ฉบับรวมเล่ม weekly mail ปี 2563

ของนกั โทษแทน นอกจากนี้ ยังจำกดั โทษจำคุกสงู สุดไว้ที่ 21 ปี ไม่ว่าจะทำผดิ รา้ ยแรงแคไ่ หน โดยจัดให้มกี าร
กอ่ สรา้ งเรือนจำฮัลเดนมูลคา่ 5,300 ลา้ นบาทเม่ือปี 2010 ออกแบบตวั อาคารสูงเพียง 2 ชนั้ ในรูปแบบอาคาร
วงแหวนเชือ่ มกนั เพ่อื ไม่ให้นกั โทษรสู้ กึ ว่ากำลงั ถูกคมุ ขังอยู่ มุ่งลดความเครียดและส่งเสริมใหค้ นในเรอื นจำ
ได้ใช้ชวี ติ ท่ีกลมกลนื เปน็ หนึ่งเดยี วกับธรรมชาติรอบขา้ ง โดยมคี า่ ใช้จา่ ยเกือบ 4 ล้านบาทตอ่ นกั โทษหนงึ่ คน
ในแตล่ ะปี มุ่งเนน้ ในการฝกึ วิชาชีพและเปลี่ยนพฤติกรรม

ภายใต้การปฏิรูปน้ี จำนวนผู้กระทำผิดซ้ำหลังพ้นโทษไปในระยะเวลา 2 ปี ลดลงเหลือเพียง
รอ้ ยละ 20 เทยี บกบั สถติ ิประเทศอื่นทมี่ ีผู้กระทำผดิ ซำ้ หลงั พน้ โทษสูงถงึ ร้อยละ 50 2/

มาเรีย ผู้คุมหญิงอีกคนหน่งึ กล่าวว่า “เรือนจำมีนโยบายกระตุ้นในเชิงบวกให้ผู้คุมพูดคุยอย่าง
สนิทสนมกับนักโทษและมีความสัมพันธ์ท่ีดีต่อกัน ซ่ึงฉันก็คิดเช่นนั้น และมันเป็นเรื่องสำคัญมาก ฉันคดิ ว่า
หากเราเป็นแบบอย่างทด่ี ีในการปฏบิ ัตติ ัวต่อผู้อืน่ จะสะท้อนว่า พวกเขาควรจะประพฤติตวั อยา่ งไรเม่ือออกไป
ใชช้ ีวิตขา้ งนอกเรอื นจำ เราต้องการทำใหส้ ิ่งแวดล้อมในเรือนจำมคี วามปกตธิ รรมดาเหมือนกบั โลกภายนอก
มากท่สี ดุ เพ่ือช่วยให้พวกเขาสำนกึ ผดิ และเปลีย่ นแปลงพฤตกิ รรมไปในทางที่ดีข้นึ ฉันมคี วามเชื่อวา่ ถ้าคุณ
ปฏบิ ตั ิต่อคนอื่นเย่ียงสตั ว์ คุณกลับจะได้สตั ว์ทีด่ ุรา้ ยยิ่งกว่าเดิม แต่ถา้ คณุ ปฏิบัตติ อ่ คนอน่ื อยา่ งมศี ักด์ิศรีและ
ใหค้ วามเคารพในความเปน็ มนุษย์ แม้ว่าเขาจะเคยเปน็ อาชญากรท่ีโหดเหย้ี มที่สดุ คณุ ก็จะไดม้ นุษย์ท่กี ลับตวั
กลับใจ เคารพตอ่ กฎหมาย และอยู่ร่วมในสงั คมไดอ้ ยา่ งสงบสุข”

รณดล น่มุ นนท์
17 สิงหาคม 2563

แหลง่ ท่ีมา
1/ Jessica Benko, The Racial Humaneness of Norway’s Halden Prison, The New York

Times, March 26, 2005
2/ เรือนจำนอร์เวย์เผยเคล็ดลับเปลี่ยน “อาชญากร” เป็น “เพื่อนบ้านท่ีดี” ของชุมชน

10 กรกฎาคม 2019 Google.com. 2020. Https://Www.Bbc.Com/Thai/International-48929272 -
Google Search. [online] [Accessed 15 August 2020].

98

ฟน้ื อดตี ชมุ ชนบางขุนพรหม

สวัสดีครบั
Weekly Mail ฉบับน้จี ะขอเขยี นถึงสถานที่

ทีค่ ุน้ เคยในชีวติ ประจำวนั น่ันคอื ถนนทา่ เกษม ทีต่ ดิ
ริมร้ัวแบงก์ชาติด้านใต้สะพานพระราม 8 และถนน
วิสุทธิกษัตริย์ (เดิมสะกดว่า ถนนวิสุทธิกระษัตริย์)
ถนนท่ีเช่ือมต่อมาจากส่ีแยกบางขุนพรหมไปจนถึง
ถนนราชดำเนินนอก

ถนนสายน้ี พระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกลา้
เจา้ อยหู่ ัวพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์ สร้างขน้ึ
เพ่ืออุทิศส่วนกุศลให้สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
เจ้าฟ้าจันทรมณฑล กรมหลวงวิสุทธิกษัตริย์
พระขนิษฐาพระองค์เดียวท่ีร่วมพระราชชนนี
(สมเดจ็ พระเทพศิรนิ ทราบรมราชนิ ี) โดยตัดถนน
ต้ังแต่แม่น้ำเจ้าพระยามาบรรจบสี่แยกวงเวียน
ถนนสามเสน ตำบลบางขุนพรหม ซึ่งเปน็ ท่ตี ้ังวังบางขุนพรหมของสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์วรพินิต
พระราชโอรส1/
เปน็ ทกี่ ล่าวขานกันว่า พระเจ้าลูกเธอเจา้ ฟา้ จนั ทรมณฑล ทรงเป็นพระราชธดิ าท่ีรกั ของพระราชชนก
และพระราชชนนีมาก สมเด็จพระเทพศิรนิ ทราบรมราชนิ ีทรงเล้ียงดดู ้วยพระหัตถพ์ ระองค์เอง เวลาเสดจ็ ไปไหน
ก็ทรงอุ้มหรือวางไว้บนพระเพลา หากเวลาเสวยน้ำนมก็จะให้พระพี่เล้ียงบีบจากถันลงถ้วยน้ำชา แล้วทรง
ป้อนด้วยช้อนทองขนาดเล็ก ส่วนพระชนกนาถก็ทรงใกล้ชิดมาก จะทรงเรียกว่า นางหนูลูกรำเพย ชาววัง
ล้วนรกั ใคร่สรรเสรญิ แต่ต่อมาเกิดโรคอหิวาตกโรคระบาดในพระตำหนกั พระองค์ประชวรและสน้ิ พระชนม์
เมอ่ื วนั ท่ี 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2406 โดยมีพระชันษาเพียง 8 ปี

99

แหม่มแอนนา ลีโอโนเวนส์ สตรีชาวอังกฤษ ครูในราชสำนัก บันทึกไว้ว่า “เมื่อทราบข่าวว่า
เจ้าฟ้าหญิงจันทรมณฑลส้ินพระชนม์ ฉันไดไ้ ปเขา้ เฝา้ พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกล้าเจา้ อยู่หัว ทรงเห็นทา่ น
ยกพระหัตถ์ข้ึนปิดพระพักตร์แล้วกันแสงอย่างโทมนัส น้ำพระเนตรไหลนองไม่ขาดสาย ดุจหล่ังออกมาจาก
ดวงพระราชหฤทัยทีเ่ คยเข้มแข็งทรงอำนาจไม่ยอมพ่ายแพแ้ ก่ส่ิงใด.… สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงซบพระพักตร์
ลงกับพระหัตถ์กันแสงโศกเศร้าถึงพระราชธิดา ทรงเอ่ยพระนามของเจ้าฟ้าหญิงอย่างอ่อนโยนราวกับว่า
พระราชธิดาองค์นอ้ ยกำลังประทับอยู่บนพระเพลาเช่นเคย”2/

บรเิ วณถนนวิสุทธกิ ษัตรยิ ์ต่อมามชี ื่อเสียงด้วยการเปน็ สถานที่จัดงานประกวดเทพีสงกรานต์ ที่เริ่มจาก
ผู้คนในชุมชนจัดงานทำบุญในวันสงกรานต์มาตั้งแต่ปี 2478 เร่ิมจัดประกวดนางงาม ตักบาตรสงกรานต์
ในปี 2482 และกลายเปน็ การประกวดเทพีสงกรานต์วิสุทธกิ ษัตรยิ ์จนปจั จบุ นั

ประวัติท่นี ่าสนใจไม่แพ้กันคือ
ถนนทา่ เกษมเคยเปน็ ทตี่ ง้ั ของโรงเรยี น
บรู พาวทิ ยา ทก่ี ่อตงั้ ข้ึนในช่วงหลังการ
เปลย่ี นแปลงการปกครอง 24 มิถุนายน
2475 เป็นโรงเรียนต้นแบบท่ีต้องการ
เปิดโอกาสให้แก่นักเรียนเสนอความ
คดิ เหน็ อยา่ งเปน็ อสิ ระ เพอ่ื ให้นกั เรียน
ได้อ่านเป็นและคิดเป็น พร้อมปลูกฝัง
ความเปน็ ผนู้ ำ รูจ้ ักรักชาติ ศาสนา และ
พระมหากษัตริย3์ /
วิธีการสอน และระเบียบการของโรงเรียนจึงต่างจากโรงเรียนอ่ืน โดยเฉพาะโรงเรียนฝร่ัง ที่มีการ
จัดระเบียบอย่างเคร่งครัด ตามบันทึกของ พ.ต.อ. พุฒ บูรณสมภพ คนร่วมสมัยได้เขียนถึงโรงเรียนน้ีไว้ว่า
“โรงเรียนน้มี ีดหี ลายอยา่ งคือ นักเรียนจะแต่งตัวไปโรงเรียนยงั ไงกไ็ ด้ ขอใหป้ ดิ ร่างกายใหม้ ิดชดิ กพ็ อ นอกนั้น
จะแต่งอะไรก็ได้ท้ังน้ัน นกั เรียนบางคนตดั ผมทรงหลักแจวแบบคนโบราณไปเลยก็มี เปน็ การแสดงเอกลกั ษณ์
ของไทยแทใ้ หป้ ระจกั ษ์ ทีน่ นี่ กั เรยี นแต่ละคนก็แตง่ ตัวไม่เหมือนกนั บางคนแต่งเปน็ เจก๊ บางคนแต่งเปน็ แขก
ตามใจชอบ เป็นปรากฏการณล์ ้ำยุคสมัยน้ันของนักเรยี น…”4/
หนึ่งในระเบยี บการของโรงเรียนได้ระบุไว้วา่ “ครแู ละนักเรียนทกุ คน
มสี ิทธเิ์ ท่ากันในการออกเสียงออกความเห็น หรือจะรอ้ งในสง่ิ ใดที่เหน็ ว่าควรมี
หรอื ไม่ควรมี”
แต่ที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือ ประวัติของพระยาวรวิทย์พิศาล ครูใหญ่
คนแรกของโรงเรียน ทา่ นเป็นหนึ่งใน 5 นกั เรียนไทยทีไ่ ด้รับทุนรฐั บาลไปศกึ ษา
เพิ่มเติม ณ ประเทศอังกฤษเม่ือปี พ.ศ. 2449 ในช่วงรัชสมัยรัชกาลท่ี 5
สำเร็จการศกึ ษาจากวิทยาลัยครูเบอโรโรด ในกรงุ ลอนดอน จนได้ประกาศนียบัตร
วิชาครูในปี พ.ศ. 2454 ก่อนกลับมารับราชการเป็นครู เร่ิมต้นท่ีโรงเรียน

100

มธั ยมพิเศษปทุมคงคาก่อนย้ายไปสอนที่โรงเรยี นเพาะชา่ ง โรงเรยี นหตั ถกรรม และโรงเรยี นเบญจมบพิตร
จนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระยาวรวิทย์พิศาลในปี พ.ศ. 2466 อายุเพียง 33 ปี เป็นพระยา
ท่ีหนุ่มท่ีสุดในสมัยนั้น ในระหว่างรับราชการ ท่านได้รับมอบหมายให้ถวายอักษรแด่พระเจ้าวรวงศ์เธอ
กรมหม่นื นครสวรรคศ์ กั ดพิ ินิต พระโอรสพระองคใ์ หญใ่ นสมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบรพิ ัตรสขุ ุมพนั ธุ์
กรมพระนครสวรรค์วรพินติ เมอ่ื คร้ังเป็นหมอ่ มเจ้าจมุ ภฏพงษบ์ ริพตั ร ที่วังบางขนุ พรหมอกี ดว้ ย

พระยาวรวทิ ยพ์ ศิ าลลาออกจากราชการเมอ่ื อายไุ ด้ 36 ปี หลงั จากนัน้ ไดม้ าเปน็ ครูใหญ่ทโี่ รงเรยี น
บรู พาวิทยา สำหรับผลงานท่ีโดดเดน่ ของท่านคอื การแต่งตำราภาษาองั กฤษหลายสบิ เล่ม เชน่ ภาพ เอ. บ.ี
ชุดภาษาอังกฤษเรียนง่ายและองั กฤษอา่ นออกเร็วทนั ใจ รวมท้ัง หนังสอื รายสปั ดาห์ 2 ชดุ ชดุ ละ 52 เล่ม
ช่ือ “ครอู ังกฤษประจำบา้ น” จงึ ไมแ่ ปลกใจท่ีผคู้ นจะรู้จกั ท่านในฐานะ “ครอู งั กฤษประจำบ้าน”

ประวัติถนนวสิ ุทธิกษัตริยแ์ ละโรงเรยี นบูรพาวิทยาท่ีตั้งอยู่บนถนนทา่ เกษม เป็นเรอ่ื งที่น่าสนใจที่จะ
ช่วยให้เราสามารถโยงใยเร่ืองราวของชุมชนบางขุนพรหมได้ แต่น่าเสียดายที่เราไม่มขี ้อมูลเพียงพอ เช่น
ประวัตขิ องโรงเรียนบูรพาวิทยาทตี่ ้ังขนึ้ ในช่วงเวลาที่การถือสทิ ธิ อสิ รภาพ และสรภี าพ ที่ทุ่มเทเขา้ มาตั้งแต่
เปล่ียนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายน 2475 นั้น ผู้คนให้การตอบรับอย่างไร ใครเป็นเจ้าของโรงเรียน
หลักสูตรการเรียนการสอนเป็นอย่างไร มีนักเรียนมากน้อยแค่ไหน เปิดอยู่นานเท่าไหร่ และยังมีคำถาม
ทำนองนีอ้ กี มาก จึงขอเรยี นเชญิ ท่านผรู้ ไู้ ด้ช่วยฟืน้ อดตี ชุมชนบางขนุ พรหมใหส้ ำหรับคนร่นุ หลังต่อไป

รณดล นุ่มนนท์
24 สิงหาคม 2563

แหลง่ ท่ีมา:
1/ หน่วยวจิ ยั แผนที่และเอกสารประวัตศิ าสตร์ จฬุ าฯ ข้อมลู ราชกิจจานเุ บกษา ทำเนยี บนาม ภาค ๔

มตชิ นออนไลน์ “เจา้ ฟ้าจันทรมณฑล ลูกที่เรารักทสี่ ดุ ของร. ๔”
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=573530416654730&id=300173653990409

2/ วกิ ิพเี ดีย สารานุกรมเสรีสมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศเ์ ธอ เจา้ ฟ้าจนั ทรมณฑล โสภณภควดี
กรมหลวงวิสุทธกิ ระษตั ริย์

3/ เอกสารของพระสังฆราช เรอเน่ แปรร์ อส เกบ็ รกั ษาโดย หอจดหมายเหตอุ ัครสงั ฆมณฑล
https://www.facebook.com/161676814365477/posts/811763042690181/?extid=vi5Do7qhe
au8LC5h&d=n

4/ พ.ต.อ. พุฒ บูรณสมภพ ธารน้อย ฝากข้อความหลงั ไมค์ เขียนระหวา่ งปี พ.ศ. 2526 – 2528
https://www.bloggang.com/m/viewdiary.php?id=4411&month=03-
2012&date=17&group=3&gblog=5

101

พระฝรงั่ : ผอู้ ุทิศชีวติ บนผืนแผ่นดินไทย

สวัสดีครบั
“พระฝร่ัง!” กอบกุล สารถีคู่กายอุทานดังล่ันเมื่อเห็น

พระเทพพัชรญาณมุนี หรือท่ีรูจ้ กั กนั ในนามพระอาจารย์ชยสาโร
มาบรรยายธรรมที่แบงก์ชาติเมื่อวันท่ี 25 สิงหาคม 2563
เพราะไม่คิดว่าจะมีชาวต่างชาตศิ รัทธาในพระพุทธศาสนาถงึ กับ
บวชเป็นพระ แต่ท่ีแปลกใจมากไปกว่าน้ันคือ พระอาจารย์
ชยสาโร เป็นศิษย์หลวงพ่อชา สุภัทโท พระวิปัสสนาจารย์
แหง่ วัดหนองป่าพง ท่ีชาวพุทธทุกคนต้องรู้จัก พระอาจารย์
บวชมา 40 พรรษาแล้ว ถือได้วา่ เป็นผแู้ ตกฉานในพระพุทธศาสนา
สามารถถ่ายทอดความลึกซึ้งทางธรรมเปน็ ภาษาไทยได้สละสลวย
และเขา้ ใจง่าย
แมเ่ ลา่ ให้ฟงั ว่าได้เคยพบกบั ทา่ นที่จังหวดั อุบลราชธานี
เมื่อ 30 ปีก่อน รู้สึกประทับใจในความสนใจของท่านต่อวิชา
ประวตั ิศาสตร์ พร้อมคำถามท่ลี ึกซ้งึ แสดงใหเ้ ห็นถึงการไตร่ตรอง
มาเปน็ อยา่ งดี ก่อนจบการสนทนาด้วยคำถามท่ีว่า “ทำไมเวลา
คนอยู่กัน 2 คน จึงบอกว่า 2 ต่อ 2 แทนท่ีจะเป็น 1 ต่อ 1”
และน่คี ือที่มาของการแนะนำตวั ของผมเมื่อเขา้ ไปกราบไหว้ทา่ น
ท่หี อ้ งรบั รองแบงก์ชาติ ซึง่ ท่านยงั ถามวา่ “ไดค้ ำตอบหรือยัง”
ผมจึงตอบกลับไปว่า “ยังค้นหาคำตอบอยู่เช่นเดียวกับการค้นหาความสุข” สร้างบรรยากาศก่อนเริ่มการ
บรรยายธรรมของท่านต่อพนักงานแบงก์ชาติทนี่ งั่ ฟังกันเต็มห้องประชุม
พระอาจารย์เร่ิมเล่าชีวิตในช่วงวัยเด็กว่า เป็นคนสุขภาพไม่ดี ไม่ค่อยได้ไปโรงเรียน แต่ชอบ
อา่ นหนังสือมากต้ังแต่อายุ 7-8 ขวบ จึงเป็นคนขี้สงสัยไมค่ ่อยเชื่ออะไรง่าย ๆ เช่น ไม่เช่ือวา่ คนเราต้องมีศาสนา
นอกจากนี้ ยังเป็นคนชอบต้ังคำถาม ทำไมต้องเรยี นหนังสือ ทำไมต้องทำงาน ทำไมต้องมเี งิน เม่ือไปโรงเรียน
ก็เป็นนกั เรียนท่ชี ่างคน้ คว้า ไดอ้ า่ นหนังสือมากมาย จนกระท่ัง พบคำสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจา้
จึงเกดิ ความเล่ือมใสศรทั ธา สนใจการฝกึ จติ และศึกษาหาความรทู้ างพุทธศาสนาตั้งแตอ่ ยูใ่ นวัยรุ่น

เม่ืออายุ 17 ปี ก็ตดั สินใจออกเดินทางหาประสบการณ์
และหาคำตอบเพ่ือเป็นสัจธรรมของชีวิต โดยใช้ชีวิต
ส่วนใหญ่อยู่ในประเทศอนิ เดีย ปากสี ถาน และอหิ รา่ น
ชว่ งแรก ๆ ใช้เงนิ เพียงวันละ 1 ดอลลาร์ ตอ่ มาเงินหมด
จึงอาศยั ความเมตตาจากคนในพน้ื ท่ี และโบกรถไปยัง
จุดมุ่งหมายต่าง ๆ เรียกได้ว่าผจญภัยแบบไม่ทราบ

102

ชะตาชวี ติ ข้างหนา้ แม้กระท่ังทำพาสปอรต์ หาย จนไดม้ ีโอกาสไปนงั่ สมาธิกบั ฤาษใี นประเทศอนิ เดีย ศกึ ษา
และปฏิบัตธิ รรมกับฤาษีท่านน้ันในห้องแคบ ๆ เพียง 3 คณู 3 เมตรเป็นเวลากวา่ 3 เดือน จนรับรู้ถึงหนทาง
ที่ตอ้ งการ

เมื่อกลับมาประเทศอังกฤษ ได้พบและเร่ิมปฏิบัติธรรมกับอาจารย์สุเมโธ (พระราชสุเมธาจารย์)
พระชาวต่างชาติรูปแรกที่เป็นลูกศิษย์หลวงพ่อชา สุภัทโท (พระโพธิญาณเถร) ในปี 2521 ถือศีล 10
เป็นเวลา 1 พรรษา แล้วจึงเดินทางมายังประเทศไทย พร้อมเข้าพิธีบรรพชาท่ีวัดหนองป่าพง จังหวัด
อบุ ลราชธานี โดยมีหลวงพ่อชา สุภัทโท เปน็ พระอปุ ัชฌาย์ในปี 2522 ซึ่งเป็นเร่ืองไม่ง่ายนักสำหรับชาวต่างชาติ
เพราะต้องนุ่งขาวห่มขาวและบวชเป็นเณรก่อน รวมทั้ง ต้องเรียนทั้งภาษาบาลีและภาษาไทยไปพร้อมกัน
แต่ด้วยความมุมานะตั้งใจศกึ ษาและปฏบิ ัติธรรมอย่างจริงจัง ทำให้ทา่ นสามารถเรียนรแู้ ก่นของพระพุทธศาสนา
อย่างลึกซึ้ง นำมาสู่การถ่ายทอดความคิดให้พวกเราได้เข้าใจได้โดยง่าย ล่าสุดท่านได้รับโปรดเกล้าฯ
พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้แปลงสัญชาติเป็นไทยเป็นกรณีพิเศษ เม่ือวันท่ี 9 มีนาคม 2563
และได้รับพระราชทานสมณศักดิ์พัดยศเป็นพระเทพพัชรญาณมุนี พระราชาคณะช้ันเทพ เม่ือวันที่
17 กรกฎาคม 2563

หัวใจของการแสดงธรรมของพระอาจารย์คือ
เงื่อนไขของการสร้างสุขทางใจ โดยกล่าวว่า ต้องให้เวลา
กับตัวเอง มองดา้ นใน ศึกษาตัวเองใหเ้ ปน็ อยู่กับตัวเองใหเ้ ป็น
การขาดเหตุ ขาดผล ความคิดขัดแยง้ เป็นเหยื่อของอารมณ์
ทำใหไ้ มร่ จู้ กั ตัวเอง ในชีวิตมีสิ่งท้าทายมากมาย แตส่ ิ่งทสี่ ำคญั
คือ กิเลส กิเลสคือความเศร้าหมองของจิตใจ หรือความ
ผิดปกติทเ่ี กิดข้นึ ในเม่ือเราไม่เหน็ โลกตามความเป็นจริง กเิ ลส
เกดิ ขึน้ ตลอดเวลา เมื่อตาเห็นรปู หไู ดย้ นิ จมกู ได้กลิน่ ล้ินได้
รส เม่ือขาดสติ ขาดปัญญากิเลสเกิดข้ึนได้ทันที ผลคือ
ความทกุ ข์
เงอื่ นไขสำคญั วา่ เราจะสุขหรือทุกข์อยู่ท่วี า่ จิตใจของเราตกเปน็ ทาสของกเิ ลส หรือด้วยสติหรือปัญญา
เช่น จิตใจเราจินตนาการไปถึงการจะได้ไปเทีย่ ว ซ่ึงนา่ จะมีความสุข แต่หากเกิดคดิ น้อยใจ โกรธกบั คนรอบขา้ ง
ความสุขน้ันจะหายไปทันที ทัง้ ๆ ที่ทกุ อยา่ งพรอ้ ม ในทำนองเดียวกนั หากเราอย่ใู นภาวะท่ไี มน่ ่ามีความสุข
ทุกอย่างดูแย่ไปหมด แต่ถ้าจิตใจร่มเย็นภายใน ความรู้สึกว่ามีความสุขจะเกิดข้ึนได้อย่างไม่น่าเช่ือ น่ีคือ
ธรรมะพ้นื ฐาน โดยไม่จำเป็นต้องทำสมาธิภาวนา เปน็ เพียงเร่ืองการสังเกต ศกึ ษาจากประสบการณ์ตนเอง
นา่ พอใจ ไม่นา่ พอใจ สนใจศึกษา เก็บข้อมลู จากประสบการณต์ รง การทำหนา้ ท่ีในปัจจุบันและอยกู่ ับปจั จุบนั
อยา่ งมีสติ มีปญั ญา ในชีวติ ประจำวนั เรามีสงิ่ ทตี่ ้องรบั ผิดชอบ คือป้องกันไม่ให้เกดิ กิเลสข้ึนในใจ

103

ท่านกล่าวว่า “หลวงพ่อชาท่านเปรียบเทียบสติ
กับน้ำทห่ี ยดลงมาจากกอ๊ กน้ำ ทา่ นบอกวา่ เราทำสติแรก ๆ
สติจะเกิดยาก เกิดสติเพียงครู่เดียว จิตก็เผลอ เม่ือได้สติ
กลับมาใหม่ คร่เู ดียวก็หาย เหมอื นนำ้ ที่หยดลงมาจากก๊อกนำ้
ทีละหยด ทีละหยด ถ้าทำสติได้มากข้ึนกเ็ หมือนกับหยดน้ำ
ท่ีหยดลงมาถขี่ ้นึ และถ้าทำสตใิ ห้มากจนเป็นสมาธิ เหมือนกบั
หยดนำ้ ท่ีกลายเป็นกระแสนำ้ สติเปน็ กระแสเรียกว่า สมาธิ”

ในตอนท้ายของการเทศนา มีคำถามโดยขอให้
พระอาจารย์สรุปย่อคำสอนของพระพุทธเจา้ เป็นประโยคเดียว
ท่านตอบว่า “อาตมาคงไมก่ ล้าสรุป เพราะขนาด
พระพุทธเจา้ ยงั สรปุ ไว้ 2 คำ คือ ทกุ ข์ และการดับทกุ ข์”

ตลอดเวลากวา่ 90 นาที ผู้ฟังคงจะไดข้ ้อคดิ และความรู้เก่ียวกับการฝึกจิต และวิธีปฏิบัติตนใหจ้ ดั การ
กับกิเลส เพราะภาษาท่ีพระอาจารยเ์ ทศนเ์ รยี บงา่ ย แต่ในทางปฏิบตั จิ ริงคดิ วา่ คงต้องใชเ้ วลาและความอดทน
อดกล้ัน โดยเฉพาะในสภาวะแวดล้อมซบั ซ้อนท่ีพวกเรากำลงั เผชิญอยู่

รณดล นุ่มนนท์
31 สิงหาคม 2563

แหล่งที่มา
- https://www.facebook.com/521248004701789/photos/%E0%B8%84%E0%B8%B3%E0

%B8%AA%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AD
%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B8
%8A%E0%B8%A2%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%A0%E0
%B8%B4%E0%B8%81%E0%B8%82%E0%B8%B8/1100253230134594/

- https://th-
th.facebook.com/jayasaro.panyaprateep.org/posts/1780872722021406?comment_tracking=%7
B%22tn%22%3A%22O%22%7D

104

พนี่ ิรทุ : จากเสน้ ทางรถไฟสู่ 35 ปใี นรวั้ แบงกช์ าติ

สวสั ดคี รับ
เท่ยี งวนั นี้ (8 กันยายน 2563) แบงกช์ าตจิ ะจัดงานอำลาให้กบั บคุ ลากรท่ีจะเกษียณอายุ ซง่ึ ถือเปน็

ประเพณีทที่ ำกันมาทุกปี ปนี ม้ี ีผ้เู กษียณอายุทั้งหมด 116 คน เปน็ พนกั งานที่มอี ายุงานใน ธปท. 40 ปีขนึ้ ไป
ถงึ 7 คน ผมมีโอกาสไดร้ ว่ มทำงานกับหลายท่าน จงึ รู้สกึ ใจหาย โดยเฉพาะพ่ี ๆ ในสายกำกบั สถาบันการเงิน
ท่ีจะเกษียณถึง 13 คน และหน่ึงในนั้นคือ พ่ีนิรุท ลิ้มมณี ซ่ึงได้มีโอกาสร่วมงานด้วยเมื่อผมเข้าไปทำงาน
ในสายกำกับสถาบันการเงนิ เมื่อปี 2542

เช้าวันศกุ รท์ ี่ผ่านมา ผมถอื โอกาสชวนพ่ีนิรทุ มานงั่ คุยกันแบบสบาย ๆ ท่ีหอ้ ง Common Room
ชั้น 1 พ่ีนิรุทเร่ิมต้นเล่าให้ฟังว่า เกิดท่ีราชบุรี พ่อเป็นนายช่างรถไฟ มีพ่ีสาว 2 คนและน้องสาว 1 คน
เป็นลูกชายคนเดียว พ่อแม่จึงรักและห่วงใยเป็นพิเศษ สมัยเด็กอาศัยเล่นอยู่บริเวณสถานีรถไฟ ขึ้นไปเล่น
บนหัวรถจักรไอน้ำทต่ี ้องเอาขอนไม้มาเผาเพื่อใชไ้ อนำ้ ขับเคลอ่ื นขบวนรถ รวมท้ัง อาศัยข้ีเถา้ ร้อนท่โี กยออกจาก
รถหัวจักรมากองไว้บนพ้ืนดินเพ่ือต้มไข่จนสุก และด้วยหน้าที่การงานของพ่อ ทำให้ครอบครัวต้องย้ายไป
ประจำตามสถานีรถไฟจังหวัดตา่ ง ๆ เม่ือยา้ ยมาอยู่ท่ลี ำปาง พีน่ ริ ุทได้เขา้ เรยี นทีโ่ รงเรยี นอัสสัมชัญลำปาง
ต่อมา พ่อต้องย้ายไปประจำท่ีสถานีรถไฟจังหวัดอุตรดิตถ์ พ่อจึงฝากให้อาศัยอยู่กับเพื่อนสนิท เพราะ
ต้องการใหล้ กู ชายได้เรยี นจนจบชนั้ มัธยมศึกษาปีท่ี 3 ทโ่ี รงเรยี นนี้

พ่นี ริ ุทกล่าวอยา่ งภูมใิ จวา่ ตนเองเป็นคนเรียนหนังสือเก่ง
สลับกันสอบได้ท่ี 1 ที่ 2 กบั เพื่อน หากสอบได้ท่ี 1 ทางโรงเรยี น
จะมพี ิธีมอบเกียรตบิ ัตรพร้อมทุนการศึกษา ทำให้เปน็ ทรี่ จู้ ักกัน
ท้ังโรงเรยี นและยังได้ชว่ ยผอ่ นภาระคา่ เล่าเรียนใหก้ ับครอบครวั
ไดบ้ ้าง และสำหรบั นกั เรียนต่างจงั หวดั น้นั ความใฝ่ฝันอนั สูงสดุ
คอื การสอบเขา้ เรียนโรงเรียนเตรียมอุดมศกึ ษา ซ่ึงพนี่ ริ ทุ สามารถ
สอบเข้าได้ พ่อดีใจมากถึงกับทำเร่ืองขอย้ายเข้ามาประจำท่ี
สถานกี รงุ เทพฯ เพื่อใหค้ รอบครวั ไดม้ าอยู่ด้วยกัน

105

เมื่อเรียนจบ ม.ศ. 5 พ่ีนิรุทสอบเข้าเรียนต่อที่คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์ ตามทีต่ นเองเลือกได้ พรอ้ มทั้งสารภาพวา่ ท่ีเลอื กเรียนคณะน้ีกเ็ พราะตอ้ งการเรียนในสาขาวิชา
ทีม่ ีงานทำทันทีเม่ือเรียนจบ ทง้ั ๆ ที่ไม่รูจ้ กั มาก่อนว่า วิชาบัญชีหนา้ ตาเปน็ อย่างไร เพราะเปน็ นกั เรยี นสาย
วทิ ยาศาสตร์ เมื่อมาเปน็ นักศึกษากลายเป็นนักกิจกรรมตัวยงของมหาวทิ ยาลัย รัก “มหาวทิ ยาลัย” มากกว่า
รัก “เรยี น” ผลการเรียนจึงไม่สู้ดนี ัก แม้กระทง่ั สอบวิชาบญั ชีซ่ึงเปน็ วิชาบังคบั ยังเกือบเอาตวั ไมร่ อด โชคดี
ที่ลงเรยี นวิชาภาษาองั กฤษที่ตนเองถนัดและได้เกรด A ถงึ 8 ตัว ช่วยพยุงเกรดเรียนจนจบได้เมื่อปี 2526

ก่อนเรียนจบ แบงก์ชาติมาจัดสอบเพื่อคัดเลือกบรรจุเป็นพนักงานถึงมหาวิทยาลัย ในสมัยน้ัน
แบงกช์ าตไิ มไ่ ด้กำหนดเกรดการเรยี นขั้นตำ่ พี่นิรุทจึงมีสิทธิสมัครสอบด้วย และแม้ไม่ได้รจู้ ักบทบาทหนา้ ท่ี
แบงก์ชาติมากนกั แต่นงั่ รถเมลผ์ ่านทกุ ๆ วนั ทำใหค้ ดิ วา่ เป็นสถานท่ที ่ีน่าทำงาน ผลสอบปรากฏวา่ ติดเปน็
ตัวสำรองลำดับท่ี 25 ลำดับสุดท้ายพอดี จึงยังมีโอกาสได้รับบรรจุหากถูกเรียกตัวภายในระยะเวลา 2 ปี
แต่ก็ไม่คาดหวังอะไร ไปทำงานบริษัทขายรถยนต์ที่จังหวัดลพบุรี เกิดไปสนิทกับลูกชายเจ้าของบริษัท
เท่ียวเล่นกันสนุกสนาน เรียกว่าไปไหนไปกัน ตระเวนร้านอาหารในเมืองจนรู้จักแทบทุกร้าน ท้ายสุด
แม่ต้องขอร้องให้กลับมาทำงานท่ีกรุงเทพฯ โดยทำงานอยู่ไม่ถึงปี ก่อนแบงก์ชาติเรียกเข้าทำงานท่ี
สว่ นตรวจสอบธนาคารพาณิชย์ 2 ฝ่ายกำกับและตรวจสอบธนาคารพาณชิ ย์ เม่ือปี 2528 ได้ทำงานสมกับ
ทต่ี นเองรอคอย

ในยุคสมัยนั้น การเป็นผตู้ รวจสอบธนาคารพาณิชย์
ต้องลงมาทำงานแบบคลุกฝุ่น ทำงานแบบใหร้ ู้จริง สัมผัสได้
เริ่มต้นด้วยการทำ “trend” เอาหัวบัญชีสำคัญ ๆ ของ
สถาบันการเงินและฐานะของลกู หน้ีของปีกอ่ น ๆ ที่เกบ็ ไว้
ท่ีหอบรรณารักษ์มาต่อยอดกัน สมัยก่อนทุกอย่างยังทำ
ดว้ ยมอื จนเปน็ ท่ีมาของคำว่า “บญั ชีนอกการด์ ” เพราะ
ยอดดอกเบ้ยี ท่ีคงค้างไม่ได้ถูกบันทกึ ไวใ้ นการด์ นนั่ เอง

การตรวจสอบภาคสนามที่ถือเป็นไฮไลท์คือ
การเข้าไปตรวจสอบสาขาธนาคารพาณิชย์ในต่างจังหวัด
โดยจะมีหัวหน้าสายพาผู้ตรวจสอบกว่า 10 คนเขา้ ตรวจสอบสาขาธนาคารพาณชิ ย์ทุกแห่งในจังหวดั ที่เขา้
ตรวจสอบ ผู้ตรวจสอบมีแต่ผู้ชายเพื่อความคล่องตัว การตรวจสอบจะเร่ิมต้นด้วยการแยกเข้าไปตรวจ
ความครบถ้วนของเงนิ สดท่เี ก็บไวท้ ่ีแคชเชียร์ของทกุ สาขาพร้อมกันทุกแหง่ เพื่อไม่ให้ไหวตัวทนั จากนั้น
จึงมารวมตัวกนั ตรวจสอบทีละสาขา โดยมุ่งเน้นในเรือ่ งคณุ ภาพของลกู หน้ี

พีน่ ริ ุทจำได้แม่นว่า วันแรกท่ีเขา้ ไปตรวจเงนิ สดท่ีสาขาธนาคาร ทงั้ พนี่ ริ ทุ และแคชเชียรต์ า่ งเหงอ่ื ตก
ทง้ั คู่ เพราะเปน็ มือใหมห่ ดั ขับ ในขณะท่ีแคชเชียรก์ ไ็ มเ่ คยถูกตรวจสอบเชน่ นี้มาก่อน ตา่ งคนต่างนง่ั ล้นุ ว่า
เงินสดที่นับตรงตามที่รายงานส้ินวันหรือไม่ มีอยู่คร้ังหน่ึงไปนับเงินสดท่ีสาขาแห่งหน่ึงพบว่าเงินหายไป
10 บาท แคชเชียร์รบี สารภาพว่า นำไปซื้อหมปู ้ิงเป็นอาหารเช้า มีหลักฐานอยทู่ ่ีหนา้ โตะ๊ ตรงหนา้ ท่นี บั เงนิ สด
นน่ั เอง จงึ ไดแ้ ตก่ ำชบั ตักเตือน

106

เม่ือส้ินสดุ การตรวจสอบในแตล่ ะรอบ ซงึ่ ใช้เวลาประมาณ 2 สปั ดาห์ ทมี ตรวจสอบจะรบี เดินทาง
กลับกรงุ เทพฯ เพราะในบางครัง้ พบข้อสังเกตท่เี ก่ียวขอ้ งกับการทจุ ริตภายในสาขา มีอย่คู รงั้ หน่ึง ระหวา่ ง
บ่งึ รถกลบั กรุงเทพฯ กระจกข้างรถเกดิ แตกเสียงดงั เปรี้ยง จนคนท่ีหลับอยใู่ นรถสะดุ้งตื่นนกึ วา่ ถูกลอบยงิ
กลบั กลายเปน็ วา่ ก้อนหินกระเด็นขึน้ มาโดนกระจกรถจนรา้ วแตก

ในสัปดาหห์ น้า พีน่ ริ ุทจะมาเลา่ ต่อถึง “เอ๊ะ!” คุณสมบตั เิ บ้ืองตน้ ของการเป็นผตู้ รวจสอบ พรอ้ ม
เสน้ ทางอาชพี ทแ่ี ปรผันจากอาชพี ผู้ตรวจสอบธนาคารพาณชิ ย์มาเป็น “ผู้ใหญ”่ ดแู ลฐานข้อมลู ก่อนมาสู่
การเป็น “ผพู้ ่งึ พา” ของคนในสายออกบัตรธนาคาร
รณดล นุม่ นนท์
8 กันยายน 2563

107

พน่ี ิรุท: จากเส้นทางรถไฟสู่ 35 ปีในรว้ั แบงกช์ าติ (ตอนจบ)

สวัสดคี รบั
งานเลย้ี งขอบคุณพ่ี ๆ ทจ่ี ะเกษยี ณอายเุ ม่ือเท่ยี งวันท่ี 8 กนั ยายน ผ่านไปดว้ ยบรรยากาศชน่ื มน่ื

พี่ ๆ ต่างแตง่ ชุดสวยหล่อขนึ้ เวทรี ับของทีร่ ะลึกจากผู้วา่ การฯ พร้อมถา่ ยรูปร่วมกบั เพ่ือน ๆ และนอ้ ง ๆ
สรา้ งความประทับใจและความทรงจำดี ๆ สมกับคำกล่าวว่า “วนั วานท่พี ากเพียร วันนจี้ งึ ภาคภูมิ”

Weekly Mail ฉบับท่ีแลว้ ผมได้เขยี นถงึ ประวตั ิของพน่ี ิรทุ ลมิ้ มณี “ชีวติ จากครอบครวั ชา่ งรถไฟ
ส่รู วั้ แบงกช์ าติ” หน่ึงใน 116 คนของพนกั งานทีจ่ ะเกษียณอายุ ในสปั ดาหน์ ้ี จะขอเขียนตอ่ ถึงชว่ งทีพ่ ี่นริ ุท
เป็นผู้ตรวจสอบที่ต้องรู้จัก “เอ๊ะ!” โดยมีถึง 2 เหตุการณ์ท่ีเกิดจากการ “เอ๊ะ!” จนเกิดการขยายผล
การตรวจสอบในเชิงลึก

เหตุการณ์แรก จากการเข้าไปตรวจสอบที่สำนักงานใหญ่ของธนาคารพาณิชย์แห่งหน่ึง พบว่า
มีช่อื บญั ชีกระแสรายวันทค่ี ล้ายคลงึ กันหลายบัญชี เพราะเร่ิมต้นชื่อของแบรนด์เคร่อื งด่ืมยี่ห้อหนึ่งเหมือนกัน
ตามดว้ ยชอื่ บุคคลธรรมดาตอ่ ทา้ ย ทำให้เกิดความสงสัย เป็นท่ีมาของการตรวจสอบทางเดินบญั ชีในเชิงลึก
พบว่า ทุกเชา้ จะมเี งนิ เขา้ ในบัญชีแรกและโอนไปบญั ชที ี่สองต่อไปเร่ือย ๆ จนไปจบที่บญั ชีสุดทา้ ยก่อนถอน
ออกสิน้ วนั และเปน็ เชน่ นใี้ นทกุ วนั แสดงให้เห็นถงึ ความพยายามที่จะทำให้บญั ชีทัง้ หมดมีความเคล่ือนไหว
แสดงเงินเข้าออกทุกวันท่ีอาจใช้เป็นช่องทางในการฟอกเงิน เป็นท่ีมาของการสั่งการให้ปิดบัญชีเหล่าน้ี
ทงั้ หมด

เหตกุ ารณท์ สี่ อง เกิดขึ้นจากเข้าไปตรวจสอบธนาคารพาณชิ ย์สาขาเยาวราชแห่งหนึ่ง ในสมัยนนั้
ยังอนุญาตให้มีการเปิดบัญชีในนามแฝง พบว่า มีบัญชีออมทรัพย์ที่เปิดในนาม “ทาทายัง” ด้วยความ
สงสัยว่า ทำไมนักร้องระดับชาติจึงมาเปิดบัญชีในสาขาเล็ก ๆ แห่งน้ี แถมใช้ชื่อท่ีคนรู้จักกันท้ังประเทศ
แทนช่ือนามสกุลจริง เมื่อตรวจสอบความเคล่ือนไหวของบัญชีน้ีถึงกับผงะ เน่ืองจากพบว่า มีธุรกรรม
โอนเงนิ ไปทธ่ี นาคารในเมืองปาดงั เบซาร์เปน็ จำนวนมากทุกสน้ิ วัน สอบสวนจนพบวา่ เก่ียวโยงกับขบวนการ
ลกั ลอบขนทองเถ่ือนจากประเทศเพอ่ื นบ้าน จึงส่งเรอื่ งไปให้สำนักงานภาคใตด้ ำเนนิ การตรวจสอบในเชิงลึก
ตอ่ ไป

108

พนี่ ริ ุททำงานอยู่สายกำกบั สถาบันการเงนิ เป็นเวลา 14 ปี (พ.ศ. 2528-2542) ก่อนสอบได้เปน็
ผ้บู ริหารทีม ฝ่ายการตา่ งประเทศในปี 2542 ทำหนา้ ทว่ี เิ คราะห์ธุรกจิ เงนิ ตราตา่ งประเทศ โดยนำรายงาน
ท่ีเรียกว่า “รายงาน ธต.” รายงานธุรกรรมต่างประเทศท่ีธนาคารพาณิชย์มาวิเคราะห์ พ่ีนิรุทเล่าว่า
การสอบเป็นผ้บู ริหารทีมคร้งั น้นั เป็นคร้งั แรกท่ใี ห้พนกั งานระดบั 5 อาวโุ ส ไดส้ มัครสอบกันท้ังแบงกช์ าติ
และให้คนท่ีสอบได้อันดับแรกมสี ทิ ธเิ ลือกตำแหน่งผูบ้ ริหารทมี ท่ีว่างก่อน ไลเ่ รียงลงมา พอมาถึงคิวเลือก
ของพน่ี ิรทุ โชคดที ตี่ ำแหน่งฝา่ ยต่างประเทศซง่ึ เป็นงานท่ตี นเองคนุ้ เคยจากประสบการณ์ตรวจธรุ กรรม
เงนิ ต่างประเทศยงั ไม่มีคนเลือก

ทำงานในตำแหน่งดังกล่าวได้ไม่ถึง 1 ปี ผู้ว่าการ ม.ร.ว จัตุมงคล โสณกุล เห็นว่า การท่ีให้
สถาบันการเงินนำส่งรายงานข้อมูลมาท่ีแบงก์ชาติ และให้มา key เข้าระบบเป็นการสร้างภาระให้กับ
ทั้งสองฝ่าย ควรมีการจัดสง่ กันแบบ C to C (computer to computer) จึงไดต้ ั้ง “ฝ่ายฐานขอ้ มลู ” ขึน้
เพือ่ ให้มีการพัฒนาระบบการจดั ส่งข้อมูลในลักษณะดังกล่าว โดยพ่นี ิรุทได้รบั มอบหมายให้มาช่วยงานน้ี
เริ่มตน้ ด้วยการรวบรวมข้อมูลทสี่ ถาบนั การเงินจัดสง่ มาใหแ้ บงก์ชาตทิ ้ังในดา้ นกำกับตรวจสอบและด้าน
ธรุ กรรมเงินตราตา่ งประเทศ พบว่า มีข้อมูลทั้งหมดรวมกนั 19 แฟ้มใหญ่ ๆ ท่ีกองโตสูงทว่ มหัว จนไม่สงสัย
วา่ ทำไมคนแบงกช์ าติถึงใชแ้ ปน้ คอมพิวเตอรไ์ ดอ้ ย่างคลอ่ งแคล่ว เพราะกว่าจะ key ข้อมูลเขา้ ระบบได้
ทั้งหมด น้วิ ทอี่ ยูบ่ นแป้นคงพิมพส์ ัมผสั เปน็ ระวงิ

พ่ีนิรุทต้องใช้เวลาในการเดินสาย โน้มนา้ วสถาบันการเงินว่า การส่งข้อมูลในลักษณะ C to C
จะเป็นประโยชน์อย่างไร เพราะทุกแหง่ ต้องมกี ารลงทุนท้ังดา้ นงบประมาณและบุคลากรค่อนข้างมาก แต่
ทา้ ยที่สดุ สถาบนั การเงนิ ทกุ แหง่ เหน็ ประโยชน์ในระยะยาว เพราะจะทำให้การทำงานมปี ระสทิ ธิผลมากขนึ้
ลดงานท่ีซ้ำซ้อน ใช้บุคลากรน้อยลง และท่ีสำคัญ ได้รับข้อมูลในภาพรวมกลับไป ธนาคารพาณิชย์
ต่างประเทศหลายแห่งถึงกับลงทุนเปิดโรงแรมให้พนักงานของตนเองไปจัดทำระบบให้แล้วเสร็จภายใน
2 สัปดาห์ จนในที่สุด ระบบการส่งข้อมูลในลักษณะ C to C ทั้งระบบแล้วเสร็จภายในเวลา 1 ปีคร่ึง
เปน็ รายงานทีจ่ ดั สง่ ผา่ นระบบฐานข้อมลู ของสถาบันการเงินแตล่ ะแห่งมายงั แบงกช์ าติ ที่พวกเราร้จู กั กัน
ในรปู ของรายงาน FM และรายงาน FI ในปจั จุบัน

พ่นี ิรุททำงานในสายบริหารข้อมูล (เปล่ียนช่อื จากสายฐานขอ้ มูล) อยู่ 13 ปี (2543-2556) ได้
เลื่อนตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการในปี 2556 แต่ที่สร้างความประหลาดใจคือการย้ายไปดำรงตำแหน่ง
ท่ีฝ่ายทรัพยากรบุคคล สายออกบัตรธนาคาร พี่นิรุททราบในภายหลังว่า ผู้ใหญ่เห็นว่าเป็นคนใจเย็น
ยมิ้ งา่ ย น่าจะไปช่วยดแู ลบคุ ลากรท่โี รงพมิ พ์ธนบัตรได้ดี ซึ่งพีน่ ิรทุ สารภาพวา่ เรมิ่ แรกไมร่ ู้จักคนโรงพิมพ์
สักคนเดียว แต่ด้วยความที่เป็นคนมนุษยสัมพันธ์ดี เร่ิมต้นด้วยการทักทาย พูดคุยกับเพ่ือนพนักงาน
อย่างเป็นกันเอง พร้อมส่งอีเมลพิมพ์ข้อความอวยพรวันเกิดให้พนักงานทั้งหมด 606 คน ด้วยตัวเอง
จนเริ่มเป็นทไี่ วว้ างใจของพนักงานมาขอคำปรกึ ษาปรับทุกขส์ ขุ สารพัดเร่อื ง ท้ังเรือ่ งปัญหาชีวิต ปญั หา
การเงนิ จนชือ่ ของพน่ี ริ ุทได้กลายเปน็ ท่กี ล่าวขานในฐานะ “ผ้พู ่ึงพายามยาก”

109

พี่นิรุทได้กลับมาทำงานที่สายกำกับสถาบันการเงินอีกครง้ั หน่ึงในปี 2562 ในฐานะผู้ทรงคุณวุฒิ
ชว่ ยผลกั ดนั งานกำกับตรวจสอบสหกรณอ์ อมทรพั ย์ พรอ้ มยกร่างกฎกระทรวงทง้ั หมด 13 ฉบับ เพื่อป้องกนั
และลดความเส่ียงของระบบสหกรณอ์ อมทรัพย์ ซึ่งพน่ี ิรทุ ได้ฝากใหพ้ วกเราช่วยสานงานต่อให้แลว้ เสร็จ

พ่ีนิรุทได้กล่าวฝากพวกเราในตอนท้ายว่า “อยู่แบงก์เน่ีย คนมาแล้วก็ไป แต่แบงก์ยังอยู่ ให้คิดว่า
เราไมไ่ ดท้ ำเพื่อนายคนน้ันคนนี้หรอก เราทำเพื่อแบงก์ และทำทุกวนั ใหด้ ีท่ีสดุ เพื่อท่ีว่า สน้ิ เดอื น รับเงินเดอื น
เราจะได้ไม่อายแบงก์ เพราะเราทำให้แบงก์ได้เต็มท่ีแล้ว แค่นัน้ ก็พอ คือถึงแม้แบงก์จะไม่มีตัวตน แต่ทุกคน
ถือเป็นฟันเฟือง เราคิดแบบน้ีภาพรวมองค์กรจะดีข้ึนเอง ไม่ว่าอยู่ตรงไหน ไม่ว่าเป็นฟันเฟืองเล็กหรือใหญ่
ก็สำคัญทั้งน้นั ถา้ ทำทุกวนั ให้ดีทส่ี ุด เราจะไมม่ ีเรอ่ื งอะไรท่ีเสียใจ ผมยดึ ม่นั ตลอดวา่ เรามีหน้าที่ทำงานใหด้ ีท่สี ุด
เม่ือถึงเวลาสง่ิ ดี ๆ ในชีวิตก็จะมาหาเราเอง”

ชีวิตในแบงกช์ าตกิ วา่ 35 ปี 8 เดอื น บนเสน้ ทางอาชีพจากการเป็นผูต้ รวจสอบ แปรผันเปน็ ผ้ดู แู ล
ฐานข้อมูล จนกลายมาเป็นที่พึ่งพาของคน ถือได้ว่าเป็น “วันวานท่ีพากเพียร วันนี้จึงภาคภูมิ” อย่าง
สมบูรณ์แบบ นับจากนี้ พีน่ ริ ุทจะได้ใช้ชีวิตวัยเกษียณอย่างที่ตั้งใจไว้ ตั้งหน้าตั้งตารอให้โรค COVID-19
สาบสูญจากโลกน้ี เพื่อเดินทางท่องเท่ียวโดยเฉพาะประเทศสวิสเซอรแ์ ลนด์ทีไ่ ปมาแล้วถึง 8 คร้ัง พร้อม ๆ กับ
เฝ้าติดตามความสำเร็จของลูกชายคนเล็กท่ีเป็นทันตแพทย์ และเมื่อพี่นิรุทเกษียณ ผมคงไม่มีโอกาสได้แวะ
ทกั ทายเม่อื พเ่ี ดินสวนออกไปใสบ่ าตรในชว่ งเชา้ เหมอื นเช่นเคย

รณดล นุม่ นนท์
14 กนั ยายน 2563

110

หมายเหตุ
สบื เนือ่ งมาจาก Weekly Mail เร่อื ง ฟ้นื อดตี ชุมชนบางขุนพรหม เมอื่ วันท่ี 24 สิงหาคม 2563

ได้มีผใู้ ห้ความเหน็ ว่า ถนนวิสทุ ธกิ ษัตรยิ ์และถนนท่าเกษม นา่ จะเปน็ ถนนสายเดียวกัน เพราะจากหลกั ฐาน
ลายพระหัตถ์พระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี ประทานสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์ฯ พระราชโอรส
ทกี่ ำลังทรงศกึ ษาอยใู่ นประเทศเยอรมัน ชีแ้ จงเรอ่ื งเนื้อท่ีวงั บางขุนพรหมว่า “…ทศิ ใตต้ ิดถนนวสิ ุทธกิ ษตั รยิ ์…
ยาวตามถนนวิสุทธิกษัตริย์ต่อไป ตกลำแม่น้ำเจ้าพระยา….” และอีกฉบับหน่ึงความว่า “…ให้สร้าง
ห้องแถวแถบท่ีติดถนนวิสุทธิกษัตริย์ ซ่ึงยาวลงไปสู่แม่น้ำเจ้าพระยา ให้คนเช่าเก็บดอกเบ้ียไปพลาง ๆ”
สำหรับเรื่องทเี่ ปล่ียนชื่อไปเป็น ถนนท่าเกษม เพราะเหตใุ ดและเม่ือไหร่น้นั กเ็ ป็นเรื่องที่จะศกึ ษากนั ต่อไป

111

เดวดิ ฟอสเตอร:์ ผูเ้ กดิ มาเปน็ นกั ปัน้ ดนิ ใหเ้ ป็นดาว

สวสั ดีครบั

เมือ่ เอ่ยชือ่ เดวิด ฟอสเตอร์ (David Foster) คนในโลกดนตรีจะรู้จักชาวแคนาดาวยั 71 ปี ผู้นด้ี ี
ในฐานะนักดนตรี นักแต่งเพลงแห่งศตวรรษ เจ้าของค่ายเพลง ผู้ประพันธ์เพลงให้กับนักร้องยอดนิยม
หลายสิบคน เช่น บาร์บรา สไตรแซนด์ วิตนีย์ ฮิวสตนั ไมเคลิ แจ็กสัน มาดอนนา่ ไมเคลิ บูเบล

อย่างไรก็ตาม คุณสมบัติท่ีเย่ียมยอดของฟอสเตอร์คือ การป้ันนักร้องให้มีช่ือเสียงดังกระฉ่อน
ทวั่ โลกด้วยวิธีการท่ีเป็นพรสวรรคเ์ ฉพาะตัวไม่เหมือนใคร

ในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายนปี 1998 จอช โกรแบน (Josh Groban) หนุ่มวัย 17 ปี ที่กำลัง
ศึกษาอยู่ในโรงเรียน Los Angeles County High School for the Arts เพราะใจรักการแสดงและ
การร้องเพลงแนวเสียงแบรโิ ทน ได้รับโทรศัพท์โดยไม่คาดคิดจากเดวิด ฟอสเตอร์ ว่า “บ่ายสามโมงวันน้ี
คุณว่างไหม ผมอยากจะให้มาช่วยซ้อมร้องเพลง Prayer คู่กับเซลีน ดิออน (Celine Dion) เพลงน้ี
ผมแต่งขึ้นเอง” ตอนแรกโกรแบนคดิ ว่า คงมีใครมาล้อเล่น ไม่นึกว่าจะเป็นฟอสเตอร์ตัวจริง ขณะท่ีตัวเอง
ก็ไม่คิดว่าจะร้องเพลงน้ีได้ เพราะคีย์ของเพลงสูงมาก เรียกว่าต้องใส่กางเกงคับต้ิวถึงจะร้องเสียงสูง
อย่างนั้นได้ จึงตอบปฏิเสธไปว่า “ผมไม่ว่างเพราะมีการบ้านต้องทำ” หลังจากวางหูโทรศัพท์ โกรแบน
ได้คุยกับพ่อแม่ ท้ังสองหันมาถามว่า “ลูกแน่ใจแล้วนะท่ีจะปล่อยโอกาสทองให้หลุดลอยไป” โชคดีท่ี
ฟอสเตอร์โทรฯ กลับมาอีกครั้งและพูดว่า “ครั้งนี้ผมไมไ่ ด้โทรฯ มาขอร้องให้คุณมาช่วยซ้อมร้องเพลงนะ
ผมขอยำ้ ว่าคณุ ต้องมาร้อง ผมแนใ่ จวา่ คุณรอ้ งเพลงนไ้ี ด้ เพราะผมไม่มที างเลอื กที่จะคิดเปน็ อย่างอื่น”1/

โกรแบนเดนิ ทางไปสถานที่ซอ้ มตามนดั เขาขึ้นไปบนเวทีท่ีเตม็ ไปด้วยแสงสีเสียง เม่ือถึงเวลาท่จี ะ
รอ้ งเพลงคู่กับดอิ อน ปรากฏวา่ มอื ท่ถี ือเน้อื เพลงสน่ั เปน็ เจ้าเข้า จนดิออนตอ้ งกุมมอื เขาไวพ้ ร้อมกับบอกว่า
“คณุ ทำได้ คุณทำได้” และเม่ือเห็นฟอสเตอร์ถึงกับขึ้นมาเล่นเปียโนด้วยตัวเอง โกรแบนก็สามารถเรียกความ
เชือ่ มัน่ กลับคืนมา เขารอ้ งเพลงคูก่ บั ดิออนไดอ้ ย่างไพเราะ และนี่คือจุดเริ่มต้นของโกรแบนในฐานะนักรอ้ ง
เสยี งแบริโทนผูโ้ ด่งดังสะทา้ นโลก อลั บั้ม “Closer” พร้อมเพลง You Raise Me Up ทีฟ่ อสเตอรน์ ำมา
เรียบเรยี งใหม่ใหโ้ กรแบนกลายเปน็ เพลงอนั ดบั 1 Top Hit ในปี 2004

ฟอสเตอร์เล่าย้อนระลกึ ถึงเหตุการณ์ครงั้ น้ันวา่ เมื่อทราบวา่ อันเดรอา โบเชลลี (Andrea Bocelli)
คู่ร้องตัวจริงของดิออนไม่สามารถเดินทางมาซ้อมร้องเพลงน้ีได้ทันงานแสดง Grammy Award เขารีบ
โทรศัพท์ไปหา เซท ริกส์ เพื่อนสนิทซ่ึงเป็นครูสอนร้องเพลงให้ช่วยเสาะหานักร้องท่ีมีเสียงร้องเหมือน
โปลเชลี เม่ือได้รับคำตอบว่า มนี กั ร้องเสียงแบบนร้ี าวหา้ หรอื สิบคน ฟอสเตอร์ จึงขอให้ริกสส์ ง่ เทปเสียงร้อง
ของนกั ร้องเหลา่ นั้นมาให้ ปรากฏว่าเสยี งร้อง 3 คนแรกแยม่ าก ถึงเข้าข้ันเลวรา้ ย จนมาถงึ เสยี งร้องของ
โกรแบน ฟอสเตอร์แทบไมเ่ ชื่อหูตวั เองพร้อมอทุ านวา่ “คนนแี่ หละคอื ดาวจรสั แสง”

หากคิดว่าการที่ฟอสเตอร์ปลุกปั้นให้ จอช โกรแบน กลายเป็นนักร้องยอดนิยมเป็นเรื่องของ
ความบังเอญิ ก็ลองมาฟังเร่อื งราวของวงชิคาโก (The Chicago) และ เซลีน ดอิ อน ดูบา้ ง

112

วงชิคาโกกำลังอยู่ในช่วงขาลงในช่วงปี 80s เพราะเพลงไม่ได้รับการตอบรับจากแฟนเพลง
เหมือนยุคแรก ๆ พวกเขาจึงตัดสินใจขอให้ฟอสเตอร์ ซ่ึงขณะน้ัน เพ่ิงหันเหอาชีพเป็นโปรดิวเซอร์
มาช่วยงาน ทนั ทที ่ีฟอสเตอรเ์ ขา้ มารับงาน เขาตัดสนิ ใจไม่เลอื กเพลงท่ีคนในวงชคิ าโกแต่งมาไวใ้ นอัลบั้ม
ท่ีออกใหมแ่ ม้แต่เพลงเดยี ว พร้อมกับพูดอย่างทา้ ทายว่า “เพลงทพ่ี วกคุณแตง่ ห่วยแตก ไม่มีนำ้ ยาแล้ว
รู้ไหมว่าพวกคุณกำลังหลงทาง ถ้าพวกคุณต้องการกลับมาโด่งดังอีก ผมจะแต่งเพลงท่ีไม่เหมือน
เสียงเพลงใด ๆ เลยบนโลกใบนใ้ี ห้พวกคณุ เอง” และน่คี ือที่มาของเพลง Hard to say I’m sorry ที่ติด
top hit รวมท้งั อีกหลายเพลงทีค่ ุ้นหูพวกเรา

โรเบิร์ต แลมม์ (Robert Lamm) นักร้องและผู้เล่นคีย์บอร์ดของวงชิคาโกบอกกับทุกคน
ในเวลาต่อมาว่า “ตอนแรกพวกเราโกรธมาก ฟอสเตอร์ดูหยิ่งยโส เอาแต่ใจตัวเอง ไม่ได้เคยคิดว่า
พวกเรามปี ระสบการณ์มากกว่าเขา แต่เม่อื ได้ทำงานร่วมกัน พวกเราได้เหน็ ความเปน็ อัจฉรยิ ะในการ
แตง่ เพลง รวมทั้งความมงุ่ มั่นให้แตล่ ะเพลงมีความสมบูรณ์แบบ พวกเราจึงเช่ือฟงั และคล้อยตาม”

เดวิด ฟอสเตอร์ กบั รางวัล Grammy ทเ่ี ขาไดร้ บั ถงึ 16 ครง้ั

คลิกฟัง จอช โกรแบนและเซลีน ดอิ อน คลกิ ฟัง The Chicago
ในเพลง Prayer ในเพลง Hard to Say I’m Sorry

113

ในกรณีการป้ันใหเ้ ซลนี ดิออน เป็นดาวรุ่งกเ็ ช่นกัน ฟอสเตอร์ทราบมาก่อนว่า เธอมีเสียงยอดเยี่ยม
และเริ่มเป็นท่ีรู้จักของแฟนเพลง เขาตัดสินใจบนิ ไปเมืองมอนทรีออล ประเทศแคนาดา และขับรถไปอีก
กว่า 100 ไมล์ ท่ามกลางสายฝนตลอดทาง เพียงเพ่ือไปฟังดิออนร้องเพลงในงานคอนเสิร์ตกลางแจ้ง
ดิออนเล่าว่า “คืนน้ันฝนตก บรรยากาศย่ำแย่มาก ฉันต้องร้องเพลงอยู่ภายในเต็นท์ และแทบไม่เช่ือ
สายตาตวั เองเม่อื เหน็ ตัวเปน็ ๆ ของฟอสเตอร์”

ส่วนฟอสเตอร์เล่าว่า “หลังจากที่คอนเสิร์ตจบ ผมรีบวิ่งไปแนะนำตัว พร้อมบอกกับเธอว่า
“ผมเช่ือมัน่ วา่ แฟนเพลงหลายร้อยล้านคนจะต้องชน่ื ชอบเสยี งของคณุ ” นับจากน้ันมา ดอิ อนไดเ้ ริ่มงาน
กับฟอสเตอร์และหัดร้องเพลงภาษาอังกฤษนอกเหนือจากเพลงภาษาฝร่ังเศส อัลบ้ัมเพลง Unison
ในภาคภาษาอังกฤษทีโ่ ด่งดังในช่วงปี 1990 สร้างให้ชื่อเซลีน ดิออนกลายเป็นนกั ร้องยอดนิยมไปท่ัวทุกมุมโลก

ดิออนพูดถึงฟอสเตอร์ด้วยความช่ืนชมว่า “เขามีวิธีโน้มน้าวศิลปินให้ทำตามท่ีเขาต้องการ
เขาใชท้ ั้งไม้อ่อนและไม้แข็งอย่างชาญฉลาด ขณะที่ชมนกั ร้อง เขาก็บอกว่า “เอาใหม่อกี รอบ เอาใหม่อีกรอบ”
วิธที ่ผี ลกั ดันศลิ ปนิ แบบนไี้ มใ่ ชเ่ รอ่ื งง่าย แต่เขามเี ทคนิคอะไรท่ีไมร่ ไู้ ด้ ทำใหศ้ ิลปินต้องเชอื่ ฟงั ”

จอช โกรแบน วงชิคาโก และเซลนี ดอิ อน เปน็ เพียงสามตัวอยา่ งของนักรอ้ งที่ฟอสเตอร์ได้ปน้ั ขน้ึ
ในชว่ งเวลา 45 ปีท่ีเขาอยใู่ นวงการนี้2/

ฟอสเตอร์ยอมรับว่า “ในช่วงเปน็ โปรดวิ เซอรใ์ หม่ ๆ ผมมีความเช่ือมั่นในตัวเองสูงไป ชอบส่ังการ
ให้คนนั้นทำอย่างนี้อย่างนั้น ตามความเชื่อของตัวเอง แต่นานวันเข้า ผมไดเ้ รียนรู้ว่า ผมไม่ควรพยายาม
ทำใหท้ ุกอยา่ ง “ยอดเยยี่ ม” อยา่ งท่ีใจคาดหวงั เพราะมันจะทำลายความรัก ความไวใ้ จ และความเคารพ
ในความเป็นมนษุ ยด์ ้วยกันไปหมดสน้ิ ผมต้องเป็นมนษุ ย์ท่ีดใี ห้ได้ กอ่ นทีจ่ ะเปน็ นักดนตรที ดี่ ี”

และน่คี ือเรือ่ งราวของเดวิด ฟอสเตอร์ ที่ยังทำงานอย่างหนักในฐานะแมวมองปลุกปัน้ ศิลปนิ หนา้ ใหม่
ข้นึ มาในวงการ เพื่อใหน้ กั ร้องเหลา่ น้ันได้ยนื อยู่ดว้ ยความเช่ือม่ันในความสามารถของตนเอง

รณดล นมุ่ นนท์
21 กันยายน 2563

แหล่งท่ีมา:
1/ เดวิด ฟอสเตอร์: เบื้องหลงั สุดยอดเพลงฮิต สารคดบี น Netflix 2019 Netflix.com. 2020.

David Foster: Off The Record | Netflix. [online] Available at:
<https://www.netflix.com/th/title/81214083> [Accessed 19 September 2020]

2/ David Foster. 2020. Biography - David Foster. [online]
Available at: <https://davidfoster.com/story/> [Accessed 19 September 2020].

114

Weekly Mail สัปดาหพ์ ิเศษ

สวัสดคี รับ
12 ปีท่ีเขียน Weekly Mail ผมจะส่งถึงผู้อ่านทุกสัปดาห์ในเช้าวันแรกของวันทำการ

แตส่ ปั ดาหน์ ี้ถือเปน็ สปั ดาห์พิเศษ จงึ จะขอส่งในวันพุธท่ี 30 กันยายน นะครับ

รณดล นุ่มนนท์
28 กันยายน 2563

115

ผวู้ า่ วริ ไท “นาย” และ “เพอ่ื นบ้าน” ผู้สร้างรอยยม้ิ

สวัสดีครบั

2 ปที ีแ่ ล้ว ผมได้ยา้ ยข้ึนไปทำงานกบั เพ่ือนร่วมงาน
ซงึ่ อยู่มาก่อนบนชัน้ 5 ห้องทำงานของเราอยู่ตรงข้ามกัน
เรียกว่า ถ้าเปิดประตูพร้อมกันจะเกิดการประจันหน้า
แบบหลบไม่ทนั เพอื่ นร่วมงานคนนพ้ี ิเศษกวา่ ใคร เพราะ
ท่านคือ ผู้ว่าวิรไท สันติประภพ หลายคนทักท้วงผมว่า
“แน่ใจหรือทจ่ี ะย้ายไปทำงานใกล้นาย” ลึก ๆ อยากบอกว่า
“ไมย่ า้ ยกด็ ี แต่ไม่มีทางเลอื ก”

ที่จริงผมได้ทำงานกับผู้ว่าวิรไทตั้งแต่เม่ือท่านรับตำแหน่งในเดือนตุลาคมปี 2558 แต่เมื่อได้
มาทำงานใกล้ชิดกนั มากข้นึ ผมได้ประจกั ษแ์ กใ่ จถึงความเป็นเอกบุรุษทโี่ ดดเดน่ ไมเ่ หมือนใครของท่าน

ความโดดเดน่ เรื่องแรกคือ “ความจำที่เป็นเลิศ” ถือเป็นพรสวรรค์ท่ีหลายคนพากนั อจิ ฉา เพราะท่าน
สามารถจดจำช่ือพนักงานได้ทุกคน (รวมชื่อเล่น) นับต้ังแต่ท่านได้พบครั้งแรก เหตุการณ์ล่าสุดคือ
ตอนไปเยี่ยมผปู้ ระกอบการในพน้ื ท่ภี เู กต็ เมื่อปลายเดือนสิงหาคมท่ีผา่ นมา ท่านสามารถบอกเรอ่ื งราวของ
โรงแรมท่ีรถผ่านไปได้ทุกแห่ง รู้ว่าใครเป็นเจ้าของ แต่ละโรงแรมมีลักษณะอย่างไร เช่น สภาพห้องพัก
ตดิ ชายหาดหรือไม่ จนคนที่นั่งรถมาดว้ ยทง่ึ ในความสามารถ และยังหาคำตอบไม่ไดว้ ่า นอกจากเร่ืองงาน
ที่จำได้ทุกเรอ่ื งแล้ว ทา่ นเอาเซลล์สมองส่วนไหนมาจดจำสารพดั สารพันเร่ืองเหลา่ นไี้ ด้

เรื่องท่ีสองเป็นเรื่อง “โสตประสาทการรับฟัง” ผมสังเกตไดว้ ่า แม้ว่าจะเปน็ เพียงเสียงกระซิบไกล ๆ
หมื่นลี้ ทา่ นยังสามารถจับคลื่นเสยี งนั้นได้ มีอยคู่ รงั้ หน่ึง ผู้ประชุมทีน่ งั่ อยไู่ กลสดุ กระซิบออกความเหน็ กัน
ผวู้ ่าวริ ไทยังเปิดเสยี งออกไมค์ตอบชีแ้ จง เพราะฉะนั้น คนทพ่ี ูดคยุ กระซิบกนั ไมต่ อ้ งกังวลครบั ท่านไดย้ ิน
ทั้งหมด

เรื่องท่ีสามคือ “การรู้จกั ผคู้ นท่ัวจักรวาล” ผมเองเคยลำพองใจว่า เราก็ร้จู ักคนมาก แต่เม่ือเทียบกบั
ผู้ว่าวิรไท คนท่ีผมร้จู ักเป็นแค่ “กองร้อย” แต่ท่านร้จู ักเป็น “กองพัน” หรืออาจจะเป็น “กองหมืน่ กองแสน”
เพราะรู้จักท่ัวไปหมด ท้ังนักวิชาการ นักเอ็นจีโอ นักสื่อสารมวลชน คนไอที นายธนาคาร คนบันเทิง
พระสงฆ์องค์เจ้า ไม่นับรวมเจ้าของร้านกาแฟเล็ก ๆ ที่เชียงใหม่ เรียกว่า อยากทราบประวัติของใคร
ไม่ต้องเสียเวลาไปคน้ ใน Google ถามผ้วู า่ วริ ไทจะได้คำตอบรวดเรว็ และแม่นยำกว่า

เร่ืองที่สี่คือ “ความใส่ใจในทุกรายละเอียด” ท่านดูบันทึกทุกบรรทัด อ่านเอกสารแนบทุกแผ่น
บางคร้ังและบ่อยครั้งจะพบข้อผิดพลาด แม้พวกเราสอบทานมาแล้วไม่รู้กี่รอบ นอกจากนี้ ผู้ว่าวิรไท
ยังให้แนวทางและข้อสังเกตที่ทำให้งานของเราครอบคลุมรอบด้านขึ้น กล่าวได้ว่าท่านให้ความสำคัญ
กับทกุ เร่ือง แม้กระทัง่ รายการอาหารท่ใี หบ้ รกิ ารในสโมสรในชว่ งล็อกดาวน์

ข้อโดดเดน่ สุดท้ายคือ “การรู้จัก เข้าใจ และเข้าถึงงาน” ไม่ว่างานน้นั จะสลบั ซับซ้อนมากน้อย
แค่ไหน แสดงใหเ้ ห็นถึงความใส่ใจ และให้เวลาศึกษาอย่างถ่องแท้ เป็นแรงกระตนุ้ ให้พวกเราตอ้ งศึกษา

116

และติดตามสิ่งทเ่ี ปล่ยี นแปลงรอบตัวตลอดเวลา มีอยูค่ รั้งหนึ่ง ทา่ นกลา่ วถึง “Indian Stack” ท่ีพวกเรา
ต้องรบี ไปคน้ ควา้ จนพบว่าเป็นเร่ืองของระบบการเก็บข้อมูล ซึ่งตอนแรกนึกคิดไปถึงวรรณะของชาวอนิ เดีย

อยา่ งไรก็ดี หากถามวา่ มเี รอ่ื งใดท่ผี มเห็นการเปลย่ี นแปลงของทา่ นมากที่สดุ ในช่วงดำรงตำแหน่ง
ผู้ว่าการ คงจะหนีไม่พ้นในเรื่องทกั ษะการร้องเพลง เพราะจำไดว้ ่า เม่ือทา่ นต้องทำหน้าที่นักรอ้ งกิตติมศกั ด์ิ
เปิดงาน BOT Press Trip ที่สำนักงานภาคเหนือเม่ือปลายปี 2560 ท่านขึ้นไปร้องเพลงเมืองเหนือ
“พี่สาวครับ” ของจรัล มโนเพ็ชร ด้วยน้ำเสียงเนิบนาบน่าเอ็นดูที่ทุกคนต่างลุ้น ก่อนกระโดดลงเวที
พร้อมเอ่ยปากว่า “โอ๊ย! เพลงร้องยาก ให้สวดมนต์ง่ายกว่าเยอะ”1/ แต่เชื่อหรือไม่ 2 ปีผ่านไป ในงาน
Press Trip ทส่ี ำนักงานภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนือในปี 2562 ปรากฏวา่ ทา่ นไปฝกึ ร้องเพลงมาจากทีไ่ หน
ไม่ทราบ ร้องไป 7 เพลง เพลงทรี่ ้องก็มีความหมายดี ๆ ทั้งนั้น เช่น เพลงรักคุณเท่าฟ้า เพลงขอให้เหมือนเดิม
เรียกได้ว่า นักร้องสมัครเลน่ อยา่ งพวกเราตอ้ งเขินไปเลย2/

เม่ือท่านบอกพวกเราว่า ตัดสินใจ
จะไม่ขอเป็นผู้ว่าการอีกสมัยหน่ึง ผมนั่งอึ้ง
ไปพักใหญ่ เพราะอดใจหายไมไ่ ด้ท่จี ะไม่ได้เห็น
“เพ่ือนบ้าน” ทา่ นนเ้ี หมือนเชน่ เคย แต่เขา้ ใจ
เหตุผลของท่าน ท่ีต้องการไปดูแลคณุ พ่อคณุ แม่
แต่ผมเชื่อม่ันว่า ไม่ว่าจะอยู่ในตำแหน่งไหน
และทีใ่ ด ผูว้ า่ วริ ไทจะสามารถทำคุณประโยชน์
ให้กับประเทศชาติได้อีกมาก และขอบอกว่า
เป็นความโชคดีของผมท่ีได้มีโอกาสทำงานใกล้ชิดกับท่าน เป็นทั้ง “นาย” และ “เพอ่ื นบ้าน” ร่วมฟลอร์
เดียวกัน ผมจะจดจำประสบการณท์ ป่ี ระทับใจและจะมีรอยยม้ิ ทกุ ครั้งที่คิดถึงเวลาท่ีได้ร่วมทำงานกับผูว้ ่าวริ ไท
สันติประภพตลอดระยะเวลา 5 ปีที่ผา่ นมา ขอบคุณครับ

117

รณดล นมุ่ นนท์
30 กนั ยายน 2563
แหลง่ ที่มา

1/ ทีมข่าวการเงนิ โพสต์ทูเดย์ ครวญเพลง โพสต์ทเู ดย์ 27 กนั ยายน 2560
2/ แมงมุม การเงินการธนาคาร 28 กุมภาพันธ์ 2562

118

ภาพเหมอื นผ้วู ่าการ

สวสั ดคี รบั
ผมจำได้ว่าวันแรกท่ีได้มีโอกาสเข้ามา

ภายในบริเวณอาคารสำนักงานใหญ่แบงก์ชาติ
(ปัจจุบันคืออาคาร 2) เพื่อมาสอบสัมภาษณ์
ชิงทุนต่อยอดในปี 2529 ได้ขึ้นไปท่ีช้ัน 4
บริเวณห้องทำงานผู้บริหาร เดินผ่านห้องโถง
กว้างใหญ่ มีรูปภาพงดงามตระการตาติดอยู่
บนผนังท้ังสองด้าน และเมื่อเข้าไปในห้องประชุม
พบรปู ภาพเหมือนสีนำ้ มันอดีตผวู้ ่าการ ธนาคารแห่งประเทศไทย ไลเ่ รียงมาต้ังแต่ พระวรวงศ์เธอพระองคเ์ จ้า
วิวัฒนไชย ท่านผู้ว่าการพระองค์แรก ไปจนถึงภาพอดีตผู้ว่าการคนล่าสุด ทำให้ผมสัมผัสได้ถึงมนต์ขลัง
ของบทบาทหน้าทข่ี องธนาคารกลาง เกิดความมุ่งมน่ั ทจี่ ะเขา้ มาทำงานทน่ี ใี่ ห้ได้

ปจั จบุ ันรูปภาพเหมือนสีนำ้ มนั อดีตผูว้ า่ การ
ท้ังหมดได้ถูกย้ายมาติดไว้ท่ีข้างผนังห้องโถง
อาคารสำนักงานใหญ่ ช้ัน 5 ที่มุ่งตรงไปยัง
หอ้ งประชุม และเมื่อเช้าวันที่ 1 ตุลาคม 2563
ได้มกี ารนำรูปอดีตผู้ว่าการวิรไท สันติประภพ
ผวู้ ่าการท่านที่ 20 มาติดต้ัง พวกเรานา่ จะได้เหน็
ภาพแล้ว เป็นภาพมาดเข้มแฝงด้วยรอยย้ิม
ของผู้วา่ การวริ ไท เอกลักษณ์ทพี่ วกเราจดจำได้
เปน็ อย่างดี

คุณประดิษฐ์ ปริฉัตร์ตระกูล เจ้าหน้าที่งานบริหารอาวุโส ทีมวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม 1-2
ฝา่ ยธรุ การและบริหารอาคาร ใหข้ ้อมูลว่า ในปี 2516 แบงก์ชาตเิ ริ่มให้มีการวาดภาพเหมอื นผู้ว่าการในสมัย
ผู้ว่าการพิสุทธ์ิ นิมมานเหมินท์ โดยมอบหมายให้อาจารย์จักรพันธ์ุ โปษยกฤต ศิลปินดาวรุ่งแห่งกรุง
รัตนโกสินทร์ เป็นผู้วาดมีจำนวน 5 ท่านคือ 1. พระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าวิวัฒนไชย 2. ผู้ว่าการเสริม
วินิจฉัยกุล 3. ผู้วา่ การเลง้ ศรสี มวงศ์ 4. ผู้วา่ การป๋วย อง๊ึ ภากรณ์ และ 5. ผู้ว่าการพิสทุ ธิ์ นิมมานเหมินท์
ต่อมาในปี 2517 อาจารย์จักรพันธุ์ได้วาดภาพเหมือนผู้ว่าการหม่อมหลวงเดช สนิทวงศ์ กับผู้ว่าการ
เกษม ศรีพยัคฆ์ และในปี 2518 วาดภาพเหมือนผู้ว่าการโชติ คุณเกษม เท่ากับว่า อาจารย์จักรพันธ์ุ
ได้เป็นผู้วาดภาพเหมือนอดตี ผู้ว่าการแบงก์ชาตคิ รบท้ัง 7 ท่าน ตามความคิดรเิ ร่ิมของผู้ว่าการพิสุทธ์ิ
เม่ือมาถึงสมัยผู้ว่าการเสนาะ อูนากูล และผู้ว่าการนุกูล ประจวบเหมาะ อาจารย์จักรพันธ์ุ ยังคงได้รับ
มอบหมายให้วาดภาพเหมือนของผู้ว่าการทั้งสองท่านขณะที่ดำรงตำแหน่ง คือในปี 2519 และปี 2523
ตามลำดับ

119

การเขียนภาพเหมือนผู้ว่าการแบงก์ชาติเว้นว่างไปนานถึง 10 ปี ได้มาเริ่มอีกคร้ังในปี 2533
โดยในคร้ังน้ีได้เกิดเป็นประเพณีปฏิบัติในโอกาสท่ีผู้ว่าการพ้นการดำรงตำแหน่ง ธนาคารจะมีการวาด
ภาพเหมือนของผู้ว่าการเพื่อเป็นเกียรติกับท่าน คือในปี 2533 เป็นภาพเหมือนผู้ว่าการกำจร สถิรกุล
และผู้ว่าการชวลิต ธนะชานันท์ ซ่ึงเป็นผลงานของ วราวุธ ชูแสงทอง ส่วนภาพผู้ว่าการวิจิตร สุพินิจ
เป็นผลงานของ ศักย ขนุ พลพทิ ักษ์ ในขณะทภี่ าพเหมือนผ้วู ่าการอีก 3 ท่านคือ ผู้วา่ การเริงชัย มะระกานนท์
ผู้ว่าการชัยวัฒน์ วิบูลยส์ วัสดิ์ และผู้ว่าการหม่อมราชวงศ์จัตุมงคล โสณกุล นัน้ เป็นผลงานของคณุ รงุ่ ทอง
ยวุ พนั ธ์ พนกั งานแบงก์ชาติ

ครัง้ เม่ือผู้วา่ การหม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุล ได้พ้นตำแหน่งในปี 2549 ธนาคารได้มอบหมายให้
อาจารยส์ มาน คลงั จัตรุ ัส เป็นผวู้ าด และท่านยังได้วาดภาพเหมือนผู้ว่าการธารษิ า วัฒนเกส และผูว้ ่าการ
ประสาร ไตรรัตนว์ รกลุ มาจนถึงภาพเหมือนผู้ว่าการวริ ไทล่าสุด

สำหรับอาจารย์สมานน้ัน ถือได้ว่าเป็นจิตรกรท่ีมีความผูกพันกับแบงก์ชาติมานาน เน่ืองจาก
ท่านเป็นผู้วาดพระบรมฉายาสาทิสลักษณพ์ ระบาทสมเดจ็ พระปรมินทรมหาภูมิพลอดลุ ยเดชบรมนาถบพิตร
คู่สมเด็จนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ เป็นภาพที่ชนะการประกวด เพ่ือใช้เปน็ ภาพประธานด้านหน้า
ธนบตั รท่ีระลึกเฉลิมพระเกยี รตสิ มเด็จพระนางเจา้ สริ กิ ิต์ิ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนม
พรรษา 6 รอบ 12 สิงหาคม 2547 ซึ่งเคยประดับอยู่ที่บริเวณห้องโถง อาคารอำนวยการ สายออกบัตรธนาคาร
และอาจารย์สมานยังเป็นผู้วาดพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล
ท่ีประดับภายในตำหนกั ใหญ่ วงั บางขนุ พรหม ช้นั 1 อกี ด้วย

อนึ่ง ในปี 2554 สมัยผู้ว่าการประสาร อาจารย์สมานได้รับมอบหมายให้วาดภาพเหมือนผู้ว่าการ
ข้ึนมาใหม่แทนรูปเดิมรวม 6 ภาพคือ ภาพเหมือนผู้ว่าการเสนาะ ผู้วา่ การนกุ ลู ผูว้ ่าการวจิ ติ ร ผูว้ ่าการเริงชัย
ผู้ว่าการชัยวัฒน์ และผู้ว่าการหม่อมราชวงศ์จัตุมงคล โดยให้นำภาพเดิมถอดเก็บ ยกเว้นภาพเหมือน
ผวู้ า่ การนกุ ลู ท่ไี มไ่ ดม้ ีการเปล่ยี นยงั คงใช้ภาพเดมิ

อาจารย์สมานถือเป็นปรมาจารย์ศิลปะสีน้ำมัน ที่ได้รับฉายา “Mr. Rose” ประวัติความเป็นมา
ของท่านน่าสนใจเป็นอย่างย่ิง Weekly Mail สัปดาห์หน้า ผมจะได้นำมาเล่าให้ฟัง หลังจากได้มีโอกาส
ไปสมั ภาษณท์ า่ นถึงแกลเลอรียา่ นงามวงศว์ านเมือ่ 2 สัปดาหก์ อ่ น

รณดล นมุ่ นนท์
5 ตุลาคม 2563

120

สมาน คลงั จตั รุ สั : ปรมาจารย์ศลิ ปะสีนำ้ มนั

สวสั ดีครบั
Weekly Mail สัปดาห์ที่แล้ว ผมได้เขียนถึงอาจารย์สมาน คลังจัตุรัส ปรมาจารย์ศิลปะสีน้ำมัน

ผวู้ าดภาพเหมือนอดีตผู้ว่าการแบงก์ชาติ 9 ทา่ นทตี่ ดิ อยู่ข้างผนังห้องโถงอาคารสำนกั งานใหญ่ ชน้ั 5
ด้วยความสนใจและอยากรู้จักอาจารย์สมาน ผมได้ขอนัดไปสัมภาษณ์ท่านที่บ้านย่านงามวงศ์วาน

เมื่อ 3 สัปดาห์ก่อน เม่ือถึงบา้ นกต็ ่นื ตาต่ืนใจกับบรเิ วณบ้านกวา้ งใหญ่ ร่มร่ืนไปด้วยต้นไม้เขียวชอุ่ม มีบึงนำ้ ใหญ่
อย่ขู ้างบา้ น บรรยากาศเงยี บสงบหลดุ พ้นจากความวนุ่ วายของปา่ คอนกรีต ทั้ง ๆ ท่อี ยู่ในตัวเมือง คณุ กสุ ุมา
คลังจัตุรัส ลูกสาว ได้ออกมาต้อนรับพาไปท่ีห้องสตูดิโอด้านหลังบ้านเป็นอาคารสูง หลังคาจั่วสามเหลี่ยม
เด่นสง่า ทน่ี ั่นได้พบกบั อาจารย์สมานซึ่งคอยอยู่ ท่านชวนผมและคุณอภสิ ราให้เข้าไปภายในสตูดิโอ1/ เพียง
ย่างก้าวแรก เราก็ต้องตะลึงกับสิง่ ทไ่ี ดพ้ บเหน็ มีพระบรมรูปเขียนพระมหากษัตริย์หลายพระองคป์ ระดับอยทู่ ั่ว
ทสี่ ะดุดตาเปน็ อย่างยิง่ คือ พระบรมรูปเขียนพระบาทสมเด็จพระมหาภูมพิ ลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
และพระรปู เขยี นสมเดจ็ พระนางเจา้ สริ กิ ิต์ิ พระบรมราชนิ ีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง รวมทง้ั พระรปู
เขียนสนี ำ้ มนั ใหญ่สมเด็จพระกนิษฐาธริ าชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ท่ีอาจารย์
กำลังวาดอยู่ นอกจากนน้ั ยังมีภาพดอกกหุ ลาบ สัญลักษณ์ “Mr. Rose” ของตัวอาจารย์เองอยทู่ ่ัวไป

อาจารย์สมานท่ีดูหน้าตาอ่อนกว่าวัย 66 ปี พาผมเดินชมภาพ พร้อมอธิบายถึงความเป็นมา
อาจารย์เล่าเรื่องชีวิตว่าเป็นคนชัยภูมิโดยกำเนิด พ่อแมม่ ีอาชีพทำสวน ได้ค้นพบตัวตนว่าชอบวาดรูป
ตั้งแต่เด็ก สามารถวาดรูปไก่ ได้ก่อนเขียน ก. ไก่ ถึงกับแอบนำถ่านฟืนดำมาเขียนรูปสัตว์เต็มผนังห้อง
ในบ้าน วันไหนฝนตกจะไม่ยอมใหใ้ ครเหยยี บไปบนดิน เพราะตนเองจะได้วาดภาพลงบนดนิ ทกี่ ำลงั เปียก
หลังฝนตก

121

แมค้ รอบครวั จะไม่มีเงินทอง แต่ด้วยความมุมานะ มุ่งม่นั ทจ่ี ะยกระดับการวาดรปู จึงดน้ั ดน้ เข้ามา
เรียนในกรุงเทพฯ จนเรียนจบระดับ ปวช. จากโรงเรียนไทยวิจิตรศิลป์ในปี 2510 และเตรียมตัวสมัคร
เขา้ ศึกษาตอ่ ข้นั ปรญิ ญาตรีสาขาจิตรกรรม ซงึ่ ในสมยั นั้นมีเพียง 2 แห่งให้เลอื กคอื มหาวทิ ยาลัยศิลปากร
และวิทยาลัยเพาะช่าง ซ่ึงมีการจัดสอบพร้อมกัน ท่านเลือกสอบเข้ามหาวิทยาลัยศิลปากร ปรากฏว่า
สอบไม่ติด จึงเคว้งคว้างอยู่พักใหญ่ ทำใจไม่ได้ แต่เม่ือได้มีโอกาสเห็นผลงานของบรรดาจิตรกรท้ังหลาย
จึงพบสัจธรรมเกิดความเช่ือม่ันในตัวเองว่า “เนื้อแท้อยู่ที่ตัวเรา เราต้องทำได้” จากนั้น อาจารย์จึงทุ่มเท
เวลาฝกึ ฝนวิทยายทุ ธด้วยตัวเองตามลำพัง พร้อมกับเรียนรจู้ ากผลงานรูปภาพตามสถานที่ต่าง ๆ มคี ร้ังหน่ึง
ยืนดูรูปโปสเตอร์ที่ติดอยู่หน้าโรงหนังเฉลิมกรุงเป็นช่ัวโมง จนมีคนนึกว่าเป็นคนบ้า ซ่ึงแท้ท่ีจริงแล้ว
อาจารยย์ นื ดูเพ่อื เก็บรายละเอียดทุกสว่ นของภาพ ด้วยความฉงนว่า “ทำไมผู้วาดจึงสามารถวาดริมฝีปาก
ไดม้ หัศจรรยข์ นาดน้ี”

อาจารย์ฝึกฝนการวาดรูปในทุกรูปแบบ ผา่ นงานวาดรูปในฐานะลูกจ้างใหก้ ับร้านวาดรูปแถวสี่พระยา
ท่ีชาวต่างชาตินิยมส่ังวาดเป็นร้อยรูปในแต่ละวัน มีคร้ังหนึ่งต้องส่งงานให้เสร็จภายในเช้าวันรุ่งข้ึน
วาดของตวั เองเสร็จแลว้ ยังตอ้ งวาดใหก้ ับเพ่ือนทยี่ ังวาดไมเ่ สร็จ แตล่ ะรปู ใช้เวลาไมถ่ ึง 2 ช่ัวโมง ถือเป็น
การฝึกฝนเพิ่มทักษะเป็นอย่างดี อาจารย์บอกว่า “งานที่ทำในช่วงน้ัน เหมือนไฟไหม้บ้าน มีพละกำลัง
ยกตมุ่ ในช่วงวกิ ฤต ไม่ทราบว่าจะมกี ่คี นท่ีทำได้ ทำให้เรามีวนั นี้ ในการทำงานใหญข่ นาดนไี้ ด้”

โอกาสแจ้งเกิดของอาจารย์สมาน คงจะเป็นงานครบรอบ 80 ปี วิทยาลัยเพาะช่างในปี 2536
ทางวิทยาลัยได้นำภาพวาดของจิตรกรกว่า 300 รูปมาจัดแสดงท่ีศูนย์การค้าเวิลด์เทรด ในงานนี้
คุณอุเทน เตชะไพบูลย์ ผ้กู อ่ ตัง้ มูลนธิ ปิ ่อเตก็ ตึ๊งและมหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ มาเย่ียมชม
งานนี้ด้วย ตัวคุณอุเทนเองเป็นช่างวาดภาพฝีมือฉกาจ เมื่อได้เห็นพระฉายาสาทิสลักษณ์สีน้ำมัน
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเดจ็ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ของอาจารย์สมาน
กร็ สู้ กึ ชื่นชมมาก โดยเฉพาะพระเนตรพระองค์ท่าน เพราะแม้วา่ เดินผา่ นไปกย็ ังเหมือนกับพระองค์ทา่ น
ทอดสายพระเนตรตามมา คุณอเุ ทนบอกทีมงานให้ไปสบื หาคนวาดมาให้ได้ โชคดที ่ีแมค่ า้ รา้ นจวิ เวลรี่
ในบริเวณงานรู้จักอาจารย์ และนี่คือที่มาของการได้รับการมอบหมายให้เป็นผู้วาดพระบรมฉายา
สาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จ พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเดจ็ พระนางเจา้
สิริกิติ์ พระบรมราชินนี าถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ขนาดใหญ่ท่ีสุดในประเทศไทย (ณ เวลาน้ัน)
ขนาดกว้าง 3.50 เมตร สงู 5.50 เมตร ประดิษฐาน ณ หอประชุมมหาวทิ ยาลยั หัวเฉยี วเฉลิมพระเกียรติ

122

สำหรับเบ้ืองหลังความสำเร็จทโี่ ดง่ ดังในตา่ งประเทศ พร้อมกบั ฉายา Mr. Rose ที่ชอบวาดภาพ
ดอกกุหลาบอย่างใจจดใจจ่อ รวมทั้ง ปรัชญาชีวิตของท่านน้ัน ผมจะได้นำมาเล่าใน Weekly Mail
ฉบับหน้าครบั
รณดล น่มุ นนท์
12 ตุลาคม 2563
หมายเหตุ

1/ ขอขอบคณุ คุณอภิสรา เปาอนิ ทร์ เลขานกุ ารอาวโุ ส (ควบ) ฝา่ ยธุรการและบริหารอาคาร ทแ่ี นะนำ
และติดตอ่ ให้ไปพบกับอาจารยส์ มาน คลงั จตั รุ ัส พร้อมร่วมเดนิ ทางไปสัมภาษณแ์ ละใหข้ ้อมลู ในการเขยี น
Weekly Mail ฉบบั นี้

123

สมาน คลงั จตั ุรสั : ปรมาจารย์ศิลปะสนี ำ้ มนั (ตอนจบ)

สวัสดคี รับ

Weekly Mail ฉบับน้ีจะขอเขียนต่อถึงเร่ืองราวของ
ผลงานอาจารย์สมาน คลงั จัตุรสั ในตา่ งประเทศ อาจารยเ์ ล่าวา่
ฉายา Mr. Rose เกิดข้ึนเมื่อท่านเป็นศิลปินคนไทยเพียงคนเดยี ว
ที่ได้รับเชิญจากกลุ่ม Arizona Art Group ให้ไปแสดงผลงาน
ณ Lyon Gallery มลรัฐแอริโซนา สหรัฐอเมริกา ในปี 2544
แต่ปรากฏว่า กว่าจะเดินทางได้ก็มีอุปสรรคมากมาย เพราะ
สถานทูตอเมริกาปฏเิ สธไม่ยอมออกวซี า่ ให้ แม้จะเพียรพยายาม
ยื่นขอถึง 3 คร้ัง จนแทบถอดใจ หากแตภ่ รรยาชว่ ยเตือนสติวา่
โอกาสท่ีจะได้ไปแสดงผลงานไกลบ้านไกลเมืองถึงอเมริกา
มไี มบ่ ่อยนัก เมื่อโอกาสมาถงึ กค็ วรพยายามจนถงึ ท่ีสดุ

อาจารย์ยอมไปย่ืนเร่ืองขอวีซ่าอีกครั้งเป็นคำรบท่ีสี่
ระหว่างที่รอเรียกสัมภาษณ์ ก็ได้เข้าไปใช้ห้องสมุดของสถานทูต หยิบนิตยสารภาษาอังกฤษเล่มหน่ึงมา
พลิกไปพลิกมาดูรปู เกิดไปเห็นรูปภาพท่ีตนเองวาด พร้อมกับรูปตัวเองยืนอย่ขู ้าง ๆ และเมื่อเจ้าหน้าทส่ี ถานทูต
เรียกเขา้ ไปสัมภาษณ์ คำถามแรกกค็ ือ “คณุ พิสูจน์ไดไ้ หมว่า คุณเปน็ จิตรกรวาดรปู จริง ๆ ถา้ หากคณุ พสิ ูจนไ์ ด้
ผมก็พร้อมที่จะให้วีซ่าเข้าประเทศ” อาจารย์คิดอยู่พักใหญ่ก่อนบอกกับเจ้าหน้าท่ีท่านน้นั ว่า “ขอเวลาผม
ออกไปห้องสมุดไม่เกิน 5 นาที” จากนน้ั อาจารย์จึงรีบวง่ิ ไปหยิบนิตยสารฉบับน้ันออกมาแสดง และก็ได้รับวีซ่า
เขา้ ประเทศในทีส่ ุด อาจารย์บอกว่า มนั เป็นเร่ืองบังเอิญอยา่ งเหลือเชือ่ ที่หยิบนิตยสารเลม่ นั้นขึ้นมาดู ทั้ง ๆ ที่
อ่านภาษาอังกฤษไม่ออก แถมยงั มีนิตยสารอีกหลายสิบเล่มทวี่ างกองอยใู่ นห้องสมุด

การแสดงผลงานท่ี Lyon Gallery คร้ังน้ัน อาจารยส์ มานไดโ้ ชวก์ ารวาดภาพดอกกหุ ลาบ จนไดร้ บั
เสียงช่ืนชมอย่างล้นหลามจากผู้เข้าร่วมงาน เพราะดอกกุหลาบของท่านสวย เป็นธรรมชาติ มีชีวิตชีวา
จนสุภาพสตรีเจ้าของแกลเลอร่ีถึงกับอุทานออกมาว่า “Mr. Rose” อันเป็นที่มาของฉายานามของ
อาจารยส์ มานนบั แต่นนั้ มา

อาจารย์สมานยอมรับว่าชอบวาดภาพสีนำ้ มันเพราะรูปยิ่งนาน ยิ่งสวย
ยงิ่ นุ่ม เห็นเสน้ ไหมเป็นไหม มีความละเอียด ขณะเดียวกัน ชอบวาดกุหลาบ
เพราะกุหลาบเปน็ เสมือนตวั แทนของความรกั อันยิ่งใหญ่ ทส่ี ่ือมาถึงมนุษย์
ในยามทีโ่ ลกมนุษยป์ จั จุบนั ขาดความรกั อาจารยส์ ารภาพวา่ เปน็ ความสุข
อย่างย่ิงท่ีได้วาดดอกกุหลาบ ได้เติมแต่งตามอารมณ์ จินตนาการและ
ประสบการณ์ กุหลาบแต่ละดอก ท่ีมีทั้งตูม กำลังผลิบาน และบานเต็มท่ี
กงิ่ ก้าน ใบ องคป์ ระกอบมคี วามลงตัวเปน็ ธรรมชาติ ภาพไม่ไดส้ ่อื ให้เห็น
แค่ความสวยงามเพียงอย่างเดียว หากแต่ยังมองทะลุเข้าไปถึงสัจธรรม

124

ของชวี ิตไดอ้ กี ด้วย เพราะภาพไดเ้ ล่าเร่ืองราวของตัวมันเอง ท่ีส่อื ถึงวฏั จกั ร เกิด แก่ เจบ็ ตาย ของมนุษย์
เหมอื นชีวติ ของดอกกหุ ลาบ1/

อาจารย์สมานปวารณาตัววา่ ตราบใดท่ีกายและใจ
ยังพร้อม ก็จะยังคงวาดรูปที่ตนเองรกั ต่อไป “การเขียนรปู
เหมือนกับสิ่งที่ฟ้ากำหนดให้เราเกิดมา เพราะตลอดเวลา
เราไม่เคยเบื่อท่ีจะเขียนรูป ผมเขียนรูปเป็นต้ังแต่ก่อน
เขียนหนงั สือเป็นด้วยซำ้ ไป มันเกิดมาพร้อมกับชวี ิต เกดิ มา
ก็ชอบขีด ๆ เขียน ๆ อธิบายไม่ได้ว่ามันคืออะไร ร้แู ต่ว่า
ชาติน้จี ะไม่ทำอย่างอนื่ นอกจากเขียนรปู ”2/ พร้อมกนั น้อี าจารย์ยงั อทุ ิศตนถา่ ยทอดศลิ ปะการวาดรปู สนี ้ำมนั
ใหก้ ับศลิ ปินรนุ่ ลกู หลาน และยงั ไดส้ ร้างหอศิลป์และห้องสมุดท่ีบ้านเกดิ ในตวั เมอื ง จงั หวดั ชัยภูมิ โดยหวัง
จะให้เป็นศูนย์รวมศิลปกรรมแห่งภาคตะวันออกเฉยี งเหนอื 3/

เวลาผ่านไป 4 ชั่วโมงด้วยความอมิ่ เอม ไดท้ ั้งอาหารตา
อาหารใจ อาหารสมอง แถมยังเติมเต็มด้วยรสชาตสิ ดุ อรอ่ ยของ
ขนมจนี สารพดั ชนิด ทั้งขนมจีนนำ้ ยา ขนมจีนน้ำพริก ขนมจีน
ซาวน้ำ ฝีมือคุณอารีย์ ภรรยาอาจารย์ เม่ือผมและคุณอภสิ รา
ลากลับก็เป็นเวลาบ่ายมากแล้ว อาจารย์กลา่ วทงิ้ ท้ายด้วยข้อคิด
ที่น่าประทับใจวา่ “คนท่ีเป็นชา่ ง ต้องเปน็ คนชา่ งสังเกต สังเกตวา่
มนั เล็ก มันใหญ่ มนั สูง มนั ต่ำ มนั มืด มันสวา่ ง มันกว้าง มันแคบ
ถ้าสังเกตเหล่านี้ได้ คุณสามารถสร้างสรรค์งานศิลปะได้ทุกชนิด แต่มันจะไม่สำคัญเลยหากคุณขาดสมาธิ
ดังน้ัน การเป็นคนช่างสังเกตและต้ังอยู่ในสมาธิเป็นหัวใจสำคัญในการทำงาน ไม่ว่าคุณจะทำงานใด ๆ
ก็ตาม” ขอบพระคุณครับอาจารยส์ มาน

รณดล นมุ่ นนท์
19 ตุลาคม 2563

125

แหลง่ ท่ีมา:
1/ คลังจัตุรัส, B., 2020. B&J ART WORK - อาจารย์สมาน คลังจตั ุรัส. [online] Bjthailand.com.

Available at:
https://www.bjthailand.com/%E0%B9%81%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%99%E0%
B8%B3%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2
%E0%B8%9C%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%
B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%B2
%E0%B8%99/%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0
%B8%A2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%99-
%E0%B8%84%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%88%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%
B8%AA> [Accessed 10 October 2020].
2/ https://www.youtube.com/watch?v=Wx8L0A_qonw

3/

https://www.facebook.com/%E0%B8%AB%E0%B8%AD%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%
B8%A5%E0%B8%9B%E0%B9%8C-
%E0%B8%84%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B
8%95%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%AA-
%E0%B8%88%E0%B8%8A%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%A0%E0%B8%B9%E0%
B8%A1%E0%B8%B4-1503420906375097/

หมายเหตุ:
ขอขอบคุณ คุณอภิสรา เปาอินทร์ เลขานุการอาวุโส (ควบ) ฝ่ายธุรการและบริหารอาคาร ท่ีได้

แนะนำและติดต่อให้ไปพบกับอาจารย์สมาน คลังจัตุรัส พร้อมร่วมเดินทางไปสัมภาษณ์และให้ข้อมูล
ในการเขียน Weekly Mail ฉบับน้ี

126

อาหารเชา้ : ววิ ัฒนาการเปลี่ยนผา่ นตามยคุ สมยั

สวัสดีครับ

พวกเราคงยอมรับกันวา่ อาหารม้อื เช้าถอื เป็นอาหารม้ือสำคัญท่ีสดุ ในแตล่ ะวัน ขณะทหี่ ลายคนคิดว่า
ชว่ งการรบั ประทานอาหารเช้าชา่ งเป็นเวลาท่ีวเิ ศษสดุ ทน่ี ่าสนใจคือ อาหารเช้าบ่งบอกถงึ การใช้ชวี ิตและบคุ ลิก
ของแต่ละคนได้เป็นอย่างดี ไม่ต้องอ่ืนไกล สังเกตได้จากผู้ท่ีเข้ามากินอาหารเช้าภายในสโมสรแบงก์ชาติ
หลายคนมาต้ังแต่เชา้ ตรสู่ ่ังอาหารเหมือนกันทุกวัน ในขณะที่บางคนนำอาหารจากบ้านมารับประทานเพียงเพ่ือ
จะได้นั่งพูดคุยกบั เพื่อน ๆ สำหรับผม อาหารมื้อเชา้ เปน็ ชว่ งเวลาทจ่ี ะได้อ่านหนังสือพมิ พ์ พดู คยุ กับเพ่ือน ๆ
(ในเรื่องทไ่ี ม่ใช่งาน) เตมิ พลังใหพ้ ร้อมรบั ภารกจิ ตลอดวัน ผมเองต้องยอมรับว่า ผมเพิ่งเริม่ ติดนสิ ัยรับประทาน
อาหารเชา้ ในชว่ งเรียนปริญญาตรี เพราะเป็นไฟลท์ บงั คับจากที่ตอ้ งไปทำงานในโรงครวั ของมหาวิทยาลยั
จำได้ไม่ลืมว่า อากาศหนาวเหน็บอุณหภูมิติดลบแค่ไหน ผมต้องทนทรมานเดินจากหอพักไปถึงโรงครัว
ให้จนได้ ได้กิน American Breakfast ทุกวันโดยปริยาย จนติดใจเมนู “ไข่คน” (scrambled eggs)
มาจนถึงทกุ วนั นี้

หนงั สือ “มองโลกผ่าน (ประวัตศิ าสตร)์ อาหารเชา้ ” แต่งโดย
โตมร ศุขปรีชา ได้ถ่ายทอดประวัติความเป็นมาของ “อาหารเช้า”
ไว้อย่างน่าสนใจ เพราะกว่าจะมาเป็นเมนูอาหารเช้าที่พวกเราคุ้นชิน
ในทกุ วันนี้ ก็ต้องฝ่าฟนั ความคดิ ความเชื่อ และเทคโนโลยีทางอาหาร
มาอยา่ งยาวนานหลายรอ้ ยปี พวกเราคงไมเ่ ชื่อว่า ก่อนคริสตศ์ ตวรรษ
ท่ี 16 ชาวตะวันตกถือว่า การกินอาหารเช้าเป็นบาป ด้วยเหตุผลว่า
อาหารที่สะสมในรา่ งกายของคนเราตั้งแต่ม้ือเย็นยงั ไม่ย่อยสลาย ในยุคนน้ั
ยังไม่มีวิธรี ักษาความสดของอาหาร คนท่กี ินอาหารเชา้ จะตอ้ งกนิ อาหาร
ทเี่ หลือจากม้ือค่ำ เพราะตัวเองก็ยังไม่ได้ออกไปล่าสัตว์มาปรุงอาหาร
เรียกว่าต่ืนมายงั ไม่ทนั ทำอะไรก็ตง้ั หนา้ ตง้ั ตาเห็นแก่กนิ หรือจะใชภ้ าษาที่
ตรงไปตรงมาฟังแลว้ สะดุง้ กค็ ือเปน็ พวกตะกละตะกลาม ถ้าไม่ใช่พวกใช้แรงงานกเ็ ป็นคนชนั้ ลา่ งในสงั คม1/
ความคิดเร่ืองคนจะต้องกินอาหารเช้า
เกดิ ขนึ้ เม่ือมีการคา้ ระหว่างประเทศ อทิ ธิพลของ
ศาสนา ที่ครอบงำความเช่ือเปลี่ยนไป ทำให้ผู้คน
เลือกคดิ หาหนทางปลดแอกและหาความสขุ ให้กับ
ตนเองมากขึ้น ในขณะที่มีผ้ชู ่ือ “โธมัส” ถึงสามคน
ทีอ่ ยใู่ นสหราชอาณาจกั ร ได้ออกมาพูดถึงประโยชน์
ของอาหารเช้าในสถานท่ีและเวลาที่ต่างกัน
เรม่ิ ตน้ ด้วย โธมัส วิงกฟ์ ิลด์ (Thomas Wingfield)
นักเขียนชาวอังกฤษในปี 1551 โธมัส โคแกน (Thomas Cogan) แพทย์และครูใหญ่โรงเรียนในเมือง

127

แมนเชสเตอร์ในปี 1589 และคนสุดท้ายคอื โธมัส มอฟแฟตต์ (Thomas Moffett) แพทย์และนกั ธรรมชาติ
วิทยา ที่สรุปว่า อาหารเช้าเป็นสิ่งจำเป็น เพราะช่วยให้รา่ งกายมีภูมติ ้านทานต่อภาวะแวดลอ้ มทีข่ าดสุขอนามัย
และยังช่วยป้องกันไม่ให้น้ำย่อยมากัดกระเพาะ แต่จุดหันเหที่สำคัญท่ีสุดท่ีทำให้ชาวตะวันตกหันมานิยม
อาหารเช้าคงหนีไม่พน้ “การด่มื กาแฟ” ทีเ่ ร่มิ ในช่วงคริสตศ์ ตวรรษท่ี 16 เพราะจะได้ชว่ ยขบั ส่ิงไม่จำเปน็
ออกจากรา่ งกาย ทำให้อยูใ่ นภาวะทพ่ี รอ้ มสำหรับอาหารมอื้ เช้า

ด้วยความเชื่อดังกล่าว อาหารเช้าจึงกลายเป็นอาหารของคนทุกชนชั้น รวมท้ังเจ้านายชั้นสูง
ในราชวงศ์อังกฤษ จากหลักฐานปรากฏว่า ในคริสต์ศตวรรษท่ี 17 ควีนเฮนเรียตต้า มาเรีย (Queen
Henrietta) มเหสีของพระเจ้าชาลส์ท่ี 1 แห่งอังกฤษ เสวยสตูทุก ๆ เช้า โดยทรงจุ่มขนมปังลงในสตู
แสดงวา่ อาหารหนกั ๆ ในมื้อเชา้ เปน็ เมนขู องคนในยุคสมยั นน้ั แล้ว

โตมรได้เขียนถึงความเป็นมาของ Continental Breakfast อาหารเช้าง่าย ๆ ของชาวยุโรป
ท่ปี ระกอบไปดว้ ยกาแฟกบั ขนมปังหรือครัวซองต์ พร้อมผลไมแ้ ละนำ้ ส้มค้ัน ไปจนถงึ Full English Breakfast
ที่คนอังกฤษจัดแบบไม่เกรงใจ เพราะมีทั้งไข่ แฮม เบคอน และถ่ัวอบ ก่อนกลายพันธ์ุมาเป็น American
Breakfast ท่เี พิ่มเติมไส้กรอกและสิ่งปรงุ แตง่ อื่น ๆ ตามวัฒนธรรมของผู้อพยพ นอกจากนน้ั โตมรยังได้เขียนถึง
จุดกำเนิดของเมนอู าหารเชา้ นานาชนดิ ไวอ้ ยา่ งนา่ สนใจ เช่น แซนด์วชิ ท่ีเกดิ ในยคุ ปฏิวตั อิ ุตสาหกรรมเพราะ
คนงานในโรงงานต้องการความสะดวกรวดเร็วท่ีจะ “กินไป เดนิ ไป” หรือจดหมายในปี 1939 จากเฮนร่ี วอลเลช
(Henry Wallace) รองประธานาธิบดีสหรัฐ ท่ีส่งเทียบเชิญสตีเฟน เกย์มอนต์ (Stephen Gaymont)
นกั แบคทีเรียวิทยาชาวฮังการี ให้เข้ามาทำโยเกิร์ต จนกลายเป็นราชาแหง่ โยเกริ ์ต (King of Yogurt) คน้ คดิ
Frozen Yogurt โดยนำผลไมม้ าผสม รวมทั้ง เรื่องราวของเบคอนทคี่ นอเมริกันชอบ Side Bacon ชนิดทีม่ ี
ไขมันเยอะ ๆ เอามาทอดให้กรอบแบบที่เด็กชอบ แต่คนอังกฤษกลับชอบ Back Bacon ที่ใช้สันนอกมาหัน
เป็นชนิ้ หนา ๆ ใหไ้ ขมนั ติดอยตู่ ามริมเบคอน และยังมีสำนวน “Bring home the bacon” ที่แปลว่า “การ
หาเงนิ เลีย้ งครอบครัว” เป็นสำนวนท่ีเกิดขึน้ ในเมืองดันมอว์ (Dunmow) ประเทศอังกฤษ ท่ีวา่ หากผู้ชาย
คนไหนไม่เคยทะเลาะกบั ภรรยาเป็นเวลาหนง่ึ ปี ผู้ชายคนนนั้ จะได้รบั รางวัลเป็นเบคอนทโี่ บสถ์ในเมืองจดั ทำ
นำกลบั ไปบ้านได้

Continental Breakfast Full English Breakfast American Breakfast

อย่างไรก็ตาม หากให้กล่าวถึงเมนูหลักของอาหารเช้าชาวตะวันตกคงหนีไม่พ้น “ขนมปัง” เปน็
อาหารทท่ี ำจากธญั พืชตง้ั แต่ยคุ กรีกโบราณ ทีก่ ลา่ วถึงกนั มากคอื เหตกุ ารณ์ The Last Supper ของพระเยซู
กบั เหล่าสาวกที่จารึกอยใู่ นพระคัมภรี ์ไบเบ้ลิ ต้นตอของพิธีกรรมในโบสถด์ ้วยการกินเศษขนมปังและดื่มไวน์
เพือ่ ขอพรจากพระเจา้ และท่ีนา่ สนใจคือ วัฒนธรรมการป้ิงขนมปังเพ่ือยดื อายุของขนมปัง คนอังกฤษจะนยิ ม

128

ป้ิงขนมปังเพียงด้านเดียว เพราะสมัยก่อนจะใช้วิธีเอาส้อมจ้ิมทีละแผ่นไปอังกับกองไฟ กว่าจะปิ้งกันได้
เกรียมทุกแผน่ ต้องใช้เวลานาน คนอังกฤษจึงคนุ้ เคยกับการปล่อยให้ขนมปังเย็นก่อนที่จะทาเนยหรอื แยม ขณะที่
คนอเมริกันเตบิ โตมากับเคร่อื งป้ิงขนมปัง ใส่ขนมปัง กดเครอ่ื ง สกั ครู่ก็เดง้ ขึน้ มาเกรยี มท้ังสองด้าน ไมพ่ ูดพรำ่
ทำเพลง ทาเนยทาแยมขณะขนมปังปิ้งยังร้อน ๆ และน่ีคือเทคโนโลยีท่ีเข้ามามีอิทธิพลต่อกระบวนการ
รบั ประทานอาหาร

สำหรับคนไทย คำทักทายท่ีได้ยินจนชินหูคือ “กินข้าวกินปลามาแล้วหรือยัง” รวมทั้ง เราใช้คำว่า
“ข้าว” เป็นคำต้นของอาหารทุก ๆ ม้ือ บ่งบอกว่า อาหารทุกมื้อเราจะต้องมีข้าวกินกับกับข้าว และการ
รับประทานอาหารม้ือเช้านัน้ เป็นมื้อหลักของวิถีชีวิตคนไทยมานานแล้วเพราะคนไทยมักจะนอนแต่ย่ำค่ำ
และตื่นแต่ยำ่ รุ่งมาเตรียมอาหารเชา้ ตลอดจน เตรยี มอาหารเพื่อทำบุญใส่บาตรพระสงฆ์2/

ประวัตคิ วามเป็นมาของ “อาหารเช้า” ท่ีคุณโตมร ศขุ ปรีชา ไดใ้ ห้เป็นความรู้ คงจะช่วยสะท้อนถึง
วฒั นธรรมการกนิ และความเชอื่ ในแต่ละสังคม ทำให้พวกเราสามารถเข้าใจเรือ่ งราวในอดตี ไดใ้ นอีกแงม่ ุมหนึ่ง

รณดล นุ่มนนท์
26 ตุลาคม 2563

แหล่งท่ีมา
1/ โตมร ศขุ ปรชี า มองโลกผา่ น (ประวตั ิศาสตร์) อาหารเช้า สำนกั พิมพ์อมรินทร์ พมิ พค์ รงั้ ทส่ี อง

กนั ยายน 2563
2/ Thaistudies.chula.ac.th. 2020. [online] Available at:

<http://www.thaistudies.chula.ac.th/2018/12/27/%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%A
B%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0
%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%99%E0%B9%84%E0%B8%
97%E0%B8%A2/> [Accessed 24 October 2020].

129

หมากรุก: เกมกระดานแห่งชีวิต

สวัสดีครับ

ภาพยนตร์ซีรีส์ Netflix เร่ือง The Queen’s Gambit หรือในช่ือภาษาไทยว่า “เกมกระดาน
แหง่ ชวี ิต” ดดั แปลงจากนวนยิ ายของ วอลเตอร์ เทวิส (Walter Tevis) นกั เขียนชาวอเมริกัน เป็นเรื่องราว
ของเอลิซาเบธ ฮาร์มอน (Elizabeth Harmon) เด็กสาวกำพร้า แสดงโดยอันยา เทย์เลอร์-จอย (Anya
Taylor-Joy) นางเอกสาวสวยเลือดผสมอเมริกนั อังกฤษ อาร์เจนตนิ า่ เอลิซาเบธหรือเบธถูกส่งตัวไปอยู่ในบ้าน
เด็กกำพร้าตั้งแต่อายุ 8 ขวบ ได้มีโอกาสรู้จักกับเกมหมากรุกผ่านคุณลุงไชเบล ภารโรงของโรงเรียน ทำให้
ค้นพบพรสวรรคท์ ต่ี ิดตัวมาตั้งแตเ่ กดิ อยา่ งไรกต็ าม เธอเติบโตมาในยุค 1960s ที่หมากรกุ เป็นเกมกีฬาของ
ผู้ชาย และเป็นช่วงสงครามเย็นระหว่างสหรัฐฯ และสหภาพโซเวียต ซึ่งทั้งสองประเทศพยายามเอาชนะ
ซึ่งกันและกัน แม้แต่กีฬาหมากรุกก็ไม่เว้น ทำให้เบธต้องฝ่าฟันอุปสรรคอย่างหนักเพ่อื เอาชนะใจตนเอง
และชนะศกึ บนกระดานจนไปถงึ จุดเสน้ ชัย 1/

กีฬาหมากรุกมีมายาวนานกว่าพันปี เชื่อกันว่า
ต้นกำเนิดคอื ประเทศอินเดียท่ีเรียกหมากรกุ ว่า “จตุรังกา”
เพราะมีจารึกอยู่ในตอนหน่ึงของเร่ืองรามเกียรติ์ว่า
นางมณโฑได้ทำเกมกระดานให้ทศกัณฑ์เลน่ เพื่อแก้รำคาญ
ในช่วงที่พระรามล้อมกรุงลงกาไว้ โดยจำลองการทำ
สงครามไวใ้ นเกมกระดานดงั กลา่ ว ด้วยการนำทหารศกึ
ท้ัง 4 เหล่ามาทำเป็นตัวหมากรุก ประกอบไปด้วย พลม้า
พลชา้ ง พลเรอื และพลราบ (เบยี้ ) มาต้ังเลน่ บนกระดาน มีขุนหรือพระราชาเป็นหัวหนา้ ทพั 2/

การเล่นหมากรุกแพร่กระจายไปอยา่ งรวดเร็ว โดยเฉพาะในทวีปยโุ รป กลายเป็นเกมกฬี าที่ผู้คนท่ัวโลก
นยิ มเลน่ กัน จนถงึ กับมีการแข่งขันชิงแชมป์โลก หลังสงครามโลกคร้ังทีส่ อง สหภาพโซเวียตได้ปั้นนักหมากรุก
ชั้นนำ เพื่อแสดงความเป็นเลิศ ชื่อของ มิกเกล โบ๊กวินิค (Mikhail Botvinnik) และ โบริส วาซีเลียวิช
สปัสสกี (Boris Vasilievich Spassky) เปน็ ท่ีรู้จักกันดใี นฐานะแชมป์หมากรุกโลกในยุคนั้น แต่ก็มีช่วงหน่ึง
ที่นักหมากรุกชาวอเมริกันช่ือ บ็อบบี ฟิชเชอร์ หรือ โรเบิร์ต เจมส์ ฟิชเชอร์ (Robert James Fischer)
ได้แย่งความเป็นท่หี นึ่งของเกมกีฬาหมากรกุ มาจากรสั เซียเมอ่ื เขาสามารถเอาชนะสปัสสกีและคว้าตำแหน่ง
แชมปโ์ ลกได้ในปี 1972 3/

ปจั จุบันตำแหน่งแชมป์โลกเป็นของแม็กนัส คาร์ลเซน่ (Sven Magnus Ehen Carlsen) หนุม่ ชาว
นอรเ์ วย์ วัย 29 ปี เขาสามารถเอาชนะแชมป์เก่า 5 สมัยอย่าง วิศวนาถัน อานนั ท์ (Viswanathan Anand)
ชาวอินเดีย ที่อายุแก่กว่าถึง 20 ปีได้ในปี 2013 ถือกันว่าแม็กนัสเป็นนักหมากรุกอัจฉริยะ ผู้สามารถ
คิดการเดินหมากรุกล่วงหนา้ ได้ถึง 20 ตา 4/

หมากรุกไมเ่ พียงแต่เป็นเกมการเล่นเพื่อความสนุกสนาน แต่ยังฝึกฝนใหเ้ ป็นคนมีสมาธิ คิดวิเคราะห์
และเรียนรู้ถึงการแก้ไขปัญหา นอกจากน้ัน การเล่นหมากรุกยังได้ให้มุมมองในการใช้ชีวิตในแต่ละ

130

ช่วงเวลาดว้ ย เพราะเกมหมากรุกสามารถแบง่ ออกเปน็ 3 ชว่ งคอื ชว่ งการเปิดเกม ช่วงการเล่นระหว่างเกม
และชว่ งการปิดเกม เปรียบเสมือนชีวติ ของคนเราที่ผ่านวัยเด็ก วัยกลางคน จนถึงวัยชรา

เปน็ ที่ยอมรับกนั ว่า การเปดิ เกมหมากรุกถือเปน็ หัวใจสำคญั
หากเปิดไม่ดมี สี ิทธ์ิเพลย่ี งพล้ำค่ตู ่อสู้ได้ The Queen’s Gambit
มรี ูปแบบการเปิดเกมหมากรุกวิธหี นึ่ง ด้วยการเคลือ่ นเบ้ีย 2 ตวั
ขึ้นไปข้างหน้า ถือเป็นวิธีการเปิดที่นิยมกันในสมัยก่อน แต่เมื่อ
คู่ต่อสู้จับทางได้ และใช้วิธีการเดนิ หมากเข้ามาต่อกร จึงต้องหา
วิธีการเปิดตัวแบบอ่นื เขา้ มาทดแทน

ในการเล่นหมากรุก ผู้เล่นต้องศึกษาถึงข้อดีและข้อด้อย
ของหมากแต่ละตัวอย่างถอ่ งแท้ เชน่ เบี้ยแต่ละตวั กา้ วไปข้างหน้า
ไดเ้ พียงทีละก้าว อาจจะดเู ชื่องช้า แต่ถือเปน็ องค์รักษ์ทีด่ ใี ห้กับแม่ทัพนายกอง ขณะเดียวกนั ม้าขบั เคล่ือนยาก
แต่สามารถเดินโลดแลน่ ไปได้ท่วั กระดาน จนคู่ตอ่ ส้ตู ้ังตวั ไม่ทนั ดังน้ัน ผู้เล่นจึงตอ้ งอาศัยความสัมพนั ธ์ของ
หมากทุกตัว ไม่ว่าหมากตัวไหนจะเก่งกาจเพียงไรก็ตาม ในการดำเนินชีวิตคนเราก็เช่นกัน ต้องเร่ิมจาก
การเรียนรู้ ศึกษาค้นคว้า สร้างจินตนาการ และอาศัยการพ่ึงพาซงึ่ กันและกัน
การเดนิ หมากแตล่ ะตัวต้องคิดและวางแผนใหร้ อบคอบ มองอยา่ งรอบด้าน ตอ้ งอา่ นใจค่ตู อ่ สใู้ ห้ออก
เม่ือเช่ือมั่นและตัดสินใจแล้ว ต้องเดินหมากอย่างไม่ลังเล เพราะกติกาของการเล่นหมากรุกคือ เมื่อจับ
หมากตัวไหนแล้ว ต้องเล่นหมากนนั้ เปลย่ี นใจไม่ได้ คำพดู ที่ว่า “เดนิ ไม่ดูตาม้าตาเรือ” ก็คงจะเกิดจากเกม
หมากรุกท่ีไม่ระแวดระวังจนต้องเสีย “เรือ” น่ันเอง อย่างไรก็ดี เม่ือเดินเกมพลาด และมาถึงสถานการณ์
ทต่ี ้องจับมือเพ่อื ยอมรบั ความพ่ายแพ้กต็ ้องยอม ไม่ต้องรอจนคู่แขง่ “รกุ ฆาต” เพราะความพ่ายแพ้หมายถึง
เส้นทางท่จี ะต้องกลับมาศกึ ษาขอ้ ผิดพลาด เพ่ือกลับมาแก้ตัวใหม่ เหมือนกับชีวิตคนเราทจี่ ะต้องหาทางเลือก
ทีด่ ที ส่ี ดุ การอ่านเกมขาด วางหมากไดต้ รงจดุ พร้อมประเมินไปข้างหนา้ วา่ จะก้าวต่อไปอยา่ งไร คือคณุ สมบตั ิ
ของผู้ท่ปี ระสบความสำเรจ็ ในชีวิต 5/
The Queen’s Gambit ได้รับการยอมรับว่าเป็นภาพยนตร์ซีรีส์ท่ีดีท่ีสุดเร่ืองหน่ึงในปี 2020
การเดนิ เรื่องเปน็ ไปอย่างต่ืนเต้น ผู้ชมแม้จะเล่นหมากรุกไม่เป็นก็มีอารมณ์ร่วมนั่งลุ้นหน้าจอตลอด 7 ตอน
ของภาพยนตร์ ขณะท่ี อันยา เทย์เลอร์-จอย สวมบทบาทของเบธท่ีสามารถตรึงใจผู้ชมได้ตลอดเร่ือง
พร้อม ๆ กับคำคมที่เธอให้สัมภาษณ์นักข่าวนิตยสาร Life ตอนหน่ึงว่า “หมากรุกไม่ใช่เรื่องของการแพ้
การชนะ แตเ่ ป็นเรือ่ งของความงดงาม สำหรบั ฉนั ตัวหมากรกุ แต่ละตวั เป็นเพียงตัวหมาก กระดานหมากรุก
ต่างหากท่ีเป็นสิ่งแรกท่ีสะดุดใจฉัน เพราะมันเปรียบเสมือนนำโลกท้ังใบมาอยู่บนกระดานท่ีมีแค่ 64 ช่อง
ฉันรู้สึกปลอดภัยเมื่ออยู่ในนั้น เพราะฉนั ควบคุมมันได้ ปกครองมันได้ แถมยังเดาทางมันออกได้อีก ฉะนั้น
ถ้าฉนั พลาดขน้ึ มา กต็ อ้ งโทษตัวฉนั แตเ่ พยี งผ้เู ดียว”
พวกเราเห็นด้วยหรือเปล่าครับว่า หมากรุกคือเกมกระดานของชีวิต และไม่ทราบว่าท่านใดจะให้
ข้อคดิ อื่นใดทีส่ ามารถเรียนร้จู ากเกมหมากรุกนอกเหนอื ไปกว่าข้อคิดท่กี ลา่ วถึงใน Weekly Mail ฉบับน้ีครบั

131

รณดล นุ่มนนท์
2 พฤศจิกายน 2563

แหล่งที่มา:
1/ อิงคุทานนท์, ต., 2020. The Queen’S Gambit: การต่อส้ขู องเซียนหมากรุกหญงิ ในโลกของบุรุษ.

[online] ThePeople. Available at:
<https://thepeople.co/the-queens-gambit-series/> [Accessed 1 November 2020].

2/ Zonadeajedrez.com. 2020. ประวตั หิ มากรุก – หมากรกุ หมากรุกไทย เทคนคิ หมากรุกไทย วิธี
เลน่ หมากรุก กตกิ าหมากรุกไทย. [online] Available at:
<https://www.zonadeajedrez.com/history/> [Accessed 1 November 2020].

3/ ประวัติความเปน็ มาหมากรุก เส้นทางสายไหม The Silk Road, October 17, 2017
4/ Mainstand.co.th. 2020. แม็กนสั คาร์ลเซ่น : อัจฉรยิ ะแชมปโ์ ลกหมากรุกผู้อ่านสถานการณ์
ล่วงหน้าได้ 20 ตา. [online] Available at: <https://www.mainstand.co.th/catalog/2-
Inspiration/1315-
%E0%B9%81%E0%B8%A1%E0%B9%87%E0%B8%81%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B
8%AA+%E0%B8%84%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B8%A5%E0%B9%80
%E0%B8%8B%E0%B9%88%E0%B8%99+%3A+%E0%B8%AD%E0%B8%B1%E0%B8%88
%E0%B8%89%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%A2%E0%B8%B0%E0%B9%81%E0%
B8%8A%E0%B8%A1%E0%B8%9B%E0%B9%8C%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%81
%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%
B8%81%E0%B8%9C%E0%B8%B9%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B9%88%E0%B8%B2
%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%
B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%93%E0%B9%8C%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%A7
%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B9%84%E0%B
8%94%E0%B9%89+20+%E0%B8%95%E0%B8%B2> [Accessed 1 November 2020].
5/ Storylog.co. 2020. [online] Available at:
<https://storylog.co/story/58b43d8f8798081d7980e78d> [Accessed 1 November 2020].

132

บทเรยี นจากความเปน็ “หมอดล”

สวสั ดีครับ

เวลามคี นถามวา่ ผมมจี ดุ แผลเป็นท่ีจะสงั เกตได้งา่ ยไหม ผมก็จะช้ไี ปทีร่ อยบุ๋มเลก็ ๆ กลางหน้าผาก
คล้ายกับสาวอินเดียท่ีแต้มสีแดงไว้เพื่อแสดงตนว่ามีคู่ครองแล้ว แผลน้ีเกิดในช่วงสัปดาห์แรกที่เข้าเรียน
ปริญญาตรี ขณะท่ีมีกิจกรรมรับน้องใหม่ โดยเฉพาะการได้พบกับนักศึกษาต่างชาติด้วยกัน คบใครไม่คบ
ผมไปคบกลุ่มเพื่อนสแกนดิเนเวยี นเพราะทง่ึ กับผมสีทอง ตาสีฟ้า อกี 2-3 วนั ต่อมาทราบว่า คนหนึ่งในกลุ่มนี้
เกิดป่วยเป็นโรค “chicken pox” ไม่มีใครทราบว่า เธอไปติดโรคอะไรมาจากไก่ เช้าวันรุ่งขึ้น ผมพบว่า
ตวั เองไขข้ ้นึ สูง แถมมีตุ่มแดงกระจายไปท่ัวตัว ทราบภายหลังว่าเปน็ chicken pox หรืออีสกุ อีใส เป็นโรคติดต่อ
จนได้สร้างวีรกรรมทำให้นักศึกษาต่างชาติท่ีอยู่ในหอพักเดียวกันต้องถูกกักบริเวณถ้วนหน้า ท่ีซ้ำร้ายคือ
ตุ่มค่อย ๆ แห้งและคันมาก จนทนไม่ไหว มือซุกซนไปเกาจนเกิดแผลเป็นที่กลางหน้าผากเป็นสัญลักษณ์
ประจำตัวนับแตน่ ั้นมา

เวลาล่วงเลยมา 40 ปีจนลืมไปแล้ววา่ เคยเป็นโรคอสี ุกอใี ส และไมไ่ ดค้ ดิ ว่าโรคน้ีจะฟนื้ ร่างกลับมาอีก
เพราะจำได้ว่าคนที่เคยเป็นแล้วจะไม่เปน็ อีก เนื่องจากมีภมู ิคุ้มกันพอ และในช่วงเวลาทโ่ี รคโควิด-19 ท่ีพวกเรา
หวาดกลัวที่สุด แบบไม่อยากหายใจเข้า ไม่อยากหายใจออก เพ่อื เก็บอากาศบริสทุ ธิ์ไว้ในตวั ผมได้เรยี กพลัง
ต้านโรคร้ายน้ี ด้วยการตน่ื แต่เช้าวิ่งออกกำลังกายมาต้ังแต่วัน lockdown คิดแบบม่ันใจว่า “โควิดไม่ได้
คบื คลานเขา้ มาใกล้ฉันแน่ ๆ”

อยา่ งไรก็ตาม เหตุการณไ์ มค่ าดฝนั เกิดข้ึนจนได้ เม่ือตน้ เดือนกันยายนที่ผ่านมา เช้าวันหนง่ึ พออาบนำ้
เสร็จ สังเกตพบว่ามีผ่ืนแดง ๆ ขึ้นท่ีบริเวณเอวและหัวไหล่ซ้าย ตอนแรกไม่คิดอะไรมาก นึกว่าคงแพ้อะไร
บางอย่าง แต่พอตกเย็นพบว่าผื่นแดง ๆ ลุกลามไปข้ึนบริเวณคอ ท่ีสำคัญมีอาการประหลาด ๆ เหมือนมี
ไฟฟ้าช็อตกระตุกเป็นระยะ ๆ ข้ึนมาถึงต้นคอ ผมจึงตัดสินใจไปหาหมอผิวหนัง เมื่อหมอเห็นผ่ืนแดงแค่
บรเิ วณหัวไหล่ โดยยังไมถ่ อดเสือ้ ใหด้ ูท้ังตวั ก็บอกไดท้ นั ทีว่า “คณุ เปน็ งสู วดั ” มาถงึ จุดนี้ ผมต้งั รบั แทบไม่ทนั
เพราะไดย้ ินกิตติศพั ท์วา่ โรคนไ้ี ม่ใชเ่ รือ่ งเล่น ๆ หากรกั ษาไม่ถกู ทางผืน่ แดง ๆ จะลามไปรอบตัวและรดั ตัวเอง
จนถึงขัน้ โคม่าได้

อยา่ งไรกด็ ี คณุ หมออธิบายให้เกดิ ความโลง่ ใจวา่ โรคงสู วัดหรอื Herpes Zoster เกิดจากเชื้อไวรสั
ตัวเดียวกับที่ทำให้เกิดอีสุกอีใสตอนที่ผมเป็นสมัยหนุ่ม ๆ ที่คิดว่าเชื้อตัวนี้จะหายไป แต่ไม่ใช่ เพราะมัน
ยังซ่อนอยู่ใน “ปมประสาท” แต่ไม่เป็นอันตราย ไม่มีอาการผิดปกติและไม่สามารถแพร่ไปยังผู้อื่นได้
แตม่ ันอาจกลับฟื้นขึน้ มาเลน่ งานเม่ืออายุมากขนึ้ เพราะภูมิต้านทานลดลง เชื้อก็จะออกมาทางเสน้ ประสาท
กลายพนั ธ์ุมาเป็นโรคงูสวัด เรียกวา่ จากไวรัสพนั ธ์ุ “ไก่” กลายพนั ธเุ์ ปน็ “งู” น่นั เอง นอกจากน้ัน ท่ีเขา้ ใจกันว่า
ผ่ืนแดงจะลามพันรอบตัวน้ันไม่จริง เพราะเส้นประสาทคนเราแบ่งเปน็ ซีกซ้ายและซีกขวาชัดเจน เวลาเชื้อ
ออกมาจนถึงปลายประสาท จึงมีลักษณะเป็นแนว ๆ เหน็ เป็นผืน่ เป็นตุ่มน้ำใส ๆ เฉพาะข้างซ้ายหรือขวา
ตามแนวของเสน้ ประสาทโดยไม่ข้ามแนวกลางลำตวั จึงไม่สามารถพนั รอบตวั ได้1/

133

คุณหมอบอกว่า โชคดีท่ีผมรีบมาหาหมอ เพราะไม่เช่นนั้นอาจจะกระทบถึงระบบประสาทต่าง ๆ
เช่น ประสาทการมองเห็นและอาจเกิดอาการแทรกซ้อนทำให้เย่ือหุ้มสมองอักเสบ เป็นอันตรายมากข้ึนได้
คณุ หมอให้ยาแก้เชื้อทุก 4 ช่ัวโมงเปน็ เวลาถึง 7 วนั พร้อมยาทาบรเิ วณผน่ื รวมทั้งยานอนหลับ และกำชับวา่
อยา่ เอามือไปเกาผื่นหรอื ตุ่มเดด็ ขาด เพราะจะทำให้มันลามออกไป และเชื้อจะติดที่มือเรา เมื่อเราไปสมั ผัส
คนอ่ืนหรอื บริเวณอน่ื จะทำใหเ้ ชื้อไวรัสตดิ ในบริเวณนนั้ ด้วย

ผมกินยาตามเวลาที่หมอส่ังอย่างเคร่งครัด ทิ้งนิสัยประจำตัวที่มักชอบสะสมยาเก็บไว้เป็นท่ีระลึก
กนิ ยาไปไดส้ องวัน พบวา่ ผื่นแดงหยุดลามแล้ว กลายเปน็ ตมุ่ ใส ๆ โตข้นึ มาเป็นตุ่มใหญ่ ดแู ล้วนา่ กลัวคล้ายกับ
สาคูไส้หมู (จนมาถึงวันน้ียังไม่อยากรับประทาน แม้ว่าจะเป็นอาหารที่โปรดปราน) ที่สำคัญ เกิดอาการ
เส้นประสาทกระตุกที่ต้นคอรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะในช่วงค่ำ ทำให้นอนไม่หลับท้ังคืน ถึงได้เข้าใจว่า ทำไม
คุณหมอจงึ สง่ั ยานอนหลับให้

ผ่านไปไม่ถึงสัปดาห์ ตุ่มค่อย ๆ แห้งและตกสะเก็ดหายไป โชคดีที่ไม่มีอาการคัน ไม่ต้องเผลอเกา
และทำให้เกิดเป็นแผลเป็นเหมือนกับตอนเป็นอีสุกอีใสอีก แต่อาการเส้นประสาทกระตุกก็ยังไม่หาย ทำให้
นอนไม่หลับ ยานอนหลับท่หี มอให้กเ็ อาไม่อยู่ มาถึงตอนนี้ความเป็น “หมอดล” เริ่มเขา้ สิง รีบคน้ หาผ่านกเู กิล
ว่าจะมียาวิเศษชนิดไหนรักษาได้ ไปลงท้ายท่ียา “Arcoxia” ยาคลายกล้ามเน้ือท่ีตนเองกินเป็นประจำ
เวลาเจ็บกลา้ มเนอ้ื จากการออกกำลังกาย

และนก่ี ็เปน็ จดุ เรมิ่ ตน้ ของวรี กรรมครง้ั ทส่ี อง เพราะตืน่ ขนึ้ มาพบวา่ มแี ผลในปาก แถมปากบวมเจ่อ
ราวกับถูกผึ้งต่อย และยังมีผ่ืนแดงข้ึนตามตัวอีก ผมตกใจมากไม่คิดว่างูสวัดจะกลับมาเล่นงานหนท่ีสอง
เรว็ ขนาดนี้ รีบบึ่งไปโรงพยาบาล เจ้าหนา้ ที่พาเขา้ ห้องฉุกเฉิน คณุ หมอวินจิ ฉัยแล้ว สรปุ ไดว้ ่า เปน็ เพราะแพ้ยา
มากมายหลายชนิดทเ่ี ขา้ สูร่ า่ งกายในช่วงเปน็ โรคงูสวดั

134

เชา้ วันรุ่งข้ึน ผมยงั ฝนื ตวั เองมาทำงาน ท้งั ๆ ท่แี ผลในปากยังระบม บวมเจ่อ กนิ อะไรไม่ไดท้ ำตัวแบบ
ไม่มีอะไรเกิดข้ึนได้เพียงคร่ึงวันก็ทนไม่ไหว ต้องไปท่ีสถานพยาบาลแบงก์ชาติ หมอเห็นอาการไม่ถึงนาที
สั่งให้รีบไปโรงพยาบาลโดยด่วน เพราะอาการแพ้กำเริบที่อาจรุนแรงลุกลามแบบสตีเวนส์จอห์นสัน
(Steven Johnson Syndrome)2/ ซ่ึงอนั ตรายถึงชีวติ หรอื ถึงกับทำใหต้ าบอดได้ คณุ หมอข่มขเู่ สียขนาดนี้
ผมจงึ รบี กลบั ไปโรงพยาบาลอีกคำรบหน่งึ คราวนีต้ อ้ งไปพบคณุ หมอถงึ 2 ทา่ น ซักประวตั ิกนั อยา่ งละเอยี ด
จนสันนิษฐานวา่ นา่ จะเกิดจากการแพ้ยา Arcoxia หมอฉีดยาให้ 2 เข็ม อาการทเุ ลาลง แต่อาการแพใ้ นปาก
ใช้เวลากว่า 1 สัปดาห์จึงจะหาย เรียกว่าต้องกินอาหารแบบบดไม่ต้องเคี้ยวไปหลายม้ือ น้ำหนักลดลงแบบ
ไม่ต้องออกกำลังกายให้เหน่ือยแรง

จากโรคงูสวดั จนมาถึงอาการแพย้ าเกือบ 1 เดอื นเต็ม ทำใหผ้ มได้บทเรียน 2 ประการ ประการแรก
ศาสตร์ของการวนิ จิ ฉยั โรค เปน็ เรอื่ งของนายแพทย์เทา่ นั้น มเี พียงคนปัญญาน้อยหรือผทู้ ่ีอยใู่ นความประมาท
ท่ตี ้งั ตนเป็นหมอรักษาโรคด้วยตนเอง ถือเป็นเรือ่ งทไ่ี ม่ควรเอาเป็นเยี่ยงอยา่ ง เพราะอาจถึงแกช่ วี ิตไดง้ า่ ย ๆ
ประการท่ีสอง ผมได้เรียนรู้ว่า ร่างกายของเรามีข้อจำกัด การออกกำลังกายทุก ๆ เช้า และคิดว่าจะช่วยให้
รา่ งกายเราแข็งแรงและป้องกันจากการเจ็บไข้ไดน้ ้ัน เปน็ ความคิดท่ผี ิด เพราะหากเราหักโหม พักผ่อนไมเ่ พียงพอ
ภมู ิต้านในตวั เราจะลดลง โรคตา่ ง ๆ ทีค่ อยจอ้ งเลน่ งานจะจโู่ จมทนั ที ยาวเิ ศษคอื การพกั ผอ่ นอย่างเพียงพอ
ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ พร้อมรับประทานอาหารให้ครบหมวดหมู่ เรียกว่ากลับไปสู่ “สุขศึกษา”
วชิ าพืน้ ฐานสมยั เรยี นชั้นประถมน่ันแหละครบั

รณดล นมุ่ นนท์
9 พฤศจิกายน 2563

แหลง่ ที่มา:
1/ https://www.posttoday.com. 2020. โอกาสเปน็ งสู วัด. [online] Available at:

<https://www.posttoday.com/life/healthy/494814> [Accessed 8 November 2020].
2/ Stevens-Johnson Syndrome (กลุ่มอาการสตีเวนส์จอห์นสัน) คือความผิดปกติของผิวหนัง

และเย่ือเมือกบุผิวชนดิ รุนแรงท่ีพบไดไ้ ม่บอ่ ย โดยอาจเกิดจากการติดเช้ือหรือการตอบสนองของรา่ งกาย
ต่อยาบางชนิด ในระยะแรกผูป้ ่วยมกั มอี าการคลา้ ยไข้หวัดใหญ่ ตามมาดว้ ยผื่นแดงท่ีทำให้รสู้ กึ เจบ็ ปวด
จากน้ันผื่นจะค่อย ๆ ลุกลามและกลายเป็นแผลพุพองในที่สุด 2020. [online] Available at:
<https://www.bth.co.th/th/news-health-th/item/1005-Stevens-johnson-syndrome.html>
[Accessed 8 November 2020].

135

โมม่าลา: ผพู้ ลกิ โฉมการเมืองสหรฐั ฯ

สวัสดคี รับ

“โจ เราทำสำเรจ็ เราทำสำเร็จแล้ว คุณจะเปน็ ประธานาธิบดีคนต่อไปของสหรัฐฯ” (We did it.
We did it, Joe. You're gonna be the next president of the United States) เป็นคลิปวิดีโอ
และเสียงของคามาลา แฮร์ริส (Kamala Harris) ที่โทรศัพท์ไปแสดงความยินดีกับโจ ไบเดน หลังจาก
แน่ชัดว่า เขาจะได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีคนที่ 46 ของสหรัฐฯ สุ้มเสียงดังระคนเสียงหัวเราะของเธอ
ถอื เปน็ เอกลกั ษณท์ ใี่ คร ๆ จำไดเ้ ปน็ อย่างดี ครง้ั หนึง่ ลูกชายประธานาธบิ ดที รัมป์ได้ทวติ ขอ้ ความกลา่ วหาว่า
เธอคงเป็นคนไม่ปกติเพราะสามารถหัวเราะกับเร่ืองตลกที่เธอเล่าเองด้วยเสียงดังและยาวนานมาก
ซง่ึ คามาลากท็ วติ โตต้ อบทันทวี ่า “สมองคณุ คงตามเรือ่ งตลกทคี่ นเลา่ ใหฟ้ งั ไม่ทนั ซนิ ะ” (You wouldn't
know a joke if one raised you) และนี่คือปฏิภาณโวหาร รวมทั้ง ความไม่เคยเกรงกลัวใคร ซึ่งเป็น
ลักษณะตัวตนท่ีแท้จริงของคามาลา

คลิปวิดีโอแสดงความยนิ ดเี พียง 8 วนิ าที
ของคามาลาได้ถูกเผยแพรไ่ ปอย่างรวดเร็ว ผรู้ ับชม
กลับกล่าวเป็นเสียงเดียวกันว่า ผู้ที่สมควรจะ
ได้รับการแสดงความยินดีควรจะเป็น คามาลา
แฮร์ริส มากกว่า เพราะนอกจากเธอจะได้เป็น
รองประธานาธบิ ดีหญิงคนแรกในประวตั ศิ าสตร์
ของสหรัฐฯ แล้ว เธอยังเป็นหญงิ ผิวดำเชื้อสาย
เอเชยี คนแรกที่ได้รับตำแหน่งนี้อกี ดว้ ย
คามาลา แฮร์ริส เกิดเม่ือวันที่ 20 ตุลาคม ค.ศ. 1964 ที่เมืองโอ๊คแลนด์ มลรัฐแคลิฟอร์เนีย
คุณพ่อ “โดนัลด์ แฮร์ริส” เป็นคนผิวดำ ชาวจาเมกา คุณแม่ “ชยามาลา โกปาลัน” เป็นชาวอินเดีย
วรรณะพราหมณ์ จากรัฐทมิฬ ทงั้ คู่พบรกั กันขณะเรยี นปริญญาเอกท่ีมหาวทิ ยาลัยแคลิฟอร์เนียเบริ ก์ ลีย์
คุณพอ่ เป็นศาสตราจารยว์ ชิ าเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสแตนฟอรด์ คุณแมเ่ ป็นนักวจิ ยั ดา้ นมะเร็งและ
นักเคลือ่ นไหวเพ่ือสิทธมิ นษุ ยช์ น แต่ชวี ิตของคามาลาตอ้ งพบชะตากรรมพลิกผันตง้ั แต่อายเุ พยี ง 7 ขวบ
เมือ่ คณุ พ่อและคณุ แมแ่ ยกทางกัน ทำให้ภาระการเลย้ี งดูคามาลาและมายาน้องสาว ตกเปน็ หน้าท่ีของแม่
แต่เพยี งผูเ้ ดียว1/
เธอและน้องสาวต้องเรียนรู้วัฒนธรรมและ
ขนบธรรมเนียมท่ีต่างกันทั้งของพ่อและแม่ เช่น
ต้องเข้าทำวัตร ทั้งวัดฮินดูและเข้าโบสถ์คริสต์จักร
แต่เธอก็ถูกเลี้ยงดใู หเ้ ปน็ หญงิ ผวิ ดำ ที่มีความมั่นใจและ
ภาคภูมิใจในตัวเอง พร้อมกับต้องต่อสู้อยู่ในสังคม
เหยียดสผี ิวทย่ี ังมใี ห้เห็นท่ัวไป คามาลาเลา่ ย้อนความหลัง

136

วา่ “มเี ดก็ ผู้หญิงตัวเลก็ ๆ คนหนึง่ ในแคลิฟอร์เนียซึ่งเป็นชนช้นั สอง เธอต้องคอยทำหนา้ ทีช่ ่วยผอ่ นคลาย
การแบ่งแยกเช้ือชาติสีผิวภายในโรงเรียนรัฐบาล เธอถูกส่งข้ึนรถบัสพร้อมเด็กชนช้ันสองคนอื่น ๆ ไป
โรงเรียนของเด็กผิวขาวทุกวัน และเดก็ ผ้หู ญิงตัวเลก็ ๆ คนนน้ั กค็ อื ฉันนเ่ี อง” นอกจากนั้น พ่อแม่ยังมักจะ
พาเธอไปชุมนุมประท้วงตามที่ต่าง ๆ ต้ังแต่เล็ก ๆ จนทำให้เธอเช่ือว่า การจะเปล่ียนแปลงสังคมให้เกิด
ความยตุ ิธรรมได้นน้ั เราต้องเข้าไปอยูใ่ นศนู ยก์ ลางอำนาจเพอ่ื จะเปล่ียนแปลงมนั ได้

คามาลาเรียนปริญญาตรีสาขารฐั ศาสตร์และเศรษฐศาสตร์ที่มหาวทิ ยาลัยฮาเวริ ์ด มหาวิทยาลัยช้ันนำ
ของคนผิวดำในกรุงวอชิงตัน ดีซี และที่น่ีได้หล่อหลอมให้เธอก้าวข้ามความกลัวเพื่อการต่อสู้เรียกร้อง
ความยุติธรรม ทั้งได้เรียนรู้จากการเป็นนักกิจกรรม นักเคลื่อนไหวทางการเมือง รวมท้ัง เป็นนักโต้วาที
ที่มีวาทะอันเฉียบคม ต่อมา เธอตัดสินใจเรียนต่อปริญญาโทด้านกฎหมายท่ีมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย
Hastings College of the Law มหาวิทยาลัยด้านกฎหมายที่เก่าแก่ที่สุดแหง่ หนึ่งในสหรัฐฯ

เธอเรม่ิ ชวี ติ การทำงานในสำนักงานอัยการ เขตอาลาเมดา มลรัฐแคลฟิ อร์เนยี ต่อมาในปี 2003
ไดร้ บั ตำแหน่งอัยการเขตซานฟรานซิสโก และในอีก 7 ปีตอ่ มา ไดร้ ับเลือกใหด้ ำรงตำแหนง่ อัยการสูงสุด
ของรัฐแคลิฟอร์เนีย ถือเป็นผู้หญิงคนแรกและเป็นคนผิวดำคนแรกด้วยที่อยู่ในตำแหน่งน้ีถึง 2 สมัย
ก่อนตดั สินใจลงสู่สนามเลือกตงั้ ในตำแหน่งวฒุ ิสมาชกิ เม่ือปี 2017 และเปน็ อีกครั้งหน่ึงทเ่ี ธอได้กลายเป็น
วฒุ สิ มาชิกหญงิ ผิวดำคนแรกจากแคลฟิ อร์เนีย และด้วยบุคลิกท่มี ักต้งั คำถามท่ีดดุ นั เฉยี บคม ทำให้เธอเปน็
ทย่ี ำเกรงของบรรดานกั การเมือง2/

เหตุการณ์ท่ีทุกคนจดจำได้ดี คือตอนท่ีเธอได้รับเลือกให้อยู่ในคณะกรรมาธิการพิจารณา
คุณสมบัติของเบรทท์ คาวานอห์ (Brett Kavanaugh) เพ่ือข้ึนเป็นตุลาการศาลสูงสุดของสหรัฐฯ คาวานอห์
เป็นนักอนุรักษ์นิยมในเรื่องตัวบทกฎหมาย คามาลาได้ตั้งคำถามต่อคาวานอห์ว่า “คุณพอจะคิดถึง
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับร่างกายของผู้ชายไดบ้ ้างไหม?” เป็นคำถามทค่ี าวานอหอ์ ้ึงไปพักใหญ่ เพราะทุกคน
ทราบดีว่า เขาเป็นผตู้ ่อต้านตวั ยงในเร่อื งกฎหมายทำแท้งของผู้หญงิ

คามาลามีชีวิตส่วนตัวท่ีน่าสนใจเชน่ กัน เพราะเธอกับสามี ด๊ัก เอ็มฮอฟฟ์ คบกันไม่ถึงหนึ่งปี
ก่อนท่ีเธอตัดสินใจแต่งงานในวัย 50 ปี โดยสามีมีลูกติด 2 คน ด๊ักเรียกเธอว่า “โมม่าลา” (Momala)
นอกจากน้ี เธอยังมีรสนิยมที่อ่อนไหวแบบผหู้ ญงิ อยู่หลายเรื่อง เชน่ ช่ืนชอบรองเท้ากีฬายีห่ ้อคอนเวิรส์
สวมใส่ในระหว่างรณรงค์หาเสียงเลือกต้ังอยู่บ่อยคร้ัง รวมถึงวันที่ไปคูหาเลือกตั้งด้วย และยังชอบ
สวมสรอ้ ยไขม่ ุกมากวา่ 25 ปี เพราะเชือ่ วา่ ไข่มุกส่ือถึงความนา่ เชื่อถือและความภกั ดี3/

137

คามาลาไดข้ ้ึนกล่าวสุนทรพจน์เพ่อื ประกาศชยั ชนะในการเลือกตงั้ เม่ือวันที่ 8 พฤศจกิ ายนทผ่ี า่ นมา
ความตอนหน่ึงว่า “แม้วา่ ฉันจะเป็นรองประธานาธบิ ดหี ญงิ คนแรก แต่ฉันจะไมใ่ ช่คนสุดท้าย และสำหรับ
เด็ก ๆ ขอให้มีความฝันอันยิ่งใหญ่ ด้วยความทะเยอทะยาน เช่ือมั่นในตัวเอง แสดงถึงตัวตนที่คนอื่น
มองไมเ่ หน็ ” (But while I may be the first woman in this office, I won’t be the last. And
to the children of our country, regardless of your gender, our country has sent you
a clear message: Dream with ambition, lead with conviction, and see yourself in a way
that others might not see you, simply because they’ve never seen it before.)4/

คามาลา แฮร์รสิ ถือเปน็ ผู้หญิงที่ผู้คนทั่วโลกกำลังเฝ้ารอดูบทบาทในฐานะรองประธานาธบิ ดีสหรัฐฯ
ประเทศท่ที รงอิทธิพลทีส่ ดุ ในโลก

รณดล นุ่มนนท์
16 พฤศจกิ ายน 2563

แหลง่ ท่ีมา
1/ เอ้อื อดุ มชัยสกุล, ภ., 2020. คามาลา แฮรร์ ิส: ลูกผ้อู พยพชาวทมิฬสู่รองผูน้ ำหญิงคนแรกของ

อเมริกา. [online] ThePeople. Available at: <https://thepeople.co/kamala-harris-vice-
president-america/> [Accessed 15 November 2020].

2/ www.thairath.co.th. 2020. คามาลา แฮรร์ สิ หญงิ แกร่งผู้พลิกหนา้ ประวัติศาสตรก์ ารเมอื ง
อเมรกิ า. [online] Available at: <https://www.thairath.co.th/news/foreign/1973415>
[Accessed 15 November 2020].

3/ MThai.com. 2020. 5 เร่ืองสุดคูล ของผู้หญงิ ทช่ี ื่อ Kamala Harris ว่าท่ี รองประธานาธิบดีสหรัฐหญิง
คนแรก. [online] Available at: <https://mthai.com/women/89071.html> [Accessed 15
November 2020].

4/ Brand Inside. 2020. สุนทรพจน์ Kamala Harris: สหรัฐฯ ดินแดนแห่งความเป็นไปได้
จงฝนั ให้ใหญด่ ้วยความทะเยอทะยาน. [online] Available at: <https://brandinside.asia/kamala-
harris-vice-president-speech/> [Accessed 15 November 2020].

138

บิล แคมป์เบลล:์ โค้ชแหง่ ซลิ ิคอนแวลลยี ์

สวัสดคี รบั

ปลายเดอื นเมษายน 2016 ผู้คนกวา่ 2,000 คน มารวมตัวกันท่สี นามฟตุ บอลของโรงเรยี น Sacred
Heart School เมืองแอเธอร์ตัน มลรัฐแคลิฟอรเ์ นยี เพ่ือร่วมไว้อาลัยแก่ “โคช้ ” วิลเลยี ม บลิ แคมปเ์ บลล์
(William Campbell) ผู้จากไปในวยั 75 ปี ผูค้ นทุกชนช้ัน ทุกอาชีพ ที่มาเขา้ รว่ มพิธี มีทั้งนกั กีฬาอเมริกัน
ฟุตบอล ที่เคยเล่นกับบิลสมัยเรียนในโรงเรียนมัธยมและมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย นักฟุตบอลที่บิลเคยเป็น
ผู้ชว่ ยโค้ชทว่ี ิทยาลัยบอสตันและมหาวิทยาลัยโคลัมเบียระหว่างปี 1964-1979 สกอ็ ตต้ี คราเมอร์ คนขับรถ
แท็กซี่ ในนิวยอร์ก เพ่ือนสนิทท่ีขับแท็กซ่ีด้วยกันในช่วงหาเงินเรียนหนังสือ พนักงานจากร้านโอลด์โปร
บาร์เบียร์ ที่บิลเป็นหุ้นส่วนอยู่ แต่ท่ีสำคัญคือ แขกมากกว่าคร่ึงเป็นคนในวงการเทคโนโลยี ไม่ว่าจะเป็น
แลร์รี เพจ ผู้ก่อต้ังบริษัท Google ทิม คุก และเอ็คด้ี คู จากบริษัท Apple เจฟฟรีย์ เบโซส์ จากบริษัท
Amazon มาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก จาก Facebook ไปจนถึง แบรด สมิธ จาก Microsoft แสดงให้เห็นว่า
บิลคนน้ไี มธ่ รรมดา ไมใ่ ชเ่ พียงแค่เป็น “โคช้ นักฟตุ บอล” แตย่ งั เปน็ “โค้ช” ใหก้ บั ซีอีโอ ผู้บริหารและผู้บุกเบิก
ด้านเทคโนโลยมี ากวา่ 30 ปี จนไดฉ้ ายาวา่ “โค้ชแหง่ ซิลิคอนแวลลยี ์”

หนังสือ คัมภีร์ผู้นำจากโค้ชแห่งชิลิคอนแวลลี (Trillion Dollar
Coach) บันทึกประวตั ิของบิล แคมป์เบลล์ ไว้วา่ เขาเติบโตในเมืองโฮมสเตท
มลรัฐเพนซิลเวเนีย แหล่งผลิตเหล็กที่สำคัญของสหรัฐฯ คุณพ่อเป็นครู
พละในโรงเรียนมัธยม และทำงานในโรงงานถลุงเหล็กในเวลากลางคนื ทำให้
บิลถือเป็นแบบอย่าง เป็นเด็กขยัน ปราดเปร่ือง รวมท้ัง ได้พ่อเป็นโค้ช
อเมริกันฟุตบอลคนแรก บิลกลายเป็นนักกีฬาดาวเด่นของโรงเรียนมัธยม
โฮมสเตท สามารถเข้าเรียนต่อในมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย นครนิวยอร์ก
หนึ่งในสถาบันการศึกษาไอวี ลีก ของสหรัฐฯ แม้ว่าบิลเป็นคนร่างเล็ก
เม่ือเทียบกบั นักกีฬาคนอ่ืน ๆ แต่ด้วยการเล่นที่มุ่งมั่น ไม่เกรงกลัวคู่ต่อสู้
บลิ สามารถพาทีมชนะเลิศแชมปไ์ อวี ลีกได้ในปี 1962 ซึ่งเป็นเพยี งปีเดียวในประวัตศิ าสตรข์ องมหาวิทยาลัย
ทำให้มีผ้สู นั ทัดกรณีให้ความเหน็ วา่ ถา้ รา่ งกายบิลใหญ่กำยำกว่าน้ี เขาคงจะเป็นนักอเมรกิ นั ฟตุ บอลอาชีพท่ี
ยอดเยี่ยมคนหน่งึ 1/
หลังเรยี นจบปริญญาตรีสาขาเศรษฐศาสตร์
และปริญญาโทสาขาครุศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย
ในปี 1964 บิลเริ่มงานเป็นผู้ชว่ ยโคช้ อเมรกิ ันฟตุ บอล
ทวี่ ิทยาลัยบอลตัน และเขา้ มารบั ตำแหนง่ หวั หน้าโค้ช
มหาวิทยาลัยโคลัมเบียในปี 1974 แม้ว่าบิลจะทุ่มเท
กับงานอย่างจริงจัง แต่ก็ต้องประสบปัญหามากมาย

139

ตั้งแต่การสรรหาผู้เล่นที่ต้องเข้าเงื่อนไข “เรียนดี เล่นเก่ง” งบประมาณที่จำกัด ไปจนถึงสนามซ้อมท่ีอยู่
นอกมหาวทิ ยาลัย ทำใหส้ ถิติของทีมไม่ดนี กั ในช่วงที่เขาเปน็ โคช้ ทีมชนะเพยี ง 12 นัด แพถ้ ึง 41 นดั เขาจึง
ตัดสนิ ใจลาออกและวางมอื จากอาชีพโค้ชอเมรกิ นั ฟุตบอลในปี 1979 ขณะอายุ 39 ปี

บลิ ยอมรับว่า อุปนิสัยของเขาไม่ถูกโฉลกกับ
อาชีพโค้ชอเมริกนั ฟุตบอล เพราะโค้ชอเมรกิ นั ฟตุ บอล
ต้องมีจติ วิญญาณของความเด็ดขาด มุง่ มั่นอยกู่ ับคำวา่
“ชนะ” เพียงอย่างเดียว ไม่หวั่นไหวต่อความรู้สึกของ
ผูเ้ ล่น ตัวบลิ เองมคี วามกลัวลกึ ๆ อยภู่ ายในใจวา่ จะมี
คนไมร่ กั เขา (fear of love) เขายังเชื่อในความมีเมตตา
ความเข้าอกเข้าใจกนั และการทำงานเป็นทีม ซึ่งเป็น
อุปสรรค อยา่ งไรก็ตาม การอำลาอาชีพโคช้ อเมริกนั ฟุตบอลของบลิ ถือเป็นจุดพลิกผนั ท่ีทำใหบ้ ิลกลายมาเปน็
“โคช้ แหง่ ซิลิคอนแวลลยี ์” ในเวลาตอ่ มา

บิลเบนเข็มอาชีพเข้าสู่โลกธุรกิจ ท้ัง ๆ ที่ไม่เคยมีประสบการณ์มาก่อน เขาเริ่มเขา้ ทำงานท่ีบริษัท
J. Walter Thompson ซ่ึงเป็นบริษัทเอเยนซีโฆษณา เพียงเวลาไม่นาน บลิ ได้สรา้ งความประทบั ใจใหก้ ับ
ลกู ค้าเพราะเขามีความจรงิ ใจที่จะศึกษาคน้ คว้า เพ่ือใหท้ ุกคนไดร้ จู้ ักผลติ ภัณฑ์อย่างถ่องแท้ มีการออกแบบ
โฆษณาแปลกใหม่ แหวกแนว ทำให้บริษัทโกดัก (Kodak) ลูกค้ารายหน่ึงทาบทามให้ไปทำงานด้วย บิล
ประสบความสำเร็จอย่างรวดเร็ว ได้รับแต่งตั้งให้รับผิดชอบผลิตภัณฑ์ของบริษัทท่ัวทวีปยุโรป ท้ัง ๆ ที่
เข้ามาทำงานได้ไม่ถึง 3 ปี เขาเร่ิมเป็นท่ีรู้จักในแวดวงธุรกิจ จนทำให้จอห์น สกัลลีย์ ซีอีโอของ Apple
ติดต่อให้เขา้ มาร่วมทำงานด้วยในปี 1983 และน่คี ือก้าวแรกทเ่ี ข้าสู่วงการเทคโนโลยี ท้ัง ๆ ทเี่ ขาไมม่ ีพื้นความรู้
ในเรอื่ งน้มี าก่อนเลย

บลิ ทำงานไดเ้ พยี ง 9 เดือน ก็ไดร้ ับมอบหมายให้
ท ำ โ ฆ ษ ณ า เ ปิ ด ตั ว เ ค รื่ อ ง แ ม ค อิ น ท อ ช ท่ี จ ะ ม า แ ท น
เครือ่ ง Apple II บิลหวังจะเปิดตวั สินค้าตวั นใี้ นช่วงท่ีมี
การแข่งขันซเู ปอรโ์ บวล์ปลายเดือนมกราคม 1984 ด้วยการ
นำวรรณกรรมอมตะ เร่อื ง “1984” ของจอร์จ ออร์เวลล์
มาทำโฆษณามีความยาว 1 นาที เป็นโฆษณาท่ีจบลง
ดว้ ยการเหว่ียงค้อนขนาดใหญ่ไปทหี่ นา้ จอจนจอระเบิด
พรอ้ มเสียงบรรยายวา่ “แมคอนิ ทอชจะแสดงใหเ้ หน็ วา่
ทำไมปี 1984 จะไมเ่ หมือน “1984” ของจอร์จ ออร์เวลล์”
บลิ เสนอโฆษณาช้ินนี้ให้สตีฟ จ็อบส์และกรรมการบริษทั พิจารณา ปรากฏว่า สตีฟชอบมาก ในขณะท่ี
กรรมการคนอื่นกลับส่ายหวั เพราะเห็นเปน็ โฆษณาประหลาด พรอ้ มทั้งขอให้บลิ ถอนโฆษณาน้อี อก แต่เขา
ยงั คงด้ือดึงไม่ยอมรับคำทักท้วง ปรากฏว่า โฆษณาชิ้นนีก้ ลายเปน็ โฆษณาท่ียอดเย่ียม ไม่เพียงเฉพาะในช่วงเวลา
การแข่งขนั ซเู ปอรโ์ บวล์ แต่ถอื เปน็ โฆษณาทไี่ ด้รบั การชื่นชอบมากที่สุดทุกยคุ ทุกสมัยอีกด้วย

140

ผลงานของบิลดังกระฉ่อนทวั่ ซิลิคอนแวลลีย์ เป็นเสน้ ทางกา้ วไปสู่ตำแหน่งซีอโี อของบริษัทเทคโนโลยี
หลายบรษิ ัทในเวลาต่อมา ไม่ว่าจะเป็นบริษัท Claris บรษิ ัทผลิตซอฟตแ์ วร์ บริษทั ลูกของ Apple บรษิ ัท GO
Corporation บริษทั สตารท์ อัพ ทค่ี น้ คิดมือถอื ที่ใช้ปากกาเครื่องแรกของโลก ไปจนถึงบริษัท Intuit บรษิ ทั
ซอฟต์แวร์ช้ันนำด้านธรุ กิจและการเงิน และเม่ือสตีฟ จ็อบส์ กลับเข้ามาเป็นซีอีโอของ Apple ในปี 1997
บลิ ไดร้ บั การแต่งตง้ั เปน็ บอร์ดของบริษัทจนเกษียณอายุในปี 2014 และเป็นกรรมการบอร์ดที่ดำรงตำแหน่ง
นานท่สี ุดคนหน่ึง

หลายคนตงั้ คำถามว่า ซีอีโอและผ้บู กุ เบกิ เทคโนโลยี
ทกุ คน ล้วนเปน็ คนเก่ง ไอคิวสูง เรียนจบจากมหาวิทยาลัยดัง ๆ
แตท่ ำไมบลิ ถงึ ได้รบั การยอมรับใหเ้ ปน็ “โคช้ ” ของพวกเขา
เหล่าน้ัน ทำไม สตีฟ จ็อบส์ จึงใช้เวลาเดินพูดคุยกับบิล
ทุกบา่ ยวันอาทิตย์ ทำไมอีริก ชมิดต์ ผู้สรา้ งซอฟต์แวร์ Sun
Microsystems จึงแวะมาพบบิลท่ีร้านบาร์โอลด์โปร และ
ทำไมเม่ือเขาลาออกจากบรษิ ัท Claris พนักงานได้พรอ้ มใจกนั
ลงขนั ตพี ิมพ์ข้อความในหนังสือพิมพว์ ่า “ไวพ้ บกันใหม่ โค้ช
เราจะคิดถึงความเปน็ ผ้นู ำ วิสัยทัศน์ สติปัญญา มิตรภาพ
และนำ้ ใจของคุณ….” (So long, Coach. Bill we’ll miss
your leadership, your vision, your wisdom, your
friendship and your spirit.)

ผมจะพาพวกเราไปคน้ หาคำตอบใน Weekly Mail สัปดาห์หนา้ ครบั

รณดล นุ่มนนท์
23 พฤศจกิ ายน 2563

แหลง่ ท่ีมา
1/ Trillion Dollar Coach โคช้ แห่งซลิ คิ อนแวลลยี ์ คมั ภรี ์ผูน้ ำจากโค้ชแห่งชลิ ิคอนแวลลยี ์ อีริก

ชมิดต์ โจนาธาน โรเซนเบิร์ก อลัน อีเกิล เขียน ณัฏฐ์ เพิ่มทรัพย์ และทอปัด สุบรรณรักษ์ แปล พิมพ์
ครั้งท่ี 2 พฤศจิกายน 2563 จัดพิมพโ์ ดย The Essential Coach Co., Ltd. หนา้ 25-49

หมายเหตุ
ขอขอบคุณ ผชู้ ่วยผ้อู ำนวยการ ฉัตรลดา โชตนาการ ฝ่ายเศรษฐกิจมหภาค ทแ่ี นะนำให้อ่านหนังสือ

เลม่ นี้

141

บลิ แคมป์เบลล:์ โค้ชแหง่ ซิลคิ อนแวลลยี ์ (ตอนจบ)

สวัสดีครบั

โจนาธาน โรเซนเบิรก์ (Jonathan Rosenberg)
รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ บรษิ ัท Alphabet หน่งึ ในสาม
ผู้แต่งหนังสือ Trillion Dollar Coach เล่าถึงคร้ังแรก
ท่ไี ด้พบกับวลิ เลียม บิล แคมปเ์ บลล์ (William Campbell)
เมอ่ื เขามาสัมภาษณ์สมัครทำงานท่ีบริษทั Google ว่า บิล
เดินเข้ามาจากข้างหลังห้อง ตบไหล่ทักทาย พร้อมมอง
สำรวจเขาต้ังแต่หัวจรดเท้า และพูดว่า “ผมรู้ว่าคุณเปน็ คนเก่ง ตั้งใจทุ่มเท แต่นั่นไมส่ ำคัญหรอก ขอถาม
คำเดียวว่า คุณยินดีจะมีโค้ชหรือเปล่า?” ผมตอบกลับไปว่า “ก็ต้องข้ึนอยู่กับคุณสมบัติของโค้ชน่ะครับ”
บิลสวนกลับทันทีว่า “นน่ั ไง ผมวา่ แลว้ คนอวดฉลาด โค้ชให้ไมไ่ ด้หรอก” แล้วผลุนผลันเดนิ ออกจากห้องไป
อยา่ งไม่สบอารมณ์” โจนาธาน งนุ งงไปหมด จนมาทราบภายหลังว่า เขาผนู้ ้นั เปน็ โคช้ ใหก้ บั ซอี ีโอ ผู้บริหาร
และผู้บุกเบิกด้านเทคโนโลยี รวมท้ัง สตีฟ จ็อบส์ มากว่า 30 ปี จนได้ฉายาว่า “โคช้ แห่งซิลิคอนแวลลีย์”
แต่โจนาธานได้รับการโค้ชจากบลิ ในเวลาต่อมา เมื่อเขาบอกกับบลิ วา่ อยากได้โค้ชคนที่มีลักษณะเหมือนกับ
ท่ีทอม แลนดรี อดตี โคช้ ทีมอเมรกิ นั ฟุตบอล ดัลลสั คาวบอยส์ บอกวา่ “โค้ชคอื คนทบ่ี อกสง่ิ ทีค่ ณุ ไม่อยากได้ยนิ
ช้ีให้เห็นถึงส่ิงที่คุณไม่อยากเห็น เพ่ือให้คุณเป็นแบบที่คาดหวังมาโดยตลอดวา่ คุณจะสามารถเปน็ ได้” และ
ในท่สี ุด โจนาธานได้เรยี นรูจ้ ากบิลวา่ “ความเป็นผนู้ ำไม่ใช่เร่อื งที่จะคิดอะไรเก่ียวกับตัวเอง แตเ่ ป็นเรื่องการ
รับใชใ้ นสง่ิ ที่ยิ่งใหญก่ วา่ คอื ทีมและองค์กร”1/

ขณะเดียวกัน เชอลล์ ี่ อารแ์ ชมปเ์ บอร์ (Shellye Archambeau)
สุภาพสตรีชาวอเมรกิ ันเช้ือสายแอฟริกันคนแรกทีบ่ ริษัท IBM สง่ ไปทำงาน
ในตา่ งประเทศเลา่ วา่ เธอพบบลิ คร้ังแรกในทป่ี ระชุมบอร์ดบรษิ ัท เชอล์ล่ี
ตอ้ งรายงานยอดขายรายเดือน แตใ่ นเดือนทผี่ า่ นมา โชคร้ายยอดขายลดลง
ทำให้ถกู บอร์ดตง้ั คำถามในเรื่องรายละเอียด ย่งิ ถามย่งิ ด่ิงลกึ ลงไปเรื่อย ๆ
แต่แล้วก็มเี สียงสบถดังขึน้ มาจากปลายโต๊ะว่า “Shut the F*** Up!”
เชอล์ล่ีถึงกับหน้าเสีย แต่แลว้ กรรมการบอร์ดท่านนนั้ พูดว่า “พวกเรา
คุยอะไรกัน หนา้ ท่ีของเราคือการกำหนดทศิ ทาง กลยุทธ์ของบริษัท ไม่ใช่มานั่งซกั ถามรายละเอียดถ่ียิบอย่างน้ี”
ทำให้เชอลล์ ี่เงยหน้าพรอ้ มส่งยิ้มให้ มาทราบภายหลังวา่ เขาคือบิล ยอดโคช้ นั่นเอง และเมอื่ เธอได้มโี อกาส
พดู คยุ กับบิลในฐานะโคช้ ในเวลาต่อมา เชอลล์ ี่บอกวา่ “บิลไมเ่ คยบอกว่าฉนั ต้องทำอะไร บิลจะถามไปเรื่อย ๆ
เพอื่ ให้ฉนั ค้นหาคำตอบเอง” และยอมรบั วา่ คำตอบส่วนใหญต่ รงกับทใ่ี จคิดอยู่แล้ว แต่เมื่อได้นั่งพูดคยุ กับเขา
บิลจะตั้งคำถามดี ๆ พร้อมกับเป็นผู้รับฟังทด่ี ี ทำใหเ้ ธอเกิดความเช่อื ม่ัน และพร้อมที่จะมีพลังในการทำงาน
อยา่ งสนุกสุขใจ2/

142

เชอรลิ แซนดเ์ บริ ์ก (Sheryl Sandberg) Chief
Operating Officer บริษัท Facebook เป็นอีกคนหน่ึง
ทีจ่ ำไดอ้ ยา่ งแมน่ ยำวา่ พบบิลครั้งแรกในปี 2001 ในช่วง
สปั ดาหแ์ รกทเี่ ขา้ มาทำงานท่ีบริษทั Google ในตำแหนง่
“Business Unit General Manager” ตำแหน่งใหม่
ท่ีสร้างขึ้นมาเป็นการเฉพาะสำหรับเธอ แต่บริษัทไม่มี
“business unit” ใหเ้ ธอบริหารจัดการ บิลถามเธอว่า “คุณทำงานอะไรท่ีนี่” เธอตอบอ้อม ๆ แอ้ม ๆ ถึงงาน
ที่เคยรับผิดชอบท่ีบริษัทเดิม บิลถามซ้ำว่า “โอเค แต่จริง ๆ แล้วคุณทำงานอะไรท่ีน่ี” คราวน้ีเธอตอบ
ในสิง่ ท่ีเธอคดิ จะทำ บิลส่ายหนา้ พร้อมถามเปน็ คำรบท่สี ามวา่ “ขอเถอะ คิดให้ดี ๆ ว่าคณุ ทำงานอะไรทีน่ ี่”
ในทีส่ ดุ เชอริล จนมุม สารภาพวา่ ตัง้ แต่เขา้ มาทำงานกว่า 1 สัปดาหแ์ ล้ว เธอยังไมไ่ ด้ทำอะไรเลย

คำถามของบิลทำให้เธอไดเ้ รยี นรู้บทเรียนสำคัญในการทำงานว่า “การทำงานไม่ใช่ส่ิงที่เราเคยทำ
ไม่ใช่สิ่งที่เราคิดจะทำ แต่คือส่ิงท่ีเราทำอยู่ทุก ๆ วัน” (It’s not what you used to do, it’s not
what you think, it’s what you do every day.) เชอริลเสริมต่อว่า “ในการโค้ชของบลิ เขาจะเนน้
การทำงานเปน็ ทีม ไมใ่ ช่มาแกไ้ ขปญั หาเฉพาะเรอ่ื ง ท่ีสำคัญเปน็ งานท่ตี ้องวเิ คราะห์พฤตกิ รรมของพนกั งาน
แต่ละคน ความเป็นบวก ความเป็นลบ การสื่อสาร การปรับเปลี่ยนมุมมอง โดยมองจากแง่คิดของคนอื่น
ด้วยความรกั และความไว้วางใจกันและกนั ท่ีสำคัญทีส่ ุดคอื ความสุขอยู่ตรงไหน” 3/

กล่าวได้ว่าโจนาธาน เชอลล์ ่ี และเชอริล สามารถเล่าเรื่องราวแรกพบกับบิลได้อย่างมชี วี ิตชีวา ราวกบั
เหตุการณ์น้ันเพิ่งเกิดเม่ือวันวาน อันที่จริงไม่ใช่เพียงแค่ 3 ท่านนี้ แต่ผู้ท่ีทำงานในซิลิคอนแวลลีย์ต่างพูด
ในทำนองเดียวกัน เม่ือเจอสถานการณ์ทีท่ ้าทาย พวกเขามักจะถามว่า “หากเป็นบิล บลิ จะทำอยา่ งไร?”

นิสัยส่วนตัวที่เป็นเอกลักษณ์อย่างหน่ึงของ
บิลคือ ชอบพูดคำหยาบ เกือบทุกประโยคต้องมี
“4 letters word” คนฟังปิดหูแทบไม่ทัน แต่บิล
มกั จะทำในสง่ิ ทนี่ ่ารกั คอื การเข้าไปสวมกอดทุกคน
เวลากอดก็ไม่ใช่กอดแบบเบา ๆ หลวม ๆ แตก่ อด
แนบแน่นราวกับกอดตุ๊กตาหมีตัวใหญ่ แม้กระท่ัง
บลิ เกตส์ เองก็ไม่วา่ งเว้น ดเู คอะเขินเกร็ง ๆ เมื่อถูก
บลิ สวมกอดแบบไม่ทันต้งั ตัว ทีน่ า่ ประหลาดใจก็คือ กิริยาของบิลแบบนี้ คนรอบข้างไม่รสู้ ึกรงั เกียจเลย กลับ
คดิ ว่า นค่ี อื การแสดงออกวา่ บลิ รกั และเอาใจใส่4/
ทุกเช้าวนั จนั ทร์เม่ือบลิ เขา้ ออฟฟศิ จะสนุกสนานเหมอื นกับมปี ารต์ ้ี เพราะบิลคดิ วา่ การจะทำอะไร
ก็ตาม ต้องมีความสุขเป็นที่ตั้ง เขาจะเดินทักทายไปท่ัว เรียกช่ือทุกคนอย่างแม่นยำ พร้อมสวมกอด
โดยไม่เลือกปฏิบัติ ถามไถ่ทุกข์สุขของครอบครัวรวมถึงกิจกรรมช่วงวันหยุด จึงไม่แปลกใจว่า ทุกคน
อยากให้บลิ เป็นโค้ช เพราะบิลกำลังจะบอกทุกคนว่า “ความสำเร็จขององค์กรไม่ได้เกิดเพียงจากผลลัพธ์
ของความรวดเร็วในการสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ ๆ เท่าน้ัน แต่กุญแจของความสำเร็จอยู่ท่ีการปลุกพลัง

143

การเข้าใจวัฒนธรรมขององค์กร การยอมรับซ่ึงกันและกันเสมือนอยู่ในชุมชนเดียวกัน การให้เกียรติและ
ให้ความไว้เน้อื เช้ือใจ พรอ้ มกบั มีพลังแหง่ ความรัก ผนึกกำลังกนั เพอื่ องค์กร”5/

อิริก ชมิดต์ อดีต CEO และประธานบอร์ด
ของ Google ผูร้ ่วมแต่งหนังสอื Trillion Dollar Coach
อีกท่านหน่ึง บอกว่า “หากคำนวณกันเล่น ๆ แล้ว
การโค้ชของบิลมีมูลคา่ นับรวมกนั เกนิ 2 ล้านล้านดอลลาร์
สรอ. และซิลคิ อนแวลลีย์คงไม่สามารถเติบโตมาได้จนถงึ
วันนี้ บิลได้โค้ชพวกเราให้เห็นว่า ทุกองค์กรต้องการ
การตัดสินใจ แต่ไมใ่ ช่มาจากเสยี งข้างมาก หากมาจาก
การรับฟังเสียงของพนักงานทุกคน ส่ิงน้ีจะเกิดขึ้นได้ ก็ต่อเม่ือพนักงานมีความไว้วางใจผู้บริหาร ผู้สร้าง
วัฒนธรรมในองค์กรให้มีความรกั และความผูกพัน”6/

เส้นทางชีวติ ของวิลเลียม บิล แคมป์เบลล์ โคช้ อเมริกันฟุตบอลที่กลายมาเป็นโคช้ แหง่ ซิลิคอนแวลลยี ์
ทั้ง ๆ ทไ่ี มเ่ คยเรยี กร้องคา่ ตอบแทนแมแ้ ต่เซน็ ตเ์ ดียว บิลบอกทกุ คนว่า “ไม่ตอ้ งห่วงหรอกว่าผมจะนำความลับ
ของบริษัทไปบอกคู่แข่ง เพราะผมไม่มีความรู้ด้านภาษา คอมพิวเตอร์แม้แต่น้อย ผมเป็นเพียงโค้ชท่ีใส่ใจ
เท่านน้ั ”

รณดล นุ่มนนท์
30 พฤศจิกายน 2563

แหลง่ ท่ีมา:
1/ Trillion Dollar Coach โค้ชแห่งซลิ คิ อนแวลลยี ์ อีรกิ ชมดิ ต์ โจนาธาน โรเซนเบิรก์ อลัน อเี กิล เขียน

ณัฏฐ์ เพิ่มทรัพย์ และทอปัด สุบรรณรักษ์ แปล พิมพ์ครั้งท่ี 2 พฤศจิกายน 2563 จัดพิมพ์โดย
The Essential Coach Co., Ltd. หนา้ 96-97

2/ https://www.facebook.com/watch/live/?v=343468679855107&ref=watch_permalink
3/ Thegrowthfaculty.com. 2020. Steve Jobs’S Coach: “Trillion Dollar” Mentor Bill
Campbell’S Top Four Traits. [online] Available at:
<https://www.thegrowthfaculty.com/blog/SteveJobsscoachTrillionDollarmentorBillCampb
ellstopfourtraits> [Accessed 28 November 2020].
4/ Trillion Dollar Coach โค้ชแห่งซิลิคอนแวลลีย์ หนา้ 40-48
5/ Trillion Dollar Coach โคช้ แหง่ ซิลิคอนแวลลีย์ หนา้ 155-157
6/ https://www.cnbc.com/2019/04/17/google-execs-reveal-secrets-to-success-from-
ceo-coach-bill-campbell.html

144

ประตหู ัตถ์พระเจ้า: ข้อถกเถยี งด้านคุณธรรม

สวสั ดีครบั

แฟนฟุตบอลทั่วทุกมุมโลกต่างตกตะลึงและเศร้าโศกเสยี ใจตอ่ การจากไปด้วยอาการหัวใจวาย
เฉยี บพลันของ “เสือเตี้ย” ดิเอโก มาราโดนา นักฟุตบอลระดบั ตำนานทมี ชาตอิ ารเ์ จนตนิ าในวยั 60 ปี
เมื่อวนั ท่ี 25 พฤศจิกายน ที่ผ่านมา

เมื่อเอ่ยถึงช่ือมาราโดนา เรื่องแรกท่ีบรรดาคอลูกหนังต้องคิดถึงคือ การแข่งขันฟุตบอลโลก
ระหว่างทีมชาติอาร์เจนตินาและทีมชาติอังกฤษในรอบ 8 ทีมสุดท้าย ที่ประเทศเม็กซิโก เม่ือวันที่
22 มิถนุ ายน 1986 ในช่วงเวลาดังกลา่ ว บาดแผลของสงครามหมู่เกาะฟอล์กแลนด์ หรือท่ีชาวอาร์เจนตนิ า
เรียกว่าหมู่เกาะมัลวีนัส ระหว่าง 2 ประเทศ ยังเจ็บลึกอยู่ในหัวใจชาวอาร์เจนตินาทุกคน แม้เวลา
จะลว่ งเลยมาถึง 4 ปีแลว้ สงครามคร้งั นนั้ เกิดขึ้นจากการที่กองทพั อารเ์ จนตนิ าพยายามทวงคนื หม่เู กาะ
ฟอลก์ แลนดท์ ี่องั กฤษยึดครองมานานในช่วงยุคลา่ อาณานคิ ม แต่อังกฤษไมย่ ินยอมและตอบโตด้ ้วยการ
ส่งกองทหารไปสู้รบ เกิดเป็นสงครามยืดเย้ืออยู่ 72 วัน ในท่ีสุด อาร์เจนตนิ าต้องล่าถอย สูญเสียทหาร
ไปถึง 649 นาย และเม่ือท้ังสองประเทศตอ้ งกลับมาปะทะกันในสนามแข่งขันฟุตบอลในครง้ั น้ี จึงเปน็ การ
แขง่ ขนั ท่ที กุ คนต่างใจจดใจจ่อจบั ตามอง

การพบกันในรอบก่อนรองชนะเลิศทีมน้ี อาร์เจนตินานำโดยมาราโดนา ยอดนักเตะมหัศจรรย์
ที่สูงเพียง 165 เซนติเมตร แต่อาศัยทักษะและร่างกายบึกบึน เล้ียงลูกบอลด้วยเท้าซ้ายผ่านผู้เล่น
ฝ่ังตรงกันขา้ มได้อยา่ งคล่องแคล่ว ยากที่ใครจะหยดุ ย้ังเขาได้ อันที่จรงิ ทีมอาร์เจนตนิ าไมแ่ ข็งแกร่งมากนัก
เข้ารอบนี้ได้อย่างเฉียดฉิว ในขณะท่ีทีมอังกฤษสามารถเอาชนะทีมปารากวัยมาได้ถึง 3 ประตูต่อศูนย์
ทำใหแ้ ฟนบอลอารเ์ จนตินาต้องฝากความหวังไว้กับมาราโดนาแตเ่ พียงผู้เดียววา่ จะนำชัยชนะมามอบให้กับ
ประเทศชาติ

การแข่งขันในชว่ งคร่งึ เวลาแรกเปน็ ไปอยา่ งสสู ี ยงั ไม่มีทมี ใดทำประตไู ด้ จนมาถงึ เม่ือเร่มิ ครง่ึ หลงั
ผ่านไปได้ 6 นาที เสือเตี้ย มาราโดนา เลี้ยงบอลผ่านผู้เล่นอังกฤษ 3 คนก่อนส่งลูกให้กับฮอร์เก วัลดาโน
ศูนย์หน้า ท่ีพยายามจะเล้ียงบอลหนีแต่ลูกบอลกลับกระเด้งไปถูกกองหลังอังกฤษ และลอยข้ามเข้าไป
ในบริเวณจุดโทษทีเ่ ป็นพนื้ ทโ่ี ล่ง เหลือแตเ่ พียงปเี ตอร์ ชิลตนั นายทวารอังกฤษและมาราโดนาท่ีว่ิงเขา้ ไปหา
ลูกบอลที่ยังลอยอยใู่ นอากาศ ดเู หมือนวา่ ปเี ตอร์น่าจะไดเ้ ปรยี บเพราะมสี ่วนสูงกว่าถึง 20 เซนติเมตร ท้ังสอง

กระโดดข้ึนแย่งบอล และในช่วงเสี้ยววินาทีนั้น
มาราโดนายกมือซ้ายข้ึนมาแนบตัวเหนือศีรษะ
ชกบอลข้ามหัวปีเตอรเ์ ข้าประตูไป แฟนอารเ์ จนตนิ า
กระโดดโลดเต้นส่งเสียงตะโกนร้องดีใจดังกึกก้อง
ไปทั่วสนาม ขณะท่ีมาราโดนาวง่ิ ชูกำป้นั ไปข้างสนาม
ด้วยความสะใจ พร้อมเพ่ือน ๆ ท่ีว่ิงมาสวมกอด
โดยไมไ่ ดแ้ สดงสีหนา้ วา่ ตนเองทำผดิ ทใี่ ช้มือชกบอล

145

เขา้ ประตู แต่ประตูกังขาดังกล่าวกต็ ้องมาโดนประตูท่ีสองของเจ้าเสือเต้ียกลบรัศมีในอีก 4 นาทีต่อมา แม้
อังกฤษจะมาทำประตไู ดใ้ นช่วง 10 นาทีสดุ ท้ายตามมาเป็น 1 ประตตู ่อ 2 แต่ก็ทำได้เพียงให้อาร์เจตินาตีตั๋ว
เขา้ รอบรองชนะเลศิ กรยุ ทางไปสูก่ ารครองแชมป์ฟุตบอลโลกในปี 1986

หลังเกมการแข่งขัน มาราโดนาใหส้ มั ภาษณ์วา่ “ส่วนหน่ึงของการทำประตู มาจากหัวของเขาเอง
และอีกส่วนหน่ึงมาจากหัตถ์พระเจ้า” ทำให้ประตูดังกล่าวถูกจดจำว่าเป็น “ประตูหัตถ์พระเจ้า”
(hand of God) ท่ีช็อคประวตั ศิ าสตรว์ งการลูกหนงั มาจนถงึ ทุกวนั น้ี

ชาวเมืองผ้ดู รี ับผลการแขง่ ขนั คร้งั นไี้ มไ่ ด้ เพราะถือเปน็ การเลน่ ทีไ่ ม่ซื่อสัตยต์ ่อกฎของการแข่งขนั
แม้ว่า การทำประตูที่สองของมาราโดนาจะแสดงให้ผู้ชมท่ัวโลกเห็นถึงความเก่งกาจของเขาด้วยการ
เลย้ี งบอลผา่ นผเู้ ล่นองั กฤษถึง 5 คนจากแดนของตนเองกว่าครึง่ สนาม ทะลุเข้าถงึ เขตโทษพร้อมแตะบอล
หนีนายทวารปีเตอรก์ ่อนสง่ ผ่านบอลเข้าตุงตาข่าย จนกลายเปน็ “ประตูแหง่ ศตวรรษ” กต็ าม แต่แฟนบอล
อังกฤษยังคงยืนยันว่า หากไม่เกิดประตูแรกกค็ งจะไม่เกดิ ประตูท่ีสอง นายทวารปีเตอร์กล่าวว่า “ผมพูด
เสมอวา่ เขาเปน็ นกั ฟุตบอลที่ย่ิงใหญ่ทส่ี ุดในประวัตศิ าสตร์ แตผ่ มเคารพเขาในฐานะนกั กีฬาไม่ได้ และผมจะ
ไม่มวี ันให้ความเคารพเขาตลอดไป”1/

คงไม่มีใครโต้เถียงว่าประตูปัญหาเป็นเล่ห์เหล่ียมแบบ
“ฉลาดแกมโกง” ทีม่ าราโดนา ไดส้ ร้างรอยด่างไว้ในวงการฟตุ บอล
อย่างไรกด็ ี หากพจิ ารณาจากอกี มุมมองหนงึ่ โดยเฉพาะจากความ
เป็นตวั ตนของมาราโดนา ทต่ี อ้ งแบกความหวังของคนอาร์เจนตินา
ทั้งชาติไว้บนบ่าเพียงผู้เดียว เราอาจจะเข้าใจถึงเหตุผลในการ
ตัดสินใจใช้ “หัตถ์พระเจ้า” ของเขา

ตลอดชั่วชีวิต มาราโดนาไม่เคยมีโอกาสได้เข้าเรียนใน
โรงเรยี นฟุตบอลอะคาเดม่ีเหมอื นกับเดก็ ทีค่ รอบครัวมีฐานะ เขา
เรียนรู้เกมฟุตบอลจากการเล่นกับเพ่ือน ๆ ในสลัมกลางใจเมือง
บัวโนสไอเรส มาราโดนาเคยเลา่ วา่ “ผมได้ลูกฟุตบอลมาจากลูกพ่ีลูกนอ้ งคนหนง่ึ ตั้งแต่ผมเริ่มว่ิงไดต้ อนอายุ
3 ขวบ ผมต้องนอนกอดลกู ฟุตบอลลกู นี้อย่ใู นเสื้อเกือบ 6 เดือน เพราะกลัวจะถูกขโมย” นอกจากนี้ เขายัง
ถูกปลูกฝังว่า ถ้าเล่นฟุตบอลเก่ง เขาจะสามารถสลัดพน้ จากชีวิตที่ยากจน ขณะเดียวกันก็คิดว่ากฎหมาย
และกฎระเบียบท่ีมีอยู่ ทำให้คนยากจนถูกกดขี่และสรา้ งความเหลื่อมลำ้ ในสังคมมากย่ิงขนึ้ 2/
เราต้องหลับตาคดิ ว่า ในวินาทที ่มี าราโดนาวง่ิ เข้าไปหาลกู บอลท่ียงั ลอยอยู่ในอากาศนั้น เขาต้อง
ตระหนกั ดีวา่ การแขง่ ขันในวันนั้นสำคัญแค่ไหน ชาวอารเ์ จนตนิ าตอ้ งการชัยชนะเหนืออังกฤษเพื่อเปน็ การ
ชำระแค้นให้กับทหารทีพ่ ลชี ีพและกอบกู้ศักดิ์ศรีของประเทศจากการพา่ ยแพส้ งคราม มาราโดนาจงึ ต้องทำ
ทุกวิถที างเพื่อให้ลูกบอลเข้าไปตงุ ตาข่ายใหไ้ ด้ โดยมองขา้ มกฎกตกิ าท้ังหมด และพระเจ้าก็ไดท้ ดแทนความสูง
ที่เสียเปรยี บคแู่ ขง่ ด้วยหัตถ์ของพระเจา้ แล้ว
ในอีกมมุ หนง่ึ ทฤษฎคี ณุ ธรรม (moral theory) มีบัญญัติไวว้ า่ “ในบางสถานการณ์ การกระทำ
ท่ีผดิ จรยิ ธรรมหรือศีลธรรมอาจเปน็ ทยี่ อมรับได้ หากผลของการกระทำนั้นสง่ ผลดีต่อสังคมและมวลชน

146

โดยรวม” พร้อมยกตอนหนึ่งของมหากาพยเ์ ร่ืองมหาภารตะมาเปน็ ตัวอยา่ ง เปน็ เหตกุ ารณ์ท่พี ระกฤษณะ
บญั ชาการรบกบั กรรณะ แต่ปรากฏว่า ล้อรถมา้ ศึก (chariot) ของกรรณะเกิดติดหล่มไม่สามารถว่ิงต่อไปได้
เขาจึงขอพักการต่อสู้เพ่ือยกล้อรถขึ้นมา แต่พระกฤษณะกลับเห็นว่า นี่เป็นโอกาสเหมาะในการสังหาร
กรรณะ จึงส่ังให้อรชุน แม่ทพั ยิงธนูปลดชีพกรรณะทันที เพราะหากสู้กันซ่ึง ๆ หน้าแล้วยากท่ีจะสังหาร
เขาได้ ท้ัง ๆ ท่ีพระกฤษณะทราบดีว่าการกระทำดังกล่าวผิด “กฎการทำสงคราม” เพราะการรบจะ
เกิดข้ึนได้ต่อเมื่อท้ังสองฝ่ายต้องพร้อมรบเท่านั้น3/ เพราะฉะน้ัน การตัดสินใจของมาราโดนา อาจจะ
เขา้ ขา่ ยเป็นสถานการณ์ทีส่ ่งผลดีโดยรวมในสายตาของชาวอารเ์ จนตินา

ไม่ว่ามาราโดนาจะได้รับการกล่าวขานว่า เป็นนักฟุตบอลผู้เป็นท่ีสุดในทุกสิ่ง โกงที่สดุ เก่งที่สุด
และเป็นที่รักมักที่ชังที่สุด แต่ต้องยอมรับว่า เขาเป็นนักต่อสู้ตัวยงที่สุดท่ีต่อต้านกฎกติกาที่กดข่ีและ
อยุติธรรมในสงั คม

รณดล นุม่ นนท์
8 ธนั วาคม 2563

แหล่งที่มา:
1/ www.sanook.com/sport. 2020. สกปู๊ พิเศษ: แดน่ ักเตะผูย้ ิง่ ใหญ่ท่ีสดุ ตลอดกาล “ดีเอโก้

มาราโดนา”.[online] Available at: <https://www.sanook.com/sport/1177769/>
[Accessed 7 December 2020].

2/ The Indian Express. 2020. Maradona Was A Rebel Against A System That
Oppressed You By Its Rules. [online] Available at:
<https://indianexpress.com/article/opinion/columns/diego-maradona-death-hand-of-
god-football-7071050/> [Accessed 7 December 2020].

3/ โสภี, ก., 2020. ดา้ นมืดของพระกฤษณะ ในศกึ มหาภารตะ ที่ต่างจากแง่มุมคณุ ธรรม-ความด.ี
[online] ศิลปวัฒนธรรม. Available at: <https://www.silpa-mag.com/culture/article_7294>
[Accessed 7 December 2020].

147