จิตวิทยา นางสาวธัญชนก ศรีสุวรรณ

จิตวิทยาสำหรับ
ครู

เสนอ
อาจารย์เขมินต์ธารากรณ์ บัวเพ็รช

จัดทำโดย
นางสาว ธัญชนก ศรีสุวรรณ

6406510061

คำนำ
หนังสือเล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา
600-106จิตวิทยาสำหรับครู มีวัตถุประสงค์ในการค้นหาความรู้ใน
จิตวิทยาสำหรับครูตามหัวข้อเรื่องที่ได้ศึกษามา พร้อมแนวทางการแก้
ปัญหาและประโยชน์ที่ได้รับ ผู้จัดทำคาดหวังเป็นอย่างยิ่ง ในการจัด
ทำหนังสือเล่มนี้หวังว่ามีข้อมูลที่เป็นประโยชน์และถูกต้องเป็นไปตาม
กระบวนการในการจัดศึกษาจิตวิทยาสำหรับครู ต่อผู้ที่สนใจรวมทั้งผู้

ที่ได้อ่านเป็นอย่าง
ขอขอบคุณอาจารย์ เขมินต์ธารากรณ์ บัวเพ็ชร อาจารย์ที่ปรึกษาใน
รายวิชาจิตวิทยาสำหรับครู ที่คอยชี้แนะความรู้ คำแนะนำ รวมถึงให้
แนวทางในการศึกษาเรียบเรียงเนื้อหาในการจัดทำหนังสือเล่มนี้ จึง
ทำให้หนังสือเล่มนี้สำเร็จลุล่วงไปด้วยดี หากมีข้อผิดพลาดประการใด
ข้าพเจ้าขออภัยมานะที่นี้ และขอน้อมรับทุกคำแนะนำและคำติชม เพื่อ

นำไปปรับปรุงแก้ไขให้เนื้อหาถูกต้องและสมบูรณ์

จัดทำโดย
นางสาวธัญชนก ศรีสุวรรณ

6406510061

สารบัญ

บทที่1 จิตวิทยาสำหรับครู
บทที่2 พฤติกรรมของมนุษย์
บทที่3 ปรัชญาแนวคิดทฤษฎีทางจิตวิทยา
บทที่4 พัฒนาการของมนุษย์
บทที่5 ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเรียนรู้
บทที่6 ทฤษฎีจิตวิทยาการเรียนรู้
บทที่7 การนำหลักจิตวิทยาไปใช้ใน
การพัฒนาศักยภาพของครู
บทที่8 จิตวิทยาแนะแนว
และการให้คำปรึกษา
บทที่9 การศึกษารายกรณี (Case study)

บ ท ที่ 1
ค ว า ม รู้ เ บื้ อ ง ต้ น
เ กี่ ย ว กั บ จิ ต วิ ท ย า

สำ ห รั บ ค รู

ค ว า ม ห ม า ย จิ ต วิ ท ย า สำ ห รั บ ค รู

จิ ต วิ ท ย า สำ ห รั บ ค รู เ ป็ น ศ า ส ต ร์ ที่ ศึ ก ษ า ห า เ พื่ อ ใ ห้ ผู้
ส อ น ไ ด้ มี ค ว า ม รู้ ค ว า ม เ ข้ า ใ จ ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง แ ล ะ
ค ว า ม ต้ อ ง ก า ร ข อ ง ผู้ เ รี ย น ใ น อั น ที่ จ ะ ส า ม า ร ถ
เ ป ลี่ ย น แ ป ล ง พ ฤ ติ ก ร ร ม ข อ ง ผู้ เ รี ย น ไ ป สู่ แ น ว ท า ง อั น
พึ ง ป ร ะ ส ง ค์ ไ ด้ โ ด ย ผู้ ส อ น ค ว ร มี ค ว า ม รู้
ค ว า ม เ ข้ า ใ จ

จุ ด มุ่ ง ห ม า ย ข อ ง จิ ต วิ ท ย า สำ ห รั บ ค รู

ก า ร ใ ห้ ค ว า ม รู้ เ กี่ ย ว กั บ ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ เ ป็ น ร ะ บ บ ทั้ ง
ด้ า น ท ฤ ษ ฎี ห ลั ก ก า ร แ ล ะ ส า ร ะ อื่ น ๆ ที่ เ กี่ ย ว ข้ อ ง กั บ
ก า ร เ รี ย น รู้ ข อ ง ม นุ ษ ย์ ทั้ ง เ ด็ ก แ ล ะ ผู้ ใ ห ญ่ เ พื่ อ ใ ห้ ค รู ผู้
ส อ น ส า ม า ร ถ นำ เ ท ค นิ ค แ ล ะ วิ ธี ก า ร ก า ร เ รี ย น รู้ ไ ป ใ ช้
ใ น ก า ร เ รี ย น ก า ร ส อ น

ค ว า ม สำ คั ญ ข อ ง จิ ต วิ ท ย า สำ ห รั บ ค รู
ผู้ ช่ ว ย ศ า ส ต ร า จ า ร ย์ เ ขี ย น วั น ท นี ย ต ร ะ กู ล
จ ะ เ ห็ น ไ ด้ ว่ า ก า ร เ ป็ น ค รู ที่ ดี นั้ น จ ะ ต้ อ ง เ ป็ น ด้ ว ย
จิ ต วิ ญ ญ า ณ มี ค ว า ม เ ข้ า ใ จ ห ลั ก ก า ร ส อ น
ก ร ะ บ ว น ก า ร ส อ น ต า ม ห ลั ก วิ ช า ก า ร แ ล้ ว ยั ง ไ ม่ พ อ
ค รู จ ะ ต้ อ ง รู้ เ กี่ ย ว กั บ จิ ต วิ ท ย า เ พ ร า ะ ค รู ทุ ก ค น มี
วิ ถี ชี วิ ต อ ยู่ กั บ ค น แ ท บ จ ะ ต ล อ ด เ ว ล า จึ ง จำ เ ป็ น
จ ะ ต้ อ ง รู้ ชี วิ ต จิ ต ใ จ ข อ ง ม นุ ษ ย์ ว่ า เ ข า เ ห ล่ า นั้ น มี
ค ว า ม ต้ อ ง ก า ร อ ะ ไ ร

ป ร ะ โ ย ช น์ ข อ ง จิ ต วิ ท ย า สำ ห รั บ ค รู
1 . ช่ ว ย ส ร้ า ง ค ว า ม สั ม พั น ธ ภ า พ ที่ ดี ร ะ ห ว่ า ง
ค รู ส า ม า ร ถ ทำ ง า น กั บ เ ด็ ก ไ ด้ อ ย่ า ง ร า บ รื่ น
2 . ช่ ว ย ใ ห้ ค รู ป้ อ ง กั น แ ล ะ ห า ท า ง แ ก้ ไ ข
ต ล อ ด จ น พั ฒ น า บุ ค ลิ ก ภ า พ ข อ ง เ ด็ ก ไ ด้
3 . ช่ ว ย ใ ห้ ผู้ เ รี ย น เ ข้ า กั บ สั ง ค ม ไ ด้ ดี ป รั บ
ตั ว เ ข้ า กั บ ผู้ อื่ น ไ ด้ ดี

ข อ บ ข่ า ย ข อ ง จิ ต วิ ท ย า

สำ ห รั บ ค รู




1 . จิ ต วิ ท ย า ทั่ ว ไ ป ศึ ก ษ า เ กี่ ย ว กั บ พ ฤ ติ ก ร ร ม ทั่ ว ไ ป ข อ ง ม นุ ษ ย์ กั บ ก า ร เ รี ย น รู้
ก า ร เ รี ย น รู้ อ า ร ม ณ์ ค ว า ม รู้ สึ ก ส ติ ปั ญ ญ า

2 . จิ ต วิ ท ย า พั ฒ น า ก า ร ศึ ก ษ า เ กี่ ย ว กั บ ลำ ดั บ ขั้ น ต อ น ข อ ง พั ฒ น า ก า ร เ จ ริ ญ
เ ติ บ โ ต ใ น แ ต่ ล ะ วั ย ต่ า ง ๆ

3 . จิ ต วิ ท ย า สั ง ค ม ศึ ก ษ า เ กี่ ย ว กั บ บ ท บ า ท ค ว า ม สั ม พั น ธ์ แ ล ะ พ ฤ ติ ก ร ร ม ข อ ง
บุ ค ค ล ใ น ก ลุ่ ม สั ง ค ม ป ฏิ กิ ริ ย า ต อ บ ส น อ ง ข อ ง บุ ค ค ล ที่ อ ยู่ ร ว ม กั น

4 . จิ ต วิ ท ย า ก า ร ท ด ล อ ง ศึ ก ษ า เ กี่ ย ว กั บ ร ะ บ บ ป ร ะ ส า ท แ ล ะ พ ฤ ติ ก ร ร ม ข อ ง
ม นุ ษ ย์ แ ล ะ สั ต ว์ ใ น ห้ อ ง ท ด ล อ ง

5 . จิ ต วิ ท ย า ก า ร แ น ะ แ น ว นั ก จิ ต วิ ท ย า แ น ะ แ น ว ทำ ห น้ า ที่ ใ ห้ คำ แ น ะ นำ ใ ห้
แ น ว ท า ง แ ล ะ ใ ห้ คำ ป รึ ก ษ า นั ก เ รี ย น

6 . จิ ต วิ ท ย า ค ลี นิ ค นั ก จิ ต วิ ท ย า ค ลี นิ ค ทำ ง า น ใ น โ ร ง พ ย า บ า ล ที่ มี ค น ไ ข้
7 . จิ ต วิ ท ย า ป ร ะ ยุ ก ต์ เ ป็ น ก า ร นำ ห ลั ก ก า ร ท า ง จิ ต วิ ท ย า ม า ใ ช้ ป ร ะ โ ย ช น์ ใ น ส า ข า

วิ ช า ชี พ ต่ า ง ๆ
8 . จิ ต วิ ท ย า อุ ต ส า ห ก ร ร ม ศึ ก ษ า เ กี่ ย ว กั บ ป ร ะ สิ ท ธิ ภ า พ ใ น ก า ร ทำ ง า น ผ ล ก ร ะ

ท บ ข อ ง สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม ต่ อ ม นุ ษ ย์
9 . จิ ต วิ ท ย า ก า ร ศึ ก ษ า ศึ ก ษ า สิ่ ง ที่ เ กี่ ย ว กั บ ง า น ด้ า น ก า ร เ รี ย น ก า ร ส อ น ก า ร

เ รี ย น รู้ ข อ ง ผู้ เ รี ย น เ ป็ น วิ ช า ที่ สำ คั ญ สำ ห รั บ ค รู แ ล ะ นั ก ก า ร ศึ ก ษ า
1 0 . จิ ต วิ ท ย า ก า ร ท ด ล อ ง มี ก า ร ศึ ก ษ า โ ด ย ก า ร ท ด ล อ ง กั บ ม นุ ษ ย์ แ ล ะ สั ต ว์ ทั้ ง ใ น

ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ทั่ ว ไ ป แ ล ะ ใ น ห้ อ ง ป ฏิ บั ติ ก า ร วิ ธี ก า ร ศึ ก ษ า ส่ ว น ใ ห ญ่ ใ ช้ ก า ร
สั ง เ ก ต

บ ท ที่ 2
พ ฤ ติ ก ร ร ม ม นุ ษ ย์

ค ว า ม ห ม า ย พ ฤ ติ ก ร ร ม ม นุ ษ ย์
พ ฤ ติ ก ร ร ม ม นุ ษ ย์ ห ม า ย ถึ ง ป ฏิ กิ ริ ย า ก า ร ที่ ม นุ ษ ย์ แ ส ด ง อ อ ก

ห รื อ ป ฏิ กิ ริ ย า โ ต้ ต อ บ เ มื่ อ เ ผ ชิ ญ กั บ สิ่ ง เ ร้ า ห รื อ ส ถ า น ก า ร ณ์
ต่ า ง ๆ อ า ก า ร แ ส ด ง อ อ ก ต่ า ง ๆ เ ร า นั้ น อ า จ เ ป็ น ก า ร เ ค ลื่ อ น ไ ห ว ที่

สั ง เ ก ต ไ ด้ ห รื อ วั ด ไ ด้ เ ช่ น ก า ร เ ดิ น ก า ร พู ด ก า ร เ ขี ย น
ก า ร คิ ด ก า ร เ ต้ น ข อ ง หั ว ใ จ เ ป็ น ต้ น ส่ ว น สิ่ ง เ ร้ า ที่ ม า ก ร ะ ท บ
แ ล้ ว ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด พ ฤ ติ ก ร ร ม ก็ อ า จ จ ะ เ ป็ น สิ่ ง เ ร้ า ภ า ย ใ น แ ล ะ สิ่ ง เ ร้ า

ภายนอก

พ ฤ ติ ก ร ร ม แ บ่ ง เ ป็ น 2 ป ร ะ เ ภ ท
1 . พ ฤ ติ ก ร ร ม ที่ มีม า แ ต่ กำ เ นิ ด ซึ่ ง เ กิ ด ขึ้ น โ ด ย ไ ม่ มีก า ร เ รีย น รู้ม า

ก่ อ น ไ ด้ แ ก่ ป ฏิ กิ ริย า ส ะ ท้ อ น ก ลั บ เ ช่ น ก า ร ก ร ะ พ ริบ ต า แ ล ะ
สั ญ ช า ต ญ า ณ เ ช่ น ค ว า ม หิ ว ค ว า ม ก ลั ว เ ล็ บ ก า ร เ อ า ตั ว ร อ ด

เ ป็ น ต้ น
2 . พ ฤ ติ ก ร ร ม ที่ เ กิ ด จ า ก อิ ท ธิ พ ล ข อ ง ก ลุ่ ม ไ ด้ แ ก่ พ ฤ ติ ก ร ร ม ที่
เ กิ ด จ า ก ก า ร ที่ บุ ค ค ล ติ ด ต่ อ ส ร้า ง ส ร ร ค์ แ ล ะ มีค ว า ม สั ม พั น ธ์ กั บ

บุ ค ค ล อื่ น ใ น สั ง ค ม

ก า ร ป รับ เ ป ลี่ ย น พ ฤ ติ ก ร ร ม ข อ ง ม นุ ษ ย์ ใ ห้ เ ห ม า ะ ส ม กั บ สิ่ ง
แ ว ด ล้ อ ม แ บ่ ง อ อ ก เ ป็ น 4 ลั ก ษ ณ ะ

1 . ก า ร ป รับ เ ป ลี่ ย น ท า ง ด้ า น ข อ ง ส รีร ะ ร่า ง ก า ย เ ช่ น ก า ร
ป รับ ป รุ ง บุ ค ลิ ก ภ า พ ก า ร แ ต่ ง ก า ย ก า ร พู ด

2 . ก า ร ป รับ เ ป ลี่ ย น ท า ง ด้ า น อ า ร ม ณ์ แ ล ะ ค ว า ม รู้สึ ก นึ ก คิ ด ใ ห้ มี
ค ว า ม สั ม พั น ธ์ น่ ะ ภ า พ ที่ ดี กั บ บุ ค ค ล อื่ น ป รับ อ า ร ม ณ์ ค ว า ม
รู้สึ ก ใ ห้ ส อ ด ค ล้ อ ง กั บ บุ ค ค ล อื่ น รู้จั ก ก า ร ย อ ม รับ ผิ ด

3 . ก า ร ป รับ เ ป ลี่ ย น ท า ง ด้ า น ส ติ ปั ญ ญ า เ ช่ น ก า ร ศึก ษ า ค้ น ค ว้ า
เ พื่ อ ใ ห้ มีค ว า ม รู้ที่ ทั น ส มั ย ทั น เ ห ตุ ก า ร ณ์ ก า ร มีค ว า ม คิ ด
เ ห็ น ค ล้ อ ย ต า ม ค ว า ม คิ ด เ ห็ น ข อ ง ค น ส่ ว น ใ ห ญ่

4 . ก า ร ป รับ เ ป ลี่ ย น อุ ด ม ค ติ ห ม า ย ถึ ง ก า ร ส า ม า ร ถ ป รับ เ ป ลี่ ย น
ห ลั ก ก า ร แ น ว ท า ง บ า ง ส่ ว น บ า ง ต อ น เ พื่ อ ใ ห้ เ ข้ า กั บ สั ง ค ม

ส่ ว น ใ ห ญ่ ไ ด้ โ ด ย พิ จ า ร ณ า จ า ก ค ว า ม จำ เ ป็ น แ ล ะ เ ห ตุ ก า ร ณ์
ที่ เ กิ ด ขึ้ น เ พื่ อ ใ ห้ บ ร ร ลุ เ ป้ า ห ม า ย เ ป็ น ป ร ะ โ ย ช น์ แ ก่ ต น เ อ ง

เ พื่ อ ส วั ส ดิ ภ า พ ข อ ง ต น เ อ ง แ ล ะ ข อ ง ก ลุ่ ม

ก า ร ศึก ษ า เ กี่ ย ว กั บ ก า ร เ กิ ด ข อ ง พ ฤ ติ ก ร ร ม ม นุ ษ ย์
ม นุ ษ ย์ ไ ด้ พ ย า ย า ม ที่ จ ะ ศึก ษ า ก า ร เ กิ ด พ ฤ ติ ก ร ร ม ข อ ง ม นุ ษ ย์
ด้ ว ย ต น เ อ ง เ พื่ อ ป ร ะ โ ย ช น์ ใ น ก า ร ที่ จ ะ ทำ ใ ห้ ก า ร อ ยู่ ร่ว ม ใ น
สั ง ค ม เ ป็ น ไ ป ไ ด้ ด้ ว ย ดี แ ล ะ มีค ว า ม สุ ข จึ ง ทำ ใ ห้ เ กิ ด มีค ว า ม เ ชื่ อ

ห ลั ก บ้ า น เ ล็ ก ท ฤ ษ ฎี ต่ า ง ๆ เ กิ ด ขึ้ น อ ย่ า ง ม า ก ม า ย
จ า ก บ ร ร ด า ผู้ รู้แ ล ะ นั ก ก า ร ศึก ษ า ทั้ ง ห ล า ย ที่ พ ย า ย า ม ห า ห ลั ก

เ ก ณ ฑ์ ม า เ พื่ อ อ ธิ บ า ย พ ฤ ติ ก ร ร ม ข อ ง ม นุ ษ ย์ ซึ่ ง ส า ม า ร ถ
ร ว บ ร ว ม ทั ศ น ะ ต่ า ง ๆ เ ป็ น ห ม ว ด ห มู่ ไ ด้ 3 ป ร ะ เ ภ ท

1 . พ ฤ ติ ก ร ร ม ข อ ง ม นุ ษ ย์ เ กิ ด ขึ้ น จ า ก แ ร ง ผ ลั ก ดั น ภ า ย ใ น ตั ว
ข อ ง ม นุ ษ ย์ เ ช่ น ค ว า ม ต้ อ ง ก า ร ท า ง ร่า ง ก า ย แ ล ะ ค ว า ม
ต้ อ ง ก า ร ท า ง จิ ต ใ จ
2 . พ ฤ ติ ก ร ร ม ข อ ง ม นุ ษ ย์ เ กิ ด ขึ้ น จ า ก แ ร ง ผ ลั ก ดั น ข อ ง สิ่ ง

แ ว ด ล้ อ ม เ ช่ น ก า ร กิ น ส ภ า ว ะ ภู มิ ศ า ส ต ร์ด้ า น ส ภ า พ อ า ก า ศ
ร ะ บ บ ป ร ะ เ พ ณี วั ฒ น ธ ร ร ม แ ต่ ล ะ ท้ อ ง ถิ่ น

3 . พ ฤ ติ ก ร ร ม ข อ ง ม นุ ษ ย์ เ กิ ด จ า ก ทั้ ง แ ร ง ผ ลั ก ดั น ภ า ย ใ น ตั ว
ม นุ ษ ย์ แ ล ะ สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม

พ ฤ ติ ก ร ร ม ม นุ ษ ย์ ต า ม แ น ว จิ ต วิ ท ย า
นั ก จิ ต ท ย า เ ชื่ อ ว่ า พ ฤ ติ ก ร ร ม ม นุ ษ ย์ ส่ ว น ใ ห ญ่ จ ะ ป ร ะ พ ฤ ติ
ป ฏิ บั ติ ต า ม แ บ บ แ ผ น ข อ ง ก ฎ ร ะ เ บีย บ ห รือ วิ ธี ก า ร ที่ มีอ ยู่ ใ น
สั ง ค ม ร ว ม ทั้ ง วั ฒ น ธ ร ร ม ที่ มีอ ยู่ ใ น สั ง ค ม นั้ น นั้ น พ ฤ ติ ก ร ร ม

ม นุ ษ ย์ อ า จ จ ะ เ กิ ด ขึ้ น ไ ด้ ใ น รู ป แ บ บ ต่ า ง ๆ ดั ง นี้
1 . ก า ร ติ ด ต่ อ สื่ อ ส า ร
2 . ก า ร ขั ด เ เ ย้ ง
3 . ก า ร แ ข่ ง ขั น
4 . ก า ร ป ร ะ นี ป ร ะ น อ ม ผ ล ป ร ะ โ ย ช น์ ที่ ขั ด แ ย้ ง กั น
5 . ก า ร ผ ส ม ผ ส า น ก ล ม ก ลื น เ ข้ า ห า กั น
6 . ก า ร ร่ว ม มื อ ส นั บ ส นุ น ซึ่ ง กั น แ ล ะ กั น

ลั ก ษ ณ ะ ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ข อ ง พ ฤ ติ ก ร ร ม ม นุ ษ ย์
ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ดั ง ก ล่ า ว อ า จ แ บ่ ง เ ป็ น หั ว ข้ อ ใ ห ญ่ ๆ ไ ด้

ดั ง นี้
1 . ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ท า ง อ า ร ม ณ์
2 . ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ท า ง ค ว า ม ถ นั ด
3 . ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ข อ ง ค ว า ม ป ร ะ พ ฤ ติ
4 . ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ข อ ง ทั ศ น ค ติ
5 . ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ข อ ง ค ว า ม ส า ม า ร ถ
6 . ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ข อ ง ค ว า ม ต้ อ ง ก า ร
7 . ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ข อ ง ร ส นิ ย ม
8 . ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ท า ง สั ง ค ม
9 . ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ข อ ง ลั ก ษ ณ ะ นิ สั ย
ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง เ ห ล่ า นี้ ทำ ใ ห้ บุ ค ค ล มีลั ก ษ ณ ะ เ ฉ พ า ะ

ข อ ง ต น เ อ ง ซึ่ ง เ รีย ก ว่ า เ ป็ น ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ร ะ ห ว่ า ง
บุ ค ค ล นั ก จิ ต วิ ท ย า ย อ ม รับ ว่ า ทุ ก ค น ย่ อ ม มี ค ว า ม แ ต ก
ต่ า ง กั น แ ม้ แ ต่ ฝ า แ ฝ ด ก็ ไ ม่ เ ห มื อ น กั น สิ่ ง สำ คั ญ ที่ ทำ ใ ห้

บุ ค ค ล แ ต ก ต่ า ง กั น คื อ พั น ธุ ก ร ร ม แ ล ะ สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม









ก า ร พั ฒ น า พ ฤ ติ ก ร ร ม ข อ ง ม นุ ษ ย์
ก า ร พั ฒ น า พ ฤ ติ ก ร ร ม ม นุ ษ ย์ ขึ้ น อ ยู่ กั บ ปั จ จั ย

สำ คั ญ ด้ า น ต่ า ง ๆ 6 ป ร ะ ก า ร คื อ
1 . ก า ร เ รีย น รู้
2 . ค่ า นิ ย ม
3 . บ ร ร ทั ด ฐ า น ข อ ง สั ง ค ม
4 . ทั ศ น ค ติ
5 . ค ว า ม เ ชื่ อ
6 . ก า ร ป ฏิ สั ม พั น ธ์ ท า ง สั ง ค ม

โ ด ย ส รุ ป แ ล้ ว พ ฤ ติ ก ร ร ม ม นุ ษ ย์ ม า จ า ก แ ห ล่ ง กำ เ นิ ด จ า ก
ภ า ย ใ น แ ล ะ ภ า ย น อ ก ร่ว ม กั น ก า ร ที่ ค น เ ร า จ ะ ทำ ค ว า ม ดี ห รือ ไ ม่
ม า ก น้ อ ย เ พีย ง ใ ด ขึ้ น อ ยู่ กั บ ส า เ ห ตุ ทั้ ง ภ า ย น อ ก แ ล ะ ภ า ย ใ น ตั ว
บุ ค ค ล ส า เ ห ตุ ภ า ย ใ น คื อ ลั ก ษ ณ ะ จุ ด ต่ า ง ๆ เ ช่ น ก า ร ไ ม่ เ ห็ น แ ก่
ตั ว โ ต น โ ต น ส่ ว น ร ว ม ก า ร มุ่ ง อ น า ค ต แ ล ะ ค ว า ม ส า ม า ร ถ ใ น ก า ร
ค ว บ คุ ม ต น เ อ ง ค ว า ม เ ชื่ อ ที่ ว่ า ค ว า ม ดี จ ะ นำ ไ ป สู่ ผ ล ดี แ ล ะ ก า ร

ทำ ชั่ ว ต้ อ ง ไ ด้ รับ โ ท ษ น อ ก จ า ก นั้ น ก า ร มีค ว า ม พ อ ใ จ แ ล ะ เ ห็ น
ด้ ว ย กั บ ค ว า ม ดี ต่ า ง ๆ แ ล ะ เ ห็ น ค ว า ม สำ คั ญ ข อ ง ค ว า ม ดี เ ร า นั้ น
เ ช่ น ค ว า ม ซื่ อ สั ต ย์ ก า ร เ ค า ร พ ก ฎ ร ะ เ บีย บ แ ล ะ ก ฎ ห ม า ย ค ว า ม

ส า มั ค คี เ ป็ น ต้ น

บทที่3
ปรัชญาแนวคิด
ทฤษฎีทางจิตวิทยา

ปรัชญาและแนวคิดด้านการศึกษา
ความหมายของปรัชญาการศึกษา
ปรัยาการศึกษาเป็นความพยายามวิเคราะห์และทำความเข้าใจเกี่ยวกับการศึกษาสามารถมอง
เห็นปัญหาของการศึกษาได้อย่างชัดเจนและสามารถกำหนดเป็นแนวคิดหลักการเพื่อเป็น
แนวทางในการจัดการศึกษาที่แสดงออกมาในรูปแบบอุดมการหรืออุดมคติ ซึ่งสามารถนำมายึด
เป็นหลักในการดำเนินการทางศึกษาเพื่อให้บรรลุจุดมุ่งหมายของการศึกษา
ปรัชญา และแนวคิดทางการศึกษา
แนวคิดหรือความเชื่อในการจัดการศึกษาก็คือปรัชญาการศึกษาซึ่งผู้ที่มีหน้าที่การจัดการศึกษา
จะยึดเป็นแนวทางในการจัดการศึกษาซึ่งการจัดการศึกษานั้นจะจัดไปตามปรัชญาการศึกษาที่
แตกต่างกันไปตามวัตถุประสงค์ของสังคมและสถานการณ์ทางสังคมในแต่ละยุคแต่ละสมัย
ปรัชญาการศึกษาเป็นปรัชญาประยุกต์ซึ่งต่างจากปรัชญาทั่วไปที่เป็นปรัชญาบริสุทธิ์เพราะ
ปรัชญาการศึกษาเป็นการนำเอาปรัชญาทั่วไปมาประยุกต์ใช้ในการจัดการศึกษา

แนวคิดและความสำคัญจิตวิทยา
แนวคิดทางจิตวิทยามี. มุ่งหมายของการเรียนจิตวิทยาการศึกษาคือเพื่อให้เข้าใจเพื่อการทำนายแรกเพื่อ

ควบคุมพฤติกรรมการเรียนรู้ของมนุษย์ในสถานการณ์ต่างๆ
กู๊ดวินและคลอส ไมเออร์ ได้กล่าวถึงจุดมุ่งหมายที่สำคัญของการเรียนจิตวิทยาไว้ดังนี้

a. เป็นการให้ความรู้เกี่ยวกับการเรียนรู้ที่เป็นระบบทั้งด้านทฤษฎีหลักการและสาระอื่นๆที่
เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้ของมนุษย์ทั้งเด็กและผู้ใหญ่

b. เป็นการนำความรู้เกี่ยวกับการเรียนรู้และตัวผู้เรียนให้แก่คุณครูและผู้เกี่ยวข้องกับการ
ศึกษานำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อการเรียนการสอน

c. เผื่อให้ครูสอนสามารถนำเทคนิคและวิธีการการเรียนรู้ไปใช้ในการเรียนการสอนการ
แก้ไขปัญหาในชั้นเรียนตลอดจนสามารถดำรงตนอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

ความสำคัญของจิตวิทยาสำหรับครู
1. ช่วยให้ครูเข้าใจธรรมชาติความเจริญเติบโตของเด็กและ
สามารถนำความรู้ที่ได้มาจัดการเรียนการสอนได้อย่างเหมาะ

สมและสอดคล้องกับธรรมชาติความต้องการความสนใจ
ของเด็กแต่ละวัย

2. ช่วยให้ครูสามารถเตรียมบทเรียนวิธีสอนจัดกิจกรรมตลอด
จนใช้วิธีการวัดและประเมินผลการศึกษาได้สอดคล้องกับ
วัยซึ่งเป็นการช่วยให้จัดการเรียนการสอนมีประสิทธิภาพ

3. ช่วยให้ครูสามารถจัดกิจกรรมได้อย่างสนุกสนานด้วย
บรรยากาศของความเข้าใจการให้ความร่วมมือและให้การ
ยอมรับซึ่งกันและกัน

ทฤษฎีของนักจิตวิทยา

ทฤษฎีการเรียนรู้ของไทเลอร์



องค์ประกอบหลักของการเรียนรู้มี3ระดับ
1. ความต่อเนื่อง
2. การจัดช่วงระดับ
3. บูรณาการ



การประยุกต์ใช้ทฤษฎีการเรียนรู้
ทฤษฎีการเรียนรู้ต่างๆสามารถนำไปประยุกต์ใช้เป็นหลักในการจัดการเรียน
การสอนได้ในลักษณะต่างๆเช่นการจัดสภาพที่เหมาะสมสำหรับการเรียนการ
สอน การจูงใจ การรับรู้ การเสริมแรง
การถ่ายโยงการเรียนรู้ เป็นต้น

ทฤษฎีการเรียนรู้ของบลูม
การจำแนกการเรียนรู้ทฤษฎีของบลูม ซึ่งแบ่งเป็น3ด้าน

1.พุทธิพิสัย แบ่งได้6ระดับ

ทฤษฎีของบลูม
2.จิตพิสัย แบ่งได้5ระดับ

ทฤษฎีของบลูม
3.ทักษะพิสัย แบ่งได้5ระดับ

ทฤษฎีการเชื่อมโยงของธอรนไดค์
กฎการเรียนรู้ของธอรน์ไดค์
1. กฏแห่งความพร้อม
2. กฏแห่งผล
3. กฏแห่งการฝึกหัด
การนำทฤษฎีและกฎการเรียนรู้ของธอรนผมไดค์ไปใช้ในการเรียนการสอน
1. มีการเรียนรู้แบบลองผิดลองถูก
2. ควรสอนเมื่อผู้เรียนมีความพร้อม
3. พยายามให้ผู้เรียนมีความประสบความสำเร็จในการเรียนและการทำงาน
4. ควรให้ผู้เรียนมีการฝึกหัดหรือทำกิจกรรมนั้นซ้ำๆตามความเหมาะสม

ทฤษฎีการเรียนรู้ผสมผสานของโรเบิร์ต กาเย่
กระบวนการเรียนการสอน9ประการ

1. เร่งเร้าความสนใจ
2. บอกวัตถุประสงค์
3. ทบทวนความรู้เดิม
4. นำเสนอเนื้อหาใหม่
5. ชี้แนะแนวทางการเรียนรู้
6. กระตุ้นการตอบสนองบทเรียน
7. ให้ข้อมูลย้อนกลับ
8. ทดสอบความรู้ใหม่
9. สรุปและนำไปใช้

แนวคิดทางจิตวิทยา
จอห์น บี วัตสัน
กลุ่มพฤติกรรมนิยม
เป็นผู้นำกลุ่มจิตวิทยาพฤติกรรมนิยมนักคิดในกลุ่มนี้มองธรรมชาติของมนุษย์ในลักษณะที่เป็นกลางคือไม่ดีไม่เลวที่เกิดจากอิทธิพลทาง
สิ่งแวดล้อม



คาร์ล โรเจอร์
กลุ่ม มนุษยนิยม
เป็นบิดาของการแนะแนวเแบบเป็นผู้หนึ่งที่เห็นความจำเป็นที่จะให้ความสำคัญแก่ผู้เรียนว่าเป็นบุคคลที่มีความโน้มเอียงตามธรรมชาติที่
จะพัฒนาตนเองทุกๆด้านเพื่อจะรักษาหรือครองไว้ซึ่งความเป็นตัวของตัวเองและพัฒนาให้ดีขึ้น



วิลเฮล์ม วุนต์
กลุ่มโครงสร้างทางจิต
โดยมีแนวคิดว่าจิตสำนึกของมนุษย์ประกอบด้วยธาตุทางจิตสามชนิดคือการรู้สึกอารมณ์และการจินตนาการโดยในการศึกษาจิตธาตุ
ทั้ง3ชนิดโดยวิธีพิจารณาภายในซึ่งไม่เป็นวิทยาศาสตร์

บทที่4
พัฒนาการของมนุษย์

กับการเรียนรู้

ความหมายของพัฒนาการของมนุษย์กับการเรียนรู้
พัฒนาการหมายถึงการเปลี่ยนแปลงที่เป็นระบบระเบียบสามารถคาด
คะเนได้ตามเหมาะสมเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ก้าวหน้าของบุคคลอันเป็น
ผลมาจาก วุฒิภาวะและประสบการณ์ซึ่งเกิดขึ้นตลอดชีวิตตั้งแต่แรกเกิด



การเรียนรู้หมายถึงการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมอันเป็นผลมาจาก
ประสบการณ์หรือการฝึกหัดการเรียนรู้เป็นสาเหตุอย่างหนึ่งที่ทำให้เกิด
การพัฒนาการเรียนรู้เป็นกระบวนการอย่างหนึ่งในช่วงพัฒนาการของ
มนุษย์ซึ่งเป็นกระบวนการที่บุคคลได้สั่งสมประสบการณ์ในการรับและ
ตอบสนองสิ่งเร้าในรูปแบบต่างๆและเก็บไว้เป็นแนวทางในการรับและ
ตอบสนองต่อสิ่งเร้าและเหตุการณ์ในครั้งต่อไปอิทธิพลทางการเรียนรู้
ย่อมมีผลต่อการพัฒนาการทางด้านร่างกายจิตใจและสังคมมนุษย์

องค์ประกอบของพัฒนาการ
1.วุฒิภาวะวุฒิภาวะกระบวนการเปลี่ยนแปลงของ
พฤติกรรมที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติมีกำหนดเวลาเป็นของ
ตนเองเป็นการเปลี่ยนแปลงทางคุณภาพ มีขั้นลำดับอัตรา
แบบแผนเป็นการพร้อมที่จะทำได้เองตามธรรมชาติไม่ต้อง

มีการสอบและเราสามารถพยากรณ์ได้ถูกต้อง
1. การเรียนรู้ การเรียนรู้ หมายถึง การเปลี่ยนแปลง

พฤติกรรม ที่ ต้อง มีการ เรียน การสอน การเรียนรู้
จะต้องมี แบบแผน มีประสบการณ์ซึ่ง จะ ทำให้
บุคคล เกิด กระบวนการ เรียนรู้ ขึ้น

ทฤษฎีพัฒนาการ
พัฒนาการความต้องการทางเพศและบุคลิกภาพ
ซิกมันด์ ฟรอยด์ ได้เสนอแนวคิดเกี่ยวกับทฤษฎีพัฒนาของเค้าไว้ว่าพัฒนาการความต้องการทางเพศ
และบุคลิกภาพของบุคคลต้องอาศัยการพัฒนาที่ต่อเนื่องอย่างเป็นลำดับขั้นจนกลายเป็นบุคลิกภาพที่
ถาวรในที่สุดช่วงเวลาที่ฟรอยด์ให้ความสำคัญต่อการสร้างบุคลิกภาพอย่างมากจะอยู่ในช่วงระยะแรก

เกิดถึงห้าปี



ทฤษฎีพัฒนาการทางสังคมของอีริกสัน อีริก เอซ. อีริกสัน แนวคิดของอีริคสันจะเน้นความสำคัญที่ว่า
พัฒนาการของบุคคลจะขึ้นอยู่กับปัจจัยทางสังคมวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อมทางจิตใจมากกว่าการ
ตอบสนองทางร่างกายพัฒนาการของบุคคลจะเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลาตั้งแต่แรกเกิดจนกระทั่งเสียชีวิต

ทฤษฎีพัฒนาการ
ทฤษฎีพัฒนาการทางเชาว์ปัญญาของเพียเจย์
ฌอง เพลียเจย์ เค้าได้ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับพัฒนาการทางเชาว์ปัญญาอย่าง
จริงจังและลึกซึ้งผลจากการทดลองของเขาพบว่าเด็กทุกคนเกิดมาพร้อมที่จะมี
ปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมตลอดเวลาและปฏิสัมพันธ์นี้เองที่เป็นปัจจัยก่อให้เกิด

พัฒนาการทางเชาว์ปัญญาขึ้น
ทฤษฎีพัฒนาการทางจริยธรรมของโคห์ลเบริก์
ลอเรนซ์ โคห์ลเบริก์ วิธีการศึกษาวิจัยของโคหลเบริก์ มีความคล้ายคลึงกับวิธีของ
เพียเจย์ กล่าวคือจะมีการสร้างสถานการณ์สมมติขึ้นมาโดยให้กลุ่มทดลองเป็นผู้
ตอบปัญหาที่เกิดขึ้นในสถานการณ์สมมตินั้นผลจากการวิเคราะห์คำตอบของผู้
ตอบในวัยต่างๆทำให้โคห์ลเบริก์สรุปเป็นทฤษฎีพัฒนาการทางจริยธรรมพบบุคคล

เป็น3ระดับ

บทที่5ปัจจัยที่ส่ง
ผลต่อการเรียน

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเรียนรู้
สิ่งที่เป็นเหตุซึ่งเอื้อให้เกิดการเรียนรู้เกิดขึ้นประกอบด้วย

ปัจจัยด้านผู้เรียนและปัจจัยด้านสภาพแวดล้อม
การที่จะทำให้การเรียนรู้เกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ครูควรต้องศึกษาและทำความเข้าใจในปัจจัยต่าง ๆ เหล่านี้ให้
ชัดเจนในปัจจัยด้านผู้เรียน ครูต้องทราบว่ามนุษย์มีความแตก

ต่างกัน ทั้งด้านรูปร่างหน้าตา สติปัญญา
ความถนัด ความสนใจ รวมทั้งเจตคติ อันจะส่งผลต่อพฤติกรรม

ที่แตกต่างกันไปด้วย

ความสมบูรณ์ทางชีววิทยา
ครูควรทำความเข้าใจลักษณะของผู้เรียนสภาพทาง
ชีววิทยา สมอง ระบบประสาท และสารคมีในระบบประสาท
สารเคมีในกลุ่มเลือด ภูมิต้านทาน สารเคมีที่ทำให้เกิดปฏิกิริยา
ภูมิแพ้ การทำงานของระบบอวัยวะภายในร่างกาย เช่น การ
ย่อยอาหาร การขับถ่าย การดูดซึม การเต้นของหัวใจ ความ

ดันโลหิต
การเคลื่อนไหวและการทรงตัวของร่างกาย
ความสามารถในการปฏิบัติหน้าที่ต่าง ๆ ของกล้ามเนื้อ
มีความสัมพันธ์กับการสั่งการของสมองและความสมบูรณ์แข็ง
แรงของกล้ามเนื้อ การเคลื่อนไหวและการทรงตัวของร่างกาย

สามารถในการควบคุมกล้ามเนื้อ
การทำงานประสานกันของกล้ามเนื้อ
ความสามารถในการปรับของกล้ามเนื้อ

สติปัญญา
กู๊ด (Carter V. Good) ให้ความหมายไว้ 3 นัย ดังนี้
ความสามารถในการปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ใหม่ ๆ ได้
รวดเร็วและเรียบร้อย ตลอดจนมีความสามารถในการเรียนรู้จาก

ประสบการณ์
ความสามารถในการรวบประสบการณ์ต่าง ๆ เข้าเป็นอันหนึ่งอัน

เดียวกัน
ความสามารถที่วัดได้ด้วยแบบทดสอบวัดสติปัญญา
แคทเทล (Cattel) เห็นว่าสติปัญญามีองค์ประกอบสำคัญ

2 ประการ

ㆍความสามารถพื้นฐานที่เป็นคุณภาพของสมอง
ㆍความสามารถที่เป็นผลจากประสบการณ์และการเรียนรู้

เทอร์สโตน และกิลฟอร์ด 7 องค์ประกอบของสติปัญญา
ได้แก่ ความสามารถทางภาษา
ความคล่องแคล่วในการใช้คำ
ความสามารถทางตัวเลข
ความสามารถทางภาพมิติ
ความสามารถในการจำ
ความไว้ในการรับรู้สิ่งต่างๆ
ความสามารถในการใช้เหตผล

ความถนัด
ศักยภาพหรือความสามารถที่แฝงอยู่ในตัวบุคคล
ซึ่งเป็นพื้นฐานให้บุคคลใช้ความสามารถด้านที่มีอยู่นั้นจนเกิด
สัมฤทธิผลได้ ตัวอย่างเช่น พันธุกรรมกำหนดให้บางคนมีอุ้งมือที่
มีขนาดใหญ่เคลื่อนไหวร่างกายอย่างคล่องแคล่ว ย่อมมีความ
ถนัดในด้านกีฬาเป็น "พรสวรรค์" ที่ได้รับจากธรรมชาติเมื่อเขา
อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมได้รับประสบการณ์ มีการฝึกฝน
ทักษะเสมือนเป็น "พรแสวง" ย่อมทำให้ส่งเสริมสมรรถภาพที่
ติดตัวมาแต่กำเนิดให้พัฒนาอย่างเต็มประสิทธิภาพมากกว่าผู้ที่
ไม่มีความถนัดติดตัวมาแต่กำเนิดอาจกล่าวได้ว่า ความถนัดทั่ว ๆ
ไป เป็นความถนัดที่ทุกคนพัฒนาให้เกิดขึ้นได้แต่ความถนัด
เฉพาะด้าน เป็นความถนัดที่มีอยู่เฉพาะในบางคนเท่านั้น ซึ่งมีอยู่
หลายประเภท ได้แก่ ความถนัดทางกีฬ ความถนัดทางภาษา
ความถนัดทางคนตรี ความถนัดทางศิลปะ เป็นต้น

อัตมโนทัศน์



การรับรู้ตนเองหรือความรู้สึกนึกคิดหรือมโนภาพที่มีต่อ
ตนเองหรือมีผลต่อการเรียนรู้สิ่งแวดล้อม สามารถเรียนรู้ที่จะ
ปรับปรุงตนเองได้อย่างเหมาะสม อัตมโนทัศน์เป็นเสมือนแกน
หลักของบุคลิกภาพตัวแปรที่มีผลต่อการรับรู้ตนเองมีอยู่หลาย
ประการ เช่น การได้รับการยอมรับจากบุคคลที่มีความสำคัญ
เช่น บิดามารดา ครูอาจารย์ เพื่อน การสังเกตเปรียบเทียบ
ตนเองกับผู้อื่นเมื่อทำกิจกรรมต่างๆ หากทำแล้ว ประสบความ
สำเร็จย่อมรับรู้ว่าตนมีความสามารถ การได้ข้อสังเกตจากผู้อื่น
ในกรณีนี้การรับรู้ตนเองอาจบิดเบือนไปโดยไม่ตั้งใจ เช่น กรณีที่
ถูกประเมินว่าเขาเป็นคนโง่ทั้งที่ไม่ได้โง่จริง อาจส่งผลกระทบต่อ
การรับรู้ตนเองและประเมินค่าของตนเอง ซึ่งส่งผลกระทบถึง

การเรียนรู้โลกและชีวิต

เจตคติ



ความรู้สึกของบุคคลที่มีต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง อาจเกี่ยวกับบุคคล
สิ่งของ สภาพการณ์ เหตุการณ์เมื่อเกิดความรู้สึกบุคคลนั้นจะมี
การเตรียมพร้อมเพื่อมีปฏิกิริยาตอบโต้ไปในทิศทางใดทางหนึ่ง

ตามความรู้สึกของตนเอง
เจตคติจำแนกเป็น 2 ประเภท คือ เจตคติทางบวก
เป็นความรู้สึกที่ดี ที่ชอบ ที่อยากมีความสัมพันธ์กับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
และ เจตคติทางลบ เป็นความรู้สึกที่ไม่ดี ไม่ชอบ

ไม่อยากมีความสัมพันธ์กับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

บทที่6
ทฤษฎีจิตวิทยา

การเรียนรู้

ทฤษฎีการเรียนรู้



การเรียนรู้ หมายถึงการเปลี่ยนพฤติกรรม ซึ่งเป็นผล
เนื่องมาจากประสบการณ์ที่คนเรามีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม
หรือจากการฝึกหัดรวมทั้งการเปลี่ยนปริมาณความรู้ของผู้เรียน
งานที่สำคัญของครูก็คือช่วยนักเรียนแต่ละคนให้เกิดการเรียนรู้
หรือมีความรู้และทักษะตามที่หลักสูตรได้วางไว้ ครูมีหน้าที่จัด
ประการณ์ในห้องเรียน เพื่อจะช่วยให้นักเรียนเปลี่ยนพฤติกรรม
ตามวัตถุประสงค์ของแต่ละบทเรียน นักจิตวิทยาได้พยายาม
ทำการวิจัยเกี่ยวกับการเรียนรู้ของทั้งสัตว์และมนุษย์ และได้ค้น

พบหลักการที่ใช้ประยุกต์ เพื่อการเรียนรู้ในโรงเรียนได้
ทฤษฎีของการเรียนรู้มีหลายทฤยฎีแต่จะขอนำมากล่าวเพียง 3

ทฤษฎี คือ
1. ทฤษฎีการเรียนรู้พฤติกรรมนิยม
2. ทฤษฎีการเรียนรู้พุทธิปัญญานิยม
3. ทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคมเชิงพุทธิปัญญา

ทฤษฎีการเรียนรู้



พฤติกรรมนิยม
ความคิดพื้นฐานของทฤษฎีการเรียนรู้พฤติกรรมนิยม
1.พฤติกรรมทุกอย่างเกิดขึ้นโดยการเรียนรู้และสามารถจะ

สังเกตได้
2.พฤติกรรมแต่ละชนิดเป็นผลรวมของการเรียนที่เป็นอิสระ

หลายอย่าง
3.แรงเสริม ช่วยทำให้พฤติกรรมเกิดขึ้นได้
นักจิตวิทยาได้แบ่งพฤติกรรมของมนุษย์ออกเป็น 2 ประเภท

คือ
1. พฤติกรรมเรสปอนเดนต์ หมายถึงพฤติกรรมที่เกิดขึ้นโดย
สิ่งเร้าเมื่อมีสิ่งเร้าพฤติกรรมตอบสนองก็จะเกิดขึ้น ซึ่งสามารถ

จะสังเกตได้
2. พฤติกรรมโอเปอแรนต์ เป็นพฤติกรรมที่บุคคลหรือสัตว์
แสดงพฤติกรรมตอบสนองออกมา โดยปราศจากสิ่งเร้าที่

แน่นอน และพฤติกรรมนี้มีผลต่อสิ่งแวดล้อม

ทฤษฎีการเรียนรู้กลุ่ม
ปัญญานิยม

ปัญญานิยมหรือกลุ่มความรู้ความเข้าใจ หรือบางครั้งอาจเรียกว่ากลุ่มพุทธิ
นิยม เป็นกลุ่มที่เน้นกระบวนการทางปัญญาหรือความคิด นักคิดกลุ่มนี้ ได้
ขยายขอบเขตของความคิดที่น้นทางด้านพฤติกรรม ออกไปสู่กระบวนการทาง
ความคิด ซึ่งเป็นกระบวนการภายในสมอง นักคิดกลุ่มนี้เชื่อว่าการเรียนรู้ของ
มนุษย์ไม่ใช่เรื่องของพฤติกรรมที่เกิด จากระบวนการตอบสนองต่อสิ่งเร้าเพียง
เท่านั้น การเรียนรู้ของมนุษย์มีความซับซ้อนยิ่งไปกว่านั้น การเรียนรู้เป็นกระ
บวนการทางความคิดที่เกิดจากการสะสมข้อมูล การสร้างความหมาย และความ
สัมพันธ์ของข้อมูล และการดึงข้อมูลออกมาใช้ในการกระทำและการแก้ปัญหา
ต่างๆ การเรียนรู้เป็นกระบวนการทางสติปัญญาของมนุษย์ในการที่จะสร้าง

ความรู้ความ เข้าใจให้แก่ตนเอง

การนำไปใช้ในการจัดการศึกษา / การสอน
เมื่อทำงานกับนักเรียน ผู้สอนควรคำนึงถึงพัฒนาการทางสติปัญญา

ของนักเรียนดัง
ต่อไปนี้

นักเรียนที่มีอายุเท่ากันอาจมีขั้นพัฒนาการทางสติปัญญาที่แตกต่าง
กัน ดังนั้นจึงไม่

ควรเปรียบเทียบเด็ก ควรให้เด็กมีอิสระที่จะเรียนรู้และพัฒนาความ
สามารถของเขา

ไปตามระดับพัฒนาการของเขา นักเรียนแต่ละคนจะได้รับ
ประสบการณ์ 2 แบบคือ

- ประสบการณ์ทางกายภาพ
จะเกิดขึ้นเมื่อนักเรียนแต่ละคนได้ปฏิสัมพันธ์กับวัตถุต่างในสภาพ

แวดล้อมโดยตรง
- ประสบการณ์ทางตรรกศาสตร์
จะเกิดขึ้นเมื่อนักเรียนได้พัฒนาโครงสร้างทางสติปัญญาให้ความคิด

รวบยอด
ที่เป็นนามธรรม

ทฤษฎีการเรียนรู้กลุ่มมนุษย์นิยม
นักทฤษฎีกลุ่มนีเชื่อว่ามนุษย์มีอิสระที่จะเรียนรู้ในสภาพ
แวดล้อมที่ดีจากการสนับสนุน หรือส่งเสริมของครูผู้สอน

ผู้นำความคิดที่สำคัญได้แก่ Rogers และ Maslow
Rogers ได้พัฒนาแนวคิดแห่งการเรียนรู้ตามทฤษฎีมนุษย์

นิยมว่าจะเรียนได้ดีในบรรยากาศหรือสภาพแวดล้อมที่
สบาย ไม่มีการคุกคาม จากองค์ประกอบภายนอก ส่วนครู

ทำหน้าที่อำนวยความสะดวก
หลักการหรือความเชื่อของทฤษฎี คือ
1. มนุษย์มีธรรมชาติแห่งความกระตือรือร้นที่จะเรียนรู้
2. มนุษย์มีสิทธิ์ในการต่อต้านหรือไม่พอใจในผลที่เกิดขึ้นจาก
สิ่งต่างๆ แม้สิ่งนั้นจะได้รับการยอมรับว่าจริง
3. การเรียนรู้ที่สำคัญที่สุดของมนุษย์คือการที่มนุษย์มีการ,
เปลี่ยนแปลงแนวความคิด หรือมโนทัศน์ของตนเอง

บทที่ 7
การนำหลัก
จิตวิทยาไปใช้ใน
การพัฒนา
ศักยภาพของ

ครู

การนำไปประยุกต์ใช้
ในด้านการเรียนการสอน
ทฤษฎีพัฒนาการทางจิต สังคมของอีริคสันส่งผลให้
วงการศึกษาตื่นตัวอย่างน้อยที่สุด 2 เรื่องคือ
สัมพันธภาพระหว่างบุคคลและการรับรู้เกี่ยวกับตนเอง
ซึ่งทั้งสองสิ่งนี้เป็นสิ่งสำคัญยิ่งในการพัฒนาแต่ละช่วง

วัย
ของผู้เรียน นอกจากนี้ครูที่นำขั้นพัฒนาการมาใช้เป็น
แนวคิดพื้นฐานในการจัดการเรียนรู้ก็จะสามารถช่วย

พัฒนาให้ผู้เรียนมีบุคลิกภาพหรือคุณลักษณะที่พึง
ประสงค์ได้

ทฤษฎีพัฒนาการตามวัยของ 54
โรเบิร์ต เจ ฮาวิกเฮิร์ต

การนำไปประยุกต์ใช้ในด้านการเรียนการสอน
1ในห้องเรียนครูจะเป็นตัวแบบที่มีอิทธิพลมากที่สุด ครูควรคำนึงอยู่

เสมอว่า การ
เรียนรู้โดยการสังเกตและเลียนแบบจะเกิดขึ้นได้เสมอ แม้ว่าครูจะไม่ได้

ตั้ง
วัตถุประสงค์ไว้ก็ตาม
2.การสอนแบบสาธิตปฏิบัติเป็นการสอนโดยใช้หลักการและขั้นตอน

ของทฤษฎี
ปัญญาสังคมทั้งสิ้น ครูต้องแสดงตัวอย่างพฤติกรรมที่ถูกต้องที่สุด

เท่านั้น จึงจะมี
ประสิทธิภาพในการแสดงพฤติกรรมเลียนแบบ ความผิดพลาดของครู

แม้ไม่ตั้งใจ
ไม่ว่าครูจะพร่ำบอกผู้เรียนว่าไม่ต้องสนใจจดจำ แต่ก็ผ่านการสังเกตและ

การรับรู้
ของผู้เรียนไปแล้ว
3. ตัวแบบในชั้นเรียนไม่ควรจำกัดไว้ที่ครูเท่านั้น ควรใช้ผู้เรียนด้วยกัน

เป็นตัวแบบ
ได้ในบางกรณี โดยธรรมชาติเพื่อนในชั้นเรียนย่อมมีอิทธิพลต่อการ

เลียนแบบสูงอยู่
แล้ว ครูควรพยายามใช้ทักษะจูงใจให้ผู้เรียนสนใจและเลียนแบบเพื่อนที่

มีพฤติกรรม
ที่ดี มากกว่าผู้ที่มีพฤติกรรมไม่ดี

ทฤษฎีพัฒนาการทางจริยธรรมของโคห์ลเบิร์ก



การนำไปประยุกต์ใช้ในด้านการเรียนการสอน



ทฤษฎีพัฒนาการทางจริยธรรมของโคห์ลเบิร์ก ทำให้ผู้สอนรู้ว่าเด็ก
เล็กมีการตอบสนองข้อขัดแย้งในเรื่องจริยธรรม แตกต่างจากเด็ก
โต ซึ่งในการจัดการเรียนรู้นั้นผู้สอนควรกระตุ้นให้เด็กได้สื่อแนวคิด

นั้นๆออก มาโดยสร้างบรรยากาศที่สามารถกระตุ้นให้ผู้เรียน
อภิปรายได้อย่างอิสระและใช้สถานการณ์ตัวอย่างหรือเหตุการณ์
จริงที่เกิดขึ้นในห้องเรียนมากระตุ้น ให้ผู้เรียนตระหนักถึงการมี

จริยธรรม

น ว นิ ย า ย ที่ ข า ย ดี ที่ สุ ด

บทที่8
จิตวิทยาแนะแนว
และการให้คำปรึกษา

ม า ริ โ อ เ น ต เ บ อ ร์ รี่