150 | - Là người mới mẻ với công việc ngành quảng cáo? là hình sẽ có những điểm không tự nhiên như ánh sáng, bóng đổ, độ nhăn trên áo, động tác tay chân… Khi được nhãn hàng chốt ý tưởng và bố cục thì lúc này, Art phải giám sát việc chỉnh sửa tất cả những yếu tố “chưa được tự nhiên” như tôi vừa liệt kê để đảm bảo thành phẩm cuối hoàn hảo nhất có thể. Ở đây, bạn có thể nghĩ là có bức hình thôi mà, ai mà soi được từng ấy thứ… Thì tôi xin giải thích thêm, việc chỉnh sửa để mọi thứ hoàn hảo là trách nhiệm của Agency, mình nhận tiền nhãn hàng để làm việc mà, không thể ẩu và bừa được, đấy là vấn đề đạo đức nghề nghiệp. Chuyện thứ hai là bức hình bạn nghĩ nếu được phóng ra một tấm biển quảng cáo có kích thước lớn thì tất cả những điểm nhìn không tự nhiên sẽ tự đập vào mắt ngay lập tức, gây khó coi và tệ hơn là người ta sẽ đánh giá nhãn hàng và cả Agency thực hiện không chuyên nghiệp. Chỉ dẫn cho đàn em thơ Bôn ba làm nghề đủ lâu, sẽ đến lúc bạn được giao trọng trách làm lãnh đạo. Lúc ấy, ngoài trách nhiệm
QUANG ANH | 151 với dự án ra, bạn còn có trách nhiệm với tụi nhỏ ở dưới, những “em bé” ngây thơ y như bạn lúc mới vào Agency vậy. Hãy cố gắng chỉ dẫn các em bằng tất cả sự chân thành và tận tâm nhé. Nhân nói đến chuyện được lên làm lãnh đạo, vậy Art có những nấc thang thăng tiến nào trong Agency? Nhắc lại một chút, một đội (team) trong tổ Sáng tạo sẽ có một Art Director (phụ trách về hình ảnh), một Copywriter (phụ trách toàn bộ về mặt chữ nghĩa). Cặp đôi này sẽ bắt cặp với nhau trong các dự án. Ngoài ra, mỗi team sẽ có một ACD (Associate Creative Director) hoặc CD (Creative Director) dẫn dắt. Lộ trình thăng tiến của Art Director sẽ lần lượt là: Intern Design Middle Art Senior Designer ACD Junior/Fresh Designer Senior Art Junior Art CD
152 | - Là người mới mẻ với công việc ngành quảng cáo? Trong đó, trách nhiệm của từng vị trí sẽ như sau: Designer Thường chỉ tập trung vào phần việc thuần thiết kế theo chỉ đạo và hướng dẫn của Art Director, hiếm khi tham gia làm Idea cũng như ít có đóng góp trong những sản phẩm truyền thông có kinh phí sản xuất lớn (KV, TVC…). Fresh/ Junior Art Đã có thể tham gia vào việc làm Idea cũng như sản xuất KV, TVC… Bắt đầu làm quen với việc định hướng hình ảnh, thiết kế và phối hợp cũng như giám sát Designer trong quá trình làm hình ảnh. Ít có đóng góp, tương tác với Copy. Middle Có khả năng đóng góp vào phần việc của Copy. Nghĩ ý tưởng, định hướng, giám sát thiết kế chuẩn chỉnh hơn. Đã có thể lãnh đạo đội ngũ Designer ở dưới.
QUANG ANH | 153 Senior Có khả năng làm việc độc lập (nhiều khi không cần sếp) trong những dự án nhỏ. Phối hợp nhuần nhuyễn với Copy. Chịu trách nhiệm từ đầu đến cuối trong dự án (bao gồm cả thuyết trình, gặp khách hàng, nói chuyện thương thuyết với team nội bộ, định hướng và giám sát quá trình thực thi của những bên thứ ba để đảm bảo thành phẩm cuối cùng). Có khả năng dẫn dắt những bạn Junior/ Middle Art. Director Ngoài khả năng làm việc độc lập cần có khả năng quản lý, nhìn thấy khối lượng công việc các thành viên trong team. Hiểu thế mạnh mỗi người để đưa dự án phù hợp. Nhìn thấy bức tranh tổng thể (bao gồm chiến lược, media, KPI, số tiền production…) để chỉnh sửa ý tưởng cho phù hợp. Ngoài ra còn phải gánh trách nhiệm thắng Pitch, hoa hậu thân thiện với khách hàng, chỉ dạy Junior ở dưới… Thực tế, vẫn có hai vị trí cao hơn nhưng tùy quy mô công ty mới xuất hiện. Lần lượt là ECD (Executive Creative Director) và CCO (Chief Creative Officer).
154 | - Là người mới mẻ với công việc ngành quảng cáo? Ở Việt Nam thì thường sẽ không có vị trí Art cho người mới bắt đầu vào Agency, bạn sẽ phải kinh qua vị trí Designer trước để thực sự hiểu về công việc thiết kế trong ngành quảng cáo, sau đó mới thăng tiến lên tới Art. Ngoài ra, còn một nhánh rẽ khác nữa cho Designer nếu các bạn chỉ thực sự đam mê việc thiết kế chứ không quá thiết tha việc nghĩ ý tưởng, tuy nhiên trong phạm vi cuốn sách này tôi sẽ không đề cập đến. Với từng ấy những gạch đầu dòng công việc, từng đấy những bậc thang sự nghiệp cần leo lên, Art có còn là một công việc trong mơ đối với bạn? Nếu câu trả lời là có thì đây sẽ là những điều kiện “nhập môn”: Bạn phải có kỹ năng thiết kế cũng như sử dụng những phần mềm, công cụ thiết kế thành thạo (hiển nhiên rồi đúng không, ở những nấc thang đầu tiên, việc chính của bạn là thiết kế hình ảnh mà).
QUANG ANH | 155 Bạn cần có một gu thẩm mỹ tốt. Vì “đẹp” trong thiết kế là một yếu tố vô cùng cảm tính, không có yếu tố nào định lượng là “cái này to thêm một tí thì đẹp, màu này nhiều hơn màu kia thì bố cục sẽ ổn hơn…”. Tất cả đều phụ thuộc vào gu thẩm mỹ của bạn. Bạn biết ngoại ngữ, vì đơn giản là bạn phải làm việc với sếp/ khách hàng người nước ngoài. Những phần mềm bạn đang dùng cũng là phần mềm nước ngoài. Rồi những trường phái thiết kế phần lớn cũng có tên/ từ khóa tìm kiếm là ngoại ngữ… Không biết ngoại ngữ, bạn sẽ hành nghề sao đây? Bạn yêu cái đẹp, nhưng cũng đủ thực tế. Vì làm quảng cáo khác với làm nghệ thuật (mặc dù trong một vài dự án thì ranh giới giữa hai cái này cũng không rõ ràng lắm), nếu bạn cứ khăng khăng làm theo ý mình vì bạn nghĩ thế mới đẹp, mới chất còn làm theo ý muốn của khách hàng hay Guideline của họ là tầm thường thì bạn cũng sẽ thường xuyên bất đắc chí khi làm nghề đấy. Bởi cuối cùng thì, khách hàng là người trả tiền,
156 | - Là người mới mẻ với công việc ngành quảng cáo? dù muốn dù không bạn cũng phải làm theo ý muốn của họ thôi. Bạn thích kể những câu chuyện sáng tạo. Nghe thì tưởng lộn qua yêu cầu của Copy nhưng đây là yêu cầu chung cho toàn bộ vị trí trong bộ phận Sáng tạo. Art hay Copy cũng đều phải làm Idea nên nếu không thích sáng tạo thì có khả năng bạn cũng không phù hợp với nghề lắm đâu. Nhiêu đây cũng hòm hòm để giới thiệu về vị trí Art rồi. Mong rằng sau khi đọc xong, bạn đã hiểu sơ sơ về công việc này để tự tin dấn bước trên hành trình mình mong muốn. Hẹn gặp bạn tại một Agency trong tương lai.
157 CHO NGƯỜI MỚI BẮT ĐẦU NHỮNG MẸO NHỎ 5 Ở hai chương cuối, chương nào tôi cũng kết bằng câu hẹn gặp bạn tại một Agency nào đó và tôi có ý như vậy thật. Tuy nhiên, để gặp được nhau thì bạn phải vượt qua “vòng gửi xe” tức là lúc xét hồ sơ đã. Ở đâu tôi không biết chứ ở Agency mà có mỗi tấm bằng đại học với lý lịch thông tin cơ bản thì “vòng gửi xe” còn chẳng có chỗ cho bạn luôn. Nghe hơi hoang mang nhỉ? Mới ra trường thì ngoài hai cái đó ra đâu còn thứ gì khác? Làm thế nào mới có thể được gọi phỏng vấn và nhận vào làm tại Agency khi bản thân là một “tấm chiếu mới”? Thực ra cũng không có gì quá cao siêu đâu, các bạn chỉ cần biết một chút mẹo nhỏ là được. Trong chương này, tôi sẽ chia sẻ một số “tips” đến từ kinh
158 | - Là người mới mẻ với công việc ngành quảng cáo? nghiệm cá nhân, hy vọng sẽ giúp các bạn “vượt cạn” dễ dàng hơn trong những lần nộp CV sắp tới. CHUẨN BỊ HỒ SƠ NĂNG LỰC (PORTFOLIO) Portfolio nôm na là bản tổng hợp các dự án quảng cáo, truyền thông mình đã tham gia. Khi nhìn vào, nhà tuyển dụng có thể biết được là người này đã có kinh nghiệm ở những mảng gì, “màu sắc” sáng tạo của họ ra sao… từ đó dự đoán kỹ năng làm nghề cũng như độ phù hợp của cá nhân đó với đội ngũ hiện tại trong Agency mới. Đây là thứ “BẮT BUỘC PHẢI CÓ” khi đi phỏng vấn công việc sáng tạo tại Agency, là “tấm vé thông hành” để qua cửa duyệt hồ sơ. Không có “vé” thì khỏi vô cửa, dễ hiểu ha. Với những nhân sự đã có kinh nghiệm trong ngành thì làm Portfolio không phải việc khó, trừ khi người đó quá lười. Nhưng với những bạn còn chưa làm trong ngành quảng cáo một ngày nào thì đào đâu ra Portfolio để nộp?
QUANG ANH | 159 Không có kinh nghiệm, dự án thật thì mình tự tạo ra thôi! Bạn hoàn toàn có thể tự ra đề bài truyền thông cho mình hoặc “làm lại” những dự án quảng cáo đã/ đang chạy trên thị trường (mà bạn nghĩ bạn có thể làm hay hơn). Dựa vào các đầu việc mà tôi đã liệt kê ở chương trước, bạn có thể làm Big Idea, viết Key Message rồi phát triển kịch bản phim, thiết kế KV cùng hàng tá những thứ khác nữa nếu bạn thực sự đam mê và muốn theo đuổi ngành Sáng tạo. Bằng cách này, dù bạn chưa hề có kinh nghiệm thực tế, dù những Idea, Message, hay KV… bạn tự tay làm ra chưa đạt mức “có thể xài được” thì nhà tuyển dụng cũng sẽ thấy được sự khát khao cùng một vài điểm sáng trong cách bạn làm sáng tạo. Nhờ đó, bạn nâng cao khả năng được gọi đi phỏng vấn và “ngon hơn” là được nhận vào làm tại Agency. Nghe thấy ok chưa, thế nên ngay từ giờ hãy chuẩn bị cho mình thật nhiều ý tưởng để đưa vào hồ sơ năng lực nhớ.
160 | - Là người mới mẻ với công việc ngành quảng cáo? HỌC CÁCH “ĐÓNG GÓI” BẢN THÂN “Đóng gói” là gói người vào hộp quà như trong mấy cái truyện tranh Nhật Bản á? - Không bạn ơi, “đóng gói” ở đây là cách bạn giới thiệu về bản thân một cách sáng tạo để gây ấn tượng cho nhà tuyển dụng. Nghe hơi khó hiểu nhỉ, ok, đọc ví dụ dưới đây nha: Hãy tưởng tượng bạn đang đứng trước hai món hàng, gọi là A và B. Hai món này có điểm chung đều là những miếng nhựa siêu cứng, siêu bền, siêu đẹp… nôm na là hàng xịn của xịn. Tuy nhiên, trong khi A được bày ra trước mặt bạn dưới hình dạng là các miếng nhựa riêng biệt thì B lại là một con rồng lắp từ những miếng nhựa cực kì xịn sò đó. Là bạn, bạn sẽ chú ý và thấy ấn tượng bởi món đồ nào hơn? A hay B? Gần như phần lớn sẽ thấy B ấn tượng và dễ gây chú ý hơn đúng không?
QUANG ANH | 161 Cùng là những mảnh nhựa, nhưng món hàng B đã được “đóng gói” dưới một hình dạng đẹp đẽ, hay ho hơn. Điều này dẫn đến kết quả hiển nhiên là ai cũng sẽ cảm thấy B ấn tượng, dễ gây chú ý hơn. Tương tự, nếu trong lúc phỏng vấn, bạn chỉ ngồi liệt kê kể lể ra rằng “em có ưu điểm là nghĩ rất nhanh, đề bài nào em cũng nghĩ được, em có rất nhiều ý tưởng trong đầu blah blah…” thì nó cũng giống như cách món hàng A được bày ra vậy. Dù bạn xịn thật (tôi tạm tin là thế) nhưng người phỏng vấn cũng không cảm thấy quá ấn tượng. Thế nhưng, nếu bạn nói là “em như một cái máy bán ý tưởng tự động vậy…” thì tự khắc người nghe sẽ thấy có chút gì đó thú vị, sau đó hỏi sâu thêm lý do bạn chọn cách “đóng gói” đó. Lúc này, bạn có thể giải thích là vì em nghĩ nhanh với có sẵn cả kho ý tưởng, anh chị đưa đề bài là tự động có ý tưởng lòi ra, y như máy bán hàng tự động vậy. Đấy, đều là từng ấy ưu điểm, nhưng biết cách “đóng gói” vào thì nghe nó “sáng tạo” hơn hẳn, nhỉ?
162 | - Là người mới mẻ với công việc ngành quảng cáo? Chưa kể, kỹ năng “đóng gói” này còn áp dụng được ở phạm vi rộng hơn nữa, đó là cách bạn làm Portfolio - hồ sơ năng lực, cách bạn viết Cover Letter, vân vân mây mây… “Cơ mà mục này thấy có vẻ kiểu cố tình màu mè, làm trò con bò là chủ yếu chứ cũng chả quan trọng lắm!!!” - Nếu đọc đến đây mà bạn nghĩ như vậy thì tôi xin đính chính luôn, ở ngành khác thì tôi không rành, nhưng trong ngành sáng tạo này, việc bạn tự “đóng gói” được bản thân cho thấy bạn có khả năng làm Idea. Hãy nhớ lại điều tôi nói ở chương 1, nhãn hàng có một đống thông tin về lợi ích sản phẩm, nhưng họ cần Agency để biến những cái đó thành ý tưởng, câu chuyện hấp dẫn. Việc bạn biết cách “đóng gói” những ưu điểm của bản thân thành một ý tưởng thú vị chính là bước đầu để nhà tuyển dụng thấy bạn có tố chất làm ở Agency.
QUANG ANH | 163 BẮT ĐẦU XÂY DỰNG NETWORKING TRONG NGÀNH “Một người làm quan, cả họ được nhờ” - bạn đã nghe câu tục ngữ này chưa? Có quen biết bao giờ cũng lợi thế hơn là một thân một mình giữa chợ đời rộng lớn và ngành Quảng cáo cũng không phải ngoại lệ. Vì sao tôi lại nói như thế? Thì tại vì: Có người quen làm trong Agency, bạn sẽ biết được bên này đang tuyển người, bên kia đang sắp có một vị trí trống… từ đó, giúp bạn chủ động hơn trong việc nộp hồ sơ. Ở đây có thể các bạn sẽ thắc mắc rằng: “Em chẳng quen biết gì vẫn có thể thấy Agency đăng tin tuyển người mà”. Ừ, đúng là sẽ vẫn có những vị trí được đăng tin rộng rãi, nhưng trước khi đăng tin thì đa phần người trong Agency sẽ dò lại mạng lưới quen biết của mình trước, nếu không tìm được ai phù hợp mới đăng tin. Thế nên, có quen biết thì bạn sẽ được tiếp cận cơ hội sớm hơn, nhanh hơn và ít cạnh tranh hơn.
164 | - Là người mới mẻ với công việc ngành quảng cáo? Điểm hay ho tiếp theo đó là bạn sẽ được “chỉ dạy” nhiều bí quyết trên con đường sự nghiệp. Nghề nào cũng thế, những người làm lâu trong ngành sẽ có những bí quyết riêng được hun đúc trong quá trình “tu luyện”, những bí quyết này thì họ sẽ chẳng khơi khơi nói ra đâu, bạn phải thân ở mức độ nào đó thì mới được truyền dạy. Và tin tôi đi, ngồi với cao nhân một giờ còn hơn mười năm đèn sách, bạn sẽ tiến bộ nhanh chóng hơn rất nhiều đấy. Cuối cùng, tôi nghĩ công việc nào cũng sẽ có những mặt “tiêu cực”. Với ngành Quảng cáo thì đó là áp lực cao, thời gian làm việc luôn luôn gấp cũng như những thị phi vốn có của đời sống công sở… Sẽ thật tốt nếu bạn có những người thực sự hiểu công việc của mình để sẻ chia. Lúc ấy, bạn có thể cùng nhau tâm sự để giảm bớt “stress”, giúp bản thân phấn chấn hơn, đặng “sống sót”, “hoàn thiện” và “tiến hóa” trên con đường sự nghiệp của mình. Chúc các bạn sớm vào được Agency và được làm công việc sáng tạo mà bạn hằng mơ ước.
165 VỀ TÁC GIẢ Lúc đầu thì tôi nghĩ ở mục này, tôi sẽ cố gắng văn vở một cái gì đấy nghệ nghệ, chất chất để giới thiệu về mình. Thế nhưng, suy đi nghĩ lại thì cứ chân phương, mộc mạc có khi lại đỡ bị ghét nên đây là một số thông tin về tôi nhé: Tên là Quang Anh, sinh ở Hà Nội, hiện đã có hơn sáu năm kinh nghiệm trong ngành Quảng cáo. Tôi hiện đang là ACD (Associate Creative Director), đi lên từ nhánh Copy, đã từng kinh qua một số Global cũng như Local Agency tại thị trường Việt Nam. Ở thời điểm mới ra trường, tôi cũng đã từng rất khó khăn khi tìm hiểu về công việc làm sáng tạo trong Agency quảng cáo. Mà tôi hoang mang một thì bố mẹ tôi chắc phải hoang mang mười tại tôi cũng gãi đầu
166 | - Là người mới mẻ với công việc ngành quảng cáo? gãi tai khi giải thích về công việc mà tôi phải bỏ nhà vào Sài Gòn để làm… Đó cũng là lý do thôi thúc tôi viết cuốn sách này, hy vọng nó sẽ giúp cho các bạn phần nào đó bớt hoang mang và ngây ngô như tôi ngày xưa. Cũng mong rằng, sau khi đọc cuốn sách này thì gia đình tôi có thể nắm bắt được phần nào đó công việc mà tôi cứ đi đi về về, thức đêm thức hôm để lọ mọ cặm cụi gõ bàn phím. Cảm ơn các bạn đã đọc cuốn sách này. Tôi xin hết. Nếu bạn tò mò về tôi thì gặp nhau tại đây nhé:
NHÀ XUẤT BẢN CÔNG THƯƠNG Trụ sở: Số 655 Phạm Văn Đồng, Bắc Từ Liêm, Hà Nội Điện thoại: 024 3934 1562 - Fax: 024 3938 7163 Website: nxbcongthuong.vn Email: [email protected] Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia Việt Nam Quang Anh Agency - Là người mới mẻ với công việc ngành Quảng cáo? / Quang Anh. - H. : Công Thương ; Công ty Sách Thái Hà, 2024. - 168 tr. ; 21 cm ISBN: 978-604-481-483-4 1. Quảng cáo 2. Agency 659.1 - dc23 COF0163p-CIP In 100 cuốn, khổ 13x19 cm tại Công ty TNHH In Thanh Bình. Địa chỉ: Số 432 đường K2, phường Cầu Diễn, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Số xác nhận đăng kí xuất bản: 1359-2024/CXBIPH/05-72/CT. Số quyết định xuất bản: 151/QĐ-NXBCT, cấp ngày 31/5/2024. In xong và nộp lưu chiểu năm 2024. Chịu trách nhiệm xuất bản: GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP: TRƯƠNG THU HIỀN Biên tập viên nhà xuất bản: Tôn Nữ Thanh Bình Biên tập viên Thaihabooks: Quế Chi Sửa bản in: Thái Hà Thiết kế bìa: Nguyễn Bích Lam Trình bày: Thu Hằng LÀ NGƯỜI MỚI MẺ VỚI CÔNG VIỆC NGÀNH QUẢNG CÁO?