คู่มือเภสัชกรชุมชน - ebook

190 คมู อื เภสัชกรชุมชนในการดแู ลอาการเจบ็ ปว ยเล็กนอยในรานยา

2. Deep breath คือ ใหสดู ลมหายใจเขาออกลึกๆและชา ๆ โดยทําเชน นี้ 2-3 ครัง้ จะชว ย
ใหผ อ นคลายข้นึ

3. Drink water คอื ดมื่ นํา้ ชา ๆ จบิ น้าํ บอ ยๆ ลา งหนา ทนั ทเี มอ่ื รสู กึ หงดุ หงดิ กระวนกระวาย
และแนะนําใหใชหลอดดดู นาํ้ เพือ่ ลดอาการอยากบุหร่ี

4. Do something else คือ ทํากิจกรรมอ่ืนเพ่ือเบี่ยงเบนความสนใจ เชน เลนกีฬา
ปลกู ตนไม ทาํ งานบาน

5. Destination คอื การคิดถงึ เปาหมายและเหตผุ ลในการเลิกบหุ ร่ขี องตนเอง

การบริบาลโดยใชยา (Pharmacological treatment)11

วธิ กี ารรกั ษาผทู ต่ี ดิ บหุ รโ่ี ดยการใชย าแบง ออกเปน 2 กลมุ คอื การรกั ษาทางเลอื กแรก (First-
line therapy) และ การรักษาทางเลือกสอง (Second-line therapy)

1. การรกั ษาทางเลอื กแรก (First-line therapy) ประกอบดวย
1.1 การรกั ษาโดยใชน โิ คตนิ ทดแทน (Nicotine replacement therapy หรอื NRT)

การรกั ษาโดยใชน ิโคตนิ ทดแทนมกี ลไกการออกฤทธ์ิ คอื นาํ นโิ คตนิ จากแหลงอน่ื มาทดแทน
นโิ คตนิ จากบหุ รที่ ผี่ รู บั บรกิ ารไมไ ดร บั เขา ไปในขณะทเ่ี ลกิ สบู บหุ ร่ี และ นโิ คตนิ จะทําหนา ทเี่ พม่ิ สารสอื่
ประสาท Dopamine เพอ่ื ทําใหไ มม อี าการของการอยากบหุ รหี่ รอื กลมุ อาการ nicotine withdrawal

ในปจจุบันไดมีผลิตภัณฑของการใชนิโคตินทดแทนหลายชนิด อาทิเชน สเปรยพนนิโคติน
หมากฝรั่งนิโคติน แผนแปะนิโคติน ยาอมใตลิ้นนิโคติน ยาอมนิโคติน ยาสูดนิโคติน แตในปจจุบัน
ประเทศไทยมผี ลติ ภณั ฑข องการใชน โิ คตนิ ทดแทนเพยี งแค 2 ชนดิ คอื หมากฝรงั่ นโิ คตนิ และแผน แปะ
นโิ คตนิ เทานัน้

1.1.1 หมากฝร่งั นโิ คตนิ (Nicotine gum)
หมากฝรั่งนิโคตินมกี ลไกออกฤทธิ์แบบสั้น (Short-acting) และนโิ คตินจากหมากฝรั่งจะถกู
ดดู ซมึ ผา นทางกระพงุ แกม และจะมคี วามเขม ขน ในเลอื ดสงู สดุ ภายใน 20 นาทแี รก หลงั จากทเ่ี รม่ิ เคย้ี ว
หมากฝร่ัง แตอยา งไรก็ตามผูทใ่ี ชวิธีการทดแทนนิโคตินดวยหมากฝรั่งนโิ คตนิ มกั จะมีความรวมมอื ใน
การใชย าตาํ่ กวาวิธีอืน่ แตว ิธีนี้ สามารถใชห มากฝรงั่ เพิม่ ไดในกรณีท่มี ีอาการอยากสูบบหุ ร่ี
ผลติ ภณั ฑข องหมากฝรงั่ นโิ คตนิ ในประเทศไทยมี 2 ขนาด คอื ขนาด 2 มลิ ลกิ รมั ตอ เมด็ และ
4 มลิ ลกิ รมั ตอ เมด็ ทงั้ นก้ี ารเลอื กขนาดการรกั ษาโดยใชห มากฝรง่ั นโิ คตนิ จะพจิ ารณาจากการปรมิ าณ
การสบู บหุ รตี่ อ วนั ของผสู บู บหุ ร่ี หากผสู บู บหุ รน่ี อ ยกวา 25 มวนบหุ รตี่ อ วนั ใหเ รมิ่ ดว ยขนาดของหมาก
ฝรั่งนโิ คตนิ 2 มิลลกิ รัมตอ เมด็ หากผสู ูบบหุ ร่ีมากกวา 25 มวนบุหรต่ี อวนั ใหเรม่ิ ดว ยขนาดของหมาก
ฝรง่ั นิโคติน 4 มิลลิกรมั ตอเม็ด6

การเลกิ สูบบหุ ร่ี (Smoking cessation) 191
ในชวงสัปดาหที่ 1-6 ของการเร่ิมใชหมากฝรั่งนิโคติน : สามารถเค้ียวหมากฝรั่งนิโคตินได
คร้งั ละ 1 ชนิ้ ตอ 1-2 ชวั่ โมง หรือ เวลาทม่ี คี วามรสู ึกอยากบหุ รี่ และสามารถเคี้ยวหมากฝร่งั นิโคติน
ไดม ากสุดถึง 24 ชิ้นตอ วนั
ในชวงสัปดาหที่ 7-9 ของการใชห มากฝรัง่ นิโคตนิ : ควรเคี้ยวหมากฝรั่งนิโคตนิ ครั้งละ 1 ชิ้น
ตอ 2-4 ชว่ั โมง หรอื ลดปรมิ าณของการใชห มากฝรง่ั นิโคตนิ จากชว ง 6 สัปดาหแรกของการเรม่ิ ใช
หมากฝรงั่ นิโคติน
ในชว งสัปดาหท่ี 10-12 ของการใชหมากฝรง่ั นโิ คติน : ควรเค้ยี วหมากฝร่ังนโิ คตินไดคร้ังละ
1 ชนิ้ ตอ 4-8 ชว่ั โมง หรือ ลดปริมาณของการใชหมากฝรง่ั นโิ คตนิ จากชว ง 9 สปั ดาหแ รกของการเรม่ิ
ใชหมากฝรัง่ นิโคตนิ
ทง้ั นไี้ ดใ นวธิ กี ารรกั ษาการทดแทนนโิ คตนิ ดว ยหมากฝรงั่ นโิ คตนิ ควรมรี ะยะเวลาการรกั ษาไม
เกิน 3 เดือน
วธิ กี ารเคย้ี วหมากฝรัง่ นโิ คติน
การใชห มากฝรงั่ นโิ คตนิ จะเคยี้ วหมากฝรงั่ ชา ๆ จนกวา จะมรี สซา หลงั จากทห่ี มากฝรง่ั มรี สซา
ใหน ําหมากฝรงั่ ไปแปะไวท บ่ี รเิ วณกระพงุ แกม หากหมากฝรง่ั ไมม รี สซา แลว ใหน ําเอากลบั มาเคย้ี วใหม
และใหทาํ ซ้ําแบบน้ีเปนระยะเวลาประมาณ 20-30 นาที จึงสามารถคายหมากฝร่ังออกและหอ
หมากฝรั่งใหเรียบรอยเพ่ือปองกันไมใหนิโคตินปนเปอนสิ่งตาง ๆ ซึ่งนําไปสูอันตรายตอมนุษยหรือ
สง่ิ มชี วี ิตชนดิ อนื่ เชน สตั วเ ล้ียง หลงั จากน้ันใหนาํ ไปทิ้งถงั ขยะใหเรียบรอ ย
คําแนะนาํ และขอ ควรระวังในการใชหมากฝรั่งนิโคตนิ
1. ผูรับบริการตองไมสูบบุหรี่ในระหวางไดรับการรักษาโดยใชนิโคตินทดแทนชนิด

หมากฝรั่ง เพ่อื ปองกนั ผลขางเคียงทีอ่ าจเกิดข้นึ ได
2. ผรู บั บรกิ ารควรบว นน้าํ ลายทงิ้ กอ นการเรมิ่ เคยี้ วหมากฝรงั่ นโิ คตนิ เนอ่ื งจากระหวา งเคย้ี ว

หมากฝร่ังมักมีน้าํ ลายเปนจํานวนมาก ทั้งนี้เพ่ือเปนการปองกันการมีน้าํ ลายท่ีมากเกิน
ไป ซงึ่ เปนอปุ สรรคตอ การรกั ษาโดยวธิ ีใชหมากฝรั่งนิโคตนิ
3. ผรู บั บรกิ ารไมค วรกลนื นํา้ ลายระหวา งการใชห มากฝรงั่ นโิ คตนิ เนอ่ื งจากนโิ คตนิ ในน้ําลาย
สามารถทําใหท างเดนิ อาหารระคายเคอื ง ซง่ึ อาจทําใหผ รู บั บรกิ ารมอี าการแสบรอ นกลาง
อก หรอื เปนโรคกรดไหลยอ นได
4. ผรู บั บรกิ ารไมควรดม่ื เคร่อื งดม่ื ท่มี ฤี ทธิ์เปน กรด เชน กาแฟ น้าํ อดั ลม นา้ํ สม กอนการ
เคี้ยวหรือระหวางการเค้ียวหมากฝร่ังเนื่องจากเคร่ืองดื่มชนิดดังกลาว สามารถลดการ
ดูดซึมของนโิ คติน ซง่ึ อาจจะลดประสทิ ธิภาพของการรกั ษาได

192 คูมอื เภสัชกรชมุ ชนในการดแู ลอาการเจบ็ ปวยเล็กนอยในรา นยา
5. ผูปวยท่ีมีปญหาภายในชองปาก เชน ผูปวยที่มีโรคท่ีเกี่ยวของกับการบดเคี้ยว หรือมี
อปุ กรณภ ายในชอ งปาก เชน มเี หลก็ จดั ฟน การใชว ธิ กี ารทดแทนนโิ คตนิ แบบหมากฝรง่ั
อาจทําใหไ มส ะดวก ควรใชว ธิ กี ารรกั ษาแบบอนื่ แทน เชน การใชแ ผน แปะนโิ คตนิ เปน ตน
6. ผลขางเคียงของการไดรับนิโคตินชนิดหมากฝรั่งมากเกินไป คือ คลื่นไส อาเจียน
ปวดทอง ทองผกู สะอกึ ปวดศรี ษะ มีน้าํ ลายมากเกินไป ปวดบริเวณกราม และมีแผล
ในชองปาก เปน ตน
7. หมากฝร่งั นโิ คตนิ ถกู จดั ประเภทอยใู น Pregnancy category C ควรระมดั ระวงั การใช
ในสตรีมีครรภ
8. ไมค วรใชก ารรกั ษาแบบการทดแทนนโิ คตนิ ในผปู ว ยทม่ี ปี ระวตั เิ กยี่ วขอ งกบั โรคหวั ใจ เชน
โรคหวั ใจขาดเลอื ดเฉียบพลนั หรอื โรคหัวใจเตนผดิ จงั หวะ เปน ตน
1.1.2 แผนแปะนิโคตนิ (Nicotine transdermal patch)
แผน แปะนโิ คตินมกี ลไกออกฤทธิ์แบบยาว (Long-acting) และนโิ คตินจากแผนแปะจะปลด

ปลอ ยอยา งชา ๆ ตลอดทง้ั วนั และถกู ดดู ซมึ ผา นทางผวิ หนงั โดยจะมคี วามเขม ขน ในเลอื ดสงู สดุ ภายใน
4-9 ชวั่ โมง หลงั จากทเี่ รมิ่ ใชง านแผน แปะและคงความเขม ขน เดมิ อยไู ดถ งึ 7-8 ชวั่ โมง จากนนั้ คอ ยลด
ระดบั ความเขม ขน ลงมา แตอ ยา งไรกต็ ามผปู ว ยทใ่ี ชว ธิ กี ารทดแทนนโิ คตนิ ดว ยแผน แปะนโิ คตนิ มกั จะ
มีความรวมมือในการใชยาสูงกวาวิธีอ่ืน แตวิธีนี้ผูปวยไมสามารถเพิ่มจํานวนของแผนแปะเม่ือ
ทผี่ ปู วยมีอาการอยากสูบบุหร่ี

ผลติ ภณั ฑข องแผน แปะนโิ คตนิ ในประเทศไทยมี 3 ขนาด คอื ขนาด 7 มลิ ลกิ รมั ตอ 24 ชว่ั โมง
ขนาด 14 มลิ ลกิ รมั ตอ 24 ช่วั โมง และขนาด 21 มิลลิกรัมตอ 24 ชว่ั โมง ท้ังน้กี ารเลือกขนาดการ
รักษาโดยใชแ ผนแปะนิโคตินจะพิจารณาจากปริมาณการสบู บหุ รี่ตอ วนั และนา้ํ หนกั ตวั ของผูสบู บหุ ร่ี

ผสู บู บหุ รส่ี บู นอ ยกวา 10 มวนตอ วนั หรอื มนี ํ้าหนกั นอ ยกวา 45 กโิ ลกรมั ใหเ รม่ิ ดว ยแผน แปะ
นโิ คตนิ ขนาด 14 มลิ ลกิ รัมตอ 24 ชว่ั โมง ในชวง 6 สปั ดาหแรก และใชแ ผนขนาด 7 มลิ ลกิ รัมตอ 24
ช่วั โมง ในสปั ดาหที่ 7 และ 8

หากผสู บู บหุ รสี่ ูบมากกวา 10 มวนตอ วนั และมนี ้าํ หนักมากกวา 45 กิโลกรัม ใหเริม่ ดว ยแผน
แปะนโิ คตนิ ขนาด 21 มิลลิกรมั ตอ 24 ชัว่ โมง ในชว ง 6 สัปดาหแ รก และใชแ ผน ขนาด 14 มลิ ลกิ รมั
ตอ 24 ชว่ั โมง ในสปั ดาหท่ี 7 และ 8 แลวใชแ ผนขนาด 7 มิลลกิ รมั ตอ 24 ช่ัวโมง ในสปั ดาหท ่ี 9-10

ท้ังนี้มีการศึกษาพบวาระยะเวลาการรักษาที่มากกวา 8-10 สัปดาหของแผนแปะนิโคตินมี
ความปลอดภยั กวา การสบู บหุ รแ่ี ละสามารถเพมิ่ อตั ราการเลกิ บหุ รไี่ ด แตอ ยา งไรกต็ ามระยะเวลาการ
รกั ษาแบบการทดแทนนโิ คตนิ จะขน้ึ อยกู บั ความสามารถในการเลกิ บหุ รอ่ี ยา งถาวรของผรู บั บรกิ ารเอง
และโดยทั่วไปผูปวยที่มีโรคประจําตัวที่เก่ียวของกับโรคจิตเวชและมีการติดสารเสพติดชนิดอื่นรวม
ดวยมกั มีระยะเวลาในการรกั ษาแบบการทดแทนนโิ คตนิ มากกวาบุคคลปกติอกี ดวย

การเลกิ สูบบหุ ร่ี (Smoking cessation) 193
วธิ กี ารใชแ ผน แปะนโิ คติน
การใชแผนแปะนิโคตินจะใชโดยการแปะแผนแปะในบริเวณผิวหนังท่ีไมมีขน เชน บริเวณ
ทอ ง ตน แขน เปนตน ควรแปะในชวงเชา ของวันหลงั จากทไ่ี ดทาํ ความสะอาดผวิ หนังบริเวณน้นั ดวย
สบูและน้าํ สะอาด นอกจากน้นั แผน แปะ 1 ชนิ้ สามารถแปะไดนาน 24 ชัว่ โมง หรอื 1 วนั ไมควรแปะ
แผน แปะในบริเวณเดมิ ทุกวัน
คําแนะนาํ และขอ ควรระวังในการใชแผน แปะนิโคติน
1. ผูปวยตองไมสูบบุหรี่ในระหวางไดรับการรักษาโดยใชแผนแปะนิโคติน เพื่อปองกัน

ผลขางเคียงท่ีอาจเกิดขึ้นได
2. ควรเปลยี่ นบรเิ วณแปะแผน แปะเพอ่ื ปอ งกนั อาการระคายเคอื งผวิ หนงั ซงึ่ เปน ผลขา งเคยี ง

ทพ่ี บบอ ยในการรกั ษาโดยใชแ ผนแปะนโิ คติน
3. สามารถใชย า Hydrocortisone 1% ชนดิ ครีมหรือข้ผี ึง้ ทาบริเวณผิวทีร่ ะคายเคอื งจาก

แผนแปะนิโคตนิ ได
4. สามารถนาํ เอาแผนแปะนิโคตินออกไดในตอนกอนนอนและเริ่มใชแผนใหมในตอนเชา

ได เนื่องจากมีการรายงานวา ผูรับบริการท่มี ีการแปะแผนแปะนโิ คตินในชวงเวลานอน
กลางคืนมักแสดงอาการขางเคียงจากการใชยา เชน นอนไมหลับ หรือ ฝนราย
นอกจากนป้ี ระสทิ ธภิ าพในการรกั ษาจากการนําแผน แปะออกตอนนอนกบั การแปะแผน
แปะทิง้ ไวทงั้ คืนไมไ ดแตกตางกนั 7
5. เน่ืองจากแผนแปะนิโคตินท่ีตดิ ใหมใ นตอนเชาใชเวลาประมาณ 30 นาทีถงึ 3 ช่วั โมงใน
การปลดปลอ ยนโิ คตนิ เขา สรู า งกาย ผรู บั บรกิ ารทนี่ าํ แผน แปะนโิ คตนิ ออกตอนกอ นนอน
และตอ งตดิ แผน แปะนโิ คตนิ ใหมใ นตอนเชา สามารถใชผ ลติ ภณั ฑท อ่ี อกฤทธแ์ิ บบสนั้ เชน
หมากฝร่ังนิโคตินไดใ นกรณที ีม่ ีอาการอยากบหุ รใ่ี นตอนเชา หลงั จากตื่นนอน
6. ผลขางเคยี งของการจากใชแผน แปะนิโคติน คือ ระคายเคอื งผวิ หนังบรเิ วณที่แปะแผน
แปะ ปวดศีรษะ นอนไมหลบั และฝน รา ย เปนตน
7. แผน แปะนโิ คตนิ ถกู จดั ประเภทอยใู น Pregnancy category D ไมค วรใชใ นสตรมี คี รรภ
8. ไมควรใชการรักษาแบบการทดแทนนิโคตินในผูปวยที่มีประวัติท่ีเกี่ยวของกับโรคหัวใจ
เชน โรคหัวใจขาดเลอื ดเฉยี บพลัน หรอื โรคหัวใจเตน ผิดจงั หวะ เปน ตน
1.2 การรกั ษาดว ยยา Bupropion
ยา Bupropion เปนยารกั ษาโรคซมึ เศรา แตจากกลไกการออกฤทธ์ิของ Bupropion
คือ เปน Norepinephrine Dopamine Reuptake inhibitor (NDRI) และทาํ ใหสารสอ่ื ประสาท
Dopamine เพมิ่ ขน้ึ และออกฤทธทิ์ ่ี pleasure and reward pathways ทสี่ มองสว นกลาง ซง่ึ สามารถ

194 คมู ือเภสัชกรชุมชนในการดแู ลอาการเจบ็ ปวยเล็กนอยในรานยา
สงผลใหผสู บู บุหรี่สามารถควบคมุ หรือไมม อี าการอยากบุหรี่หรือกลมุ อาการ nicotine withdrawal
ได จึงทาํ ใหยา Bupropion ถูกจัดเปนยาทางเลือกแรกในการใชเปน ยาชว ยเลกิ บุหร่ี

ผลิตภณั ฑข อง Bupropion ในประเทศไทยมี 2 ย่หี อ คือ Quomem และ Wellbutrin
XL ซงึ่ รปู แบบผลติ ภณั ฑข องทง้ั สองยหี่ อ ไดอ อกแบบเปน รปู แบบยาเมด็ ทคี่ วบคมุ การปลดปลอ ยอยา ง
ชา (Sustained-release tablets)

วิธีการรบั ประทานยา Bupropion
ใหร ับประทาน Bupropion SR 150 มลิ ลกิ รัมตอ เมด็ ครั้งละ 1 เมด็ วนั ละครง้ั ตอนเชา ใน
ชวง 3 วันแรกในการเร่มิ รักษา และเพมิ่ เปน รบั ประทาน Bupropion SR 150 มลิ ลกิ รัมตอเมด็ คร้งั
ละ 1 เม็ด วันละ 2 ครงั้ ตอนเชา และบาย โดยหางกนั อยา งนอย 8 ช่วั โมง แตไ มเ กนิ 12 ช่ัวโมง เปน
ระยะเวลาไมเ กิน 12 สปั ดาหหรือ 3 เดือน12
คาํ แนะนําและขอ ควรระวังในการรบั ประทานยา Bupropion13
1. ผรู บั บรกิ ารสามารถสบู บหุ รใี่ นชว งสปั ดาหแ รกของการเรมิ่ ยา หรอื ไมค วรเกนิ 14 วนั แรก

เนือ่ งจากระดับยาในเลือดจะคงท่ีเม่อื มีการรบั ประทานยาไปแลว 5-7 วนั และหลังจาก
นนั้ ไมค วรสบู บหุ รใ่ี นระหวา งไดร บั การรกั ษาดว ย Bupropion เพอ่ื ปอ งกนั ผลขา งเคยี งท่ี
อาจเกดิ ขึ้นได
2. ผปู วยควรรับประทานยา Bupropion หางกนั อยา งนอ ย 8 ชว่ั โมง และควรรบั ประทาน
ยากอนเวลา 18.00 น. เพอ่ื ปองกันการเกิดอาการนอนไมหลบั ที่อาจเกดิ ข้นึ จากยาได
3. ผูปวยควรรับประทานโดยกลืนยาท้ังเม็ด ไมควรหัก เคี้ยว บด หรือ แบงยากอน
รับประทาน เนื่องจากยาเปนรูปแบบควบคุมการปลดปลอยอยางชา ถามีการทาํ ให
รูปแบบของเมด็ ยาแปรสภาพ การทํางานของยาจะเสียสภาพและออกฤทธ์ไิ ดไมเ ตม็ ที่
4. ผลขา งเคยี งของการจากใชย า Bupropion คอื ชกั นอนไมห ลบั กระวนกระวาย คลน่ื ไส
อาเจยี น ปวดศีรษะ เปนตน
5. ยา Bupropion ถูกจัดประเภทอยูใ น Pregnancy category C ควรระมดั ระวังการใช
ในสตรีมีครรภ
6. หามใชยา Bupropion ในผูปวยทมี่ ีประวตั เิ ปน โรคลมชัก ผูปว ยที่มปี ระวตั ิ anorexia
nervosa ผูปว ยทใี่ ชย ากลุม MAOIs ในชว ง 14 วันท่ผี า นมา และผูที่มอี าการถอนพษิ
สุราหรอื อาการถอนยา Benzodiazepine
7. ผปู ว ยท่ีมีประวตั โิ รคหลอดเลือดหัวใจแบบคงที่และโรคถงุ ลมโปง พอง (COPD) สามารถ
ใชยา Bupropion ไดอ ยา งปลอดภัย

การเลิกสูบบหุ ร่ี (Smoking cessation) 195
8. ผทู ่มี ปี ระวัติเปนโรคทเ่ี กีย่ วของกับตับ ควรไดร ับการปรบั ขนาดของยา Bupropion ลง

คือ นอ ยกวา หรือเทา กับ 150 มลิ ลิกรมั วนั เวนวัน เน่อื งจากยามีการเปล่ียนเปน active
metabolite ที่ตบั โดยเอ็นไซม CYP2B6
1.3 การรักษาดว ยยา Varenicline
ยา Varenicline มกี ลไกการออกฤทธิแ์ บบ Partial alpha 4 beta 2 nicotinic receptor
agonist ซงึ่ จะปอ งกนั การกระตนุ นโิ คตนิ ที่ mesolimbic pathway ทเี่ กย่ี วขอ งกบั การตดิ สารนโิ คตนิ
และอกี ทง้ั ยาจะมกี ารกระตุน โดปามนี ซึง่ จะสามารถลดอาการอยากและถอนบหุ ร่ีลงได นอกจากน้ยี า
Varenicline มีประสิทธิภาพสูงสุดในการเลิกบุหรี่เม่ือเปรียบเทียบกับยาทางเลือกแรกตัวอื่นๆ14,15
นอกจากนผี้ ลติ ภณั ฑข อง Varenicline ในประเทศไทยมี 1 ยห่ี อ คอื Champix ซงึ่ เปน รปู แบบยาเมด็
วธิ ีการรบั ประทานยา Varenicline
ใหร ับประทาน Varenicline 0.5 มลิ ลกิ รัมตอ เม็ด คร้ังละ 1 เมด็ วนั ละครัง้ ตอนเชา ในชว ง
3 วันแรกในการเรมิ่ รกั ษา และเพม่ิ เปน รบั ประทาน Varenicline 0.5 มลิ ลิกรัมตอเม็ด ครั้งละ 1 เม็ด
วนั ละ 2 คร้ัง ตอนเชา และบา ย หา งกันอยา งนอย 8 ชวั่ โมง แตไมเกิน 12 ชั่วโมง ในชว งวนั ท่ี 4-7 ของ
การรักษา และเพิ่มขนาดยาเปน รับประทาน Varenicline 1 มลิ ลกิ รัมตอ เมด็ ครง้ั ละ 1 เม็ด วันละ
2 ครง้ั ตอนเชา และบา ย หา งกนั อยา งนอ ย 8 ชว่ั โมง แตไ มเ กนิ 12 ชวั่ โมง ระยะเวลาไมเ กนิ 12 สปั ดาห
หรือ 3 เดือน
คําแนะนาํ และขอ ควรระวงั ในการรบั ประทานยา Varenicline16
1. ผรู บั บรกิ ารควรหยดุ สบู บหุ รใี่ นชว ง 7 วนั แรกของการเรม่ิ ยา หรอื ไมค วรเกนิ 14 วนั แรก
เนอ่ื งจากระดบั ยาในเลอื ดจะคงทเี่ มอ่ื มกี ารรบั ประทานยาไปแลว 1 สปั ดาห เพอื่ ปอ งกนั
ผลขา งเคียงที่อาจเกิดขน้ึ ได
2. ควรดื่มนา้ํ ในปริมาณมากภายหลังจากรับประทานยาเนื่องจากยามีผลทาํ ใหคลื่นไส
อาเจยี น
3. ผลขา งเคยี งของการจากใชย า Varenicline คือ คลนื่ ไส นอนไมห ลับและฝน รา ย ซงึ่ มัก
เกิดขึ้นภายในชวงแรกของการรักษา นอกจากน้ันยังมีอาการซึมเศราและมีความคิดท่ี
อยากฆา ตวั ตายรว มดว ย จงึ ควรระมดั ระวงั การใชย า Varenicline ในผปู ว ยทม่ี โี รคจติ เภท
หรือ ตดิ ตามผลขา งเคียงที่เก่ียวขอ งกับอาการทางจติ ประสาทอยา งใกลช ิด
4. ไมควรขับขี่ยานพาหนะหรือใชเคร่ืองจักรระหวางไดรับการรักษาดวยยา Varenicline
เน่อื งจากมกี ารรายงานการเกดิ อบุ ัตเิ หตทุ างรถยนตใ นผูท ่กี ําลงั ใชยา Varenicline

196 คูมอื เภสัชกรชุมชนในการดแู ลอาการเจ็บปวยเล็กนอ ยในรา นยา
5. ยา Varenicline ถูกจัดประเภทอยูใน Pregnancy category C ควรระมดั ระวงั การใช
ในสตรมี คี รรภ
6. ผูสูบบุหรี่ท่ีมีประวัติโรคถุงลมโปงพอง (COPD) สามารถใชยา Varenicline ไดอยาง
ปลอดภัย
7. ผูปว ยท่ีมคี า CrCl < 30 ml/min ควรไดรบั การปรบั ขนาดของยา Varenicline ลง คอื
วนั ละ 0.5 มิลลิกรมั และเพ่มิ ไดมากสดุ สงู เพียงแค 0.5 มิลลกิ รัม วนั ละ 2 คร้ัง และใน
ขณะทผี่ ปู ว ยโรคไตระยะสดุ ทา ยควรไดร บั การปรบั ขนาดของยา Varenicline คอื สงู สดุ
เพียงแควนั ละ 0.5 มิลลกิ รัม
1.4 การรักษาดว ย Cytisine
Cytisine เปน อนพุ นั ธุสกัดจากพชื ซงึ่ มีคณุ สมบตั ิคลา ยคลงึ กบั ยา Varenicline เน่อื งจากมี

กลไกการออกฤทธิ์แบบ partial alpha-4 beta-2 nicotinic acetylcholine receptor agonist14
ซึ่งเปนกลไกเดยี วกบั ยา Varenicline นอกจากนจี้ ากการศกึ ษา randomize controlled trial พบ
วา Cytisine มีประสทิ ธภิ าพสูงกวาการรกั ษาโดยใชน โิ คตินทดแทน แตอยา งไรกต็ าม ผลขางเคียงท่ี
เกย่ี วขอ งกบั ระบบทางเดนิ อาหารมแี นวโนม ทสี่ งู กวา ยาเลกิ บหุ รชี่ นดิ อนื่ 17 ซง่ึ ผลขา งเคยี งทพี่ บบอ ยคอื
คลืน่ ไส อาเจียนและนอนไมหลับ โดยทางทวปี ยโุ รปตะวันออกไดม กี ารนิยมนาํ Cytisine มาใชเพ่อื
เลิกบุหรี่มาเปนทศวรรษแลว แตในขณะที่ในสหรัฐอเมริกาและยุโรปตะวันตกยังไมนิยมในการนาํ
Cytisine มาใชเพ่อื เลิกบุหร1ี่ 8

วิธีการรับประทานยา Cytisine19
การรักษาการติดบหุ รข่ี อง Cytisine จะมีระยะการรักษา 25 วัน โดยทผ่ี ูร ับบรกิ ารตองหยุด
สูบบหุ รีภ่ ายใน 4 วัน หลังจากเริ่มไดร ับการรกั ษาดวย Cytisine และไมค วรสูบบุหร่ีอีกเลยในวันท่ี 5
ของการไดร บั การรักษา ปรมิ าณของ Cytisine ที่ควรไดร ับตอวันคอื 1.5-9 มลิ ลกิ รมั ตอ วัน
วันที่ 1-3 ของการเริ่มรกั ษา : รบั ประทาน Cytisine 1.5 มลิ ลกิ รมั ตอเม็ด ครงั้ ละ 1 เม็ด ทกุ
2 ช่ัวโมง โดยรบั ประทาน 6 เม็ดตอ วัน ยกเวนการรบั ประทานในชวงเวลานอน
วนั ท่ี 4-12 ของการเริ่มรกั ษา : รับประทาน Cytisine 1.5 มลิ ลกิ รมั ตอเมด็ คร้ังละ 1 เมด็
ทกุ 2.5 ชัว่ โมง โดยรับประทาน 5 เมด็ ตอ วนั ยกเวน การรบั ประทานในชวงเวลานอน
วนั ที่ 13-16 ของการเริม่ รักษา : รบั ประทาน Cytisine 1.5 มิลลกิ รมั ตอเมด็ คร้ังละ 1 เมด็
ทกุ 3 ชั่วโมง โดยรบั ประทาน 4 เมด็ ตอวนั ยกเวนการรับประทานในชวงเวลานอน
วันท่ี 17-20 ของการเร่ิมรกั ษา : รับประทาน Cytisine 1.5 มิลลกิ รมั ตอเม็ด คร้ังละ 1 เมด็
ทุก 4-5 ชัว่ โมง โดยรบั ประทาน 3 เมด็ ตอ วนั ยกเวนการรบั ประทานในชว งเวลานอน
วนั ท่ี 21-25 ของการเรมิ่ รักษา : รบั ประทาน Cytisine 1.5 มลิ ลกิ รมั ตอ เม็ด ครงั้ ละ 1 เม็ด
ทกุ 6 ช่วั โมง โดยรบั ประทาน 2 เม็ดตอ วัน ยกเวน การรบั ประทานในชวงเวลานอน

การเลกิ สบู บุหรี่ (Smoking cessation) 197

2. การรกั ษาทางเลอื กรอง (Second-line therapy) ประกอบดว ย
2.1 การรักษาดวยยา Nortriptyline

ยา Nortriptyline เปน ยากลมุ Tricyclic antidepressants มกี ลไกแบบ norepinephrine
serotonin reuptake inhibitor ซึง่ มีผลเพิ่มระดบั serotonin และ norepinephrine ที่ synaptic
cleft และไปมีผลเก่ยี วขอ งกบั Dopamine pathway ท่ี prefrontal cortex ซ่งึ สามารถควบคุม
อาการถอนบหุ ร่ีได20

วธิ ีการรับประทานยา Nortriptyline
ใหร บั ประทาน Nortriptyline 25 มลิ ลิกรัม วันละครัง้ กอ นนอน ในชว ง 10-28 วนั กอ นท่ี
จะเลกิ สบู บหุ รี่ สามารถปรบั ขนาดยาเพมิ่ ขน้ึ ครงั้ ละ 25 มลิ ลกิ รมั ไดท กุ 3-5 วนั ขนาดยาสงู สดุ 75-100
มิลลกิ รมั ตอวัน รับประทานยาอยางตอ เน่ืองประมาณ 12 สัปดาหห ลงั จากท่ีหยดุ สูบบุหรแ่ี ลว และ
คอย ๆ ลดขนาดยาลง กอนหยดุ รับประทานยา
คําแนะนําและขอควรระวงั ในการรบั ประทานยา Nortriptyline
1. ผลขางเคียงจากการใชยา Nortriptyline มคี อนขา งสูง เชน ปากแหง คอแหง งว งนอน

ทองผูก ปสสาวะไมออก ความดันโลหิตตํ่าขณะเปลี่ยนทากะทันหัน จึงไมถูกพิจารณา
เปนยาทางเลอื กแรก
2. ไมค วรขบั ขบั ขย่ี านพาหนะหรอื ใชเ ครอื่ งจกั รระหวา งไดร บั การรกั ษาดว ยยา Nortriptyline
3. ยา Nortriptyline ถกู จดั ประเภทอยใู น Pregnancy category D ไมค วรใชใ นสตรมี คี รรภ
4. ควรหลีกเลยี่ งใชยา Nortriptyline ในผปู ว ยที่มปี ระวัตโิ รคหลอดเลอื ดหัวใจ
2.2 การรกั ษาดว ยยา Clonidine
ยา Clonidine เปน ยาทีใ่ ชรกั ษาในโรคความดนั โลหติ สูง และมีกลไกแบบ alpha-2 recep-
tor adrenergic agonist ซึ่งสามารถลด sympathetic activity ทร่ี ะบบประสาทสว นกลาง ซ่งึ เปน
ประโยชนต อ การนํามาเปน ยาเลกิ บหุ รี่ นอกจากนผี้ ลติ ภณั ฑข อง Clonidine มเี ปน รปู แบบยาเมด็ และ
รปู แบบแผน แปะ ซง่ึ ในประเทศไทยมีเพียงรปู แบบยาเมด็ เพียงอยา งเดยี ว
วิธกี ารรับประทานยา Clonidine21
ใหเ ร่มิ รบั ประทานยา Clonidine ณ วนั ที่ 3 ของวนั ทเี่ ลกิ สบู โดยใหรบั ประทาน Clonidine
ในขนาดเรมิ่ ตน 0.1 มลิ ลกิ รมั 2 ครงั้ ตอ วนั และเพมิ่ เปน 0.15-0.75 มลิ ลกิ รมั ตอ วนั พรอ มรบั ประทาน
ยาอยา งตอ เน่อื งประมาณ 3-10 สัปดาห

198 คมู ือเภสัชกรชุมชนในการดูแลอาการเจ็บปว ยเลก็ นอยในรานยา

วิธีการใชยา Clonidine ชนิดแผน แปะ
ใหเร่มิ ใชแผนแปะยา Clonidine 0.1 มิลลกิ รัมตอวนั ตอแผน แปะลงบนผิวทไี่ รข น โดยท่ีจะ
แปะแผน แปะในทกุ อาทติ ย และสามารถเพมิ่ เปน 0.1-0.2 มลิ ลกิ รมั ตอ วนั พรอ มแปะยาอยา งตอ เนอื่ ง
ประมาณ 3-10 สปั ดาห

คาํ แนะนําและขอ ควรระวงั ในการรับประทานยา Clonidine
1. ผลขางเคียงของการจากใชยา Clonidine คือ ออนเพลีย เวียนหัว ปวดหัว งวงนอน

ลิ้นแตก เปนตน
2. ยา Clonidine ถูกจัดประเภทอยใู น Pregnancy category C ควรระมัดระวงั การใชใ น

สตรีมีครรภ

การรกั ษาทางเลือกใหมของการเลิกบุหรี่

สมุนไพรหญา ดอกขาว
ในปจจุบันหญา ดอกขาว หรอื Vernonia cinerea ไดมีบทบาทในการนาํ มาเปนยาเลกิ บหุ รี่
มากขน้ึ ในประเทศไทย เนอื่ งจากไดม งี านวจิ ยั ทเี่ ปรยี บเทยี บประสทิ ธภิ าพของหญา ดอกขาวในการเลกิ
บหุ รม่ี ากขน้ึ อาทเิ ชน งานวจิ ยั ของศศธิ รและคณะ22 ไดก ลา วไวว า ยาอมเมด็ แขง็ หญา ดอกขาวไมม ผี ล
ชวยเพม่ิ อัตราการเลกิ บุหรี่จากการใหคาํ ปรกึ ษาโดยเภสัชกร แตอ ยางไรก็ตามในผปู วยท่ีใชหญา ดอก
ขาวในกลมุ ทสี่ บู บหุ รมี่ ากกวา 10 มวนตอ วนั พบแนวโนม การชว ยเลกิ บหุ ร่ี ทง้ั นผ้ี วู จิ ยั ตอ งการจาํ นวน
กลมุ ตวั อยา งในการศกึ ษาทม่ี ากขน้ึ และเพมิ่ ระยะเวลาตดิ ตามใหน านขนึ้ เพอ่ื พสิ จู นป ระสทิ ธภิ าพของ
ยาอมเม็ดแข็งหญาดอกขาวในการเลิกบุหรตี่ อ ไป และ จากงานวิจัยของพญ.วนั ดแี ละคณะ23 ไดก ลา ว
ไววา อัตราการเลิกบุหร่ีของผูปวยท่ีไดรับสมุนไพรหญาดอกขาวแคปซูลมีแนวโนม เหนือกวากลุม
ควบคมุ เมอื่ ไดร บั การรกั ษาไป 12 สปั ดาหแ ตไ มม คี วามแตกตา งอยา งมนี ยั สําคญั จงึ จําเปน ตอ งใชข นาด
ตัวอยางมากข้ึนและระยะเวลานานขึ้นในการศึกษาตอไปเพื่อวิเคราะหถึงประสิทธิผลของสมุนไพร
หญา ดอกขาวแคปซลู เพอื่ การเลกิ บหุ รตี่ อ ไป แตจ ากการศกึ ษาของ สณุ ี เลศิ สนิ อดุ มและคณะ24 พบวา
หญา ดอกขาวชนดิ เมด็ อมมปี ระสทิ ธภิ าพในการเลกิ บหุ รอี่ ยา งตอ เนอ่ื งที่ 12 สปั ดาห มากกวา ยาหลอก
อยา งมนี ยั สําคญั ทางสถติ ิ และจากการศกึ ษาของสธุ าสนิ ิ ศรสี รอ ยและคณะ25 พบวา หญา ดอกขาวชนดิ
เม็ดอม มีอัตราการเลิกบุหร่ีอยางตอเน่ืองและอัตราการเลิกบุหรี่ตลอด 7 วันกอนการประเมินผล
มากกวา ยาหลอกอยา งมนี ยั สาํ คัญทางสถติ ิในผทู ่ีติดนโิ คตินระดบั ปานกลาง
โดยกลไกการออกฤทธขิ์ องหญา ดอกขาวยงั ไมแ นช ดั มเี พยี งการทาํ ใหม อี าการลนิ้ ชาจากสาร
โพแทสเซยี มไนเตรตทมี่ ใี นหญา ดอกขาว เหมน็ บหุ รแ่ี ละสบู บหุ รแี่ ลว อยากอาเจยี นเกดิ ขนึ้ ขณะทําการ
รกั ษาดว ยหญา ดอกขาว แตอยางไรก็ตามไดมีการศึกษาทก่ี ลา ววา หญา ดอกขาวมีผลในการลดอาการ
แสดงการตดิ นโิ คตินในหนูถีบจกั รได โดยมกี ลไกคอื สารสกดั จากหญา ดอกขาวสามารถจับ alpha-7

การเลกิ สบู บหุ รี่ (Smoking cessation) 199

nicotinic receptor และ muscarinic-5 receptor สงผลใหมีการแสดงออกที่ลดลงของการติด
นโิ คติน นอกจากนีม้ ีการตรวจพบ luteolin เฉพาะในพลาสมาของหนทู ี่ไดร บั สารสกดั หญาดอกขาว
ซ่ึง luteolin มผี ลในการกระตุนการทํางานของ nicotinic และ muscarinic receptors ซง่ึ อาจใช
อธบิ ายฤทธใิ์ นการลดอาการตดิ นิโคตนิ ของสารสกดั หญาดอกขาวได2 2

เอกสารอางองิ

1. World Health Organization. Tobacco[Internet].Geneva [cited 2020 May 14].Avail-
able from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco

2. Centers for Disease Control and Prevention. Health Effects of Cigarette Smoking
[Internet].USA [cited 2020 May 14].Available https://www.cdc.gov/tobacco/data_
statistics/fact_sheets/health_effects/effects_cig_smoking/index.htm

3. Bundhamcharoen K, Aungkulanon S, Makka N, et al Economic burden from smok-
ing- related diseases in Thailand Tobacco Control 2016;25:532-537.

4. Mons U, Müezzinler A, Gellert C, Schöttker B, Abnet CC, Bobak M, et al. Impact
of smoking and smoking cessation on cardiovascular events and mortality among
older adults: Meta-analysis of Individual participant data from prospective cohort
studies of the CHANCES consortium. BMJ. 2015;350:1–12.

5. ศนู ยว จิ ยั และจดั การความรเู พอื่ การควบคุมยาสบู (ศจย.) มหาวทิ ยาลยั มหิดล. รายงานสถิตกิ าร
บริโภคยาสบู ของประเทศไทย พ.ศ. 2561. 2561.

6. Metz CN, Gregersen PK, Malhotra AK. Metabolism and biochemical effects of
nicotine for primary care providers. Med Clin North Am. 2004;88(6):1399–413.

7. Heatherton TF, Kozlowski LT, Frecker RC, Fagerstrom KO. The Fagerstrom Test for
Nicotine Dependence: a revision of the Fagerstrom Tolerance Questionaire. Br J
Addict. 1991;86(9): 1119-27.

8. West R. Assessment of dependence and motivation to stop smoking.
BMJ.2004;328(7435): 338-9.

9. สุณี เลศิ สนิ อุดม. Essential role of Pharmacist in Asthma Allergic rhinitis and COPD.
ใน: สณุ ี เลศิ สนิ อดุ ม, สธุ าร จนั ทะวงศ, สริ พิ รรณ พฒนาฤด,ี บรรณาธกิ าร. Optimizing Asthma,
Allergic rhinitis and COPD management. กรุงเทพฯ: สํานกั พิมพบ ริษัทประชาชน; 2555:
136-196.

200 คูม อื เภสชั กรชุมชนในการดูแลอาการเจบ็ ปว ยเลก็ นอยในรา นยา
10. Dorfman SF. Treating Tobacco Use and Dependence: 2008 Update. 2008.
11. Nancy A Rigotti, MD. Pharmacotherapy for smoking cessation in adults [Internet].

UpToDate. [cited 2018Dec5]. Available from: https://www.uptodate.com/contents/
pharmacotherapy-for-smoking-cessation-in-adults?search=Pharmacotherapy for
smoking cessation in adults&source=search_result&selectedTitle=1~150&usage_
type=default&display_rank=1
12. Behavioral and Pharmacotherapy Interventions for Tobacco Smoking Cessation in
Adults, Including Pregnant Women: U.S. Preventive Services Task Force Recom-
mendation Statement. [cited 2018Dec5]. Available from: http://annals.org/article.
aspx?articleid=2443060
13. Bupropion: Drug information [Internet]. UpToDate. [cited 2018Dec5]. Available
from: https://www.uptodate.com/contents/clonidine -drug-information?search=bu-
propion
14. Daughton DM, Heatley SA, Prendergast JJ, et al. Effect of transdermal nicotine
delivery as an adjunct to low-intervention smoking cessation therapy. A rand-
omized, placebo-controlled, double-blind study. Arch Intern Med 1991; 151:749.
15. Hays JT, Ebbert JO. Varenicline for tobacco dependence. N Engl J Med 2008;
359:2018.
16. Varenicline: Drug information [Internet]. UpToDate. [cited 2018Dec5]. Available
from: https://www.uptodate.com/contents/clonidine -drug-information?-
search=varenicline
17. Hajek P, McRobbie H, Myers K. Efficacy of cytisine in helping smokers quit: sys-
tematic review and meta-analysis. Thorax 2013; 68:1037.
18. Rigotti NA. Cytisine--a tobacco treatment hiding in plain sight. N Engl J Med 2014;
371:2429.
19. Walker N, Howe C, Glover M. Cytisine Versus Nicotine for Smoking Cessation.
Journal of Vascular Surgery 2015; 61(3):837.
20. Hughes JR, Stead LF, Hartmann-Boyce J, et al. Antidepressants for smoking ces-
sation. Cochrane Database Syst Rev 2014; :CD000031.
21. Clonidine: Drug information [Internet]. UpToDate. [cited 2018Dec5]. Available from:
https://www.uptodate.com/contents/clonidine -drug-information?search=cloni-
dine

การเลกิ สูบบุหร่ี (Smoking cessation) 201
22. Kitpaiboontawee S., et al. Efficacy of Vernonia cinerea Lozenge as An Adjunct to

Pharmacist Counseling on Smoking Abstinence Rate : A Randomized Controlled
Trial. Clinical Pharmacy Prince of Songkla University. 2012.
23. Tripopsakul W, Sittipunt C. Efficacy of Vernonia Cinerea for Smoking Cessation in
Thai Active Smokers. Tobacco Control Research and Knowledge Management
Center. 2011.
24. Sunee Lertsinudom,Kittisak Sawanyawisuth,Sutasinee Srisoi, Jringjai Areemit, Na-
dthatida Hansuri, Nirachra Tawinkan, et.al. Vernonia cinerea pastilles is effective
for smoking cessation. Journal of Traditional and Complementary Medicine.
25. สธุ าสินี ศรีสรอ ย, สุณี เลศิ สนิ อุดม, จริงใจ อารมี ิตร, ณฏั ฐธิดา หาญสรุ ีย, อัจฉรา นาสถิตย, นริ ชั
รา ถวลิ กาลและคณะ. ประสทิ ธภิ าพและความปลอดภยั ของหญา ดอกขาวชนดิ เมด็ อมในการเลกิ
บหุ รีใ่ นผทู ตี่ ดิ นิโคตนิ ระดบั ตา่ํ และปานกลาง. วารสารเภสชั ศาสตรอ สี าน.14 (4); ตค-ธค 2561:
68-78.



รายนามผูนพิ นธ



รายนามผูนิพนธ 205

ศาสตราจารย เภสชั กรววิ รรธน อคั รวเิ ชียร
ขา ราชการบํานาญ คณะเภสชั ศาสตร มหาวทิ ยาลยั ขอนแกน

ประวตั ิการศึกษา

 ภบ. มหาวทิ ยาลยั มหิดล พ.ศ. 2525
 วท.ม (เภสัชศาสตรสาขาเภสัชกรรมคลนิ ิก) มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล พ.ศ. 2528
 วท.บ (จิตวทิ ยา) มหาวทิ ยาลยั รามคําแหง พ.ศ. 2530
 Ph.D. (Pharmocology) Robert Gordon Institute of Technology, Aberdeen,

UK. พ.ศ. 2534

ประสบการณฝ ก อบรม

 Drug Information Services, Glasglow Royal Infirmary, Glasglow, UK. 1987
 The International Clinical Pharmacy Education Program, University of

Southern California, USA. 1994
 The Action Programme on Good Pharmacy Practice, FIP. Foundation for

Education and Research, Hillerod, Denmark. 2006
 Professional Development Program in Change of Leadership in Research,

Learning and Curriculum Management, Institute of Continuing and TESOL
Education, University of Queensland, Australia. 2011

ประสบการณดา นเภสชั กรรมชุมชน

 เภสชั กรชุมชนท่ีเปดรา นยานอกเวลาราชการ ต้งั แต พ.ศ. 2535-2565
 ผูจัดการสถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน คณะเภสัชศาสตร มหาวิทยาลัยขอนแกน

พ.ศ. 2542-2550
 รองประธานชมรมรานขายยาแหงประเทศไทย ฝา ยวิชาการ พ.ศ. 2547-2554
 ทปี่ รกึ ษาวารสารเภสชั กรรมชมุ ชน สมาคมเภสชั กรรมชมุ ชน (ประเทศไทย) พ.ศ. 2550-

2554

206 คมู อื เภสัชกรชุมชนในการดแู ลอาการเจ็บปว ยเลก็ นอยในรานยา

เภสชั กรพีระพงศ เหลืองอิงคะสุต

ประวตั กิ ารศึกษา

 ภบ.(เกยี รตนิ ยิ ม) มหาวทิ ยาลัยเชยี งใหม พ.ศ. 2528
 วท.ม.(เภสัชวิทยา) มหาวทิ ยาลัยมหดิ ล พ.ศ. 2531
 บธ.บ (การจัดการทั่วไป) มหาวทิ ยาลัยสุโขทยั ธรรมาธิราช พ.ศ. 2535

ประวัตกิ ารทาํ งาน

 รบั ราชการเปน อาจารยป ระจําภาควชิ าเภสชั กรรมชมุ ชน คณะเภสชั ศาสตร มหาวทิ ยาลยั
ขอนแกน พ.ศ. 2531-2534

 หัวหนาภาควิขาเภสัชกรรมชุมชน คณะเภสัชศาสตร มหาวิทยาลัยขอนแกน พ.ศ. 2532-
2533

 รองคณบดคี ณะเภสัชศาสตร มหาวิทยาลัยขอนแกน พ.ศ. 2532-2534
 เจา ของและเภสชั กรปฏบิ ัติการรานยาคุณภาพ รานพีระพงศเภสชั อาํ เภอเมือง จังหวดั

อุดรธานี พ.ศ. 2534-2562
 กรรมการบริหารสถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน (รานยา) คณะเภสัชศาสตร

มหาวิทยาลัยขอนแกน พ.ศ. 2540-2556
 ผูนิพนธรวม คูมือการพัฒนาตนเองสูการมีวิธีปฏิบัติที่ดีทางเภสัชกรรมในรานยา (Self

Development Manual on Good Practice In Community Pharmacy Settings)
สมาคมเภสัชกรรมชุมชน(ประเทศไทย) พ.ศ. 2555
 อาจารยพ ิเศษคณะเภสัชศาสตร มหาวิทยาลัยขอนแกน พ.ศ. 2535-ปจ จบุ ัน
 อาจารยแ หลงฝก งานปฏิบัตกิ ารเภสชั กรรมชุมชน พ.ศ. 2535-2565
 ผูทรงคุณวุฒิภายนอกในการพิจารณาหลักสูตรเภสัชศาสตรบัณฑิต (หลักสูตรปรับปรุง
พ.ศ. 2555) คณะเภสชั ศาสตร มหาวิทยาลยั ขอนแกน พ.ศ. 2555

รายนามผนู ิพนธ 207

รองศาสตราจารย เภสัชกรหญงิ สณุ ี เลิศสนิ อุดม
สาขาวชิ าเภสัชกรรมคลินิก คณะเภสชั ศาสตร มหาวทิ ยาลยั ขอนแกน

ประวตั กิ ารศึกษา

 ภบ. จฬุ าลงกรณมหาวทิ ยาลัย พ.ศ. 2533
 อนุมัติบัตรแสดงความรูความชํานาญทางเภสัชกรรมสาขาเภสัชบําบัด สภาเภสัชกรรม

พ.ศ. 2549
 ประกาศนยี บตั รบณั ฑิต สาขาเภสัชบาํ บดั มหาวิทยาลยั ขอนแกน พ.ศ. 2550

ความเชย่ี วชาญ

เภสัชบําบัด การบรบิ าลทางเภสัชกรรมผูป ว ยนอก เภสัชกรรมปฐมภมู ิ/เภสชั กรรมชมุ ชน

ประสบการณการทาํ งาน

 หัวหนาฝายเภสชั กรรม โรงพยาบาลแวงใหญ จังหวัดขอนแกน พ.ศ. 2533-2535
 อาจารย ภาควชิ าเภสชั กรรมคลนิ กิ คณะเภสชั ศาสตร มหาวทิ ยาลยั ขอนแกน พ.ศ. 2535-2537
 รองผูอํานวยการฝายสนับสนุนทางการแพทยและหัวหนาฝายเภสัชกรรม โรงพยาบาล

ประชาเวช จังหวดั ขอนแกน พ.ศ. 2537-2540
 เภสชั กร โรงพยาบาลศรนี ครนิ ทร คณะแพทยศาสตร มหาวทิ ยาลยั ขอนแกน พ.ศ. 2541-2547
 ประธานกลมุ เภสชั กรผดู แู ลผปู ว ยโรคหดื และปอดอดุ กนั้ เรอ้ื รงั แหง ประเทศไทย สมาคม

เภสชั กรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) พ.ศ. 2553-2558
 ผูจัดการสถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน คณะเภสัชศาสตร มหาวิทยาลัยขอนแกน

พ.ศ. 2555-2561

ปจ จบุ ัน

 รองศาสตราจารย สาขาวชิ าเภสชั กรรมคลนิ กิ คณะเภสชั ศาสตร มหาวทิ ยาลยั ขอนแกน
 กรรมการ สภาเภสชั กรรมวาระ 10
 เหรัญญิกและกรรมการ ผูอํานวยการศูนยพัฒนาการบริการทางวิชาชีพเภสัชกรรม

สภาเภสัชกรรม
 รองประธานมูลนธิ เิ ภสัชกรรมชุมชน
 ประธานเครอื ขา ยวิชาชีพเภสชั กรรมเพือ่ การสรางเสริมสุขภาพและควบคุมยาสูบ

208 คูม ือเภสชั กรชุมชนในการดแู ลอาการเจบ็ ปวยเลก็ นอ ยในรานยา

รองศาสตราจารย เภสัชกรววิ ัฒน ถาวรวัฒนยงค
สาขาการบริบาลเภสัชกรรม คณะเภสชั ศาสตร มหาวทิ ยาลัยศิลปากร

ภ.บ. น.บ. ศ.ม. ว.ภ. (เภสัชกรรมชุมชน)

ประวัตกิ ารศกึ ษา

 ประกาศนียบัตร การบรบิ าลเภสชั กรรมเฉพาะทาง สาขาจิตเวช สภาเภสชั กรรม
 ประกาศนยี บัตร การพฒั นาสมรรถนะดานเวชปฏบิ ัติครอบครวั (หลักสตู ร 1 ป) จดั โดย

ราชวทิ ยาลยั เวชศาสตรครอบครัวและกระทรวงสาธารณสุข
 Certificate in Dermatology in Clinical Practice. Skin Center of Srinakharin-

wirot University.

ประวตั ิการทํางาน

 ผูจัดการสถานปฏบิ ัตกิ ารเภสชั กรรมชุมชน เภสัชศาลา คณะเภสชั ศาสตร มหาวิทยาลยั
ศิลปากร พ.ศ. 2551-2554

 ประธานหลักสูตร เภสัชศาสตรมหาบัณฑิต สาขาเภสัชศาสตรสังคมและการบริหาร
พ.ศ. 2564-2565

ปจจุบัน

 อาจารยประจําหลักสูตร เภสัชศาสตรมหาบัณฑิต เภสัชศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขา
เภสัชกรรมคลินิก และ สาขา เภสัชศาสตรสังคมและการบริหาร คณะเภสัชศาสตร
มหาวทิ ยาลยั ศิลปากร

 กรรมการฝา ยวชิ าการ สมาคมเภสชั กรรมชมุ ชน (ประเทศไทย) วาระป พ.ศ. 2565-2567
 กรรมการบริหาร วทิ ยาลัยเภสัชกรรมชุมชน สภาเภสัชกรรม พ.ศ. 2565-2567
 อาจารยพิเศษและวิทยากรบรรยายแกคณะเภสัชศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย

มหาวทิ ยาลยั รงั สติ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร โรงพยาบาลสวนปรงุ และเครอื ขา ยรา นยา
เอกชน

รายนามผนู พิ นธ 209

อาจารย เภสัชกรขัตตยิ ะ มงั่ คง่ั
คณะเภสชั ศาสตร มหาวิทยาลัยหวั เฉยี วเฉลิมพระเกยี รติ

ประวัตกิ ารศกึ ษา

 ภบ.(บริบาลทางเภสชั กรรม) มหาวทิ ยาลัยศรีนครนิ ทรวโิ รฒ

ประวัตกิ ารทํางาน

 อาจารยประจาํ กลุมวิชาเภสัชวิทยาและการบริบาลทางเภสัชกรรม คณะเภสัชศาสตร
มหาวทิ ยาลัยหวั เฉียวเฉลมิ พระเกียรติ

 อาจารยพิเศษ คณะกายภาพบาํ บัด วทิ ยาลยั เซนตห ลยุ ส
 อาจารยพ เิ ศษ คณะสาธารณสขุ ศาสตร มหาวิทยาลัยราชภฏั วไลยอลงกรณ

พมิ พท ่ี : หจก.โรงพมิ พค ลงั นานาวทิ ยา 232/199 ถ.ศรีจันทร ต.ในเมอื ง อ.เมอื ง จ.ขอนแกน 40000
Tel. 0-4346-6444, 0-4346-6860-61 Fax. 0-4346-6863 E-mail : [email protected] 2565