโต๊ะไว้ 3 โต๊ะตรงมุมร้าน
ใหล้ กู ค้าไดน้ ่งั คยุ กัน แต่ต่อมาไมน่ าน แทนท่ีลูกคา้ จะเขา้ มา
ซอื้ ของชำกลบั ตดิ ใจในรสชาตกิ าแฟ เข้ามาอุดหนนุ กนั แนน่
เต็มร้าน ที่นง่ั ไมเ่ พียงพอ จึงต้องตัดสนิ ใจเปลี่ยนเปน็ รา้ นกาแฟ
เตม็ รูปแบบ แถมเสริ ์ฟขนมปังกรอบอบเนยสตู รของครอบครวั
ปจั จุบัน ร้าน “เฮีย้ ะไถ่ก่”ี ยังดำเนินกิจการอยู่นบั เปน็ ทายาท
รุน่ ท่ี 4 เปน็ เวลากวา่ 68 ปแี ล้ว ขยายกจิ การออกเปน็ 5 สาขา
ใช้ชื่อว่า “โกปี๊เฮ้ียะไถก่ ่ี” แต่สาขาแรกท่วี สิ ุทธิกษัตรยิ ์ ยังคงเป็นสาขาเดียวที่ใช้ช่ือเดิมคือ “เฮ้ียะไถก่ ่ี” มีทายาท
รุ่นท่ี 3 คณุ สิงหะชยั คมนาธรรมโกมล (พใ่ี หญ่) เปน็ ผู้ดูแล
เมื่อเช้าวันศุกร์ท่ผี ่านมา พวกเรา 7 คน ซ่ึงว่ิง
รอบธนาคารต้านโควิด-19 ทุก ๆ เช้ามากว่า 60 วนั
นับจากวัน lockdown พร้อมใจกันว่ิงตรงไปร้าน
“เฮ้ียะไถ่กี”่ เพ่ือฉลองการไดร้ บั เสอ้ื ว่ิงจาก “ชมรม
ว่ิงมาราธอน ธปท.”
ร้าน“เฮย้ี ะไถก่ ”ี่ อยตู่ รงขา้ มกบั รา้ นพนู สนิ รา้ น
เป็ดย่างช่ือดงั บรรยากาศภายในร้านเปดิ โลง่ แหงนหนา้
ขน้ึ ไป เห็นพดั ลมเพดานตวั ใหญ่ มีโต๊ะหนิ อ่อนและเกา้ อี้
กลม ร้สู ึกเหมือนได้มาสัมผสั กบั รา้ นกาแฟสมัยก่อน ภายในมตี ู้ตดิ ฝาผนังใส่ของชำขายอยู่รอบรา้ น ท่นี ่าชื่นใจ
ก็คือ ภายในรา้ นร่มเยน็ มีลมโชยอ่อน ๆ ทำให้พวกเราหายเหนื่อยจากการวิ่งเปน็ ปลดิ ทิ้ง เม่ือหาท่นี ัง่ ไดแ้ ล้ว
เราก็เดินไปสั่งอาหารท่ีเคาน์เตอร์ไม้ตามรูปแบบการให้บริการด้วยตนเอง กาแฟทหี่ อมกร่นุ ไข่กระทะที่เกรียม
กำลังดี โรยหน้าด้วยหมูสับและถ่ัวลันเตา พร้อมหมูยอห่ันและกุนเชียง ขนมปังฝร่ังเศสผ่ากลางอบเนย
สอดใสด้ ้วยหมูยอพริกไทยดำและกนุ เชียงแสนจะอร่อย ช่วยเรียกแคลอร่ีที่ถูกเผาผลาญจากการว่ิงกลับคนื มา
แบบไมร่ ตู้ วั
81
โชคดีที่ภายในร้านมีลูกค้าน่ังคุยกันอย่างออกรสเพียงโต๊ะเดียว
ชายวัยกลางคนเดินไปเดินมาคอยบริการ รินนำ้ ชาให้ ก่อนเขา้ มาทักทาย
พวกเราจงึ ไดท้ ราบวา่ ท่านคอื พ่ีใหญ่ เจา้ ของรา้ น การสนทนาเร่มิ ต้น
ด้วยการถ่ายรูปหมู่ พี่ใหญ่ชี้รอบ ๆ ร้านอธิบายว่า หลายอย่างยังคง
สภาพเดิมเหมือน68 ปีที่แล้ว เช่น สวติ ชไ์ ฟเปดิ ปิดโบราณ ถังดับเพลิงเก่า
บานกระจกเงากรอบไม้ท่ีประดบั อยหู่ ลังเสามุมตกึ นาฬิกาไขลานตัง้ พืน้
และพระบรมฉายาลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร
มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช และพระบรมราชชนนพี ันปหี ลวง ซ่ึง
เคยใช้ประกอบเพลงสรรเสริญพระบารมี ตามโรงภาพยนตร์ สำหรับ
ป้ายร้านดั้งเดิมยังคงต้ังเดน่ สง่าอยู่หน้ารา้ น พร้อมต้นไม้ในกระถางใบใหญ่ 5-6 ต้น ริมถนนหน้าร้าน ส่งผลให้
ร้านดเู ขียวชอุ่มสดชืน่
พใี่ หญ่พูดอย่างภาคภูมิใจวา่ ท่ีรา้ นมีลกู คา้ หลากหลาย ตั้งแต่ลกู คา้ ภายในชุมชน ขา้ ราชการ ทหาร
และตำรวจท่ที ำงานในบริเวณใกลเ้ คียง มากนั ทุกวันจนมีโตะ๊ ประจำ และร้านเราไดร้ ับฉายาว่า “สภากาแฟ”
ลูกค้าจะมาพดู คุยกนั ทุกเร่ือง ตั้งแต่เรื่องของชุมชน การเมือง เศรษฐกิจการค้า ไปจนถึงเร่ืองพระเครื่อง บางคน
ลุกจากโต๊ะน้ไี ปต่ออีกโต๊ะหนึง่ ถือเป็นเรื่องปกติเพราะลูกค้าเหล่าน้ีมาน่ังเป็นประจำและน่ังนานจนรู้จักกันดี
พฤตกิ รรมของลูกคา้ แต่ละคนกแ็ ตกตา่ งกนั ไป เช่น ลงุ ส้มโอจะมที น่ี ่ังประจำทุกเช้า ถ้ามีใครมานั่งท่ีนง่ั ของแก
แกก็จะไปน่ังที่อ่ืนก่อน คอยจนเขากลับจึงมาน่ังที่เก้าอี้ประจำของแก เมื่อถึงฤดูส้มโอ ลุงก็เอื้อเฟ้ือมีส้มโอ
มาแจกเพือ่ น ๆ จนได้รบั ฉายาวา่ “ลุงส้มโอ”
เม่ือวันเวลาผ่านไป ลกู ค้ากป็ รับเปลี่ยนไปตามอายุขัย เซียนพระคอ่ ย ๆ ทยอยหายไป พร้อม ๆ กับ
คอการเมืองที่เห็น “ต่างสี” ลูกค้าท่ีมาใหม่กลายเป็นนักท่องเที่ยวต่างชาติที่พักอยู่ในเกสต์เฮาส์ใกล้ ๆ
รวมไปถึงลกู ค้า Gen Z
พี่ใหญ่บอกว่า พวกเราลูกหลานได้ถ่ายทอดแนวคิด
การทำรา้ นมาจากคณุ ปู่ ท่านบอกไว้ว่า “เราจะปรับเปล่ียนที่ควร
เปลี่ยน และรักษาในส่ิงท่ีเป็นตัวเรา” ขณะเดียวกัน เราก็จะให้
ลูกค้าบอกว่าจะต้องเปลี่ยนแปลงอะไรหรือไม่ จึงไม่แปลกใจ
ทเ่ี ห็นการนำเครื่องชงกาแฟมาใช้แทนการชงด้วยถุง มีการเพ่ิม
เมนูอาหารและชนิดกาแฟท่ีดัดแปลงไปตามความนิยม พี่ใหญ่
รสู้ กึ อนุ่ ใจที่มลี กู ชายและลูกสาวเปน็ ผทู้ ่สี ืบทอดกจิ การ โดยเฉพาะ
ลกู ชายท่ีจบด้านวิทยาศาสตร์การอาหาร ลูกทั้งสองคนจะต้อง
ยึดแนวคดิ ท่ีว่า “ถา้ วนั นย้ี ังคงเหมือนเม่ือ 68 ปีท่แี ล้ว มนั เปน็ แค่
ฟอสซิล คงจะอยไู่ ม่ไดแ้ ลว้ เราตอ้ งทำตัวเป็นส่ิงมีชีวิต พยายามปรับเปลย่ี นให้อยู่รอด ต้องมองธรุ กจิ เปน็ ส่ิง
มชี วี ติ พยายามปรับตวั ให้ทันท่วงทตี ่อการเปล่ียนแปลง”
82
ผมสังเกตเห็นว่า พี่ใหญ่รักษาความเป็นตัวตนตามแนวคิดของคณุ ปู่ไว้ได้อย่างมน่ั คง ใหก้ ารตอ้ นรบั
ลกู คา้ ดว้ ยหน้าตายิ้มแย้มแจ่มใส เปย่ี มด้วยไมตรี คยุ เป็นกนั เองกับลกู ค้าสารพัดเรอ่ื ง หลายคนเปลี่ยนจาก
ความเป็นลูกค้ามาเป็นเพื่อนสนิทโดยไม่รู้ตัว จึงไม่แปลกท่ีร้านมีลูกค้าเนืองแน่น แม้กระทั่งลูกค้าท่ีย้ายไป
ทำงานไกลถงึ ภูเกต็ ทกุ ๆ ครง้ั ทีก่ ลบั มากรงุ เทพฯ จะต้องตรงดงิ่ มากนิ กาแฟและอาหารเช้าที่ร้านก่อนเสมอ
พเ่ี พ่ิมสุข สุทธิน่นุ อดีตผชู้ ่วยผูว้ า่ การ สายระบบข้อสนเทศ
ลูกค้าพันธ์ุแท้ของร้านเฮ้ียะไถ่กี่ ซึ่งแวะมาเป็นประจำทุกเช้า
กอ่ นไปทำงานนบั จากปี 2545 จนถึงปี 2562 เขียนผา่ น LINE
มาว่า “เสน่ห์ล้ำลึก ในความเรียบง่ายของท่ีน่ีคือ ซึมซับได้ถึง
คำว่า มิตรสหาย ท่ีลอยมาพร้อมคำรำพันอันเป็นอมตะของ
ลนี้ อ้ ยมีดบิน “ลี้คิมฮวง” @ ฤทธิ์มีดสนั้ ที่ว่า “ข้าพเจ้า มไิ ดช้ อบ
การดื่มสรุ า แต่ข้าพเจ้าชอบบรรยากาศของการรำ่ สุราต่างหาก”
หลากหลายผูค้ นทกุ หมู่เหล่าทุกอาชีพทกุ ระดับที่มารวมตัวกนั
โดยมไิ ด้นัดหมายในทกุ เช้า เพื่อนัง่ ทอดสายตา ทอดดูสงิ่ รอบตัว
คลอเคล้าด้วยบทสนทนามากเรอ่ื งราว ทัง้ การบา้ น การเมือง ชีวิตผ้คู นและอื่น ๆ …. พร้อมการจบิ นำ้ ชา กาแฟ
ไขล่ วก ของกนิ เบา ๆ ตามท่ีชอบ ที่สบายใจ เปน็ การเพ่ิมพลังแรงใจและความสุขเล็ก ๆ ในยามเช้า ก่อนเข้าสู่
สนามชวี ิตการทำงานทเ่ี ขม้ ข้น”
พี่ใหญ่บอกก่อนจากกันว่า “ปัจจุบันคุณแม่อายุ 90 ปี ส่วนตัวผม 65 ปี แต่ยังคงตื่นเช้าตั้งแต่ตี 4
เตรยี มเปิดรา้ นเช่นท่ีถือปฏิบัติมาโดยตลอด แม้ชีวิตความเป็นอยู่ทกุ วนั นีถ้ อื ว่าเพยี งพอแล้ว แตก่ ารไดเ้ ปดิ รา้ น
เพยี งเพ่ือใหไ้ ดย้ ินเสียงหัวเราะของลูกค้า ก็ถือวา่ เป็นความสุขแล้ว”
หากคุณทวด “เฮี้ยะฮ่องจิน้ ” ผู้ก่อตง้ั ร้าน “เฮี้ยะไถก่ ”่ี
บนทางสามแพร่ง ถนนวสิ ุทธิกษัตรยิ ์ จะได้รับรู้ด้วยญาณวิถใี ด ๆ
ก็คงภมู ใิ จ ทไี่ ด้เหน็ วา่ ภูมิลำเนาทีต่ ้ังของร้านกลายเป็นสถานท่ี
อนั เป็นมงคล เปน็ ศูนย์รวมของผู้คน สรา้ งรอยยิ้มและความสุข
เกดิ ความเจรญิ รงุ่ เรืองมายาวนานตราบเท่าทกุ วันน้ี
รณดล นมุ่ นนท์
13 กรกฎาคม 2563
แหล่งที่มา:
1/ Phil Thornton, Where the years are just sipped away, Bangkok Post, Sunday
16 October 2011
2/ โกปีเ๊ ฮ้ียะไถ่กี่, 1., 2020. 10 เรื่องจริงทคี่ ุณไม่ร!ู้ โกปี๊เฮี้ยะไถ่ก่ี - ไทยเอสเอ็มอเี ซ็นเตอร์ | รวมเอสเอ็มอไี ทย
Smes. [online] ไทยเอสเอ็มอีเซ็นเตอร์ | รวมเอสเอ็มอีไทย SMEs. Available at:
83
<http://www.thaismescenter.com/10-
%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%
B8%88%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%87%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88
%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B
8%A3%E0%B8%B9%E0%B9%89-
%E0%B9%82%E0%B8%81%E0%B8%9B%E0%B8%B5%E0%B9%8A%E0%B9%80%E0%B
8%AE%E0%B8%B5%E0%B9%89%E0%B8%A2%E0%B8%B0%E0%B9%84%E0%B8%96
%E0%B9%88%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B9%88/> [Accessed 12 July 2020].
3/ https://www.youtube.com/watch?v=Bc6hBCcf7ds
4/ Pantip.com. 2020. Pantip - Learn, Share & Fun. [online] Available at:
https://pantip.com/topic/37325731 [Accessed 12 July 2020].
5/ รา้ นโกปี๊ ท่ยี งั หลงเหลือ นิตยสารอาหารและการครัว
หมายเหตุ
ขอขอบคุณ ผอ. ศุภรัตน์ วรพันธ์ ลูกค้าประจำของร้านเฮ้ียะไถ่ก่ี ที่พาไปแนะนำให้รู้จัก
คุณสงิ หะชัย คมนาธรรมโกมล
84
ความผดิ พลาดนำไปสกู่ ารสรา้ งสรรค์
สวัสดีครับ
ชื่อของ อีริก เคสเซลส์ (Erik Kessels) อาจจะไม่คุ้นหูพวกเรา แต่สำหรับผู้ท่ีอยู่ในแวดวง
สื่อโฆษณา ถือไดว้ ่า ชื่อนเ้ี ป็นครเี อทีฟที่ทรงอิทธิพลทีส่ ดุ ไดร้ ับการยอมรับจากการสรา้ งสรรค์ส่ือโฆษณา
ที่แปลก แหวกแนว ผา่ นตาผูช้ มท่ัวโลกจากการทำโฆษณาใหก้ บั สนิ ค้าหลายแบรนด์ เชน่ Nike, Heineken,
Diesel รวมทั้งองค์กรท่ีมีช่ือเสยี งหลายแห่ง เชน่ Greenpeace
อรี กิ มคี วามเป็นตวั ตนท่โี ดดเด่นไมเ่ หมือนใคร เป็นท้ังศลิ ปนิ ช่างภาพ ภัณฑารกั ษ์ กราฟิกดีไซเนอร์
เปน็ ผู้ทำใหเ้ กดิ แนวคดิ นอกกรอบ ใหเ้ ร่ือง “ไร้สาระ” กลายเป็นเรอื่ ง “มีสาระ” รวมทั้ง ทำเรือ่ งที่ดเู หมือน
ไม่ถูกต้อง ให้ไปสู่วธิ ีคดิ ทส่ี ร้างสรรค์
อีรกิ เคยทำงานให้กับบริษทั โฆษณาแหง่ หนง่ึ ในกรุงลอนดอนช่วงตน้ ปี 90s
บรรยากาศที่ทำงานอึมครึมขาดชีวิตชีวา เช้าวันหน่ึง อีริกและโจฮัน เครม์เมอร์
(Johan Kramer) คู่หู ตัดสินใจใสช่ ุดไก่ (chicken suit) ไปทำงาน สร้างความฮอื ฮา
ขบขัน สนุกสนานให้กบั เพ่ือนร่วมงาน แตผ่ ู้บรหิ ารของบรษิ ัทไม่อนิ กับการเล่นพเิ รนทร์
ท้งั สองคนจงึ ถกู ไลอ่ อกในอกี 2 สปั ดาห์ต่อมา จากนน้ั ทัง้ คูม่ าตั้งบริษัทโฆษณาและ
ส่อื สารของตัวเองช่ือ KesselsKramer ไดไ้ ปซื้อโบสถแ์ ห่งหนึง่ ในเมืองอัมสเตอร์ดัม
ดัดแปลงเป็นท่ีทำงาน เพราะเห็นวา่ โบสถ์หลายแห่งในเมืองเร่ิมร้าง
ไม่มีคนมาทำกิจกรรมทางศาสนา และเหน็ ว่าสภาพภายในโบสถ์ท่ี
โลง่ โปร่ง เพดานสูง จะสร้างบรรยากาศการทำงานแบบสรา้ งสรรค์ได้
อีรกิ พูดตดิ ตลกว่า “ผมจะได้มขี อ้ อ้างบอกแมว่ ่าไปโบสถ์ทุกวนั ”1/
งานโฆษณาช้ินแรกที่ได้รับการว่าจ้างคือ งานจาก Hans
Brinker Hostel โรงแรมราคาประหยัด ท้ังน้ี เพราะเจ้าของโรงแรม
ไดร้ ับเสยี งตำหนิถึงสภาพยำ่ แยแ่ ละการบรกิ ารทไ่ี มเ่ อาไหน แทนท่ี
อรี กิ จะนำเสนอความคดิ ปรับปรงุ ภาพลักษณ์ของโรงแรม เขากลบั
ประจานตัวตนที่แท้จริงของโรงแรมในทกุ แง่มุม มีการส่ือสารโดยใช้
รูปภาพประกอบคำบรรยายออกตีพิมพ์ในสื่อ เช่น “ขณะน้ีมีข้ีหมากองใหญ่อยู่
ตรงประตูทางเข้า” (Now Even More Dogshit in the Main Entrance) และ
เสนอรูปแขกผเู้ ข้ามาพัก เปรียบเทียบใหเ้ ห็นเมื่อตอนเชค็ อิน ซ่ึงต่างกบั ตอนเช็คเอ้าท์
ที่หนา้ ตาทรดุ โทรมอยา่ งนา่ อเนจอนาถ หลังการเปิดตัวโฆษณาปรากฏวา่ ได้รับการ
ตอบรับอยา่ งดี เพราะทำใหผ้ ู้เข้าพักทำใจไว้ก่อนว่าจะเกดิ อะไรข้นึ จำนวนผู้เขา้ พกั
เพม่ิ ขึ้นกวา่ เทา่ ตัวเหนือความคาดหมาย
85
อีรกิ ได้นำเสนอความคดิ แหวกแนว ผา่ นงานศิลปะและภาพถา่ ยที่สะสมไว้ ในหนังสือของเขาหลายเล่ม
เชน่ เรื่อง Missing Links ในปี 1999 เรื่อง The Instant Men ในปี 2000 และก่อต้ังโรงพมิ พ์ KesselsKramer
Publishing ข้นึ ในปี 2003 ก่อนออกหนังสือชื่อ Failed It! ในปี 2016 หนังสือเล่มน้ีถือเปน็ “International
Best Seller”
หนังสือ Failed It! ได้รวบรวมภาพถ่ายต่าง ๆ ที่ผู้คน
อาจมองว่า ดูไม่เป็นปกติหรือไม่ถูกต้อง จนทำให้เกิดความลม้ เหลว
หรือความหายนะ เช่น รูปห้องพักท่ีมีระเบียงย่ืนออกมาแต่ไม่มี
ประตู ป้ายโฆษณานางแบบ ท่ีตดิ สลับข้างกัน และรูปถ่ายท่ตี ากล้อง
สมัครเล่นทำผิดพลาดเสมอ ๆ เช่น รูปน้ิวของตากล้องท่ีถ่าย
บังเลนส์กล้องติดเข้ามา จุดโฟกัสเบลอ ไปจนถึงถ่ายรูปหมู่ท่ี
ไมค่ รบจำนวนคน
อรี กิ เชือ่ วา่ “ความไม่สมบรู ณแ์ บบทคี่ ดิ ว่าเป็นความล้มเหลวคือหนึ่งในหนทางทน่ี ำไปสคู่ วามสำเรจ็
อย่างสร้างสรรคท์ ่ีมนั่ คงท่ีสดุ บางทีความผิดพลาดคือการกระต้นุ ให้เกิดการสร้างสรรคส์ ่งิ ใหม่ท่ีนา่ ตื่นเตน้ กว่า”2/
หนังสือ Failed It! ยังไดห้ ยบิ ยกรูปจากหนังสอื พิมพ์
ท้องถิ่นในเยอรมันของศิลปิน ปีเตอร์ พิลเลอร์ ที่มีแถบ
สะท้อนแสงอยู่บนเคร่ืองแบบของนักดับเพลิง ซ่ึงเม่ือโดน
แสงแฟลชจากกล้องถ่ายรูป แถบพวกนจ้ี ะฉายแสงออกมา
ทำให้เทา้ นกั ดับเพลงิ กลายเปน็ ลกู ไฟตรงหน้าอกเรืองแสง
ทำให้เขากลายเป็นมนุษย์ต่างดาว ภาพถ่ายที่ดูไม่ปกตินี้
กลายเป็นภาพท่ปี เี ตอรน์ ำไปใชใ้ นฉากภาพยนตรแ์ นวไซไฟ
ในเวลาตอ่ มา3/
86
เรอ่ื งความคิดนอกกรอบทนี่ ่าสนใจอกี เร่อื งหนึ่ง
คอื การต่อจ๊ิกซอว์ ที่ผูต้ ่อจะนำชนิ้ ส่วนตัวเลก็ ตัวน้อย
มาประกอบใหเ้ ป็นรปู ตามแบบทกี่ ำหนดไว้ แต่เคนท์
โรโกวสกี้ ศิลปินชาวอเมริกัน กลับนำตัวตอ่ จ๊ิกซอว์
จากคนละภาพมาประกอบสลับกัน ทำให้เกิดเป็น
งานศลิ ปะต่นื ตาต่ืนใจชิน้ ใหม เปน็ รปู ดอกไมส้ ีสดใส
รวมทั้งภูมิทัศน์ และสัตวต์ ่าง ๆ 4/
คณุ เหมือนแพร ปยิ ะมาดา ครเี อทฟี บริษัทโฆษณาชอ่ื ดงั แห่งหน่งึ ได้เขียน
วจิ ารณห์ นงั สอื เล่มนี้ไว้ว่า “ท่ีผ่านมา เราตอ้ งพยายามอยา่ งมากในการเขา้ ใกล้
ความสมบรู ณแ์ บบ ในขณะท่คี วามไมส่ มบรู ณ์แบบน้ัน เราแทบไม่ต้องใชค้ วาม
พยายามใด ๆ แตก่ ลบั ไดช้ ้ินงานทมี่ ีคณุ ค่ามากกวา่ เสยี อีก”
อีรกิ ไดฝ้ ากข้อคดิ ไว้ในตอนทา้ ยของหนงั สือวา่ “การเรยี นรู้จากความไมถ่ ูกต้อง
ความไม่สมบูรณ์แบบ เป็นหนทางท่ีจะทำให้คุณเก่งขึ้น… ถ้าคุณอยากเปน็ คนที่มี
ความคิดสร้างสรรค์ สร้างผลงานทีเ่ ปน็ เอกลักษณ์ คุณจะต้องชนะความกลัว กลา้ ทำกล้าคดิ ”5/
รณดล นมุ่ นนท์
20 กรกฎาคม 2563
แหล่งที่มา
1/ https://www.youtube.com/watch?v=3q7ll24CTXk
2/ อรี ิก เคสเซลส์ เขียน ศศิพันธ์ โคว่าวิเศษกุล แปล Failed It! เฟลอกี ! อมรนิ ทร์พร้ินต้งิ แอนด์ พับลิซซ่ิง
2563 บทนำ
3/ อรี ิก เคสเซลส์ เขียน ศศิพันธ์ โควา่ วเิ ศษกุล แปล Failed It! เฟลอกี ! หนา้ 153-156
4/ อีรกิ เคสเซลส์ เขยี น ศศิพนั ธ์ โคว่าวเิ ศษกลุ แปล Failed It! เฟลอกี ! หนา้ 103-104
5/ อรี ิก เคสเซลส์ เขียน ศศิพันธ์ โควา่ วิเศษกลุ แปล Failed It! เฟลอกี ! หนา้ 159
รปู ภาพมาจากหนังสอื Failed It!
87
ตกิ๊ ตอ๊ ก ต๊ิกต๊อก
สวัสดคี รบั
“พี่เคยเข้าไปดูต๊ิกต๊อก (TikTok) บ้างไหม?” เป็นคำถามที่ผมได้ยินแล้วอึ้งไปพักใหญ่ ขณะท่ี
ผู้ตั้งคำถามรุกไล่แบบไม่ให้ตั้งตัวว่า “พ่ีรู้จัก ส้มหยุด สิตางศุ์ บัวทอง ไหม?” น่ีคือบทสนทนาช่วงพัก
กลางวนั ท่ีทำใหผ้ มได้รู้จัก TikTok แอปพลิเคชันโซเชียลมีเดยี รวมทง้ั คลิปตำนานความเป็นมาของ “ส้มหยุด”
ท่ีเหล่าบรรดาดารา นักร้อง และเน็ตไอดอลจำนวนมากนำมาเลียนแบบผ่าน TikTok จนผมอดใจไม่ไหว
ต้องดาวน์โหลด TikTok ลงในมือถือเพื่อจะคน้ หาวา่ ทำไม TikTok จึงเป็นแอปพลเิ คชนั ทีม่ าแรงที่สุดของปีนี้
ผมเปิดเขา้ ไปท่อง TikTok พบว่า มีคลิปวิดโี อ
ให้เลือกมากมายหลายประเภท ทง้ั หมดเป็นคลิปวดิ โี อ
ทีส่ มาชกิ ของ TikTok จัดทำข้ึน มีตงั้ แตก่ ารเต้นตาม
จงั หวะเพลง การลิปซิงคท์ ่ีขยับปากเขา้ กับเพลงได้เป๊ะ ๆ
การแสดงความสามารถพเิ ศษของแต่ละคน การเล่าเรื่อง
อาหารการกิน เร่ืองเด็กและสัตว์เล้ียง ไปจนถึง การ
ลอ้ เลียน ตลกขบขัน และการกระเซ้าเยา้ แหย่แบบขำ ๆ
ในรูปแบบอิสระตามความถนัดและตามเอกลักษณข์ องแตล่ ะคน รวมไปถงึ การทา้ ทายให้สมาชิกคนอ่ืนทำตาม
เชน่ การรบั ขวดนำ้ ท่ีวางอยู่บนลกู บาสซ่งึ เด้งข้ึนมาจากพนื้
ในขณะที่ เสน่ห์ของ TikTok คือ การวางกฎว่า เน้ือหา
ดาวน์โหลดในคลิปวิดีโอแต่ละชิ้นต้องไม่เกิน 60 วินาที
แต่ส่วนใหญ่จะมีความยาวเพียง 15 วินาที ถ้าหากผใู้ ช้
ติดใจวิดีโอของใครก็สามารถเลือกติดตามเป็นแฟนคลับ
ของผ้นู ั้นได้ และเน่ืองจากผู้เลน่ สว่ นใหญ่เปน็ คนธรรมดา ๆ
ไมเ่ ป็นที่ร้จู ักมาก่อน หากเกิดฟลคุ มีคนเขา้ มาดูเยอะ ๆ กจ็ ะ
โดง่ ดงั กลายเป็นเนต็ ไอดอลไดใ้ นพรบิ ตา
TikTok เป็นแอปพลิเคชันท่ีบริษัท ByteDance บริษัท
เทคโนโลยีในประเทศจีนสร้างข้ึน นายจาง อี้หมิง ผู้ก่อต้ังเห็นว่า
ผู้ติดตามข่าวสารในปัจจบุ นั ตดิ ตามข่าวผ่านสมารท์ โฟนมากข้ึน
เขาจึงได้พัฒนาแอปพลิเคชันช่ือ Toutiao ในปี 2012 เพ่ือให้
ผใู้ ชไ้ ด้ตดิ ตามข่าวและบทความนำเทคโนโลยี AI มาใช้วิเคราะห์
ข่าวและนำเสนอให้ตรงกับความสนใจของกลุ่มผู้รบั ต่อมา จาง
อี้หมิง สังเกตว่าผู้ท่องเว็บมีแนวโน้มชอบดูคลิปวิดีโอระยะเวลาส้ัน ๆ จางจึงตัดสินใจเปิดตัวโซเชียลมีเดีย
แอปพลิเคชันในรูปแบบวิดีโอ 2 ช่องทาง อ TikTok ให้บริการในต่างประเทศ และ Douyin (โต่วอิน)
88
ให้บริการภายในประเทศจนี ในปี 2016 ชื่อของ TikTok มาจากเสยี งเดินของเข็มนาฬิกา ส่วนโต่วอินน้ัน
หมายถึงเสียงส่ัน แสดงถึงอัตลักษณ์ของแอปพลิเคชนั ทเ่ี นน้ คลปิ วิดีโอดงั ช่วงสน้ั ๆ นั่นเอง
รปู แบบการนำเสนอของ TikTok นนั้ มุ่งเนน้ ใหผ้ ูเ้ ลน่ สร้างเนื้อหาด้วยตัวเอง ตัดต่อวิดโี อ ใส่เสียงเพลง
แอนเิ มชั่นและใส่เอฟเฟกต์บนใบหน้า เพิ่มลูกเลน่ ตา่ ง ๆ ให้สนุกสนานด้วยกฎวา่ ทุกอย่างจะต้องใช้เวลาสัน้ ๆ
TikTok จึงกลายเปน็ แพลตฟอร์มยอดนยิ มรวดเรว็ ในหมู่คนรุ่นใหม่ ปัจจุบนั TikTok มีผ้เู ลน่ รายวันท่ัวโลก
ประมาณ 500 ล้านคนใน 155 ประเทศ ผู้ใชส้ ูงสดุ อยู่ใน อนิ เดยี จนี และสหรัฐอเมริกา คลปิ วิดโี อบางเรอื่ ง
มีผู้ติดตามมากกว่า 10 ล้านคน เช่น คลิป Lisa และ Lena ฝาแฝดชาวเยอรมัน มีผู้ติดตาม 31.5 ล้านคน
ในขณะท่ีประเทศไทยมยี อดดาวนโ์ หลดในแต่ละเดือนกว่า 10 ลา้ นครั้ง ถือเปน็ 1 ใน 3 แอปพลเิ คชนั ยอดนยิ ม
TikTok พยายามขยายกลุ่มเป้าหมาย รวมท้ังเพ่ิมเน้ือหาท่เี ปน็ สาระมากขึ้น มีการเปิดตัว #TikTokUni
นำเสนอมิติใหม่ของการเรียนรู้ คลิปของ Alexis Loveraz เด็กหน่มุ วัย 16 ปีจากเมืองนิวยอร์ก ที่ทำคลิป
สอนวชิ าเลขและวิทยาศาสตรผ์ ่าน TikTok กว่า 100 คลิป ทส่ี นั้ เนอ้ื ความกระชับ เข้าใจงา่ ย มีคนตดิ ตาม
มากกวา่ 6 แสนคน ถูกขนานนามวา่ Tutor TikTok กลายเป็นติวเตอร์เนต็ ไอดอลท่ีร้อนแรงท่ีสดุ ในขณะนี้
ขณะท่ีในเมืองไทย มีวิดีโอที่มียอดผู้ติดตามจำนวนมาก เช่น คุณาวุธ จิรัฐติกร (น้องกอล์ฟ) เภสัชกรหนุ่ม
ที่ให้ความรู้แบบง่าย ๆ เกี่ยวกับการกินให้ถูกวิธี เช่น การไม่ควรด่ืมนมกับยาในเวลาเดียวกัน และคณาธิป
สนุ ทรรักษ์ ครลู กู กอลฟ์ ทเี่ สนอศัพท์ภาษาอังกฤษแบบจดจำงา่ ย ๆ
คลิกดู Lisa และ Lena คลิกดู Tutor TikTok คลิกดูเร่อื งทานยากับนม
อยา่ งไรก็ดี TikTok กำลังเผชิญกบั คำท้าทายว่า แอปพลเิ คชนั นี้ได้ตอบโจทย์อะไรใหก้ ับสังคม เพราะ
ถูกวิจารณว์ ่ามีเน้ือหาตนื้ เขินเนน้ ไปทางบันเทงิ และยังมีประเดน็ ที่อาจจะละเมดิ สทิ ธิส่วนบคุ คล โดยเฉพาะ
การเผยแพรค่ ลิปวิดโี อเด็ก รวมทง้ั การทำการตลาดในเชิงรุกทร่ี ุกล้ำความเป็นส่วนตัว จนมขี า่ วว่าสหรัฐอเมริกา
กำลังพจิ ารณาท่ีจะห้ามใช้แอปพลิเคชนั นี้ ขณะที่มีผ้โู ต้แย้งวา่ การปิดก้ันไม่ใหก้ ลุ่มวัยรนุ่ ได้แสดงความคิดเหน็
และความเปน็ ตัวตนผา่ นโซเชียลมเี ดยี ไมใ่ ช่วิธีที่สมควร หากแตก่ ารรับฟัง ความเข้าอกเข้าใจ การชีใ้ หเ้ หน็ ถึง
ความถูกผิด น่าจะเปน็ แนวทางที่เหมาะสมกวา่
TitkTok เป็นโซเชียลมีเดียแอปพลิเคชันที่มผี ู้กล่าวถึงมากที่สุดท่ามกลางการแข่งขนั ทีส่ ูงและพฤติกรรม
ของผเู้ ลน่ ทปี่ รบั เปล่ียนได้ตลอดเวลาในขณะน้ี ถือเป็นเรอื่ งทน่ี ่าตดิ ตามวา่ TikTok จะรักษาความร้อนแรง
ไวไ้ ดน้ านแค่ไหน สิ่งท่ีได้เรียนรจู้ าก TikTok คือ ผใู้ ช้งานต้องการใหก้ ารส่ือสารเปน็ ไปอย่างกระชับ เข้าใจง่าย
ภายใต้วิถีชีวิตแบบใหม่ท่ีนับวันคนเราจะมีสมาธิส้ันข้ึน และใช้เวลาจดจ่ออยู่กับเร่ืองใดเร่ืองหนึ่งเพียง
ช่วั วนิ าทีเท่าน้นั
89
รณดล นุม่ นนท์
29 กรกฎาคม 2563
แหลง่ ท่ีมา:
1/ Positioning Magazine. 2020. ทำไม Tiktok แอปจนี ถึงขนึ้ แท่นเปน็ สตาร์ทอัพมลู ค่าสูงสุดในโลก.
[online] Available at: <https://positioningmag.com/1230502> [Accessed 27 July 2020].
2/ Thumbsup. 2020. Tiktok คืออะไร ? ส่องเทรนดแ์ พลตฟอรม์ ที่มาแรงสุดในปี 2020
Thumbsup. [online] Available at: <https://www.thumbsup.in.th/tiktok-trends-2020>
[Accessed 27 July 2020].
3/ Brand Buffet. 2020. ร้จู กั Zhang Yiming ผูส้ รา้ ง Tiktok แพลตฟอรม์ การเล่าเร่อื งแห่งยคุ |
Brand Buffet. [online] Available at: <https://www.brandbuffet.in.th/2019/12/zhang-yiming-tiktok/>
[Accessed 27 July 2020].
90
พอ่ - สรุ ตั น์ นมุ่ นนท์ : ชีวติ ผมเปน็ อมตะแล้ว
สวสั ดคี รับ
เม่ือวาน วันท่ี 2 สิงหาคม เป็นวันคล้ายวันเกิด 87 ปีของพ่อ และอีก 2 สัปดาห์ก็จะเป็นวันท่ีพ่อ
จากพวกเราไปครบ 9 ปี ทุกอย่างผ่านไปอย่างรวดเร็ว แต่ความทรงจำของผมท่ีมีต่อพ่อยังคงแจ่มชัด
ผมจึงขออนุญาตนำ Weekly Mails ที่เคยเขียนถึงพ่อมาปัดฝุ่นเขียนใหม่ เพื่อเป็นของขวัญวันเกิด
กราบพอ่ ท่เี คารพรัก
พ่อเกิดท่ีบ้านแถบพระราชวังเดิม ตำบลวัดอรุณ อำเภอบางกอกใหญ่ จังหวัดธนบุรี เป็นบ้าน
ของคุณ ทวดหลวงจำนงคร์ าชกจิ (นุ่ม นุ่มนนท์) ผ้สู ืบเช้ือสายมาจากผ้ปู กครองเมืองนนทบุรี บรเิ วณบา้ น
กวา้ งใหญ่ ประกอบด้วย บา้ นอยู่อาศยั ของบรรดาลกู หลานคณุ ทวด แตค่ ณุ ปเู่ สียชวี ติ ตงั้ แตพ่ อ่ ยังเล็กมาก
พอ่ จึงอยใู่ นความดแู ลของคุณย่าและญาติพีน่ ้องมาโดยตลอด
พอ่ เขา้ เรียนชน้ั ประถมทโ่ี รงเรียนอัสสัมชัญบางรกั และเรียนจนจบชั้นมธั ยมปีที่ 8 คุณสลุ ักษณ์ ศิวรักษ์
หรือ ส. ศิวรกั ษ์ เพ่ือนรกั ของพอ่ เขียนถงึ พ่อไว้ว่า “สมยั เรยี นโรงเรยี นอัสสัมชัญ ข้าพเจ้าเคยทำนติ ยสาร
ชื่อยุววิทยา ในวัยนงุ่ ขาสั้น โดยมสี ุรตั น์ ร่วมเขียนด้วย เขาใช้นามปากกาว่า “นายคุทะราด” ซ่ึงมีแววการเป็น
นกั เขยี นมาตั้งแต่ตอนแตกเนือ้ หนุม่ นัน้ แล้ว และเขาคดิ แหวกแนวมาตั้งแตส่ มัยนน้ั พอจบ ม. 6 แล้ว ก็เลือก
ไปเรียนเกษตรท่ีแม่โจ้ ทางเชียงใหม่ หากในสมัย พ.ศ. 2490 เศษ ๆ นั้น แม่โจ้ออกจะพิลึกกึกกือ เกินกว่า
เด็กชาวกรุงจะรับได้ สุรัตน์กเ็ ลยกลับมาเรียน ม. 7 ต่อท่ีอัสสัมชัญ เขาจึงอยู่หลังข้าพเจ้าหนึ่งปีแตเ่ ราก็ยัง
สนิทสนมกัน”
เมอ่ื เรียนจบ ม. 8 พ่อเขา้ เรยี นต่อทีค่ ณะรฐั ศาสตร์ จฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลัย เป็นชาวสงิ ห์ดำรุ่น 7
พรอ้ มกับเรยี นทคี่ ณะวารสารศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ เปน็ นักศึกษารุน่ แรก ซงึ่ สมยั น้นั การเรียน
ควบคู่กันท้ังสองแห่งเปน็ ไปได้ เม่ือพ่อเขา้ รับพระราชทานปรญิ ญาวารสารศาสตร์บัณฑิต ในปี พ.ศ. 2502 นั้น
มีบณั ฑติ สำเรจ็ การศกึ ษาเพียง 2 คนเท่าน้ัน
พ่อเร่มิ เขา้ ทำงานที่หนงั สือพิมพ์ พิมพไ์ ทย มคี รูมาลยั ชูพินิจ หรอื น้อย อนิ ทนนท์ เป็นนกั เขียน
อาวโุ สสูงสุดของทางคา่ ยนัน้ ต่อมา พ่อไดไ้ ปประจำอยทู่ ี่สถานีวทิ ยุ บีบีซี ภาคภาษาไทยในกรุงลอนดอน
ร่วมสมัยกับองค์ตุ๊ หรือ พระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าวิมลฉัตร และที่ราชธานีเมืองผู้ดีน่ีเอง พ่อได้พบกับ
แม่แถมสุข รตั นพนั ธ์ุ ซึ่งกำลังเรยี นปริญญาเอกอยู่ทีม่ หาวทิ ยาลัยลอนดอน (School of Oriental and
African Studies)
เม่ือครบเทอมท่ี บีบีซี พ่อกลับมาเป็นอาจารย์ในแผนกอิสระ
สอ่ื สารมวลชนและการประชาสมั พันธ์ กอ่ นจัดต้งั เป็นคณะนิเทศศาสตร์
ทจี่ ุฬาฯ และย้ายไปสอนที่คณะมนุษยศาสตร์ แผนกส่ือสารมวลชน
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่อยู่ 4 ปี จากนั้น จึงย้ายกลบั มาเกษียณอายรุ าชการ
ทีค่ ณะนเิ ทศศาสตร์ จฬุ าฯ พร้อมกบั ความภมู ิใจทไี่ ดผ้ ลิตลูกศิษย์ท่ีอย่ใู น
แวดวงของส่ือมวลชนจนถงึ ปจั จบุ ัน
91
เนอ่ื งจากพ่อและแมเ่ ป็นอาจารย์สอนหนงั สือ ผมและน้องชายจึงเตบิ โตมาในบรรยากาศของแคมปัส
มหาวิทยาลัย บ้านเต็มไปด้วยหนังสือ เราสองคนจึงรักหนังสือและชอบอ่านหนังสือ ทุกเช้าจะต้องคอย
คนส่งหนงั สือพมิ พบ์ างกอกโพสต์ พยายามแกะอ่านข่าวกีฬา แล้วจงึ คอ่ ยเขยิบไปอ่านข่าวอืน่ ๆ เมื่อพอจะ
อ่านเข้าใจขนึ้ จา
ก
บ้านเราเปน็ ศูนยก์ ลางของญาตพิ นี่ ้อง ลกู หลาน เพื่อนฝูง ลูกศษิ ยแ์ ละบรวิ าร มาพบปะสงั สรรค์
พูดคยุ กนั ไดท้ กุ เรอ่ื ง ถือเปน็ การเพ่มิ สติปัญญาความรอบรู้ใหก้ ับผมและนอ้ งชายในการใช้ชีวติ ในอนาคต
ซ่ึงเป็นโอกาสทองทม่ี คี ่าหาไดย้ ากยิ่ง
พ่อยังชอบขับรถไปตามจังหวัดต่าง ๆ เพ่ือให้ลูก ๆ
ได้เหน็ สภาพชนบทไทย ด้วยรถ Ford Escort สีเขียว 2 ประตู
เปน็ รถคนั เดยี วของครอบครวั ท่ใี ช้มายาวนานกวา่ 40 ปี พอ่
ขับรถช้ามากเพียง 40-50 กโิ ลเมตรต่อชั่วโมง และเสน้ ทางถนน
มีเพียง 2 เลน ต้องขับรถสวนกัน พ่อจึงขบั รถไม่ได้ไกลจากบ้าน
มากนัก ถ้าขับรถจากนครปฐม ไปไม่ถึงราชบุรีท่ีห่างออกไปเพียง 40 กิโลเมตร ก็ต้องรีบกลับกันมาแล้ว
อย่างไรก็ดี ผมกบั นอ้ งจะตืน่ เตน้ มากที่เราไดน้ ง่ั รถไปเทีย่ วตามสถานท่ีต่าง ๆ
พ่อยงั มกี จิ กรรมทำกับข้าวรว่ มกนั ทัง้ ครอบครัวทกุ วันหยุด ดว้ ยการนำ
ตำรากับข้าวที่โปรดปรานมาเปิดดู จำได้แม่นคือตำรา “แม่ครัวหัวป่าก์”
ของท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงศ์ และตำรา “อาหารโปรดคนดัง” ของ
สมาคมนักข่าวหญิง เมนูอาหารท่ีเลือกก็มันจะไม่ซ้ำกนั เพราะพอ่ ชอบลอง
ทำกับข้าวใหม่ ๆ ต้ังแต่ก๋วยเตี๋ยวแบบธรรมดา ๆ ไปจนถึงก๋วยเตี๋ยวแขก
ข้าวผัดกุ้ง ข้าวแกงกะหร่ีไก่ เม่ือพ่อเลือกเมนูอาหารได้แล้ว มักจะพาผม
และนอ้ งชายไปตลาดสดใจกลางเมืองนครปฐม
หิ้วถุงผ้า 2-3 ใบ เพื่อไปเลือกซอ้ื เครื่องปรงุ
จากรา้ นประจำ
ชว่ งหลัง ๆ พ่อเร่ิมหันมาทำ “ขา้ วแช่” อาหารชาวมอญ ลองผิดลองถูก
อยู่นานจนเข้าท่ีใกล้เคียงกับชาววัง สามารถเชิญญาติมิตร และคนคุ้นเคย
มารับประทานกันที่บ้านทุกปี และพ่อยังได้เขียนตำราทำข้าวแช่ใช้ช่ือว่า
“ข้าวแชแ่ ถมสุข”
92
ในสปั ดาห์หนา้ ผมจะเขยี นต่อถึงความเป็นพอ่ จอมวางแผน และการใช้ชีวิตอย่างมีชีวิตชีวาในช่วง
บ้ันปลายชีวิตของท่านแม้ว่าจะมีสารพัดโรคภัยมารมุ เร้า
รณดล นุม่ นนท์
3 สงิ หาคม 2563
แหลง่ ท่ีมา:
1. Weekly mail เร่อื ง คณุ พ่อดีเดน่ ฉบบั วนั ท่ี 7 ธันวาคม 2553
2. Weekly mail เร่อื ง ชำระประวตั คิ ณุ พอ่ ฉบับวันที่ 29 สิงหาคม 2554
3. Weekly mail เรื่อง เสาร์อาทิตยก์ ับคณุ พ่อ ฉบับวนั ท่ี 20 สิงหาคม 2555
4. หนังสือ อยากอยู่ ๑๑๐ ปี เขียนโดย สรุ ัตน์ นุม่ นนท์
93
พ่อ – สรุ ตั น์ นมุ่ นนท:์ ชวี ิตผมเป็นอมตะแลว้ (ตอนจบ)
สวสั ดีครบั
สปั ดาหท์ ีแ่ ล้ว ผมไดเ้ ขียนถึงประวัติของพอ่ สุรัตน์ นมุ่ นนท์ ท่ีผ่านชีวติ การเปน็ ท้งั นกั เขียน นกั วทิ ยุ
ไปจนถึงเป็นอาจารย์ ผลติ ลูกศษิ ยท์ ่ีอยใู่ นแวดวงของส่ือมวลชนจนถึงปัจจบุ นั มาในสปั ดาห์นี้จะเขียนถึงพ่อ
ในฐานะจอมวางแผน และการใช้ชวี ติ อยา่ งมชี วี ิตชีวาในชว่ งบ้นั ปลายชีวิต แม้ว่าจะมีสารพัดโรคภยั มารมุ เร้า
พอ่ วางแผนการศึกษาให้กับลูกอย่างเปน็ ระบบ พยายามสอนให้ลูก อ่านเปน็ ฟังเปน็ คิดเปน็ เขียนเปน็
และพูดเป็น โดยใช้วิธีซึมซับกับชีวิตประจำวันให้เป็นไปตามธรรมชาติ ในช่วงที่ลูกเรียนอยู่ต่างประเทศ
พ่อจะเขียนจดหมายถึงทุกสัปดาห์ และให้ลูกเขียนกลับมาเป็นภาษาอังกฤษ เพราะในสมัยก่อน เราจะใช้
สือ่ สารกนั ทางจดหมายเทา่ นั้น และใช้เวลานานมากกว่าจะมาถึงผู้รับ
หลานชายพ่อท้งั สามคน บอนด์ บิ๊กเฟริ ์น และบิล
ก็ได้รับอานิสงส์จากความเปน็ “จอมวางแผน” ของปู่
ในชว่ งที่อยูใ่ นวัยสิบขวบตน้ ๆ และกำลงั ติดปู่ หลาน ๆ
จะต่ืนเต้นรอคอยวันเวลาที่โรงเรียนปิดเทอมเพ่ือจะได้
ท่องเท่ียวทั่วไทย เที่ยวแต่ละคร้ังใช้เวลาเป็นสัปดาห์
เราไม่ชอบไปกับทัวร์ แต่จะเช่ารถ ข้ึนรถไฟ เครื่องบิน
ตามความสะดวก พ่อวางแผนการเดินทางตลอด ศึกษา
ข้อมูลล่วงหน้าให้รู้จักสถานที่ท่คี วรจะไป รา้ นอาหารที่ไหน
อร่อย โรงแรมท่ีไหนวิวดี ปลอดภยั เม่ือกลับถงึ บา้ น หลาน ๆ กจ็ ะตอ้ งเขียนเลา่ ความสนกุ สนานเพลดิ เพลิน
ไว้เป็นตำนานใหเ้ ลา่ ขานสืบไปว่า คร้งั หนึง่ ไดเ้ คยมากบั ปู่-ยา่ ณ ที่แห่งนี้
สำหรับบอนด์ หลานชายคนโต กำลังเตรียมตัวสอบเข้ามหาวิทยาลัย ปู่เห็นหลานชอบวิชาฟิสิกส์
อยากเป็นวิศวกรเคร่ืองกล พ่อก็ทำหน้าท่ีจอมวางแผนอนาคต สืบเสาะหามหาวิทยาลัย จนสรุปได้ว่า
สถาบันเทคโนโลยีนานาชาตสิ ริ ินธร มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ นา่ สนใจมากท่สี ดุ แล้วจึงเรมิ่ ดรู ายละเอียด
ของสถาบันแห่งนี้ต้ังแต่คร้ังบอนด์ยังเรียนอยู่ ม.5 ดูไปหมดท้ังเรื่องหลักสูตร นักศึกษา อาจารย์ หอพัก
ถึงกับไปดูแคมปัสด้วยตนเองสองครั้ง เสียดายที่พ่อรีบจากไปก่อนท่ีจะมีความสุขกับข่าวบอนด์ได้เรียน
คณะวศิ วกรรมศาสตรต์ ามที่ปใู่ ฝ่ฝนั
เมื่อพ่ออายุย่าง 70 กเ็ ร่ิมมโี รคภยั มารุมเร้า ตอ้ งเข้าผา่ ตดั ทัง้ เล็ก
และใหญ่ นับตัง้ แต่ผ่าตัดต่อมลกู หมาก ผา่ ตัดไสเ้ ล่ือน การผ่าเปล่ียนเสน้ เลือด
หัวใจ รวมทั้ง การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม แต่พ่อยังใจสู้ ใช้ชวี ิตท่ีมีชีวา
อยากอยู่ไปนาน ๆ ถึงกับเขียนเปิดใจไว้ในหนังสือ “อยากอยู่ 110 ปี”
ซ่ึงปิดต้นฉบับได้เพียง 5 วันก่อนจะลาจากไปช่ัวนิรันดร์เมื่อวันท่ี 18
สิงหาคม 2554 ลกู ศิษยค์ ณะนิเทศศาสตรจ์ ุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลัยรุ่น 13
ถึงรุ่น 23 รวม 11 รุ่น ได้ร่วมกันจัดพิมพ์ หนังสือ “อยากอยู่ 110 ปี”
94
ที่พ่อเล่าถึงการเจ็บไข้ได้ป่วย โดยคำนึงถึงคุณูปการของหมอ พยาบาล รวมทั้ง ทุกคนที่ช่วยเหลือเก้ือกูล
ด้วยการแสดงความกตัญญกู ตเวที เปน็ จำนวนหลายพนั เล่ม เพื่อระลึกถึงพระคณุ ของพ่อ
แม่ได้เขียนคำนำไว้ในหนังสือเล่มน้ีว่า “ครอบครัวนุ่มนนท์
ขอขอบคุณทกุ ท่านทท่ี ำให้เข้าใจวา่ ความรกั และความเป็นมติ รตอ่ กัน
มคี วามหมายมากกวา่ อะไรท้ังสิน้ สำหรบั ชีวิตของคนทงั้ หลายทงั้ ปวง
คุณสุรัตน์เอง คงจะพอใจและมีความสุขอย่างยิ่งเม่ือความคิดที่ว่า
“ชีวิตผมเป็นอมตะแล้ว ผมอุทิศร่างกายเพ่ือการศึกษาแพทย์ให้กับ
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ และไม่มีพิธีการใด ๆ ท้ังสิ้นหลังจากชีวิต
ส้ินสุดลง” ได้เปน็ ไปสมดังเจตนารมณท์ กุ ประการ”
สิ่งที่อยใู่ นใจผมมาโดยตลอดคือ พอ่ มีความหวังและความตง้ั ใจ
ท่จี ะเหน็ ลกู เปน็ คนดี คนเก่ง และมคี ณุ ธรรม เมือ่ ผมเรยี นจบปรญิ ญาตรี
พอ่ เขียนจดหมายถึงผมว่า
พ่อครับ แม้พ่อจะไมเ่ คยได้รบั รางวัล “พ่อดเี ดน่ ” ใด ๆ แตส่ ำหรบั ผมและน้องชาย มั่นใจวา่
พ่อเป็นพ่อที่ดีเด่นในใจเราตลอดไป และอยากจะบอกพ่อว่า ไม่ว่าพ่อจะอยู่ในภพใดภูมิใด
“ผมรักพ่อครบั ”
รณดล นมุ่ นนท์
10 สิงหาคม 2563
แหลง่ ที่มา:
1. Weekly mail เรือ่ ง คณุ พ่อดีเด่น ฉบบั วนั ท่ี 7 ธันวาคม 2553
2. Weekly mail เรือ่ ง ชำระประวัติคณุ พ่อ ฉบับวันที่ 29 สิงหาคม 2554
3. Weekly mail เรอ่ื ง เสารอ์ าทติ ยก์ ับคณุ พ่อ ฉบบั วนั ท่ี 20 สงิ หาคม 2555
4. หนังสือ อยากอยู่ ๑๑๐ ปี เขยี นโดย สรุ ัตน์ นุ่มนนท์
95
เรือนจำฮลั เดน: ดัดพฤตกิ รรมแทนกักขัง
สวสั ดีครบั
สารคดี “Inside the World’s Toughest
Prisons” ท่กี ำลงั ฉายอยู่ใน Netflix เป็นสารคดีชดุ
ของ ราฟาเอล โรว์ (Raphael Rowe) ชาวอังกฤษ
ผถู้ กู ศาลพพิ ากษาจำคกุ ตลอดชีวิตในขอ้ หาฆาตกรรม
ที่ตนเองไม่ได้ทำเมื่อปี 1988 ขณะมีอายเุ พียง 19 ปี
เขาใช้ชวี ิตในเรือนจำ 12 ปี ไดต้ อ่ สู้เรยี กรอ้ งความ
ยุติธรรม จนได้รบั อสิ รภาพในฐานะผบู้ ริสทุ ธิ์ในท่ีสดุ
หลังพ้นคกุ ราฟาเอลเขา้ ทำงานเปน็ ผสู้ ื่อขา่ วสารคดีให้กบั สถานวี ทิ ยุ บี.บี.ซี. พาผู้ชมไปเยี่ยมชม
เรือนจำท่ัวโลก เพ่ือค้นหาคำตอบว่า ชีวติ ในทณั ฑสถานที่โหดสดุ ๆ นน้ั มสี ภาพเปน็ อย่างไร
อยา่ งไรก็ตาม สารคดีทีเ่ สนอตอนราฟาเอลไปเยี่ยม
เรอื นจำฮัลเดน (Halden Prison) ประเทศนอร์เวย์ กลับมี
สภาพตรงกันข้ามเพราะมนั ไมไ่ ด้โหดร้าย และหดหูเ่ หมือน
ทคี่ ิดและที่ค้นุ
ราฟาเอลแปลงตัวเป็นนักโทษที่ต้องใช้ชีวิตใน
เรือนจำแหง่ น้ี นานถึง 1 สปั ดาห์ เริ่มด้วยการเดนิ ทางด้วย
รถเก๋งธรรมดาแทนทจ่ี ะเปน็ รถคุมขังนกั โทษมายังเรือนจำฮัลเดนในสภาพถูกสวมกุญแจมือใช้เวลาไมถ่ ึง 2 ช่ัวโมง
จากกรุงฮอสโล ทิวทัศน์สองข้างทางปกคลุมไปด้วยต้นไพน์สูงใหญ่ และเม่ือผ่านตัวเมืองฮัลเดนไปเพียง
ไม่กก่ี โิ ลเมตรจะเห็นป้ายชที้ างไปยงั เรอื นจำ โดยไม่มสี ญั ญาณเตือนผู้ขับรถว่า ให้ระมัดระวังหรอื หา้ มจอดรถ
รับคนขา้ งทาง เหมือนกบั เส้นทางไปเรือนจำประเทศอนื่ ๆ เมอื่ ไปถึงเรือนจำ ราฟาเอลเหน็ วา่ กำแพงเรอื นจำ
สูงเพียง 7 เมตร ไม่มีลวดหนาม ร้ัวไฟฟ้า หรือป้อมยามไว้คอยระแวดระวัง ดูจากภายนอกเหมือนกับเป็น
เขื่อนกั้นน้ำมากกว่า
เมื่อเข้าไปภายในเรือนจำ ผูค้ ุมได้ถอดกุญแจมือพร้อมจับมือทักทาย สร้างความประหลาดใจให้กับ
ราฟาเอลเพราะผู้คุมในเรือนจำทุกแห่งมักจะส่งเสียงดุดัน กอดอกส่ังการให้นักโทษใหม่ปฏิบัติตามเพ่ือให้
นกั โทษใหมเ่ กรงกลัว แต่ที่เรือนจำแห่งนี้ ผู้คุมกลับพูดดว้ ยเสียงสภุ าพใหร้ าฟาเอลเปล่ียนเส้ือผา้ เป็นชุดนกั โทษ
โดยผคู้ ุมใสถ่ ุงมือจนทำให้เขาคดิ วา่ จะมีการตรวจภายในรา่ งกายว่ามีอะไรซ่อนเร้น แต่กลับไมใ่ ช่ ผู้คุมสวมถุงมือ
แคเ่ พอ่ื ปอ้ งกนั ไมใ่ ห้ตดิ เช้ือโรคทผี่ ตู้ อ้ งขังอาจนำเขา้ มา ผู้คุมกลา่ วกับราฟาเอลวา่ “เราไม่มหี น้าท่ีทำโทษคณุ
ในเรอื นจำ พวกเราไมใ่ ชผ่ คู้ ุม แต่เปน็ เจ้าหน้าทผ่ี ดู้ ูแลนกั โทษ การที่คุณอยู่ในเรอื นจำ นั่นคือโทษแล้ว ถ้าคุณ
ตดิ คกุ สบิ ปี และเราทำโทษคุณตลอดสิบปี คิดดูว่า คณุ จะกลายเปน็ คนประเภทไหนเมื่อคุณออกไปส่อู ิสรภาพ”
96
ราฟาเอลรบั รไู้ ดท้ นั ทตี ั้งแตก่ า้ วแรกทเี่ ข้ามาถงึ เรอื นจำแหง่ น้ีว่า เขาไดร้ ับความเคารพในความเปน็ มนุษย์
ต่างกับเรือนจำอ่ืนท่ปี ฏิบัติต่อเขาจนรสู้ ึกอับอายและโกรธแค้น ต่อมา ราฟาเอลถูกพาตัวไปในแดนแรกเข้าเพ่ือให้
เจา้ หน้าท่ไี ดส้ งั เกตและประเมินสภาพจติ ใจ และความพร้อมก่อนถูกสง่ ไปยงั แดนหลกั ของเรือนจำต่อไป
แอนเดรียสเซน ผคู้ ุมหญิงได้พาราฟาเอลไปยังห้องคุมขัง ซึ่งเขาคิดวา่ คงมีสภาพไมต่ า่ งกับเรือนจำทั่วไป
ท่ีลอ้ มรอบไปด้วยกรงเหล็ก สภาพคบั แคบตอ้ งนอนรว่ มกันนักโทษคนอื่น แตเ่ ม่อื ไปถงึ หอ้ งขงั ราฟาเอลแทบ
ไมเ่ ชือ่ สายตาตัวเอง เพราะเปน็ หอ้ งขังเดยี่ ว มเี ตยี งนอนอยา่ งสบาย ห้องนำ้ สว่ นตวั ตเู้ ย็น โทรทศั น์จอแบน
โต๊ะและเกา้ อี้ตวั เล็กให้นง่ั ทำงาน และหนา้ ตา่ งท่ีมองเห็นทวิ ทัศน์ของป่าโดยรอบ สภาพไมผ่ ิดเพ้ียนราวกับ
นอนพกั คา้ งคืนในโรงแรม
แอนเดรียสเซน บอกผู้คุมหญิงมีอยเู่ กือบคร่ึงของผู้คุมท้ังหมด เพราะเรามแี นวคิดว่า เพศหญิงช่วยสร้าง
“ภาวะปกติ” ข้ึนในท่ีคุมขัง “เป็นเร่ืองธรรมดาท่ีต้องมีผู้หญิงอยู่ด้วยในสังคมทุกรูปแบบ นักโทษชายท่ีน่ี
จะตอ้ งปรับตัวยอมรับความจริงในเร่ืองน้ีให้ได้ พวกเขาจะตอ้ งไม่เกรงกลัวพวกเราเพียงเพราะสวมเครื่องแบบ
ผู้คุม แต่ต้องเคารพกันทต่ี ัวบุคคล พวกเราลว้ นมีความเคารพตอ่ เหลา่ นักโทษ และหวังให้พวกเขาก็จะเคารพ
ยำเกรงเราด้วย”2/
เช้าวันรุ่งขนึ้ ราฟาเอลได้ย้ายไปอยแู่ ดนหลักและเมื่อก้าวเขา้ ไปขา้ งในกลับเป็นหอ้ งนงั่ เลน่ พบผูค้ ุม
และนกั โทษจิบกาแฟพูดคุยกันอย่างเปน็ กันเอง ก่อนที่นกั โทษจะแยกย้ายไปทำภารกิจประจำวันในเวลา 8.15 น.
ด้วยการเดินออกจากแดนพักไปยังอาคารเรียนหรือฝึกฝนอบรมวิชาชีพต่าง ๆ โดยไม่มีผู้คุมเดินติดตามไป
ทงั้ นี้ พวกเขาจะทำกิจกรรมนอกห้องขังตลอดวนั กอ่ นจะกลบั เข้านอนในเวลา 20.30 น.
นอกจากที่พักท่ีสะดวกสบาย เรือนจำฮัลเดนยังมี
สงิ่ อำนวยความสะดวกต่าง ๆ อย่างครบครนั ตง้ั แต่ หอ้ งซ้อม
ดนตรี ลวู่ ิ่งออกกำลังกาย สนามกีฬาในร่ม มีบา้ นสองห้องนอน
เพือ่ ใหน้ กั โทษอยู่กบั ครอบครัวขา้ มคืนได้ รวมทั้ง มซี เู ปอร์มาเก็ต
ให้นักโทษได้ซ้ืออาหารและของใช้ท่ีจำเป็นจากเบี้ยเล้ียงท่ีได้รับ
ทกุ สัปดาห์
นอร์เวย์ได้เปล่ียนแนวคิดในการปฏิบัติต่อ
นกั โทษเมอ่ื ช่วงตน้ ทศวรรษ 1990 โดยเลิกแนวทาง
“กกั ขังเพ่ือลงโทษ” ทีม่ ุ่งใช้การจำคกุ เพื่อ “แก้แคน้ ”
หันมาสูแ่ นวทางเนน้ การแก้ไขปรบั เปล่ียนพฤตกิ รรม
97
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
ฉบับรวมเล่ม weekly mail ปี 2563
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search